Basa Jawa

Sing disinau ing Basa Jawa
1. Paramasastra 2. Kasusastran 3. Kawruh Basa 4. Nulis lan Maca

Ukara 3.PARAMASASTRA 1. Basa . Tembung 2.

KA WRUH BASA ‡ Manungsa ‡ Tetuwuhan (tanduran) ‡ Sato Kewan ‡ Wigati diweruhi .

1. 4. dhor (suku kata) 2. Wanda : bom. dwilingga. Wanda neraka : meja. Tembung Tembung Lingga (Kata dasar) 1. dwipurwa. Tembung lingga+panambang Pangrangkep. Wanda 3. dwisasana .PARAMASASTRA A. Tembung lingga+ater-ater 2. A. Tembung lingga+seselan 3.1 Tembung (kata) Tembung Andhahan (kata berimbuhan/ kata jadian) 1. sikil : nalika.

m) Ater-ater (awalan) c. pi. Ar (r) tumon kinarya jlerit krelap Panambang (akhiran): a. Al (l) d.a. pa. kapi a. Um (m) Seselan (sisipan) b. nu. pra. an. ma b. In (n) c. kami. ka/ke. kok/ ko. kuma. nga. Nuswara (n. ny. Tripurusa (dak. di) d. ne . mu. na. ku. a. ku. I. ana. en. tar. Sa.

Peribahasan. Geguritan 13. Bebasan. Saloka 11. Candra 4. Karangan bebas 14. Tembang 12. Keratabasa 9.II. Wayang . Cangkriman 7. Sengkalan 8. Wangsalan 10. Tetembangan 2. Purwakanthi 3. Pepindhan 5. Sanepa 6. KASUSTRAN 1.

Dwiwasana lelabuh bocah-bocah cekakak A. rawi. Rangkepan ater-ater. dijupukno Pangrangkep (kata ulang) b.2.3. panambang dikarepake.Dasa nama (tembung-tembung kang padha/ sinonim) Srengenge = surya. basanta . sasi. Dwilingga d.a. bagaspati Rembulan = candra. Kosok Balen (lawan kata) Sugih >< mlarat Lanang >< wadon A. Dwipurwa c.

Jejer Gatra subyek predikat obyek keterangan b. Wasesa c. Lesan d. Saben ukura iku kadaden saka rong gatra utawa luwih a. Katrangan . utawa karep kang kalairake sarana basa. Ukara Ukara wujude wedharing gagasan pikikran.B.

Manut wasesane kapilah: Ukara tanduk (aktif) Ukara tanggap (pasif) Wasesa bawa Wasesa (andharan) Wasesa kriya Wasesa kriya tanpa lesan Wasesa kriya mawa lesan ‡ Manut Isine Kandha (kalimat langsung) Ukaran Crita (kalimat tak langsung) .‡ 1. 2.

lan sakpanunggale supaya. tengah. Ukara lamba : mujudake ukara kang medharake gagasan mung siji Lamba = wancah ora rangkep Ali tuku roti Adhik nggambar kembang . Sabab 6. Pratelaning ukara (Ukara katrangan): gunane kanggo nerangake supaya ukara mau bisa luwih gamblang (jelas) 1. cedhak. lan sakpanunggale papat. Ukur 5. lan sakpanunggale abat. amarga. Kahanan saiki. kareben. Papan Pratelan ukaran (katrangan) 4. Maksud 7. lan sakpanunggale alus. lan sakpanunggale 6. kerep. sesuk. Wayah 2. akeh. biyen. lan sakpanunggale meja. lurus. pinggir. adoh. tipis.5. lan sakpanunggale awit. Cacah 3.

Camboran (majemuk) . Lamba (tunggal) 7. Tanggap (pasif) 3. Kandha (langsung) Jenising ukara 4.7. Tanduk (aktif) 2. Crita (tak langsung) 5. mulane ora mlebu sekolah 1. Ukara camboran (kalimat majemuk) Ukara kang medharake gagasan luwih saka siji Ukara camboran = ukara rangkep Adhik lara. Katrangan (keterangan) 6.

kita migunakake macem-macem tetembungan . Kasusastran tegese tulisan kang endah suarane.II. Kanggo medharake tulisan kang endah surasane. Materi Kasusastran Tembung kasusastran asale saka tembung lingga sastra kang ateges tulisan.

4. Tembung saroja 1. Tembung entar 5. Tembung yogya swara 1. Tembung camboran 3. Tembung garba . Tetembungan Kasusastran 3.

1 Tembung Camboran (kata majemuk) Tembung loro utawa luwih kang gegandhengan dadi siji nganti mujudake tembung sing anyar surasane (tegese) Camboran wantah (wutuh) Raja putra : putrane raja Meja tulis : meja kanggo nulis Camboran Camboran wancah (tugel) Bangjo : abang ijo Kuruking : kuru aking Lunglit : balung kulit Tembung wancah mono arupe tembung sing ditugel utawa dicekak (disingkat) Dokter : dok Dhateng : teng Ngayoyakarta : yogya .1.

2 Tembung garba iki mujudake tembung kang asale saka panggandhenge tembung loro utawa luwih. Tujuane kanggo nyekak utawa nyuda wandane tembung.1. Tg. Sutraye: lagi + antuk = lagyantuk Tembung garba Tg. Sutrawan: lumebu + ing = lumebweng Tg. Wantah biasa: Teka + ing = tekeng Saya + ing = sayeng Prata + ing = prapteng Tg. Nargaha: maha + resi = maharsi wira + utama = wiratama . Tembung garba kerep uga diarani tembu sandi.

lanliyanliyane 14. sayuk rukun. Tembung entar (arti kiasan) Tembung entar (tembung silihan) iku mujudake tembung kang wis oncat saka tegese sing baku. kang awasana aksara i tegese wadon: siswa-siswi. apsara-apsari lanliyan-liyane . gotong-royong. raseksa-raseksi. Tembung Saroja Tembung saroja iku tegese tembung loro utawa luwih kang meh padha tegese bajur dienggo bebarengan kanggo mbangetake swarane. Tembung yogyaswara Tembung yogyaswara iki mujudake tembung loro kang pakecepane utawa panulise meh padha. Contone: kethul pikire = bodho rai gedheg = ora duwe isin 15.3.1. Tembung yogyaswara kang awasana aksara a tegese lanang. jejel riyel. gagah prakoso.

dolanan layangan. Purwakanthi Purwakanthi iku gandhenge swara kang mburi karo swara kang wis kasebut ing ngarepe.2. tanggon Purwakanthi basa (lumaksita) Wanda pungkasan gatra karo wanda angkatane gatra candhake Arep ngidul. Purwakanthi guru swara (swara padha) ana urip. nganti wayah sore . ana nasip Purwakanthi Purwakanthi guru gatra Sastra/ ukara padha Tatag. teteg.

Pepindhan: unen-unen kang ajeg panganggone lan ngemu surasa irib-irib Ayune kaya Dewi Ratih Putih memplak kayak kapuk dipususi 5. Candra: gambaran sarana pepindhan Sing apik irunge mbangir. alise nunggal sapisan Panyendhu : gambaran sarana pepindhan Sing ala lambene domble bathuke nonong 4.3. Sanepa: unen-unen kang ajeg lan ngemu teges kosok balen Tatune arang kranjang Rasane pait bratawali Ambune arum jamban .

6. Cangkriman = badhekan kang kudu dibadhek Tembung wancahan ci numpak ci dibalang cu muni ci Cina numpak cikar dibalang cikrak muni cialan Ngemu teges blenderan Ngguyu tuwa = nangis Disuguhi opak angin = nganggur Cangkriman Ngemu teges pepindhan Pitik walik saba kebon = nanas Ngemu teges pepindhan Arupa tembang .

lamba unen-unen Contone = sirna ilang kertane bumi Tegese = sirno = 0 ilang = 0 kerta = 4 1400 bumi = 1 Titi mangsa ancure negara Majapahit .Tahun Jawa 7. Sengkalan Tahun Masehi s. memet gambar Miturut wujude s.

Wangsalan : meh padha karo cangkriman nanging batangane wis dikandhaake .kodhok = teka-teka ndhodhok .kerikil = keri ing sikil . Paribasan Unen-unen ing ajeg panganggone ora kena diubah lan ora kena diganti tetembungane Contone= abot telak karo anak Tegese: mung ngrembug panganane dhewe ora ngrembug anake.8.guru = kena digugu lan ditiru 9.reca kayu.balung genin mbok menawa mawa : mbok menawa . Kerata Basa . gole sabda rahayu reca kayu golekan. lan liya-liyane 10. lan liya-liyane .

banjur tumandang (marga wis kepengin sak durunge) ‡ Bebasan : tetembungan kang ajeg panganggone kang mawa teges entar (kiasan) .Ancik ± ancik pucuking eri : tansah kuwatir ‡ Saloka : unen-unen kang ajeg panulise mawa teges entar. ubed .Dicutat kaya cacing : ditundhung dikon lunga .Bebek mangsuh mliwis : wong pinter mungsuh wong pinter. ngemu surasa pepindhan sing dipepindhahake uwonge . nanging sing siji kalah amarga kurang kulina. trampil.Asu belang kalung wong : wong asor nanging sugih .‡ Rindhik asu digitik.

Gedhe pamularsih candra kusuma kusumastuti. Tengahan balabag wirangrong juru demung. dolanan gajah-gajah menthog-menthog. lly Tembang T. lly T. Macapat ll T. lly . Tembang T.11.

Paugeran-paugeran ing tembang yaiku: Gatra = jumlahe larik/ baris Wilangan = jumlahe wanda (suku kata/ saben baris/ gatra) 1.Macapat 11 (MMMASGKPPDD) Maskumambang Gambuh Dhandang gula Mijil Kinanti Megatruh Pangkur Asmaradana Pucung Sinom Durma Tembang iku mujudake reriptan mawa paugeran tartamtu kang dilagokake. u. o . e. I. Guru Lagu = dhong-dhinge swara saben pungkasaning gatra (vokale) : a.

lly ‡ Diarani tembang macapat kuwi amarga nembange kapedhot dadi parang-patang wanda ‡ Tembang tengahan diarani uga tembang dhagelan ‡ Diarani tembang gedhe amarga nalika jaman biyen kang akeh migunakake mung panggedhe (priyagung) 12. Pada (bait) 3. Geguritan (puisi) Gagak lawas (puisi lama/ syair Geguritan Gagak anyar (puisi bebas) . Pedhotan : mandhege napas nalika nembang.2.

Cacahe wanda saben gatra ing saben pada padhakake .Cacahe gatra ora ajeg .Paugeran gagrak lawas .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful