P. 1
SESOTHO_INTERNATIONAL_DICTIONERY

SESOTHO_INTERNATIONAL_DICTIONERY

|Views: 3,003|Likes:
Dipublikasikan oleh Molete Mathaba

More info:

Published by: Molete Mathaba on Apr 12, 2011
Hak Cipta:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

01/11/2013

pdf

text

original

Sections

1

PATLAMANTSOE YA SESOTHO YA MACHABA
KA M. CHITJA

SESOTHO INTERNATIONAL DICTIONARY
BY M. CHITJA

1

2

Published by Nalane PO Box 1452 Alberton 1450 Web: www.nalane.org.za Email: ffuthwa@nalane.org.za Copyright © 2010 by Madiela Chitja First Published: April 2010, first imprint. ISBN: 978-0-620-46963-0 ALL RIGHTS RESERVED. No part of this publication may be reproduced, stored in any retrieval system or transmitted in any recording or otherwise without the prior written permission of the author or publisher.

2

3

HO TSOA HO MONGODI
Ho nkukile dilemo tse mashome a mabedi ho bokeletsa mantsoe a Sesotho a ngotsoeng bukeng ena (1985 ho isa 2006). Ka mora ‘lemo tseo, ke hlokometse hore 70% ya mantsoe a mang ke a sile. Hona kapa sena se etsa hore ho duloe fatshe ke bangodi ba Sesotho hore a kenyeletsoe. Mme seo se batla maikemisetso a maholo le dithuso le ditshehetso tsa tonana ho tswa ho lefapha la Arts and culture. Ho thola moelelo wa mantsoe a mang, dipatlisiso di entsoe ka ho botsa Basotho ba fetang bohlano, dibakeng tse fapaneng tsa naha ya Afrika Borwa le Lesotho. Ho tholahetse hore meelelo e ka fapana ho ya ka dibaka. Mohlala: lentsoe tebuka le ka bolela seseng Lesotho, ha Qwaqwa kapa Foreisetata (Free State) kapa Gauteng e hlalosoa ka tsela enngwe. Lebakabaka la ho batla kapa ho batlisisa mantsoe a Sesotho le ho a ngola ke hore ekare babang ba Basotho ba tshaba Sesotho: ho se bua kapa ho se ngola. Babang ba nahana hore ha ho letho leo kapa seo Sesotho se ka ba etsetsang sona; babang ba tlasa khatello ya dipuo tsa dichaba tse ding; babang ha ba se tsebe; babang ke mawatla a nahanang hore puo tse ding di bohlokoa hofeta tsa bona (inferiority complex); babang ba kene kapa ba kena dikolo tse hlokang Sesotho; babang ha ba tsebe ho ngola mantsoe ka tsela e nepahetseng mme ba koekoetla Sesotho. Babang ba ngola puo ya Sesotho ka tsela eo ba e ratang, ho sa natsoe hore lentsoe leo ba le ngolang le nepahetse kapa che. Babang ba kopanya mantsoe a sa kopanyoeng, le a kopanyoang ba a arola ka lebaka la ho se tsebe kapa ka lebaka la ho hloka buka e hlalosang nepahalo ya mantsoe a Sesotho. Bonneteng ke hore kajeno nka o hlapanyetsa hore ha ho motho ya ka tsebang setho, moetlo kapa puo tsa dichaba tse ding ka botlalo a sa tsebe puo ya habo, moetlo kapa mekgwa le ditlwaelo tsa habo!!! (You will never excel in any language, culture, tradition or custom if you do not know your language, culture, tradition and custom!!). Millenium eo re leng ho yona e batla diqhenqha, dikokonono, dihanyatha le difonthoane tsa sebopeho puo ya Sesotho e le hore o phomelle. MADIELA CHITJA 20060725 smchitja@hotmail.com madiela.chitja3@gauteng.gov.za

3

4

PATLAMANTSOE YA SESOTHO YA MACHABA (SESOTHO INTERNATIONAL DICTIONARY)

KETAPELE
Sesotho ke enngwe ya ‘puo tse kgolo ka ho fetisisa Afrika Borwa. Ke puo ya tse ding tse nang le mantsoe a mangata ka ho fetisisa Afrika e ka Borwa. Hona ha ho makatse hobane bongata ba Basotho ba mahareng a Afrika Borwa (Lesotho, Free State, Qwaqwa, le dikarolong tse ding tsa Northen Cape). Hofeta moo, o fumana Basotho dibakeng tse tshoanang le Kwa-Zulu; bao Sesotho sa bona se itshetlehileng ho SeZulu joalo ka ba ha Molefe le ba ha Moloi. O fumana Basotho ba mabapi kapa ba phelang Eastern Cape joalo ka boMatatiele; bao Sesotho sa bona se itshetlehileng ho SeQhotsa (Xhosa). O fumana Basotho Limpopo province, Mpumalanga provice, North West province bao Sesotho sa bona se itshetlehileng dibakeng tseo. Historing, re utloa ka bo-Sebetoane ba ileng ba tsamaya dibakeng tse tshoanang le bo-Zambia le boZimbabwe mme ba amarela puo ya bona bakeng tseno. Ke ka hoo re fumanang diphororo tse kgolo ka ho fetisisa Afrika tse nang le lebitso la Sesotho joalo ka Mosiwa-thunya (Victoria falls). Ha ho makatse ha Sesotho se nonne hakanakana!! Dipuo tse ding tse buang Sesotho (sotho speaking nations) joalo ka Basotho ba Leboa (Bapedi) le Batswana bana le mantsoe amang ao ba sa a sebediseng joalo ka “Q” ha ka hlakoreng leleng Basotho ba na le mantsoe a qalang le a sebedisang “Q” hofeta puo efe kapa efe Afrika e ka borwa (ebang o na le kgwao ka sena bala patlamantsoe ya Sesotho mme o shebe mantsoe a sebedisang kapa a qalang ka tlhaku “Q”). Hape, Sesotho se sehlale (scientific) ka baka la hore a mang a mantsoe a sona a kadimiloe puo tse ding joalo ka “setulo, lolololo, melodi, joalo joalo”. Basotho ha ba sebedise 50% ya mantsoe a bona ka mabaka a mangatanyana a fapaneng: amang a mantsoe a sona ha a ngoloa; amang ha a rutoe; amang ho nahanoa hore ha se Sesotho kapa lentsoe/lebitso le itseng ha le eo ka Sesotho; leleng la mabaka ke hore bangodi ba Sesotho ba banyane hofeta puo ya bona; babang ba tshaba puo ya bona; leleng ke hore ho na le batho ba iqapelang mantsoe a Sesotho neng kapa neng ebe ba a sebedise joalo ka Sesotho empa ho se mantsoe a joalo puong ya Sesotho; la ho qetela, babang ba babatlisisi ba puo ya Sesotho (lexicons) kapa baqapi ba ngolo ya Sesotho ha se Basotho. Mona ho ka qolloa Mafora joalo ka bo-Thomas Abbousett, Eugene Cassalis le ba bang ba fihlileng ka mora 1833. Kahoo, ho tloha hona joale, mmadi o tla fumana mantsoe a mangatahadi a sokang aa utloa kapa ho a bona-- kapa mantsoe ao a sa tsebeng tlhaloso ya ona empa a le teng. Amang a mantsoe a sebedisoa dibakeng tse fapaneng tsa Afrika Borwa tseo ho fumanoang Basotho teng tse sa tsoa boleloa. Hobaneng PATLAMANTSOE YA MACHABA YA SESOTHO? Hobane ha ho buuwa ka machaba re bua ka se kopanyang Sesotho sa Lesotho mmoho le sa Afrika Borwa. Ho bolelang hore mongolo o sebedisoang mona o kopantse wa naha tsena tse pedi. Sena se bolela hore ha ho latelloe tokafalo ya Sesotho sa naha tsena tse pedi, empa sepheo ke ho hlalosa mantsoe a puo ena ho ya ka dipatlisiso. Seseng sa dipheo 4

5

sa patlamantsoe ena etla ba ho bokella mefuta yohle kpa karolo ya ditshoantsho tsa dinonyana, diphoofolo, dihahabi, dikokonyana, dimela, difate le tse ding ho ruta ngwana Mosotho hore di shebahala jwang. Ha ho thuse letho ho hlalosa mantsoe a mang ho sa kenyeletsoe le ditshoantsho tsa ona. Tse ding tsa dibuka tse hloahloa tse matlafatsang Sesotho ke Maratha a dilepe (Damane M); Dikoma (Guma S.M); Litshomo tsa Basotho (Jacottet E); Lithoko tsa makoloane (Jankie H.E); Kgekge (Lenake J.M); Ditshomo tsa rona (Lenake J.M); Liphoofolo, linonyana, litaola le lithoko tsa tsona (Mapetla J.); Ithute lilotho (Moletsane I.R.M); Liparola thota (Moletsane I.R.M); Mmantilatilane (Moletsane I.R.M); Ngaka ya Mosotho (Matlamelle M.P); Mekgwa le maele ya Basotho (Sekese A); Mehla ya boholoholo (Tladi A.K); Mmampodi (Afrika Borwa) e ngotsweng ke bangodi: B.T KHOALI, J.M. LENAKE, R.J.R. MASIEA, I.M. MOEPHULI, C.F. SWANEPOEL. SEBOPEHO-PUO sa Sesotho (Lesotho Sesotho Grammer). Diqatjwa tsa Basotho ka D.J.M Ngcangca, le tse ding tse ngata tse sa bolelwang mona. PELE YA PELE BANA BESO!!! Ditebo tse kgolo di lebisoa ho Mmamadiela Mmakoete Chitja ya tsebileng ho hlalosa mantsoe amang a sekgalekgale; Ruth Chitja; Diako Chitja; Tsoarelo Chitja; Basotho bao ba neng ba botsoa emeng ya meelelo ya mantsoe; mmoho le Lesedi FM. Hofeta bohle, re leboha Ramasedi ka ho etsa hore morero wa buka ena o phethalale.

5

6

TEMOSO LE TSHEBEDISO
Hore o tsebe ho sebedisa Patlamantsoe ya Sesotho, o tlameha hore o tsebe tshebediso ya didumi (vowels) ho ya ka Sesotho. Didumi tse tsebahalang lefatshe ka bophara ke: “a” “e” “i” “o” “u” (A-E-I-O-U). Tsona di bitsoa joalo ka ha di ngotsoe, ntle le “O” eo ka Sesotho enang le medumo e meraro. Mohlala: lentsoe “seboko” le na le meelelo e meraro e sa boleleng ntho e le nngwe empa le ngoloa ka ho tshoana. 1. Seboko sa phoofotsoana (worm) 2. Seboko sa lebitso (surname) le 3. Seboko sa ho lla (crying, yell). Joale mohlala wa lesakana le ka tlase mona le tla o bontsha pitsetso ya lentsoe seboko. Lentsoe Pitsetso English Tlhaloso Seboko Se-bu-ku Worm Modumo o tibile. Seboko Se-baw-kaw Surname Modumo o tlase. Seboko Se-bo-ko Yelling, a cry Modumo o mahareng. “O” e tlwaelehileng =O (jwalo ka ohle, tsohle) “O” ya modumo o tlase = aw (jwalo ka kokonono, konokono) “O” ya modumo o phahameng = U (jwalo ka maponapona, mohetene) Bangodi ba bang ba sebedisa matshoaho kapa difonotiki ho bontsha mofuta wa “O”, empa motho ya batlang ho tseba Sesotho ntle le matshoao ao, ho thata ho ena ho thola phapang haholo ebang a ithuta Sesotho kapa a batla moelelo wa Sesotho ka Patlamantsoe kgetlo la pele. Sedumi “e” le sona se na le pitsetso tse pedi: mohlala, lentsoe “pele” modumo wa lona o hodimo (pi-li) ha lentsoe “pene” modumo wa lona o tloaelehile. Sheba mehlala e ka tlase mona: Lentsoe Pele Pene Sepelete Senyesemane Pitsetso Pi-le Pe-ne Si-pe-le-te Sen-yi-si-ma-ni English First pen Pin English Tlhaloso Modumo o phahame Modumo o tlwaelehileng Medumo e ya fapana Medumo ya “E” e ya fapana

“E” ya modumo o hodimo= I (jwalo ka pele /pi-li/) “E” ya modumo o tlwaelehileng= E (jwalo ka pedi /pe-di/) Ho tla ba bonolo ha o utloisisa hore didumi tsena tse pedi, “O” le “E” ha di tshoane, mme seo se tla bebofaletsa motho ya batlang ho tseba Sesotho, kae kapa kae neng kapa neng .

MATSHOAO LE DIKGUTSUFATSO TSA PATLAMANTSOE
() (//) Masakana (brackets) ao bokahare ba ona a bontshang peleto (pronounciation) ya lentsoe ka leng. Masakana le metoa (slash) e mmedi e bontsha hore peleto e tshoana le e kahodimo kapa eseng e hlalositsoe.

6

7

//
Bap. Mohl. Bon. L. Lts. Les. Leb. JJ. Bok. Tlh. Tem. mm. Mael. Sheb. ??

Metoa e emeng e le meng: e bolela hore lentsoe le hlalosoang ha le na sekgowa kapa ha le hlalosehe hantle ka puo ya senyesemane. Kgutsufatso ya bapisa le. (compare). Kgutsofatso ya mohlala. (example). Kgutsufatso ya bongata. (plural). Kgutsufatso ya lereho kapa lebitso (noun). Kgutsufatso ya leetsi (verb). Kgutsufatso ya lesupa/lesupi (demonstrative pronoun. Kgutsufatso ya lebotsa/Lebotsi (interrogative pronoun). Kgutsufatso ya jwalo jwalo (etc). Kgutsufatso ya bokgale (past tense). Kgutsufatso ya tlhokomediso e hlokomedisang. (notice). Kgutsufatso ya temoso e hlokomedisang ka botebo. (notice). Mantsoe mabapi (related words). Kgutsufatso ena ha e bolele hore lentsoe leo ho fanoang ka lona le tlameha ho hlalosoa, empa le bolela tsela le kgetho eo lentsoe leo le ka ngoloang ka yona mmoho le mantsoe a bapelaneng le lona. Kgutsufatso ya maele/maelana/ sekapuo (proverbs, idiom, figurative speech). Kgutsufatso ya sheba. (look for). Letshwao le bolelang hore tlhaloso ya lentsoe ha e kgotsofatse ka botlalo ho ya ka dipatlisiso.

TLHOKOMEDISO: Mmadi a ele hloko hore patlamantsoe ena e sebedisa Sesotho sa Lesotho mmoho le sa Afrika Borwa ka ho ngoloa. Sena se bolela hore tsela eo lentsoe le ngotsoeng ka yona le nepahetse: sepheo ke ho hlalosa feela. Kahoo o se ke wa ferekana. Sena se etseditsoe ho kgotsofatsa emong le emong!! Jwalo ka ha sekgowa sa Amerika, England le Australia se ka tholoa patlamantsoeng (bukantswe) e le nngwe. Ebang ha o thole lentsoe ka Sesotho sa Lesotho, se batle ka sa Afrika Borwa. Ebang ha o thole ka sa Afrika Borwa, se batle ka sa Lesotho. Ebang o mosothohadi, netefatsa hore o lokisa diphoso eseng ho tshoaya diphoso patlamantsoeng yena!! Hona ho tla yetsa hore re matlafatse puo ya rona. Ka sekgowa re ka re: “if you are a real Mosotho, ensure that you correct mistakes, not to criticize the dictionary!! HOW TO FIND AN ENGLISH WORD IN SESOTHO BY COMPUTER (normal micro-soft word except for adobe): 1. Press key ctrl F. 2. Type the alphaphet trice for the word you are looking for. (like aaa). 3. Type the word you are looking for and: 4. Press find next or enter until you get the word you are looking for. TSELA YA HO FUMANA LENTSOE LA SEKGOWA KA SESOTHO: (ka tsela e tloaelehileng ya mantsoe a khomphutha ntle le Adobe). 1. Tobetsa konopo ctrl le F. 2. Tlanya tlhaku ya lentsoe leo o le batlang hararo. (joalo ka aaa). 3. ngola lentsoe leo o le batlang ebe o: 4. Tobetsa letshwao “batla” kapa “kenya” hofihlela o thola lentsoe le batloang.

7

8

Aaa
PALE: Tlhaku ya pele ya puo ya Sesotho. Yona e akga ka maetsi a mangata a semelo kapa a tlhaho. Ha e le mareo/mabitso, ho tletse a melata jwalo ka: apole, api, abuti, jwalo jwalo. Karolo ya maetsi a qalang ka tlhaku ena a fetohela ho tlhaku ya “K” ha eba mareho kapa mabitso. Mohlala: aba=kabo, abelana=kabelano, aha=kaho, ahlamisa=kahlamiso, ahlola=kahlolo, akaretsa=kakaretso, atleha=katleho, jj. A (a) /ei/ A (a) /these/ Lesupa kapa lentsoe le bontshang bongata ba dintho tse haufunyane. A (a) /he or she in the past tense/ Seemedi se mothofatsang; lentsoe le sebedisoang bakeng sa motho ka ho bontsha seo a se etsang nako e fetileng. Mohl. A tsamaya le batho ba bangata. A kgutla a le mong. (bap. O). A (a) /of/ Bongata ba “tsa”. Mohl. Ke batla a hao eseng tsa bona. Aa (a-a) /that is, those that/ Mohl. Mmadi o tla fumana mantsoe a mangatahadi a sokang aa utloa bukeng ena. Re bua ka aa bonang feela. Aba (a-ba) /share/ Ho fa ka ho lekana. Ho arolela ka ho lekana. Abela (abe-la) /share for/ Ketsetso ya ho aba. Ho fa karolo; ho fana ka ho arola. Abelana (abe-la-na) /share amongst/ Ho arola ka bongata. Ketsetsano ya ho aba: ho fa emong mme le yena a fe ya mo fileng. Abelanang (abe-la-na-ng) /to share amongst/ Taelo ya ho aba ka ho etsetsana. (mm. Abetse, abelaka, kabelano, kabelo, abeloa). Abeloa (a-be-lwa) Boetsuwa ba ho abela. Mael. Ngoana moshanyana ke kabeloa manong: motho e motona o lokeloa ke ho fuwa mathata ohle le ha ho sa kgonahale. Abetse (a-be-tse) // Bokgale ba ho abela. Abetsoe (a-be-tswe) // Bokgale le boetsuwa ba ho abela. Abile (a-bi-le) /shared/ Bokgale ba ho aba. Tem. Mantsoe “abile” mmoho le “ebile” a na le phapang e kgolo ka meelelo. Abjoa (ab-jwa) /shared/ Boetsuwa ba ho aba. Abuti (a-bu-ti) /brother/ Ngoaneso e motona eo ke mo hlahlamang. Moholoane waka. /bon. boabuti/ (bap. moholoane, ngoaneso). Acha (a-cha) /atchaar/ Sejo sa Maindia e entsoeng ka manko le metsoako emeng e babang ya dinoko. /bon. diacha/. Ache (a-chi) /exclamation: oh no!/ Lekgotsa le bontshang ho teneha. Acheke (a-chi-ki) /exclamation: oh no!/ Lekgotsa le bontshang ho teneha ka ho toboketsa haholo. Adima (a-di-ma) /borrow/ Ho fa ka sepheo sa ho kgutlisetsoa ka mora nakoana; ho neha motho seo a se hlokang nakoana. (bap. kadima). Adimela (a-di-me-la) // Ketsetso ya ho adima. Adimile (a-di-mi-le) /borrowed/ Bokgale ba ho adima. Adingoa (a-di-ng-wa) /lent/ Boetsuwa ba ho adima. (mm. Adingwa). Adinngoe (a-din-ng-we) // Bokgale ba ho adingoa. Adisa (a-di-sa) // Ketsiso ya ho ala. Aena (a-i-na) /to iron/ Ho otlolla seaparo ka aene. Ho sebedisa tshepe e chesang kapa e futhumetseng hodima seaparo ka sepheo sa ho e otlolla. Tlh. Lentsoe lena, “aene” ke sothofatso ya lentsoe la senyesemane, “iron”.

8

9

Aene (a-e-ne) /iron/ Tshepe e boima e futhumaditsoeng, e sebedisoang ho otlolla diaparo; tshepe e etsang hore diaparo di otlolohe ha e pikitloa kapa e tsamaisoa hodima tsona. /bon. Diaene/. Aenile (a-e-ni-le) /ironed/ Bokgale ba ho aena. Aenoa (a-i-nwa) /ironed/ Boetsuwa ba ho aena. Aennoe (a-in-nwe) /ironed/ Boetsuwa le bokgale ba ho aena. Afakato (afa-ka-to) /avocado/ Mofuta wa tholona e letlaloana le letalahadi kapa le botala bo botsho, eo bokahare ba yona bo jewang, ebile e na le thotse e kgolohadi kahare. /bon. diafakato/ (sheb. Ditholona). Aha (a-ha) /build/ Ho etsa moaho. Ho bopa ntho kapa motho hore a be le sebopeho; ho etsa hore ntho kapa motho a be le sebopeho se batloang. Ho atisa kelello. Mael. Ho aha ka tshiba tsa emong: ho sebedisa bohlale, leano, leqheka kapa kakanyo ya motho emong ho phethahatsa morero wa hao. (mm. ahela, ahile, ahelana, kahelo, kahisano, moaho). Ahile (a-hi-le) /built/ Bokgale ba ho aha. Ahiloe (a-hi-lwe) /built/ Boetsuwa le bokgale ba ho aha. Ahisana (a-hi-sa-na) /to leave together, coexist/ Ho phela mmoho. Ho ba moahisane. Ahisane (a-hi-sa-ne) // Bokgale ba ho ahisana. Ahlama (a-hla-ma) /gape/ Ho bula molomo. Ho bula lehano. (bap. edimola). Ahlame (a-hla-me) // E butseng molomo kapa lehano. Ahlamela (a-hla-me-la) /gape for/ Ketsetso ya ho ahlama. Ahlameloa (a-hla-me-lwa) // Boetsuwa ba ho ahlamela. Ahlamisa (a-hla-mi-sa) // Ketsiso ya ho ahlama. Ho etsa hore motho a ahlame. Ahlamisitse (a-hla-mi-si-tse) // Bokgale ba ho ahlamisa. Ahlamisoa (a-hla-mi-swa) // Boetsuwa ba ho ahlama. Ahlola (a-hlu-la) /judge, adjudicate/ Ho fana ka kahlolo. Ho thola molato. Ahlolaka (a-hlu-la-ka) // Phetako ya ho ahlola: ho ahlola ka makgetlo a mangata. Ahlolela (a-hlu-le-la) /to sentence/ Ketsetso ya ho ahlola. Ho isa kahlolong. Ahloleloa (a-hlu-le-lwa) /sentenced/ Boetsuwa ba ho ahlola. Ahloloa (a-hlu-lwa) Boetsuwa ba ho ahlola. (mm. Ahlolela, ahlotse, ahlotsoe, ahlolela, ahlolaka, ikahlola, kahlolo, kahlolelo, boikahlolo). Ahlotse (a-hlu-tse) /judged/ Bokgale ba ho ahlola. Ahlotsoe (a-hluts-we) // Bokgale le boetsuwa ba ho ahlola. Aka (a-ka) /kiss/ Ho thetsana ka puonama; ho thetsana ka dipounama ho bontsha lerato; ho thetsana ka molomo ho bontsha tumediso; ho aka ka baka la lerato kapa tumediso. Ho suna motho. Ho otla ka sefene. (bap. suna, meta). Akana (a-ka-na) /kiss each other/ Ketsetsano ya ho aka: ho suna kapa ho aka emong mme le yena a ake ya mo akang. Akanya (a-kan-ya) /assume, presume, guess/ Ho lekanya ntle le ho tseba; ho bua taba e hlokang botlalo kapa nnete; ho bua ntle le ho tseba ka botlalo. (bap. lekanya). Akanyang (a-kan-ya-ng) // Ho nahana hoa batho ba bangata ntle le ho tseba. Akanyoa (a-kan-wa) Boetsuwa ba ho akanya. Akarelletsa (a-ka-rel-le-tsa) /to include/ Ho kenyeletsa ho sehlopha: ho kenya le seseng se ka thoko. Akarelletsoa (a-ka-rel-lets-wa) /included/ Boetsuwa ba ho akarelletsa. Akaretsa (a-ka-re-tsa) /generalise/ Ho kgutsufatsa puo ka botlalo. Ho qetella taba ka ho kenyeletsa mantsoe kapa dintho tse ding. Akaretse (a-ka-re-tse) // Bokgale ba ho akaretsa. Akaretsoa (a-ka-rets-wa) Boetsuwa ba ho akaretsa.

9

10

Ake (a-ke) /may she or he please/ Lentsoe le sebedisoang bakeng sa ho kopa. Akere (a-ki-ri) /by the way, infact, matter of fact/ Ka tsela eo; ka moo ho leng kateng; ho ya ka moo ke bonang ka teng; ka lebaka lena. Mohl. Akere wena o tshepisitse batho nama. Akere o itse o tla ba felehetsa. Akere o itse ke tlohele. Akere o wa tseba hore ha ke kgone. (bap. ankere). Akga (a-kga) /include, consist/ Ho kenyeletsa le. Ho ameha le. Akgeha (a-kge-ha) /faint/ Ho lahleheloa ke kutlo ka baka la bohloko kapa boemo ba pelo bo qeteng ho etsahala. Ho wela fatshe ke bohloko. Akgotsa (a-kgu-tsa) // Ho isa matsoho hodimo le tlase ka lebaka la ho teneha; ho lahla matsoho ka ho a lebisa tlase le hodimo ka sesupo sa ho se kgotsofale; ho tsoka matsoho moeng ho bontsha maikutlo a ho se ananele. Akgotse (a-kgu-tse) // Bokgale ba akgotsa. Akgotsoa (a-kguts-wa) // Boetsuwa ba ho akgotsa. Akgotseha (a-kgu-tse-ha) // E isang matsoho hodimo le tlase ka lebaka la ho teneha; ya lahlang matsoho ka ho a lebisa tlase le hodimo ka sesupo sa ho se kgotsofale; ya tsokang matsoho moeng ho bontsha maikutlo a ho se ananele. Ako (a-ko) (aku) /may you please/ Lentsoe le sebedisoang ho kopa ka boikokobetso. Akofa (a-ku-fa) /hurry up, accelerate/ Ho tsamaya ka potlako e kgolo; ho bontsha matjato a motsamao; ho tsamaya ka ho phakisa haholo. ho baka motsamao o potlakileng. Akofile (a-ku-fi-le) // E, kapa ya bontshang motsamao o potlakileng haholo; ya bontshang matjato ka ho tsamaya; ya tsamayang ka ho phakisa haholo. Akofile (a-ku-fi-le) // Bokgale ba ho akofa. Akofisa (a-ku-fi-sa) // Ketsiso ya ho akofa. Akofisoa (a-ku-fi-swa) // Boetsuwa ba ho akofa. Ala (a-la) /make bed for sleeping/ Ho hlophisetsa ho robala. Ho lokisa diphate bakeng sa ho robala. Alafa (a-la-fa) /heal/ Ho fodisa ka ho oka kapa ka ho fa moriana. Ho tlosa bohloko ka setlhare. Ho suthisa lefu ke mooki kapa motho ya alafang. (mm. Alafela, alafile, alafang, alafjoa, kalafo, kalafong, moalafi, sealafi). Alafshoa (a-laf-shwa) /healed/ Boetsuwa ba ho alafa. Alemanaka (a-le-ma-na-ka) /calender/ Se bontshang nako tsa selemo joalo ka letsatsi, beke le kgoedi. /bon. dialemanaka/. Aloa (a-lwa) // Boetsuwa ba ho ala. Alodisa (a-lu-di-sa) // Ketsiso ya ho alola. Alola (a-lo-la) /make bed for waking up/ Ho lokisa moalo bakeng sa ho tsoha kapa ho lokisa diphate ka mora ho tsoha. Ketsollo ya ho ala. Alolaka (a-lo-la-ka) /prepare bed repeatly/ Phethako ya ho ala. Alolisa (a-lo-li-sa) // Ketsiso ya ho alola. Aloloa (a-lu-lwa) // Boetsuwa ba ho alola. Alosa (a-lu-sa) /look after herds or domestic animals/ Ho disa diphoofolo. Ho shebana le mohlape kapa diphoofolo. Ho ba modisa kapa moalosi. Alositse (a-lu-si-tse) Bokgale ba ho alosa. Alositsoe (a-lu-sits-we) // Boetsuwa ba ho alosa. Alotse (a-lo-tse) // Bokgale ba ho alola. Alotsoe (a-luts-we) // Boetsuwa ba ho alola. Ama (a-ma) /touch/ Ho tshoara ka letsoho. Ho thetsa ka nthoe itseng. Ama (//) /to arm/ (sheb. Hlomela bakeng sa tshebediso). Amahana (a-ma-ha-na) // Ketsahalo ya ho amana.

10

11

Amahanya (a-ma-han-ya) /compare, analogize/ Ho bapisa ka ho bontsha kamano. Amana (a-ma-na) /related/ Ho ba le kamano le motho kapa batho ba lelapa le itseng; ho ba seng le motho emong. Ho ba leloko le kapa la. Amanang (a-ma-na-ng) // Taelo ya ho amana: ho joetsa batho hore ba amane. Amang (a-ma-ng) /of things: others/ Ao ho buuwang ka ona ntle le tsona tsena kapa ona ana. Mohl. Ke batla amang hape. Ebe o fumane amang ntle le ao. ba re ba tla tlisa amang hosane. (bap. tseding, enngwe, hohong, emong, babang). Amanya (a-man-ya) /compare, relate to/ Ho bapisa le. Ho kgemisa mmoho le. Ameha (a-me-ha) /involved/ Ho nkga lefotha bobodung. Ho ba le seabo nthong e itseng haholo ka tsela e sa lokang. Amme (am-me) // Bokgale ba ho ama. Amoha (a-mu-ha) /dispossess/ Ho nkela kapa ho nka ka tsela e mpe. Amohaka (a-mo-ha-ka) Phetako ya ho amoha. Amohela (a-mo-he-la) /welcome/ Ho ananela ka matsoho a mabedi se fanoang kapa motho e mocha ya fihlang sebakeng. Ho ananela mofihli. (bap. fihlisa). Amoheloa (a-mu-he-lwa) // Boetsuwa ba ho amohela. Amoheleha (a-mu-he-le-ha) /acceptable, admissible, tolerable/ Ketsahalo ya ho amohela kapa sesupo sa kamohelo. Ho dumela kapa ho fa moeti kapa motho ya fihlang kananelo. Amohelehe (a-mu-he-le-hi) /unacceptable/ E sa batleng kamohelo kapa kananelo. Amohetse (a-mu-he-tse) // Bokgale ba ho amohela. Amose (a-mu-si) /Amos/ Buka ya bibele ya bomashome a mararo ya testamente ya bibele ya kgale. Ana (a-na) /these ones/ Lesupi le bontshang dintho tse haufinyane tseo mantsoe a tsona a qalang ka “ma” bongateng. Ana (an-aa) /interrogative pronoun: are you? is it?/ Lebotsa kapa lentsoe le sebedisoang ho botsa potso. Mohl. Ana o rata mosadi eo kapa che? Ana (a-na) /honour, respect/ Ho hlompha seboko, lebitso kapa seo motho a rehelletsoeng ka sona. Ho bontsha thlompho ya seboko. Anana (a-na-na) /these ones here/ Lesupi le bontshang ntho e haufinyane ka ho toboketsa ebile mantsoe a teng a le ka bongateng. Ananela (a-na-ne-la) /abide by, accept, acknowledge/ Ho amohela sepheto le ntlha e hlahisoang kapa e hlahisitsoeng. Ho dumela se buuwang kapa se hlahisoang ka puo. Ananeloa (a-na-ne-lwa) (ananelwa) // Boetsuwa ba ho ananela. Ananetse (a-na-ne-tse) // Bokgale ba ho ananela. Ananyese (a-nan-ye-se) /onion/ Mofuta wa semela se monko o bohale, oo kotola ya teng e jewang ebile e ka sebedisoa joalo ka motsoako wa dijo ha e phehiloe le ho habeloa. /bon. Diananyese/. Aneha (a-ne-ha) /dry/ Ho etsa hore ntho e ome. Ho omisa phahlo ka ho e beha moo honang le moya teng. Ho ntsha mongobo seaparong kapa nthong e metsi kapa e lesoe. Anehela (a-ne-he-la) // Ketsetso ya ho aneha. Anehile (a-ne-hi-le) // Bokgale ba ho aneha. Anehisa (a-ne-hi-sa) // Ketsiso ya ho aneha. Anela (a-ne-la) /to fit every body/ Ho fa kapa ho tholoa ke bohle kapa tsohle. Aneloa (a-ne-lwa) // Boetsuwa ba ho anela. Anetse (a-ne-tse) // Bokgale ba ho anela. Anetsoe (a-nets-wi) // Boetsuwa ba ho anela. Angoa (ang-wa) (angwa) /touched, impressed/ Boetsuwa ba ho ama.

11

12

Ankere (an-ki-ri) by the way, infact, matter of fact/ Ka tsela eo; ka moo ho leng kateng; ho ya ka moo ke bonang ka teng; ka lebaka lena. Mohl. Ankere wena o tshepisitse batho nama. Ankere o itse o tla ba felehetsa. Ankere o itse ke tlohele. Ankere o wa tseba hore ha ke kgone. (bap. akere). Tlh. Mantsoe “akere” mmoho le “ankere” a bolelela ntho e le nngwe phapang ke hore la bobedi le sebedisoa ke bana haholo. Ano (a-nu) /those ones/ Lesupi le bontshang bongata ba mantsoe a qalang ka “ma.” Anoa (an-wa) /respected/ Boetsuwa ba ho ana. Anono (a-nu-nu) /those over there/ Lesupi le bontshang ntho tse hojana tseo mabitso a tsona a qalang ka “ma” ebile di le ka bongateng ka ho tobeketsa. Anthe (ant-he) /actually/ Lentsoe le bontshang netefatso ya polelo. Mohl. Anthe wena omang? Ke neke nahana hore Mugabe ke motsoalle wa Letsie anthe ha ho joalo. Mosetsana enoa o bohahala a le motshoana ha a le hole anthe o mosoeu. Anthe o tsotsi ya matarapane: ke ne ke sa tsebe! (bap. kanthe). Anthenyane (ant-hen-ya-ni) /in actual fact/ Ho netefatsa polelo kapa seo ho buuwang ka sona ka ho toboketsa. Mohl. Anthenyane wena omang? Ke neke nahana hore Mugabe ke motsoalle wa Letsie anthenyane ha ho joalo. Mosetsana enoa o bohahala a le motshoana ha a le hole kanthenyane o mosoeu. Anthenyane o tsotsi ya matarapane: ke ne ke sa tsebe! (bap. kanthenyane). Antsha (ants-ha) /to breast feed/ Ho fa lebese ka letsoele. Ho fepa ka letsoele. Antshoa (ants-hwa) // Boetsuwa kapa ketsetso ya ho antsha. Anya (an-ya) /to suck milk/ Ho noa lebese ke ngoana kapa phoofolo ka ho momorotsa lebese la letsoele. Mael. Ho anya leleme: ho nonya maikutlo; ho batla taba ka ho botsa potso e itseng. Anyesa (an-yi-sa) /to breast feed/ Ketsiso ya ho anya. Anyesoa (an-yi-swa) // Boetsuwa ba ho anya. Ao (aa-u) /what / Lekgotsa lebontshang ho makala kapa ho makalla se buuwang. Ao (a-u) /those ones/ Lesupi le bontshang ntho tse hojana tseo mantsoe a tsona aleng ka bongateng. Aohe (a-u-he) /exclamation: oh shame! Ag shame/ Lekgotsa le bontshang ho hauha kapa kutloelo bohloko ya motho ya etsoang hampe kapa ya entsoeng hampe. Aohele (a-u-he-le) /exclamation: oh shame! Ag shame/ Lekgotsa le bontshang ho hauha kapa kutloelo bohloko ya motho ya etsoang hampe kapa ya entsoeng hampe. Apara (a-pa-ra) /to wear/ Ho tena diphahlo. Ho kenya seaparo. Ho iphuthela ka diaparo bakeng sa ho pata bofeela kapa ho tsola. Aparehisa (ap-a-re-his-a) /to make poor/ Ho etsa hore motho a be mofutsana. Aparehisitse (a-pa-re-hi-si-tse) // Bokgale ba ho aparehisa. Aparehisoa (a-pa-re-hi-swa) // Boetsuwa ba ho aparehisa. Aparela (a-pa-re-la) // Ketsetso ya ho apara. Apareloa (a-pa-re-lwa) /cover/ Boetsuwa ba ho apara kapa ho dikaneloa ke. Apareloe (a-pa-re-lwe) // Bokgale le boetsuwa ba ho aparela Aparetse (a-pa-re-tse) // Bokgale ba ho aparela. Aparetsoe (a-pa-rets-we) // Bokgale le boetsuwa ba ho apareloa. Aparoa (a-pa-rwa) // Boetsuwa ba ho apara. Apeha (a-pe-ha) /to cook/ Ho lokisa dijo hore di butsoe. Ho pheha dijo kapa sejo se tlang ho jewa. Ho etsa hore sejo se butsoe. Apehoa (a-pe-hwa) // Boetsuwa ba ho apeha. (mm. Apehile, apehela, kapeho). Apere (a-pe-re) /wore, wearing, clad/ Bokgale le ketsahalo ya ho apara.

12

13

Apesa (a-pe-sa) /to dress/ Ketsiso ya ho apara. Ho thusa ho apara. Ho thusa ho ba le diphahlo kapa ho di apara (mm. Apara, apere, apesoa, apesitsoe, kapeso, kaparo). Apesitse (a-pe-si-tse) // Bokgale ba ho apesa. Apesoa (ape-swa) // Boetsuwa ba ho apesa. Api (a-p-i) /baby hat/ Katiba ya ngoana. /bon. diapi/. Apoha (a-po-ha) /disperse/ Ho tlosa ka ho fefola ka moya. Ho tloha hoa maru. Apola (ap-o-ha) /to undress/ Ho hlobola diphahlo. Ho tsola. Ho ba feela. Apolaka (ap-o-la-ka) /to undress repeatly/ Phetako ya ho apola. Apole (ap-u-le) /an apple/ Mofuta wa tholoana ya sefate sa apole. /bon. diapole/. Apolela (ap-u-le-la) /to give clothes to the needy/ Ho fa mohloki seaparo. Ho nehelana ka seaparo ho motho ya di hlokang. Apolela (ap-u-le-la) /undress for/ Ho tsolela motho. Ho hlobolela diphahlo. Apoloa (a-pu-lwa) // Boetsuwa ba ho apola. Apotse (a-pu-tse) // Bokgale ba ho apola. Araba (a-ra-ba) /to answer/ Ho fana ka karabo. Ho fetola potso ebe karabo. Ho nehelana ka seo potso e se lebelletseng. Arabela (a-ra-be-la) /to respond, answer/ Ho fana ka maikutlo. Ho buisana. Arabelana (a-ra-be-la-na) /to communicate/ Ho sebedisana mmoho ka mokgoa o eketsang kutlo, kutloano kapa kutloisisano. Arabetse (a-ra-be-tse) // Bokgale ba ho araba. Arabisa (a-ra-bi-sa) /to urgue/ Ho ba le kgang ka puo. Ho ngangisana ka mantsoe. Arabisana (a-ra-bi-sa-na) /to make an urgument/ Ketsetsano ya ho arabisa. Arabisoa (a-ra-bi-swa) // Boetsuwa ba ho arabisa. Areka (a-re-ka) /ark/ Moaho o moholo, seka sekepe, o neng o ahiloe ke Noa ho ya ka buka ya Genese, oo sepheo sa ona eneng e le ho tshireletsa ba lokileng kgahlanong le moroallo o moholo wa metsi. /bon. diareka/. Aroha (a-ro-ha) /to divide, split/ Ho etsa hore ntho di se be mmoho. Arohana (a-ro-ha-na) /to separate/ Ho etsa hore ntho di se kopane kapa mmoho; phelo ya bommoho. Arohane (a-ro-ha-ne) /separated/ Bokgale ba ho arohana. Arohanya (a-ro-han-ya) /to cause to split/ Ho qhala bonngwe. Ho fedisa setsoalle. Arohanyoa (a-ro-han-wa) // Boetsuwa ba ho arohanya. Arola (a-ru-la) /to share equally/ Ho etsa hore ntho di fete bonngwe; ho poma kapa ho seha ka tekanyo kapa dikotoana; ho poma ka ho lekana. Arolela (a-ro-le-la) /to share to someone/ Ketsetso ya ho arola. Arolelana (a-ro-le-la-na) /to share amongst/ Ketsetsano ya ho arola. Aroleloa (a-ro-le-lwa) // Boetsuwa ba ho arolela. Ata (at-a) /increase, multiply/ Ho eketseha kapa ho etsa dintho di be ngata. Atamela (a-ta-me-la) /to come close/ Ho ba haufi le. Ho tla pela ntho e itseng. Atamelana (a-ta-me-la-na) /to be close to each other/ Ketsetsano ya ho atamela. Atamelang (a-ta-me-la-ng) // Taelo ya ho atamela: ho joetsa bongata ba batho ho tla haufinyane le mmuwi kapa moetsi. Atameloa (a-ta-me-lwa) /approached/ Boetsuwa ba ho atamela. Atametsa (a-ta-me-tsa) /to bring near/ Ho tlisa haufinyana. Ho beha haufi. Atametsa (a-ta-me-tsa) /affiliate/ Ho kgema mmoho le seo motho a leng ka lehlakoreng la sona; ho tsamaisana le mokgatlo, mokga kapa sehlopha. (bap. boikatametso). Atametse (a-ta-me-tse) // Bokgale ba ho atamela. Atametsoa (a-ta-mets-wa) // Boetsuwa ba ho atametsa.

13

14

Atamisetsa (a-ta-mi-se-tsa) /to bring near for/ Ketsetso ya ho atametsa. Ate (a-te) /increase/ Boemo ba ho ata. Mohl. Re batla hore tsohle di ate. Athe (at-he) /only to find that/ Netefatso ya ketsahalo. Lentsoe le bontshang netefatso ya polelo. (bap. anthe, anthenyane). Athenyane (at-hen-ya-ne) /only to find that/ Netefatso ya ketsahalo e nyane. Ho netefatsa polelo kapa seo ho buuwang ka sona ka ho toboketsa. Atisa (a-ti-sa) /to multiply/ Ho ngatafatsa kapa ho eketsa. Ho etsa bongata. Atisana (a-ti-sa-na) /prolifirate, reproduce/ Ho eketsa batho kapa ntho. Atisetsa (a-ti-se-tsa) /to multiply for/ Ketsetso ya ho atisa. Atisitse (a-ti-si-tse) // Bokgale ba ho atisa. Atisitsoe (a-ti-si-tswe) // Boetsuwa ba ho atisa. Atisoa (a-ti-swa) // Boetsuwa ba ho ata. Atlara (a-tla-ra) /clinch, hug/ Ho tshoara ka seatla ka thata ka sepheo sa ho etsa hore ntho e se ke ya baleha kapa ya chopoha. Ho beha letsoho lehetleng la motho ka sesupo sa ho thaba kapa lerato. (bap. haka, tlapurela, mamarela, kakatlela). Atlarela (a-tla-re-la) /clinch, hug/ Ketsahalo ya ho atlara: ho tshoara ka seatla ka thata ka sepheo sa ho etsa hore ntho e se ke ya baleha kapa ya chopoha. Ho beha letsoho lehetleng la motho ka sesupo sa ho thaba kapa lerato. (bap. tlapurela). Atleha (a-tle-ha) /prosper, succeed) Ho ba le tse hlokahalang. (bap. phomella). Atlehisa (a-tl-hi-sa) /to make prosperous/ Ho thusa emong kapa ho baka hore tse ntle tsohle tse batlahalang di be teng. Atleha (a-tle-ha) /succeed/ Ho phomella ho etsa ketso e itseng. Ho kgona ho etsa. Atlehile (a-tle-hi-le) // Bokgale ba ho atleha. Atlehisoa (a-tle-hi-swa) // Boetsuwa ba ho atleha. Atolla (a-tol-la) /to expand, extand/ Ho eketsa moaho kapa se tlamehang ho ba seholo. Atolloa (a-tul-lwa) // Boetsuwa ba ho atolla. Atolosa (a-tu-lo-sa) /enlarge/ Ho etsa hore ntho e be kgolo ka ho atisa bophahamo, bophara kapa bolelele ba yona. Ho etsa hore sebopeho kapa chebahalo e be kgolo. Atolosoa (a-tu-lo-swa) // Boetsuwa ba ho atolosa. Atolotse (a-tu-lo-tse) // Bokgale ba ho atlolosa. Au (a-u) /wow!/ Lekgotsa le bontshang ho makalla sephetho se hlahisoang kapa ketsahalo e sa lebelloang. (bap. ao!). Ausi (a-u-si) /sister/ Ngoaneso e motshehadi. Motho e motshehadi eo mmae le ntatae eleng batsoadi baka. Ngoanana e moholo ho nna. /bon. boausi/ Tlh. Lentsoe le nepahetseng la Sesotho ke kgaitsedi; ausi ke lereo molata kapa lebitso le adimiloeng ho puo ya seafrokanse kapa seburu. (bap. kgaitsedi, abuti, moholoane). Ausinyana (a-u-sin-ya-na) /girl friend/ Mosetsana ya ratoang ke mohlankana. /bon. boausinyana/ (bap. kgarebe).

14

15

Bbb
PALE: Tlhaku ya bobedi ya Sesotho. Bongata ba maetsi a qalang ka tlhaku ena a fetohela ho “P” ha a fetohela kapa a fetoleloa ho mareho (nouns). Mohlala: bapisa=papiso, babatsa=pabatso, bapatsa=papatso, bapala=papadi/papalo, jwalo jwalo. Hona ha ho bolele hore kaofela maetsi a qalang ka “B” a ka fetoleloa ho mareho a qalang ka “P”. Mohlala wa mareho a semelo a “B” ke: bohlale, bohlola, bokakalope, boyena, botona, jwalo jwalo. Tlhokomediso: bongata ba mantsoe a maetsi a bitsoang boiketsi/maiketsi a fetoha “Boi” ha eba mareho. Mohlala: ikgohomosa=boikgohomoso, itloaetsa=boitloaetso, icheba=boichebo, ikutloa=boikutlo, jwalo jwalo. Ha a fetoleloa bongateng, a sebedisa tlhaku “M”. Mohlala: boikemisetso=maikemisetso, boikutlo=maikutlo, jwalo jwalo. B (bi)// Ba (ba) /races pluralizing prefix/ Sehlongoapele se sebedisoang ho ngatafatsa mabitso a merabe ya batho le sebopeho mmoho le tlhaloso ya batho. Mohl. Mosotho=Basotho, mopedi=bapedi, motswana=batswana, motho=batho, mosuoe=basuoe, mosadi=basadi, mopedi=bapedi, morena=barena, monna=banna, ngoana=bana, mosetsana=basetsana, mohlankana=bahlankana, moruti=baruti, jj. Ba (ba) /these ones (people)/ Lentsoe le sebedisoang joalo ka seemedi se bontshang ka ho supa batho ba ka bongateng ba haufinyane. (bap. tse). Ba (ba) /they (people)/ Seemedi Se sebedisoang bakeng sa batho ka bongateng. Baahlodi (ba-a-hlu-di) /Judges/ Buka ya bosupa ya bibele testamenteng ya kgale ya bibele. /bon. 0/. Baale (ba-a-le) /Baal/ Modingoana wa bohata ya neng a kgumameloa ke Bakanana bakeng sa pelehi kapa thari ho ya ka tlhaloso ya buka ya bibele, eo molekane wa hae eneng e le Ashara. /bon. bobaale/. Baba (ba-ba) /bitter/ E nang le tatso e mpe, e bohale. E sa latsoeheng hamonate. Babababa (baba-baba) /little bitter: not sweet/ E tatseho e babang: e batlileng e ba le tatso ya mohalakane hanyane. (mm. babang, babisa, babela, pabiso, mobabi). Babalase (ba-ba-la-se) /hang-over/ Boemo ba letsatsi le hlahlamang ka mora tai. Baballa (ba-bal-la) /protect/ Ho boloka ntho hore e se senyehe; ho boloka le ho tshireletsa motho hore a se hlaheloe ke kotsi. Baballa (ba-bal-la) /preserve/ Ho hlokomela kgahlanong le tshenyeho kapa phelo. Baballoa (ba-bal-lwa) /protected, saved/ Boetsuwa ba ho baballa. (mm. baballwa). Babang (ba-ba-ng) /others/ Ntle le bongata ba batho ba itseng. Batho ba itseng ntle le ho kenyeletsa sehlopha seseng. (bap. tseding, emong). Mohl. Bana bana ba bana baka ba hana ho bapala le bana babang. Mael. Motho ke motho ka batho babang: motho o kgona ho atleha, tsoelapele, thaba, nyakalla le ho rua ka lebaka la ho phedisana le babang. O keke wa kgona ho phela bophelo bohle o le mong kapa ntle le leloko, baahisane mmoho le metsoalle. Babasedisa (ba-ba-se-di-sa) // Ketsiso ya ho babasela. Babasela (ba-ba-se-la) /painful/ Ho ba bohloko hoa leqeba kapa setho sa mmele.

15

16

Babatsa (ba-ba-tsa) /to praise/ Ho rorisa ka tsela e ntle. Ho bua hantle ka motho kapa ntho e itseng. Babatseha (ba-ba-tse-ha) /praise worthy/ E batlang thoriso. E ntle haholo e loketsoeng ke pabatso kapa thoriso. (bap. rateha). Babatsoa (ba-bats-wa) // Boetsuwa ba ho babatsa. (mm. babatswa). Babedi (ba-be-di) /twosome/ Ba fetang bonngwe ka palo empa ba le ka tlase ho tharo kapa boraro. Mael. Metsotso e jele babedi: nako e ile; nako e tsamaile haholo; nako e se e re sihile haholo. Babela (ba-be-la) /to be bitter for/ Ketsetso ya ho baba. Babetse (ba-be-tse) // Bokgale ba ho babela. Babisa (ba-bi-sa) /to cause to be bitter/ Ketsiso ya ho baba. Babo (ba-baw) /their relatives/ Ba amanang le yena kapa bona. Bao eleng baamani le mmuuwa kapa moetsuwa. Seemedi thuo se supang hore batho ke ba mmuuwa feela ntle le ba bang. Seemedi se supang hore mmuuwa ke motho wa bo babuuwa. (bap. wabo) (mm. wabo). Babola (ba-bu-la) /clap/ Ho natha ka bokahare ba letsoho. Ho tlatsela ka boima ba seatla. Ho natha ka thata ka letsoho. Babotse (ba-bu-tse) // Bokgale ba ho babola. Nathile kapa shapile ka seatla. Bacha (ba-cha) /youth/ Batho ba lemo tse tlase. Bongata ba mocha. Tlh. Lentsoe lena le ka bongateng; bonngwe ba lona ke “mocha”. (bap. Mocha). Badile (ba-di-le) /learned/ Bokgale ba ho bala. Badile (ba-di-le) /learned/ Ya rutehileng. Ya ileng sekolong. Ya tsebang haholo. Badimo (ba-di-mo) /gods/ Bao ho dumeloang ho bona ba shoeleng; bafu kapa mofu eo ho nahanoang hore ona le seabo ho ba phelang; motho ya patiloeng lebitleng eo ho dumeloang hore o na le matla ho ba phelang; moya wa mofu. /bon. Badimo/. Badimo (ba-di-mu) /ancestors/ Batho kapa motho wa kgale ya sa pheleng ya amanang le ya phelang, eo ho dumeloang hore o na le tshutshumetso mmoho le matla ho ba phelang. /bon. badimo/ (bap. ledimo). Badisa (ba-di-sa) /to help read/ Ketsiso ya ho bala. Ho thusa ho bala. Badisisa (ba-di-si-sa) /to scrutinise/ Ketsisiso ya ho bala. Ho bala ka hloko. Badisisa (ba-di-si-sa) /to read thoroughly, scrutinise/ Ho bala ka boikemisetso. Baehlotse (ba-e-hlu-tsi) /contumacious, mulish/ Motho ya hlotseng keletso tsohle: ya boemong ba ho se eletsoe kapa ba ho fuwa keletso; ya hlooho e thata ka ho fetisisa; ya sa natseng keletso efe kapa efe. /bon. bobaehlotse/. Baefese (ba-e-fe-se) /Ephesians/ Buka ya leshome ya bibele testamenteng e ncha. Baesekele (bai-se-ki-le) /bycircle/ Sepalangoang se mabidi a mabedi se tsamaisoang ka ho hata le ho sututsa tlhako (pedal) ya yona. /bob. Dibaesekele/. Bafilipi (ba-fi-li-pi) /Philippians/ Buka ya leshome le motso o le mong (11) ya bibele testamenteng e ncha. Bagalata (ba-kga-la-ta) /Galatians/ Buka ya borobong (9) ya testamente e ncha ya bibele, e lateloang ke buka ya Baefese. Baheberu (ba-he-be-ru) /Hebrews/ Buka ya leshome le metso e robong ya bibele testamenteng e ncha. Baheso (ba-he-su) /my people, my compatriot, my relatives/ Batho ba amanang le mmuwi kapa moetsi ka tsoalano, lelapa kapa bodulo ba sebaka, naha le boahisane. Baji (ba-ji) /cheaters/ Ba qhekanyetsang ba bang. Ba jalletsang. Motho ya sebedisang boqhekanyetsi bakeng sa ho fumana seo a se batlang. (sheb. moji bakeng sa tshebediso) Mael. Le pele di na le baji: moo o yang teng o tla fumana ba bohlale hofeta wena. Ho qhekanyetsoa ke babang pele.

16

Bala (//) /to count/ Ho latellisa ka tatellano ya lenane ho tloha ho ya pele ho fihla ho ya ho qetela kapa e qetellang. because of/ Seo eleng sona sesosa sa ketsahalo e itseng.17 Bajoa (baj-wa) /to freeze before riping/ Hoa semela: ho hatsela pele se butsoa. Lentsoe lena. Baka (ba-ka) /to cause/ Ho etsa hore ketsahalo kapa ketso e itseng e etsahale. Ho se phete se sebe. Bale (ba-le) /those ones over there/ Lesupi le bontshang batho ba hole. Komakoma). Bakeng (ba-ke-ng) /instead of/ Ka lebaka la. (bap. Ka baka la. leqhepheng kapa leboteng. Ho etsa kgang. seaparo se boimanyana se aparoang ka ntle ho diaparo tse ding. Baka (ba-ka) /reason. Balla (bal-la) /to read for someone/ Ketsetso ya ho bala. Balea (ba-le-a) /to escape/ Ho qoba ntho e itseng ka ho matha kapa ho tloha pela yona ka lebelo. Bokgale ba ho baka. “balabala” le sebedisoa ho batho ba batshehadi hofeta ho ba batona. Baki (ba-ki) /jacket/ Seaparo sa mmele o ka hodimo haholo se aparoang ke monna. Baloa (bal-wa) /to be counted/ Ketsetso ya ho latellisa ka tatellano. Bakile (ba-ki-le) /repentant/ Ya sa hloleng a etsa phoso kapa sebe. Tlh. Ngoale ha di le pedi kapa di feta bonngwe. Bakela (ba-ke-la) /cause troubles for/ Ketsiso ya ho baka. Ho sebedisa hlama ho etsa sejo kapa bohobe ba koro. “baka” le lateloa ke “la” ho phethahatsa se boleloang. Ho ya le se ngotsoeng bukeng. ho hlaseloa ke mohatsela pele ho putso. Ho kenyeletsoa palong. Bale (ba-li) /girls for initiation school/ Basetsana ba mophato wa lebollo. (bap. lebaka bakeng sa tshebediso).Tlh. ho ba sesosa sa ketsahalo kapa ketso. Balakatha (ba-la-kat-ha) /exclamation: in he/she comes!/ Ho fihla ho sa lebelloa. Ho koekoetla. Balleloa (bal-le-lwa) /be assisted to read/ Boetsuwa ba ho balella. Baleha (ba-le-ha) /flee. Balella (ba-lel-la) // Ho bala se sa tlamehang ho kengoa palong. Mohl. Tem. Bakolose (ba-ko-lo-se) /Colossians/ Buka ya leshome le metso e mmedi (12) ya bibele testamenteng e ncha. Hangata lentsoe lena le sebedisoa le lateloa ke “sa” joalo ka “bakeng sa”. Balehela (ba-li-he-la) /to ovoid/ Ketsetso ya ho baleha. Bakorinthe (ba-ko-rint-he) /Corinthians/ Buka ya bosupa (7) le ya borobedi (8) (bakorinthe ba bobedi) testamenteng e ncha ya bibele. /bon. Bala (ba-la) /to read/ Ho bua le mongolo. Tlh. seo ketsahalo e itshetlehileng ka sona. Ho utloisa bohloko ka sepheo sa ho bontsha emong lebaka le itseng. ho bala mmoho le se sa hlokahaleng. ngoale). to be sorry/ Ho itshoaya phoso. dibaki/. Baleisa (ba-le-is-a) // Ketsiso ya ho baleha. escape/ Ho tloha ka ho matha ka sepheho sa ho koekoetla. Ho thusa ho bala. Baka (ba-ka) /to bake/ Ho etsa kuku kapa borotho. 17 . Balloa (bal-lwa) /to be counted for/ Ketsetso ya ho bala. Baka (ba-ka) /to be apologetic. Tlh. Lentsoe lena le sebedisoa le le ka bonngweng hangata. Bakisa (ba-ki-sa) /to spite/ Ho etsa ntho ka lebaka la ho utloisa bohloko. Lentsoe le nepahetseng ke “baleha” hofeta “balea”. Hangata lentsoe lena. (sheb. Bakisana (ba-ki-sa-na) /to compete vigorously/ Ho phehisana. Balabala (ba-la-ba-la) /to complain/ Ho bontsha ho sekgotsofale ka ho bua mantsoe a tletlebo kapa a boipelaetso. Ho etsa hore ntho e balehe.

Ho bapala le. dibara/ (bap. tse batlileng di tshoana kapa tse tshoanang haholo. (mm. thitelo). Bapisitsoe (ba-pi-sits-we) // Bokgale le boetsuwa ba ho bapisa. ho batla ho tseba seo ba se bolelang. equivalent. Banna-we. moo ho bewang dintho tse tlamehang ho bolokoa. Banna-we (ban-na-we) /exclamation: oh boy!/ Lekgotsa la ho makala ka ho bontsha senna kapa bonna. (sheb. Banono (ba-nu-nu) /those ones over there/ Lesupi le bontshang batho ba hojana kapa ba hole ka ho toboketsa. Bapadisa (ba-pa-di-sa) /to play with/ Ketsiso ya ho bapala. papiso). bapiswa). (bap. phepheseleng.18 Balolla (ba-lul-la) /discriminate. Papelano). equivalent. Bapalla (ba-pal-la) /to take for granted/ Ho se nke ka botio. Bana (ba-na) /these ones (people)/ Lesupi le bontshang batho ba bangata ba haufinyana. Bapelane (ba-pe-na-ni) /like. Tlh. Bara (ba-ra) /bar/ Sebaka seo ho rekisoang joala ho sona. Bao (ba-u) /those/ Lesupi le bontshang batho ba hojana ka tello. same. Lentsoe lena “bareng” le utloahala joalo ka popo ya mantsoe a mabedi eleng “ba” mmoho le “reng”. /bon. bapisitswe). Ntlo ya thitelo. motho a tla omella mosadi ka phafa! Banna-we. Bapisitse (ba-pi-si-tse) // Bokgale ba ho bapisa. ka ho toboketsa. (bap. Mohl. Bapala (ba-pa-la) /to play/ Ho etsa ketso kapa ketsahalo e akgang ho sebedisa mmele kapa ditho tsa mmele ka sepheo sa ho ithabisa kapa ho etsa ditlhodisano. ngoana bakeng sa tshebediso). Bapatsa (ba-pa-tsa) /to advertise/ Ho pepesa ntho hore e rekoe. same. Bapadisoa (ba-pa-di-swa) // Boetsuwa ba ho bapala. dibanka/ (bap. Bana (ba-na) /children/ Bongata ba ngoana. Sepheo sa ho le etsa lentsoe 18 . segregate/ Ho kgesa ka ho se natse emong kapa babang. Ho bapala bakeng sa. a tla hlekefetsa mosadi Chomane! Bano (ba-nu) /those ones (people)/ Lesupi le bontshang batho ba hojana kapa hole ka bongateng. Bapadisana (ba-pa-di-sa-na) /to play with each other/ Ketsetsano ya ho bapala. /bon. Bane (ba-ni) /those ones/ Lesupi kapa lentsoe le bontshang kapa le supang batho ka bongateng ba le hojana. ho bua puo ya bosoasoi. Banka (ban-ka) /badly ploughed arable land/ (Ho lema dibanka) karoloana ya mobu wa tshimo e sa lengoang hantle ka mohoma wa kgomo tse pannoeng. /bon. similar/ Eo sebopeho sa yona se tshoanang le seseng. basadi!). bapadiswa). Bapelana (ba-pe-la-na) /like. Bapisa (ba-pi-sa) /to compare/ Ho lekanya ka sepheo sa ho bona tekanyo kapa phapang. Ho nka ka masawana. Banka (ban-ka) /bank/ Sebaka sa ho boloka kapa ho bea chelete. (mm. (mm. karoloana eo mohoma o sa fihlang ho yona nakong ya ho lema. Ho kgetholla ho ya ka sebopeho kapa mmala. ho boledisa kapa ho pepesa ntho e itseng bakeng sa ho etsa hore e rekisoe. tse mmoho haholo ka baka la ho tshoana. (mm. ho kgetholla ho ya ka botshehadi kapa botona. similar to/ Ho ba boemong bo tshoanang kapa bo shebahalang ka ho tshoana. Bapala (ba-pa-la) /joking/ Ho etsa ketso e hlokang botio. Bapalla (ba-pal-la) /to play for/ Ketsetso ya ho bapala. Bareng (ba-ri-ng) /what do they say/ Lebotsa le botsang seo batho ba se bolelang. Banene (ba-ni-ni) // those ones over there/ Lesupi kapa lentsoe le bontshang kapa le supang batho ba bangata ba le hojana. dibanka/. Bapisoa (ba-pi-swa) // Boetsuwa ba ho bapisa. Bokgale ba ho bapelana. Bapetse (ba-pe-tse) // Bokgale ba ho bapala. polokelong).

refuse/ E sa rateng ho etsa ketso e itseng. Basadi (ba-sa-di) /oh dear!/ Lekgotsa le bontshang ho makala hoa mosadi kapa motho e motshehadi. seek/ Ho shebana le ntho e sa fumanoeng kapa e ipatileng. empa taba ya hao ha e batlahale. kgohlahetse. e sebakeng ntle le ho batloa. motle. freeze. e atamelang le. Batlahala (ba-tla-ha-la) /essential. batlilwe). Seqolli se hlakisang batho bao ho buuwang ka bona ka ho kgetholla hara babang. E hatsetsang. wished/ Bokgale ba ho batla. Ho ne ho sa batlahale hore o ahlamise moloma hakana. good or handsome/ Hoa batho: ba nang le chebahalo e ntle ya sefahleho. Mohl. batetswa). (bap. Bathesalonika (bat-he-sa-lo-ni-ka) /Thessalonians/ Buka ya leshome le metso e meraro (13) ya bibele mmoho le ya leshome le metso e mene (14) eleng bathesalonika ba bobedi testamenteng e ncha. Basele (ba-si-li) /different ones/ Seemedi qollo se bontshang batho bao ho buuwang ka bona ka ho qolla: ba sa tshoaneng le rona kapa bona. needed/ E hlokahalang kapa e batloang: eo ka baka la tlhokeho ya yona e batloang ke batho kapa ntho tse ngata. ba tshobotsi e kgahlang mahlo. hlokahale). (bap. Ho matha haholo. patiso). ba mekgoa le diketso tse ratehang. (mm. Batetsoa (ba-tets-wa) /chilled/ Boetsuwa ba ho batetsa. Batliloe (ba-tli-lwe) // Bokgale le boetsuwa ba ho batla. ha monate ntle le ho sitisoa.19 leleleng ke ho qoba tlhaloso ya lentsoe “reng” leo tlhaloso ya lona leleleng e fanang ka moelelo o sa hlakang. Ho rohakana ha ho batlahale. Mohl. unnecessary/ E sa hlokahaleng. Ha re batle diketso tsa Mugabe. Bata (ba-ta) /hit with a stick/ Ho otla ka molamu kapa thupa hloohong. 19 . eo boteng ba yona bo sa hlokoeng. Bohle re batle mahlong a Modimo. Batlana (ba-tla-na) // Ketsetsano ya ho batla: ho batla ntho kapa motho mme le yena a batle seo kapa ya mo batlang. Batlahale (ba-tla-ha-li) /unwanted. mandatory. Ha ke batle ho tsamaya bosiu. (bap. chill. Lehola ha le batlahale mona. Batana (ba-ta-na) /hit each other/ Ketsetsano ya ho bata: ho bata emong mme le yena a bate ya mmatileng. Mohl. Batlile (ba-tli-le) /almost/ Eo eleng sebopehong sa ho tshoana le. Batalla (ba-tal-la) /to run smoothly/ Ho matha ntle le tshitiso. hlokahala). Batle (ba-tle) /of people: beautiful. ya hananang le ketso kapa boemo bo itseng. Ho etsa hore ntho e bate. Batla (ba-tla) /want. (bap. Baroma (ba-raw-ma) /Romans/ Buka ya botshelela ya bibele testamenteng e ncha. (bap. Batisa (ba-ti-sa) /cause to be cold/ Ketsiso ya ho bata. Ho shebana kapa ho tsoma nnete kapa bonnete ba ntho e itseng. botle. Batisoa (ba-ti-swa) /cooling/ Boetsuwa ba ho bata kapa batisa. ba sebopeho se setle haholo. re batla dipuisono feela mokgatlong mona. E hlokang mocheso. Batleha (ba-tle-ha) /wanted. setle. Ba fapaneng le rona. necessary/ Se hlokahalang: ho ba boemong ba ho batloa. ya kgahlanong le taelo kapa lebaka. re batle haholo ha re apere diaparo tse ntle. banna-we!). Batlile (ba-tli-le) /wanted. osele) Bata (ba-ta) /cold/ E sa futhumalang. (mm. (bap. Batisitse (ba-ti-si-tse) /cooled/ Bokgale ba ho batisa. Batleloa (ba-tle-lwa) // Boetsuwa ba ho batla. Che kea utloa. Batle (ba-tli) /don’t want to. refrigerate/ Ho etsa hore ntho kapa motho a hatsele: a hloke mocheso kapa mofuthu o batlahalang. Batetsa (ba-te-tsa) /to cool off. Batlela (ba-tle-la) // Ketsetso ya ho batla: ho batla bakeng sa. Ha a batle kgethollo ya mmuso ona o fetileng. letle).

kgena). fuama). Ho beha matsoho: ho hlohonolofatsa ka ho thetsa ka diatla kapa seatla hodima hlooho. Ho halefela. Ho etsa hore motho a kgene. ho ba maemong a ka bakang kotsi. Befisa (be-fi-sa) /to infuriate/ Ketsiso ya ho befa. Batloa (ba-tlwa) /wanted/ Boetsuwa ba ho batla. /bon. ho isa fatshe kapa hodimo ka sepheo sa ho tshetleha hodima ntho e itseng. (bap. (bap. Mael. e kapa ya dinama tse eketsehileng hofeta tekanyo. Befisana (be-fi-si-na) /to infuriate each other/ Ketsetsano ya ho befisa. nolofatsa). able body/ E mmele o moholo o matla. (mm. Bebofatsa (be-bu-fa-tsa) /to easen/ Ho etsa ntho e be bobebe. 20 . (bap. (bap. Ngoana enoa ha a batsi feela mmeleng. Behlebehle (bi-hli-bi-hli) /obese. ebile o phetse hantle haholo. prate/ Ho bua haholo. Bebofaletsa (be-bo-fa-le-tsa) /easen for/ Ketsetso ya ho bebofatsa. Beha (be-ha) /put down/ Ho tlohela ntho e tshoeroeng ka letsoho ho e beha hodima. (bap. chatsi. Mael. Bebera (be-be-ra) /to talk too much. Beberisa (be-be-ri-sa) /cause to talk too much/ Ketsiso ya ho bebera. ebile o na le boko bo chatsi. chahlo. kgenela). Bebenya (be-ben-ya) /to move lips/ Ho tsitsinya pounama. ho ba le mamello ya se tshepisitsoeng le ha se nka nako ho phethahala. ho isa fatshe kapa hodimo ka sepheo sa ho tshetleha hodima ntho e itseng. batlwa). nolofaletsa). Becha (be-cha) /bet/ Ho sebedisa chelete bakeng sa ho lotha se tla hlola. tebeletso). (bap. ho isa nqa ya. Bedisa (be-di-sa) /boil/ Ketsiso ya ho bela. masututsa. Mohl. beha). Beheletsa (be-he-le-tsa) /to lay by/ Ho reka ntle le ho nka se rekiloeng: ho ntsha chelete bakeng sa se tla nkoa hamorao. ho isa nqa ya. Beberile (be-be-ri-le) /talked too much/ Bokgale ba ho bebera. Batlisoa (ba-tli-swa) // Boetsuwa ba ho batlisa: ho thusoa ho batla se lahlehileng. Bea (be-a) /put down. very fat/ Ya mmele o motenya haholo. Mael. Befisoa (be-fi-swa) // Boetsuwa ba ho befa. Ho etsa hore metsi kapa ntho e itseng e be boemong bo chesang. Ho bua lolololo. nonopetse). e etsahalang ka tsela e sa lebelloang. Beberisoa (be-be-ri-swa) /caused to talk too much/ Boetsuwa ba ho beberisa. Be (be) /exclamation: oops!/ Lekgotsa le bontshang ho makalla ketso e itseng. Befela (bi-fe-la) /angry for/ Ketsetso ya ho befa. ho tsitsinyeha joalo ka popompo kapa ntenya. (bap. dibehlebehle/.20 Batlisa (ba-tli-sa) // Ketsiso ya ho batla. (bap. Ho beha pelo sekotlolong: ho se potlakele tebello e itseng. Behletseha (bi-hli-tse-ha) /to walk like obese person/ Ho tsamaya joalo ka motho e motenya haholo. Beheletsa (be-he-le-tsa) /mulch/ Ho beha matlakala kapa joang bo bosesane bo ommeng hodima dijalo bakeng sa ho ngobisa mobu le ho bo nchafatsa. Beha (be-ha) /to set conditions/ Ho fana ka se tlamehang ho etsahala bakeng sa thekiso kapa ditumellano. Batsi (ba-tsi) /strong and healthy. ho batla ka ho etsa tekolo. popompo. (bap. Befile (be-fi-le) /angry/ E bontshang boteng ba khalefo kapa bohale. ntenya. polopotloana). Behela (be-he-la) /to lay eggs/ Hoa kgoho: ho ntsha lehe ka setono sa kgoho kapa nonyana. Befa (bi-fa) /to be angry/ Ho bontsha bohale bo boholo. Ho chesisa metsi. Ho sothaka molomo. place on/ Ho tlohela ntho e tshoeroeng ka letsoho ho e beha hodima. Motho ya mmele o mafura haholo hofeta tekanyo. bo nang le mocheso kapa mofuthu. Batlisisa (ba-tli-si-sa) /investigate/ Ketsisiso ya ho batla: ho batla ka ho etsa diphuputso. Ho beha ka mosing: ho ba boemong bo bakang mathata mmoho le ho se tshireletsehe.

21

Behletseho (bi-hli-tse-haw) /a walk of obese person/ Motsamao wa motho e motenya haholo; motsamao wa ntenya kapa setutla. Motsamao wa motho ya nonneng. Beka (be-ka) /to cut biltong/ Ho seha sehoapa. Ho poma nama bakeng sa ho e omisa. Beke (be-ke) /week/ Matsatsi a supileng ho tloha Sontaha ho isa Moqobelo. /bon. dibeke/ Tem. Motho ya neng a reha matsatsi a beke ho ya ka tlhaloso ya batho ba batsho Afrika e ka borwa o ferekantse sechaba. Lebaka? Letsatsi la boraro la beke le bitsoa “Labobedi” ha le tlameha ho ba la boraro; letsatsi la bone la beke le bitsoa “Laboraro” ha le tlameha ho ba la bohlano; letsatsi la bohlano la beke le bitsoa “Labone”; letsatsi la botshelela la beke le bitsoa “Labohlano” bakeng sa la botshelela; ha “Moqobelo” le “Sontaha” tsona e le matsatsi a bitsoang hantle, leha tatellano ya ona le yona e bolela hore Moqebelo ke tsatsi la botshelela leha hose joalo. Sena se bolela hore babang ba batho ba thetsitsoe ka ho hlalosetsoa hore “Mantaha” ke tsatsi la pele la beke. Ke mang ya tla lokisa bothata bo? Ha re shebeng matsatsi a beke ho ya ka Genese (Genesis) kgaolo ya pele le ya bobedi. (bap. sabata). Bela (be-la) /boiling/ Ho ba boemong bo bakang hore ntho e metsi e tsitsinyehe ke mocheso. Mael. Dia bela dia hloeba, makgulo ho psha a matala: motho ho tsofala le ho kgathala ya neng a le motle, matla, mafolofolo ebile a tumme haholo mme a qetelle a tsofetse, a le mobe ebile a hloka matla le botle. Belaedisa (be-la-e-di-sa) /doubtful/ Ho etsa hore motho a se tshepe. Belaela (bi-la-ela) /doubt/ Ho ba le kgwao ka ntho e itseng. Ho se tshepe. Belaetsa (be-la-ets-a) /suspicious/ Ketsiso ya ho belaela. Beleha (be-le-ha) /to deliver a baby/ Ho tsoala lesea kapa lekgabunyane. Ho ntsha ngoana ka setho sa botshehadi. Belehisa (be-le-hi-sa) /help to deliver a baby/ Ketsiso ya ho beleha. Belesa (be-le-sa) /to load/ Ho jarisa moroalo. Ho imetsa phoofolo ka moroalo. Beng (be-ng) /owners/ Batho ba nang le tokelo ya thepa e itseng. (bap. Monga). Bengbaka (be-ng-ba-ka) /bosses, employers/ (sheb. Mongaka bakeng sa tshebediso). Bengele (be-ng-e-le) /wrist ornament, bangle/ Mokgabiso o kengoang letsohong; seka sefaha sa kgauta kapa ntho e ntle e kgabisang letsoho. /bon. dibengele/. Benghadi (beng-ha-di) /sir(s)/ Bongata ba batho ba hlomphehang. (bap. monghadi). Beno (be-nu) /your relatives/ Batho ba amanang le wena kapa lona. Bentsha (ben-ts-ha) /to make shine/ Ketsiso ya ho benya: ho etsa hore ntho e phatsime kapa e benye. Benya (ben-ya) /shine/ Ho etsa hore ntho e phatsime kapa e kganye ka ho baka mahlasedi kapa kganya. Beodisa (be-o-di-sa) /complete shaving/ Ketsisiso ya ho beola. Ho beola haholo ka tsela e bakang hore moriri o fele ka botlalo. Beola (be-ul-a) /shave, make bold/ Ho tlosa moriri hloohong kapa mmeleng. Bere (be-re) /bear/ E nngwe ya diphoofolo tse kgolo tse boya bo bongata, tse hlaha, eo hangata e fumanong dibakeng tse batang tsa lefatshe. /bon. dibere/.

BERE

Berebela (be-re-be-la) /to lock/ Ho notlela ka tshepe e thata. (bap. notlela). 21

22

Bereka (be-re-ka) /work/ Ho sebetsa. Ho etsa mosebetsi bakeng sa chelete. Ho theohela mosebetsing ka sepheo sa ho thola moputso. /bon. Dibere/ Tlh. Lentsoe lena, “bereka” ke molata wa lentsoe la seburu, “werk”. Berekisa (be-re-ki-sa) /to use, utilise/ Ho sebedisa. Ketsiso ya ho bereka kapa ho etsa hore ntho e sebetse. (bap. sebedisa). Berella (be-rel-la) /press down, compress/ Ho hata ka boima bo boholo ka ho isa tlase. Ho belesa ka kgatello e bakang ho isa tlase. Berellana (be-rel-la-na) /to press down each other/ Ketsetsano ya ho berella. Besa (be-sa) /to make fire/ Ho etsa hore mollo o tuke. Ho hotetsa patsi kapa leshala. Besa (be-sa) /fry/ Ho pheha sejo, haholo nama, ntle le metsi. (bap. hadika). Bese (bi-si) /bus/ Sepalangoang se jarang batho ba bangata se tsamayang mmileng; koloi e kgolo e nkang kapa e kalamisang batho ba bangata ba etang kapa ba yang mosebetsing. /bon. Dibese/ (sheb. Sepalangoang). Bese (be-se) /bass/ Mocha wa mmino wa lentsoe le letenya. Besetsa (be-se-tsa) /to make fire at or for/ Ketsetso ya ho besa. Ho thusa ho besa. Beso (be-su) /friends, relatives, compatriots/ Bao ke amanang le bona. Ba heso. Beta (bi-ta) /to rape/ Ho boka ntle le tumello. Ho robala le motho ka dikgoka, ntle le tumello ya hae. Ho sebedisa matla bakeng sa ho kota. (bap. tharasa). Mael. Ho betoa ke pelo: ho kgena kapa ho halefa hofeta tekano. Mael. Letshoele le beta poho: ho sebetsa mmoho ho fana ka matla a ho qeta mosebetsi kapele; kopanelo ya mosebetsi e potlakisa qeto ya ona. Betaka (bi-ta-ka) /to rape repeatly/ Phetako ya ho beta. Ho beta ka makgetlo. Betana (bi-ta-na) // Ketsetsano ya ho beta. Betana (bi-ta-na) /to wrestle/ Ho dielana kapa ho wisana fatshe ka ho batla ho hlola papading ya petano. Betere (bi-ti-ri) /better/ (sheb. Molemo bakeng sa tshebediso). Betla (be-tla) /sculpt/ Ho etsa ditshoantsho ka patsi, tshepe kapa dintho tse betlehang. Betla (//) /pave way/ Ho etsa hore maemo a be matle bakeng sa nako e tlang. Betla (//) (ho betla meno) /expose teeth vigorously/ Ho hlahisa meno ka tsela e bohale kapa ya khalefo; ho sena ka ho bontsha ho kgena. Betlela (be-tle-la) /pave way for/ Ketsetso ya ho betla: ho etsetsa emong kapa hohong maemo a matle bakeng sa nako e tlang. Mohl. Ehlile o betlela bana ba hae tsela ya kamoso. Ho isa ngoana sekolong ke ho mo betlela bokamoso. Betsa (bi-tsa) /to beat/ Ho otla ka ntho e itseng. Betsaka (bi-tsa-ka) /beat repeatly/ Phetako ya ho betsa. Ho otla ha ngata. Betsetsa (bi-tse-tsa) /to throw at/ Ketsetso ya ho betsa. Betsetsana (bi-tse-tsa-na) // Ketsetsano ya ho betsa. Betsoa (bets-wa) /to be defeated/ Boetsuwa ba ho betsa. Ho otloa. Bidietsa (bi-di-ets-a) /assume, guess/ Ho bua ka ho akanya se ka etsahalang; ho hlalosa kapa ho lepa ntle le botlalo kapa tsebo e tsitsitseng; ho bua nnete ntle le ho tseba; ho hlalosa ka ho phopholetsa. Bidika (bi-di-ka) /to roll down/ Ho thetheha motheong. Ho ya tlase ka ho thetheha. Bidikana (bi-di-ka-na) /to roll repeatly/ Ketsahalo ya ho bidika. Bidikanya (bi-di-kan-ya) /to make to roll down/ Ketsiso ya ho bidikana. Bile (bi-le) /we then, eventually we/ Ha nako e tsamaya re ile ra; qetellong re qetelletse re; hamorao re ile ra. (bap. Ile, ebile). Mohl. Re bile ra tsamaya morena a eso ho fihle kopanong. Ba bile ba kgetha ho qhalana.

22

23

Bile (bi-le) /moreso, moreover, on top of that, and/ Ho kenyeletsoa le; mmoho le; hofeta moo. Mohl. Sehlopha sa batho ba rapelang mmoho ba bile ba kena kereke kaofela. Bina (bi-na) /to sing/ Ho etsa mmino ka molomo kapa seletsa. Binaka (bi-na-ka) /beat badly/ Ho otla ha bohloko. Ho otla ha ngata. Binakela (bi-na-ke-la) /thwack repeatly/ Ho otlaka kgafetsa. Ho natha ntle le kgefutso. Ho mamola. Bintsa (bin-tsa) /to cause to sing/ Ketsiso ya ho bina. Ho etsa hore ho binoe. Binoa (bin-wa) /sung/ Boetsuwa ba ho bina. Bipa (bi-pa) /to smother, refuse inhilation/ Ho fedisa phefumoloho ya mabele a inetsoeng ka metsing ka ho a koahela bakeng sa ho etsa mmela; ho koahela mabela a ngobisitsoeng hore a se utloe moya bakeng sa ho etsa mmela wa joala. Bipa (bi-pa) /to be secretive/ Ho pata taba; ho se phatlalatse taba kapa lekunutu; ho hana ho hlahisa pinyane. Bipetsa (bi-pe-tsa) /to suffocate, choke, smother/ Ho koala moya. Ho etsa moya o fele; ho koala moya ka ho kgama. Bipetsoa (bi-pets-wa) /to be smothered/ Boetsuwa ba ho bipetsa. Bipile (bi-pi-le) // Bokgale ba ho bipa. Biri (bi-ri) /beer/ Jwala boo eseng ba setho bo entsoeng ka motsoako wa koro le opose (hops) ebile bo babababa. /bon. dibiri/ (bap. Boranti, wisiki, jini). Bito (bit-o) /to come out from the hole suddenly/ Ho tsoa mokoting hanghang. Bitoha (bit-o-ha) /to erupt/ Ho tsoa mokoting kapa tlasa ntho e itseng hanghang. Bitoloha (bit-o-lo-ha) // Ketsahalo ya ho bitoha. Bitsa (bits-a) /to call/ Ho hoeletsa lebitso la ntho kapa motho; ho tlisa kopanong kapa sebokeng ka ho bolella pejana. Ho tlisa motho kapa phoofolo haufi ka modumo wa lentsoe kapa ka tsela e itseng. Bitsana (bi-tsa-na) // Ketsetsano ya ho bitsa. Mael. Bana ba kgoale ba bitsana ka molodi: moferefereng le bothateng bobong le bobong bana ba motho ba batlana mme ba thusane. Bitsetsa (bits-ets-a) /to spell words/ Ho hlalosa lentsoe le ngotsoeng ka ho ngola. Bitsetsa (bits-ets-a) /to summon, solicit, supplicate/ Ho batlela motho batho bakeng sa thuso e itseng. Ketsetso ya ho bitsa. Ho isa kgotla ka ho ngolla lengolo. Bitsitse (bi-tsi-tse) /called/ Bokgale ba ho bitsa. Bitso (bits-o) /same name/ Ho ba le lebitso le tshoanang le la motho e mong. Bitsoa (bits-wa) /to be called/ Boetsuwa ba ho bitsa. Ho hoeletsoa. (mm. bitswa). Bitsokunutu (bi-tso-ku-nu-tu) /password/ Palo e sebedisoang ho bula khomputa kapa sesebedisoa ke mtho a le mong kapa ya nang le tokelo e joalo. /bon. dibitsokukutu/. Bitsolla (bits-ol-la) /to call one’s name badly/ Ho bitsa lebitso la motho ka tsela e mpe. Ho bitsa ka tsela e hlokang tlhompho. Bjabjaretsa (bja-bja-rets-a) /to crush bone with teeth/ Ho thuba lesapo ka leino. Ho choatla lesapo ka meno. Bjabjaretso (bja-bja-re-tso) /crushing, breakage/ Ketso ya ho bjabjaretsa kapa ho thuba lesapo ka meno a mohlahaare. (bap. pjapjaretso). Bjaratsa (bja-rats-a) /to break with force/ Ho thuba ka leino ka matla. Bjatla (b-ja-tla!) /exclamation: break!/ Lekgotsa le sebedisoang ho fana ka modumo wa se thubehang ka ho wela fatshe. Mohl. Ya wela fatshe ya re bjatla! Bjatlanya (bja-tlan-ya) /to throw down with force/ Ho lahlela fatshe ka matla. Bo (bo) /names plurilizing prefix/ Sehlongoapele se etsang hore mabitso a batho a be ka bongateng. Mohl. Chitja=bochitja, matshediso=bomatshediso, morui=bomorui

23

24

kgaketla=bokgaketla, mme=bomme, raditapole=boraditapole, morojele=bomorojele, tshepo=botshepo, rapuleng=borapuleng, mmadiepetsane=bommadiepetsane. Bo (bo) /things pluralizing prefix/ Sehlongoapele se ngatafatsang mabitso a dintho tse qalang ka “mma” ho di etsa hore di be ka bongateng. Mohl. Mma=bomma, Mmankgane=bommankgane, mmamokgodutsoane=bommamokgodutsoane, jj. Boahisane (bo-ahi-sa-ne) /neighbourhood/ Ho phedisana mmoho. Ho ba ngatana hoa batho tulong e le nngwe. Ho ba tulong e le nngwe kapa sebakeng seleseng. Boahlodi (bo-a-hlo-di) /judgemental/ Ketso ya ho ahlola kapa ho thola molato; mosebetsi wa moahlodi. (bap. moahlodi). Bobatsi (bo-ba-tsi) /strength and healthy/ Ketso ya ho ba batsi kapa sebopeho se matla sa mmele. Chebahalo ya mmele o phetseng hantle o matla. Bobatsi (bu-ba-tsi) /Urtila dioica/ Mofuta wa moroho o hlaha wa naheng, oo hangata o ratang ho mela pela moru, o nang le mahaba a hlabang. /bon. 0/. Bobe (bu-be) /ugliness/ Tlhokeho ya botle. Ntho kapa sebopeho se hlokang botle kapa makgethe. Ponahalo kapa ketsahalo e hlokang botle. (bap. mobe, mpe, sebe). Bobebe (bo-be-be) /easy/ Ka tsela e bonolo. Ha bonolo. Ka mokgoa o seng thata. Bobebo (bo-be-bu) /light/ E hlokang boima. E sa imeleng. E boima bo bonyane. Bobedi (bo-be-di) /duo/ Tse kapa ba babedi ba binang kapa ba etsang ketso e itseng. Bobete (bo-be-te) /solidified blood, clot/ Madi a phoofolo a phehiloeng; madi a hoammeng a phehoa ho etsa sejo. /bon. 0/. Bobetli (bo-be-tli) /art, sculpture/ Tsebo ya ho betla: ho etsa ditshoantsho ka patsi, tshepe kapa dintho tse betlehang. (bap. mobetli). Bobi (bo-bi) /wasp/ Mofuta wa kokoanyana ya lelapa la notshi e fofang, e lomang ha bohloko haholo. /bon. 0/. Bobodu (bu-bo-du) /corruption/ Ketso ya ho qhekanyetsa kapa ho jalletsa. Hoa sebopeho sa motho kapa batho: ketso ya ho bola: ho nka le ho sebedisa chelete kapa thepa ya mmuso kapa ya mosebetsi ka boqhekanyetsi; tloaelo ya ho utsoa thoto kapa diphahlo tsa mosebetsi ntle le tumello ya ramosebetsi. (bap. polo). Bobokanya (bu-bu-kan-ya) // Ho etsa hore ntho di be mmoho jwalo ka dikokonyana; ho dula mmoho hoa dikokonyana. (bap. kgobokanya). Bobola (bo-bo-la) /to sound sick/ Ho etsa modumo wa motho kapa ntho e kulang; ho buela fatshe haholo joalo ka sekulane. Bobolela (bo-bo-le-la) /cause to sound sick/ Ketsetso ya ho bobola. Bobona (bu-bo-na) /themselves/ Batho ba itseng ntle le babang. Boborana (bo-bo-ra-na) /to cluster/ Ho kgoborana, ho dula mmoho ka sehlopha se sengata kapa ho aha mmoho. Bobotheha (bo-bot-he-ha) /to smile like a sick person/ Ho tseha hoa motho ya kulang kapa ya bohlokong. (bap. lebonyo, leboso, bososela, bojabotsheha). Bocha (bu-cha) /youthfulness/ Boemo ba motho ya so nyaleng empa ese lesea; boemo bo tlase ba dilemo tsa motho. Bocha (bu-cha) /new/ Boemo bo nchafetseng kapa bo nang le phetoho e sa tshoaneng le ya kgale. (bap. ncha, secha, mocha, lecha). Bochaba (bu-cha-ba) /nationality, nationalism, patriotism/ Lerato la naha, moetlo, mokgoa, tloaelo le puo ya yona; pontsho ya lerato la naha mabapi le moetlo, setho, tloaelo le puo ya yona. /bon. Bochaba/ (bap. sechaba). Bochabela (bo-cha-be-la) /east/ Moo letsatsi le chabang teng kapa le hlahang teng; sebaka seo ho dulang batho kapa motho wa bochabela. Sebaka se shebaneng kapa se lebaneng le bophirima. Bochaki (bo-cha-ki) /a visit/ Ketso ya ho chaka. Ketso ya ho etela kaekae.

24

25

Bochaki (bo-cha-ki) /tourism/ Tloaelo ya ho etela dibaka tse ncha ka sepheo sa boithabiso le ho hahlaula. (bap. Bohahlaudi). Bochobocho (bo-cho-bo-cho) /soft and gentle/ E bonolo ha ho duloa hodima yona. Bochobolo (bu-chaw-baw-law) /rudeness/ Ketso ya ho chobola: pontsho ya puo e mpe kgahlanong le motho emong; tshebediso ya mantsoe a mabe kgahlanong le motho; bohale bo hlokang kelello. (bap. Chobolo). Bochosela (bo-cho-se-la) /soft and gentle/ E bonolo ha ho duloa hodima yona; enang le kutloahalo ya ho bothosela. (bap. bothosela). Bodiba (bo-di-ba) /pond/ Metsi a noka a entseng letsha le leholo. Pokello e tebileng ya metsi a noka /bon. madiba/ Mael. Madiba ho psha a matala: ho shoa hoa morena e moholo, ho fela hoa lerua le leholohadi le ho wa hoa motho e moholo sechabeng. Ho fela hoa ntho ya bohlokoa e phetseng nako e telele. Bodiba (bo-di-ba) /floating star, limosella capensis/ Mofuta wa semela se melang ka ho phaphamala hodima metsi kapa mahlakoreng a ona. /bon. Madiba/. Bodila (bo-di-la) /common pink sorrel/ Mofuta wa semela se nang le tatso e hoayahoayang ka hanong; se hlahisang dithunthuru tse kgubetsoana; se nang le kutloahalo e bohale ya tatso lelemeng le qoqothong. Mofuta wa semela se senyane se hlahisang dithunthuru tse kgubetsoana; seo mahlaku a sona a nang le karoloana tse tharo; ebile se ka sebedisoa joalo ka mokgabiso wa serapana. /bon. Bodila/. Bodila (bo-di-la) /sour/ Enang le tatso ya finika. Bodile (bo-di-le) /rotten, decomposed/ E senyehileng tatso, sebopeho kapa chebeho. Bodimo (bo-di-mo) /canibalism/ Boemo ba ho ja motho kapa batho. Boemo kapa ketso ya seja batho. Tloaelo ya ledimo. Bodisa (bu-di-sa) /sherperdness/ Ketso ya ho shebana le mohlape kapa diphoofolo: mosebetsi le tloaelo ya modisana kapa modise. Bodisa (bo-di-sa) /to decompose/ Ho etsa hore ntho e bole kapa e senyehe. Boditsi (bo-di-tsi) /long tail hair/ Boya ba mohatla wa phoofolo bo bolelele haholo boo ka nako tse ding bo sebedisoang ho etsa lechoba. /bon. maditsi/. Bodulo (bo-du-law) /residence/ Sebaka seo motho a dulang ho sona. Moaho wa motho. Lehae la ntho e phelang joalo ka motho. (bap. Seahelo). Bodumedi (bo-du-me-di) /religion/ Ketso ya ho dumela. Mokgoa wa tumelo e itseng; boemo ba ho kgoloa ho mekgoa le ditloaelo tse fapaneng le tse ding; tumelo ya semoya e mabapi le ketsahalo e itseng. Bodutli (bo-du-tli) /discharge, emission, seepage, secretion/ Ketso ya ho dutla: ho tsoa hoa metsi kapa lero sebakeng se nang le puleho; boemo ba ho phalla hoa metsi ho tsoa lesobeng. Lefu le bakang ho tsoa lero sethong seseng sa mmele. Bodutu (bo-du-tu) /loneliness/ Tlhokeho ya boithabiso kapa monyaka. Ho se be monate kapa bosio ba ntho e tshehisang kapa e nyakallisang. Boeha (bo-e-ha) /lovely/ E ratehang kapa e shebahalang hantle. E ntle ho leihlo. Boeki (bo-e-ki) /betrayal, disloyalty/ Ketso ya ho eka. Mokgoa wa moeki. Ho phoqa ho sa lebelloa. Ho etsetsa wa heno phoso ka bomenemene. (bap. Keko). Boela (bo-el-a) /to go again, back slide/ Ho kgutlela hape. Ho etsa ketso ya kgale. Boelana (bo-e-la-na) /to reconcile/ Ho kgutlelana ka ho kgema mmoho hape; ho tshoarelana melato le diphoso; ho jarelana mefokolo. Boemafofane (bu-ema-fu-fa-ni) /airport/ Sebaka seo sefofane se fihlelang teng; moo sefofane kapa difofane di theohelang teng ka mora ho fofa. Setsi sa dipalangoang tse fofang. /bon. maemafofane/. Boemakepe (bu-ema-ke-pe) /seaport, harbour/ Sebaka seo sekepe se fihlelang teng; moo dikepe kapa sekepe se emisang teng ka mora leeto. /bon. maemakepe/

25

26

Boemanotshi (bo-ema-nots-hi) /nonalignment/ Hoa naha: ketso ya ho se amane le letho la dinaha tse ding. Ho ikemela hoa naha ka ho se etse dilekane le tse ding. Boemedi (bo-e-me-di) /representativeness, representativity/ Ketso ya ho emela kapa ho nka sebaka sa motho emong. Boemo ba ho ema bakeng sa. Boemo (bo-e-maw) /state of/ Tsela kapa mokgoa oo ntho kapa ketsahalo e etsahalang ka yona; lebaka le hlalosang ketso kapa ketsahalo. /bon. Maemo/ Mohl. Boemo ba hae ha bo mo dumelle hore a ka tsoela pele. Boemo (bo-e-maw) /status, rank/ Tlhaloso ya ntho kapa motho ka sebopeho, mosebetsi, ketsahalo kapa bophelo. Sebopeho sa motho ha se bapisoa le borui kapa bofutsana ba hae. /bon. Maemo/ Mohl. Monghadi Motsepe ke motho wa boemo bo hodimo. Kaizer Motaung le yena ke monna wa boemo bo phahameng. Boemo (bo-e-maw) /condition, position/ Sebopeho sa ntho, maikutlo kapa mmele o hlokang bophelo bo botle kapa bokudi. /bon. Maemo/ (bap. seemo). Boemo (bo-e-maw) /stage/ Nako ya sebopeho, tloaelo, mokgoa le diketso tsa motho nakong eo a etsang ntho tse itseng; nako eo dintho tse fapaneng le tsa pele di etsahalang ka yona. /bon. Maemo/ Mohl. Boemo boo a leng ho bona ba papdi bo ka nna ba mo tsoela molemo. Boena (bo-in-a) /brotherhood, fraternity/ Kamano e ntle ya motho le batho ba habo. Boena (bo-ye-na (boyena) /self/ Motho ntle le ba bang. Mmuuwa ka botlalo, ntle le mmuiswa. Tlh. Lentsoe le nepahetseng haholo ke “boyena” hofeta “boena”. (bap. bosona, botsona, bolona, boyona). Boetse (bu-e-tse) /hairy/ E tletseng boya kapa moriri. (bap. moetse, mohoete). Boetsi (bo-e-tsi) // Ketso ya ho etsa. (sheb. Boetsuwa bakeng sa tshebediso). Boetsuwa (bo-etsu-wa) // Ketso e etsahalang ho moetsi kapa monga taba. Lentsoe le bontshang hore ketso e etsoa ho moetsi ke moetsuwa kapa ntho e itseng. Mohl. otloa, nathoa, bitsoa, noesoa, chakeloa, tsamaisoa, kalamisoa, palamisoa, potlakisoa, jj. Boetsuwa (bo-etsu-wa) /part participle/ Lentsoe le bontshang hore ketso kapa ketsahalo e qeta ho etsoa ho moetsuwa kapa mmuwisoa; moetsi kapa mmuwi le ho mmuuwa kapa motho wa boraro ntle le ho bontsha bokgale hakalo. Mohl. shapjoa, tsamaisoa, thabisoa, ratoa, nathoa, shejoa, rongoa, sebedisoa, shasharoa, rutoa, jesoa, badisoa, jj. Tlh. Amang a mantsoe a boetsuwa a sebedisoa joalo ka bokgale le boetsuwa moelelong wa ona: joalo ka shapiloe, tsamaisitsoe, thabisitsoe, ratiloe, nathiwe/nathiloe, shebiloe, ronngwe, rutuwe, jj). Bofa (bo-fa) /to tie/ Ho tlama ka thapo kapa ntho e tlamang. Bofa (bo-fa) /to commit/ Ho kenya motho ditabeng tsa leshano. (bap. Etseletsa). Bofani (bu-fa-ni) /generosity/ Hoa mekgoa ya motho: ya fanang, ya letshoho le lelelele, ya nehelang ka lerato ntle le ho tsilatsila. (mm. Fa, file, fana, fanana, fiwe) Bofanyi (bo-fan-yi) /erroneousness/ Ketso ya ho fanya kapa ho fosa. Bofe (bu-fe) /which one/ Lebotsa le botsang lentsoe le qalang ka “B”. Bofebe (bo-fe-be) /adultery, fornication, promiscuity/ Ketso ya ho bokana ntle le lenyalo; thobalano e manyala. Ho robala le batho ba bangata ba fapaneng ka sepheo sa ho kgotsofatsa takatso tsa nama. Ho hloleha ho itshoara mabapi le kotano. Kotano kapa thobalano e hlokang boitshoaro. (bap. Sefebe, botekatsi). Bofeela (bu-fe-ela) /nakedness/ Ntle le diaparo: ho se be le diphahlo mmeleng; tlhokeho ya diaparo kapa seaparo mmeleng. /bon. mafeela/ (bap. lefeela). Bofefo (bo-fe-fu) /light/ E hlokang boima kapa kimelo. E bobebe haholo. (bap. bobebe, bobebo). Bofela (bo-fe-la) /nakedness/ Ntle le seaparo kapa diaparo. E sa aparang diphahlo. E feela ntle le seaparo. Tlh. Lentsoe le nepahetseng haholo ke “bofeela”. (bap. bofeela).

26

27

Bofelo (bu-fe-law) /an end/ Pheletso ya ntho kapa qetello ya yona. (bap. phello). Boferekanyi (bo-fe-re-kan-yi) /terrorism/ Ketso ya ho ferekanya kapa ya moferekanyi: ketso tsa motho ya bakang boemo ba pherekano, sephethephethe, morusu, letshethetshethe, lejojo, mokutu le tlhokeho ya botsitso; mekgoa ya motho ya chehang maraba a diqhomane ka sesupo le tumelo ya tokoloho ho ba direng; ketso tsa motho ya ferekanyang kapa wa morero wa ho kopakopanya sechaba le naha ka diketso tse akgang morusu. /bon. 0/ (bap. moferekanyi, pherekano). Boferene (bo-fe-re-ne) /vagabonce/ Ho tsamaya ntle le moreho o tsebahalang. Bofetoa (Bo-fet-wa) /spinstership/ Boemo ba ho se nyaloe kapa ho hloka monna. Bofifi (bo-fi-fi) /mourning, bereavament/ Ketso ya ho ba bohlokong ka baka la lefu kapa ho lahleheloa ke molekane kapa moratuwa. Bofokodi (bu-fo-ko-di) /weakness/ Boemo ba ho hloka matla a mmele kapa kelello. Bofolla (bo-fol-la) /untire/ Ho tlosa ntho e tlammeng kapa e thatetseng ntho e itseng. Bofollisa (bo-fol-li-sa) /to help untire/ Ketsiso kapa ketsollo ya ho bofolla. Bofubedu (bo-fu-be-du) /redish, redishness/ E mmala wa madi kapa lelakabe la mollo o tukang. Bofuma (bo-fu-ma) /poverty, destitute/ Boemo ba ho hloka kapa ho se be le letho; boemo ba ho ba mokopakopa: ho ba motho ya kopang ka baka la tlhopheho. Bofumahadi (bo-fu-ma-ha-di) /status of being Mrs/ Boemo ba ho ba mofumahadi kapa mosadi wa morena. Boemo ba ho ba mosadi wa monna ya nyetseng ka molao. Molekane wa monna emong. (bap. mofumahadi). Bofumahatsana (bp-fu-ma-ha-tsa-na) /status of being a Miss/ Boemo ba ho ba mosetsana ya so nyalloeng. (bap. mofumahatsana). Bofutsana (bo-fu-tsa-na) /poverty/ Boemo ba ho futsaneha kapa ho ba mofutsana. Boha (bo-ha) /stare/ Ho sheba, tadima kapa ho lebisa leihlo ketsahalong e itseng. Bohadi (bo-ha-di) /groom’s dowry/ Tefo ya monyadi ho ba bo monyaduwa: se lefelloang bakeng sa ngoanana kapa mosetsana ya nyaloang. /bon. mahadi/. Mael. Ho thethesa bohadi: puisano e mabapi le tumellano ya dikgomo kapa tefo e amanang le nyalo la moroetsana ke mohlankana. Mael. Ho hlabisa bohadi: mokete wa lenyalo ka mora hore monyadi a qete tefello (bohadi) ho ba ha bo monyaduwa, oo ho ona ho hlajoang kgomo mme ba bo mosadi le monna mmoho le bamemuwa ba keteke ka ho etsa diketso tse amanang le keteko eo. Bohadi (bo-ha-di) /dowry ceremony/ Mokete wa ho ntsha tefo ya lenyalo. Sekepele. Bohahlaodi (bo-ha-hla-u-di) /tourism/ Ketso ya ho hahlaula kapa ya mohahlaudi: ho tsamaya le dibaka tsa naha kapa lefatshe ka sepheo sa leeto. Tsebo ya dibaka tse fapaneng tsa naha kapa lefatshe le tsohle tse ho lona. (bap. Bochaki). Bohale (bo-ha-li) /cantenkerous, wild, sharp/ Ya sebopeho se halefileng kapa sa ho halefa; hoa motho, ntho kapa phoofolo e hlokang kgotso; hoa sesebedisoa se sehang ka bonolo kapa ka potlako. Mael. Mma ngoana o tshoara thipa ka bohaleng: motsoadi e motshehadi wa motho o tshireletsa ngoana wa hae ka tsela tsohle tseo anang le tsona le ha ho le thata joang. Bohale (//) /heroism, legentary/ Boemo ba ho hlola ntoa. Diketso tsa mohale kapa motho ya hlolang ntoa. (bap. mohale). Bohanka (bu-ha-nka) /imperialism/ Mokgoa, tloalo kapa lepetjo la sehanka kapa motho ya matla haholo; mokgoa wa mmuso o tloaetseng ho nkela mebuso e menyane tseo e nang le tsona ka lebaka la matla a maholo. Tloaelo ya naha enngwe ya ho hapa tseding ka lebaka la matla. (bap. sehanka). Bohanyatha (bo-han-yat-a) /gigantism/ Boemo ba ho ba le mmele o moholo; chebeho ya mmele wa sehanyatha.

27

28

Bohanyatsa (bo-han-yats-a) /of maze: unripe/ Boemo ba poone e so butsoeng. Bohanyele (bo-han-yel-e) /terrorism/ Boemo kapa ketso ya sehanyele: toantsho ya muso wa naha; ho ba kgahlanong le puso ya naha ka ho loana kapa ho nka dihlomo kgahlanong le yona. (bap. sehanyele). Bohanyetsi (bu-han-ye-tsi) /opposition/ Hoa diketso le boemo ba motho: ya bontshang ho hanyetsa, ya sa dumellaneng le mokga o mong; ya sa dumellaneng le maikutlo le diketso tsa mokgatlo o mong; motho ya hananang le puo, tloaelo, ketsahalo ya badireng. (bap. mohanyetsi). Bohare (bo-ha-ri) /centre, middle/ Dipakeng tsa ntho tse itseng. (bap. mahareng) Bohareng (bu-ha-re-ng) /at the centre, middle/ Hara ntho tse itseng kapa mahareng. Bohashana (bo-ha-sha-na) /small quantity/ Ya seemo se senyane ka sebopeho. Bohata (bo-hat-a) /untruthfulness, untrustworthy/ E hlokang nnete kapa bonnete. Bohato (bo-hat-aw) /step, action/ Ketso ya ho etsa lethonyana ka ketsahalo e itseng. Bohato (bo-hat-aw) /sole/ Sebaka sa leoto se ka pele ho serethe moo leoto le nang le masapo a manoanyetso. Bokatlase bo kapele ba seeta kapa seqhathola. /bon. Mehato/. Bohatsu (bo-hats-u) /numbness/ Boemo ba ho felloa ke kutlo ya setho sa mmele ka lebaka le itseng. Bohelehele (bo-he-le-he-le) /act of gossiping/ Mosebetsi wa lehelehele: boemo ba ho seba kapa ho bua ka babang ka nako tsohle. Bohetene (bo-he-te-ni) /heathenism/ Ketso ya mohetene kapa ho se dumele tumelong. Boemo ba motho wa diketso tse mpe, tse sa rateheng, tse tsamaisanang le ho ba kgahlanong le bodumedi. Bohla (bo-hla) /break air, belch/ Ho ntsha moya ka molomo ka baka la se jeweng kapa boemo ba bokahare ba mala. Bohlabane (bo-hla-ba-ne) /heroism, legendary/ Boemo ba mohlabane kapa mohlodi: boemo ba motho ya hlotseng ntoa; ya loanang ka bokgabane ka sepheo sa ho hlola le ho hapa; ya bontshang bompodi ntoeng; ya tummeng ka tlholo kapa khapo; ya tloaelehileng mekgoeng ya ho hlola. Bohlabaphio (bo-hla-ba-pi-o) (bohlaba-phio) /conspiracy, scheming/ Ketso ya lehlabaphio: boemo ba motho ya rekisang ba habo ho ba direng; motho ya nkang ditaba tsa mokgatlo kapa mokga wa habo ho di phatlalatsa mokgeng kapa mokgatlong o mong; ya lahlehisang sehlopha sa habo ka ho tshehetsa sehlopha seseng. Bohlahlobi (bo-hla-hlu-bi) /inspection/ Mosebetsi wa mohlahlobi; diketso tsa motho ya hlahlobang: ya shebisisang tokafalo ya dintho. Bohlale (bo-hla-li) /wisdom, wise/ Boemo ba tsebo e kgolo ya tlholeho e sa itshetlehang dithutong tsa sekolo kapa tsa batho.Tsebo ya ho etsa ntho kapa ketso e itseng ka bobebe ba tlholeho kapa ba tsoalo. /bon. Mahlale/. Mael. Sethoto ke lefa la ba bohlale: motho ya hlokang bohlale o nkeloa leruo kapa tse ntle tseo a nang le tsona ke ba hlalefileng. Bohlale (bo-hla-le) /intelligence, intelligent/ Tsebo ya dithuto tsa sekolo; tlhalefo e mabapi le thuto ya sekolo le diketso tsa teng. Bokgoni ba ho etsa dintho tsa letsatsi le letsatsi ntle le thupello e phethahetseng. Ketso ya ramahlale kapa rabohlale. Botsebi ba ho etsa ntho tse ngatanyana ntle le ho rutoa. /bon. Mahlale/ (bap. Masene). Bohlanka (bo-hla-nka) /slavery, surbodination/ Boemo ba ho mamela molaodi le molao wa hae. Boemo ba ho ba lekgoba la motho ya itseng. Bohlankana (bo-hla-nka-na) /ladhood/ Boemo ba motho e motona ya so nyaleng empa ese ngoana. Motho e motona ya fitileng dilemo tsa bongoana empa a so nyale. Bohlano (bo-hla-nu) /pentagon/ E mahlakore a mahlano kapa e nang le ntlha tse hlano. (bap. sehlano, hlano).

28

29

Bohlanya (bo-hlan-ya) /madness, insanity/ Boemo ba bokudi ba hlooho bo bakang hore ketso tsa motho di hloke botsitso kapa tloaeleho. Mokgoa wa lehlanya. Bohlasoa (bo-hla-swa) /untidiness/ Tlhokeho ya makgethe. Ketso ya ho etsa ntho tse hlokang bohloeki kapa boqhetseke. (mm. bohlaswa). Bohle (bo-hle) /all, of people/ Leakaretsi le bontshang ntho ka sebopeho sa yona kaofela. Lentsoe le akaretsang seo kapa tseo ho buuwang ka tsona ka botlalo. Batho ka kakaretso kapa kaofela. Seemedi kakaretso se sebedisoang ho hlalosa batho ka bongata. (bap. ohle) Mohl. Batho bohle ba tsamaile mmoho le dintja tsohle. Bohlela (bo-hle-la) /to decrease, to dwiddle/ Ho kokobela hoa ntho e kokomohang kapa e phahameng. Ho eba boholong. Bohlela (bo-hle-la) /to break air towards/ Ketsetso ya ho bohla. Ho etsa kapa ho baka ho bohla. Bohlisa (bo-hli-sa) /to lessen constipation/ Ketsiso ya ho bohla. Ho thusa ho bohla le ho fedisa kapa ho fokotsa ho pipitloela. Bohlisaka (bo-hli-sa-ka) /to lessen constipation repeatly/ Phetako ya ho bohla. Bohlo (bu-hlu) /exclamation: emptish from a bag/ Lekgotsa le bontshang ho tsoa hoa ntho e itseng ka hara mokotla kapa setshelo. Bohloa (bo-hlwa) (bohlwa)/ant/ Mofuta wa kokoanyana e nyane e dulang e bonahala e sebetsa ka ho nka, ho isa le ho aha ka nako tsohle. /bon. 0/. Bohloeki (bo-hlwe-ki) /tidiness, handiness/ Ponahalo ya makgethe kapa ho hloeka: boemo ba ho ba ntle le ditshila kapa tshilafatso. Bosio ba bohlasoa. (mm. bohlweki). Bohlohloni (bo-hlo-hlo-ni) /itchiness/ Boteng ba ho ingoaya kapa ho hlohloneloa. Bohloki (bo-hlo-ki) /poverty/ Ketso ya ho hloka kapa ho se be le letho: boemo ba ho futsaneha; boemo ba mohloki kapa mohlophehi. Bohloko (bo-hlu-ku) /pain/ Kutlo ya ho opeloa ke setho se itseng sa mmele kapa ho ba le maikutlo a seng monate. (bap. hlokofatsa, lehlaba). Bohlokoa (bo-hlo-kwa) (bohlokwa) /important/ Ntho e molemo, e hlokoang kapa e batlahalang hofeta tse ding tse ngata. Bohlola (bu-hlo-la) /fornication, promiscuity/ Ketso ya sehlola kapa motho ya hlolang: ya tsamayang a robala hohle pele ho lenyalo; ya bokanang le babang ka ntle ho lenyalo. mokgoa wa ho tsamaya le bosiu ka sepheo sa ho bokana le motho emong. Bohlomphehi (bo-hlom-pe-hi) /gentlemanliness/ Boemo ba motho ya hlomphehang kapa wa diketso tse mekgoa e hodimo e metle. Mokgoa wa mohlomphehi. Bohlonami (bo-hlo-na-mi) /sadness/ Ketso ya ho hlonama: ho se be monate; ho hloka monate kapa tlhokeho ya ho thaba. (bap. Tlhonamo). Bohlotsa (bo-hlu-tsa) /empty/ Ho tsholla ntho eo eseng metsi ho tsoa mokotleng kapa setshelong. Ho qhatsa ho tsoa ho mmethe kapa setshelo. Bohlotseha (bu-hlu-tse-ha) /to come out of a bag or container/ Ketsahalo ya ho bohlotsa kapa ho tsoa mmetheng kapa mokotleng. Bohoa (bu-hwa) /in-laws’s place/ Moo motho a nyetseng teng. Habo mosadi ya nyetsoeng; lapeng la bo mosadi. /bon. 0/ (bap. bohoeng) (mm. bohwa, bohweng). Bohoba (Bo-hu-ba) /traditional Sesotho dancing and singing/ Ketso ya ho ba sehoba kapa ho ba sebini sa mmino wa Sesotho. Tsebo ya mmino wa Sesotho ya banna kapa batho ba batona. Ho bina joalo ka Sehoba. Bohobe (bu-ho-be) /bread, staple food/ Sejo se entsoeng ka phofo ya koro kapa ya poone ebile se tloaelehile haholo sechabeng. Sejo se ikgethang se entsoeng ka ho bedisa hlama ka tomoso mme se phehoe ka ho futhumatsoa le ho kokomosoa ke mofuthu wa mosi wa metsi. /bon. mahobe/.

29

30

Bohodimo (bo-ho-di-mu) /height/ Bophahamo ba motho kapa ntho e itseng ka ho ya hodimo kapa ha e lekanyoa ka botlase le bophahamo. (bap. bolelele). Bohoehadi (bo-hwe-ha-di) /belonging to the in-laws/ Boemo ba ho ba mohoehadi: ho ba le kamano ya lenyalo le motho ya nyetseng moradi wa hao. (mm. bohwehadi). Bohoeng (bo-hwe-ng) (bohweng) /at the in-laws place/ Sebaka seo motho a nyetseng mosadi ho sona; moo motho a nyetseng teng. Habo mosadi ya nyetsoeng; lapeng la bo mosadi. (mm. Bohweng) Mael. Selepe sa bohoeng se ratha se iname: mokgoenyana o thusa ka tsohle tseo anang le tsona moo a nyetseng teng ho sa tsotellehe boima ba seo a tlamehang ho se etsa. Mael. Le sele ebile le sele le bohoeng ba ntja: ha ho ponahalo ya maru hohle lehodimong kapa sepakapakeng. Bohoho (bu-haw-haw) /meal crust/ Letlalo la bohobe le cheleng kapa le tiileng; letlalo la sejo se itseng ha se chele. /bon. mahoho/ (bap. bokhokho, lekhalokhalo). Bohojana (bu-haw-ja-na) /little meal/ Bohobe bo bonyane. /bon. mahojana/ Bohola (bu-ho-la) /bark/ Hoa ntja: ho etsa modumo kapa sello sa khalefo kapa bohale ba ntja; ho lla hoa ntja kapa phoofolo e tshoanang le yona. (bap. hobula). Bohole (bu-haw-le) /paraplegic/ Boemo ba ho ba sehole: ho lemala setho se itseng sa mmele kapa kelello. Tshitiseho ya ho etsa ntho ka baka la kotsi ya boko kapa setho sa mmele. Boemo ba motho ya sa itekanelang kelellong eo ditho tsa hae tsa mmele di holofetseng, kapa eo a sa kgoneng ho fana ka puo e nang le botsitso; ya nang le lenama la ho utloisisa ka baka la sebopeho sa boko kapa kelello ya hae; eo a sa tsebeng ho etsa ntho tse tloaelehileng ka baka la bokudi ba kelello kapa ditho tsa hae tsa mmele. (bap. boqhoala). Bohole (bu-hu-le) /distance, far/ Boemo ba ho se be haufi: sebaka se nkang nako ho fihla ho sona. Nako e telele ya ho tsamaya kapa ho fihla moo ho uwang. Boholo (bu-hu-lu) /greatness/ Boemo ba ho ba kgolo ka sebopeho kapa mmele; ponahalo e sephara bo kopaneng le botenya le bolelele. Bohome (bu-hu-me) // Mofuta wa semela se nang le peo e homelang kapa e hlabang ha e omme. Peo ya semela sa naha se hlabang ka ho homela. (bap. tshehlo). Bohwai (bo-hwa-i) (bohoai) /soil husbandry/ Boemo ba ho sebetsa ka mobu, sejalo le seruuwa. Mosebetsi wa sehwai kapa motho ya jalang. (mm. sehoai). Boi (bo-i) /coward/ E tshabang ho loana, ho bua kapa ho kena ditabeng. Mohl. Ba boi ba cheche. Boi (//) /stage freight/ Ya tshababang ho bua hara mokgopi kapa sechaba. Boi (bo-i) /prefix for verbs starting with ‘I’/ Sehlongoapele se sebedisoang pele ho maetsi (verbs) a qalang ka tlhaku “I”. Sehlongoapele se sebedisoang ho etsa leiketsi ebe lereho kapa lebitso. Mohl. itshoara=boitshoaro, itlhopha=boitlhopho, imamela=boimamelo, inahana=boinahano, ipontsha=boipontsho, jj. Boichadimo (bo-icha-di-mo) /self-centredness, selfishness/ Ketso ya ho ichadima le boiketsi ba ho shadima. Boichahliso (bo-icha-hli-so) /self trained, exercise/ Ketso ya ho ichahlisa. Boiketsi ba ho shahlisa. Ketso ya ho etsa hore mmele o shahle kapa o be boemong bo botle. Boichebo (bo-iche-bo) /self interestedness, self centerdness/ Ketso ya ho icheba: boiketsi ba ho sheba. Boemo ba ho natsana le bowena feela. Boichebo (bo-iche-bo) /introvertness/ Boemo ba motho ya nkang nako e ngata a nahana ka ena feela, seo a se batlang a le mong ebile a batla bomong ba hae feela. Boicheno (boi-che-naw) /self folding/ Ketso ya ho ichena: ho etsa hore ntho e phuthoe ka tsela eo eleng nyane haholo. (bap. cheno, chenano). Boichoehelo (boi-chwe-he-law) /self shiting/ Ketso ya ho ichoehela: ho kaka ntle le ho tshoara masepa; ho nyela ntle le taolo ya moetsi wa ketso eo.

30

31

Boichopodiso (boi-cho-pu-di-so) /self freeing/ Ketso ya ho ichopodisa: ho chopola kapa ho chopoha ntle le ho thusoa. Boikabelo (bo-ika-be-lo) /self sharing/ Ketso ya ho ikabela. Boiketsi ba ho abela. Ho arolela wena feela. (bap. Aba). Boikabelo (bo-ika-be-lo) /destiny/ Ketsahalo e hlahang ho ratoa kapa ho sa ratoe e bakoang ke tlholeho. Boemo bo etsahalang bo sa reroa. (bap. Kabelo). Boikaho (bo-ika-ho) /self development/ Ketso ya ho ikaha kapa ho lokisa bowena ba hao feela. Boiketsi ba ho aha. Boikaketsi (bo-ika-ke-tsi) /hypocrism/ (sheb. Boikaketso bakeng sa tshebediso). Boikaketso (bo-ika-ke-tsi) (boikaketsi) /hypocrism/ Boemo ba motho ya buang seo a sa se etseng; ya rutang seo a sa se etseng; ya hlokang nnete empa a batla ho joetsoa nnete; wa diketso tse hananang le seo a se buang. (bap. moikaketsi, kaketso, ikaketsa) Boikano (bo-ikan-aw) /undertaking/ Ketso ya ho ikana kapa ho nka boikarabelo bo tletseng. Boiketsi ba ho kana. (bap. Kano). Boikaparo (bo-ikap-aro) /poverty/ Boemo ba ho hloka kapa ho se be le letho. Ketso ya ho ikapara kapa ho hloka. Boikapolo (bo-ikap-ul-o) /nakedness/ Ketso ya ho apola kapa ho tsola phahlo e mmeleng. Ketso ya ho ba ntle le ho apara. Boiketsi ba o apola. Boikarabello (bo-ika-ra-bel-law) /responsibility, accountability/ Ketso ya ho etsa mosebetsi o itseng ntle le ho laeloa kapa ho susumetsoa; tloaelo ya ho nka qeto e nepahetseng ntle le tshutshumetso; boemo ba ho jara phoso e ka hlahang ka baka la qeto e nkuweng. /bon. Maikarabello/ Tem. “boikarebello” le “boikarabelo” ke mantsoe a mabedi a bolelang ntho e le nngwe. Boikarabelo (bo-ika-ra-be-lo) /resposibility, answerability, accountability/ Ketso ya ho ikarabela kapa ho amohela seo o se etsang. Boiketsi ba ho arabela. Boikarabo (bo-ika-rab-o) /self answering/ Ketso ya ho ikaraba kapa ho ipha karabo; ho etsa hore potso e hlalosoe kapa e hlalosehe ka bowena. Boikarolo (bo-ika-ru-lo) /self division/ Ketso ya ho ikarola kapa ho etsa hore ntho di be pedi kapa ngata. Boiketsi ba ho arola. (Bap. Arola). Boikarolo (bo-ika-ru-lo) /binary fision/ Boemo ba dikokoanahloko kapa diphoofotsoana tse sa bonahaleng ka mahlo ha di ngatafala ntle le thobaloano. Boikatoloso (bo-ika-tu-lu-so) /self raising, self enrichment/ Ketso ya ho ikatolosa kapa ho ikeketsa. Boiketsi ba ho atolosa. Ho iketsa boholo. Boikatametso (bo-ika-ta-me-tso) /affiliation/ Ketso ya ho ikatametsa kapa ho ba mabapi, pela kapa haufi le mokgatlo kapa motho ya itseng. Boiketsi ba ho atametsa. Boikatiso (bo-ikat-is-o) /self multiplication/ Ketso ya ho ikatisa kapa ho eketsa ntle le thuso ya motho kapa ntho e itseng. Boiketsi ba ho atisa. Boikatoloso (bo-ika-tu-lo-so) /self expansion/ Ketso ya ho ikatolosa kapa ho ikhudisa kapa ho iketsa kgolo ntle le thuso. Boiketsi ba ho atolosa. Boikekeletso (bo-ike-ke-le-tso) /self rewarding/ Ketso ya ho ikekeletsa kapa ho iphaella ka chelete, mokgolo kapa tefo e itseng bakeng sa ho iteboha. Boiketsi ba ho ekeletsa. Boemo ba ho itefa kapa ho ipha haholo. Boikelelloi (bo-ike-le-lwi) /self realisation, self awareness/ Ketso ya ho ikelelloa kapa ho hlokomela bowena ba hao. Boiketsi ba ho elelloa. Ho inatsa. Boikelelloi (//) /disillusionment/ Boemo ba ho thola nnete ka mora ho thetsoa ka mora nako e telele. Ketso ya ho ikelelloa kapa elelloa bonnete le nnete, leshano le bohata bo etsahetseng pejana. (bap. boiphumano, thetsollo). Boikemariso (bo-ike-ma-ri-so) /pseudo-pregnancy/ Boemo ba ho etsa eka motho o mmeleng, o tlo beleha kapa o emere ho se jwalo. Boiketsi ba ho emara.

31

32

Boikemelo (bo-ike-me-law) /self dependency/ Ketso ya ho ikemela kapa ho etsa ntho ntle le thuso ya motho, naha enngwe kapa mmuso. /Bon. Maikemelo/ . Boikemisetso (bo-ike-mis-ets-o) /preparedness, readiness/ Ketso ya ho ikemisetsa kapa ho etsa ketso e itseng ntle le ho qobelloa kapa ho susumetsoa. Ho sebetsa kapa ho etsa se itseng ka boinehelo. Boiketsi ba ho emisa. /Bon. Maikemisetso/. Boikemisetso (bo-ike-mis-ets-o) /ambition/ Monahano wa phethahatso ya se itseng; chesehelo ya phethahatso ya ditoro. /Bon. Maikemisetso/. Boiketlo (boi-ke-tlo) /leisure/ Ketso ya ho iketla kapa ho phomola ha monate ntle le boteng ba mosebetsi. Boiketsi ba ho ketla. Boiketlo (boi-ke-tlo) /slowness/ Boemo ba ho etsa ntle le potlako; ho se tate kapa ho etsa ntle le potlako; motsamao o butle kapa o lesisitheho. Boiketsi (bo-ik-etsi) // Lentsoe, haholo lereho le bontshang hore moetsi wa ketso o etsa ketso ho ena kapa o wa iketsa. Mohl. Boikarabelo=arabela, boikoetliso=koetlisa, boikgantsho=kgantsha, boitlhetlheello=hlehleella, boimathiso=mathisa, jj. Boiketsiso (boi-ke-tsi-so) /pretence/ Ketso ya ho iketsisa kapa ho etsa eka ho ka tsela eo eseng yona. Boiketsi ba ho itsisa. /bon. Maiketsiso/ (mm. Etsa, etsisa, etsetsa, entse, etsang, etsahala, etsolla). Boiketso (boi-ke-tso) // Ketso ya ho iketsa kapa ho etsa ketso e etsahale ho wena kapa bowena. Boiketsi ba ho etsa. (bap. moiketsi). Boikgakanyo (bo-ikga-kan-yaw) /disguise/ Ketso ya ho ikgakanya: ho etsa phetoho chebahalong ya sebopeho kapa ponahalo. Boiketsi ba ho kgakanya. Boikgofolo (bo-ikgu-fu-law) /usage of skin lightening cream/ Ketso ya ho ikgofola kapa ho etsa letlalo le kganye kapa le be lesweu; tloaelo ya ho sebedisa setlolo se bakang hore letlao le kganye. /bon. 0/. Boikgopotso (boi-kgu-pu-tsaw) /revision/ Ketso ya ho ikgopotsa kapa ho etsa hore motho a se lebale. Boiketsi ba ho hopola: ho ithuta hape. /bon. Maikgopotso/. Boikgabiso (bo-ikga-bis-aw) /beautification, self decoration/ Ketso ya ho ikgabisa kapa ho iketsa botle ka ntho tse itseng. Boiketsi ba ho kgabisa. /bon. Maikgabiso/. Boikgahliso (bo-ikga-hlis-aw) /self gratification/ Ketso ya ho ikgahlisa kapa ho etsa ntho e kgotsofatse wena feela. Boiketsi ba ho kgahlisa. /bon. Maikgahliso/. Boikgakanyo (bo-ikga-kan-yaw) /disguising, pretence/ Ketso ya ho ikgakanya kapa ho iketsa seo o seng sona. Boiketso ba ho kgakanya. /bon. Maikgakanyo/. Boikgakollo (bo-ikga-kul-law) /self freeing/ Ketso ya ho ikgakolla kapa ho itokolla ntle le thuso. Boiketso ba ho hakolla. /bon. 0/. Boikgalefiso (bo-ikha-lef-is-o) /anger pretence/ Ketso ya ho ikgalefisa kapa ho etsa eka motho o halefile empa ho se jwalo. Boiketsi ba ho halefa. /bon. 0/. Boikgalemo (bo-ikha-lim-aw) /self restrain/ Ketso ya ho ikgalema kapa ho itshoara ho etsa ketso e mpe. Boemo ba ho itshoara. Boiketsi ba ho kgalema. /bon. Maikgalemo/. Boikgamo (bo-kga-maw) // Ketso ya ho ikgama kapa ho ipolaya ka ho beha ntho e itseng molaleng. Ketso ya ho etsa ketso tse fetang matla a motho. Boiketsi ba ho kgama kapa ho bolaya bowena. /bon. 0/. Boikgathatso (bo-ikgat-hats-aw) /self troubling, attempt/ Ketso ya ho ikgathatsa kapa ho etsa ketso e itseng ntle le tefo ka baka la boithaopo. /bon. Maikgathatso/. Boikgathollo (bo-ikgat-hol-law) /relaxation, leisure time/ Ketso ya ho ikgatholla kapa ho phomola ka ho etsa ketso e monate ka mora mosebetsi. Boiketsi ba ho kgatholla. Ho roba monakedi. /bon. 0/. Boikgeso (bo-ikge-saw) /recluse act/ Ketso ya ho ikgesa kapa ho se dule, tsamaye kapa bue le batho ba bang. Boemo ba ho ja o le mong.

32

33

Boikgethelo (bo-ikget-hel-aw) /choice/ Ketso ya ho ikgethela kapa ho etsa ketso ka bowena le maikutlo a hao ntle le tshutshumetso kapa ho sututsoa. Boiketsi ba ho kgetha. /bon. Maikgethelo/ (bap. Kgetho). Boikgetho (bo-ikget-aw) /self elect/ Ketso ya ho ikgetha kapa ho ipeha boemong bo itseng ntle le ho etsetsoa joalo. Boiketsi ba ho kgetha. /bon. 0/. Boikgethollo (bo-ikget-hul-law) /isolationism, isolation/ Tloaelo ya ho se ikamanye le batho, sechaba kapa dinaha tse ding; mokgoa wa ho etsa dintho ntle le thuso ya batho babang; ho phela bomong. (bap. kgethollo, moikgetholli). Boikgoabetlello (boi-kgwa-be-tlel-law) /bid, venture, strive/ Ketso ya ho etsa dintho le ho leka ho ipatlela tse batlahalang ka bowena ntle le thuso ya mang kapa mang; ho itshokolela ho fumana se batlahalang ntle le thuso ya motho emong. Boiteko ba ho iphumanela se itseng ntle le thuso. /bon. Maikgoabetlello/. Boikgodiso (bo-ikgo-dis-aw) /evidence/ Ketso ya ho ikgodisa kapa ho batla bonnete kapa sesupo sa ketsahalo e itseng. Ho inoesa ka nkgo. Boiketsi ba ho kgodisa. /bon. 0/ Boikgohomoso (bo-ikgo-ho-mo-saw) /egotism, pride/ Ketso ya ho ikgohomosa kapa ho nahana eka motho o tseba hofeta bohle ka boemo ba hae bo itseng. Boiketsi ba ho kgohomosa. /bon. Maikgohomoso/. Boikgoni (bo-ikgo-ni) /capability/ Ketso ya ho ikgona kapa ho etsa ketso tse itseng ntle le thuso ya mang kapa mang. Boiketsi ba ho kgona. /bon. 0/ (bap. bokgoni). Boikgopolelo (bo-ikgo-pu-le-law) /selfishness/ Ketso ya ho ikgopolela kapa ho nahana ka bowena feela. Boemo ba hose nahanele ba bang. Boiketsi ba ho hopolela. Boikgopolo (boi-kgu-pu-law) /selfishness/ Ketso ya ho ikgopola kapa ho nahana ka bowena feela. Boemo ba ho se nahanele ba bang. Boiketsi ba ho hopola. Boikgulo (bo-ikhu-law) /withdrawal/ Ketso ya ho ikhula kapa ho lesa ho etsa ketso e itseng. Boemo ba ho tlohela morero wa pele. Ketso ya ho tswa ditabeng kapa ntoeng; boiketso ba ho hula. /bon. 0/ (mm. Boikhulo). Boikitlaetso (bo-iki-tla-ets-aw) /an attempt, endeavour/ Ketso ya ho ikitlaetsa kapa ho leka ho etsa se itseng leha ho le thata. Boiketsi ba ho kitlaetsa. /bon. Maikitlaetso/ Boikoahlaho (bo-ik-wa-hla-haw) /regret, remorse/ Ketso ya ho ikoahlaha kapa ho bontsha bohloko ka se sebe seo motho a se entseng. Ho ipona mafolo mabe. Pontsho ya masoabi ka ketso e mpe e entsoeng ke moetsi; ho bontsha ho itshoaya phoso bakeng sa sebe se entsoeng. Boiketsi ba ho koahlaha. /bon. 0/ (bap. itshola). Boikoetliso (bo-ikwe-tli-saw) /training, exercise/ Ketso ya ho ikoetlisa kapa ho etsa mmele o be motle le sebopeho se kgahlang. Boiketsi ba ho koetlisa. Boikoetliso (bo-ikwe-tli-saw) (boikwetliso) /internship, learnership/ Boemo ba moithuti, morutoana kapa morutuwa ya sa tsoa phetha thuto tsa hae mme a etsa mosebetsi o mabapi le thuto eo a e entseng ebile a le tlasa taolo ya morupelli. Mosebetsi wa motho ya sebeletsang ho tseba thuto eo a e phethileng ka ho etsa diteko. (bap. moikoetlisi, morutwana, morutuwa, moithuti). Boikokobetso (bo-iko-ko-bets-o) /humility, meekness/ Ketso ya ho ikokobetsa kapa ho hloka lerata, tletlebo le manganga. Tloaelo ya ho ipeha fatshe kapa ho bontsha bosio ba boikgohomosa. Boiketsi ba ho kokobetsa. /bon. Maikokobetso/. Boikonko (bo-ik-aw-nk-aw) /proud move/ Ketso ya ho ikonka kapa ho tsamaya ka boikgantsho bo boholo. Ketso ya ho tsamaya jwalo ka mohlodi. Motsamao o nang le boikgohomoso. Boiketsi ba ho konka. /bon.0/. Boikopelo (bo-ik-op-el-aw) /pardon/ Ketsetso ya ho ikopela kapa ho batla tshoarelo, mohau kapa ntho e itseng. Boiketsi ba ho kopela kapa ho etsetsoa mohau. Boikotlollo (bo-iko-tlul-law) /aerobic, exercise/ Ketso ya ho ikotlolla: papadi ya ho thapolla ditho tsa mmele le ho etsa hlanaphetho.

33

34

Boikoto (bo-ikaw-taw) /masturbation/ Ketso ya ho ikota kapa ho pikitlaka setho sa bonna kapa botshehadi ka sepheo sa ho kgotsofatsa takatso ya thobalano. Ho bapala ka kooma kapa nnyoana. Boiketsi ba ho kota. /bon. 0/. (bap. Sekomola). Boikudiso (bo-iku-dis-aw) /fake sickness/ Ketso ya ho ikudisa kapa ho etsa eka motho o bohlokong, matetetsong kapa bokudi empa ho se joalo. Boiketsi ba ho kula. Boikukelo (bo-iku-ke-law) /ego, egocentricity/ Ketso ya ho iphahamisa kapa ho ipeha maemong a hodimo ka lebaka la monahano o hodimo; ho iphahamisa ka lebaka la ho ikutloa haholo; tloaelo ya ho ba le maikutlo a phahameng. Mohl. Boikukelo hodimo ba hae ke ntho e tloaelehileng. Boikutlo (bo-iku-tlaw) /feeling/ Boemo ba ho ikutloa: kutloahalo ya mmele e bakang kapa e hlahisang takatso ka lebaka la pono kapa ho thetsoa. Kutlo ya mmele kapa setho sa mmele e susumetsoang ke boemo bo itseng ha bo hlalosoa ke boko. /Bon. maikutlo/. Boikutlo (bo-iku-tlaw) /confidence/ Ketso ya ho ikutloa kapa ya ho ba le monahano wa tlholo. Monahano wa motho wa tlholo ka ketsahalo. Boiketsi ba ho utloa. /bon. 0/. Boima (bo-im-a) /heavy/ Boemo ba ho hloka bobebo kapa bobebe. Kutlo ya ho imeloa kapa ho sitoa ke ntho e kgolo. Ho se phomelle ka baka la kimelo. /bon. 0/. Boimakatso (bo-ima-kats-aw) /pretence/ Ketso ya ho imakatsa kapa ho etsa eka motho ha a tsebe letho. Ho ikgakanya ho seo motho a se tsebang. Boiketsi ba ho makatsa. /bon. 0/. Boimafefe (bo-ima-fe-fe) /in boxing: light weight/ Boemo ba mmapala ditebele kapa raditebele bo tlase kapa bo hlokang boima bo boholo. (bap. boimatshintsi). Boimana (bo-ima-na) /pregnancy/ Boemo ba motho ya immeng kapa ya lebeletseng lesea kapa ngoana. Ketso ya ho ima kapa ho lebella ho tsoala. Boteng ba bophelo popelong ya mosadi kapa motho e motshehadi. /bon. 0/ (bap. kemaro) Tlh. Lentsoe, “boimana” le sebedisoa feela ho batho, ha “kemaro” e sebedisoa ho diphoofolo le batho ka ho tshoana. Boimatahanyo (bo-ima-ta-han-yaw) /association, affiliation/ Ketso ya ho imatahanya: ho etsa kamano le motho, mokga, sehlopha kapa ntho e itseng; ho ipapisa le boemo bo itseng; ho kgema mmoho le; ho ba motsoalle kapa mmate wa. Boimathiso (bo-imat-his-aw) // Ketso ya ho imathisa kapa ho matha ntle le lebaka le utloahalang. Boiketsi ba ho matha. /bon. 0/. Boinahanelo (bo-ina-ha-nel-aw) /selfishness/ Ketso ya ho inahanela kapa ho hopola bowena ka nako tsohle. Monahano o mabapi le wena feela. Boiketsi ba ho nahana; ketso ya ho nahana ka wena feela. /bon. 0/. Boinehello (boi-ne-hel-law) /addiction/ Ketso ya ho inehella: ho ba lekgoba la sethethefatsi; tlholeho ya ho tlohela mokgoa o mobe. Boinehelo (bo-ine-he-law) /give up, surrender, abdication/ Ketso ya ho inehela: ho lahla tshepo ka se setle se tlamehang ho phethahala kapa ho etsahala; ho inehela ho se batlang thlolo kapa sera; ho fa bobe kapa tlholeho monyetla. Tlh. Mmadi a ele hloko hore mantsoe, “boinehello” le “boinehelo” ha a bolele ntho tse tshoanang. Boingatafatso (bo-ing-ata-fa-tsaw) /self multipication, binary fission/ Ketso ya ho ingatafatsa kapa ho eketsa bongata ba ntho kapa batho ba teng. Boiketsi ba ho ngatafatsa. /bon. 0/ (bap. boikarolo). Boinkelo (bo-in-ke-law) /a claim/ Mokgoa wa ho fumana se itseng ka lebaka la tokelo; tokelo ya ho nka ntho, thepa kapa moputso ka lebaka la ditshoanelo kapa kabelo. (bap. boikukelo). Tlh. Ho na le phapang pakeng tsa mantsoe, “boinkelo” mmoho le “boikukelo”. Boinosi (bo-in-osi) /oneness/ Boemo ba ho ba mong ntle le ba bang kapa tse ding.

34

35

Boinyadiso (bo-in-ya-dis-aw) // Ketso ya ho inyadisa kapa ho nyala ntle le thuso ya mang kapa mang. Lenyalo ntle le thuso ya ho nyadisoa. Boiketsi ba ho nyala. /bon. 0/. Boinyahamiso (bo-in-ya-ha-mis-aw) /low moral causing/ Ketso ya ho inyahamisa kapa ho ipha boikutlo ba ho hloleha kapa ho tlohela ho etsa ntho e itseng. Boiketsi ba ho nyahama. /bon. 0/. Boinyakalliso (bo-in-yak-al-lis-aw) /entertainment/ Ketso ya ho inyakallisa kapa ho ikutloisa monate. Ketso ya ho etsa hore ho be monate. Boiketsi ba ho nyakalla. /bon. menyaka/ (mm. Nyakallisa, nyakalla, nyakallang, nyakaletse, monyaka, monyakeng) Boinyametso (bo-in-yam-ets-o) /disappearance/ Ketso ya ho inyametsa kapa ho ba sio. Ho hlokahala pontsheng ya motho kapa batho. Ho se be teng pepeneneng. Boiketsi ba ho nyamela. /bon. 0/ (bap. Nyametso). Boinyatso (bo-in-yam-ets-aw) /rependance, remorse/ Ketso ya ho inyatsa kapa ho amohela phoso ya hao. Boemo ba ho etsa tse lokileng ka mora ho etsa diphoso kapa bobe. Boiketsi ba ho nyatsa. /bon. Mainyatso/. Boinyefolo (bo-in-yef-o-law) /self slandering/ Ketso ya ho inyefola kapa ho bua sebe ka wena. Boemo ba ho rohaka kapa ho bua bobe ka bowena ba hao. Boiketsi ba ho nyefola. Boipaballo (bo-ip-abal-law) /save, safety/ Ketso ya ho ipaballa kapa ho hlokomela bowena ba hao ka ketso tse itseng. Boemo ba ho hlokomela bowena ba hao bakeng sa ho qoba kotsi mmoho le tsietsi. /bon. maipaballo/. Boipabatso (bo-ip-abats-aw) /self praising/ Ketso ya ho ipabatsa kapa ho rorisa bowena ba hao ntle le ho rorisoa. Boiketsi ba ho babatsa. /bon. 0/ Mael. Boipabatso ha bo tsoele molemo: ho ithorisa ha ho thuse letho. Boipapiso (bo-ip-ap-is-aw /comparison, collation, contrast/ Ketso ya ho ipapisa kapa ho ipeha sebakeng sa boemo bo sa lekaneng le bowena. Boemo ba ho itekanya le semangmang. Boiketsi ba ho bapisa. /bon. 0/. Boipato (bo-ip-at-aw) /evanescence/ Ketso ya ho ipata kapa ho nyamela. Boemo ba hose bonoe ke mang kapa mang le eng kapa eng. /bon. 0/. Boipatong (bo-ip-at-ong) /solitary confinement/ Sebaka seo ho ipatoang ho sona: sebaka seo motshoaruwa ya kotsi haholo, ya tshoenyang a koalloang ho sona. Karolo ya ntloanatshoana eo ho koalloang motshoaruo eo ho nahanoang hore o kotsi haholo hofeta babang. /bon. 0/ (bap. seipati). Boipebofaletso (bo-ip-eb-uf-fal-est-o) /simplification/ Ketso ya ho ipebofaletsa: tsela eo mosebetsi kapa ketso e itseng e etsoang bonolo kapa bobebe. Boiketsi ba ho bebofaletsa. /bon. 0/ (mm. Bebofatsa, bebofatsoa, bebofaletsa, bebofaletsoa, pebofaletso, pebofatso, bobebe, bobebo). Boipehelo (bo-ip-ehe-law) /self decision/ Ketso ya ho ipehela kapa ho fana ka peho ya theko kapa ntho e itseng ka bowena. Boiketsi ba ho behela. /bon. 0/. Boipeho (bo-ip-e-haw) /self appointment/ Ketso ya ho ipeha kapa ho kgetha bowena boemong bo hodimo. Ketso ya ho dula sebakeng ntle le tumello. Boiketsi ba ho beha. Boipelaetso (bo-ip-ela-ets-aw) /grievance, complaint, injustice/ Ketso ya ho belaela kapa ho bontsha hose kgotsofale. Pontsho ya tletlebo kapa kgwao. Boiketsi ba ho belaetsa kapa belaela. /bon. Maipelaetso/ (bap. tletlebo). Boipepeso (bo-ip-ep-saw) /self advertisement, pride/ Ketso ya ho ipepesa kapa ho bontsha bowena pepeneneng kapa pontsheng. Pontsho ya boikgohomoso kapa boikutlo ba maemo. Boiketsi ba ho pepesa. /bon. 0/. Boiphahamiso (bo-ip-ha-ham-is-aw) /self exaltation/ Ketso ya ho iphahamisa kapa ho beha bowena hodimo hofeta tekanyo. Boemo ba ho phahamisa kapa ho nyolla bowena. Boiketsi ba ho phahamisa. /bon. 0/.

35

36

Boiphapanyo (bo-ip-hap-an-yaw) /ignoring/ Ketso ya ho iphaphanya kapa ho etsa eka ha ho letho le etsahalang. Boiketsi ba ho fapanya. /bon. 0/. Boiphasollo (bo-ip-ha-sul-law) /self freeing/ Ketso ya ho iphasolla kapa ho tloha kholehong ka bowena. Boemo ba ho ntsha bowena ho kotsi eka lebelloang. /bon. 0/ Boiphediso (bo-ip-hedi-saw) /self extinction, suicide/ Ketso ya ho iphedisa kapa ho tlosa bophelo ka ho ipolaya. Phediso ya bophelo ka bowena bakeng sa bowena; boiketsi ba ho fedisa. Boiphekolo (bo-ip-ek-ul-aw) /self healing/ Ketso ya ho iphekola kapa ho tlosa mahlaba a mmele kapa bohloko ka bowena; boiketsi ba ho phekola. /bon. 0/. Boiphenetho (bo-ip-hin-net-aw) /self inflicting, suicide/ Ketso ya ho iphenetha kapa ho ikutloisa bohloko ka ho ikotla kapa ho ipolaya. Boiketsi ba ho fenetha. Boipherekanyo (bo-ip-he-rek-an-yaw) /self confusing/ Ketso ya ho ipherekanya kapa ho kopanya kelello ya hao ka bowena. Boemo ba ho jala morusu sehlopheng sa heno le ba heno. Boiketsi ba ho ferekanya. /bon. 0/. Boiphetetso (bo-ip-het-ets-aw) /revenge, vindictiveness, vendetta/ Ketso ya ho iphetetsa kapa ho ho pheta se entsoeng ho wena ke motho kapa ntho e itseng ka ho kgutlisetsa ketso e tshoanang; ketso ya ho busetsa molamu sefateng. Boiketsi ba ho phetetsa. /bon. 0/ Mael. Ho busetsa molamu sefateng: ho iphetetsa kapa ho etsa se entsoeng ho wena ho moetsi. Boiphethatso. Boipheto (bo-ip-het-aw) /self repeating/ Ketso ya ho ipheta kapa ho etsa ketso lekgetlo leleng. Ho etsa ntho hangata. Boiketsi ba ho pheta. /bon. 0/ (bap. Pheto). Boiphetolo (bo-ip-he-tu-law) /disguise/ Ketso ya ho iphetola kapa ho etsa phetoho chebahalong ya sebopeho kapa ponahalo. Boiketsi ba ho fetola. (bap. boikgakanyo). Boiphihlelo (bo-ip-hi-hle-law) /ability/ Tsebo ya ho etsa ntho tse ngata. Ketso ya ho iphihlela kapa ho tseba bongata ba dintho. Boiketsi ba ho fihlela. Boiphodiso (bo-ip-ho-dis-aw) /self calming/ Ketso ya ho iphodisa kapa ho kokobetsa mocheso. Ketso ya ho tseba ho tlosa lehlaba kapa bohloko ka bowena; boiketsi ba ho fodisa. (bap. Iphodisa). Boiphumano (bo-ip-hu-man-aw) /disillusionment/ Ketso ya ho iphumana kapa ho thola bonnete ka bowena ka mora ho jalletsoa. Ho thola nnete ka bowena ka mora ho phelekanyetsoa. Boiketsi ba ho fumana. (bap. thetsollo). Boiphutho (bo-ip-hut-aw) /collectiveness/ Ketso ya ho iphutha kapa ho etsa ketso ka hloko. Boemo ba ho sebetsa jwalo ka phutheho kapa sehlopha. Boiketsi ba ho phutha. Boipiletso (bo-ip-il-lets-aw) /an apeal/ Ketso ya ho ipiletsa kapa ho tletleba ka kotlo e ntshitsoeng. Pontsho ya ho se kgotsofale. Boiketsi ba ho biletsa. Boemo ba ho bontsha tletlebo kgahlanong le qeto kapa sepheto se entsoeng ke lekgotla la dinyewe; boipelaetso bo etsoang kgahlanong le sepheto kapa tsela eo dintho di etsahalang ka teng; tsela ya ho lla ka ho ipiletsa ho moetsi wa ketso kapa motho wa boemo bo hodimo. /bon. Maipiletso/ (bap. sello, tletlebo, boitlatlarietso). Boipipetso (bo-ip-pets-aw) /self destruction, self smothering/ Ketso ya ho ipipetsa: ho ikoala moya ka sepheo sa ho itlhokofatsa kapa ho ipolaya. Boipoho (bo-ip-u-haw) /egocentricity, selfishness/ Ketso ya ho ipoha, ipona kapa ho bontsha boikgohomoso ka ho shebana le ho natsana le bowena feela. Boiketsi ba ho boha. (bap. boikgantsho, boipono). Boipokellelo (bo-ip-ukel-le-law) /wealth accumulation, aggrandizement/ Ketso ya ho ipokellela leruo ka bowena. Ketso ya ho iketsa morui. Boiketsi ba bokellela. Boipokello (bo-ip-okel-law) /self accumulation/ Ketso ya ho ipokella kapa ho eketsa se teng bakeng sa bowena. Boiketsi ba ho bokella.

36

creativeness/ Ketso ya ho iqapela kapa ho hlahisa ntho e ncha kgetlo la pele. /bon. (mm. Boitaolo (bo-it-a-ol-aw) /autonomy/ Boemo ba naha e tsamaisoang ke batho kapa baahi bateng ntle le tshihetso ya naha tse ding. mokgoa wa ho ipolela molato ntle le ho qobelloa ke emong. (mm. Boipuso (bo-ip-uso) /independence/ Ketso ya ho ipusa kapa boemo ba ho sebe tlasa taolo ya naha enngwe kapa motho emong. Boiketsi ba ho bonahatsa. qabanya. Boiketsi ba ho busa. Boiketsi ba ho bopa. coerciveness/ Ketso ya ho iqobella kapa ho etsa ketso e itseng ka sheshe ka bowena. Boiketsi ba ho qabanya. responsiveness/ Ketso ya ho ipuella kapa tsebo ya ho beha ntlha ka bowena ntle le thuso. (bap. Ratas). Boipuello (bo-ip-u-el-law) /eloquence. Boipopokanyo (bo-ip-u-pu-kan-yaw) // Ketso ya ho ipopokanya kapa ho ba sebakeng seleseng jwalo ka dikokoanyana. Puo e hlokang nnete. ponano. Boitataiso (bo-it-ata-is-aw) /self discipline/ Ketso ya ho itataisa kapa ho etsa ntho ntle le thuso e itseng Boiketsi ba ho tataisa. (bap. bontsha. hunger strike/ Ketso ya ho itapisa kapa ho phela ntle le sejo. pontsho).0/. qabantse). Boiketsi ba ho lahla. bolaya). bona. Polao. mmolai. sebolai. polokeho). Boiketsi ba ho qhena. Boiketsi ba ho bolaya. Boemo ba ho hana dijo. 37 . Boiqapelo (bo-iqa-pe-law) /invention. Boiqotsetso (bo-iqo-tse-tso) // Ketso ya ho iqotsetsa kapa ho nka qubung kapa bongateng ba ntho e itseng. buang. buisa. boiketsi ba ho buella. Bobokanya.37 Boipolao (boi-pu-la-aw) /suicide/ Ketso ya ho ipolaya kapa ho fedisa bophelo ba hao ka bowena. /bon. qabantsha. polokong. tokoloho). (bap. Mantsoe. Bua. qabantsho. (mm. puisano). Boiketsi ba ho qobella. /bon. Boitahlo (bo-it-a-hl-aw) /abscond/ Ketso ya ho itahla. Boitatolo (bo-it-at-ul-aw) /refuting/ Ketso ya ho itatola kapa ho hana se boleloang ka bowena ka ketsahalo e itseng. Ratas. Ketso ya ho tsamaya nako e sa dumela kapa e sale teng. Poloko. Boiqheno (bo-iq-hin-aw) // Ketso ya ho iqhena. popokanyo) /bon. 0/. buile. Boiketsi ba ho bolokela. Ketso ya ho itaola kapa ho etsa borata. buisana. Boiketsi ba ho latola. Boiponahatso (bo-ip-ona-ha-tso) /transfiguration/ Ketso ya ho iponahatsa ka tsela e sa tloalehang kapa ho fetoha sebopeho se tsebahalang. Boiketsi ba o bobokanya. Boiqeko (bo-iqe-kaw) /slow moving/ Ketso ya ho iqeka kapa ho tsamaya hanyane ka ho itlhokomela. show of/ Ketso ya ho ipontsha kapa pontsho ya bowena ka sebele. Pono. /bon. boithatelo) Tlh. Boipopo (bo-ip-op-aw) /pose. maipolelo/. Qabang. Boiketsi ba ho bona. Boiketsi ba ho bontsha. egocentricity/ Ketso ya ho ipona kapa ho bona bowena feela ntle le motho e mong. 0/ (mm. posing/ Ketso ya ho ipopa kapa ho lokisa sefahleho kapa mmele hore o hlahe hantle. Boiketsi ba ho qapa. ho nyamela kapa ho tsamaya ntle le ho bua. qabane. Boiqabanyo (bo-iqa-ban-yaw) // Ketso ya ho iqabanya kapa ho etsa hore ho be le qabang ka bowena. Boiketsi ba ho laela. Boipolokelo (bo-ip-ulu-kel-law) /savings account/ Ketso ya ho ipolokela kapa ho beha chelete polokelong. bone. Boipolelo (boi-pu-le-law) /confession/ Boemo ba ho bolela melato kapa dibe. (mm. /bon. Boiketsi ba ho lapa. qabana. Boitaelo (bo-it-a-el-aw) /uncontrolableness. sebui. orderless/ Ketso ya ho itaela kapa ho etsa ntho ntle le ho joetsoa kapa taolo. Boitapiso (bo-it-ap-is-aw) /fasting. 0/ (mm. “boitaolo” le “boitaelo” a na le meelelo e fapaneng. qabanyo. Maitapiso/. Bokgoni ba ho araba ka bokgeleke. puo. boiketsi ba ho laola. Boipontsho (bo-ip-onts-aw) /symbolism. Boiqobello (bo-iqo-bel-law) /self coersion. Boipono (bo-ip-on-aw) /self centerdness.

/bon. lebalang.38 Boitebalo (bo-it-iba-law) // Ketso ya ho itebala kapa ho se ele hloko ka bowena ba hao mabapi le kotsi e ka etsahalang. Maitesello/ (bap. (bap. telo). Boiketsi ba ho lekola. Boitekanelo (bo-it-eka-nel-aw) /stability. /bon. Boiketsi ba ho lebela. Boiteboho (boi-te-bu-haw) /self rewarding/ Ketso ya ho iteboha: ho fa bowena lethonyana bakeng sa mosebetsi o phethiloeng. Boitemoho (bo-it-emo-haw) /introspection. Kgongoana). Boithapoloso (bo-it-hap-u-lu-saw) /relaxation. lebatsoa. Maitebelo/. ho qenehela motho ya entseng phoso. Ketso ya ho etsa se lekanang bowena. Boiketsi ba ho thapolosa. Maitekanyetso/. Boitekolo (bo-it-eku-law) /introspection/ Ketso ya ho itekola kapa ho sheba phoso kapa bofokodi ba hao. ho bua kgahlanong le motho ya tshajoang. Ketso ya ho shoela nnete. Titiello). tereko). /bon. /bon. Boiketsi ba ho lekanela. Boiketsi ba ho lebala. Boiketsi ba ho lesella. Maithaopo/ (bap. teto). Boithapiso (bo-it-ha-pi-so) /leniency. Boithatafatso (bo-it-ha-ta-fats-aw) /stubborness/ Ketso ya ho ithatafatsa kapa ho ba manganga kapa ho satallisa molala ha o joetsoa. Maitemohelo/. /bon. moithaopi). ho sala morao ha ho etsoa ketso tse itseng. /bon. boikoetliso). Boiteko (bo-it-ek-aw) /an attempt/ Ketso ya ho iteka kapa ho etsa ketso eo ho nahanoang hore e thata. Boithaopo (bo-it-ha-op-aw) /volunteering/ Ketso ya ho ithaopa kapa ho etsa se itseng ntle le ho joetsoa. Boiketsi ba ho thatafatsa. Boiteteko (bo-ite-tek-aw) /self inflicting/ Ketso ya ho iteteka kapa ho ikutloisa bohloko ka ho ichapa kapa ho inatha. /bon. (bap. Boithapello (bo-it-hap-el-law) /pray for self/ Ketso ya ho ithapella kapa ho rapella bowena ba hao. /bon. Boiteteello (bo-it-ite-el-law) /overdressing/ Ketso ya ho iteteella: kaparo ya diphahlo tse ngata mmeleng hofeta tekanyo. Maiteteko/. Ho se natse kotsi e ka etsahalang. Boitekanyetso (bo-it-ekan-yets-aw) /self sizing/ Ketso ya ho itekanyesta kapa ho nka moroalo o kgonahalang. Boiketsi ba ho thabisa. indulgence/ Ketso ya ho ithapisa: ho ba bonolo kgahlanong le. Boiketsi ba ho thaopa. tesello). Boiketsi ba ho rapella. Ho ya le kgongoana hodimo. /bon. audacity/ Ketso ya ho iteta: ho ba le sebete sa ho loana kgahlanong le se tshajoang. Boiketsi ba ho lemoha. (bap. steadfastness/ Ketso ya ho itekanela kapa ho ba boemong ba botsitso ba kelello. ho lebana le kotsi ntle le tshabo. Boithabiso (bo-it-hab-is-aw) /entertainment/ Ketso ya ho ithabisa kapa ho etsa monate ka ho bapala kapa ho ya sebakeng se natefatsang. Boemo ba ho nka kotsi ka baka la tumelo. Boithapollo (bo-it-hap-ul-law) /excercise/ Ketso ya ho ithapolla: ho koetlisa mmele kapa ho etsa hore mmele o be boemong bo botle ka ho ikoetlisa. lebatsa. lebetse. Maitekolo/. Boitelo (bo-it-el-aw) /martyrdom/ Ketso ya ho itela kapa ho fana ka bophelo ba hao bakeng sa tumelo e itseng. Boiteto (boi-te-taw) /confrontation. forbearance. self realisation/ Ketso ya ho itemoha kapa ho lemoha bowena ba hao. Boitereko (boi-te-re-kaw) /smart dressing/ Ketso ya ho itereka: ho apara diphahlo tse ntle tse ncha. ho apara hantle haholo. Boemo ba ho nka mohato bothateng. entertainment/ Ketso ya ho ithapolosa kapa ho roba monakedi ka ho etsa ketso e itseng. Boitesello (bo-it-esel-law) // Ketso ya ho itesella kapa ho tlohela mmele kapa kelello e etse borata. tebalo) (bap. (bap. Maiteko/. Maitebalo/ (mm. /bon. Maitelo/ (bap. Boiketsi ba ho tela. Boiketsi ba ho tepella. /bon. moitedi. iteta. Boitepelliso (bo-it-epel-lis-aw) // Ketso ya ho itepellisa kapa ho tlohela mmele hore o tepelle. Maitepelliso/. Boitebelo (bo-it-eb-el-aw) /self guarding/ Ketso ya ho itebela kapa ho sheba bowena bakeng sa kotsi e ka hlahang. Lebala. 38 . Boiketsi ba ho teteka.

mokgoa wa ho etsa dintho ka tsela e hlokang tshekamelo ka ho thola kapa ho se bontshe maikutlo. /bon. keketseho ya bohloko ba leqeba e bakoang ke monga lona. Boithibo (bo-it-hib-aw) /self control. Boiketsi ba ho ratela. CV/ Lengolo le ngotsoeng ke motho ya batlang mosebetsi. Boiketsi ba ho tiisa. thoalo). caucus/ Ketso ya ho ithera kapa ho rera ka ntho kapa motho. Boitherelo (bo-it-he-rel-aw) /self decision/ Ketso ya ho itherela kapa ho etsa morero ka bowena. Boitiiso (bo-it-is-aw) /self strengthening/ Ketso ya ho itiisa kapa ho etsa hore mmele. rerile. Maithekiso/ (mm. /bon. rekela. Boitimo (boi-ti-maw) /fasting/ Ketso ya ho itima sejo kapa ho hana dijo ka mabaka a itseng. Tima. timang. 39 . Ho ba mokhachane kapa moimana. thibaka). /bon. (bap. kelello kapa bowena ba hao bo be matla.39 Boithatelo (bo-it-ha-te-law) /preference/ Ketso ya ho ithatela: ho rata ka ho kgesolla kapa ka kgetho ya motho ya kgethang. Setlankane sa boitlhaloso sa motho ya batlang mosebetsi. Boithepetliso (bo-it-hep-e-tlis-aw) // Ketso ya ho ithepetlisa kapa ho bontsha ho tefa. thibela. Boiketsi ba ho itherela kapa ho nka qeto ka bowena. timaka. Boiketsi ba ho rera. Tiisetso. Boiketsi ba ho rohaka. Boiketsi ba ho ithata. nna ke tla ba bontsha boitholelo tabeng ena: nkeke ka hlahisa maikutlo a ka. restrain/ Ketso ya ho ithiba kapa ho kgona ho itshoara kgahlanong le ho etsa ketso e itseng. Rera. Boithetso (bo-it-hets-aw) /self decieving/ Ketso ya ho ithetsa kapa ho nahana hore ntho e ka tsela e itseng empa ho se jwalo. thibane. time). Maithepetliso/. ho llela ntho tse sa lleloeng kapa tseo ho seng lebaka la ho di newa. Boiketsi ba ho thetsa. Boithati (bo-it hat-i) /neatness/ Boemo ba ho bontsha makgethe kapa bohloeki. Boiketsi ba ho thusa. Boiketsi ba ho thonkga. self marketing/ Ketso ya ho ithekisa kapa ho bapatsa le ho reneketsa bowena ba hao ka ho bua kapa ho ngola se itseng ka bowena ba hao. Reka. Morena De Klerk o bontsha boitholelo ha ho buuwa ka ditaba tsa kgethollo. thetso). rekoa). Boithusi (bo-it-hu-si) /self help/ Ketso ya ho ithusa kapa ho fana ka tshehetso bakeng sa hao kapa bowena. haholo ngoana. Hobaneng eka o sebedisa boitholelo tje monna. Mohl. Boiketsi ba ho roala. (mm. ho balabala ntle le lebaka le utloahalang. thibang. Thiba. boiketsi ba ho rekisa. /bon. thibile. Boiketsi ba ho thiba. rerela. timme. bed wetting/ Ketso ya ho ithotela: ho rotela diphahlo kapa moalo ntle le boikemisetso. boiketso ba ho thepetla. Boiketsi ba ho tima. rekile. Boithotelo (bo-it-hu-te-law) /self pissing. Maitherelo/. Boemo ba ho etsa ketso e itseng ka borata kapa ka tsela e bontshang ho hana. le hlalosang tsebo ya hae ya kgale le ya joale ka mosebetsi oo a o batlang. bontsha maikutlo a hao! Boithonkgo (bo-it-hun-kgaw) /injury aggravation/ Ketso ya ho inthonkga: ho etsa hore bohloko ba leqeba ho eketsehe. Boithero (bo-it-he-raw) /self scheming. rekisa. rerisa. rekisang. ntho e itseng ka ho kgetha le nako eo e batloang ke yena. Ketso ya ho ithata. thibisa. Boitholelo (bo-it-hu-le-law) /neutrality/ Ketso ya ho itholela: tloaelo kapa mokgoa wa ho bontsha tlhokeho ya leeme kapa tsela e sa bontshahatseng kgetho e otlolohileng. Boithoalo (bo-it-hwal-aw) /pregnancy/ Boemo ba ho ba le ngoana popelong kapa ho emara. Che. thibo. (mm. (mm. Ho ba mmeleng. rerang. ho batla. Boithekiso (bo-it-hek-is-aw) /marketing. Ketso ya ho bua mmoho ka thoko pele ho seboka kapa kopano ya dipuisano. Boithohako (bo-it-hwak-aw) /self insulting/ Ketso ya ho ithohaka kapa ho bua tlhapa e lebesitsoeng ho bowena. timana. timo. 0/. Lefu la serota. (bap. Boithekiso (bo-it-hek-is-aw) /curriculum vitae. rerelana). rekelana. thibeha.

tlamo. Boitlhokomelo (bo-itl-haw-kom-el-aw) /self caring/ Ketso ya ho itlhokomela kapa ho nka bohato ba ho thibela kotsi pele e hlaha ka bowena. Boiketsi ba ho tlama. complaning/ Ketso ya ho itlatlarietsa kapa ho balabala lolololo. Boemo ba ho bua haholo. Ketso ya ho tjeka ka baka la mmino. tlamme. hloekisang. undertaking. jalla. Boitlhobodiso (bo-itl-hu-bu-dis-aw) /self empoverishing/ Ketso ya ho itlhobodisa kapa ho etsa hore o futsanehe ka bowena ka baka la ketso tse itseng. Boiketsi ba ho hlekehla. Tlama. Maitjoetso/ Boitlamahanyo (bo-itla-ma-han-yaw) /association. hlahafetse. /bon. Tlama. hlolosetsa. Hlalosa. Boiketsi ba ho joetsa. Boitlhetlheello (bo-itl-hetli-el-law) /overdosage/ Ketso ya ho itlhetlheella kapa ho ipha dijo tse ngata hofeta tekanyo. wa hokae. Maitlamo/ (mm. Boitlhatlhobo (bo-itl-ha-tl-hu-baw) /self-analysis/ Ketso ya ho itlhatlhoba kapa ho sheba phoso kapa dintle le dibe tsa hao. Boemo ba ho kgalema bowena ba hao bo sa lokang. tlhahafiso. Boiketsi ba ho hlekefetsa. Hloekisa. Hlaha. jalajala. (mm. Boiketsi ba ho jara. tlamahanya). Boiketsi ba ho hlahloba. Boitlhoekiso (bo-itl-hwe-kis-aw) /purification/ Ketso ya ho itlhoekisa kapa ho tlosa sekodi mmeleng ka ho hloekisa kapa ho hlatsoa ka ntho e itseng. Boiketsi ba ho hlehleella.40 Boitjalo (bo-it-jal-aw) /seed dispersal/ Ketso ya ho itjala kapa ho hlaha hoa semela kapa sejalo ntle le ho jaloa. tlamme. Boiketsi ba ho hlahisa. boiketsi ba ho hlalosa. tlhaloso). Boiketsi ba ho jala. jadile. jetse. (mm. Boemo ba ho bontsha hore o mang. (bap. Boitlheketlho (bo-itl-hek-etl-haw) /self shaking/ Ketso ya ho itlheketlha kapa ho tsitsinyeha ntle le ho etsisoa joalo. jalang. (mm. /bon. hlahafatsa. choachoaselo). hlahafala. Boiketsi ba ho hlahafatsa. tjalo). Boitjariso (bo-it-ja-ris-aw) /self commitment/ Ketso ya ho itjarisa kapa ho nka moroalo ka bowena ntle le taelo. Boitlhahisetso (bo-itl-ha-his-ets-aw) /self producing/ Ketso ya ho itlhahisetsa kapa ho etsa ka ho sibolla ntho ka bowena. jalaka. hloekisitse. (mm. tlamang. Boemo ba ho ikhalefisa. (mm. Jala. Boitlhahiso (bo-itl-ha-is-aw) /self appearing/ Ketso ya ho itlhahisa kapa ho hlaha ka bowena ntle le ho batloa. Boitjoetso (bo-it-jwe-tsaw) /self discipline/ Ketso ya ho itjoetsa kapa ho ikgalema ka bowena ntle le tshutshumetso ya mang kapa mang. 40 . Boitlhekefetso (bo-itl-hi-ki-fe-tso) /self inflicting/ Ketso yaho itlhekefetsa kapa ho ikutloisa bohloko ka baka le itseng. Boitlhahiso (bo-itl-ha-hi-saw) /manifestation/ Ketso ya ho itlhahisa: ho ba pontsheng ya leihlo moo ho bonahalang mekgoa. bonyofu). (bap. tlamang. Boemo ba ho tsitsinyeha ka bowena. Boitlatlarietso (bo-i-tla-tla-ri-ets-aw) /nagging. affiliation/ Ketso ya ho itlamahanya kapa ho kgetha ho wela ho mokga o itseng ka bowena ntle le taelo. hlalosang. hlalositse. tlhahafatso). Boitlhaloso (bo-itl-ha-lu-saw) /identification/ Ketso ya ho itlhalosa kapa ho hlalosa bowena ba hao le morero wa hao. (bap. hlahafisa. Boiketsi ba ho hlobodisa. Boiketsi ba ho hloekisa. tlamaka). (bap. Boiketsi ba ho hlahisetsa. tlamolla. Boitlamo (bo-i-tla-maw) /commitment. vow/ Ketso ya ho itlama kapa ho nka kano. Boiketsi ba ho tlatlarietsa. Boemo ba ho ipaballa. tlamana. boipaballo). boiponahatso). Ketso ya ho dumela ho etsa ketso e itseng tlasa tumellano. boiketsi ba ho hlokomela. Boitlhahafatso (bo-itl-ha-fats-aw) // Ketso ya ho itlhahafatsa kapa ho iketsa bohale ka lebaka le itseng. Ketso ya ho hlobola diphahlo ka bowena. boiketsi ba ho tlamahanya. sebopeho le boemo. tlhoekiso). Boemo ba ho kena mathateng ka bowena kapa ho kena tabeng tse boima ntle le ho laeloa.

Boiketsi ba ho lokisetsa. Tlohelo). tlhompho) (bap. Boitseko (bo-its-ek-aw) /freedom struggle/ Ketso ya ho itseka kapa ho loanela tokoloho kapa ditshoanelo. tsamaile. Boiketsi ba ho tlontlolla. Boemo ba ho ja tloae. tsekisana. debut/ Ketso ya ho itsebahatsa: ho bonoa lekgetlo la pele. motsamai) (bap. Maitloaetso/. (mm. tsekile). Boitoantsho (bo-it-wants-haw) /conflict. sebopeo le hore o mang. hlopheha. kapa ho nka ketapele hoa sehlopa sa ditlhodisano kapa sebapadi sa papadi e itseng. mohlophehi. e tlang ho etsahala nako e tlang. Boitloaetso (bo-itl-wa-ets-aw) /addiction. /bon. Boitshabehiso (bo-its-ha-be-his-aw) // Ketso ya ho itshabehisa kapa ho etsa sebopeho sa hao se be sebe kapa se mpefale. (mm. Boitsamaiso (bo-its-ama-is-aw) /independence/ Ketso ya ho itsamaisa kapa ho etsa ntho ka bowena ntle le thuso. tsamaisa. Boemo ba ho ba malala-a-laotsoe. boitukiso). boiketsi ba ho tsebisa. Boemo ba ho dula o itlhophisitse. disagreement/ Ketso ya ho itoantsha kapa ho se dumellane ka taba kapa ketso e itseng pakeng tsa batho kapa mokgatlo. tsebiso. tsekisaka. motsamao. launch. tseko. presentation. Hlompha. tsebana. Maitlhophiso. mohlomphehi. (mm. Maitsebiso/. Maitlhompho/. Boiketsi ba ho hlompha. tsebo. Boiketsi ba ho loantsha. Boitshebetso (bo-its-he-bets-aw) /self employment/ Ketso ya ho itshebetsa kapa ho sebetsa ntle le ho ba mosebeletsi wa motho e mong. Boemo ba ho utloisisa bowena ba hao. hlomphaka. Boemo ba ho se nkele batho fatshe. Boitokiso (bo-it-uki-saw) /preparedness/ Ketso ya ho itokisa kapa ho ba malala-alaotsoe. /bon. ho joetsoa ka melao ya mosebetsi lekgetlo la pele. ho se tsoelepele ka ho sebetsa. tlhompho) /bon. Boiketsi ba ho tshabehisa. Boiketsi ba ho tseka. Hlopha. hlomphana. Mokgoa wa ho ba maemong a lokileng bakeng sa ketsahalo e itseng. (bap. Maitlontlollo/. Boiketsi ba ho sebetsa. 41 . Boitokollo (bo-ito-kol-law) /resignation/ Ketso ya ho itokolla: ho lesa mosebetsi. hlophile. tlhopho). Boiketsi ba ho tseba. Boiketsi ba ho hloma pele.41 Boitlhomopele (bo-itl-haw-maw-pi-li) /a lead. Boitlhonamiso (bo-itl-hu-na-mi-saw) /self saddening/ Ketso ya ho itlhonamisa kapa ho etsa ketso tse etsang hore o hloke monate. tsekisa. Boitlhophiso (bo-itl-hop-is-aw) /preparation/ Ketso ya ho itlhophisa kapa ho itukisetsa ketsehalo e itseng. Boitsebo (bo-its-eb-aw) /self awareness/ Ketso ya ho itseba kapa ho tseba bowena ba hao ka botlalo. leading/ Ketso ya ho itlhoma pele kapa ho ba ka pele. Boitlhompho (bo-itl-homp-haw) /self respect/ Ketso ya ho itlhompha kapa ho lesa ketso tse ka o tlontlollang kapa tsa o tshehisa ka batho. Tsamaya. (mm. Tseba. tsebisa. hlompheha. boipuso). /bon. tlhopheho. ketsahalo e bonahatsoang le ho tsebahatsoa qalong. Boitlhopho (bo-itl-hup-aw) /self troubling/ Ketso ya ho itlhopha kapa ho ithaopa ho etsa ketso e itseng bakeng sa motho emong kapa bowena. Boiketsi ba ho hlophisa. Tseka. tsebang. Boiketsi ba ho hlopha. tsekisitse. tsebano. Boitlontlollo (bo-itl-ontl-ul-law) /self humilation/ Ketso ya ho itlontlolla kapa ho etsa ketso e kgesehang ho wena. addictiveness/ Ketso ya ho itloaetsa kapa ho ba lekgoba la ketso tse itseng. tsekang. Boiketsi ba ho hlonama. tsebile. hlomphile. (bap. Boemo ba batho ba ntoeng ya boipuso. selelekela). (mm. Boitsebahatso (boi-tse-ba-ha-tso) /induction. tsamayang. hlophehile. setsebi) /bon. Boemo ba ho laola bowena. ho hlahisoa sehlopheng kgetlo la pele. (bap. Boemo ba ho tsebahatsa bowena ba hao. Boitsebiso (bo-its-ibi-saw) /introduction/ Ketso ya ho itsebisa kapa ho hlalosa bowena ba hao. Boitokisetso (bo-it-uki-se-tso) /readiness/ Ketso ya ho itokisetsa kapa ho ba maemong a ho etsa ketso e itseng. ho tlohela tshebeletso.

Boitshoehliso (bo-its-hwe-hlis-aw) /self dirty/ Ketso ya ho itshoehlisa kapa ho itshilafatsa. Matshidiso/. sitile. Boiketsi ba ho tshoehlisa. Boemo ba ho ba le tshoabo. Sokola. Boemo ba ho ithiba ho se etse ketso e itseng. Boemo ba ho ba haufi. boiketsi ba ho sita. Boemo ba ho etsa ketso e senang mosola. sitisa. Boiketsi ba ho sotla. Boemo ba ho ikutloa o le motle kapa o ka hlola. Boitshukudiso (bo-its-huk-udi-saw) /self troubling/ Ketso ya ho itshukudisa kapa ho etsa ketso tse sokodisang bowena. Boitshoabelo (bo-its-hwa-bel-aw) /embarrassment/ Ketso ya ho itshoabela kapa ho ba dihlong ka bowena ba hao ka baka la ketso e itseng. Sita. sokolaka. soabile. Boemo ba mmele o moholo hofeta tekanyo. e tlontlollang. (mm. Maitshoantshiso. Boiketsi ba ho sokodisa. tshokolako). Lentsoe le nepahetseng ke “boitshokodiso” hofeta “boitshukudiso” 42 . sitiloe. (mm. Soaba. protection/ Ketso ya ho itshireletsa: ho kgona ho loana kgahlanong le sera ntle le ho thusoa. Boemo ba ho kokobetsa bohloko ba pelo kapa maikutlo. an endevour/ Ketso ya ho itshoenya kapa ho leka ho etsa ntho e itseng bakeng sa motho e mong. /bon.42 Boitshepo (Bo-its-hep-aw) /confidence/ Ketso ya ho itshepa kapa boikutlo ba ho ba mohlodi. tshireletso). tshoabo) /bon. Boitshoenyo (bo-its-hwen-yo) /an attempt. copy/ Ketso ya ho itshoantshisa kapa ho etsa hore ntho di tshoane kapa di shebahale ka tsela e le nngwe. Boitshoaro (bo-its-hwa-raw) /behaviour. sokodisa. tshoabiso. sihlolla). Boitshito (bo-its-hit-aw) /obesity. Boemo ba ho nka mohato o boima ka bowena ka baka la tshokolo kapa tshotleho. ho etsa matsapa a ho phethahatsa ketso e itseng bakeng sa motho emong kapa bowena. Boemo ba ho etsa hore o tshoehle ka bowena. tshito. tsebo ya ho hlola mofutuhi kapa sera ntle le thuso. Boitshidiso (bo-its-hi-dis-aw) /self condolence/ Ketso ya ho itshidisa kapa ho thoba bohloko ba pelo kapa maikutlo ka bowena. Boiketsi ba ho sokolela. Boiketsi ba ho tshidisa. Masoabi. Tlh. Maitshoenyao/. (mm. Boitshotetso (bo-its-hot-ets-aw) /self approaching/ Ketso ya ho itshotetsa kapa ho atamela pela motho kapa ntho e itseng. (bap. Tshihlollo. /bon. accouchment/ Ketso ya ho itshihlolla kapa ho tsoala ngoana kapa lekgabunyane. Boiketsi ba ho soabisa. Boiketsi ba ho sotetsa. Boitshokolelo (bo-its-huk-ul-el-aw) /self suffering/ Ketso ya ho itshokolela kapa ho sokola ka bowena ntle le ho sokodisoa. Boiketsi ba ho tshoantshisa. (bap. tshokodiso. maitshoabelo/. manner. soabang. Boiketsi ba ho soabela. Boitshotlo (bo-its-hot-law) /self suffering/ Ketso ya ho itshotla kapa ho baka tshotleho ka bowena ka ketso tse itseng. Boiketsi ba ho tshoenya. etiquette/ Ketso ya ho itshoara kapa ho bontsha mokgoa o motle. Boitshihlollo (bo-its-hi-hlul-law) /conception. tshokolo. Boiketsi ba ho sihlolla. Boitshohlometso (bo-its-hu-hlu-me-tso) /interruption/ Ketso ya ho itshohlometsa: ho kena ditabeng tse sa ameng moetsi. Boitshireletso (bo-its-hi-re-le-tso) /self defence. overweight/ Ketso ya ho itshita kapa ho ba le mmele o motenya kapa boima haholo. Boitshokodiso (bo-its-huk-dis-aw) /self troubling/ Ketso ya ho itshokodisa kapa ho etsa hore o sokole ka bowena. Boitshoantshi (bo-its-hwa-nts-hi) /duplication. sokolang. Boiketsi ba ho tshepa. tshitiso). diitshoantshisi/. /bon. Boemo ba ho nka diketso tsa tshokolo. (bap. boiketsi ba ho tshoara. ho etsa ketso e itseng ntle le tumello kapa taelo. sitoa. soabisa. Boiketsi ba ho sokodisa. Tshohlometso). Boitshoabiso (bo-its-hwa-bis-aw) /self disappointing/ Ketso ya ho itshoabisa kapa ho phoqa bowena ka ketso tse itseng. sokotse.

Bokakalope (bo-ka-ka-lu-pe) /vagrance. joala). Boitsitsinyo (bo-its-its-in-yaw) /action plan/ Ketso ya ho itsitsinya kapa ponahalo ya ho nka mohato kapa bohato ka ketso e itseng. tshokolako) /bon. tshokolo. Majoang/. Boka (bo-ka) /praise/ Ho paka boholo ba Modimo le matla ohle a Hae. fatshe ka hara ntlo kapa thepa ya ka tlung e phatsimisoang. Malala a laotsoe. (bap. sebaka se ka hare sa ntho e itseng. Boemo ba ho thaba kapa ho ba motlotlo haholo. sokolang. boqaba). Bojabotsheha (bu-ja-buts-he-ha) /eat-and-smile-person/ Motho ya dulang a bososela kapa a tsheha ha a ja. Bojadikata (bo-ja-di-ka-ta) /great starvation/ Tlhokeho ya dijo e kgolo ka ho fetisisa. 0/. Boka (bo-ka) /to make love. Bojoalo (bo-jwa-lo) /typical/ Sebopeho seo ntho kapa motho a hlalosoang ka sona se nepahetseng ka botlalo. Tloaelo tsa leqaba. moitshunyatshunyi) /bon. Mokgoa wa sekgalekgale wa ho phela. sokotse. upper/ Sebaka se hlahelletseng hodimo. sokodisa. Sunyasunya. Ho bontsha teboho ka pina kapa diketso tse itseng. Ho boka dikgomo: ho dumedisa. Boiketsi ba ho dumela. Nako yona ena. to have sex/ Ho robala le motho e motona kapa e motshehadi ka baka la ho kotana. Boiketsi ba ho tsitsinya. Boemo ba ho ba ditabeng tse sa hlokeng boteng ba hao. Boiketsi ba ho tumisa. Boitshunyatshunyo (bo-its-hun-ya-ts-hun-yaw) /interference/ Ketso ya ho itshunyatshunya kapa ho kena ‘taba tse sa batleng wena. /bon. Honajoale. bohare). Tloaelo 43 . /bon. mejadikata/. Bojoala (Bo-jwa-la) (bojwala) /beer/ Seno se tahang kapa tawang. (bap. Mohl. self exaltation/ Ketso ya ho itumisa kapa ho etsa setumo bakeng sa hao kapa bowena. 0/. Re a tseba hore ke bojoalo ba hae. hamorao. (mm. (mm. readiness/ Ketso ya ho itukisa kapa ho ba makgatheng a ho etsa ketso e itseng. Boitumelo (bo-it-ume-law) /happiness/ Ketso ya ho itumela kapa ho bontsha thabo e kgolo bakeng sa bowena. (bap. Motsotsong ona. Boka (bu-ka) /polish/ Mafura a tlotsang dieta. drop out/ Boemo ba sekakalope kapa motho ya tsamayang ntle le morero kapa sepheo. Boiketsi ba ho sunyasunya. tshokodiso. Seno se kopantsoeng ka metsoako ya ditomoso. bojabotseha). boemo bo bonahalang ka sebopeho sa sona se hlahelletseng. majaatsheha/ (mm.43 le ha batho babang ba rata ho sebedisa lentsoe lena ka modumo wa “U” o tebileng haholo. Boemo ba ho iphahamisa kapa ho ipeha boemong bo hodimo ka bowena. Eseng hosane kapa maobane empa kajeno. lefetodi la bokatlase. Bokahare (bu-ka-ha-re) /an inside of/ Dipakeng tsa ntho e itseng. e aparetseng boholo ba naha. Bojoale (Bo-jwa-le) /present/ Nako yona ena. Bokahodimo (bu-ka-ho-di-mu) /top of. Basotho ba boroa ha ba sebedisa lentsoe lena ba poma “bo” mme ho sale “joang”. sokolaka. /bon.Tem. Mael. sa riteloa mme sa tlhotloa. Boitukiso (bo-it-uk-is-aw) /preparedness. Maitshukudiso/. 0/. /bon. Bojoang (bo-jwa-ng) /grass/ Semela se ka sebedisoang molemong wa phoofolo kapa motho bakeng sa ho jewa kapa ho etsa mosebetsi o itseng. Hangata lentsoe lena le sebedisoa ke Batswana. /bon. Mael. Boiketsi ba ho lokisa. Boemo ba ho ja dikatana ka baka la ho sokola kapa bosio ba dijo. Ho boka ha di oroha: ho lebella sephetho sa se etsahalang kapa se buuwang honajoale. Boitumiso (bo-it-umi-saw) /self fame. Bokaba (bo-ka-ba) /primitive/ Boemo ba motho kapa ntho e sa hlalefang. sunyasunyile. Sokola. Mokgoa wa motho ya joalo. Tlh. Ketso ya motho kapa ntho e sa rutehang.

conglomerate/ Ho etsa hore dintho di be ngata kapa di ngatafale. Ho eketsa ka ho ngatafatsa. Sekebekoa). sekgobi. porosity/ E bonahalang kapa e bonahatsang bokahare. bomorao. Monyako. outside of/ Sebopeho sa ntho ha e shejoa kapa e hlahlojoa kantle. Ho robalana pakeng tsa motho e motshehadi le e motona. Bokanya (bo-kan-ya) /unify/ Ho etsa hore batho kapa dintho di be sebakeng seleseng. Boemo ba ho ba moimana kapa ketso ya ho emara. (mm. /bon. transparent. lemati. ho etsa hore batho kapa dintho di be mmoho sebakeng seleseng. (bap. Kgabane) /bon. Ho ba teng nqa e le nngwe kapa sebakeng seleseng. Ketso e bontshang hose be le thahasello kapa botio ba ketsahalo e etsoang. hora. (bap. Boemo ba mohlankana kapa monna ya ketso tse ntle kapa mekgoa e metle. (bap. Ho thonaka ka ho etsa bongata ba ntho. Bokanqane (bo-ka-nqa-ne) /transparence. lefetodi la bokapele. Lefetodi la bokahare. Kotana). (bap. Nako e tlang. rolling stone/ Boemo ba motho ya tsamayang dibakeng tse ngata ntle le morero kapa sepheo sa bohlokoa. 44 . mokgobi) /bon. Tlh. kgobo. Kamoso). Bokgobi (bo-kgo-bi) /sculpture/ Mosebetsi wa mokgobi kapa sekgobi. ponahalo ya ntho ha e hlauwe ka pele. gentleness/ Ketso ya ho ba kgabane kapa ho bontsha tlhompho. kgoedi kapa selemo se tlang. Bokgabane (bo-kga-ba-ni) /gentlemanlike. Bokgachane (bo-kga-cha-ni) /pregnancy/ Boemo ba ho ba le ngoana ka mpeng kapa boteng ba bophelo ka popelong ya mosadi kapa motho e motshehadi. (bap. mosebetsi wa sekeleme kapa moqhekanyetsi. bokebekoa). Bokana (baw-ka-na) /to have sex with/ Ketsetsano ya ho boka. Bokamoso (bo-ka-mus-aw) /future/ Motsotso. Bakgobi. (bap. eo le ha e le teng leihlo le kgonang ho bona bokahare ba yona. lejoe kapa ntho e itseng ho etsa setshoantsho. (bap. ponahalo eo leihlo le e bonang. Bokamorao (bu-ka-mu-ra-u) /back side/ Lehlakore le ka morao la mmele kapa ntho. Nako e latelang e tlang ho fihla ka mora nakoana e itseng. ntle le bokahare ba yona. Bokeletsa (bu-ke-le-tsa) /accumulate. lehlafi). Bokapele (bu-ka-pe-le) /front side/ Lehlakore le ka pele la mmele kapa ntho. Mosebetsi wa sekebekoa kapa motho ya utsoang le ho qhekanyetsa. motsotsoana. Bokana (bo-ka-na) /to gather/ Ho ba mmoho kapa kaofela. to amass/ Ho etsa hore batho ba be bakeng seleseng. tlhokeho ya mafolofolo le botio. Bokeleme (bo-ke-le-me) /chicanery/ Ketso ya ho sebedisa puo ya ho jalletsa. Bokako (bo-ka-ku) /frivolousness/ Ntle le ho tia kapa pontsho ya botio.44 le mokgoa wa motho ya hlolehileng dithutong tsa hae ebile a etsa diketso tse mpe haholo. Bokella (bu-kel-la) /to assemble. dikgobi/. bokamorao). Bokantle (bu-ka-ntle) /crust. Ho nka ho tloha fatshe. Kgoba. Ketso ya ho bopa kapa ho etsa setshoantsho ka sefate. lekaota). Bokebekoa (bo-ke-be-kwa) /crime/ Ketso ya motho ya phelang ka ho utsoa. Ho etsa hore batho ba be pitsong. kgobang. mokgoa wa lekako. kgobile. Ho kgobokana nqa e le nngwe. qhekanyetsa le ho hlekefetsa ho fihlella seo a se batlang. letsatsi. 0/. Bokaota (bo-ka-o-ta) /vagrant. e pepeneneng. Boemo ba motho ha bo hlalosoa ho ya ka nako e tlang. Lentsoe le nepahentseng ke “bokakalope” hofeta “boqaqalope”. (bap. Makgabane/. Bokeno (bu-ken-aw) /entrance/ Sebaka seo batho ba tsamayang ho sona ha ba kena moahong o itseng. Boemo ba ho betla sefate. Bokella (bu-kel-la) /collect/ Ho etsa qubu kapa qhowa ya dintho. lejoe kapa ntho e itseng. Lesoba la ho kena ka hare.

Bokgoahlapa (bo-kgwa-hlap-a)/negligence. kajeno. Bokhalokhalo (bu-kha-lu-kha-lu) /pap crust/ Letlalo la bohobe le cheleng kapa le tiileng. Ka tsela eo eseng telele. Bokgonono (bu-kgaw-naw-naw) /scepticism/ Boteng ba pelaelo kapa ho se tshepe. Boemo ba mokoma. Kgeleketsa. Boemo ba ho ba 45 . Kgona. kgono). bokhalokhalo). (bap. Letlalo la sejo se itseng ha se chele. Seboko) /bon. rera. maboko/. Ho lla haholo ha bohloko. Bokollisa (baw-kawl-li-sa) /cause to cry/ Ketsiso ya ho bokolla. Ponahalo kapa tsebo ya ho tuma ka baka la mmino kapa ho bua haholo. kapa ho bontsha diketso tsa motho kapa phoofolo e phelang. Boemo ba ho koetela kapa ho nka ntle le tumello. parsimonity/ Boemo ba motho ya timanang haholo. oversight/ Mokgoa wa ho baka diketso tse lebisang kotsing kapa tsietsing eneng e ka qojoa. Bokoata (bo-kwa-ta) /barbarism. Tlhokeho ya makgethe kapa ho se ithate. boemo le tloaelo e lebisang kotsing ka lebaka la bohlasoa ba moetsi. pohahalo ya ho tsilatsila kapa ho belaela. carelessness/ Boemo ba ho ba sekgoahlapa kapa motho ya bohlasoa. leqaba). kgutsufalo. Bokgonatha (bu-kgu-na-tha) /stinginess. Ketsahalo e etsahetseng pele ho hona joale. utloa. kgutsofatso. Phodiso ka ho laola le tshebediso ya moriana wa setho.45 Bokgale (bo-kga-le) /past tense/ Ntho kapa ketso e etsahetseng nako e fitileng kapa kgale. mokgutshoanyane). (mm. uncivilised act/ Boemo ba koata kapa motho ya etsang diketso tse sa tsamaisaneng le sejoalejoale. kgeleketso. Ketso ya ho etsa ntho tsa sekgale kgale. Bokoala (bo-kwa-la) /cowardice/ Boemo ba lekoala kapa motho ya tshabang ho loana kapa ho ya ntoeng. Boemo ba motho ya tsebang ho bina. Sekoeta). kgonahala. (bap. Mosebetsi wa lekgoba. Bokhokho (bo-kho-kho) /pap crust/ Letlalo la bohobe le cheleng kapa le tiileng. Mosebetsi kapa boemo ba lekoala. Bokgeleke (bo-kge-le-ke) /good singing. Lentsoe le bontshang ketsahalo e etsahetseng kgale kapa nako e fetileng. Boko (baw-kaw) /brain/ Bokahare ba lehata kapa lesapo la hlooho moo ho nang le lero seka sereledi seo eleng sona se ikarabellang bakeng sa ho nahana. Bokgoni (bo-kgo-ni) /capability/ Ketso ya ho kgona kapa ho tseba ho etsa ntho e itseng ka bokgabane. /bon. kgeleke). (bap. makhokho/ (bap. Diboko/. thetsa. Bokgutshoanyane (bo-kguts-wan-yan-e) /shortness. bona. Boemo ba ntho kapa motho ya seemo seseng seholo ho ya hodimo. kgonne. motho ya sa faneng ka seo anang le sona le ha se le sengata. kgutsufatsa. Bokgoahlapa (bo-kgwa-hlap-a) /untidiness. makhalokhalo/. disregard. Boemo ba ho ba le lekgonono. Bokolla (bo-kol-la) /to cry/ Ho bontsha bohloko ka ho ntsha keledi kapa ho hoeletsa haholo. Sekgoahlapa). Bokgoba (bu-kgaw-ba) /bondage/ Boemo ba lekgoba kapa motho ya sebedisoang ka thata a sa lefjoe. /bon. Bojoale). Bokoma (bo-ko-ma) /an act of being a traditional healer/ Boemo ba ho ba mokoma kapa motho ya fodisang wa setho ka ho sebedisa mothokgo kapa taola. in short/ Ketso ya ho ba kgutshoanyane kapa ho hloka bolele. Boemo ba ho ba mokoma kapa ngaka e laolang ka masapo le ho sebedisa methokgo. kgutsufala. /bon. Ponahalo ya tshabo ya ho ithaopa kapa letsoalo la ho etsa ketso e itseng. koata. Bokoeta (bo-kwi-ta) /hijacking/ Ketso ya sekoeta kapa motho ya nkang motho emong ka mahahapa. (mm. (mm. (bap. boqhetseke kapa botle. Ketso ya ho sebetsa ka thata ntle le moputso. stardom/ Ketso ya ho ba kgeleke kapa ya ho tseba ho bina. Kgutshoanyane. Ketsahalo ya polelo kapa maemo a ntho e etsahetseng kgale. letlalo la sejo se itseng ha se chele. (mm.

Ho hoebisa ka ho bua ka ntho hore e rekoe. (bap. Metsi. Moetlo wa ho beha maruo a naha mmusong le batho ba teng. Selehe) Bolekana (bo-le-ka-na) /small tin/ Lebekere le lenyane le sebedisoang ho tshela ntho. Bolaisoa (bo-la-is-wa) // Boetsuwa ba ho bolaisa. lethuela). 0/ Mael. tebalo) Bole (bo-le) /that one/ Lesupi le bontshang ntho e hole e qalang ka tlhaku “B”. kapa tse ka tsheloang. Bolaisa (bo-la-is-a) /to lead into troubles/ Ho kenya kgathatsong kapa ho isa bothateng kapa boemong ba ho otloa kapa ho fenethoa. boemo ba molebadi. Tshepiso enang le tiisetso e 46 . Ka tsela e bonolo e hlokang bothata. sehaelo sa phoofolo kapa ntho e itseng. a hlahang mmeleng e le pontsho ya bokudi ba leqeba kapa mmele. Bolala (bo-la-la) /vagabonce/ Boemo ba ho ba selala kapa ho dula le ho tsamaya hohle ntle le sepheo kapa morero o tsitsitseng. 0/ (bap. pokola. mokoma. dinaha kapa mekgatlo. Ho tlosa bophelo kapa ho etsa hore motho kapa ntho e phelang e shoe. /bon. Bolapa (bu-la-pa) /nepotism/ Tloaelo ya ho etsetsa ba lelapa botle. haholo ka ho ba fa mosebetsi o lefang tshebeletsong tsa mmuso kapa tsamaiso. Mohl. illness. Mohl. Bolacha (bo-la-cha) /simple/ Ka tsela e bobebe kapa e bobebo. Bokomonisi (bo-ko-mo-ni-si) /communism/ Mokgoa. selelapa). haholo tse metsi.46 nkgekge kapa ngaka ya setso e sebedisang ditaola kapa moriana wa setho. ho se hopole se etsahetseng ka botlalo. lekomonisi). selao). Bokudi (bo-ku-di) /sickness. Lentsoe le sebedisoang ho supa ntho e hole. Bolehe (bo-le-he) /stupidity/ Boemo ba selehe kapa motho ya hlokang bohlale kapa tlhalefo ka ketso tsa hae. /bon. purulence/ Madi a bodileng a leqeba. Bosio ba mafolofolo kapa matjato. Bolakara (bo-la-ka-ra) /candle holder/ Sesebedisoa se tshoarang lebone kapa ntho e kgantshang. Bolekane (bu-le-ka-ni) /friendship. Bolao (bo-la-o) /habitat/ Sebaka seo phoofolo kapa ntho e itseng e dulang ho sona kapa teng. camel or donkey dung/ Masepa a pitsi. O bua ka bohobe bole. Bokuduba (bo-ku-du-ba) /horse. tumelo le moetlo o sebedisoang ke lekomonisi kapa motho wa naha ya makomonisi. Mphe bohobe bolala. /bon. /bon. mabolakara/. kamela kapa leloka le lelapa la phoofolo tsena. Bolaya (bu-la-ya) /to kill/ Ho fedisa bophelo ba motho kapa ntho e phelang. (bap. sesu). ailment/ Boemo ba hose be monate mmeleng kapa kelellong. malekana/. Tlhokeho ya ho phela hantle. Ke tsamaya le bolala bo mane. (bap. tebatso. E senang mohatla kapa mosela. Mael. Ho phunya seso se tsoe boladu: ho bua taba ntle le ho potoloha kapa ho tsilatsila. koatola. bolokoe. (bap. Ha bonolo ntle le tshitiso. to decompose/ Ho etsa hore ntho e lahle boleng ba yona ka ho senyeha kapa ho fetola sebopeho se setle. Bolala (bo-la-la) /that one over there/ Lesupi le bontshang ntho e hole e qalang ka tlhaku “B” . /bon. Mpa tshehla ha e bolaye: ha feela motho a jele a kgotshe. (bap. tseding ha di hlokahale. Ho etsa hore ntho e nkge ka baka la ho hloka bophelo bo botle kapa bokgale. seka lero. Bola (bo-la) /to get rotten. Bokopa (bo-kop-a) /without tail/ E hlokang mohatla. makuduba/ (bap. covenant. Boledisa (bo-le-dis-a) /to advertise/ Ho pepesa ntho e itseng ka sepheo sa hore e rekoe kapa e rekisoe. pere. kgapane. alliance/ Setsoalle kapa botsoalle bo tiileng bo etsoang ke batho. Ke batla boleke bolala. Bolebadi (bo-le-ba-di) /amnesia/ Lefu le bakang ho lahleheloa ke kgopolo e kgolo. Ketso tse hlokang tjantjello kapa mafolofolo. lentsoe le sebedisoang ho supa ntho e hole ka ho toboketsa. Boladu (bo-la-du) /pus.

Hore o badile haholo ha ho bolele hore o nkgekge ya puo ya Sesotho. boledisa. se hlokang mahlaku joalo ka dimela tse tloaelehileng. chitja kapa pitikoe se rawang kapa kapjoang bakeng sa ho bapala kapa dipapadi. Bolepi (bo-le-pi) /fortelling/ Boemo ba ho bontsha ketsahalo e tlang ho etsahala pele e etsahala. Molemi. Boleke (bo-le-ke) /tin container/ Lebekere le sebedisoang ho tshela ntho. Bolela (bo-le-la) /report/ Ho fana ka tlaleho ya ketsahalo e itseng. bosoto. seo eseng sona se lebeletsoeng kapa se hlalosoang. faola. quality/ Boemo bo boholo ba ntho ha e bapisoa le tse ding. moya wa bosatane kapa diketso tse itseng ho diela kapa ho lematsa wa heno. (bap. (bap. boo lebitso ba lona bo qalang ka tlhaku. amoeba/ Semela se melang majoeng a dinoka tse phallang metsi. kapa tse ka tsheloang. Tokafalo le netefalo ya ntho e rekisoang kapa e rekoang. Ho etsa hore ntho e se fele kapa e nyamele. maleke/ (bap. /bon. Bolelele (bo-le-le-le) /height/ Bophahamo ba motho kapa ntho e itseng ka ho ya hodimo kapa ha e lekanyoa ka botlase le bophahamo. Ho etsa hore ntho e dule e le teng kapa e le ngata. value. “B”. (bap. Ho bua ka se etsahetseng. Bolo (baw-law) /ball/ Sesebedisoa se sedikadikoe. dijalo le diphoofolo. Hona ha ho bolele hore ke tla o fa chelete. Koekoetlo kapa palehelo ya mosebetsi. Boemo kapa sebopeho sa ntho ha e lebisoa hodimo kapa e bapisoa le bohodimo. Boemo ba ho kula. lelelele). Boya ba semela se joalo ka poone ha e bontsha ho butsoa kapa ho aheha. 47 . absconding/ Boemo ba ho ba sio mosebetsing kapa ho se be teng mosebetsing. phinu). Boloi (bo-lo-i) /wictchcraft. bolelang. molelele. Bolele (bo-le-le) /amoebic plant. Mokgoa kapa mosebetsi wa molepi. bolelletse. Boloetse (bo-lwe-tse) (bolwetse) /disease/ Lefu le kudisang kapa le etsang hore mmele o be bohloko kapa o kule. sehwai). Ho etsa moetlo wa Basotho wa ho poma letlalo la kooma kapa bokapele ba ntoto (foreskin) le ho ithuta koma le meetlo ya senna le bonna. pelompe kapa ya kgahlanong le botle. Boloditsoe (bu-lu-di-tswe) /circumcised/ Boetsuwa le bokgale ba ho bolotsa. Ho poma tshuinyo. Bolemi (bo-le-mi) /agriculture/ Ketso ya ho lema kapa ho sebetsa ka mobu. preserve/ Ho beha polokelong. mmolopita). Bolepi (bo-le-pi) /weather forcast/ Ketso ya ho lepa kapa ho hlahisa boemo ba lehodimo pele bo ipontsha. wizardry/ Ketso ya ho loya kapa ho ba moloi. (bap. selelele. Boemo ba ho sebedisa moriana. (mm. polelo. selekane). Hantlentle lentsoe lena ke popo ya mantsoe a mabedi eleng “boo” le “eleng”. mona. Ho apara hantle ha ho bolele hore o motle. Bolella. Tem. Pontsho kapa tjoetso pele ho ketsahalo. (bap. 0/. haholo tse metsi. Bosio).47 etsoang ke Modimo ho batho ba dumelang ho Yena le molao wa Hae. Bolepu (bo-le-pu) /corn hair/ Boya ba poone kapa lehanyatsa. Mokgoa wa moloi kapa motho ya nang le lehloyo. Boleng (bou-ileng) /that is/ Boo eleng: boo eleng bona boo ho buuwang ka bona. Boleleri (bo-le-le-ri) /act of wandering/ Boemo ba moleleri kapa motho ya tsamayang a lelera. tumellano e nang le tshepiso ha e phethahatsoa. polelako). Bolofa (bo-lo-fa) /absenteeism. Sena ha se bolele hore o nepile. Bolla (bawl-la) /to circumcise/ Ho ya mophatong bakeng sa lebollo. Tshebediso ya mobu le dijalo bakeng sa bohwai. /bon. Boleng (bo-le-ng) /worth. Mohl. Boloka (bo-lo-ka) /save. Bolele (bu-le-li) /does not mean/ Se sa hlaloseng seo ho buuwang ka sona. Boloditse (bu-lu-di-tse) /circumcised / Bokgale ba ho bolotsa. Ketso ya ho lelera kapa ho tsamaya hohle hohle ntle le sepheo. bolelaka. Bolepu (bo-le-pu) /spider web/ Moaho o etsoang ke sekgo.

acacia dealbata/ Mofuta wa sehlahlaseka sefate (shrub). Bomang (bo-ma-ng) /who (plural)/ Batho ba feng: lebotsa le batlang ho tseba ka batho ba itseng ba sa tsejoeng. ho nahana ka diketsahalo nakong ya ho kgaleha. Ka tsela eo oleng mong. Ho fumanoa molato o sio. Bomo (baw-maw) /bomb/ Sesebedisoa se sebedisoang bakeng sa ho qhoma ka sepheo sa ho bolaya ba direng kapa ho heletsa moaho. diboloukomo. molato). ho etsa hore batshoaruwa kapa makgoba a tsoe ditlamong tsa bokgoba. Bomenemene (bu-me-ne-me-ne) /betrayal/ Mosebetsi kapa boemo ba lemenemene: boemo ba motho ya jalletsang ba bang. ho bona diketsahalo borokong. Bolotswa). tsamaya le ho dumellana ka bolona. (mm. Ho etseletsoa ntle le bonnete. motho wa diketso tse qhekanyetsang. Boloukomo (bo-lou-ko-maw) /blue gum tree/ Mofuta wa sefate se holang haholo. sebopeho le mokgoa wa motho ya lokileng. maboloukomo/. Bolotsoa (bu-luts-wa) /circumcised/ Boetsuwa ba ho bolla. mokgoa wa motho ya tloaelehileng ka boqhekanyetsi. boomo). Ho ba madi a mabe. Bolokoa (bu-lu-kwa) // Boetsuwa ba ho boloka. mang). /bon. ho kgaotsa ho ba tlasa taolo ya mmuso wa naha enngwe le bahatelli ba yona. Mmitedi. Bomong (bu-mu-ng) /soloism. nahana. 0/ (bap. Bomadimabe (bo-ma-di-ma-be) /bad luck. Bolotsa (bu-lu-tsa) /circumcise/ Ho isa lebolloang kapa ho poma letlalo la pele la kooma (foreskin) kapa la ntlha ya kooma. e kekeng ya hlekefetsoa. moitedi). (bap. (mm. luckless/ Tlhokeho ya lehlohonolo kapa ho se phomelle nthong tse ngata tse labalabeloang.48 Bolokeha (bo-lo-ke-ha) /save. Diboloukatlele. Ka bowena feela. Ketso ya moqhekanyetsi. (mm. lebollo. ho etsa hore bokgoba bo fele. cattle. Tokoloho). solo. Ketso ya sehlopha sa batho ka mmoho. (bap. utsoa. Boloukatlele (bo-lou-ka-tle-le) /blue wattle. botsona). Bolona (bu-law-na) /itself/ Lesupi le bontshang lebitso kapa lereo le qalang ka “L” Bolori (bo-law-ri) /hallucination/ Ketso ya ho lora kapa mokgoa wa mophofi: ho ba le ketsahalo e bonoang nakong ya boroko. Bolotsa (bu-lu-tsa) /to send to initiation school/ Ketsiso ya ho bolla. unity/ Boemo ba ho dula. Ho tshoawa phoso ntle le mabaka. (bap. Ho etsa hore batho le naha ya bona e ipuse kapa e kgaotse ho busoa ke naha enngwe. (bap. seo kutu ya sona enang le ho fetohela bosoeung nakong ya kholo ya sona. Semelo sa sona ke Australia. Bomashome (bu-ma-shu-me) /tenth/ Ya makgetlo a leshome. pollo). Bommoho (bum-maw-haw) /togertherness. /bon. Bolokoe (bo-lo-kwe) /cow. ya leshome kapa palo e latelang robong ka palo. (bap. oneness/ Ka tsela eo ho senang mothusi. ox or bull dung/ Masepa a kgomo kapa lelapa la diphoofolo tsa kgomo. Semela sena ke sa molata le ha se fumanoa mona Afrika e ka borwa. Bolotsana (bo-lo-tsa-na) /deception. /bon. se setala selemo ho pota. se makgapetla a boputsoa bo botalana ka mmala kapa bothokoa ba silefera. Tem. Bolokolohi (bo-lo-ko-lo-hi) /emancipation/ Boemo ba ho lokoloha: ho etsa hore batho kapa ntho e ditlamong e lokolohe. /bon. Ho ba le seabo tlefetsong ya motho ya itseng. manipulation/ Mosebetsi wa molotsana kapa motho ya jalletsang ba bang. bolawa kapa lemala ka baka la ho ba le molebedi kapa tebelo. polotso. 48 . dibomo/ (bap. Bomodimo (bo-mo-di-mu) /godliness/ Ponahalo ya tokafalo ka diketso. bolokwa). leshome). bafe. Bolona (bu-lu-na) /yourselves/ Lona ntle le batho kapa motho emong. Bolotse. Bomadi-matsohong (//) /guilty/ Boemo ba ho ba le seabo polaong ya motho ya itseng. protected/ E tlasa tshireletso kapa bolebedi. Ho etsa hore motho a phethe moetlo wa lebollo.

Bonanari (bo-na-na-ri) /ambushing/ Ketso ya ho nanara kapa ho noanyetsa motho kapa ntho e sa bone. on time/ Motsotsoana. /bon. Bonala (bo-na-la) /wealth. makgisa a maoto a koatola a mmala o fapaneng. Ho hlahisa pepeneneng se patiloeng. Qamaka. clarify/ Ho etsa ntho. hora. Sekgutlo. Bonahale (bo-na-ha-li) /unclear/ Eo leihlo le sa e boneng hantle. Bonana (bo-na-na) /this one here/ Lesupi le bontshang mabitso kapa mareho a qalang ka “B” ka ho toboketsa. Ho tlisa kganya ka ho sebedisa lebone. letsatsi. Ho nepisa leihlo le ntho e itseng. mokgoa kapa chebeho ya yona ya leihlo e kgonang ho e bona. Ho boha. E pepeneneng mahlong a mmohi. Boemo ba ho ba senatla kapa sefonthoane. boemo ba motho ya hlolang ntoeng. Mohl. Bonako (bo-nak-aw) /panctuality. 49 . Kgantsha). (bap. sebopeho. Bonesa (bo-nis-a) /to light/ Ho etsa kganya ka tlung kapa hara ntlo kapa moo holeng lefifi.49 Bomorao (bu-mu-ra-u) /backward. Boholo ba mmele ba motho. beke. motsotso. ho etsa kapa ho ba le tshoantshiso nakong ya boroko kapa thoabalo e bontshang se etsahalang. backwardness/ Boemo ba ho ba morao. Bonela (bo-ne-la) /expose/ Ketsetso ya ho bona. Ho etsa hore ho bonahale ka ho kgantsha. Bonahala (bo-na-hal-aw) /clear. Joalo ka bohobe bonana. Bonana (bo-na-na) /contact. Bonesetsa (bo-ni-se-tsa) /give light to/ Ketsetso ya ho bonesa. (bap. Bompodi (bum-pu-di) /championship/ Boemo ba ho ba mmampodi: motho ya boemong ba taolo ka baka la tlholo ya hae. hora. visible/ Eo sefahleho. Ho ya ho motho le yena a ye ho wena ka mabaka a itseng. Moo maoto a nameloang teng. Hanghang ka motsotso o beiloeng kapa nako e nepahetseng ntle le ho fetisa. Senatla). Ho thusa ho etsa hore kganya e be teng kapa lefifi le fele. Boemo ba lehlakore le fapaneng le le kapele kapa bokapele. Bonamelo (bo-na-mel-aw) /outskirt/ Bokantle ba motse kapa toropo. (bap. letsatsi. kamoso. nala). Bone (bo-ni) /seen/ Bokgale ba ho bona. kgoedi le selemo se fihlang ka nako e tshoanetseng. (bap. Ho hlakisa taba kapa ketsahalo e itseng. Ba fetang boraro ba le ka tlasa bohlano. leqola). Mohl. hosane. Mongolo ona ha o bonahale hantle. Bona (bu-na) /them/ Seemedi se sebedisoang ho emela batho ka bongateng. Ho tadima. Moo ho fellang ntho e itseng teng. Ho bona motho emong le yena a o bone. Ho bona bofeela ba motho kapa maponapona a mangmang. abundance/ Boteng ba kgora. Bone (bu-ne) /foursome/ Ba bane ka palo. beke. tjama). bonoanyetsi). (bap. see each other/ Ketsetsano ya ho bona. Ntho ena ha e bonahale hohang! Bonahatsa (bo-na-hats-a) /make clear. monono le ntho tse batloang bophelong. (bap. (bap. Ho sheba ka mahlo. ka morao. Bonatla (bo-na-tla) /giganticness/ Ponahalo kapa boteng ba mmele o moholo. (bap bokapele). Bongata ba ntho tsa bohlokoa tse batlahalang. motsotsoana. Bonaila (bo-na-ila) // Boemo ba mmala o mosoeu wa maoto a pitsi bo akgang makgisa. Bomoso (bo-mos-aw) /future/ Nako e tlang: motsotso. motho ya tshajoang ka baka la matla a hae a ho loana. Bongaka (bo-nga-ka) /medical/ Boemo ba ho ba ngaka kapa motho ya phekolang mokudi. Bonatla bonana ba hao bo a hlopha hobane bo re qabanya le batho. kapa kgoedi e latelang. Bona (bo-na) /look. Ho tsometsa kapa ho hlaha lesumatha. Tshebetsano le bakudi kapa batho ba tshoeroeng ke mafu. 0/. motho kapa ketso e bonoe kapa e be pepeneneng ya mahlo. see/ Ho lebisa mahlo nthong e itseng. Bona (bo-na) /visualize/ Ho bopa setshoantsho kapa monahano ka kelello.

masses. Tlhokahalo ya ho bontsha diketso tsa motho ya hodileng maikutlong kapa kelellong. Bonna (bun-na) /I. (bap. Bonnete (bun-net-e) /reality. Bongoathana (bo-ng-wat-ha-na) /peace of meal/ Bohobe kapa sejo se senyane. botsona. senohi. Senokoane). /bon. batho ba palo e hodimo. single/ Boemo ba ho ba nngwe kapa ho ba ka tlase ho pedi. Bongata (bo-nga-ta) /plural/ Palo e fetang bonngwe. mme ho se tsela ya hore a ka e koenehela kapa a e fetohela. /bon. Palo e nyane kapa bonyane bo sa feteng bobedi. Ketso ya ho ba ngata. sengoanatha). Bonisa (bo-ni-sa) /to light/ Ho etsa kganya ebe teng. boemo. (bap. Ho etsa hore ho be le kganya. 50 . actuality/ Ketso ya nnete kapa tsela e bontshang tlhokeho ya leshano. Bonoanyetsi (bun-wan-ye-tsi) /ambush/ Ketso ya ho noanyetsa: tlhaselo ka ho noanyetsa kapa ho hlaha lesumatha. (bap. Bonna (bon-na) /manhood/ Seemo. naiveness. Bonne (bon-ne) /foursome/ Tse nne kapa tse nang le mahlakore ka palo. boyena. Boupelli). tsela le ketso ya ngoanana. Bongoanana (bo-ng-wa-na-na) /girlish like/ Sebopeho. dingoathana/ (bap. Boemo ba netefatso. /bon. many/ Tse ngata kapa ba bangata ka palo. bobona. Eo hoseng thata ho e etsa. karoloana ya sejo. (bap. tshebediso ya botsotsi ho hapa dintho. motho ya ngangellang ho latela le ho emela tumelo e itseng. ketsahalo e mabapi le motho wa monna kapa e motona. personally/ Nna ka sebele ntle le emong. senility/ Ketso tsa ngoana kapa boemo le sebopeho sa motho ya dilemong tse tlase. Batho ha ba tletse sebakeng. Bonngwe (bun-ng-wi) (bonngoe) /oneness. simple/ E etsahalang ka tsela e bobebe. Bonohe (bo-nu-he) /fortune telling/ Ketso ya senohe kapa boemo ba motho ya bolelang tse tla etsahala nako e tlang ka sepheo sa tefo. (bap. tse fetang boraro empa di le ka hlase ho bohlano kapa hlano. Mathata a hloele manolo hodimo: ho boima hofeta kamoo ho neng ho lebeletsoe kateng. senohe). ntsoeleng. Ketso ya ho nkela kapa ho utsoetsa ka boqhekanyetsi. Batho ba palo e hodimo ha e baloa. ho etsa hore ho bonahale ka ho etsa kganya. Tsela eo motho e motona a itshoarang ka yona. Pontsho ya toka. togetherness/ Hoa batho kapa sehlopha: ho ba ntsoeleng. Bonolo (bu-naw-law) /easy. ho se hanyetsane le ho dumellana ka nako tse ngata. manolo/ Mael. sengangata). (bap. Bongata (bo-nga-ta) /multitude. 0/. Palo e habedi kapa hofeta moo. ho etsa diketso kapa dintho ka tumellano ya sehlopha. E etsahalang ntle le bothata kapa boima. ka tsela ya motho e motshehadi ya so nyaloang ebile a le monyane. Bonokoane (bo-nuk-wa-ne) /crime/ Mokgoa wa senokoane kapa motho ya jalletsang le ho qhekanyetsa ba bang. Bonna (bun-na) /myself/ Seemedi se bontshang motho ka boyena ha e le moetsi wa ketso. marematlou).50 Bongangata (bu-ng-ang-ata) /fundamentalism/ Boemo ba motho ya inehetseng le ho mamarela tumelo ya hae le ha ho ka ba le diphetoho tsa mofuta ofe kapa ofe. senna). tse ngata hofeta bonngwe. Kgantsha). (bap. Bonngwe (bun-ng-wi) (bonngoe) /singular. Bonna (bon-na) /male genital organ/ Setho sa mmele sa motho e motona: marete mmoho le kooma. bosona. Bongoana (bo-ng-wa-na) (bongwana) /childishness. Bosetsana). bowena). Ha ho bonolo ho ya ka tsela eo eneng e nahannoe. (bap. Bonohi (bo-no-hi) /prophecy/ Ketso ya senohi kapa motho ya profetang ketsahalo tsa ka moso tse amanang le bokamoso ba motho kapa ketso e itseng. E lelemelang ha e etsoa. Tloaelo kapa mokgoa wa motho e motona. (bap. sebopeho kapa ketso ya monna. seena.

(bap. Boo (bo-o) /exclamation: please stop!/ Lekgotsa le bontshang hore ketso e itseng e tlameha ho emisa. (bap. Tloaelo ya moahi wa Britain. boqhetseke ba ho etsa se itseng hofeta bongata ba batho. Mohl. Ketso ya ho nyofa. (bap. Bonthiti (bont-hi-ti) /blundness/ Hoa thipa kapa lerumo: e hlokang motsu. Bonyenyane (bon-yen-ya-ne) /smallness/ Ketso ya ho ba nyenyane kapa ho hloka boholo ba sebopeho. lenyofonyofo. Boemo ba lenyofonyofo kapa motho ya jang haholo. (bap. tame/ Ketso tsa motho kapa phoofolo tse hlokang bohale kapa bothata.51 Bonolo (bu-naw-law) /unsophisticated. Mohl. (mm. Ka tsela e bobebe. lenyolonyolo. Bonyatsi (bon-ya-tsi) /adultery/ Mokgoa wa nyatsi kapa motho ya ratanang le mosadi kapa monna wa motho emong yena a nyetse kapa a nyetsoe. Bonotshi (bo-nots-hi) /oneness/ Ntle le batho kapa ntho tse ding. pono. (bap. Bobotheha). Tlhokeho ya boholo. Mmaloa). pontsho. manyofonyofo). senyofu). leadeship/ Boemo ba mookamedi kapa motho ya moholo mosebetsing o itseng wa letsema. Boemo ba lenyofonyofo kapa motho ya jang haholo. (bap. (bap. e hlokang bohale ba ho seha kapa ho hlaba. Bonyane (bon-ya-ne) /dimunitiveness/ Ketso ya ho ba nyane kapa ho ba ka tsela e nyenyefatsang. 51 . Bonya (bon-ya) /to smile intimatly/ Ho tsheha hanyane ka ho bontsha lerato. Senonnori). e hlokang bothata. O ke be o thotse bonyane hona le hore o bake lerata. Bonono (bu-nu-nu) /art/ Tsebo e ikgethang ya ho etsa eng kapa eng. Bona. bofebe). bonana. (bap. bone. mokgoa le sebopeho sa lenyesemane kapa moahi wa naha ya England. Bonyofonyofo (bun-yaw-fawn-yaw-faw) /gluttony/ Ketso ya ho ja haholo kapa boemo ba senyofu. Nyatsi. Ho bososela ka tsela e bontshang taba e itseng. Bonono (bo-no-no) /that one over there/ Lesupa le bontshang ntho e hojana eo lebitso la yona le qalang ka tlhaku “B” ka ho toboketsa. mookamedi). senyesemane). Lerato la motho ya nyetseng le mosadi kapa monna eo eseng wa hae. Bonyofu (bon-yo-fu) /gluttony/ Ketso ya ho ja haholo kapa boemo ba senyofu. cabalism/ Boemo ba lenyolonyolo: motho ya hlokang nnete ka ho iketsa eka o wa tseba empa ho sejoalo. (bap. lenyolonyolo) Tem. sebaka sa batho ba kulang kapa ba lemetseng se senyane. bonoa. (bap. Ho etsa hore motho kapa ntho e itseng e lebise mahlo ho ntho e itseng. Ketso ya ho okamela batho mosebetsing. of a nomadic/ Ketso ya senonnori kapa motho ya tsamayang hohle a sa dule sebakeng seleseng ka baka la mosebetsi wa hae o itseng. e sa seheng hantle. Bonyesemane (bon-yi-si-ma-ni) /English like/ Ketso. (bap. Bononnori (bo-non-no-ri) /nomadism. ponahalo). Bookelo (bu-aw-ke-law) /clinic/ Sebaka se senyane seo bakudi ba okeloang teng. Bonyolonyolo (bon-yaw-lawn-yaw-law) /of slandering. Bontsha (bo-nts-ha) /to show/ Ketsiso ya ho bona. Butleng boo! Ha e lale boo! Che boo! Bookamedi (bo-uka-me-di) /management. Bonyane (bon-ya-ni) /at least/ Ka mokgoa kapa tsela enngwe e itseng ntle le e kgethiloeng. Mantsoe “bonyolonyolo” le “bonyofonyofo” ha a bolele ntho tse tshoanang. Bowena feela ntle le motho kapa ntho e itseng. Motho ya ikokobeditseng. sebokeng kapa femeng. (bap. bonang. motho ya fetolang nnete ka tsela ya hae kapa e utloisisoang ke yena fela. senyofu. kalafong). Bodutu). Ketso ya ho nyofa. hlaha). Bonyane o ke be o kgethile lebese hona le hore o noe joala.

Bophara) /bon. precision/ Ketso ya ho phetheha: ho ba boemong ba ho loka: ho ba boemong ba maikutlo le pelo e ntle. Boemo ba mopapaedi kapa motho ya balehang ka ho matha haholo. Boholo ba lehlakore. Mosotho). fulfilment/ Ketso ya ho phetheha kapa ho fihlela boemo bo felletseng. Seo paki e se buang. mosebetsi wa motho ya shebanang le bababi. Bopela (bo-pe-la) /to make face or neck stiff/ Ketsiso ya ho bopa. (bap. prove. affidavit/ Se bontshang bonnete kapa nnete ya taba. Ho etsa hore sebupuwa se be teng. /bon. 0/ (bap. Ntho e nepahatsang ketsahalo ka ho hlahisa ntho e itseng. Tlhokeho ya lerato. Bophelo (bop-hil-aw) /life/ Boteng ba ntho tsohle tse phelang lefatsheng. Mooki). kutloelo bohloko kapa ho etsa wa heno hampe. (bap. (bap. /bon. Tlhaloso ya boemo ba motho ha bo bapisoa le diketsehalo tse mabapi le yena. Bopedi (bo-pe-di) /of north sotho (bapedi)/ Ka boemo kapa tsela ya Sesotho sa Lebowa.Tlhokahalo ya botle ho motho kapa ntho e itseng. Ka mokgoa o nahannoeng wa ho etsa ketso e itseng. integrity. 0/. Mohl. Ho phela lefatsheng. phatshoana). Sebaka se ka lebowa sa Afrika Boroa seo ho dulang teng kapa ho tsoang teng Basotho ba sebaka seo. 52 . Tokafalo). Bophirima (bop-hi-ri-ma) /west/ Sebaka seo letsatsi le dikelang teng. Bopelompe (bu-pi-lu-mpi) /cruelty/ Boteng ba ho hloka mohau. Lesotho. jj. Boomo (bu-omo) /deliberatly. mosebetsi wa paki kapa motho ya hlahisang nnete. Bophahamo (bop-ha-ham-aw) /height/ Boemo ba ntho efe kapa efe ha e lekangoa ka ho isa kapa isoa hodimo. intentionally/ Ka tsela e supang kapa e bontshang boikemisetso. Bopa (bup-a) /form. Bopa (baw-pa) /stiffen face or neck/ Ho etsa hore sefahleho se be thata kapa se tie ka ho satallisa molala. Bophatshoana (bop-hats-hwa-na) /female animal colour: black and white/ Boteng ba mmala o mosoeu le o motsho phoofolong e tshehadi. bakudi kapa batho ba lemetseng sepetlele kapa bookelong. diphoofolo le dikokoana hloko. ho ba le mekgoa e metle. /bon. e bontshang mohau. (bap. seotsa). 0/. Boemo ba ho akaretsa sephetho. Bolele ka ho phahama. meokgoloane/ (mm. (bap. Bophetheho (bop-het-he-aw) /completion. (bap. Bopapaedi (bo-pa-pa-e-di) /fugitiveness/ Ketso ya ho papaela kapa boemo ba motho ya mathang a sa kgaotse.52 Bookgolane (bu-o-kgo-la-ni) /type of grasshoper/ Mofuta wa lerutle kapa tsie eo hangata e tholahalang naheng ebile e jewa. boikgodiso). Bophethehi (bop-het-he-hi)/perfectionism. Bopaki (bo-pa-ki) /evidence. mamelo le kutloelo bohloko. (bap. Bophatshoa (bop-hats-wa) /black and white colour format/ Mmala o kopantseng bosoeu le botsho. (bap. Phirimana). Bophara (bop-ha-ra) /width/ Boemo ba ntho efe kapa efe ha e lekangoa ka ho isa ka mahlakoreng kapa botenya ba yona. Bootsa (bu-o-tsa) /slothfulness/ Ketso ya seotsa kapa motho ya sa batleng ho sebetsa. Ho se be le lerato. Bookholoane) Booki (bu-oki) /nursing/ Boemo ba mooki kapa motho ya okang bakudi kokelong. bomo) Boona (bu-aw-na) /selves/ Seemedi se bontshang mabitso kapa mareho a ka bongateng. Bapapaedi/. Khemeselo ya batho. Ho ba boemong baho phethahatsa le ho etsa dintho ka ho bontsha toka. Bolelele) /bon. Majoe ka boona. Bosoeu le botsho ho ntho e le nngwe. boemo ba motho ya sa batleng ho hula ka thata kapa ho theohela. Bosotho. Sebaka se shebaneng le nqa ya bochabela. create/ Ho etsa sebopeho ka matsoho ka ho kopanya ntho tse ngatanyana. (bap. Maburu ka boona. Bopeha (bu-pe-ha) /forming/ Ketsahalo ya ho bopa kapa ho fihlella ho etsa ntho ka matsoho hore e thole sebopeho. Sepedi.

Ketso e bontshang lepotlapotla kapa ho potlaka. Mokgoa wa moqapi kapa seqapi. ho fumana se batloang ka tsela ya ho jalletsa. (bap. Boemo ba ho bona ntho tse sio. Boemo ba leqheku. Tlh. Bopile (bo-pi-le) // Bokgale ba ho bopa. Bopotlopotlo (bu-pu-tlu-pu-tlu) /clumsiness/ Boemo ba mmele bo boholo haholo. Boputsoa (bo-puts-wa) /blue like/ Boteng ba mmala o moputsoa.53 Bophirimela (bop-hi-ri-me-la) /west/ Sebaka seo letsatsi le dikelang teng. Ketso ya poho. Bolori. ho qhaqholla bothata ba se hlalosang. ho hlalosa kapa ho hlakisa ka tsela e bobebe. Tsebo kapa boiphihlelo ba ho etsa ketso e itseng ka ho bontsha menyakoe. bo sephara. Boporofeta (bo-pro-fe-ta) (boprofeta) /prophecy/ Boemo ba motho ya tsebang ho bona ntho tse tlang ho etsahala ka moso ka semoya. drop out/ Ketso ya seqaqalope kapa motho ya sollakang hohle. boqheku) (mm. ya mmala wa lehodimo le hlakileng kapa le seleng le bohoeng ba ntja. morumuwa wa Modimo ya hlalosang tse tlang ho etsahala. Ketso ya phoofolo ha e etsoa ke motho. E putsoa ka mmala. Boqhekanyetsi (bo-qhe-kan-ye-tsi) /fraud/ Ketso ya ho qhekanyetsa: ho nka le ho hapa ka tsela e mpe. (bap. Mokgoa wa moprofeta kapa motho ya bonang kapa ya tsebang tse tlo etsahala ka thuso ya moya o halalelang. (bap. (bap. bo holang hofeta dilemo tsa monga ona. Boputsoa (bo-puts-wa) (boputswa) /dirty/ Boteng ba ho se hloeke kapa ho ba tshila. Bophofi (bop-ho-fi) /hallucination. (bap. Boqapi (bo-qa-pi) /invention/ Ketso ya ho qapa kapa ho ba motho wa pele wa ho etsa ntho e itseng. Tem. 53 . Boqaqalope (bo-qa-qa-lup-e) /vagabonce. Boqheku (bo-qhe-ku) /agedness of a man/ Boemo ba motho e motona ya tsofetseng. Boqaba (bo-qa-ba) /primitive. Boqhekoana (bo-qhe-kwa-na) /agedness of a woman/ Boemo ba motho e motshehadi ya tsofetseng. (bap. Boqhekwana). Mokgoa le kgopolo ya mophofi kapa sephofi. Mokgoa wa motho ya phelang sekgale. Sebaka se shebaneng le nqa ya bochabela. Lentsoe le nepahentseng ke “bokakalope” hofeta “boqaqalope”. brutality/ Boemo ba ho fihleloa kapa ho etsa diketso tsa phoofolo. Bokakalope). bo botenya hofeta dilemo tsa motho. Boqhetseke (bu-qhe-tse-ke) /flair/ Pontsho ya kguba. Boqaqi (bo-qa-qi) /clarity/ Boemo ba ho qaqa kapa ho qaqisa: ho etsa hore se buuwang se utloahale. boemo ba monnahoholo kapa ntatemoholo ya dilemong tse hodimo haholo. Tloaelo le mokgoa wa motho ya hlolehileng dithutong tsa hae ebile a etsa diketso tse mpe haholo. (bap. Phirimana). Mokgoa kapa boemo ba ho utloahala puong: ho etsa puo e utloang ke kelello. leqai). Leqaba). Bopoho (bo-paw-haw) /masculinity/ Boemo bo bontshang hore motho ke e motona kapa wa monna ka sebopeho se itseng sa diketso. delusion/ Ketso ya ho phofa kapa ho bona dintho borokong. e utloang ke bohle. Senohi. qaqo). (bap. Bopotlapotla (bo-pu-tla-pu-tla) /hastiness/ Ketso ya ho phakisa kapa ho potlaka ha ho etsoa dintho kapa diketso tse itseng. pudutsoana). (bap. senohe). setsohatsana). Lepotlapotla). Moo ho dulang batho ba bophirima. Bophoofolo (bop-haw-awf-awl-law) /animalism. (bap. Boqai (bo-qa-i) /being uncircumcised/ Boemo ba motho ya sa bollang kapa ya etsang diketso tsa leqai. outdatedness/ Boemo ba leqaba kapa ketso tsa motho ya sa rutehang. (bap. ho ba joalo ka lerole. toro). (bap. Boemo ba mosadimoholo kapa leqhekoana le dilemong tse hodimo haholo. kguba). Ha ho thoe motho o moputsoa ho boleloa hore o ditshila joalo ka molora kapa mobu.

e mebala e mengata ho kenyeletsoa o mothokoa. marikgoe/. butchery/ Ketso ya ho retla kapa ho bolaya ka ho poma setho sa mmele. (bap. /bon. Bora (bu-ra) /enemty. /bon. batho kapa mokga. Seaparo se qalang thekeng ho isa maqaqailaneng. Tlholeho ya ho etsa dintho tse itseng ka baka la boemo ba mmele kapa kelello e hlokang bophelo bo botle. mokga kapa sechaba sa habo naheng kapa sebakeng seseng. Boemo ba morapedi. Boreledi (bo-re-le-di) /smooth/ E thellang ha e thetsoa. amputation/ Mokgoa wa ho retla: ho ntsha setho sa mmele ka ho se poma kapa ho buwa mmele ka morero wa ho fodisa kapa ho lokisa. ntja e nyane. Boqhoetha (bo-qhwet-ha) /ambassadorship/ Mosebetsi wa leqhoetha kapa motho ya emelang naha. (bap. as he/she wishes/ Hoa ketso ya motho: e hlokang taolo. (bap. Sera. direng). Mosebetsi wa morena. Borata (bu-ra-ta) /as it likes. little dog/ Ngoana ntja. Boqolotsi (bu-qaw-law-tsi) /journalism/ Boemo ba ho qolotsa ditaba kapa ho batla ditaba tse ngoloang ho lesedinyana. antagonism/ Boemo ba ho hloka setsoalle kapa puisano le motho kapa ntho e itseng. /bon. Maranti/ (bap. ledinyane). Boretli (bo-re-tli) /slaughter.. Borata (bu-ra-ta) /voluntarily/ Hoa ketso kapa ketsahalo ya mmele: ka tsela e hlokang taolo ya kelello kapa mmele. Ketso ya moqolotsi kapa motho ya batlang ditaba bakeng sa ho di hasa. Ntja e nyane. e jang peo. /bon. Boraki (bo-ra-ki) /puppy. le ha ka nako tse ding e ka nka mmala o mong. Moqopothi). e sefuba sa mmala wa namune. E hlokang lekukuno ha e thetsoa. E lelemelang ha e jewa kapa e koenyoa. e nang le nako e nyane e tsoetsoe. rivalty. Boretli (bo-re-tli) /operation. kingship. Boranti (bo-ran-ti) /brandy/ Joala bo bohale bo entsoeng ka ho tlhotla kapa ho ritela feini. /bon. Mararo/. Ratas). Bodumedi). e tholahalang haholo Afrika Borwa le Lesotho. Tharo) /bon. ntjanyana). ka tsela ya dibini tse tharo. e etshalang ha ho rata monga yona. (bap. e mokobolo o monyane. Ketso ya ho rena kapa ho busa batho kapa ntho tse itseng. e jang dithotse kapa peo. Boemedi ba naha. Bobong ba majoala a bohale a sekgowa. 54 . Borapedi (bo-ra-pe-di) /worship/ Tloaelo ya ho rapela kapa ho kgumamela Modimo kapa ntho e itseng. E hlokang lekukuno ha e thetsoa.54 Boqhoala (boq-hwa-la) /paraplegia/ Boemo ba seqhoala kapa motho ya sa tsebeng ho sebedisa setho se itseng sa mmele. Maborahane/. (bap. maborane/. maraki/ (bap. Borikgoana (bo-ri-kgwa-na) /short(s)/ Borikgoe bo bonyane bo fihlang ka hodima mangoele kapa mangoleng. E lelemelang ha e jewa kapa e koenyoa. extermination. Marikgoana/. sealemoya kapa khasong e itseng. e dulalng dithoteng le dibaka tsa masimo. Borane (bo-ra-ne) /Orange-breasted Waxbill/ Mofuta wa nonyana ya lelapa la borahane. trio/ Ka tsela ya palo e fetang bobedi e le ka tlase ho bone. Ketso ya seqhoala. Boreletsana (bo-re-le-tsa-na) /very smooth/ E thellang haholo ha e thetsoa. Ketso ya ho ba sera kapa mohlouwa. /bon. eo hangata e bonahalang nakong tsa mocheso. /bon. ledinyane la ntja. marakana/ (bap. Boraro (bo-ra-ru) /triple. serena). (bap. kgubedu le o mosehla. Borakana (bo-ra-ka-na) /puppy/ Ngoana ntja. Borahane (bo-ra-ha-ne) /Waxbill/ Mofuta wa nonyana e nyane. Borena (bu-re-na) /chieftainship. Leqhoetha). Borikgoe (bo-ri-kgwe) (borikgwe) /trouser/ Seaparo seo hangata se aparoang ke motho e motona. royal/ Boemo ba morena kapa motho ya busang. e tsahalang ntle le boikemisetso.

Sekgoba. /bon. 0/. mohlape kapa dintho tse ngata haholo. Mael. Borokgo (bo-raw-kgaw) /bridge/ Sebaka se ka hodima noka kapa ntho e itseng se sebedisoa bakeng sa ho tshela kapa ho ya ka nqa enngwe. Morutoana) (mm. pastorship/ Boemo ba ho ba moruti kapa motho ya fanang ka thuto ya sedumedi kapa tumelo e mabapi le Modimo. masawana/ (bap. chelete. /bon. Boseberoane (bo-se-be-rwa-ni) /meagre. nonsensical. Boroko (bu-raw-kaw) /sleep/ Boemo ba ho robala kapa ho kgaleha: ho kena dikobong bakeng sa ho kgaleha. e nyane haholo e hlaselang mahlaku kapa makgapetla a dimela ka ho a ja. (bap. lehloyo le diketso tsohle tse mpe. Bohobe). Kgomo ya boroko: motho ya botsoa haholo. seka kokoanahloko. (bap. dimunitiveness/ Bonyane ba ntho e itseng ha e fiwa motho kapa e etsoa. Boroku (bo-ro-ku) // Mofuta wa kokoanyana. ho ba diphateng kapa moalong ka sepheo sa boroko. ho ya le sephume. Morui. leruo). /bon. Bosatane (bo-sa-ta-ni) /satanism/ Ketso tsa satane kapa mokgoa wa ho etsa dintho ka tsela e mpe ka ho fetisisa. Bosawana (bo-sa-wa-na) /nonsense. 0/. intellectual/ Boemo ba ho tseba kapa ho ba le tsebo e ngata ka baka la ho kena sekolo kapa ho rutoa. lepella le ho matha. Marotho/ (bap. thuto) . Sejo sa hlama ya koro e phehiloeng. Bosadi (bos-adi) /act of staying/ Ketso ya ho sala hae kapa ho dula ntle le ho se ye moo ho uwang teng. E nang le makgutla a robong. Robedi). se etsang hore ntho e tsamayang e eme kapa e se tsoele pele ka ho thella. /bon. /bon. (bap. Lentsoe le nepahetseng la Sesotho ke “sekgini” kapa “haneo”. Bosadi (bo-sa-di) /womanhood/ Boemo ba mosadi bo tletseng. bosoto. Moo Basotho ba Lesotho ba dulang kapa ba tsoang teng ho Afrika e ka borwa. Borobedi (bo-ro-be-di) /octagon/ Ka tsela ya mahlakore kapa palo e fetang bosupa e le ka tlase ho robong. ka botlalo le nnete. frivolousness/ Ketso e hlokang botio kapa boikemisetso. Boemo ba motho e motshehadi ka mora bosetsana kapa bongoanana. Boemo ba ho ba le leruo. Borobong (bu-ru-bu-ng) /nonagon/ E nang le mahlakore kapa palo e fetang borobedi empa e le ka tlase ho leshome. Robong). Borui (bo-ru-i) /wealth/ Boemo ba morui kapa motho ya nang le thepa. pupil/ Boemo ba ho ba tlasa thupello ya sekolo tlasa mosuwe kapa mosuwetsana. E nang le makgutla kapa ntlha tse robedi. marokgo/. bosaooana). Borotho (bu-rawt-haw) /bread/ Sejo se entsoeng ka phofo ya koro. academic. (bap. Mariki/ Tlh. Tshutshumetso ya satane e bontshang bokgopo. /bon. Boruti (bo-ru-ti) /priesthood. maborokgo. o keke o fuwa feela ntle le ho sebetsa. boroku/. (bap. 55 . Morutwana). ho phomotsa kelello ka ho kgaleha le ho se nahane tse etsahalang nakong ya ho robala. Borwa (bu-rwa) (boroa) /south/ Sebaka se shebaneng le lebowa kapa se ka lehlakoreng le letshahadi la bochabela kapa le letona la bophirima. Bokako) (mm.55 Boriki (bo-ri-ki) /brake/ Se kginang ntho e tsamayang joalo ka sepalangoang. Ha hona kgomo ya boroko: ha ho motho ya dumelletsoeng ho ja feela ntle le ho sebetsa. ka ho phethahala ntle le leshano. Mael. (bap. /bon. Borutoana (bo-ru-twa-na) /being a student. Moaho o sebedisoang ke makoloi le batho bakeng sa ho tshela le ho tsamaya ho ya sebakeng seseng. Moruti). Bosa (bo-sa) /is true/ Kannete. Diketso tsa satane. Ketso e tletseng papadi ebile e hloka maikemisetso le botio bo hlokahalang. Borutehi (bo-ru-te-hi) /being learned. Borurusi (bo-ru-ru-si) /swelling/ Boemo ba ho topa kapa ho kokomoha hoa setho seseng sa mmele ka baka la kotsi kapa bokudi.

(bap. nako ka mora shoalane ha letsatsi le diketse kapa ho le lefifi ho isa hoseng pele letsatsi le chaba. Mmadi a hlokomele hore mantsoe. Mosebetsi wa leshodu kapa motho ya utsoang. Lentsoe le nepahetseng ke “boshano” hofeta “boshako”. Bosefesefe (bo-se-fe-se-fe) /porosity/ Boemo ba ho ba sefesefe kapa ho kena metsi kapa moya dipakeng tsa ntho e itseng. Bosesi (bo-se-si) /swimming/ Ketso ya ho sesa: ho kena metsing a mangata kapa ho bapala metsing ntle le ho kgaqa. tshebo). Tlh. dutla). Ketso ya ho ba sio kapa ho se be teng. ketso ya ho seba: mosebetsi wa ho utsoa kapa ho choatla moaho bakeng sa ho nka tse kahare le ho qhekanyetsa batho ka dikgoka ho ba nkela tsa bona. Ho se tholahale. (bap. Boshano (bo-sha-nu) /untruthfullness. mashoaatsheha/ (bap. Leshodu). Ketso ya ho phaphamala hodima metsi kapa ho tsitsinyeha ka hodima metsi ntle le ho kgaqa. Botle bosele. Boseka (bo-se-ka) /cable/ Thapo e kgolo e tsamaisang motlakase. (bap. /bon. leshano). bojabotsheha). (bap. Bosedi (bu-se-di) /carefulness. leshano) Boshemane (bo-she-ma-ne) /boyishness/ Mokgoa le sebopeho sa moshemane kapa motho e motona ya so beng monna kapa ntate. Bohobe bosele. joking/ Ketso ya ho soasoa kapa ho etsa motlae. (bap. ho tsamaya metsing ka mpa le ho sebedisa matsoho ho thibela ho qoela. Tem. (mm. Seqolli se hlakisang ntho eo ho buuwang ka yona ka ho kgetholla hara tse ding. Bosehla (bo-se-hla) /yellowish/ Boemo ba mmala wa mothoebe o hlakileng wa lehe kapa kopanyo ya botala le mmala wa namuni. Tshehla). Moketa). thinness/ Tlhokeho ya botenya le bophara ba mmele kapa sebopeho sa ntho e itseng. (mm. Ketso ya ho hlokomela se etsahalang kapa se etsoang. Bosesane (bo-si-sa-ni) /narrowness/ Boemo ba mmele kapa sebopeho se hlokang botenya kapa boholo. (bap. Boshoabotsheha (bu-shwa-buts-he-ha) /die-smiling-person/ Motho kapa ntho e shoang e bososela kapa e tsheha. Mmadi a hlokomele hore mantsoe. Ho ota. boswe). stealing/ Boemo ba motho ya nkang tseo kapa seo eseng sa hae ka tsela e sa amoheleheng kapa eseng molaong. Maseka/ Bosekana (bo-se-ka-na) /wire/ Thapo e sesane (tshetshane) eo hangata e sebedisoang le disebedisoa tsa motlakase. /bon. Sefe. Bosesanyane (bo-si-san-ya-ni) /lankiness. moharo). Lentsoe le nepahetseng ke “boshano”. fallacy/ Ketso ya leshano. jj. Boshodu (bo-sho-du) /theft. 56 . mongobo). Puo e hlokang botio. meticulousness/ Ketso ya ho ba sedi kapa maikutlo a kelohloko e kgolo. lie/ Ketso ya leshano. lesoe. shoalane. Boshodu (bo-sho-du) /stinginess/ Boemo ba ho tima dijo kapa ntho e itseng. (bap.56 Bosebi (bu-se-bi) /crime/ Tloaelo ya ho utsoa le ho nka dintho ntle le tumello. Ketso ya ho ba lekgonatha. Mohl. Tlh. Bosele (bu-se-le) /different one/ Seemedi qollo se emelang mantsoe kapa mareho a qalang ka “B”. (bap. (bap. “bosio” le “bosiu” a na le tlhaloso e fapaneng haholo. Bosiu (bo-si-u) /night/ Nako eo letsatsi le diketseng ka yona. (bap. “bosio” le “bosiu” a na le tlhaloso e fapaneng haholo. boemo bo metsi. tlhokeho ya nnete kapa bonnete. Bosoe (bo-swe) /dampness/ Boteng ba mongobo kapa metsi nthong e itseng. puo e tshehisang. Mael. Boshako (bo-sha-ku) /fallacious. tlhokeho ya nnete kapa bonnete. ho hana nyenyenye. Ntle le bo bong. Boswaswi).bohlankana. Ho latola bosehla: ho hana ka botlalo. Bosoasoi (bu-swa-swi) /joke. Bosio (bo-si-aw) /absence/ Tlhokahalo kapa ho se be teng hoa motho kapa ntho e itseng. meso) Tem. (bap. seshemane).

Boemo ba ntho e sootho kapa ya mmala wa se hadikiloeng. (mm. deep. Botala (bo-ta-la) /greenishness/ Boteng ba mmala wa semela kapa setlama. Bosoto (bo-su-tu) /cruelty/ Ketso ya ho ba soto kapa ho ba pelo e mpe. Botawa (bo-ta-wa) /alcoholism. Bosudu-pere (//) /horse fart. Botebi (bo-te-bi) /intricacy. dikoloi kapa mechini e tseng. Bosula (bo-su-la) /abominable. Botemengata (bu-ti-mi-ng-ata) /multilingualism. (bap. Bososela (baw-saw-se-la) /smile/ Ho tsheha ntle le ho keketeha kapa ho ahlamisa lehano. lefetoa). Botaki (bu-ta-ki) /art/ Mokgoa kapa tsebo ya ho ngola setshoantsho jwale ka motaki. phasoloha). Ho tsheha hanyane ho bontsha kamohelo kapa lerato la. (bap. Sefate ka bosona. monko wa sephinya se hlokang lerata. unfathomableness/ Boemo ba ketsahalo eo kelello e hloloang ho e hlalosa. kguba le moetlo wa Mosotho. profound. jj. (bap. (bap. Boteng ba bopelompe. Bososedisa (baw-saw-se-la) /cause to smile/ Ketsiso ya ho bososela kapa ho etsa hore motho a bososele. Mosuwe) Bosweu (bo-swe-u) (bosoeu) /whitishness/ Boteng ba mmala wa lehloa. latsoeheng kapa batlahaleng. Mokgoa o thata bakeng sa ho utloisisa ke kelello. Mokgoa. linguism/ Boemo ba motho ya nang le neo ya ho bua dipuo tse ngata tsa merabe emeng. boemo ba monna ya so beng le molekane kapa mosadi. bosolla-khoale). manyala). Mosebetsi wa motaki. motsamao le monahano wa Mosotho. Ponahalo ya mmala o mosoeu kapa mmala wa lehloa. Bosollakgoale (bo-sul-la-kgwa-li) // ?? (mm. Bosona (bo-saw-na) /itself/ Seemedi se sebedisoang le mantsoe kapa mabitso a qalang ka tlhaku “S”. Boemo ba motho ya rutang bana ba sekolo. Bosudu (bo-su-du) /silent farting/ Sephinya se thotseng kapa se hlokang lerata. Bosootho (bo-saw-ot-aw) /brownish/ Mmala wa Mosotho. Bosotho (bu-sut-hu) /sutuism/ Boemo ba ho ba Mosotho. Bosolla-kgwale. (bap. Bosupa (bo-su-pa) /seventh/ Palo e fetang botshelela empa e le ka tlase ho robedi. Sephinya). Botebo (bo-tib-aw) /depth/ Boemo kapa sebopeho sa ntho ha e bapisoa ka bolelele ka ho ya tlase tlasa metsi. boemo ba ho fumana ha bonolo. /bap. tsebo ya ho bua dipuo tse ngata tse fapaneng. (bap. abomination/ E mpe e sa kgahlising. (bap. ramaleme/. motaki. boemo ba ho ba supa. Tlhokeho ya mosa le lerato. (bap. sootho). bonono). Lesoha. dilatsoa. Soto) Bosowa (bo-so-wa) /erupt/ Hoa seretse se chesang: ho tsoa mokoting kapa fatshe hanghang. tsebo ya ho etsa setshoantsho ka ho ngoapa kapa ho ngola hodima ntho e itseng ka tsela e ntle haholo. orisi). Puo e hlokang moelelo kapa e se nang kelello. Ketso ya ho teba kapa ho kenella hare tlhalosong ya ntho e itseng. (bap. makgetlo a masupa. Boyona). Boemo ba ho ba pelothata.tshweu). (bap. Sefebe ka bosona. Bosuwe (bo-su-we) /of a teacher/ Boemo ba ho ba mosuwe kapa motho ya rutang makoloane mophatong. Bolemengata). Boteng (bu-te-ng) /presence/ Ponahalo ya ntho e itseng haufinyane. Letawa. nonsense/ Sephinya sa pere se nkgang ha bohloko haholo. (bap. (bap. Botei (bo-tei) /mechanics/ Tokiso ya makoi. Tala). drunkardness/ Ketso ya ho tawa ke joala kapa seno se tahang.57 Bosoha (bo-su-ha) /bachelorship/ Boemo ba lesoha kapa motho ya so nyaleng. boemo ba letawa kapa diketso tsa letawa. taka. (bap. Ponahalo ya mmala o joalo. puo. Mohl. Boemo bo tebileng ba ho hlalosa ketsahalo kapa ketso. Supa). 57 . tai. Boteng (bu-teng) /availability/ Ketso ya ho ba teng kapa ya ho tholahala: boemo ba ho fumanoa ha bobebe ntle le bothata.

Bothisa (bot-his-a) /undisciplned woman/ Boemo le mokgoa wa motho e motshehadi ya sa bollang: mosebetsi wa lethisa kapa mosadi kapa ngoanana ya sa bollang. Kamano le tshebeletso e itseng e akgang ngollano le thomello ya dintho tse itseng ho moetsi. Dithaka/ Bothamaha (bot-ha-ma-ha) /brutishness. Botenya (bo-ten-ya) /obesity. bokanang kapa kotanang le motho ya tshoanang le yena ka botona. (bap. (bap. fatness/ Boemo ba mmele o moholo haholo. sponginess/ Ketso ya ho bothosela: ho ba boemong ba ho ba bonolo ho ya ka thetso ya letsoho. Botho (but-hu) /benevolence. setho). Mathata a hloele manolo hodimo: ho boima hofeta kamoo ho neng ho lebeletsoe kateng. (bap. philanthropism. Letekatsi. ebile a sa tsotelle letho. Bokgale ba ho botha. mabothobotho). (bap. Mebala). Botho (but-haw) /membership. decency. Bothokwa) (sheb. boholo ha bo hlalosoa ka mahlakore. Se bakang hore diketso tse ntle di bonahale ho motho. /bon. Bothoselo (bawt-haw-se-law) /softness. Phelo ya borurusi kapa ho ruruha. ramosa). Botharasi (but-ha-ra-si) /hermaphroditism/ Boemo ba motho kapa phoofolo e nang le ditho tsa botshehadi le botona mmeleng o le mong. brutish. Boitshoaro bo botle ba ntho e phelang. roarious. E mabothobotho ha mmele o e thetsa. Botenya (bo-ten-ya) /width/ Bophara ba ntho ha e bapisoa ka ho phatlalla kapa ho nama hoa yona. Mael. E mabothobotho ha mmele e thetsa kapa ho ya ka kutlo ya thetso. ho ba boemong ba ho ba mabothobotho. Tloaelo ya ho hoeba ka mmele. e bohale. letharaso). sefebe). Ketso kapa mokgoa wa letekatsi. tharasi. Bothata (bot-ha-ta) /difficulty. Bothisa (but-hi-sa) /cause to lie down/ Ketsiso ya ho botha. wayward/ Mokgoa wa ho phela joalo ka thamaha: tloaelo ya motho ya phelang ka tsela e hlaha. (bap. (bap. /bon. Bothile (but-hi-le) // E boemong ba ho botha. Bothokoa (but-hu-kwa) /greyish/ Hoa mmala: o tshoanang le molora o fifetseng kapa e botsho bo hlakileng haholo. Mathata). (bap. kakalla/. Bothosela (bawt-haw-se-la) /soft. 58 . Botelele (bo-te-le-le) /height/ Boemo kapa sebopeho sa ntho ha e lebisoa hodimo kapa e bapisoa le bohodimo. (mm.58 Botekatsi (bo-te-ka-tsi) /prostitution/ Boemo ba letekatsi kapa motho e motshehadi ya febang bakeng sa chelete. Paqama. Bothobotho. Lethisa). haholo motho e motshehadi. motho. Bolelele). Bothela (bawt-hel-a) /dwiddle. Boemo ba ho ba setho sa sehlopha mabapi le tshebedisano. Bothaka (but-ha-ka) /peer/ Boemo ba ho lekana ka dilemo: ho tsoaloa ka nako e tshoanang le motho emong. predicament/ Boemo bo etsang hore ho se be bonolo ho etsa ketso e itseng. letharaso) Botharaso (but-ha-ra-saw) /homosexuality/ Boemo ba motho ya robalang. Bothobotho (bawt-haw-bawt-haw) /spongy and soft/ E bonolo haholo ha e thetsoa ka letsoho. hospitality/ Boemo ba motho ha a phedisana le batho ba bang. subscription/ Ketso ya ho nka karolo kapa ho ba setho sa mokga kapa mokgatlo o itseng. setho. Thobalano e sa hloekang mahlong a Modimo: e pakeng tsa monna le monna. (bap. (bap. spongy/ E bonolo ha e thetsoa ka letsoho. decrease/ Ho kokobela hoa ntho e itseng. Ha ho bonolo ho ya ka tsela eo eneng e nahannoe. Botha (bot-ha) /lie down/ Ho dula fatshe kapa hodima ntho e itseng ka mpa bakeng sa ho phomola. tharasa. Ketso ya ho ba thata. Ketso ya ho ba tenya kapa mafura.

Tlola. setumo sa motho ya tsebahalang mokgatlong. mistake/ Ketso ya diphoso ka ho se tsebe ho bua hantle kapa ho sebedisa mantsoe a sa lokang. Boteng ba setho sa bonna mmeleng. tlolo. Botloaelehi (bu-tlwa-ele-hi) (botlwaelehi) /populism/ Mokgoa wa ho tsebahala haholo mokgatlong. moo ho tsoang Batlokoa teng. tlolo. mokgoa wa motho eo ketso tsa hae di sa kgahlising. tlolaka. kapa ya nahanang ka tsela e fosahetseng. vandalism/ Ketso. tlololla. Botlanyi (bo-tlan-yi) /typing/ Tshebediso ya mochini wa ho ngola ho etsa mantsoe afe kapa afe. Botla fela bosiu. Ketso ya letlaila. ya boitshoaro le diketso tse mpe. Setlatla). jj (bap. 59 .59 Bothoto (but-haw-taw) /stupidity/ Boemo ba motho ya etsang diketso tse hlokang tlhaloso e nepahetseng. Botlola (bo-tlo-la) /intimidate/ Ho tshosa ka mantsoe a boima kapa ka diketso tse tshosang. completely/ Ketso ya ho tlala kapa ho phetheha hoa ntho e itseng. (bap. ho jethema. tshosa). Botlaila (bo-tla-i-la) /inability to sing/ Boemo ba ho se tsebe ho bina. kelello kapa motsamao. Botle (bo-tle) /beauty/ Chebahalo e ntle ya sefahleho. dullness/ Boemo ba setlatla. (bap. ho ya ka lehlakoreng leleng la ntho ka ho jethema kapa ho qothoma se mahareng. setla). setlanyi). (bap. Ketso ya ho etsa dintho kapa diketso tse hlokang bohlale kapa masene. Botlololli (bo-tlu-lul-li) /acrobatic/ Papadi ya ho etsa hlanaphetho le ho tsoetla ditho tse itseng tsa mmele. Ka mokgoa o felletseng. kapa motho eo kelello ya hae e notlelehang hangata. sebopeho sa ntho kapa mmele wa motho. mokgeng. setlodi). ho ba sebopehong se thata kapa se thatafetseng sa mmele kapa sa puo. Botlaila (bo-tla-i-la) /blundering. Tlokoeng) (mm. (bap. (bap. Borena ba hae botla fela haufi. ya nang le tshutsumetso bongateng ba batho ka baka la puo tsa hae tse ikgethang. moipelekanyi) (mm. qhomo). (bap. Mohl. ho bua ntle le ho bapala kapa ntle le papadi. firmness/ Ketso ya ho tia. tjethemo. Ho etsa hore motho abe le letsoalo kapa a tshohe. /bon. Botlokoa (bu-tlaw-kwa) /place of Motlokoa/ Sebaka seo ho dulang Batlokoa teng. setumo). mabitso kapa mantsoe a qalang ka “B”. Ketso tsa sethoto. Letlaila). Botio (bo-ti-aw) /seriousness. ho qhothoma le ho pelekanya ditho tsa mmele. lephaka). Botlolo (baw-tlaw-law) /bottle/ Setshelo se entsoeng ka kgalase ho sebedisoa ho tshela dintho tse metsi kapa tse itseng. Mokgoa wa ho ngola ka seetsoa seo ho tobetsoang dikonopo tsa sona bakeng sa ho ngola mantsoe kapa ditlhaku. boitshoaro le mekgoa ya setlokotsebe: boemo ba motho. ho seba. haholo ya monyane dilemong. brainlessness. Letlaila). crime. Botla tsamaya bohloa. sehlopheng kapa sechabng ka lebaka la diketso le dipuo tse itseng. (bap. blunder. Boemo bo supang boikemisetso. Kgahleho e bonoang ke leihlo. Ho kgineha boko. (bap. Ho ba boemong bo tsitsitseng ba mmele. Tlholeho ya ho bina. kapa ho bontsha bosio ba papadi ketsong e itseng. Botona (bu-tun-a) /masculinity/ Boemo ba ho ba motona kapa ponahalo ya bonna bo feletseng ho motho. (bap. Botlodi (bu-tlu-di) /jumping/ Ketso ya ho tlola: mosebetsi kapa tloaelo ya ho tloha ka nqena ka morero wa ho ya ka nqane. ya phelang ka ho utsoa. Botlokotsebe (bo-tlu-ku-tse-be) /deliquence. (bap. (bap. Botla (bu-tla) /it shall. qhothomo. ho qhoma. Tlhodisano ya papadi ya hlanaphetho. Dibotlolo/ (bap. botshehadi). Sethoto). it will/ Seemedi se sebedisoang mmoho le mareho. Botlatla (bo-tla-tla) /asinity. Botlokwa). Botlalo (bo-tla-law) /completeness. ho hlekefetsa kapa ho tlola molao ofe kapa ofe wa naha le wa lelapa.

setumo). eminence. Setsetse. tshaetshae). Ketso ya ho tsikinyetsa. Tloaelo ya ho etsa diketso tsa setsetse. phatlalatsang ditaba. Botsitso (bo-tsi-tswa) /stability/ Boteng ba kgutso le taolo. lazy/ E sa kgoneng ho sebetsa. (bap. Bohlohloni). Botsoa (bots-wa) /slothful. reliability/ Ketso ya ho tshepeha kapa pontsho ya ho tshepjoa. /bon. Botshwana). Boemo ba ho etsa diketso tsa nnete ka nako e beiloeng. Phediso mmoho le bosio ba morusu le pherekano. (bap. (bap. travelling/ Ketso ya motsamai kapa motho ya chakelang sebaka ka morero wa ho tseba sebaka kapa ho ya phomolong. setshelo bakeng sa tshebediso). Botshelo (bots-hel-aw) /container/ (Sheb. Sereledi). boemo ba motho ya fumanang boemo bo bonolo bo le thata. Botsikoane (bo-tsi-kwa-ne) /fowl flea/ Mofuta wa kokonyana seka nta eo hangata e tholahalang ho dikgoho. Boemo ba ho robala matsekela kapa tloaelo ya ho robaletsa moo eseng haeno. Boteng ba mahlakore a fetang bohlano empa ale ka tlase ho bosupa. tloaeleho ya motho ya binang. Bosadi). (bap. celebrity. 0/ (bap. (bap. (bap. thepa yohle kapa tsamaiso ya mafa a mosebeletswa kapa ramosebetsi. Botsikinyane (bo-tsi-kin-ya-ne) /itchiness/ E bakang kapa e etsang hore motho kapa ntho e ingoahe kapa e ipikitle. Ketso ya ho tsitsa kapa ho laola maemo ka tsela e ntle. Botshepehi (bots-hep-e-hi) /trustworthiness. Botsana (bo-tsa-na) /ask each other/ Ketsetsano ya ho botsa. Botsetseke (bu-tse-tse-ke) /flair. (bap. /bon. Potsetso). eo ha e le mothong e bakang ho ingoaya kapa botsikinyane bo boholo. cliffhangering/ Papadi kapa tloaelo ya motho ya tshekallang: wa tloaelo ya ho tsamaya methating ya dithaba le ho hloa dilomo. ngoanana. Ho ba le setho sa mosadi. (mm. Boemo ba motho eo papadi ya hae eleng ho hloella dithaba le dilomo. bononnori). Potsano). Botshaetshae (bots-ha-ets-hae) /stupidity/ Boemo ba tshaetshae: tloaelo kapa mokgoa wa motho ya hlokang tlhalefo le bohlale ba ho etsa ntho tse bonolo kapa tse tloaelehileng. Botshehadi (bots-he-ha-di) /feminity) Boemo ba motho e motshehadi kapa ponahalo ya bosadi bo tletseng. senonnori. Botshepuwa (bots-he-pu-wa) (botshepuoa) /trusteeship/ Tloaelo ya ho ba mosebeletsi ya ikarabellang ho matlotlo. Botswa). Botsamai (bo-tsa-ma-i) /tourism. setshoana) (mm. wandering/ Ketso ya setsetse. tshelela). (bap. /bon. Botumi (bo-tu-mi) /stardom. motshepuwa). Boteng kapa ponahalo ya mmala o motsho wa motho e motshehadi. E tsoafang ho iketsetsa kapa ho hula ka thata. boemo ba ho tsebahala sebakeng le sechabeng ka baka la mosebetsi o itseng. public esteem/ Boemo ba ho tsejoa kapa ho tloaeleha sechabeng kapa bathong ka baka la ketso tse itseng. Botsa (bo-tsa) /ask/ Ho batla karabo bakeng sa ketsahalo kapa lebaka le itseng. Tsebahalo sechabeng le naheng ka bophara. dibotoro/ (bap. 60 . Botsetse (bu-tsi-tsi) /itinerancy. Mafura a ka sebedisoang ho hadika sejo kapa dijo tse itseng bakeng sa ho di natefisa. boqhetseke bakeng sa tshebediso). wa sebapadi kapa ya tummeng ka ketso e itseng. Sephoqo. ability/ (Sheb.60 Botoro (baw-taw-raw) /butter/ Mafura a sebedisoang ho neta kapa ho tlotsa bohobe ba koro kapa sejo sa koro. bohahlaudi). (bap. Botsetsa (bu-tse-tsa) // Ketsetso ya ho botsa. nkgono kapa phoofolo e tshehadi. 0/ (mm. Botshoana (bots-hwa-na) /dark female complexion/ Boemo ba mmala wa motho e motshehadi o motsho. (bap. Botshelela (bots-hi-le-la) /hexagon/ Palo e ka hodimo ho bohlano empa e le ka tlase ho bosupa. tshela. renown. Botshekalle (bots-hik-kal-le) /mountaineering. Botsikwane).

ntle le mmuiswa. pepeta. homohomotha. homotha. bolt/ Mofuta wa tshepe e sebedisoang ho kopanya. Botsoafi (bots-wa-fi) /slothfulness. (bap. botlokotsebe bo tletse kapa bo atile naha yohle. (mm. Boemo ba motsofe. burghership/ Boemo ba ho tsoalloa sebakeng. Ka botsona di keke tsa bua. Naha e jele boya: kotsi di hohle naheng. tleroloha. Boulela (bo-u-le-la) /to be jealous/ Ho bontsha lerato ka tsela ya ho hloya motho ya ratang kapa eo ho nahanoang hore o rata moratuwa wa moetsi. maternal. laziness/ Boemo ba ho tshaba ho sebetsa kapa ba ho baleha mosebetsi. sepekere). diboutu/ (bap. Bua (bu-a) /talk/ Ho etsa molaetsa ka ho ahlamisa molomo le ho ntsha lentsoe. Ho se batle hore moratuwa wa hao a bue. Boupelli (bo-u-pel-li) // Boemo ba seupelli kapa motho ya upellang. Botsotsi (bo-tso-tsi) /thuggery/ Boemo kapa mokgoa wa tsotsi kapa motho ya phelang ka ho utsoa. setsohatsana). bebera. paternal/ Boemo ba ho ba motsoadi. Dintja ka botsona. Mmuuwa ka botlalo. Boutu (bo-u-tu) /screw. mmamaotoanafinyela. Boyona (bo-yaw-na) /itself/ Seemedi se bontshang kapa emelang lebitso la ntho e le nngwe ha e qolloa hara tseding. (bap. shoashoatha. 61 . ho hlahisa modumo o kgonang ho hlalosoa ke tsebe ka thuso ya boko. Dihole ka botsona. laziness/ Ketso ya ho tsoafa ho sebetsa: ya kapa e tshabang ho sebetsa. Ketso ya ho tsoala kapa ho ba le bana ba tlhokomelong ya motsoadi. phatsimisa). (bap. (bap. Tloaelo ya seotsa. letsoalla) Botsoetse (bots-we-tse) /new motherhood/ Boemo ba motho ya sa tsoa tsoala lesea. Botsoadi (bots-wa-di) /parenthood. Ho nahanela moratuwa wa hao hore o ratana le mangmang empa ho se joalo. Boemo ba seotsa. Botsoahatsana (bots-hwa-tsa-na) (botsohatsana) /antic/ Boemo ba setsohatsana kapa motho ya tsofetseng haholo hofeta tekanyo. qoqa. Ho etsa modumo o bitsoang puo. Lebitla. antigue/ Boemo ba motho wa kgale kapa ya nang le nako e telele a phela. self/ Seemedi se supang kapa se emelang wena ntle le motho emong kapa babang. Bowena (bu-we-na) /yourself. phasoloha. Maboya/ Mael. buisoe kapa a qoqe le batho babang ntle le mabaka a utloahalang. Boyena (bo-ye-na (boena) /self/ Motho ntle le ba bang. Boemo ba motsoetse kapa mosadi kapa ngoanana ya antshang lesea. (mm. inhabitance. Leqheku kapa leqhekoana le hodileng haholo. (bap. Mohl. /bon. (mm. Lentsoe le nepahetseng haholo ke “boyena” hofeta “boena”. lefu). Booena). (bap. tiisa. Botsona (bo-tsaw-na) /of things: themselves/ Seemedi se sebedisoang mmoho kapa bakeng sa mabitso a qalang ka “DI” ka bongateng. boemo ba seotsa. Botswa). Botsoallo (bots-wal-law) /citizenship. parental. botswahatsana). boyona). /bon. Boyabatho (bu-ya-bat-hu) /death. bosona. Boemo ba ho ba moahi wa sebaka ka tlhaho. qhekanyetsa. graveyard/ Sebaka seo motho kapa ntho e shoeleng e yang teng. pota. kgomathetsa kapa tsitsisa dintho tse pedi kapa tse fetang moo ka ho e potapotisa lesobeng la moo e tlangoang teng. Botsona/ (bap. Tlh. Bokebekwa. Bonohe). tsetsela). Boya (baw-ya) /wool/ Bolepu bo tholahalang letlalong la diphoofolo kapa bathong boo sepheo sa bona eleng ho tshireletsa letlalo. /bon. Botsofadi (bo-tsu-fa-di) /acience.61 Botsoa (//) /slothfulness. Botsofe (bo-tsu-fe) /old-age/ Boemo ba motho ya hodileng haholo dilemong kapa eo e seng e le leqheku kapa leqhekoana. Bouna (bo-u-na) /to make shine (shoes)/ Ho etsa hore seeta se phatsime ka ho se pikitla ka lesela ka mora ho se kenya boka (polish) (bap. (bap. tsotsi). a nyantsha. ho hapa ka dikgoka le ho bolaya ka ho hlokofatsa bakeng sa ho thola se batloang. bolona). Dihoete ka botsona. jj. botsona. (bap. Sebaka sa mofu. Motsofe). bolona. Ketso ya ho tsoafa.

kapa ka ntho e thata. /bon. Buseditse (bu-se-di-tse) /returned. Ho dula hodima. Busa (bu-sa) /govern. refund. Lentsoe le nepahetseng ke “buwa” eseng “bua”. Ho buela nonyana mollong: ho senya ditaba kapa ho ntsha sephiri pele ho nako. (bap. Buresitsoe (bu-re-di-tswe) // Boetsuwa ba ho buretsa. Ho ba le dipuisano bakeng sa ho rarolla qaka kapa bothata bo itseng. ka thata. Bureditse (bu-re-di-tse) // Bokgale ba ho buretsa. boithabiso kapa ho batla bohlale le tsebo e itseng. Buduletse (bu-du-le-tse) /blew/ Bokgale ba ho budula. (bap. Ho laola sechaba. Ho ba le puo pakeng tsa batho ba babedi kapa ba fetang moo. Ho etsa hore mosebetsi o qale ka ho fana ka puo. mosebetsing kapa sebakeng se itseng. Buella (bu-el-la) /to advocate/ Ho ba moemedi wa motho lekgotleng la dinyewe kapa ho emela motho nyeweng. Buisa (bu-is-a) /talk to. tlhokomediso. Busa (bu-sa) /rule/ Ho ba le taolo ya mmuso. Buka (bu-ka) /book/ Pampiri e hatisitsoeng enang le maqhephe. naha le moruo wa yona. reimburse/ Ho kgutlisa ka baka la ditshenyehelo. Buisana (bu-isa-na) /negotiate. Mael. Budulela (bu-du-le-la) /blow air towards/ Ketsetso ya ho budula. Mmuelli. Ho etsa lemati le kenye ya kenang kapa ya tsoang. Buletse (bu-le-tse) // Bokgale ba ho bulela. Burama (bu-ra-ma) /lay over/ Ho robala kapa ho paqama hodima ntho ka mpa kapa mmele o moholo. converse/ Ketsiso ya ho bua: ho etsa moqoqo. (bap. Buela (bu-ela) (buella) /talk about/ Ketsetso yaho bua. Buduletsoe (bu-du-lets-we) /blown/ Boetsuwa le bokgale ba ho budulela. ho lefa seo motho a se lahlehetsoeng mosebetsing. sent back/ Bokgale ba ho busetsa. Bula (bu-la) /open/ Ho etsa hore meaho ya ditshebeletso e qale ho sebetsa. ho qoqa ka tsela e hlokang botio. Ho ba le taolo ya dintho. ho lokisa bokahare ba motho ya kulang ka ho rokolla. Tlh. Ho butsoela ka moya. Buletsoe (bu-lets-we) // Boetsuwa ba ho bulela. Ho etella naha pele. (bap. moemedi. amohela). Bula (bu-la) /open/ Ho etsa hore monyako kapa bokeno bo amohele ba kenang le ba tsoang. converse/ Ketsetsano ya ho bua. ho fa 62 . emela). Buang (bu-ang) /talking/ Tsoelopele ya ho bua: ho etsa molaetsa ka ho ya pele. dibukantswe/ (bap. Ho amohela motho kapa ntho e itseng ka ho bula monyako kapa ka ho mo dumella sebakeng sa hao. butsoela). poma. cuase to talk. Buketsa (bu-ke-tsa) /to produce bad smell/ Ho ntsha monko o mobe haholo ka setho seseng sa mmele. Buretsa (bu-re-tsa) /hit hard/ Ho otla ha bohloko. dibuka/. Budula (bu-du-la) /blow/ Ho sebedisa moya ho atolasa ntho e itseng. Buabua (bu-a-bu-a) /to chat/ Ho etsa moqoqo o hlokang bohlokoa. reign. Puisano). Buile (bu-i-le) // Bokgale ba ho bua. Ho ba moetapele wa sechaba. Bulela (bu-le-la) /welcome/ Ketsetso ya ho bula. patlamantsoe).62 Bua (bu-a) (buwa) /operate/ Ho qhaqha mmele wa phoofolo bakeng sa ho ntsha dikahare. Ho nkgisetsa ka monko o bohale. eo sepheo sa ho e bala eleng ho fana ka thuto. /bon. Ho etsa hore moaho kapa sebaka se secha se qale ho sebedisoa semmuso. Bukantswe (bu-ka-nts-we) (bukantsoe) /dictionary/ Buka e hlalosang mantsoe a puo ho ya ka mongolo wa sechaba sa teng. qhaqha le ho roka mmele wa motho ke ngaka e itseng. atone. Buseletsa (bu-se-le-tsa) /compensate. Ho kenya moya ka hara ntho e sarolohang. (bap. superintend/ Ho ba le matla a ho laela lapeng. dominate. Fuama). lesedi.

Ho kgutlisetsa morao moo ntho e tsoang teng. (bap. (mm. Butle (bu-tle) /slowly/ Ka tsela e lenama kapa e sa tatang. Ho etsetsana botle. boemo ba batho ba etsetsanang tse ntle ka ho kgutlisetsana botle mmoho. Khutlisa) (bap. (mm. Buuwang (bu-uwang) // Boetsuwa ba ho bua ka ho tsoela pele. Mael. thuisa. Ho busetsa molamu sefateng: ho iphetetsa kapa ho etsa se entsoeng ho wena ho moetsi. Buang). Mohl. Busetsa (bu-se-tsa) /return. Butswela). Butsoela (buts-we-la) /pump/ Ho sebedisa moya bakeng sa ho etsa hore mollo o tuke. butle-butle). Ho isa ntho kapa motho morao sebakeng sa hae kapa sa yona. butcher/ Ho ntsha kapa ho sebetsana le dikahare tsa motho kapa phoofolo. (mm. Butsoiso (buts-wi-saw) /ripening/ Ketso ya ho butsoisa. Busetsoa (bu-sets-wa) /returned/ Boetsuwa ba ho busetsa. Buuwa (bu-u-wa) /talked. Tem. Mael. said/ Boetsuwa ba ho bua. (bap. pusuloso). thunya) (mm. poma. Pitsetso ya semelo e nepahetseng ya lebitso lena ke Botha-Bothe. butlebutle). Kgalapa di a buseletsana: Motho ya kileng a etsoa hantle ke emong le yena o etsa joalo. hangata bosiu. (bap.63 chelete kapa phahlo ka baka la boemo ba se kgutlisitsoeng bo sa lokang. extradite/ Ho kgutlisetsa moo ntho kapa motho a tsoang teng. Butsoa (buts-wa) /ripe/ Ho ba boemong ba ho jewa kapa ho koenyoa. qhaqha le ho roka mmele wa motho ke ngaka kapa motho ya itseng. regurgitate/ Ho hlafunisa joang kapa se jewang ke diphoofolo ha di phomotse. (bap. Tlh. Butswisa). Butha-buthe (but-ha-but-he) (Botha-Bothe) /Butha-Buthe/ Setereke sa Lesotho se pakeng tsa Mokhotlong le Leribe. Mohl. ho lokisa bokahare ba motho ya kulang ka ho rokolla. Putsoiso). Ke sefe se buuwang moo? Ho buuwang mole ha Moletsane? Buwa (bu-wa) /to operate. Lentsoe le nepahetseng ke “buwa” eseng “bua”. Sebaka kapa setereke se ka lebowa ba bochabela ba Lesotho. Butsoella (buts-wel-la) /pump towards/ Ketsetso ya ho butsoela. Busolosa (bu-so-lo-sa) /chew cud. Lentsoe le nepahetseng ke “putsoiso” hofeta “butsoiso”. hangata bosiu. Butsoisa (buts-wi-sa) /ripen/ Ketsiso ya ho butsoa. Ho qhaqha mmele wa phoofolo bakeng sa ho ntsha dikahare. Butle hle monna! Butle o nkutloisa bohloko! Butlebutle (bu-tle-bu-tle) /slow but show/ Hanyane hanyane. Butle (bu-tle) /gently/ Ka tsela e bonojana e sa kgehlepetseng. hlapisa). (bap. kgakapa di a buseletsana). Tlh. ho lefa bakeng sa ditshenyehelo. Butsoela (buts-we-la) /shoot/ Ho thunya ka sethunya. Buuwang). regurgitate/ Ho hlafunisa joang kapa se jewang ke diphoofolo ha di phomotse. Busolla (bu-sul-la) /chew cud. (bap. Lentsoe “Bua” le hlalosa puo le molaetsa o itseng. (mm. Butle (bu-tle) /exclamation: wait a minute!/ Lekgotsa le laelang ho emisa ketsahalo kapa boemo bo itseng. ka tsela e iketlileng empa e bontshang hore ketsahalo e tla fela. 63 . Buseletsana (bu-se-le-tsa-na) /reciprocate/ Ketsetsano ya ho buseletsa: ho kgutlisa se entsoeng ho ya se entseng.

Ho bonahala hoa kganya ya letsatsi. Chalametsa). Chaba (cha-ba) /of male animal: white face with black. (mm. Sesotho se etseditsoe Basotho eseng baqapi ba Sesotho ba dichaba. (mm. Etsoe le Basotho ba Leboa ba a e sebedisa mantsoeng a mangata. Ketso ya ho otla ha bohloko ka ho tlontlolla pontsheng ya bohle. Mohlala: sheba=chebo. shahlisa=chahliso. (mm. Chabana (cha-ba-na) /white face with black. tjhabela). 64 . Chabeloa (cha-be-law) Boetsuwa ba ho chaba kapa ho chabela. kapa o mosehla. Chitja. kapa o mosehla. yellow or red/ Hoa mmala wa phoofolo e tshehadi: e hlooho kapa sefahleho se sesoeu le mmala wa mmele o motsho. tjhaba). Chabetsoe (cha-bets-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho chaba. ha ho lebaka la hore e bitsoe “tj” le utloahalang. Ho otla ka tsela e phoqang ya shatjoang kapa ya otloang. Ho salang ke hore “C” etla dula e le teng Sesothong hobane e nepahetse. (mm. tjhabile). Chabetse (cha-be-tse) // Ketsetso le bokgale ba ho chaba. C (si). tjhomane tjhomane. (mm. tjhabelwa). Chabela (cha-be-la) // Ketsetso ya ho chaba. Re ka re ena le dikgang (controversy) hobane batho ba neng ba re ba nchafatsa Sesotho ba ile ba e fetolela ho “tj”. (mm. tjhabisa). shapa=chapo. Chabisoa (cha-bi-swa) // Boetsuwa ba ho chaba. (mm. Ho hlaha hoa letsatsi kapa boteng ba letsatsi. yellow or red body/ Hoa mmala wa phoofolo: e hlooho kapa sefahleho se sesoeu le mmala wa mmele o motsho. Chachametsa (cha-cha-me-tsa) /run swiftly/ (sheb. Cha (cha) /burn/ Ho otloa ke mollo. Ebang ho fosahetse ho Mosotho ho sebedisa “C”. kapa o mokgunong. tjhabana). (mm.64 Ccc PALE: Tlhaku ya boraro (3) Sesothong. kapa o mokgunong. Ho utloa mocheso wa lelakabe kapa mofuthu o moholo wa mollo. bo-Mochochoko. to give a hiding/ Ketso ya ho shashara kapa ho hlola ka ho shapa ha bohloko pontsheng. beating. Hantlentle. Chabile (cha-bi-le) /of the sun: shining/ Ketsahalo ya ho chaba. Tlhokomediso: bongata ba maetsi a qalang ka “Sh” bongata ba mareho kapa mabitso (nouns) a ona a fetohela ho “C”. Tjha). (mm. ha ho phoso ka yona. (mm. Chalametso bakeng sa tshebediso). tjhabetswe). tjhatjharo). (mm. mantswe a qalang ka “tj” a kenyeleditswe patlamantsweng ena ho etsa hore mmatli wa mantswe a seke a sokola. Chomane Chomane. tjhaba). (mm. Chachametso (cha-cha-me-tso) // (sheb. Chacharo (cha-cha-raw) /trouncing. Lebakabaka e le ho kgotsofatsa (appease) Bakone (nguni speaking people) hobane tlhaku ena e bitsoa ka tsela e nngwe ho morabe wa Bakone. mochochonono le ba bang. tjhabiswa). ha ho lebaka la hore e se sebedisoe. shoba=chobo. Chabisa (cha-bi-sa) // Ketsiso ya ho chaba. jwalo jwalo. ba tlameha ho fetola mabitso a bona ho bo-motjhotjhoko. Chaba (cha-ba) /of sun (to rise)/ Ho hlaha hoa letsatsi bochabela. tjhabetse). Le ha hole jwalo. Hape.

(bap. Ha ho motsoadi ya ka chaelang taba ena monoana. Chadimiso (cha-di-mi-so) /browsing/ Ketso ya ho shadimisa: ho sheba ka bonngwe ka hloko e kgolo. Chadimisiso (cha-di-mi-si-so) /examining/ Ketso ya ho shadimisisa: ho sheba ka ho batlisisa kapa ka ho etsa diphuphutso. tjhadimiso). Chaelo (Cha-el-aw) /approval/ Ketso ya ho chaela kapa fana ka tumello. Chahliso (cha-hli-saw) /robustness/ Ketsiso ya ho shahlisa: ho etsa hore motho kapa ntho e be le mmele kapa sebopeho se phetseng hantle se batsi. tjhaisitswe). “chase” hase sothofatso ya lentsoe lena ka lebaka la moelelo o fapaneng wa lona. (mm. (mm. chaella). tjhakatsa). (mm. Bongata ba se kotutsoeng. tjhadimelo). Chaisoa (cha-i-swa) // Boetsuwa ba ho chaisa. (mm. (mm. Chakatsa (cha-ka-tsa) /maize flower/ Thunthuru ya semela sa poone.65 Chadimano (cha-di-ma-naw) // Ketso ya ho shadimana kapa ho shebana: ho shadima emong mme le yena a shadime ya mo shadimileng. Letona le chaela kakanyo ya rona monoana. ho natlafala hoa mmele. polathinamo le tse ding. Chakela (cha-ke-la) /to visit/ Ketsetso ya ho chaka. moo ho chekoang le ho epolla dirafjoang tse tsoanang le gauta. (mm. Chaisana (cha-i-sa-na) // Ketsetsano ya ho chaisa. Ho hlahisa palesa kapa thunthuru. (mm. (mm. (mm. Chakatsa (cha-ka-tsa) /to flower/ Ho etsa palesa ke semela sa poone ha e le boemong ba ho beha kapa ho bontsha kholo. dichafo/ (mm. tjhafo). tjhaisana). Chaka (cha-ka) /visit/ Ho etela motho kapa ho ya sebakeng se itseng. tjhadimo). Chaisano (cha-is-an-aw) /collision/ Ketso ya ho chaisana: thulano ya makoloi kapa dipalangoang mmileng. Chadimo (cha-di-maw) /staring/ Ketso ya ho shadima kapa ho lebisa mahlo ho ntho e itseng. Chaela (cha-e-la) /approve/ Ho dumella ketso e itseng hore e tsoele pele. (mm. tjhaiswa). Ketso ya ho tadima kapa ho sheba. Lentsoe lena ha le utloahale joalo ka lentsoe la Sesotho le ha le hloka sothofatso e ka bapisoang le lona. (mm. Tjhaela. Chahlo (cha-hlaw) /body strength. (mm. (mm. 65 . taemane. Mael. Ho rateha tshobotsi. Lentsoe la senyesemane. Chafo (cha-fu) /mining/ Sebaka se ka tlasa lefatshe seo ho rafjoang dirafjoa teng: mokoti oo ho ona ho fumanoang dirafjoa. Mokoti kapa sekoti seo ho epjoang dirafjoang teng. abundance/ Boteng ba kgora ka mora kotulo. thula kapa ho otlana ka mmele ka baka la kotsi e sa reroang. Ho etsa kotsi ya makoloi. mashala. thula kapa ho otlana ka mmele ka baka la kotsi e sa reroang. Chakile (cha-ki-le) // Bokgale ba ho chaka. Mohl. ponahalo ya mmele o matla. tjhaka). Ho dumella hore ketso e itseng e etsahale kapa e phethahale. Chai (cha-i) /yield. ho sheba ho tloha qalong ho isa qetellong. (mm. (bap. tjhahliso). Ho chaela taba monoana: ho dumellana le seo ho buuwang ka sona kapa se koptjoang (mm. tjhadimeho). Boteng ba se hlokahalang ka bongata. Chaiso (cha-i-so) /collision/ Ketso ya ho chaisa: ho thetsa. ho dumella hore ketso e itseng e etsahale. tjhadimisiso). Tem. Ho nahanela motho. Chaisa (cha-is-a) /collide/ Ho thetsa. (mm. Chaisitsoe (cha-i-sits-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho chaisoa. Palesa ya semela sa poone ha se le maemong a ho beha. thula) (mm. tjhakile). tjhaisa). Chadimeho (cha-di-me-haw) /lookable/ Ketso ya ho shadimeha kapa ho ba le sebopeho se setle sa sefahleho kapa mmele. Chadimelo (cha-di-mel-aw) // Ketsetso ya ho shadimela: ho bona ntho ka tsela e nngwe le ho e nahana ka tsela e fapaneng. /bon. tjhakela). tjhaelo). Chaisitse (cha-i-si-tse) /collided/ Bokgale ba ho chaisa. tjhakatsa). tjhaisitse). robust/ Ketso ya ho shahla: ho ba le mmele o matla o phetseng hantle. o batsi. Tjhaisano). thulano) (mm. Ho etsa kotsi ya makoloi. (mm.

(mm. Chapano (cha-pa-naw) // Ketso ya ho shapana: ho shapa emong mme le yena a shape ya mo shapang. tjhapano). tshetshetha ) (mm. tjhalametsa). (mm. here and there/ Ketso ya ho chalametsa: boemo kapa mokgoa wa ho tsoa le ho kena le ho ya mane le mona ntle le botsitso. teronko) (mm. tjhalakaka). here and there/ Ho tsamaya ka ho kena le ho tsoa mona le mane ka sepheo se sa tsejoeng. tjhalakisa). refutability/ Ketso ya ho shanotsa kapa ho bontsha hore ntho e itseng e hloka bonnete. Chalametso (cha-la-me-tso) /going in and out. (mm. tjhalaka). mamola ka seatla kapa ka setebele. tjhathjametso). visit/ Ketso ya ho chaka kapa ho etela motho kapa ntho e itseng. thwacking/ Ketso ya ho shapa: ho natha ka ho utloisa mmele kapa setho sa mmele bohloko. (mm. (bap. (mm. (mm. (bap. Tem. prison/ Sebaka seo ho koalloang motshoaruwa kapa moo setlokotsebe se koalloang teng. (mm. Chapello (cha-pel-law) /indiscriminate beating/ Ketso ya ho shapella: ho otla ntle le ho kgetholla kapa ho natha le motho kapa ntho e hlokang molato. Chapaletsa (cha-pa-lets-a) /perjure/ Ho bontsha phetoho tshepisong e entsoeng pejana. Chalaka (cha-la-ka) /roam/ Ho tsamaya ka sepheo sa ho sheba kapa ho batlisisa se etsahalang. tjhalakile). ho lokisa puo e hlokang nnete kapa bonnete. Boemo ba ho supa tlhokeho ya nnete. Chalakile (cha-la-ki-le) // Bokgale ba ho chalaka. (bap. ho bontsha emong hore seo a se etsang ha se sona. Tjhakelo). Solla. Batho babang ba sebedisa lentsoe. Chata (cha-ta) /to make marriage ceremony/ Ho etsa mokete wa lenyalo. (mm. Chapaletso (cha-pa-lets-aw) // Ketso ya ho chapaletsa. Chalametsa (cha-la-me-tsa) /to go in and out. “chachametsa” bakeng sa “chalametsa”. Chakisoa (cha-ki-swa) // Boetsuwa ba ho chaka. dichankana/. tjhalametso. ho kgitla ka molamu. (mm. ho shashara ka letsoho. 66 . (mm. Chalakaka (cha-la-ka-ka) // Phetako ya ho chalaka. tjhapo). Chalakisa (cha-la-ki-sa) // Ketsiso ya ho chalaka. (mm. (mm. Moaho wa batho ba tlotseng molao kapa ba ahlotsoeng lekgotleng la dinyewe ka baka la tlolo ya molao. puo e hananang le tshepiso e entsoeng pejana. Chankana (cha-nka-na) /jail. tjhanotso).66 Chakelo (cha-ke-law) /visitation. ketsetso ya ho chapatsa. Chapatsa (cha-pa-tsa) /perjure/ Ho bontsha phetoho tshepisong e entsoeng pejana: ho bua leshano ka mora ho tshepisa ho bua nnete. tjhatjhametsa. tjhalakiswa). Ho otla kaofela ntle le kgethollo. (mm. ho hlola ka papadi. Chapo (cha-paw) /beating. tjhalakisitswe). to give a hiding. Chapatso (cha-pa-tso) /perjury/ Ketso ya ho chapatsa: puo e hlokang nnete. Ho nka molekane ka ho etsa mokete wa lenyalo. nyala) (mm. Chakisa (cha-ki-sa) /to make a visit/ Ketsiso ya ho chaka. (mm. Chalakisitsoe (cha-la-ki-sits-we) // Bokgale le boetsuwa ba ho chalaka. Ho ya sebakeng se itseng ka sepheo sa ho bona kapa ho kopana le mangmang. Ho batla taba ka ho sollaka. Chanotso (cha-nuts-aw) /falsification. ho mula ka thupa kapa phafa. tjhalakiswa) Chalako (cha-la-kaw) /roaming/ Ketso ya ho chalaka kapa ho tsamaya hohle ka sepheo se itseng. (mm. ho ntsha leshano le buuwang ka ho hlalosa nnete. tjhata). tjhakisa). tjhankana) /bon. tjhakiswa). tjhapaletso). Chalakisoa (cha-la-kiswa) // Boetsuwa ba ho chalaka.

(mm. Dicheche/ (mm. ho bontsha pelaelo le khanyetso kgahlanong le se buuwang ke emong. ebile se sebedisoa haholo bakeng sa patsi . le motho a lebisa leihlo ho wena. e mafolofolo ka ho bua le ka seemo sa kelello. pono e ntle e kgotsofatsng mahlo a mmohi. Re batla hore sefate sena se che. no!/ Lekgotsa le bontshang ho hana ka botlalo seo ho buuwang ka sona. E tle e che feela ke tla o lokisa. ho suthisa mmele ohle kapa karolo ka ho lebisa nqa enngwe. tjhetjhe). tjhetjha). tjhebeho). ho se dumellane ka ho hana. (mm. Che (che) /no/ Lentsoe le sebedisoang ho bontsha khanyetso kapa ho hana seo ho buuwang ka sona kapa se etsahalang. tjhatiso). /bon. Lentsoe le sebedisoang ho hanyetsa puo kapa ketsahalo e itseng. tjhetjhile). tjhatile). ho batlisisa ka mahlo. (mm. Chatile (cha-ti-le) /married/ Bokgale le ketsahalo ya ho chata. shape/ Ketso ya ho shebeha kapa ho ba boemong ba mmele ba ho kgahla leihlo ka baka la botle kapa ho apara hantle. Ho latola kapa ho latolela. Chebahalo (che-ba-ha-law) /attractiveness. (mm. go backward/ Ho kgutlela morao ka baka la ho baleha ntoa. tjhatiso). (mm. go backward/ Ho ya morao kapa ho tsamaya ka santhao.67 Chatelo (cha-te-lo) (shatelo) /intransigence/ Ketso ya ho shatela: ho bua mantsoe a ho hana. tjhe). tjhetjheello). Chebo (che-baw) /view point. tjhebo). gorgeousness/ Ketso ya ho shebahala: ho ba boemong bo hohelang ba sebopeho sa mmele le tshobotsi ya sefahleho. ebile o kelello e chatsi haholo. batsi. Ha e che hobane mollo o tuka hantle. Chechello (che-chel-law) /retreat/ Ketso ya ho chechella: ho kgutlela morao ka baka la ho baleha ntoa. Checheello (chi-chi-el-law) /indiscriminate/ Ketso ya ho shesheella kapa ho nka kaofela ntle le ho kgetha. Ho baleha ka ho kgoecha. Ho nka ntle le ho kgetholla. lenyalo). tjhatelo). nonopetse. (mm. tjhebisiso). Chatisoa (cha-ti-swa) // Boetsuwa ba ho chata. Che (//) /burn/ Mohl. 67 . Chatsi (cha-tsi) /vivicious/ E tletseng bophelo le matjato. Chebisiso (che-bi-si-saw) /analysis/ Ketsisiso ya ho sheba kapa ho sheba hantle ka hloko e kgolo. (mm. (mm. shesheello) (mm. Chatiso (cha-tis-aw) /marriage/ Ketso ya ho chatisa. ho bula mahlo bakeng sa ho a lebisa nqa ya se bonoang. Mohl. (bap. Chechisa (che-chi-sa) /reverse/ Ketsiso ya ho checha kapa ho etsa hore ntho e ye morao. an idea/ Ketso ya ho sheba kapa ho bontsha maikutlo ka ketsahalo kapa ntlha e itseng. hohang) (mm. Chechella (che-chel-la) /retreat. Chebano (che-ba-naw) // Ketso le ketsetsano ya ho shebana: ho lebisa leihlo ho motho. tjhe). Chechile (che-chi-le) // Bokgale ba ho checha. (mm. tjhatsi). Che-bo (che-bo) /exclamation: no. (mm. tjhetjhisana). (bap. Hohang! Checha (che-cha) /withdraw. (mm. Chebeho (che-be-haw) /lookable. Chechisana (che-chi-sa-na) // Ketsetsano ya ho checha (mm. chahlo) (mm. ho rateha ka baka la botle le sebopeho. Chebello (che-bel-law) /watching. tjhebano). ho qotsa kapa ho ngoatha mmoho le ho sa batlahaleng. ho rateha ka baka la bohloeki le moaparo o motle. Cheche (chi-chi) /old or red wood. (bap. ho suthisa mmele ohle kapa karolo ka ho lebisa nqa enngwe. (mm. Chebo (che-baw) /a look/ Ketso ya ho sheba: ho bula mahlo bakeng sa ho tadima. (mm. tjhetjhisa). tjhebahalo). (bap. Ho kgoechisa kapa ho isa morao. viewing/ Ketso ya ho shebella kapa ho lebisa leihlo ketsahalong e itseng kapa nthong e itseng. Chatisa (cha-ti-sa) // Ketsiso ya ho chata. leucosidea sericea/ Mofuta wa sefate o nang le bofubedu o hlahang kapa melang dithabeng kapa letsoapong le pela dilomo. tjhebello). Ngoana enoa ha a mmele o batsi feela. (mm.

Cheho (che-haw) /trapping. Cheka (chi-ka) /dig/ Ho etsa mokoti fatshe kapa ho tlosa mobu ka ho sebedisa sesebedisoa se itseng. tjheko). tjhekollo). lokoloha. Chello (chel-law) /lust. Chekolloa (chi-kul-lwa) /exhumed/ Boetsuwa ba ho chekolla. tjhekolla). (mm. diketo) (mm. tjheha). o entsoeng ka ho kopanya meriana e kotsi bakeng sa mmele wa motho kapa ntho e phelang. tjhelete). Dichelete/ (bap. sefi) (mm. Chehoa (che-hwa) // Boetsuwa ba ho cheha. Chele (chi-le) /horny. ensnaring/ Ketso ya ho cheha: ho etsa hore ntho kapa motho a tshoasehe. Chehollotsoe (che-hul-luts-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho cheholla. (mm. /bon. (mm. Ebe ke nnete hore monna ha a chele a ka hlokometsa bana ba masea? Chelete (che-le-te) /money/ Se sebedisoang bakeng sa ho reka kapa ho fapanyetsana ka se nkuwang le se fanoang. /bon. concupiscence/ Ketso ya ho chella. Cheko (chi-kaw) /girls’ game/ Papadi eo hangata e bapaloang ke banana ka ho thala mela e nang le masakana fatshe ebe ba sututsa sementu ka leoto leleleng ho se lebisa masakaneng ohle. lustfullness. Chekollotsoe (chi-kul-lots-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho chekolla.68 Chechisano (che-chi-sa-naw) // Ketso ya ho chechisana. dichefu/ (bap. makgekgeba) (mm. tjhehollo). Chekolla (chi-kul-la) /exhume/ Ho ntsha tlasa mobu ka ho epa. (bap. Chefu (che-fu) /poison. Chemola (che-mu-la) /get away/ Ho kgona ho baleha ka lebaka la ho lokolloa. (mm. Chehile (che-hi-le) // Bokgale ba ho cheha. se sebedisoang bakeng sa ho lefa. tjhehwa). Ho tshoasolla kapa ho hakolla lerabeng. ya lakatsang ho kopana le motho e motshehadi kapa e motona bakeng sa motabo. Chekollo (chi-kul-law) /exhumation/ Ketso ya ho chekolla. Takatso ya pokano kapa thobalano. Cheholloa (che-hul-lwa) /untrapped/ Boetsuwa ba ho cheholla. Chehollotse (che-hul-lu-tse) // Bokgale ba ho cheholla. tjheka). ho ba boemong ba ho tsoa ditlamong. Kepollo ya se tsetetsoeng kapa se kentsoeng tlasa mobu. tjhetjhiswa). Kepo ka ho baka lesoba fatshe. (mm. tlamoloha kapa ho tlamolloa. (mm. Ho etsa hore ntho e tshoaroe ke leraba kapa sefi. (bap. Cheha (che-ha) /trap/ Ho etsa hore ntho kapa motho a tshoasehe. tjhetjhisano). tjheko). aroused. Chele (chi-le) /burnt/ Bokgale ba ho cha. chele) (mm. (bap. ya nang le takatso ya pokano kapa thobalano. tjheho). toxin/ Motsoako o nang le makumane a ka bolayang kapa a ka holofatsang mmele ha a jewa kapa a newa. lustful/ Hoa maikutlo a takatso ya thobalano: ya batlang ho boka kapa ho bokoa. Motsoako o bolayang. tjhello). (mm. Cheholla (che-hul-la) /untrap/ Ketsollo ya ho cheha kapa ho etsa hore sefi se seke sa tshoasa. Ho epolla se tsetetsoeng kapa se kentsoeng tlasa mobu. Ho tshoasolla kapa ho hakolla lerabeng. (mm. (mm. Chekollotse (chi-kul-lo-tse) /exhumed/ Bokgale ba ho chekolla. (mm. Ho etsa hore ntho e tshoaroe ke leraba kapa sefi. tjhella). (mm. Mohl. Chechisoa (che-chi-swa) // Boetsuwa ba ho checha. Ho epa ka ho baka lesoba fatshe. se emelang moruo wa naha ha ho bapisoa le dirafjoa kapa dihlahisoa tsa naha tse kenang naheng le tse tsoang naheng ka phapanyetsano. tjhefu). Cheko (chi-kaw) /excavation. tjheholla). digging/ Ketso ya ho cheka kapa mosebetsi wa ho etsana le mokoti. Chehiloe (chehiloe) // Boetsuwa ba ho cheha. Ketsollo ya ho cheka. sejeso) (mm. Chella (chel-la) /lust for/ Ho ba le takatso ya mosadi kapa monna. Chehollo (che-hul-law) /untrapping/ Ketso ya ho cheholla: mokgoa wa ho etsa hore sefi se seke sa tshoasa. 68 .

Dichenche/. Cheso (chi-saw) /burning/ Boemo ba ho chesa. Cheseletso (chi-se-le-tso) /welding/ Mosebetsi wa ho cheseletsa kapa ho kopanya ditshepe le disebedisoa tse tshoanang le tshepe. tjhesitse). 69 . tabatabelo ya monahano e kgolo. cheko) (mm. tjheseho). Chesele (chi-si-li) /chisel/ Se sebedisoang bakeng sa ho petsola. (mm. (mm. Chichirisa (chi-chi-ri-sa) // Ho thella motheong kapa theledisaneng. masalla a chelete ka mora theko ya thepa. tjhesele). hotetsa) (mm. Lentsoe le nepahetseng la Sesotho ke “thella”. (mm. tjheselo). Tlh. (mm. Ho lakatsa ka tsela e kgolo. Chesetsa (chi-se-tso) /ablaze. Chesela (chi-se-la) /weld/ Ho kopanya tshepe le tse ding ka sesebedisoa sa ho kgomathetsa kapa ho mamaretsa ditshepe mmoho. tjheseletso). Cheseho (chi-se-haw) /eagerness/ Mokgoa le maikutlo a ho batla ntho e itseng ka matla. (mm. lokoloha. Ketso ya ho etsa mollo hore o senye ntho e itseng. (bap. Tjhentjhe). (bap. desire/ Ketso ya ho chesehela: tabatabelo kapa takatso e kgolo haholo. Chenano (che-na-naw) // Ketso ya ho shenana: ho phutha ka tsela eo ntho ebang nyane haholo. tjheseletsa). tjhi!). tjhitjhirisa). Chi (chi!) /exclamation: completly burnt/ Lekgotsa le bontshang boemo kapa tsela eo ntho e cheleng ka teng. Chesehelo (chi-se-hel-law) /covetousness. Chepo (chi-paw) /excavation/ Ketso ya ho chepa. thello) (mm. /bon. (bap. tjhesitswe). (mm. tjhepo). Chepa (chi-pa) /dig/ Ho etsa mokoti ka ho epa fatshe. /bon. Chenche (chin-chi) /change/ Chelete e kgutlisetsoang ho moreki ka mora ho reka. tjhesela).69 Chemolo (che-mu-law) /getting away/ Ketso ya ho chemola: ho kgona ho baleha ka lebaka la ho lokolloa. Chesisa (che-si-sa) /cause to burn/ Ketsiso ya ho chesa. lore!) (mm. ho etsa hore ntho e tuke kapa e hotele. Bo tsholoa bo chesa. Ho labalabela haholo. Ho ba phateng tse chesang: ho kula haholo ka tsela eo mokudi a hlolehang ho tsoha moalong. (mm. tletleranya kapa ho thuba ka ho se otla ka hamore. moo a robetseng teng. Mael. Ho baka kubello. ablazing/ Ketso ya ho chesetsa kapa ho hotetsa: ho etsa hore naha kapa sebaka se apareloe ke mollo. (mm. Cheka. lakabetsa kapa ho tuka. covet/ Ho batla ntho e itseng ka mokgoa o moholo. bo tsohe bo fodile: maikutlo a khalefo a kokobela ha nako e ntse e tsamaya. Cheseho (chi-se-haw) /covetousness/ Boemo ba ho batla kapa ho labalabela ntho e itseng ka tsela e kgolo. pshemola). tjheseho). epa). tjheso). Chesetsa) (mm. tlamoloha kapa ho tlamolloa. tjhitjhiriso). (mm. Cheseletsa (chi-se-le-tsa) /to weld/ Ho kopanya tshepe le tse ding ka sesebedisoa sa ho kgomathetsa kapa ho mamaretsa ditshepe mmoho. (bap. Chesitse (che-si-tse) // Bokgale ba ho chesa. dichesele/ (mm. Ho etsa hore naha kapa sebaka se apareloe ke mollo. tletleranya kapa ho thuba ka chesele. Patlo ya ntho e itseng ka tsela eseng ntle. Mael. Ho cha ka botlalo. (mm. burning/ Ho etsa hore ntho e apareloe ke mollo kapa lelakabe. (mm. (mm. Ho etsa hore ntho e che. (mm. Chesetso (che-sets-aw) /ignition. tjhesehelo). (bap. (mm. Chichiriso (chi-chi-ri-so) // (bap. Chesa (chi-sa) /burn.tjhenano). (mm. Tjhesetso). Tabatabelo e sa lokang. tjhesehela). ho phutha ka ho etsa nyane. desire. thella) (mm. Chesitsoe (che-sits-we) // Bokgale le boetsuwa ba ho chesa. ignite/ Ho hotetsa kapa ho etsa hore ntho e tuke. ho ba boemong ba ho tsoa ditlamong. tjhesela). tjhesetsa). Chesela (che-si-la) /to chisel/ Ho thuba. Chesehela (chi-se-he-la) /crave for. Cheselo (chi-se-law) /welding/ Ketso ya ho chesela. Cheno (chi-naw) // Ketso ya ho shena: ho phutha kapa ho honyetsa lesela kapa ntho e itseng ka ho e etsa hore e be nyane. Chesela (che-se-la) ) // Ketsetso ya ho chesa. (bap. (mm. tjheno).

