Anda di halaman 1dari 40

KONSEP PENGAJARAN

DAN PEMBELAJARAN
Dr. Rosmidah Bt Hashim

PENGAJARAN

Menyampaikan maklumat dalam pelbagai setting


pendidikan.
Proses di mana aktiviti disusun utk membawa
perubahan dalam t/l pelajar
Berkaitan dengan penyebaran ilmu dan pengetahuan.
Yaxley (1991)- satu tindakan utk bawa perubahan dari
segi kepercayaan, nilai & makna

Sambungan

PENGAJARAN

Pengajaran melibatkan aktiviti:


i.
Merancang
ii.
Menentukan objektif
iii. Memilih strategi
iv. Memilih aktiviti
v.
Menilai kebekesanan proses pengajaran
vi. Berkaitan dengan pembelajaran

Sambungan

CIRI-CIRI PENGAJARAN

Guru sebagai pengajar dan murid sebagai


pelajar
Wujud jika berlaku pembelajaran
Aktiviti- mengajar
latihan
indoktrinasi
pelaziman
Libatkan proses pemikiran & penggunaan
bahasa/simbol

Sambungan

PENGAJARAN

Pelbagai btk aktiviti berpusatkan guru atau


berpusatkan murid

Meliputi rancangan mengajar, objektif,


tempat, alat bantu mengajar & strategi

Interaksi 2 hala

PEMBELAJARAN

Sebagai satu hasil


- Perubahan tingkahlaku akibat ilmu, kemahiran atau
amalan yang diperoleh melalui proses pendidikan.
Sebagai satu proses
- Pembelajaran perolehan atau formal

Sambungan

PEMBELAJARAN

Sebagai satu proses


- satu kontinuum
1

1 Pembelajaran tidak sengaja (accidental)


2- Pembelajaran tidak disedari (incidental)
3- Pembelajaran eksperiential
4- Pembelajaran bertujuan
5- Pembelajaran arah kendiri

Pembelajaran tdk sengaja semua pembelajaran yg berlaku


sepanjang hayat
P. tanpa disedari tanpa disedari sambil belajar secara formal
P. eksperiential penglibatan langsung dlm aktiviti
pembelajaran
P. bertujuan belajar sesuatu cara sistematik tanpa
bimbingan guru dlm situasi pembelajaran yg formal
P. arah kendiri belajar ikut motivasi intrinsik dan tetapkan
matlamat sendiri
P. formal dlm institusi formal kurikulum dan penilaian yg
piawai

Jenis-Jenis Pembelajaran
Menurut Gagne (1985), terdapat 5 jenis
pembelajaran;
1. Kemahiran Intelek
2. Maklumat verbal
3. Strategi kognitif
4. Kemahiran Psikomotor
5. Sikap

Kemahiran Intelek

Merujuk kepada pengetahuan procedural atau


tahu bagaimana
Gagne (1985), suatu situasi rangsangan yang
merupakan episod2 pembelajaran yang
merangsang deria murid dan suatu tindakan
respon yang terhasil akibat rangsangan.
8 kategori intelek:

i. Pembelajaran isyarat : memberi respon umum pada


sesuatu signal
ii. Pembelajaran rangsangan: Respon. Terhadap rangsangan
yang diskriminasikan
iii. Rantaian: satu rantaian rangsangan dikuasai
iv. Asosiasi Verbal : Pembelajaran rantai berbentuk verbal
v. Pembelajaran diskriminasi : boleh membezakan antara
objek. d dan b

vi. Pembelajaran konsep : mengklasifikasikan objek dan


peristiwa mengikut ciri-ciri tertentu
vii. Pembelajaran hukum : murid menggunakan konsep untuk
menerangkan sesuatu spt hukum tatabahasa
viii. Penyelesaian masalah : memerlukan proses dalaman
(pemikiran)

Maklumat verbal

Kebolehan menyatakan sesuatu secara lisan


Murid harus mempunyai kemahiran intelek
untuk menyebut pernyataan
Bimbingan dan galakan membantu murid
menyebut sesuatu fakta atau idea secara
verbal

Strategi kognitif

Skinner merujuk kemahiranini sebagai


kemahiran tingkah laku menguruskan kendiri
Proses dalaman iaitu murid dapat memberikan
perhatian, belajar mengingat dan memikirkan
sesuatu.
Cth strategi mengingat : pemetaan konsep

Kemahiran psikomotor

Perlakuan menggunakan otot-otot manusia


Kebolehan melakukan aktiviti dengan tepat
dan betul dengan pergerakan otot.
Cth : menulis

Sikap

Keadaan dalaman yang mempengaruhi


pilihant indakan peribadi terhadap objek,
orang perseorangan dan objek.

Proses Pembelajaran Gagne


Teori Gagne menerangkan minda manusia
memproses maklumat seperti komputer.
8 peringkat dalam proses mengubah maklumat
kepada pengetahuan yang dipelajari:
1.

Peringkat 1 Motivasi
-merupakan prasyarat yg diperlukan untuk
pembelajaran berlaku. Pembelajaran akan
berlaku jika pelajar bermotivasi.

Proses Pembelajaran Gagne.sambungan


2.

Peringkat II Memberikan
Memastikan Perhatian Pelajar.

Perhatian:

-pelajar belajar jika mereka mendengar dan


menumpukan perhatian kepada pengajaran.
Proses
pembelajaran
hendaklah
menyeronokkan pelajar, penglibatan pelajar
secara aktif, penggunaan bahan pengajaran
yang merangsang naluri ingin tahu pelajar.

Proses Pembelajaran Gagne.sambungan


3.

Peringkat III dan IV- Perolehan dan Ingatan


-guru perlu menggunakan kaedah pengajaran
yang dapat membantu pelajar mengingati
perkara yang dipelajari

Proses Pembelajaran Gagne.sambungan

4.

Peringkat V Ingat Kembali dan Retrieval


- maklumat yang disimpan akan diingat
kembali dan digunakan. Retrieval merujuk
kepada proses mengesan maklumat yang
disimpan dan disalurkan kepada kesedaran
pelajar. Guru perlu menyediakan bahan yang
bermakna kepada pelajar.

Proses Pembelajaran Gagne.sambungan

5.

Peringkat VI Generalisasi
-Maklumat yang diingat kembali akan digunakan dalam
situasi baru. Pengajaran dianggap berjaya jika pelajar dapat
mengaplikasi apa2 yang telah dipelajari dalam situasi baru.

6.

Peringkat VII- Prestasi


Pelajar dapat menunjukkan bahawa pembelajaran telah
berlaku.

7.

Peringkat VIII- Maklum balas dan Peneguhan


- guru perlu memberikan maklum balas tentang prestasi
pelajar.

9 Langkah pengajaran Gagne


(Implikasi proses pembelajaran Gagne terhadap P&P)
1.

2.

Menarik Perhatian
Guru menarik perhatian pelajar dengan mengarah
pelajar kepada topik pengajaran. Contoh; set
induksi, bahan bantu mengajar yang menarik dan
dapat merangsang pelajar.
Memaklumkan pelajar tentang objektif Pelajaran
Supaya pelajar sedar tentang matlamat
pengajaran. Pelajar lebih bersedia dan mempunyai
pemikiran yang perlu untuk pelajaran yang akan
dilalui.

Implikasi Proses Pembelajaran Gagne terhadap Pengajaran.sambungan


3.

4.

Merangsang
ingatan
kembali
terhadap
pengetahuan sedia ada.
Sebelum
memulakan
pengajaran,
guru
menggunakan pelbagai cara untuk memperoleh
maklumat tentang pengetahuan sedia ada pelajar.
Kemukakan Kandungan
Kandungan
perlu
dikelompokkan
dan
diorganisasikan secara sistematik dan bermakna
sebelum diterangkan kepada pelajar. Guru boleh
gunakan
pelbagai
gaya
pengajaran
dan
pembelajaran.

Implikasi Proses Pembelajaran Gagne terhadap


Pengajaran.sambungan

5.

6.

Membimbing Pembelajaran
Perlu diberikan kepada pelajar semasa
penyampaian kandungan untuk membantu
pelajar mengekod maklumat dalam ingatan
jangka panjang. Bahan perlu jelas, tepat dan
menarik.
Melaksanakan Perlakuan
Pelajar dikehendaki melatih kemahiran &
tingkahlaku baru. Mengesahkan pelajar
menguasai pengetahuan yang diajar.

Implikasi Proses Pembelajaran


Pengajaran.sambungan

7.

8.

Gagne

terhadap

Memberikan maklum balas


Perlu spesifik dan latihan dalam pelajaran
dapat mengesan kefahaman pelajar tentang
pembelajaran.
Menilai Perlakuan dan Prestasi
Boleh dibuat pada akhir pengajaran guru.
Guru boleh laksanakan pelbagai bentuk ujian
formatif atau sumatif

Implikasi
Proses
Pembelajaran
Pengajaran.sambungan

9.

Gagne

terhadap

Merangsang
Ingatan
dan
Pemindahan
Pembelajaran
Guru perlu beri contoh tambahan dan latihanlatihan untuk menambah baik pemahaman pelajar
terhadap pembelajaran yang telah dikuasai..
Pelajar dapat memindahkan pengetahuan yang
dipelajari ke dalam situasi baru.

Kuliah 2: Prinsip-Prinsip Pembelajaran


Ewell (1997) telah membentuk satu model yang menggambarkan
prinsip pembelajaran yang mempengaruhi penguasaan
pengetahuan, perkembangan kemahiran dan kompetensi.
1.
Penglibatan aktif
2.
Perkaitan dan corak
3.
Pembelajaran informal
4.
Pengalaman langsung
5.
Situasi mendesak
6.
Maklum balas berterusan
7.
Suasana yang menyeronokkan
8.
Refleksi

Penglibatan Aktif

Merupakan keadaan di mana pelajar berinteraksi secara aktif


dengan bahan pembelajaran serta dapat mengingat kembali
maklumat dengan berkesan. Pelajar seharusnya dapat
menyelesaikan masalah, mengemukakan cadangan,
memberikan pengertian baru, berkebolehan untuk
menghubungkait apa yang telah dipelajari kepada konteks
yang baru.
Contoh; Perbincangan kelas atau secara on line dll contoh

2. Perkaitan dan Corak


Merujuk kepada adaptasi terhadap konteks pembelajaran baru
dan tugasan dengan mengait, mengorganisasi dan
menggunakan pengetahuan serta kemahiran yang telah
dipelajari ke dalam struktur2 baru.
Contoh; pelajar dikehendaki mencipta satu produksi yang
menggabungkan skrip Hamlet dengan monolog yang dicipta
oleh pelajar. Pemikiran secara kritis diperlukan.

3. Pembelajaran Informal

Pembelajaran tidak hanya berlaku di dalam bilik darjah


ataupun dalam waktu pengajaran tetapi boleh berlaku di
mana2 sahaja serta pada bila2 masa.
Pelajar belajar sepanjang masa bersama guru atau tanpa guru.
Pelajar boleh mengenal pasti dan belajar dalam apa2 jua
situasi pembelajaran dan ia tidak semesti dilaksanakan dalam
bilik darjah

4. Pengalaman Langsung

Bergantung pada proses pelajar membina makna berdasarkan


pengalamannya.
Merujuk kepada learning by doing iaitu pelajar akan belajar
jika mereka melakukan aktiviti pembelajaran secara
langsung.
Pembelajaran langsung memberi fokus kepada pembelajaran
individu.
Amat berkesan jika guru mengaplikasikan kitaran
pembelajaran menyeluruh iaitu menentukan matlamat,
membuat eksperimen, memerhati, menyemak semula dan
akhirnya membuat pelan tindakan.

5. Situasi Mendesak

Motivasi pelajar dan pembelajaran akan


berlaku jika menghadapi masalah yang
mencabar serta menarik minat pelajar kerana
penyelesaian dianggap sebagai mempunyai
akibat sebenar.
Guru boleh menyediakan banyak peluang
untuk pelajar melibatkan diri dalam pelbagai
kemahiran.

6. Maklum Balas Berterusan

Maklum balas merupakan maklumat yang diberikan kepada


individu tentang kesesuaian tindakan serta respon.
Berperanan bukan semata-mata pemprosesan maklumat tetapi
seharusnya mempengaruhi proses afektif dan motivasi
pelajar.
Maklum balas yang kerap sama ada sebagai pembetulan atau
insentif perlu untuk sepanjang proses pembelajaran supaya
pembelajaran akan berkekalan

7. Suasana yang Menyeronokkan

Persekitaran emosi bilik darjah dipengaruhi


oleh suara guru, gaya kepimpinan guru, sikap,
kemesraan, kawalan kelas dan penggunaan
ganjaran di dalam bilik darjah.
Maklum balas serta pembelajaran berkesan
berlaku jika pelajar berada dalam persekitaran
menyeronokkan.

8. Refleksi

Ialah proses memikirkan atau merenung


kembali pengalaman dan implikasinya
terhadap diri seseorang.
Knapp (1993), refleksi merupakan cara utk
mengimbas kembali pengalaman bagi
membina makna tentang pembelajaran,
belajar drpd pengalaman dan membentuk
pemahaman serta apresiasi baru.

Soalan Refleksi
1. Gagne telah mengemukakan peringkat- peringkat
dalam pembelajaran. Senaraikan kesemuanya
mengikut proses pembelajaran yang betul.
2. Terangkan secara ringkas dua aktiviti
pengalaman langsung dan faedahnya.
3. Anda telah belajar tentang proses pembelajaran
dan jenis-jenis pembelajaran yang dikemukakan
oleh Gagne. Sejauh manakah teori pembelajaran
Gagne diaplikasi di dalam bilik darjah.

Sambungan

PEMBELAJARAN

Pandangan R.M Gagne:


-

Pembelajaran bersifat kumulatif.


Pembelajaran sebagai mekanisme untuk menjadi
ahli masyarakat yang berguna.
Pembelajaran mengakibatkan terhasilnya pelbagai
t.l

PRINSIP-PRINSIP PEMBELAJARAN

Lapan prinsip pembelajaran Gagne:

JENIS-JENIS PEMBELAJARAN

Kemahiran intelek
Strategi kognitif
Maklumat verbal
Kemahiran psikomotor
Sikap

Kaitan 9 langkah pengajaran dengan proses p


embelajaran