Basa Jawa

Sing disinau ing Basa Jawa
1. Paramasastra 2. Kasusastran 3. Kawruh Basa 4. Nulis lan Maca

Tembung 2. Basa . Ukara 3.PARAMASASTRA 1.

KA WRUH BASA ‡ Manungsa ‡ Tetuwuhan (tanduran) ‡ Sato Kewan ‡ Wigati diweruhi .

Wanda : bom. Tembung lingga+seselan 3.1. Wanda 3. dwisasana . 4. dwipurwa. dwilingga. Tembung lingga+ater-ater 2. sikil : nalika.1 Tembung (kata) Tembung Andhahan (kata berimbuhan/ kata jadian) 1.PARAMASASTRA A. A. dhor (suku kata) 2. Wanda neraka : meja. Tembung Tembung Lingga (Kata dasar) 1. Tembung lingga+panambang Pangrangkep.

ana. kuma. an. kami. Tripurusa (dak. mu. ma b. m) Ater-ater (awalan) c. na. Al (l) d. kok/ ko.a. en. Ar (r) tumon kinarya jlerit krelap Panambang (akhiran): a. pi. tar. ku. ne . a. di) d. Sa. pa. Nuswara (n. ku. ka/ke. I. kapi a. Um (m) Seselan (sisipan) b. pra. In (n) c. nga. ny. nu.

Purwakanthi 3. Tembang 12. Peribahasan. Saloka 11. Tetembangan 2. KASUSTRAN 1. Karangan bebas 14. Pepindhan 5. Bebasan. Wangsalan 10. Geguritan 13.II. Wayang . Sengkalan 8. Sanepa 6. Keratabasa 9. Cangkriman 7. Candra 4.

2. Kosok Balen (lawan kata) Sugih >< mlarat Lanang >< wadon A.Dasa nama (tembung-tembung kang padha/ sinonim) Srengenge = surya.3. basanta . Rangkepan ater-ater. bagaspati Rembulan = candra. sasi. Dwipurwa c. panambang dikarepake. rawi. dijupukno Pangrangkep (kata ulang) b. Dwilingga d.a. Dwiwasana lelabuh bocah-bocah cekakak A.

Jejer Gatra subyek predikat obyek keterangan b. Ukara Ukara wujude wedharing gagasan pikikran. Saben ukura iku kadaden saka rong gatra utawa luwih a. Wasesa c. Katrangan . utawa karep kang kalairake sarana basa.B. Lesan d.

‡ 1. 2. Manut wasesane kapilah: Ukara tanduk (aktif) Ukara tanggap (pasif) Wasesa bawa Wasesa (andharan) Wasesa kriya Wasesa kriya tanpa lesan Wasesa kriya mawa lesan ‡ Manut Isine Kandha (kalimat langsung) Ukaran Crita (kalimat tak langsung) .

tengah. Maksud 7. sesuk. akeh. kareben. Ukara lamba : mujudake ukara kang medharake gagasan mung siji Lamba = wancah ora rangkep Ali tuku roti Adhik nggambar kembang . pinggir. Pratelaning ukara (Ukara katrangan): gunane kanggo nerangake supaya ukara mau bisa luwih gamblang (jelas) 1. Kahanan saiki. lan sakpanunggale papat. Cacah 3. cedhak. lan sakpanunggale abat.5. lan sakpanunggale alus. amarga. kerep. Sabab 6. tipis. Wayah 2. biyen. lan sakpanunggale awit. lan sakpanunggale meja. lan sakpanunggale supaya. lurus. Papan Pratelan ukaran (katrangan) 4. lan sakpanunggale 6. Ukur 5. adoh.

Katrangan (keterangan) 6. Tanggap (pasif) 3.7. Crita (tak langsung) 5. Ukara camboran (kalimat majemuk) Ukara kang medharake gagasan luwih saka siji Ukara camboran = ukara rangkep Adhik lara. Tanduk (aktif) 2. Kandha (langsung) Jenising ukara 4. mulane ora mlebu sekolah 1. Lamba (tunggal) 7. Camboran (majemuk) .

kita migunakake macem-macem tetembungan . Materi Kasusastran Tembung kasusastran asale saka tembung lingga sastra kang ateges tulisan. Kanggo medharake tulisan kang endah surasane. Kasusastran tegese tulisan kang endah suarane.II.

Tembung camboran 3. Tembung yogya swara 1. Tembung garba . Tetembungan Kasusastran 3. Tembung saroja 1. Tembung entar 5.4.

1 Tembung Camboran (kata majemuk) Tembung loro utawa luwih kang gegandhengan dadi siji nganti mujudake tembung sing anyar surasane (tegese) Camboran wantah (wutuh) Raja putra : putrane raja Meja tulis : meja kanggo nulis Camboran Camboran wancah (tugel) Bangjo : abang ijo Kuruking : kuru aking Lunglit : balung kulit Tembung wancah mono arupe tembung sing ditugel utawa dicekak (disingkat) Dokter : dok Dhateng : teng Ngayoyakarta : yogya .1.

Tujuane kanggo nyekak utawa nyuda wandane tembung. Tembung garba kerep uga diarani tembu sandi. Sutraye: lagi + antuk = lagyantuk Tembung garba Tg. Nargaha: maha + resi = maharsi wira + utama = wiratama .1. Wantah biasa: Teka + ing = tekeng Saya + ing = sayeng Prata + ing = prapteng Tg. Sutrawan: lumebu + ing = lumebweng Tg. Tg.2 Tembung garba iki mujudake tembung kang asale saka panggandhenge tembung loro utawa luwih.

gagah prakoso.3. raseksa-raseksi. jejel riyel. gotong-royong. Tembung entar (arti kiasan) Tembung entar (tembung silihan) iku mujudake tembung kang wis oncat saka tegese sing baku. Tembung yogyaswara Tembung yogyaswara iki mujudake tembung loro kang pakecepane utawa panulise meh padha. Tembung yogyaswara kang awasana aksara a tegese lanang. kang awasana aksara i tegese wadon: siswa-siswi. apsara-apsari lanliyan-liyane .1. sayuk rukun. lanliyanliyane 14. Tembung Saroja Tembung saroja iku tegese tembung loro utawa luwih kang meh padha tegese bajur dienggo bebarengan kanggo mbangetake swarane. Contone: kethul pikire = bodho rai gedheg = ora duwe isin 15.

2. dolanan layangan. nganti wayah sore . Purwakanthi guru swara (swara padha) ana urip. Purwakanthi Purwakanthi iku gandhenge swara kang mburi karo swara kang wis kasebut ing ngarepe. tanggon Purwakanthi basa (lumaksita) Wanda pungkasan gatra karo wanda angkatane gatra candhake Arep ngidul. teteg. ana nasip Purwakanthi Purwakanthi guru gatra Sastra/ ukara padha Tatag.

Pepindhan: unen-unen kang ajeg panganggone lan ngemu surasa irib-irib Ayune kaya Dewi Ratih Putih memplak kayak kapuk dipususi 5. Sanepa: unen-unen kang ajeg lan ngemu teges kosok balen Tatune arang kranjang Rasane pait bratawali Ambune arum jamban . alise nunggal sapisan Panyendhu : gambaran sarana pepindhan Sing ala lambene domble bathuke nonong 4. Candra: gambaran sarana pepindhan Sing apik irunge mbangir.3.

6. Cangkriman = badhekan kang kudu dibadhek Tembung wancahan ci numpak ci dibalang cu muni ci Cina numpak cikar dibalang cikrak muni cialan Ngemu teges blenderan Ngguyu tuwa = nangis Disuguhi opak angin = nganggur Cangkriman Ngemu teges pepindhan Pitik walik saba kebon = nanas Ngemu teges pepindhan Arupa tembang .

memet gambar Miturut wujude s.Tahun Jawa 7. lamba unen-unen Contone = sirna ilang kertane bumi Tegese = sirno = 0 ilang = 0 kerta = 4 1400 bumi = 1 Titi mangsa ancure negara Majapahit . Sengkalan Tahun Masehi s.

Paribasan Unen-unen ing ajeg panganggone ora kena diubah lan ora kena diganti tetembungane Contone= abot telak karo anak Tegese: mung ngrembug panganane dhewe ora ngrembug anake.kerikil = keri ing sikil .guru = kena digugu lan ditiru 9. gole sabda rahayu reca kayu golekan. lan liya-liyane 10.kodhok = teka-teka ndhodhok .balung genin mbok menawa mawa : mbok menawa .8. Kerata Basa . lan liya-liyane .reca kayu. Wangsalan : meh padha karo cangkriman nanging batangane wis dikandhaake .

trampil.Ancik ± ancik pucuking eri : tansah kuwatir ‡ Saloka : unen-unen kang ajeg panulise mawa teges entar.Asu belang kalung wong : wong asor nanging sugih . ngemu surasa pepindhan sing dipepindhahake uwonge .Bebek mangsuh mliwis : wong pinter mungsuh wong pinter. nanging sing siji kalah amarga kurang kulina. banjur tumandang (marga wis kepengin sak durunge) ‡ Bebasan : tetembungan kang ajeg panganggone kang mawa teges entar (kiasan) . ubed .Dicutat kaya cacing : ditundhung dikon lunga .‡ Rindhik asu digitik.

Tengahan balabag wirangrong juru demung. Gedhe pamularsih candra kusuma kusumastuti. lly . dolanan gajah-gajah menthog-menthog.11. lly Tembang T. Tembang T. lly T. Macapat ll T.

u. o . Guru Lagu = dhong-dhinge swara saben pungkasaning gatra (vokale) : a. Paugeran-paugeran ing tembang yaiku: Gatra = jumlahe larik/ baris Wilangan = jumlahe wanda (suku kata/ saben baris/ gatra) 1. e. I.Macapat 11 (MMMASGKPPDD) Maskumambang Gambuh Dhandang gula Mijil Kinanti Megatruh Pangkur Asmaradana Pucung Sinom Durma Tembang iku mujudake reriptan mawa paugeran tartamtu kang dilagokake.

lly ‡ Diarani tembang macapat kuwi amarga nembange kapedhot dadi parang-patang wanda ‡ Tembang tengahan diarani uga tembang dhagelan ‡ Diarani tembang gedhe amarga nalika jaman biyen kang akeh migunakake mung panggedhe (priyagung) 12. Pedhotan : mandhege napas nalika nembang. Pada (bait) 3. Geguritan (puisi) Gagak lawas (puisi lama/ syair Geguritan Gagak anyar (puisi bebas) .2.

Paugeran gagrak lawas .Cacahe gatra ora ajeg .Cacahe wanda saben gatra ing saben pada padhakake .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful