Anda di halaman 1dari 20

OBELISK 125

Revistë e Përjavshme
letraro-artistike
Botimi Shtëpisë Botuese “ADA”
www.obelisku.blogspot.com
e-mail:revistaobelisk@yahoo.com

Drejtor – Botues
ROLAND LUSHI
Cel:068 22 19 016
PANAIRI I LIBERSHKALJEVE
Cel:069 32 05 343
Tel: 450 5312 Panairi i Librit Tiranë shkruan për faktin e interesimit që shfaq
rlushi@yahoo.it
panairi i Librit Shqiptar në të shoqëria dhe stimulimit të saj.
Kryeredaktor vërtetë është panair kozmopolit, Një letërsi që stimulohet ka të
VULLNET MATO
Cel:069 22 75 145
ku 99% i zënë librat e huaj e gjitha prioritetet e zhvillimit,
Tel: 2 365 201 1 % ata shqiptarë, çfarë nuk në të kundërtën ajo vdes apo
vullnetmato@hotmail.com
ndodh në asnjë panair kombëtar i lëshon vendin mediokritetit.
STAFI DREJTUES të shteteve të tjera përjashto Ja çfarë po ndodh. Një klimë
Tiranë:
KOLEC TRABOINI panairet ndërkombëtare që mbytëse për letërsinë e sotme
VASIL PREMÇI kanë një profil të caktuar e shfaqet me faktin se autorët
RIZA LAHI
SAZAN GOLIKU ku marrin pjesë botues nga sado seriozë e me përkushtim
VASIL TABAKU shumë vende. Por në Panairin të punojnë nuk gjejnë botues.
Durrës:
NIKOLLA SPATHARI e librit në Tiranë nuk kemi një Për t’i paguar botimet e librave
Elbasan:
NAZMI SEITAJ
veprimtari kësisoji. Nuk marrin të vet nuk kanë para. E kështu
Korçë: pjesë ndërmarrje botuese të preferojnë të rrinë të terhequr.
ARJAN KALLÇO
Lezhë:
vendeve të botës, veç në ardhtë Duke e parë këtë gjëndje, këtë
NDUE DRAGUSHA ndonjë botues nga Kosova. vakuum të krijuar nga letërsia
Lushnjë:
KOZMA GJINI Në Amerikë, Europë e kudo, serioze, janë dyndur gjithçfarë
Pogradec: politika e botimeve mbështetet lloj autorësh të cilët veç shkruajnë
ISTREF HAXHILLARI
Gjirokastër: në librin vendas. Po ne si bëjmë? historira të rëndomta e pa asnjë
BLERIM KORE Në të vertetë përse organizohen vlerë artistike. Mediokriteti
Sarandë:
PAJTIM ÇAUSHI Panairet? Pyetja shtrohet sepse është në revansh të plotë dhe
Vlorë: në aparencë të duket se ky përpiqet të zërë kryevendin.
MYRTEZA MARA
Mal i Zi: organizim është një ndihmë e Shfaqet kudo, në prozë dhe në
ANTON GOJÇAJ madhe për letërsinë. Po cilën poezi. Shkruhet në mënyrën më
Adresa e redaksisë letërsi? Të thuash letërsinë ordinere. Pra në një farë mënyre
Rruga: Mine Peza,
Pall. Kolombo2, Tiranë
shqiptare kurrsesi. Të thuash se letërsia shqiptare në këto dy
Tel: 4 505 312 i shërben lexuesit si blerës zor dekada jo vetëm që nuk ka bërë
të besohet, sepse libraritë janë përpara, por edhe ajo çfarë është
Nr. llog. Pro Credit Bank
por ato më së shumti rrinë bosh. e mirë evidentohet në disa pak
Lekë: 12-106640-00-01 Librat shqiptarë nuk shiten. autorë. Anipse thuhet se me një
IBAN: Po le të ndjekim çfarë thonë lule nuk vjen pranvera, botuesit
AL35209111220000121066400001
botuesit organizatorë të panairit shqiptarë e sjellin pranverën me
EURO: 08-106641-00-02 në intervista televizive. Tërë një lule. Me një autor.
IBAN: shqetësimi i tyre, as më pak e A ju leverdis kjo situatë
AL68209110810000081066410002
as më shumë, veç pakënaqësinë botuesve? Padyshim. Krijimi
Shtypet në shtypshkronjën e që shteti ua kriposi kokën duke i psikologjisë se letërsia
Shtëpisë Botuese “ADA” u kërkuar si qera për Pallatin shqiptare nuk bën, është letërsi
Tiranë
Tirazhi : 500 copë
e Kongres-Koncerteve plot 79 provinciale, nuk ka autorë të
Revista Obelisk 2
milion lekë. U ankua se duhej ta paguanin mirë, poezia nuk lexohet e të tjera, ju
me 50 % zbritje siç është bërë më pare, por shërbejnë atyre më së miri atyre, bosave.
në fakt e paguan qeranë të plotë. Thanë Kështu ata përpunojnë opinionin dhe e
gjithashtu se ata, organizatorët i kishin drejtojnë vëmendjen e lexuesve vetëm
dhënë stendat e hapësirat me rreth 30 % drejt letërsisë së huaj ku fitimet janë më të
zbritje për botuesit që merrnin pjesë, por mëdha. Dihet që botimi është biznes, por
nuk u tha fare se sa euro për metër katror e një biznes disi ndryshe.Në fushë të kulturës
kanë shitur tek përdoruesit dhe sa sipërfaqe e dijeve. Ai nuk mund të shpërfillë interesat
llogaritet hapësira e shfrytëzuar. Çfarëdo e letërsisë shqiptare. Madje atë ajo duhet ta
qoftë diferenca marrje-dhënie, Panairi në ketë prioritet. Dhe duke e parë këtë panairiadë
një aspekt të shfaqet si një biznes i frytshëm. çmendurake nuk është keq që shteti shqiptar
Një pazar stërmadh ku lozin mijëra euro, në t‘i kushtëzojë, liçensojë shtëpitë botuese me
funksion të xhepave të disa botuesve që janë vënien e përqindjes së botimeve në gjuhën
bërë bosë të librit, po të mëdhenj fare ama. E shqipe. Se me të drejtë thonë që kur jepen
si janë bërë kaq të mëdhenj këta bosë libri do liçensat e ndërtimeve t‘u kërkohet kompanive
thoni ju. Po ja, duke botuar libra të huaj për të të ndërtimit të krijojnë hapësira edhe për
cilët më së shumti nuk paguajnë për të drejtën librari. Po ku është e mundur kjo kur, këtyre
e autorit, a paguajnë në mënyrë simbolike kompanive ndërtimesh nuk u kërkohen as
dhe i shesin librat e huaj gjithnjë me fitim. parking dhe Tirana është bërë si një varrezë
Këta lloj botuesish as nuk e vrasin mendjen makinash që thuajse kërcejnë mbi trotuar.
fare për të stimuluar letërsinë shqiptare. A të Politikën e botimeve e bëjnë botuesit e
mblidhen bashkë e të financojnë një librari gjithë botës nëpërmjet stimulimit të letërsinë
të madhe të librit shqip në kryeqytet sepse së vendit të vet dhe nuk e lënë në harresë si
jemi për të ardhur keq në qarkullimin e librit. këta botuesit tanë bosa që flitet se na janë bërë
Por mbase gabojmë se ata interesohen, por dhe milionerë pikërisht duke u marrë paratë
me një interesim në një trajtë të veçantë. Që autorëve jo si të ishin shtëpi botuese me
të botojnë autorët shqiptarë librat tek këta program e sistem të organizuar, por thjesht
botuesit bosa duhet të paguajnë shpenzimet shtypshkronja.
botimit në kufijtë 500-700 apo edhe 1000 Mendojmë se ata që po i bëjnë më shumë
euro për rreth 100 faqe libër. Pastaj autori dëm letërsisë shqipe janë pikërisht botuesit,
është i lirë. Mund t‘i marrë librat me taksi a bosat e panaireve, të cilët bëjnë sikur nuk dinë
me çantë shpine si jehovajt dhe t‘i dërgojë ku se nuk mund të stimulohet një letërsi duke
të dojë. Mirëpo kjo është vrasëse për sedren e bërë atë të ndjehet mjerane e në minoritet
e autorëve ndaj u lënë disa pako botuesve të në vendin e vet. Pastaj janë po këta që bëjnë
cilët kur kanë rast shesin ndonjë libër e kështu retorika boshe, japin intervista, zhvillojnë
fitimi del dopio. Ndoshta këtu është thelbi i biseda, madje u bën jehonë edhe një ministër,
këtij raporti të çuditshëm, i kësaj asimetrie i cili natyrisht është krejt jashtë realiteteve
në raportin e librave të autorëve shqiptarë letrare, të tjerët teorizojnë: kemi apo s’kemi
me të huaj. Ne nuk kemi statistika, por me letërsi provinciale, gjoja se na rreh zemra për
ç‘kemi parë në disa shtete si Kanada, Amerikë, letërsinë tonë që ne vetë e shklasim jo vetëm
Itali, Francë, gjithkund ka prioritet letërsia përditë nëpër ca librari si çerdhe minjsh, por
vendase. Thënë hapur, letërsia franceze nuk edhe në Panairin e madh fodull të Tiranës.
do të ishte aty ku është, nëse do të kishte
botues indiferentë dhe lexues apatikë.
Shumë herë letërsitë e vendeve të ndryshme
zhvillohen e nxjerrin autorë të mëdhej edhe

Revista Obelisk 3
MARK TUEIN
(30.11. 1835 – April 21.4. 1910)

Ernest Heminguej ka shkruar:


“E gjithë letërsia moderne amerikane vjen nga
një libër i Mark Tuenit i quajtur Hakleberry Fin”

Esè nga KOLEC TRABOINI

V
eç një shkrimtar i madh si Mark Tuen, minierë ari. Po aventura dhe ëndrra e ndezur
mund të kishte vizionin se edhe pas një për ar dështoi. Iu kthye prapë pasionit për
shekulli interesi për jetën e veprën e tij të shkruar dhe shkoi në qytetin Virxhinia ku
nuk do të shuhej. Ndryshe nuk do të linte për dy vjet punoi në një gazetë. Më 3 shkurt
testament që shënimet e tij biografike të 1863 në një shkrim humoristik të botuar
titulluara “Skicë familjare” në një volum shënoi pseudonimin e tij, Mark Tuen, dhe
prej 64 faqesh të bëheshin publike vetëm me këtë emër do të krijonte figurën më të
100 vjet pas vdekjes së tij. Mark Tuen, emri madhe të letërsisë moderne amerikane, siç
i vërtetë i të cilit është Samuel Langhorne do ta vlerësonte një gjeni tjetër si Ernest
Clemens, vdiq në moshën 74-vjeçare në Heminguej. Një vit më pas shkrimtari merr
prill të vitit 1910, ndaj përvjetori i vitit rrugën për Kaliforni dhe zuri punë si gazetar
2010 u prit me interes nga lexues e botues në San Francisko. Udhëtoi në Francë dhe Itali.
në Amerikë, por edhe në mbarë botën Ishte një shkrimtar që udhëtonte shumë dhe
që donin të dinin se çfarë ka shkruar temat që trajtonte kishin të bënin pikërisht
shkrimtari, shkëlqimi e lavdia e të cilit me këtë temë arratisjeje dhe ikjeje dret lirisë.
jo vetëm nuk ra, por sa më shumë shkon Pasionanti Martin Tuen martohet me Olivia
koha aq më i dashur bëhet për miliona Langdon në vitin 1870, pasi i ka shkruar asaj
njerëz. Personazhet e veprave të tij janë aq 189 letra dashurie. Më pas ata të dy do të
popullore. Nuk ka lexues në botë që nuk i ndërmerrnin udhëtime ndërkohë që Mark
di emrat e personazheve të tij si Tom Sojeri Tueni shkruante papushim. “Aventurat e Tom
apo Hakleberri Fin. Sojerit” një nga veprat e tij më të njohura në
Por, pse Mark Tuen e la këtë testament botë që u botua në 1876. Në vazhdin ai do të
të çuditshëm. Ndoshta se nuk donte që botonte disa kryevepra ku spikasin “Princi dhe
pasardhësit e tij të kishin pasoja nga ato të i varfri” 1881. Libri “Jeta në Misisipi” 1883
vërteta që shkruante në biografinë familjare. konsiderohet si një vepër që kundërshton
Mbase mendonte se pas njëqind vjetësh stilin e Walter Skotit, romantizmi i të cilit,
gjërat do të ndryshonin. Shkrimtari kishte sipas Mark Tuen i ka dëmtuar në mënyrë të
një vizion të drejtë për zhvillimet shoqërore pamatë idetë progresive.
në jetën amerikane dhe aspironte drejtësi Një vit më pas do të botonte kryeveprën
dhe barazi sociale. Mjafton të sjellim një e tij “Hakleberry Fin”, një Odise amerikan,
episod nga jeta e tij. Në autobiografinë e i cili në fillim u konsiderua roman për të
sapoekspozuar përshkruhet një episod ku rritur, por më pas nga popullariteti i madh u
bashkë me shërbëtorin e tij zezak George bë libri më i preferuar i fëmijëve në të gjithë
Griffin, në 1893, shkrimtari që ish bërë i botën. Veçanësi e romanit janë të folurat
famshëm asokohe, i bëri një vizitë botuesit
Revista Obelisk 4
karakteristike të zezakëve të brigjeve të
të vet, duke shkaktuar një skandal, sepse Misisipit dhe të bardhëve, pra si të thuash një
personalitetet e bardha nuk shoqëroheshin etnografi gjuhësore, një gërshetin i zërave të
me njerëz me ngjyrë në publik. Mirëpo sot zinj e zërave të bardhë. Heroi i romanit është
ne kemi një njeri të zi president të Amerikës, një fëmijë i zi në një vend të bardhë.
çfarë në atë kohë as që mund të imagjinohej, Në vitin 1885 boton një libër për jetën
e po ta thoshte ndokush se kjo do të ndodhte e Zhan D’Arkës. Por viti 1890 do t‘i sillte
një ditë, do ta mbyllnin në çmendi. Kështu kokçarjë për shkak të humbjeve financiare.
kanë qenë punët në dritë- errësirën e shekullit Për të shpëtuar nga falimenti mbylli shtëpinë
të XIX. e ndërmori disa turne duke dhënë leksione
Por para se të dalim tek shënimet biografike e duke folur në auditorë në Amerikë dhe në
të Mark Tuenit le të shohim cila është jeta e tij. Europë. Me fitimet që nxorri arriti t‘i shlyente
të gjitha detyrimet financiare. Udhëtoi
* * * gjithashtu në Zelandën e Re, Australi, Indi,
dhe Afrikën e Jugut. Gjatë kohës që ai ishte në
I lindur në Misuri më 30 nëntor 1835, udhëtime, Suzi, vajza e tij më e dashur u sëmur
Samuel Langhorne Clemens ishte fëmija i e vdiq në Hardfort, Konektikët në vitin 1896.
gjashtë i John Marshall dhe Jane Lampton Por nuk do të mjaftonte vetëm kjo fatkeqësi
Clemens. Ishte rreth katër vjeç kur familja që e dërrmoi shkrimtarin. Vdekja e gruas
e tij u vendos 35 milje në lindje të qytetit të Livia, në vitin 1904 në Firence si dhe vajzës
Hannibal, një qytezë port në rritje ku kalonin së tij të dytë e zymtësuan akoma më tej jetën
anijet tregtare me avull që lundronin mbi e shkrimtarit, i cili edhe më parë, siç del nga
lumin Misuri nga Sant Louis dhe Nju Orleani. shënimet në autobiografinë e tij e botuar pas
Babai i Samuel ishte një gjykatës. Duke vdekjes në 1916 e më pas në 1924, kish qenë
qenë një fëmijë shëndetlig, Samuelin e i vogël plot tramvaje.
e mbajtën mbyllur në shtëpi. Rreth moshës 9 Gjatë jetës së tij 74 vjecare shkroi 28 libra
vjeç ai duket se u shërua dhe u bashkua me si dhe tregime të shumta të shkurtër, letra dhe
pjesën tjetër të fëmijëve jashtë qytetit. Më pas skica. Mbylli sytë më 21 prill 1910.
ndoqi një shkollë private në Hannibal. Shtëpia e tij e fëmijërise është e hapur
Kur Samueli ishte 12, babai i tij vdiq nga për publikun si një muze në Hannibal, vendet
pneumonia dhe në moshën 13-vjeçare, Samuel ku ka jetuar Mark Tueni, shëtitoret me bustet
la shkollën shkollën për t’u bërë shegert në një dhe rrugët që kanë marrë emrin e tij, veçmas
shtypshkronjë. në Nju Jork, vizitohen nga miliona turistë çdo
Në moshën 17-vjeçare iku për të punuar në vit, në ditëlindje të tij.
një shtypshkronjë në Sant Luis. Por atje i lindi
pasioni për lundrime dhe u pajtua si ndihmës * * *
në një anije. Pseudonimi i tij “Mark Tuen”,
vjen nga ditët e tij si një timonier anije. Ky Interesi për veprat e Mark Tuenit kurrë
është një term si të thuash dy gjashtmetroshe, nuk ka pësuar rënie në shekullin XX. Ato
pra thellësia 12-metra e lumit që të jep siguri edhe në shekullin e ri ribotohen kudo në
në lundrim. Si lundërtar punoi deri në vitin Amerikë dhe nëpër botë. Edhe në shqip janë
1861. Udhëtimet në lumin Misisipi ishin botuar e ribotohen “Aventurat e Tom Sojerit”,
një periudhë e mbushur me mbresa që do “Hakleberry Fin” “Princi dhe i varfri”, “Një
ta ndihmonin e frymëzonin aq shumë në amerikan në oborrin e mbretit Artur” , “Zhan
krijimet e tij të mëvonshme. d’Ark”, tregime të ndryshme. Por ky vit ngjalli
Lufta civili bëri që tregtia nëpërmjet interes e vëmendje të jashtëzakonshme. Sipas
lundrimit të ndërpritej. I mbetur pa punë testamentit do të bëheshin publike vetëm
ai jetoi në një kasolle primitive në Jackass 100 vjet pas vdekjes, shënimet biografike të
Hill dhe provoi fatin e tij si minator në një 12
Revista Obelisk 5
Tregim -Është e martuar! Thjesht po
TË JAM vrasim kohën së bashku.
-E do burrin ajo?
MIRËNJOHËS -Jo! Thotë se ai është një
gomar e gjysmë dhe se nuk e
PËR LUMTURINË! ka haberin si mund të bëhet e
lumtur një grua.
-Eh, e shkreta grua!... Pse
nuk ndahet?
Azis Nesin -Me sa duket nuk di si të
veprojë, sepse ajo më tha:
“Po të sigurohem se mund të
-Eh mor i dashur jam njohur
martohemi bashkë e ndaj qysh
me një femër që mos më pyet…
-Si shkoi shëtitja javën e nesër atë gomar... “
-E bukur është?
kaluar? -Atëhere, vëlla, mos e lër
-Shikoje fotografinë e saj!
-U kënaqëm shumë, por nuk zogun të shpëtojë nga dora!
-Vërtet qenka shumë e
bukur!...Mos e lër të të ikë nga munda t’i afrohem më tepër.
-Pse? * * *
duart.
-Nuk do ta lë të më
-Çfarë ndodhi?
shkasë nga dora! Po unë si
-Mos pyet... Nuk e
të dukem ty?
kam puthur ende. Jam
-Nuk më thua: tregon
shumë i ndrojtur, por e
ndonjë çikë interes ajo për
ndiej se ajo më do.
ty?
-Atëherë vazhdo t’i
-Pak a shumë... sapo ka
blesh dhurata, ndonjë
filluar të ndjejë diçka për
parfum të mirë, si p.sh
mua.
“Skandal” ose ndonjë
-Atëhere përpiqu të
stof të bukur. Shumë
pushtosh zemrën e saj...
femra preferojnë
-Do ta shkrij të gjithë
ngjyrën e kaltër.
talentin tim.
-Po sikur ta kuptojë
i shoqi?
-Nga do ta kuptojë?
* * *
Ajo vetë thotë se ai
është një kërriç gomari

që nuk merr vesh nga
-Ç’kemi, si je?
bota! Më lër ta zgjedh
-Në përgjithësi mirë…
unë stofin.
Mban mend çfarë të
-Mirë ... Po e blej
tregova për një femër…
menjëherë.
-Eeee?
-Më ka zënë keq qymyri
me atë. E dua si i marrë!
-Po ajo të do?
-Të them të drejtën,
Revista Obelisk 6

këtë, nuk e di dhe aq mirë... * * *
-Atëherë mundohu ta bësh për vete!
-Si ta bëj për vete?
-Ti e di që unë kam ekperiencë në këtë fushë. -Si po ecin punët ?
Bëji ndonjë dhuratë! Femrat çmenden pas luleve -Çdo gjë po shkon për bukuri! Kur pa
dhe në mënyrë të veçantë pas karafilave të kuq. parfumin më tha: Uau! Ky është parfumi im i
Bliji dhurata të shtrenjta... Dëshmoji asaj sa më preferuar! Edhe ngjyra e stofit që zgjodhëm i
shpesh për zgjuarsinë tënde, por edhe lavdëroje, pëlqeu pa masë. Por vëlla i dashur akoma jemi
sepse femrave u pëlqen t’i lavdërojnë! si fëmijë të vegjël... Pa më thuaj si të veproj për
-U tha, u bë; do të bëj si më këshillon! ta bërë timen këtë femër.
-Recitoji vjersha të Jahja Qemalit... Mos harro
* * * ta nxisësh të ndahet sa më shpejt nga i shoqi...

-Ah, vërtet nuk di si të të falenderoj.


-Pse, çfarë ka ngjarë? * * *
-Me të vërtetë ditke t’ua fitosh zemrën
femrave. Bëra si më këshillove... dhe rezultati
ishte i shkëlqyer! Ajo ka filluar të më afrohet! -Ka shumë kohë që nuk shihemi, ku ke qenë?
Të lutem, më thuaj çfarë duhet të bëj tjetër tani? -Nuk kam mundur të vij se kam pasur punë.
-Shko me të në kinema dhe shikoni filma Dua të të vë në dijeni se ajo u nda nga i shoqi.
romantikë ose komedi tërheqëse. Mos harro -Atëherë do të martoheni?
pastaj ta qerasësh me një akullore me vanilje. -Sigurisht...
-Do të bëj si më thua. Po çmendem pas saj! -Mos humb kohë se nuk i dihet çfarë ndodh!

* * *
* * *
-Dje shkuam në kinema. Pas kinemasë
shkuam në një pastiçeri ku e qerasa me një
akullore me vanilje. “Je një burrë me shumë -Nuk di si të të falënderoj. Dje u martuam. Për
shije”, - më tha. Këtë javë do të shëtisim, po më këtë lumturi të jam shumë mirënjohës ty. Mos
thuaj ku mund ta çoj? ishin këshillat e tua brilante, aha!
-Po të më pyesësh mua, do të sugjeroja -Jo vëlla, unë duhet të të falenderoj ty! Sepse
Ishullin e Madh. Bëni shëtitje me kalë. Shkoni në për mua nuk kishte mënyrë më të mirë për të
plazh. Më pas shkoni të kërceni, por ftoje vetëm ndarë gruan që ma kishte nxirë jetën!
për të vallëzuar vals. Përktheu: Spartak Kadiu
-O zot!.. Sikur ta shtie në dorë këtë femër!
-Bëj këto që të them se do t’ia arrish qëllimit.
-Nuk di si të të falenderoj!
-Ç’është ajo fjalë, mund të përfitosh nga
eksperienca ime…

* * *

Revista Obelisk 7
Cikli poetik

MURANA
NË MES TË
OQEANIT
ZYHDI DERVISHI

SHPIRT I MËRGUAR të gjithësisë.


Do të konservoj gjithë rrufetë Tiranë, 19.07.2010
Të dhashë ç’munda dhe me fuqinë e tyre shpërthyese
dhe as vend për varr do të nxjerr natyrën NEKTAR BËRTHAMOR
s’të kërkoj toka ime. nga koma klinike e përditësisë.
Shega e çarë përskuqet
Më varrosni në muranën Tiranë, 12.06.2010 në ngërçin
e një dallge të ngrirë akulli e dhimbjes
në mes të oqeanit. KUNDËRZYRTARE fatale.

Dua të shoh e të çmallem Me grushtin e rrufesë sferike Duket si kafkë tullace


përjetësisht goditi tryezën e rëndë e zverdhur nga veremi
me gjelbërimin e ullinjve të vendimmarrjes mynxyrë. e përgjakur
dhe lulet shumëngjyrëshe nga gulçet
të Shqipërisë në ditë me diell Vendimi u verbua e hemorragjisë
.... edhe në ditë me shi Dora e thyer cerebrale.
e borëtime u kthye në hi Tiranë, 19.06.2010
ose nën cikmën e qymyr.
e tufanit. LAGUNË KRISTALINE
Tiranë, 14.05.2010
Tiranë, 23.06.2010 Në sytë e tu tmerrësisht të kaltër
TYMI unë jetoj si shtatore
VEGIM NDRYSHE e ngrirë në një
Si shtëllungë tymi acid lagunë kristaline.
Do të çarmatos gjithë gjarpërinjtë mbi flokët harlisur me llak
dhe me helmin e tyre i lartësohet çdo ditë Ajsbergët e mërive kryeneçe
do të prodhoj verë. kreshta e krenarisë boshe. përhumbin ngadalë
në valët e ngrohta
Do të shkrij gjithë shkëmbinjtë Kreshta nuk e le të hyjë të ndjenjave fine.
dhe me hirin e tyre nën porta të zakonshme,
do të ngjiz përmendore. as nën porta kështjellash RRËNJËT E KRIPËS
të nxirosura nga tmerri,
Do të distiloj gjithë ujërat as nën harqe triumfi
dhe me të do të pastroj me diej lavdie,
retinat e mjegulluara as nën harqe ylberi.
Revista Obelisk 8
Nga ngërçi i dhimbjeve paanë asgjë. e rrjedhës
njeriu u dyzua deri në rrënjët në majë të maleve oqeanet do t’i
e formulës gjenetike. Ankara, 16 shkurt 2007 ngre
si borë e bardhë në akullim.
Dy krijesat e klonuara ÇAST NË SHËN SOFI
u larguan aq shumë Vendin e mbetur bosh të oqeaneve
mes vedi. Në muret hijerënda të kishës – do ta mbush me sarkofagun tim.
xhami
Nga lotët e tyre u krijua ikonat përqafuar me ajetet kuranike Ankara (Ferah Oteli), 14 shkurt
dhe u kripëzua vibrojnë pa pushim 2007
deti. tinguj harmonie.
TEKNOLOGJIA E
Tiranë, 23 korrik 2007 Në hapësirën e kupolës së lartë PIRAMIDËS
55 metra
PENTAGRAMI I të mbushur me harkylbere Tullat – miliona kocka të thyera
RRËNIMIT Euroazie njerëzish në rrebeshe luftimi.
dy pëllumba mbi kokat tona
Nuk më tremb hungërima e ujkut gugasin mijëra melodi Llaçi – miliona kocka të shkrira
në xhunglën e ferrshme të ferrave. e lodrojnë hareshëm në det të helmët hidhërimi.
një vals lirie.
As ulërima e luanit kur më Brezat lidhës – miliona kocka të
shtrëngon Me thjerëzat e harkylbereve nga shtrembëruara
me morsën e kthetrave kjo kishë – xhami nën peshë të rëndë poshtërimi.
të uritura të babëzisë. ferrat e konflikteve i shoh të thara
diku ... nëpër labirintet e piramidës
Më gërryen themelet e shpirtit në një ishull të largët vetmie. si një krimb në koma
mjaullima e maces kompozuar kujtesë – harrimi.
me notat më të ndotura të ligësisë. Muze – far mirëkuptimi në brigjet
e dy oqeaneve të besimit Tiranë 04.11.2010
KAMBANË E dritë nga KURANI Islamik
dritë nga BIBLA e Krishtërimit. NDERIM PËR
SHURDHUAR
PESHQIRIN
Muzeu i Shën Sofisë, 30 nëntor
Më jepni ujë të laj ujin
2007, ora 11.00
më jepni gjak të filtroj gjakun Dyzet herë në ditë
më jepni shpirt të dëlir shpirtin i sapunos duart me ujë
më jepni shpresë të shumëfishoj të ngrohtë, të ftohtë dhe
shpresat TRAJEKTORE kur s’kam ujë
më jepni gjumë të dëboj me borë.
gjumin e përjetshëm. Me sytë përherë drejt
majës më të lartë. I laj për të mos ndotur
Më ndjeni peshqirin.
kësaj polifonie Njeriu – bukarezë
me kambana kërkesash ngrihet nga balta Njerëzit...
për herë të parë dhe gremiset mes tyre me duar të pastra
po i jap zë. në baltë. dukem krejt jashtë mode
Donkishot me këmborë.
Jam në çastin
më të papërcaktuar KUNDËRNATYRORE
të jetës sime
kur nuk më duhet Lumenjve do t’ua ndërroj kahun

Revista Obelisk 9
Tregim së majtë varej rripi i çantës së vogël prej kamoshi
vishnjë. Në pamjen, lëvizjet, mënyrën e të folurit

Zarfi i kaltër
dhe aromën dehëse ndihej femra e shpenguar.
Profesori mezi e mbante mend këtë grua të
hijshme, madje nuk kujtonte as bisedën e atëher-
shme.
-Djali ka probleme, - tha.
-Ne e dimë, bëtë shumë, - ndërhyri Helena
Istref Haxhillari dhe psherëtiu e brenguar tërë merak. Mbi ballin e
sedeftë bulëzuan rrudha të lehta.
-Janë edhe tre vite të tjera, - mërmëriti ngadalë.
Profesori shikoi nga oborri i shkollës mbushur

H elena mbante me qira dyqanin e parfumeve


në rrugën e Volorekës. Kur frynte erë, nga
dritarja e pasme dëgjohej pa pushim shushurima
me thirrje gazmore. Nxënësit po grumbulloheshin
në hyrje.
-A mund t’ju them një fjalë në vesh? - e pyeti
e liqenit si kollitje plaku. Klientët rrallë tra- Helena dhe shikoi tinëzisht nga i shoqi.
zonin qetësinë e lokalit, ndërsa miqtë e ngushtë Burri i vogël me flokë të rralluar qeshi lehtë
e vizitonin shpesh. Helena kishte zemër të vetëm me cepat e buzëve.
ndjeshme, ca para në bankë, burrin kumarxhi dhe Cigarja po i digjte gishtërinjtë kur pëllëmba
djalin që nuk mësonte në shkollë. E mbanin për e vogël i ngjeshi një zarf kaltërosh me vija të
grua disi të paturpshme, po kjo nuk i prishte punë zeza anash, pastaj u ndje pëshpërima e gruas si
askujt. Thjesht dinte ta vërtiste dhe nëse merrte këngëzim laureshe. U larguan me shpejtësi.
barrë përsipër jepej e gjitha pas saj. Në hyrje të shkollës ai ktheu instiktivisht
Mëngjesin e asaj dite shtatori, rrahur prej erës kokën. Koli seç thoshte me lëvizje energjike të
tinëzare të jugut, bashkë me të shoqin qëndronin trupit dhe duarve, ndërsa ajo çapitej mospërfillëse.
në sheshin e gjelbëruar përpara shkollës. Koli Profesorin e mësynë parandjenja të errëta aspak
trupvogël, me flokë të rrallë ngritur përpjetë i të këndshme.
rrinte në krah. Flladi i lehtë vjeshtarak ja lëkundte Zënë me orët e mësimit dhe mbledhjen nervoze
favoritet e gjata ngjyrë lajthie të zbërdhylur. të këshillit pedagogjik, e harroi gruan elegante me
Gjethet e para të vjeshtës rrëzoheshin ngadalë, burrin e vogël. Në shtëpi, i rregullt si përherë, hoqi
përkundeshin lehtë në ajër derisa preknin me xhaketën, kontrolloi xhepat, gjeti zarfin bojëqielli.
trishtim tokën. Zërat e largët të zogjve treteshin Asgjë tjetër veç letrës palosur më katërsh shkruar
nëpër zhurmat dhe poteren e nxënësve. me kaligrafi të pjerrët femre.
Në kthesën e rrugës kryesore u shfaq një burrë i “ Dyqani kozmetik në rrugën e Volorekës”.
pashëm me çantë nën sqetull. Ecte ngadalë, zhytur Shkrimi i ndezi thellë së brendshmi një flakëz të
në mendime. Syri i stërvitur vinte re se çalonte ndrojtur, po sakaq e largoi, përngritur nga dyshimi
pakëz nga këmba e djathtë, sidoqë e mbante veten. brejtës i atij takimi. Sidoqë mundohej të përligjte
veten, zuri të shqetësohej gjithnjë e më shumë.
-Erdhi, - tha Helena duke i dalë përpara e Bëri gjumë të trazuar atë natë. U përpëlit gjatë
buzëqeshur. në shtrat pranë së shoqes. Mendime kondradiktore
Pasi i dha dorën, bëri me kokë nga i shoq. e shponin si turjelë. Në ëndërr ju shfaq Koli me
-Burri, - e paraqiti. celular në dorë. Ekranit të aparatit farfurinte zarfi
E pati takuar dikur mësuesin e djalit prandaj i kaltër me vijat e holla anash.
u suall si me një mik të njohur prej kohësh. -Një milion, - zgërdhihej.
Rrezëllinte e tëra nën fustanin e hollë ngjyrë jar- -Jo, - i tha, - vetëm adresa.
gavani. Xhaketa verore me supe të ngritura dhe -Ha, ha, ha! - qeshi burri i vogël, - përse e
këpucët e lehta gri i jepnin hijeshi të veçantë. mbajte adresën e gruas sime? Të pëlqeu ë?
Leshrat gështenjë, thurur bukle të gjata përmbi U zgjua mbytur në djersë.
faqe, i shkonin shumë zbehtësisë së fytyrës. Llërës
Revista Obelisk 10
në takimin e shkollës, Helena e priti me sigurinë e
Silueta elegante e Helenës vegoi ledhatare e femrës së parezistueshme. Fytyrës nazike, pushi i
ëmbël. Shikimi i bebëzave bojëmjalti e joshte me mëndafshtë mori ngjyrën e purpurit.
forcë të parezistueshme. Ajo vazhdonte ta zhbi- -Dyqani juaj? - e pyeti.
ronte me sy që nuk mund të thoje se vështronin, -Vetëm parfumet, - Helena çapkëne u përdrodh
po depërtonin thellë. E gjithë qenia nën fustanin lehtë.
e lehtë të tejdukshëm e tundonte. Pasoi një pauzë tunduese. Të dy e shikuan me
-Fli - dëgjoi zërin e gruas. kërshëri njëri-tjetrin. Ai me një lloj simpatie dhe
-Më doli gjumi, - mërmëriti. droje të fshehur ndërsa ajo rrezatonte ëmbëlsinë e
-Sikur të kanë rënë hallet e botës. syve bojë mjalti. Kur kthente kokën mënjanë për
-Fillove? - ia preu fjalët së shoqes. t’ju shmangur vështrimit të tij, pikaste përskuqjen
-Gjumi s’del për punë të mbara. e faqes, këndin ngashënjyes të syrit këndellur,
Shpotia nervoze e gruas e brengosi më shumë luhatjen e lehtë të flegrave që fërgëllonin.
se ëndrra e mesnatës. -Jam lindur në këtë vend të humbur, - uli sytë
-Se ç’thoshe i sëndisur, - vazhdoi ajo. e pezmatuar Helena
-S’e di. Profesori buzëqeshi lehtë.
-Përmende një femër. -Natyra ju ka mbajtur me hatër, - i tha.
Ai mbeti topitur. E shikoi i hutuar si fajtor. -Jo tim shoq, - u përgjigj.
-S’e di, - tha përsëri. -Burrit nuk i shikohet pamja, - deshi ta qetësojë.
Ndërsa vështronte i përngritur profilin e gruas -Nuk është puna vetëm aty, por karakteri. Kujt
së cingërisur, u përpoq të kujtonte hollësira. nuk i ka borxh. Vinë ca karikatura si puna e tij e
Helena e gjatë, me sytë e bukur të lëvizshëm, kërkojnë, thërresin, kërcënojnë.
belin e hollë prej balerine dhe këmbë të mrekul- Profesori nuk e besoi, po u ndje mirë. Nata e
lueshme, iu ngulit në tru. Kur fliste i luhateshin trazuar mbeti pas.
vetiu flegrat e hundës, ndërsa në gushë formohej Helena shkëlqente. Format e harmonishme të
një gropëz e vogël. Shprehja sensuale e fytyrës, e përkryera projektoheshin sfondit të parfumeve
folura me “s” të theksuar sikur fishkëllente, ngaqë paketuar në shishe dhe kuti me ngjyra të çelura.
nuk e thoshte dot “sh” dhe vështrimi i ngrohtë e Ulur këmbë mbi këmbë, aq sa dalloheshin përkitas
turbullonin. Koli i pakët me pamje prej djali nursëz mbathjet e zeza tendosur poshtë kofshëve të plota,
qëndronte i trembur nën hijen e saj, po buzëqeshja pinte cigare njërën pas tjetrës. Duhani i shkonte.
e errët me cepat e buzëve i rrinte vazhdimisht Sqima dhe fodullëku e bëjnë më tërheqëse
përpara syve. gruan, teksa urtësia i heq diçka prej feminitetit.
Të nesërmen doli ngadalë prej shkollës, hyri Veset dhe mangësitë shpirtërore nxjerrin në pah
në rrugën e zhurmshme të Korçës. Pamja e kësaj fshehtësira drithëruese ashtu si pikat e vogla
ane të qytetit mbuluar me pluhur, jepte një kolorit ndriçuese theksojnë errësirën e një nate të mah-
të përhimtë në ngjyrën grizho të çimentos përzier nitshme.
me të kaftën e tullave, damka e ndërtimeve masive E përkëdheli lehtë me dorë të dridhur. Në
vitet e fundit. qetësinë e lokalit mbushur me aroma, i zbërtheu
Eci trotuarit të majtë drejt kryqëzimit të Vo- xhaketën, ledhatoi kraharorin e ngrohtë, vuri buzët
lorekës.Teksa afrohej i ndizeshin ca ndjenja të mbi gjirin e hatashëm. Gruaja e tërhoqi në kthinën
ngatërruara, që nuk arrinte t’i përimtonte tamam. e fshehtë me dritaren nga liqeni që gulçonte andej
Më shumë i ngjante dashnorit në agun e vegimit tutje. Gjysmëerrësirës së dhomëzës rrezet e diellit
të dëshiruar. Çuditërisht frika e natës firoi. derdheshin si rrymë e verdhë fashitur nëpër xha-
Mes një kundërshtie mendimesh dhe ndjen- mat e vagëlluar. Ndriçimi i mekur nuk i davariste
jash të ngatërruara arriti. Dyqani në katin e parë hijet dhe sendet dukeshin të njëllojta. Qelqurinat
të pallatit shumëkatësh zinte sipërfaqe të gjerë. zunë befas të jetojnë, sikur donin të vërtetonin se
Artikujt kozmetike mbushnin vitrinat e ekspozuar gjithçka në botë merr kuptim vetëm në lidhje me
hijshëm mureve lyer në ngjyrë pane. E nurshme si  16
Revista Obelisk 11
5
MARK TUEN
titulluara “Në kujtim të Olivia Susan Clemens dhe jep detaje të tjera të jetës së tyre familjare.
“ - dhe më vonë të quajtur “Skicë familjare”. Aty autori përshkruan edhe shërbëtorin e
Çfarë ka në ato shënime me 64 faqe dhe tij me ngjyrë, zezakun Xhorxh Grifin me të
përse ngurronte shkrimtari për t‘i botuar cilin në vitin 1893 bëri një vizitë tek botuesi
menjëherë pas vdekjes së tij. i tij, duke shkaktuar një skandal për kohën e
Këto shënime në të vërtetë janë një skllavopronarisë. Ishte shfaqur në publik me
panegjirik plot pasion e dhembje të Mark një njeri të zi. Shërbëtori Griffin ishte i zënë
Tuenit për vajzën e tij më të madhe Suzi - i ngushtë nga ftohtësia me të cilën e pritën
cila vdiq nga meningjiti në shtyllën kurrizore gjatë asaj vizite. Mark Tueni shkruan: “Për
në moshës 24 vjeç. mua( Grifin) ishte miku im më i mirë, ishte
Aty del në pah një tjetër stil, krejt ndryshe shoqëria që më duhej, e, në disa mënyra, ai
prej librave të tij që janë plot aventura e ishte i barabartë e mua, në disa të tjerë më i
dritë. Ai në ato shënime përpiqet të ravizojë lartë se unë.”
portretin e vajzës së dashur. Përshkrimi i një infermiere shtëpiake, që
Ja si e përshkruan në disa pasazhe: ai e quajte thjesht “Nr.5”, është shprehje e
“Ajo ishte një reflektim i ndjenjave dhe ato mirëfilltë e stilit ironik të Mark Tuenit.
ishin të të gjitha llojeve; trishtim zemërimi, “Ajo ishte aq e shëndetshme si hekuri,
pendim, stuhi, diell, shi, errësira - ata kishte oreksin e një krokodil, stomaku si
ishin të gjithë aty: Ato shfaqeshin për një një qilar, dhe tretje si një-gur mulliri.... Ajo
moment dhe iknin po ashtu aq shpejt. Në hante çdo gjë që i dilte para syve, dhe shplarë
të gjitha veprimet ajo ishte intensive: kish atë me pije freskuese, kafe, çaj, raki, uiski,
një karakteristikë të veçantë, nuk ishte një terpentinë, vajguri –me një fjalë çdo gjë që
shkëlqim i thjeshtë që jep ngrohtësi, por një ishte e lëngshme”
zjarr që furishëm vetdigjet.” Botimi post mortum 100, mesa duket
Në librin e saj mbi gratë në jetën e Tuenit, kishte të bënte më drojen e shkrimtarit të
Laura Skandera Trombley përshkruan madh se pasardhësit do të mund ta pësonin
Suzin si muza e dytë e të atit pas gruas se tij, prej mendimeve të tij tepër të guximshme
Olivia. Ajo është konsideruar si frymëzim për për kohën. Një shekull do të ishte mjaft për
romanin Zhan d ’Ark dhe një rrëfimi, “Tregimi t‘i parë gjërat në një prizëm tjetër. E bija e
i kuajve”. vetme e mbetur gjallë pas vdekjes së tij, Klara,
Në 1885, kur ishte 13 vjec, e bija me fat ka jetuar deri në 88 vjeç dhe kishin vetëm
tragjik Suzi, kish shkruar një biografi të atit të një vajzë. Vajza e Klarës ka vdekur pa pasur
saj, të cilën Mark Tueni pjesërisht e ka botuar ndonjë fëmijë, kështu që nuk ka më asnjë
në autobiografinë e tij. Vdekja e Suzit ishte pasardhës të drejtpërdrejt të Mark Tuenit.
një katastrofë shpirtërore për shkrimtarin e Ndoshta shkrimtari gjenial, babai i letërsisë
madh. Kur prindërit morën udhëtimin për moderne amerikane, nuk e kishte parashikur
Europë ajo zgjodhi të qëndronte tek tezja kështu zhdukjen e genit të tij, çfarë për fat të
e saj në Nju York, ku u infektua dhe vdiq keq ka ndodhur me pjesën më të madhe të
në rrethana tragjike në 1896, ne shtëpinë gjenive të kësaj bote që në vijë gjenealogjike
e familjes së saj Hartford, Connecticut. Pas janë djegur e shuar plot shkëlqim si meteorë.
kësaj Mark Tueni kurrë më nuk erdhi të jëtojë
në atë shtëpi e cila tashmë është kthyer në
muze.
Por shënimet “Një skicë familjare” shkojnë
përtej portretizimit të vajzës së tij të dashur

Revista Obelisk 12
një rrobaqepës të pashëm nga Kuinsi. Ai ishte
një nopran e sqimatar i dorës së parë, dhe vishej
MARK me disa lloje rrobash që binte në sy më tepër se
kushdo tjetër. Ai ishte një gjahtar i regjur i grave.

TUENI PER Çdo javë shkruante vjersha “përçart” për gazetën


lidhur me fitoret e tij të reja. Vjersha që dërgoi këtë
javë titullohej “Maries në H...l”, që do të thoshte,
GAZETARINE
Kur isha trembëdhjetë vjeç, më dukej vetja
natyrisht, “Maries në Hanibal”. Kur e këndova
këtë pjesë, më përshkoi një e rrëqethur nga koka
se isha fëmijë i zgjuar, jashtëzakonisht i zgjuar. gjer te këmbët, tek më shkrepi një ide që m’u duk
Pikërisht në këtë kohë, shkarravita shkrimin e si një rrufe humoristike dhe e dërgova në shtyp
parë për gazetën dhe, për çudinë time, ai bëri me këtë shënim thumbonjës: “Po e botojmë këtë
një përshtypje të mirë ndër lexuesit. Për këtë e pjesë, - po vetëm këtë, duke e uruar z. J. Gordon
ndjeva veten kryelartë. Mua më pëlqenin shumë Ranels ta kuptojë mirë që ne durojmë shumë, po
shkrimet dhe ma kishte qejfi të shkruaja edhe vetë. herë tjetër, kur t’u drejtohet miqve të tij në H...l,
Im ungj më mbante në redaksinë e gazetës së tij, të gjejë ndonjë ndërmjetës tjetër e jo kolonat e
“Gazeta e përjavshme e Hannibalit”, e cila kishte kësaj gazete”. Kur doli gazeta, nuk më shkonte nga
gjithsej nja pesëqind pajtimtarë, që parapaguanin mendja kurrë që këto shakara të vogla të tërhiqnin
dy dollarë në vit dhe këto i lanin me dru zjarri, aq shumë vëmendjen e lexuesve. Për herë të parë
lakra dhe rrepa që nuk shiteshin në pazar; një kërkohej “Gazeta e përjavshme e Hanibalit” nga
ditë të bukur vere, ai u largua nga qyteti dhe më lexuesit gjë që s’kishte ngjarë kurrë. Në të gjithë
pyeti mua nëse do të isha i zoti të nxirrja vetë një qytetin bëri bujë. Hixhinsi çatisi në zyrë në orët
numër të mirë të gazetës. Ah, sikur s’desha unë ta e para të pasdrekes me automatik në dorë. Po
provoja! Hixhinsi ishte kryeredaktor i një gazete kur pa se kishte të bënte me një çilimi (siç më
kundërshtare. Ai ishte pushuar nga puna dhe, një quajti ai) që ia kish bërë atë të keqe, më shkuli
natë, një shoku i tij i gjeti një pusullë mbi shtrat, veshët dhe u largua. Qysh atë natë, ai hoqi dorë
ku Hixhinsi shkruante se nuk e duronte dot jetën, nga kjo çështje, sepse u largua fare nga qyteti.
prandaj po shkonte të mbytej në gjirin e lumit Rrobaqepësi më erdhi me hekur e me gërshërë; po
Ber. Shoku i tij rendi menjëherë atje dhe e gjeti edhe ai më përçmoi dhe u largua për në jug qysh
Hixhinsin duke dalë nga lumi. Kishte vendosur të atë natë. Të dy qytetarët e vënë në lojë erdhën me
mos mbytej. I tërë qyteti e mbajti nëpër gojë këtë kërcënime e të shara dhe u larguan akoma më
çështje për shumë ditë, po Hixhinsi nuk e dinte. të egërsuar kur panë se kishin të bënin me një
Unë mendova se kjo ishte një temë e mirë për të njeri të parëndësishëm. Të nesërmen më erdhi
shkruar. Shkarravita pra një shkrim si mos më kryeredaktori i gazetës krahinore duke bërtitur, i
keq dhe e ilustrova me karikatura, një nga të cilat etur për gjak. Po edhe ai më fali me gjithë zemër
tregonte Hixhinsin me këmishë, më këmbë në dhe u mjaftua të më shpjerë deri në farmaci ku
mes të lumit, duke dalë jashtë tij; në dorë kishte mori hakun, në një mënyrë shumë miqësore,
një fener dhe një shkop për të provuar thellësinë duke më dhënë një vaj recini. Kjo ishte shakaja e
e ujit. M’u duk për të qeshur dhe as që më vajti tij. Im ungj ishte shumë i zemëruar kur u kthye,
mendja se mund të kishte ndonjë farë morali. - doemos pa arsye, mendoja unë, duke marrë
Mendimi im ishte se goditja e kryeredaktorit parasysh bujën që kishte bërë gazeta dhe sidomos
të një gazete fqinje me një shkrim të tillë plot mirënjohjen që duhej të kishte ai ndaj meje, sepse
thumba, që ta bënte atë “të përpëlitej”, do të ishte duke e zëvendësuar unë, ai shpëtoi çuditërisht nga
i bukur e tërheqës. E botova duke e vënë në formë sharjet, copëtimi, sakavitja e vdekja e sigurt. Po ai
parodie me “Varrimin e Sër Xhon Mur-it” dhe u zbut kur u hodhi një sy llogarive dhe pa se ish
doli një parodi vërtet e goditur. Pastaj shkrova një regjistruar një numër i madh prej tridhjetë e tre
vjershë, me anën e së cilës satirizoja në mënyrë pajtimtarësh, gjë të cilën e tregonin edhe perimet,
të pamëshirshme dy qytetarë të shquar, - jo se drutë, lakrat, fasulet dhe rrepat e pashitura, të cilat
kishin bërë ndonjë faj që ta meritonin një gjë mjaftonin ta mbanin familjen tonë për dy vjet!
të tillë, po vetëm sepse mendova se kisha për
detyrë ta bëja gazetën tërheqëse. Pas këtyre,
preka lehtë një të porsaardhur, heroin e ditës,
Revista Obelisk 13
POEZI

Jam Ana
Karenina e
Elda Andrea Kokoneshi

Jam Ana Karenina Me mallin trazuar


e ndryshuar Ëndërr e netëve
Jam Ana Karenina e ndryshuar të pagjumë
Askush me mallin trazuar,
nuk mund të shkruajë mëngjes i freskët,
më shumë se unë i paanë,
për dashurinë më je rrahje zemre,
e përjetuar. shpirt – oqean,
me dallgët
Jam qenia njerëzore shkrumbëzuar.
më e dashuruar,
jam prush e shkruaj Lërmë të derdh
me flakët e shpirtit, dashuri
jam valë e shkruaj në thellësinë e qenies
me dallgët e dhembjes, tënde.
jam zemrër e shkruaj
me rrahjet e saj, Puthje poetike
jam Ana Karenina
e ndryshuar                                          
Puthja
Nuk dua të vdes
për dashurinë,
as ajo të vdesë totalisht Uragan
për mua, Tek
dua të të dhuroj Heshtja
puthje pranverore, Jonë
vështrime ëmbëlsisht Erdhi.
të ëmbla, Papritur
e prekja – puhizë Obelsiku
të të drithërojë Erudit
kur të të them Trilloi
trupzbuluar Ikjen
të dua.
Krejtësisht
                      
Revista Obelisk 14
Skica nga Albert Zholi TË THEM “MË FAL”
 

A të mbremje kisha shkuar te miku im,


Kastrioti, për të marrë disa libra që m’i kish sjellë
TI JE ERMIRA?  nga Tirana. Veja rrallë se komshiu i tij grek bënte
zhurmë sa here shihte vizitorë:
Prindërit po qëndronin si statuja disa metër -Nuk dua që të më mbushet pallati me alvanozë!
larg doganës shqiptare, në pritje të së bijës. Ishte Shkallët dhe ashensorin   i duam për vete.
mëngjes i freskët prilli. Përballë po afroheshin dy Kjo e detyronte Kastriotin, që ç’do gëzim
policë-grekë që shoqëronin një vajzë bionde. Te familjar ta bënte nëpër lokale, ku harxhonte
postblloku ndarës ata i prisnin dy policë shqiptarë. qimet e kokës. Ai e dinte se ç’kish pësuar kur bëri
Pasi u bënë formalitetet vajza u shoqërua nga ditëlindjen e djalit. Të ndezur nga rakia, të ftuarit
policët shqiptarë. Prindërit po ecnin si të ngrirë, ia shkulën labçes. Pa mbaruar akoma kënga erdhi
në pritje. Nënë e baba po shihnin atë vajzë në komshiu-grek dhe kërcënoi:
mes të policëve dhe s’po u besonin syve. Ajo nuk -Po nuk e pushuat këtë këngë, për pesë minuta
ish Ermira e tyre me gërsheta, fytyrënjomë dhe e solla policinë.
qeshur. Ajo ishte e qethur shkurt, fytyrëvrarë dhe Kënga pushoi dhe të ftuarit u larguan qejfprishur.
e madhe në moshë. Ermira nuk i kish mbushur Qysh mnga ajo ditë Kastrioti me komshiun-grek
akoma të shtatëmbëdhjetat. Atë e rrëmbyen në nuk shkëmbenin as “mirmëngjes”.
pranerën e vitit 1997. për mëse një vit ata nuk dinin Atë mbremje dera e komshiut-grek qëndronte
asgjë për vajzën e tyre. E qanin dhe kur lodheshin hapur. Njerëzit dilnin e hynin vazhdimisht. Unë
e hidhnin mendjen te shpresa. Erdhi lajmi se hyra me njëherë te dera e Kastriotit dhe e pyeta:
Ermira jetonte në Greqi dhe rrëmbyesit e tutorët -Çfar ka ndodhur?
i kish kapur policia. Tani, në pritje të së bijës, ata -I është përplasur djali me makinë dhe është
po përjetonin një realitet më të dëshpëruar. Ajo rëndë. I duhet gjak. Merr librat dhe eja të shkojmë
që shoqëronin policët me emrin e vajzës së tyre t’i gjendemi!-dhe librat m’i vendosi në duar.
dukej si e huaj. Ajo dilte nga kujtesa e tyre, me atë Kastrioti kaloi mes njerëzve dhe shkoi drejt e
pamje ndryshe, trupin ndryshe, fytyrën, flokët. E -Zoti Jorgo, të shkuara të djalit!
gjitha ishte ndryshe. Ai e pa me mosbesim dhe i zgjati dorën me
Ajo po afrohej por s’po e çonte kokën. As e përtesë.
priste se prindërit po e prisnin aty në kufi. Me -Erdha për diçka tjetër. Dua t’ju pyes ç’grup-
kokën varur, që i binte në gjoks, ajo mendontye se gjaku ka djali juaj?
si do t’ju dilte atyre përpara, kur të shklte pragun Z.Jorgo ngriti përsëri kokën dhe nëpër dhëmbë
e portës. Për një moment policët qëndruan. Ajo foli:
ngriti kokën për t’u shlodhur nga mendimet. -Grupi zero.
Shtangu! Tre metra larg saj qëndronin prindërit. -Edhe unë atë grup-gjaku kam. Më çoni në
Ata e shihnin të shtangur. Ajo nuk u përmbajt më: spitalë të ndihmoj dhe unë jetën e djalit tuaj me
-Mama… Baba…-dhe u hodh drejt tyre. gjakun tim.
Ata u bindën se ajo ishte Ermira e tyre. Nëna Jorgua s’po u besonte veshëve. U ngrit me
humbi ndjenjat. Vajza e mblodhi në gjoks, siç e vështirësi, e përqafoi dhe i tha:
-Më vjen turp të të them “Më fal!”. 
mblidhte ajo me ngrohtësinë dhe dashurinë e nënës  
26.3.2000
MË VJEN TURP TË
Revista Obelisk 15
Poezi Me krahë dragoi do bëhem,

DUAJ ME DASHURI Fluturimthi do të vij, të të gjej,


Jam gati të përleshem,
të luftoj,
ZYBA HYSA  Gjer sërish të të fitoj!

I shtrenjti im, Në faqe, Zemra ka kohë,


Mos e përkund ndjenjën, Në buzë, Që shtratin ka hapur për ty,
As mos e ledhato shumë, Në ballë, është çmendurake ajo,
Vëre në shtrat me gjemba, Gjithë mall! Asnjë tjetër nuk do!
Mos bjerë në gjumë! Mos ia lë shtratin pa jetë,
Krihmi flakët, Mos vdis pa vdekur,
Ti e di, Me krehrin e gishtërinjve, Vdekjen e kemi pranë,
Ngaqë të dua shumë, Më pas qetësojua Më pranë se bukën që hamë!
Zgjuar e dua, me pëllëmbë rrëqethjen,
por, Puthmë me zjarr, Eh, sa bukur është të jesh besnike,
Më vjen keq ta lëkund, Sa flakë të mos kem marrë! Litari i besës na mban lidhur,
T’i largoj përgjumjen, Na jep forcë,
Ta zgjoj, “Çolet”, Të ngjall shpresë,
Ta cëmboj, Si zogj dallëndysheje, Të verbon,
Ta bëj të ulërasë, Presin gojëhapur puthjen tënde, Aq sa dhe elozhet e më të bukurit,
Gjer shpirti t’i gajasë! Oh, ç’më çmende! Bëhen fshikull për zemrën,
Çfarë është vallë?! E vjen me vrap tek ti!
Ti e di, Ftohje?! Çfarë m’i bëre zemrës,
Mbi trupin tim, Përgjumje?! që lutet e qan si fëmijë?!
Shkohet vetëm Mos vallë mes rrugës humbe?! Ndaj,
përmes udhëve të shpirtit, Thuamë të vërtetën, Nuk them “Eja!”
Të  udhëve, Në është ftohje, S’të them as “Ik!”
Që i njeh veç ti, Të ndez vatrën e ndezur të Veç  them:
Ndaj, shpirtit, “ O njeri,
Mos e lë trupin pa prekje, Të të ngroh, Duaj me dashuri!”
Pa përkëdhelje, Në është përgjumje,
Pa shtrëngim mes krahësh, Zgjohu, shpirti im,
Gjer zemrat të dëgjojnë Mos bjer në agoni!
tik - takun e njëra - tjetrës, Nëse diku humbe,
Pa puthje në gushë, Thuamë ku je,

Sytë e tu të kthjellur, porsi dy burime,


MERAK TRENDAFILI... Buza ime e etur, ah, moj buza ime,
Si prushi të dogji, ah, një buzerubine,
YMER NURKA Nën një rreze ylli, një mijë përqafime...
 
Unë fryja si flladi, ti si erë e vrulltë,
Vithet topolake, shtatin si biskonjë,  Rridhte pik’e mjaltit, mbi ëndrrën e tultë..
Herë më hiqesh çupë, herë më mbahesh zonjë, Porsi qelibari, shkëlqejnë ato pulpë...
Herë më puth me buzë, herë më çjerr me thonj, Merak trëndafili, tretur mbi një lulkë...
Si më bën të vdekur, lutesh që të rronj...  
  Floku valë-valë, derdhej përmbi supe..
Porsi brumë i ardhur, të kërcejnë gjinjtë Unë me huqe djali, ti me naze çupe...
Vij si zog i mardhur, më kthen të florinjtë Ti më the një fjalë, unë të thashë një lutje,
S’di ku ti çoj sytë, ku ti hedh të zinjtë.. -Pa më shuar mallin, s’do të ikësh tutje...!
Luajmë kukafshehti, porsi çiliminjtë...
 
Revista Obelisk 16
11
Zarfi i kaltër
njerëzit kur bëhet pjesë e lojës së tyre. -Ej! - thirri burri i vogël, - kaq shpejt na har-
rove?
Ndërsa ai përkëdhelte kofshët e lëmyshkura, Profesori kërkoi ndjesë dhe qëndroi në cep të
Helena e uli në krevatin portativ, i hoqi të gjitha trotuarit.
rrobat, e mbajti tërë naze nga kravata. Pasi e -Nga? - pyeti Koli
tërhoqi ngadalë si në shfaqje striptizmi, papritur -Nxënësit e mij, - ia ktheu dhe shtoi për mirës-
e shtyu fort. Profesori lëshoi ulërimë të zgjatur jellje.
dhe mbeti ndehur mbi shtrat. Nuk i tha se vuante -Po ju?
nga sponteliartroza. -Këtej rrotull, - Koli u mendua pak.
Pas një ore mori rrugën e kthimit duke çal- -Pimë kafe?
uar më shumë se zakonisht. Ecte me lëvizje të -S’kam kohë, - u ngut Profesori dhe shikoi orën.
ngadalshme dhe përjetonte zbrazëti shushuritëse Tjetri e zuri për krahu.
si imazh ëndrre. Puhiza ledhatare e jugut për- -Sa të këmbejmë një fjalë.
pëlitej pa pushim nëpër degë, rrëzonte gjethet e -Tani fillon mësimi, - i largoi butësisht dorën.
thara, ia zhvendoste kollaren e zhubrosur përmbi -Mos ma prish, - u lut.
këmishë. Shtatori e vishte natyrën me jeshilen e -Nuk mundem.
zbehtë, larushitur aty-këtu nga njolla ndryshku të -Të them diçka mes nesh?
kuqërremtë. Qielli i pastër midis pemëve të rrugës -Urdhëro, - u përgjigj i hutuar Profesori.
e bënte të merrte frymë thellë, sidoqë dhimbja e -Një milion janë shumë, - burri i Helenës e
ngacmonte pareshtur. Dielli i shtatorit, përthyer shikoi me shprehjen lutëse prej djali të vogël
nëpër retë e trëndafilta që endeshin copëzuar në këmbëngulës.
vargan të gjatë, krijonte ca figurina të buta majave
të blireve gjethegjërë.
Kur iu duk se e kaloi sprovën i doli përpara
Koli. Në dallim nga dita e mëparshme, i qeshur,
miqësor. Profesori i befasuar nxitoi hapin.
Konkursi “OBELISK “ do të finalizohet
në muajin Janar të çdo viti. Fituesit do
të përzgjidhen nga krijimtaria e botuar MIQ DHE BASHKËPUNËTORË
në 48 numurat e vitit paraardhës: Poezi,
TE REVISTËS “OBELISK”
Prozë dhe Esè në gjuhën shqipe si dhe
Poezi dhe Prozë Shqipërime nga gjuha JU LUTEM MOS DËRGONI PËR
e huaj. Çmimet do të jenë honorable
sa kohë që nuk gjënden sponsor dhe
BOTIM MATERIALE TË BOTU-
shitja nuk arrin të krijoj një fond për ARA MË PARË NË ORGANE TË
këtë qëllim. Me ndryshimin e kësaj
situate Revista “Obelisk” do të kalojë në TJERA SHTYPI.
shoqërimin e çmimit me vlera materiale
KJO NUK ËSHTË NORMALE
bashkangjitur me Diplomë përkatëse
“Obelisk 2010” dhe në vazhdimësi sipas PËR NJË AUTOR SERIOZ
viteve. Krijimtari të mbarë!

Revista Obelisk 17
Libri KLUBI I SHKRIMTARËVË” PET-
Një monografi e re për veprën RO MARKO” NË SHTËPINË E
e Lagush Poradecit PETRO MARKOS
Lexuesi ka në dorë tani një vepër të re studimore për nja
I dhurohet vajzës Ariantia
nga kolosët e poezisë shqipe, Lasgush Poradecin, botim
i shtëpisë botuese “Naimi”, tashë e njohur për kolanën stema e klubit”Petro Marko”
albanologjike “Universitas”. Studimi “Cikli filozofik në Gëzim Llojdia
sistemin poetik të Lasgush Poradecit: variante, burime,
poetikë” i studiuesit Eldon Gjikaj, është paraprirë nga
Kryesia e klubit të
të paktën dhjetë vjet kërkime, shprehje e seriozitetit
shkrimtarëve “Petro
metodologjik në kërkimin shkencor. Studimi është
Marko” Vlorë shkoi për
konceptuar qartë që në krye, duke shenjuar mirë cilat një vizitë në shtëpinë e
ishin detyrat që duhej të zgjidhte dhe si do të arrihej Petro Markos në Tiranë.
deri në përfundimet e pritshme. Kjo shprehet edhe
në strukturën e qendrueshme të studimit, në rendin Myrteza Mara krye-
e përpiktë të parashtrimit të lëndës, duke shkuar prej tar i klubit dhe krijue-
detyrës më të përgjithshme tek ajo më e përveçmja dhe si Luan Toto vizituan
duke i dhënë përfundimisht punës edhe një rezultat të bashkëshorten e shkrim-
drejtpërdrejtë fi lologjik: krahasimin, shqyrtimin kritik tarit të njohur “Petro
dhe stabilizimin e tekstit të ciklit fi lozofi k të poezisë Marko” piktoren Safo
së Lasgush Poradecit. Duke qenë i sigurt në njohjen Marko.
e temës së zgjedhur, autori i ka shpëtuar kurthit të
“qortimit të qortimeve”, që poezia e Lasgush Poradecit Kryetari Mara i dhuroi të bijës së shkrimtarit
i ofron bujarisht, duke iu larguar polemikave me Petro Marko stemën e klubit të shkrimtarëve “Petro
karakter ideologjik. Argumentimi i tezës se Lasgush Marko” të Vlorës . Ai i tha vajzës së poetit se klubi i
Poradeci krijoi një sistem poetik të vetin është teorik shkrimtarëve “Petro Marko” Vlorë ka si“President
dhe analitik. “Libri “Vendi i ciklit fi lozofi k në sistemin nderi të përjetshëm “Petro Marko” .Vajza e poetit e
poetik të Lasgush Poradecit, variante, burime, poetikë” priti me interes këtë zhvillim të ri ne qytetin e Vlorës.
i studiuesit Eldon Gjikaj është një monografi e shkruar
me rreptësi kritike, me fjalë tejet të kursyera, me një Krahas kësaj kryesia e këtij klubi do të intereso-
gjuhë sa shkencore dhe aq edhe të kuptueshme, larg het për bustin e poetit për tu vendosur në një vend të
çdo manierizmi të qëllimshëm për t’i rritur formalisht dukshëm të qytetit. Shkrimtari dhe piktori Luan Toto u
vlerën punës, me thellësi arsyetimi dhe konkludimi”, premtoi familjes së Petro Markos se ky klub me finan-
cimin e tij personal do të blinte të gjithë veprën krijuese
shkruan në parathënien shoqëruse të librit Prof. dr.
të Petro Markos. Vepra do të vendoset në ambientet e
Shaban Sinani.
klubit të shkrimtarëve ‘Petro Marko” në Vlorë.

E gjithë kjo pasuri letrare e krijuar nga shkrimtari i


Skeda e librit: madh do të shfrytëzohet nga krijuesit dhe intelektualët,
Titulli: Cikli filozofik në që do të jenë anëtarë të klubit të shkrimtarëve “’Petro
sistemin poetik të Lasgush Marko” të Vlorës.
Poradecit
Autori: Dr. Eldon Gjikaj
E bija e shkrimtarit, Arianita tha se do të inter-
Shtëpia Botuese: “Naimi”
– Shtëpi botuese & studio esohej pranë shtëpive botuese të cilat kanë nxjerre në
letrare dritësim veprën letrare të shkrimtarit Petro Marko. Va-
Redaktor: Prof. dr. Shaban jza e shkrimtari, Arianita Marko u dhuroi edhe nga një
Sinani botim të librit të Petro Markos. Klubi i shkrimtarëve
Gjinia: monografi “Petro Marko “u formësua nga fundi i muajit tetor si
Nr. i faqeve: 220
Çmimi: 500 lekë
rezultat i riorganizimit të shoqatës për një ndryshim
ISBN: 978-9928-4017-4-8 cilësor në veprimtaritë e saj letrare.
Viti i botimit: 2010

Revista Obelisk 18
I thon Vlon’ e i thon Vlorë
ISMAIL QE- Ku Shqiponja dy krenorë,
Gjeti gjithë ata që deshi,
MALI Djem baroti, djem arbreshi,
Me besë burri armatosur,
Trimëri që s’ka të sosur,
Ali Asllani
E kush ishte ai plakë?
Vjershë e pabotuar, shkruar e E kush ishte ajo flakë?
kënduar ditën që trupi i pajetë i Si një yll që është këputur
Ismail Qemalit arriti në Vlorë Në një arqe brenda futur,

Na harriti.... Kuje sotë


Mbyllur det’ edhe stere
Si ish baltë, këmba kridhej, Nuk na erdhi si e deshëm,
Kush do pyes? ... edhe përse?
Si ish plakë, trupi dridhej, Po në dhe se fusëm dotë
E kush pyet për Shqipërinë,
Andej ruhej nga armiku, Pra në zêmra do t’a ngjeshim.
Rreth me male një shketinë
Këtej ruhej nga i ligu. Dhe aty do rroj sa malet
E pa zë dhe e pa zotë
Shpirti tija nuk do falet
Vetëm vlente për një botë
Mirpo plaku bëri krahë; Nuk do falet po si Dielli,
Që të bënej ndonjë ditë,
Kaloj male, kaloj brigje, Ku bashkohen det e qielli,
Një thërime një kafshitë
Kaloj pellgje të pa vahë, Atje shuhet ashtu duhet,
Për atë e për këtë,
Kaloj pyje të pa shtigje Qarko botës zë e muhet;
Vleft’e saja hë për hë,
Syr’ i tija një yll shihte
Dele dajos........
Dita yllin po e fshihte. Mirpo dielli dhe atëherë,
Shkrep dhe shtie mbi të tjerë;
Kur nji ditë,
Plaku iku, iku, iku Dielli mbet gjithnjë Diell,
Vjen e çfaqet një Profitë;
Pas ca dite një mëngjes, Kurdoherë me kokë në qiellë,
Ish nji plak i bardhë borë,
Kur dëgjon një zë kikiku,
Nji bajrak me zok në dorë;
Një qytet i gjithë u ndes. Edhe Plaku këtë ditë,
Çan tokë e çan detë
Si njeri mbaroi jetë
Si i çan rrufeja retë;
Ish një vend, një vend i lirë Mir po Plaku i vërtetë
Edhe zbriti mu atje
Që në gjuhën më të mirë Ish Profit dhe mbet Profit;
Ku i than nga se për se
Që në gjuhën e Asllanit, Dhe qëndron ashtu si ishë;
Po atje në atë vëndë,
I thon vëndi i jataganit; Do mbaj emrin si e kishë;
Dy të prishurit na mëndë,
Emr’i tija i vërtetë;
Jo që nuk i than “miserdhe”
Esht Nëntor njëzet’ e tetë.
Po i than dhe “shko nga er-
dhe!”

Plaku gjorë e plaku mjerë,


Ku do vejë e ku do bjerë,
Nëpër erë e nëpër shira
Nëpër gropa me shëllira?

Iku ditë e iku natë


I mungon dhe buk’ e thatë;
Edhe buka i mungonte,
Vëtan zêmra i valonte.

Revista Obelisk 19