Chobe (cho-be!) /exclamation: sudden disappearance/ Lekgotsa le bontshang ho nyamela hoa ntho e itseng ka potlako. evasive/ Ho hloka botsitso ka ho se arabe potso hantle. Chobediso (chu-be-dis-aw) /elopment/ Ketso ya ho shobedisa kapa ho nka ngoanana ke mohlankana ka sheshe ho mo etsa mosadi. Bochobolo). Choachoasela (chwa-chwa-se-la) /dance. Ho tjeka ka lebaka la pina kapa mmino. 70 . jive/ Ho thothometsa mmele kapa ditho tsa mmele bakeng sa mmino. (bap. Choatla (chwa-tla) /break. Boemo ba ho thubeha kapa ho petsoha ka dikoto.70 Chifona (chi-fo-na) /rural youth night party/ Timiti ya bacha ba mahaeng. Thuba. tjhitja). Ho nka motho wa mosetsana ka dikgoka ho ya mo etsa mosadi. Chobolo (chaw-baw-law) /rudeness/ Ketso ya ho chobola: pontsho ya puo e mpe kgahlanong le motho emong. tjhitja). sedikadikoe) (mm. ho bua hona joale. Mohobelo. Mokete wa bosiu wa bacha ba metsaneng. Chobola (chaw-bu-la) // Ho bua hampe le motho ka ho se bontshe tlhompho le kgetho e ntle ya mantsoe. (bap. (bap. Ho kena poteletsaneng. Chobolo (chaw-baw-law) /wild woman/ Motho e motshehadi ya sa tsebeng ho bua hantle le batho. Ho nka ka dikgoka. Choachoasela (chwa-chwa-se-la) /painful/ Ho ba bohloko haholo hoa leqeba. nyame!) (mm. Echo) (mm. (mm. tjhwatla). (bap. (bap. tjhobediso). (bap. Chobachoba (chaw-ba-chaw-ba) /devious. tjhwatjhwasela). kwetelo). eo manaka a yona a leng sio. e hlooho e hlokang manaka. (bap. (mm. Hoa thaba: e sedikadikoe. (mm. mokgibo) (mm. joalo ka monna le mosadi ntle le tumello ya batsoadi. crash/ Ho petsola ka ho otlanya fatshe kapa ka ho otla ka ntho e boima. hornless/ Hoa kgomo: e hlokang manaka kapa e senang manaka. tletleranya) (mm. thubeha) (mm. tjhitjana). tjhwatjhwaselo). tshebediso ya mantsoe a mabe kgahlanong le motho. tjhobe!). round/ E sebopeho se sedikadikoe. breaking/ Ketso ya ho choatleha: mokgoa wa ho thubeha kapa ho petsoha ka dikoto. Chobachobo (chaw-ba-chaw-baw) /deviousness/ Ketso ya ho chobachoba kapa ho hloka botsitso ka ho se arabe potso hantle kapa ho se dulesehe sebakeng seleseng. thubo) (mm. Chochoasedisa (chwa-chaw-se-di-sa) // Ketsiso ya ho choachoasela kapa ho etsa hore leqeba le be bohloko. Cho (chaw) /say/ Ho tla ka taba. (mm. mokoting kapa hara ntho e itseng. Choatlo (chwa-tl-aw) /breakage/ Ketso ya ho choatla kapa ho arola ka ho thuba ntho e itseng. (mm. Choachoaselo (chwa-chwa-sel-aw) /painfulness/ Ketso ya ho choachoasela kapa ho utloa bohloko bo boholo hoa leqeba. tjhobela). Choachoaselo (chwa-chwa-sel-aw) /dancing/ Ketso ya ho choachoasela kapa ho tsitsinya mmele ka ‘baka la mmino wa diletsa. Chobela (chaw-be-la) /disappear/ Ho nyamela ka mokoting kapa hara ntho e itseng ka potlako. Chitja (chit-ja) /without horns. Ho nyamela hanghang mokoting kapa poteletsaneng. (bap. (bap. ho se dulesehe sebakeng seleseng. bohale bo hlokang kelello. Chitja (chit-ja) /oval like. tjhobatjhoba). tjhwatla). Lenyalo le sa hlohonolofatsoang ke batsoadi. koetela) (mm. Choatleha (chwa-tle-ha) /breakable/ Ketsahalo ya ho choatla. Chitjana (chit-ja-na) /of a cow: hornless/ Hoa kgomo e tshehadi: e hlokang manaka. tjhwatjhwasela). e nang le mahlakore a senang sekgutlo kapa lekgutla. (bap. Motho eo kgetho ya hae ya mantsoe e hlokang tlhompho. tjho). Ho etsa hore motho a tsitsinye mmele bakeng sa mmino. (mm. Chobelo (chu-be-law) /elopment/ Ketso ya ho shobela kapa ho tsamaya hoa ngoanana le mohlankana ka sepheo sa ho dula mmoho. tjhobola). tjhwatleha). Ho fochosela bakeng sa mmino wa diletsa. (bap. Choatleho (chwa-tle-haw) /breakage. nyamela) (mm.

Chopohile (cho-pu-hi-le) // Bokgale ba ho chopoha. Choeya (chwe-ya) // Tlh. Choelello (chwel-lel-law) // Ketso ya ho shoelella: ho shoa mmoho le batho ba tlamehang ho bolawa. Chofako (chaw-fa-kaw) // Ketso ya ho chofaka. ho etsa setsoalle kapa kamano ya botsoalle. ho isa pele ka matsoho. (mm. tjhomatjhomano). tjhofa). ho nyela masepa a thapileng haholo. Ho ba chomi ya motho emong. tjhweso). ho shoa ka phoso ka baka la molato wa batho kapa motho emong. (mm. Chofachofana (chaw-fa-chaw-fa-na) /to push repeatly/ Ketsetsano ya ho chofa. (mm. tjhomi). Chofiloe (cho-fi-lwe) // Boetsuwa le bokgale ba ho chofa. Chomachomana (chaw-ma-chaw-ma-na) /to form friendship/ Ho etsa setsoalle hanghang le motho emong. tjhopohile). mokgotsi wa motho emong. Chofana (chaw-fa-na) // Ketsetsano ya ho chofa.71 Choeha (chwe-ha) (choea) // Ho ntsha masepa a metsi ka sebono. Choeisa (chwe-is-a) /laxative/ Ketsiso ya ho choeha: ho etsa hore motho a nyele masepa a metsi kapa a thapileng haholo. Chomana (chaw-ma-na) /befriend each other/ Ho ba motsoalle le motho emong. /bon. Chomi (cho-mi) /friend. Choello (chwel-law) // Ketso ya ho shoella: ho shoa bakeng sa motho ya tlamehang ho bolawa. Chomano (chaw-ma-naw) /acquintance. tjhwea. motsoalle) (mm. Boemo ba ho ntsha moya mothong kapa ho fedisa bophelo ba ntho e itseng. Chomane (chaw-ma-ne) /befriended. (bap. Chofile (cho-fi-le) // Bokgale ba ho chofa. Choko (chaw-kaw) /chalk/ Se se sebedisoang bakeng sa ho ngola leboteng ke mosuwe. tjhopoho). Chopola (cho-pu-la) /escape/ Ho tsoa ditlamong ka sepheo sa ho baleha kapa ho ja fatshe. (mm. ho nka sebaka sa eo a loketsoeng ke lefu. 71 . Chofano (chaw-fa-naw) // Ketso ya ho chofana. chopolo) (mm. tjhweha). /bon. phoso kapa ntle le boikemisetso. dichoko/ (mm. tjhwello). acquinted to/ Bokgale ba ho chomana. (mm. tjhopola. ho ba metsoalle ka nako e kgutshoane. tjholo). Chopoha (cho-pu-ha) /slip/ Ho tsoa matsohong ka baka la ho thella. Lentsoe le nepahetseng ke “choeha” kapa “choea”. ho ba motsoalle le motho emong. mosuwetsana. (mm. Chopodisa (cho-pu-di-sa) // Ketsiso ya ho chopoha kapa ho chopola. Chofa (chaw-fa) /push/ Ho sututsa ka matsoho. chopola) (mm. Choeso (chwe-saw) /killing of/ Ketso ya ho shoesa kapa ho bolaya. tjhoko). Chomachomano (chaw-ma-chaw-ma-naw) /friendship making/ Ketso ya ho chomachomana: mokgoa wa ho etsa setsoalle le motho emong kapelenyana. Chopoho (cho-po-haw) /slipery/ Ketso ya ho chopoha kapa ho tsoa matsohong ka baka la ho thella. chopotse). (bap. (mm. baleha) (mm. ho etsa setsoalle kapa kamano ya botsoalle. tjhweisa). phoso kapa ntle le boikemisetso. Chofaka (chaw-fa-ka) // Phetako ya ho chofa. sututsaka). (mm. tjhopoha). befriend/ Ketso ya ho chomana: mokgoa wa ho kgema mmoho le motho emong bakeng sa setsoalle. Ho ba chomi ya motho emong. morutuwa kapa morutwana. (bap. Ho lokoloha matsohong ka lebaka la ho thella. Ho lokoloha kapa ho itokolla ka sepheo sa ho baleha. Ho lokoloha ka sepheo sa ho baleha. bochomi/ (bap. (bap. tjhwello). Motsoalle wa motho. tloaelo ya ho ba chomi ya motho emong ntle le bothata. tjhopodisa). acquintance/ Motho eo le amanang le yena ka setsoalle feela empa ese wa heno kapa wa leloko. Cholo (chu-law) /said so/ Bokgale ba ho cho. Chofachofano (chaw-fa-chaw-fa-naw) /repeat pushing/ Ketso ya ho chofachofana. Chopodisoa (cho-pu-di-swa) // Boetsuwa ba ho chopola (mm. (mm.

Mohl. Chuchumakgala (chu-chu-ma-kga-la) /steam train. tjhutjhumakgala). Chuo! Ha e tloe mona! Chuo! Ha e ye! 72 . (mm. Chuo (chu-o) /exclamation: go away!/ Lekgotsa le sebedisoang ho laela hore motho. (mm. Chuchisa (chu-chi-sa) // Ho etsa mosebetsi wa mochuchisi. chopoho. tjhopolo). terene. o tsamayang ka matla a mashala le metsi. paleho) (mm. tjhopotse). o molelele. (mm. tjhorile). breakout/ Ketso ya ho chopola kapa ho tsoa ditlamong ka sepheo sa ho baleha kapa ho ja fatshe. (bap. (bap. (mm. Chorisitsoe (cho-ri-si-tswe) // Boetsuwa ba ho chora. Chorisitse (cho-ri-si-tse) // Bokgale le ketsiso ya ho chorisa. (mm. Chorisoa (cho-ri-swa) // Boetsuwa ba ho chora. mochuchisi). oo seemo sa ona se otlolohileng hantle. Choro (chaw-raw) // Ketso ya ho chora: ho ba le mmele o emeng hantle. (mm. locomotive/ Mofuta wa sepalangoang se seholo.72 Chopolo (cho-pu-law) /an escape. tjhutjhiso). dichuchumakgala/ (bap. se nang le materoko. tjhorisa). tjhora). oo seemo sa ona o otlolohileng. phoofolo kapa ntho e tsamae. Ho lokoloha ka sepheo sa ho baleha. o molelele. Chora (chaw-ra) /well postured/ Ho ba le mmele o emeng hantle. (mm. tjhoro). Chorile (chaw-ri-le) // Bokgale ba ho chora. Chorisa (cho-ri-sa) // Ketsiso ya ho chora. tjhoriswa). /bon. Chuchiso (chu-chi-saw) // Ketso ya ho chuchisa. mafongfonyane) (mm. Chopotse (cho-pu-tse) // Bokgale ba ho chopola.

diha). duba. Di kgutlile di kgathetse haholo. seabanneng) (mm. amang a mantsoe a qalang ka tlhaku ena a sebedisoa a le ka bongateng. jwalo jwalo. Dia (di-a) (diha) /cause to fall. ho tlosa mmuso ka dikgoka ka sepheo sa ho kenya o mmuso omong. Ditshoantsho tsa mefuta ya dinonyana tse phatlaladitsoeng bukeng ena ha dia hatisoa kaofela. 73 . kgomo=dikgomo. Lentsoe “dia”(they) le sebedisoa haholo joalo ka seemedi se hlalosang dintho ka bongateng joalo ka: “dia tsamaya”. Jj. Di tsamaile le rangoane. Di ntle ha di dutse fatshe. Mohl. Dia (dia) /of things: they are/ Seemedi kapa leemedi le bontshang ntho tse ka bongateng. tjepa=ditjepa. liabanneng). Hape. (bap. Lebitso lena. dintho le dimela. Diabanneng (di-a-ban-ne-ng) /man’s confrontation/ Ketso e thata kapa e boima eo ho nahanoang hore e tshoanetse banna feela. Dia kenyeletsoa le tsona. pene=dipene. sefate=difate. dikanyetsa. Mohl. jwalo jwalo. Baqapi kapa bangodi ba pele ba Sesotho ba ne ba nahana hore tlhaku “D” ha e sebediswe ka Sesotho. Tem. haholo diphofolo. Tem. diabolosi. E sebediswa ke Basotho mantsweng a mangatahadi jwalo ka: disa. pitsa=dipitsa. “Dia baba”. sepekere=dipekere. Mohlala: katse=dikatse. Dia tsamaya. “deuteronoma” le bolela “tshoantshiso ya molao” ka puo ya Sesotho. Mohl. ntja=dintja. plunge. ho ntse hona le mantswe a semelo/tlhaho a mangata a ka bonngweng a qalang ka tlhaku ena. A ngatafatsa mantswe a dintho tse itseng. Bothata boo motho a kopanang le bona bophelong. jj Di (di) /they (things)/ Seemedi se sebedisoang ho emela mabitso a ka bongateng a dintho. Di teng kaofela. Ho molemo ho kopanya lentsoe lena ho qoba tlhaloso e sa utloahaleng ya lentsoe “a” ha e arotsoe ho “di” joalo ka “di a” bakeng sa “dia”. Dia bonahala. ho isa boemong bo tlase ka ho tlosa boemong ba boetapele. pere=dipere. (bap. Le ha ho le jwalo. dutla. Ho etsa hore eng kapa eng e wele. Lentsoe le nepahetseng haholo la puo ya Sesotho ke “ diha” hofeta “dia”. tlou=ditlou. stumbe/ Ho isa fatshe ka sepheo sa ho loana. natha kapa ho otloa. Daniele (ta-ni-e-le) /Daniel/ Buka ya bibele ya bomashome a mabedi le metso e tsheletseng (26) testamenteng ya kgale. dula. Ha se nnete. Deuteronoma (di-ute-raw-naw-ma) /deuteronomy/ Buka ya bohlano (5) ya bibele testamenteng ya kgale. Tlhaku ya bone ya puo ya Sesotho e ya sebediswa. Di (di) /pluralizing preffix/ Sehlongoapele se ngatafatsang lentsoe kapa mantsoe a dintho kapa diphoofolo. D (di) //.73 Ddd PALE: Tlhaku ya bone (4) ya Sesotho. Tlh. Batho ba ngangellang hore tlhaku ena ha e sebediswe Sesothong ba phelekanyeditswe (indoctrinated) ke badichaba ba neng ba ngola Sesotho ka mora selemo sa 1833!! Tlhokomediso: ha ngata mantsoe a qalang ka “D” ke mangatafatsi (pluralizer). poone-dipoone.

Mael. Diela (di-e-la) /retire/ Ho lesela mosebetsi ka lebaka la botsofe. botsitso ba batho lefatsheng. Bodieketseng/ Tem. Diehile ( di-e-hi-le) // Bokgale ba ho dieha. Kepollo) (mm. liela). (mm. Qaqapolotsa) (mm. Difanya (di-fan-ya) /errors. mohowo) (mm. luxation/ Ketso ya ho didibolotsa kapa ho mamarolla se mamaretseng ka ho se hotsula kapa ho se ntsha moo seleng teng. hoseng ka meso kapa ka madungoadungoane. Lilibolotsa). liehile) . seongoane) (mm. Bodiepeepe/ (bap. liabenya). qhekanyetsa). potolohisa) (mm. (mm. (bap. tielo) (mm. luxate/ Ho mamarolla se mamaretseng ka ho se hotsula kapa ho se ntsha moo seleng teng. (bap. (bap. botlaila bo etsahalang. Lebitso la ngoanana eo eleng keketso ho banana ba teng lapeng labo. fanya) (mm. Diela (di-e-la) /cause to fall/ Ho wisa kapa ho etsa hore ntho kapa motho a wele fatshe. Didibolotsoe (di-di-bo-lots-we) /detached/ Boetsuwa ba ho didibolotsa. phoso e entsoeng. Didibolotse (di-di-bo-lo-tse) /detached/ Bokgale ba ho didibolotsa. Didibolotsa (di-di-bo-lo-tsa) /detach. mme o eketsa bokudi le bomadimabe. Ho fihla ka mora nako e beiloeng. /bon. lieha). Ka meso. Diengoane (di-eng-wa-ne) /a girl born during noise of the crickets/ Ngoana ngoanana ya hlahileng nakong eo seongoane kapa diongoane di neng di bakile lerata le leholo. mistakes/ Ketso e tsoileng tseleng kapa e sa nepahalang. wela. Ka puo ya Sekone (nguni) lebitso lena le bolela “ntombifuthi” kapa “ntombizodwa”. Diehisoa (di-e-hi-swa) /delayed/ Boetsuwa ba ho dieha.(mm. liehisa). /bon. Diepeepe (di-e-pe-e-pe) /marvel(s)/ Boemo ba diketsahalo tsa meka le mehlolo. Dialla (di-al-la) /before daybreak/ Nako pele letsatsi le chaba. dia). (bap. (mm. diengwane. liehisitsoe). Mahlo ke diala ha a je sa motho: mahlo a sheba feela ntle le hore ntho e ntle kapa e mpe. Diepetsane (di-epe-tsa-ne) /trouble maker/ Motho e motona ya masene. ho ba madiela. ha ka puo ya setswana ba re ke “ngwanyanakgape”. (bap. Mmadiepetsane) Diepollo (di-ep-ul-law) /exhumation/ Ketso ya ho epolla kapa ho ntsha ntho e epetsoeng tlasa mobu. /bon. Diela (di-e-la) (dihela) /deceive/ Ho etsa hore motho emong a lahlehe ka dipuo kapa diketso tse hlokang nnete. ho baka ho wela. (bap. liabolosi). Diabolosi (dia-bo-lo-si) /satan/ Moya o kgahlanong le Modimo. 74 . (mm. howa. ho lahlehisa ka puo e fosahetseng. Ho ba lenama ho etsa ketso e itseng. (mm. lilietsa). Difanya/ (bap. Diana (di-a-na) /cause each other fall/ Ketsetsano ya ho dia. liepollo). liehisoa. (bap. dihana). wisa. Moya o sa batleng toka. lifanya). (bap. eo ka nako tse ngata a dulang a le dikgathatsong. mehlolo e meholo ka tsela e makatsang.74 Diabenya (di-a-ben-ya) /lightning/ Kganya e etsoang ke maru a pula nakong ya dipula tsa letsolo. ho emisa ho sebetsa ka lebaka la boqheku. bodiengoane/ (bap. Dieketseng (di-eke-tse-ng) /girl after girl/ Lebitso la ngoana e motshehadi ya hlahileng ka mora bana ba banana habo. Diehisa (di-e-his-a) /to delay/ Ketsiso ya ho dieha. Diala (di-ala) // Se kgonang ho sheba ka ho phatlalla ntle le tshiro. mahlo a sheba le seo ho sa dumeleheng hore a se shebe. diha. Ketso ya ho ntsha bafu mabitleng. Lengeloi le leholo la tahleho le qapileng boikgohomoso le tshenyeho. Didietsa (di-di-ets-a) /ululate/ Ho etsa modidietsane kapa modumo wa tlholo ka molomo. seengwane). (mm. Diehisitsoe (di-e-hi-sits-we) // Bokgale le boetsuwa ba ho dieha. Dieha (di-e-ha) /delay/ Ho se fihle ka nako e nepahetseng. Ho etsa mohowo wa tlholo ka molomo. Didibolotso (di-di-bu-lo-tso) /detachement. lieketseng). liepeepe). (mm. diehiswa). /bon.

Dihloho (di-hlaw-haw) /news head lines/ Selelekela sa ditaba tse phatlalatsoang. (bap. Dikae (di-kae) /date/ Lebotsa kapa lentsoe le bontshang hore moetsi o batla ho tseba nako kapa letsatsi la kgoedi ho ya ka alemanaka. blockade/ Ho futuha ka bongata kapa mmoho. Diketekete (di-ke-te-ke-te) /multitude. haka) (mm. Lentsoe lena le sebedisoa le le ka bongateng nako e ngata. faqana) (mm. Diha (di-ha) /cause to fall. ho le hobe. dihalefote/ (bap. Dihoro (di-haw-raw) /ricketts/ Ponahalo ya masapo a maoto a sa emang hantle ka baka la lefu le bakoang ke tlhokeho ya lebese kapa bosio ba dijo tse akgang khalesiamo (calcium). tribal wars/ Nako tsa kgale tsa dintoa tsa merabe tseo di neng di etsahala Afrika e ka Borwa. Lehae la satane. Meno a hlahang dilemong tse pakeng tsa 16 le 20. Tshoteho ya masapo ka baka la phepo e mpe. Dikela (di-ke-la) /to set/ Hoa letsatsi: ho nyamela bophirima. Dihlong (di-hlo-ng) /shy. meka. Dika (di-ka) /surround/ Ho ba ka mahlakoreng ohle a motho kapa ntho e itseng. Dihaeya (di-ha-e-ya) /miracles/ Boteng ba ketsahalo tse makatsang mmohi kapa mobohi. tsilatsila). /bon. lika). ho tlosa mmuso ka dikgoka ka sepheo sa ho kenya o mmuso omong. ho ba ka mahohle hoa ntho kapa motho. Dife (di-fe) (difeng) /which ones/ Lebotsa le sebedisoang bakeng sa ho tseba tseo ho buuwang ka tsona di le ka bongateng. mehlolo. /bon. (bap. Ho loana kapa ho loantsha ka sehlopha. moo rafifi a dulang teng kapa a tla isoa teng ka tsatsi la kahlolo. Ding). ntja e ja ntja. Dihaba (di-ha-ba) /vegetable leaf/ Lekgapetla kapa makgapetla a moroho kapa semela se sebedisoang joalo ka sejo. (bap. (mm. likae). Dihele/. Jj. Tem. ya thitsitsoeng a mathise ya mothitsitseng ho fihlela le yena a mo thetsa. Ebe o tla fihla ka dikae? Kajeno ke diake. Tem. enclose/ Ho potapota ka mahlakore ohle. Lentsoe “dia”(they) le sebedisoa haholo joalo ka seemedi se hlalosang dintho ka bongateng joalo ka: “dia tsamaya”. Dikae/ Mohl. Ho etsa hore eng kapa eng e wele. Sekete). Dikanyetsa (di-kan-yets-a) /besiege. bolemi ba karolelano boo sepheo sa bona eleng ho thusa monga tshimo ya sa kgoneng. (mm. lifaqane). /bon. Haeya bakeng sa tshebediso). Dihalefote (di-ha-le-fo-te) /share cropping/ Bolemi kapa temo eo batho ba babedi ba dumellanang ho lema tshimo ya emong ka sepheo sa ho fumana chai mmoho. lihaka). seahlolo). papading. ngoaneso? (bap. likalika). doubtfull/ Ho bontsha pelaelo kapa ho se dumele ka ho etsa kapa ho bua kgahlanong le. Tlholeho ya ho nka mohato ka baka la ho tshoha kapa ho tshaba batho. Ho hlasela sera ka ho futuha ka sehlopha kapa bongata. Dikadika (di-ka-di-ka) /sceptic. Ho phirima hoa letsatsi. Lentsoe lena le sebedisoa le le ka bongateng ha le hlalosa boemo ba batho ba bangata. lihaba). mehleng ya morena Moshoeshoe le Chaka. Dihibo (di-hi-baw) /touch game/ Papadi ya ho thetsana ka matsoho mme ya thitsitseng pele a balehe. hiba) (mm. stumble/ Ho isa fatshe ka sepheo sa ho loana. (bap. Dihibo/ (bap. (bap. natha kapa ho otloa. 75 . diepeepe) (sheb. (bap. ho ba ka nqa tsohle tsa ntho. (bap. Dihele (di-he-le) /hell/ Sebaka seo ho dumeloang hore satane o dula teng.75 Difaqane (di-fa-qa-ni) /great slump. (mm. /bon. Dihaka (di-ha-ka) /wisdom teeth/ Meno a hlahang motho ya hodileng kapa ya fetileng bongoana. /bon. Dihaba/ (bap. Lentsoe le nepahetseng haholo la puo ya Sesotho ke “ diha” hofeta “dia”. shyness/ Ponahalo ya ho tshaba ho bua kapa ho etsa ketso e itseng. ho isa boemong bo tlase ka ho tlosa boemong ba boetapele. Nako eo tlala e kgolo eneng e rena ka yona: motho a ja motho. masses/ Palo e kgolo ya batho e tlileng sebokeng. sehoro). Tlh. “Dia baba”. mahlaku) (mm. nako) (mm. pitsong kapa kopanong e itseng. Dikadika (di-ka-di-ka) /encapsulate. dia). encircle. skeptic. (bap. likanyetsa). plunge. lihibo).

bonngwe ba kobo ena ke “selala”. lilala). (mm. lilatsoa. “tlhatlhamano” kapa “ditlhatlhamano”. bodimakatso/ (bap. (mm. Bonngwe ba lona ke kgoka. limo). Dimenyane (di-men-ya-ni) /escape/ Ketso ya ho baleha chankaneng kapa ho balehela bobodu bo entsoeng. 0/ Dikgetho (di-kget-haw) /elections/ Boemo ba ho kgetha motho kapa ntho etlang ho etella pele babang ka moso. ledimo) (mm. likhetho). limo).76 Diketo (di-ke-taw) /playing stones/ Papadi ya ho bapala ka majoana a boreledi (haholo batho ba batshehadi) a kapjoang ka ho a isa hodimo le tlase ka letsoho. Motho ya jang batho ba bang. /bon. Dikgoka (di-kgu-ka) /by force/ Tsela ya ho etsa ntho ka ho sebedisa matla kapa manganga. Dilopotsia (di-lo-po-tsi-a) /tithing. Dimakatso (di-ma-kats-aw) /girl born by surprise/ Ngoana. ya makaditseng batsoadi ka ho hlaha ho sa lebelloa pele ho nako kapa kgoedi eo a neng a tlameha ho tsoaloa ka yona. Ketso tsa mehlolo tseo monahano o sa di utloisising hantle. Dikoloha (di-ku-lu-ha) /to go around in circle/ Ho potapota sebakeng seleseng ntle le ho ya pele. lillo). limakatso). tikoloho). 76 . Tem. Tlh. semakaleng) Dimenyamenya (di-men-ya-men-a) /sweets/ Sejo se nang le motsoako wa tsoekere se sa jelloeng ho kgora empa se jelloa monate kapa boithabiso. Dimo (di-mo) /cannibal/ Seja batho. Tem. madimo/ (bap. Lentsoe lena le sebedisoa le le ka bongateng nako e ngata. /bon. liketo). Boemo ba ho itahla kapa ho nyamela ka sepheo sa ho qoba kahlolo. /bon. /bon. Dimakatso (di-ma-kats-aw) /miracles and wonders/ Ketso tse makatsang motho ya tadimileng. lilopotsia). monehelo o isoang tlung ya thapelo. (bap. lila). bofubetsoana bo bonahalang puonameng bo bakoang ke dino tai tse bohale. Dilatsoa/ (mm. (bap. ngangello kapa matla a bosula a ho etsa ntho. Tlh. Ho tsamaya ka ho potoloha sebaka. (bap.pongpong). Lentsoe lena le sebedisoa le le ka bongateng nako tsohle. dilatswa). Ketso ya ho kgetha moetapele kapa baetapele. dilala/ (mm. orisi) (mm. Dilatsoa (di-lats-wa) /liquor red lips syndrome/ Bofubedu bo hlahang dipuonama ka lebaka la ho noa joala bo bohale haholo. (bap. Motho ya jang nama ya batho. offering/ Karoloana ya chai kapa se kotutsoeng seo ho fanoang ka sona ntlong ya thapelo. /bon. (mm. “ditatellano”. (mm. Dillo (tsa Jeremia) (//) /lamentations/ Buka ya bomashome (24) a mabedi le metso e mene testamenteng ya kgale. Dilala (di-la-la) /type of Basotho blanket/ Mofuta omong wa kobo ya Basotho. /bon. likoloha). “dilopotsia” le sebedisoa lele ka bongateng hangata. Ho ipha dimenyane: ho baleha ka ho nyamela. Dikronike (di-kro-ni-ke) /chronicles/ Buka ya bibele ya leshome le metso e meraro (13) testamenteng ya kgale. Leha batho ba rata ho sebedisa lebitso lena le le ka bongateng bakeng sa ntho e le nngwe. Karolo e fumanoeng ka mora ho kotula e lebisoang kerekeng. (mm. Tlh. (mm. (mm. likhoka). Bodimo/ (mm. haholo wa ngoanana. Lentsoe lena. Dimo (di-mu) /fairy tale monster/ Sebupuwa sa ditshomong se tshosang ebile se tshabeha haholo. Dila (di-la) /paint/ Ho neta lebota kapa ntho e itseng ka mobu kapa pente ya mmala o itseng ka sepheo sa ho e nchafatsa kapa ho ntlefatsa. Lentsoe lena le sebedisoa le le ka bongateng hangata. Ho hlahisa se ratoang ke bongata ba batho. Dikoloha (di-ku-lu-ha) /to be uncertain/ Ho se tsebe se tlamehang ho etsoa ka ho bua dipuo tse sa utloahaleng le ho etsa diketso tse hlokang botsitso. (mm. leba) Mael. Dilatswa) Tlh. Diketso (di-ke-tso) /acts/ Buka ya bohlano (5) ya bibele testamenteng e ncha. Ha ho tsebahale hantle hore hobaneng bangodi ba bibele ya puo ya Sesotho ba ne ba sebedisa lentsoe lena “dikronike” ha hona le kgetho ya lentsoe kapa mantsoe.

Ditaba (di-ta-ba) /news/ Maemo a tikoloho ha a phatlalatsoa ke boraditaba. (bap. Seqi) (mm. (mm. Seka mongaopo o bakoang ke botenya kapa ho ipikitla pela mollo kapa mofuthu wa mollo. lerata la direthe kapa bohato ba leoto. toothless/ E hlokang meno. lisetsa). palomola. Dipapadi (di-pa-pa-di) /sport/ Ketsahalo tsa ho ithabisa ka ho sheba. Ke monna wa dipalo tse hodimo. Ntho tse feng. palopatlo). heat markings/ Seka mongoapo o hlahang mmeleng ka baka la lefu le itseng. Lefapha la thuto le itshetlehileng ho botei. ling). Hara mahlakore a mabedi. palo. bodineo/ (bap. Disitse (di-sits-we) // Bokgale ba ho disa. sesene) (mm.Tse fapaneng le tse bonoang kapa tse boleloang. Dife) Mohl. Dipalo (di-pa-law) /abilities/ Tsebo ya ho etsa dintho kapa ho nahana kapele ka ho rarolla mathata a itseng. mosetsana eo ho nahanoang hore o filoe batsoadi ke badimo. lisitse). (bap. maths. Diqhenqhe (di-qhen-qhe) // Seka metsi se tsoang molomong ka baka la ketsahalo e itseng ya mmele kapa bokudi. (bap. Ke batla tse ding. lisele). lineo). (bap. lipala). kopanyo. Seka lemina se tsoang molomong ka lebaka la bokudi kapa ketsahalo e itseng ya mmele. liqi). Disetsa (di-se-tsa) /to guard for/ Ketsetso ya ho disa. lipalopalo). /bon. Dipala (di-pa-la) /silver stripes. neo) (mm. boithapoloso kapa tlholo. bapala kapa ho nka karolo ketsong eo sepheo sa yona e ka bang tlhodisano. Dipesalema (di-pe-sa-le-ma) /psalms/ Buka ya bibele ya leshome le metso e robong ya testamente ya kgale. Disebo (di-se-baw) /gods’ given baby girl/ Ngoana ngoanana eo batsoadi ba hae ba dumelang hore ke mpho ya badimo. Tlh. (bap. sealemoya le tse ding tse phatlalatsang. Ding (di-ng) /which ones/ Lentsoe le sebedisoang ho botsa dintho haholo ha di le ka bongateng. Tse ding ntle le tseo ho buuwang ka tsona. Bodisebo/. masedinyana. e senang meno. Disene (di-se-ni) /teethless. bosele. palohare. Le tlile le ding kajeno? Ding (di-ng) /what things/ Seemedi se bontsang kapa se sebedisoang joalo ka lebotsa. (mm. Diqi (di-qi) /foot steps/ Modumo wa direthe kapa maoto a motho a sa bonoeng. Dipalopalo (di-pa-law-paw-law) /statistics. Ntle le meno kapa leino. bohlale) Mohl. physics/ Lefapha la thuto le sebetsanang le tloso. Ketso ya ho fana ka palo ya dintho bakeng sa ho bapisa kapa ho etsa dipapiso. arethmetics. (bap. (mm.77 Dineo (di-neo) /gifted female/ Lebitso la ngoanana kapa motho e motshehadi eo ho dumeloang hore ona le neo. lisene). (mm. Basele. in between/ Hara dintho tse pedi kapa tse fetang palo eo. (bap. palotshoano. esele. Dipakeng (di-pa-ke-ng) /between. mosele. Tlh. Disoa (di-swa) // Boetsuwa ba ho disa. Tharollo ya marangrang ka ho sebedisa bohlale. stats/ Bongata ba dintho ha di balloa bakeng sa dipatlisiso kapa ho fana ka dikarabo. Diprovebia (di-pro-fe-bia) /proverbs/ Buka ya bibele ya bo mashome a mabedi ka mora buka ya Dipesalema. Lesako. Disele (di-se-le) /different ones/ Seqolli se hlakisang ntho tseo ho buuwang ka tsona ka bongateng ka ho kgetholla hara tse ding. Disa (di-sa) /guard/ Ho shebana le mohlape kapa diphoofolo tse ruuwang. Dipalo (di-pa-law) /mathematics. (bap. pakeng). (bap. Lentsoe kapa lebitso la Sesotho ke Maele. /bon. keketso le katiso ya palo tse itseng. Diswa). Lesebo). lesele) (mm. Lentsoe lena le dula le le ka bongateng. Phatlalatso ya diketsahalo tsa 77 . osele. modisa) (mm. eng) (mm. (mm. sesele. 0/ (bap. /bon. bohlale ba tokiso le tlhaloso ya dintho ka sehlale. lisa). Ho alosa kapa ho etsa mosebetsi wa moalosi.

Letolobonya bakeng sa tshebediso). Dudisa (du-di-sa) /detain/ Ho koalla chankaneng hofihlela letsatsi la nyewe kapa la lekgotla ha le kopana. Dithole (dit-hu-le) /rubbish. luba). dubiswa). Ho kena ditaba ka sehlotho: ho ba ditabeng tse sa o ameng ebile o sa mengoa. litebele). ditolara/ (mm. litaba). (mm. Mael. dubilwe). Dubakanyo (du-ba-kan-yaw) /disarrangement/ Ketso ya ho dubakanya kapa ho kopanya dintho ka tsela e mpe e hlokang makgethe. lithole). /bon. Lentsoe lena “dula” ke lentsoe la semelo la Sesotho. Dubakanya (du-ba-kan-ya) /disarrange/ Ho kopanya dintho ka tsela e mpe e hlokang makgethe. Ditema (di-te-ma) /Basotho mural decoration/ Mekgabo le mekgabiso ya Basotho e etsoang matlong a mahaeng ka ho dila. (mm. lubisa). luka). (mm. Lentsoe lena le sebedisoa le le ka bongateng hangata. Dudiso (du-dis-aw) /detention/ Ketso ya ho dudisa kapa ho koalla chankaneng hofihlela letsatsi la nyewe kapa la lekgotla ha le kopana. Ho etsa hore metsi a be mabe. ho isa koana le koana. Duba (du-ba) /mix/ Ho isa ka tlase ka hodimo. lubile). lubiso). (bap. Dubiloe (du-bi-lwe) // Boetsuwa le bokgale ba ho duba. Dolara (do-la-ra) (to-la-ra) /dollar/ Chelete ya United States ya Amerika eo e sebedisoang hape ke dinaha tse ding tsa lefatshe. lubakanya). lenya). 0/ Ditemetoane (di-te-me-twa-ni) /tonsils. Ho ba sebakeng moo o ahileng teng kapa moo o tsoaletsoeng teng. Setebele ha se sebedisoa joalo ka papadi ya ho hlodisana. Basotho ba dula setulong. bo etse hore mmetso o hlolehe ho koenya hantle. Ditebele (di-te-bi-li) /boxing/ Papadi ya ho otlana ka makotofa. matlakala. (bap. Tlh. (bap. (mm. ka hoo lentsoe “setulo” hase lentsoe la 78 . litemetoane). Mathemalodi). Duka (du-ka) /to impurify water/ Ho tshilafatsa metsi ka ho a kenya tshila kapa ntho e sa hloekang. liteboho). lubakanyo. Ho duba thankga: ho kopakopanya maemo a dintho ka lebaka la pherekano. ho neta. fatshe kapa ntho e itseng. Mekgabiso ya ditshoantsho e etsoang ke Basotho matlong a bona. (mm. (mm. Duba (du-ba) /mess up/ Ho kopanya dintho. Ditheohelang (dit-he-u-he-la-ng) /good news/ Hoa ditaba kapa diketsahalo: tse monate ebile di thabisa haholo. Tebela. Mael. lubaluba). (mm. ho phara le ho kenya mebala e metle matlong. letlakala. (mm. luba). Mael. (mm. Mael. Ho kopakopanya ka tsela e sitisang. Dula (du-la) /stay/ Ho ba sebakeng se itseng ntle le ho tsamaya. ho ferekanya maikutlo. Ho etsa motsoako o kopane hantle. (bap. (mm. tonsilitis/ Bokudi bo bakoang ke kokoana hloko bo ruruhisang mmetso. Dubaduba (du-ba-du-ba) /besmirch/ Phetako ya ho duba. sebaka le lefatshe. /bon. Ho ferekanya ka diketso tse hlokang taolo. Diteboho (di-te-bu-haw) /compliments/ Takaletso ya mahlohonolo. tubakanyo).78 tikoloho. (mm. Dudisa (du-di-fsa) /stay with/ Ketsiso ya ho dula. Mohl. garbage/ Tshila ya ntlo e fielehang kapa e fieloang ho isoa thotobolong. Ho dubisa thankga: ho kopakopanya maikutlo a emong ka ho ferekanya kelello. Ditaba/ (mm. teboho) (mm. Dubile (du-bi-le) // Bokgale ba ho duba. /bon. lubisoa. setebele) (mm. Ho dubisa thankga. Dubisa (du-bi-sa) /mislead/ Ketsiso ya ho duba. ka hodimo ka tlase. Tse sa jeseng ditheohelang: ditaba kapa diketsahalo tse mpe ebile di sa utloise monate. Dula (du-la) /sit/ Ho beha marao hodima setulo. Dubisoa (du-bi-swa) // Boetsuwa ba ho dubisa. (mm. lubiloe. (mm. katleho le ntho tse ntle. (mm. Didolara. lula). Ho ferekanya ka diketso tse hlokang taolo. Tlh. tolara). Ditolobonya (di-to-lo-bon-ya) /female Basotho musical/ (sheb.

Dumelehile (du-me-le-hi-le) /permissible/ E ka etsoang hobane taelo ya ho e etsa ho fanoe ka yona. emela) (mm. lumella). Boitshoaro ba hao ha bo dumelehe mohlankana tooe! Ha ho dumelehe ho sotla bana le basadi. Dumela (du-me-la) /good morning. e ananeloang. agree/ Ho ananela kapa ho amohela ntho ka tsela eo eleng ka teng. Dumelehe (du-me-le-he) /unacceptable/ E sa amoheleheng: e sa hlokahaleng kapa e sa ratoeng. (mm. (bap. Ho etsa mosebetsi wa moetapele ka baka la bosio ba hae. (mm. lumelisoa). permitted/ Boetsuwa le bokgale ba ho dumella. Ho ba moetapele nakoana e itseng ka baka la bosio ba ya tshoereng marapo. (bap. Ho hlodia. Dulela (du-le-la) /represent. dumelletswe). Dumellane (du-mel-la-ne) /disagreeing. tumediso) (mm. (mm. Thabo one a sa dulesehe. lumellana). lulela). ka ho ba buisa ha o kopana le bona nako efe kapa efe ka puo ya Sesotho. Fonaneng) (mm. E boemong bo hananang le nepahalo kapa tokafalo. 79 . Dumela (//) /to have faith. Ho ba le mokgoa o bontshang tshepo ho ntho e itseng kapa ho ketso e itseng. lumeleha). Fonaneng). e hanyetsanang le se buuwang kapa sephetho se nkuwang. lumelletsoe. lumela). Dumela (du-me-la) /accept. (mm. ho hloleha ho dula sebakeng seleseng. Dumedisitsoe (du-me-di-sits-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho dumedisa. (mm. Dumedisitse (du-me-di-si-tse) // Bokgale ba ho dumedisa. Dumelloa (du-mel-lwa) /given permission/ Boetsuwa ba ho dumella. (bap. Dumella (du-mel-la) /give permission/ Ketsetso ya ho dumela kapa ho fana ka taelo ya ho etsa ketso e itseng ntle le ho hana. Ka mora ho joetsoa ditaba tse bohloko. (mm. Ho dumellana le qeto e entsoeng. lumelloa). (mm. luma) Dumedisa (du-me-di-sa) /greet/ Ho botsa motho ka tsa maphelo ha o kopana le yena kapa ha o fihla sebakeng sa habo. e hananang le se batloang. Dumaela (du-ma-e-la) /groan. (bap. Dumelletsoe (du-mel-lets-we) /authorised. Mohl. ha ka nqe nngwe ba na le lebitso la bona la se Dutch le bolelang setulo. moahisane kapa motho ofe kapa ofe. Dumelang (du-me-la-ng) /good morning! Good day!/ Lentsoe le bontshang ho ananela batho bao o phelang le bona joalo ka baahisane kapa batho bafe kapa bafe. Mona ha ho dulesehe ka baka la mocheso. Ho ananela molato kapa phoso. lumedisitse). hi. (mm. murmur/ Ho etsa modumo kapa lerata la motho ya kulang kapa ya bohlokong bo boholo. (mm. lumela). Duma (du-ma) /to make sound/ Ho etsa modumo kapa lerata. good day. (mm. (mm. Ho utloana ka puo le. belief/ Ho ba le kananelo ka ho tshepa seo motho a nahanang hore se tla etsahala. ka ho mmuisa ha o kopana le yena. deputise/ Ho etsa mosebetsi wa motho ya sio. e molaong kapa e ka buang kapa ya etsoa ka tloaelo. Dumellana (du-mel-la-na) /agree amongst. Dumedisoa (du-me-si-swa) // Boetsuwa ba ho dumedisa. lumellane). Dumellane (du-mel-la-ni) // Bokgale ba ho dumellana. lumaela). Ho ba mahata mmoho. hellow/ Lentsoe le bontshang ho ananela motho eo o phelang le yena. reckless/ Ho hloka botsitso ka baka la ho kula kapa boemo bo hlokang monate. Dulesehe (du-li-se-he) /unstable. Dumelang/ (bap.79 seafrokanse “stoel” empa ba le adimile Sesothong ha ba fihla ka mora selemo sa 1652. Dumeleha (du-me-le-ha) /acceptable/ E amohelehang. incompatible/ Tse sa etseng qeto e tshoanang. Mohl. lumelehile). lulesehe). /bon. lumedisa). Bokgale ba ho dumeleha. concur/ Ketsetsano ya ho dumella kapa ho ba ntsoeleng. Ho bua mantsoe a tumediso. (mm. Tshepa) (mm.

lusa) Dutla (du-tla) /leak/ Ho tsoa metsi ka baka la lesoba kapa mokoti nthong e itseng. Dutlile (du-tli-le) // Bokgale ba ho dutla. (mm. (mm. dutliswa). Dumisoa (du-mi-swa) // Boetsuwa ba ho duma. fumana kapa ho bona bohloko bo tshoereng motho kapa ntho e kulang. ho ba boemong ba ho bontsha. hore peleho ya lesea kapa namane e ka ba neng kapa. Dupa (du-pa) /diagnose/ Ho thola. (mm. (mm. lumisa). lutla). lumisoa. 80 . (mm. tupo) Dupella (du-pel-la) // Ketsetso ya ho dupa. hoa haholo phoofolo kapa motho e motshehadi. lutlile). Ho tseba kapa ho akanya se tla etsahala. Dutlisoa (du-tli-swa) // Boetsuwa ba ho dutla. (bap. (mm. (mm. lutlisa). (mm.80 Dumisa (du-mi-sa) /cause sound/ Ketsiso ya ho duma. (mm. lupella). Dusa (du-sa) /to show labour signs/ Ho ba le sesupo sa phoofolo e tshehadi hore e ka tsoala neng kapa neng. modupa. dumiswa). lumisetsa). Dumisetsa (du-mi-sets-a) // Ketsetso ya ho dumisa kapa ho duma. Ho tsoa metsi lesobeng. Dutlisa (du-tli-sa) / to cause to leak/ Ketsiso ya ho dutla. lutlisoa.

mareho le tse ding ka ho lekana. matha=mathe. ho latele. 81 . ho tla etsahala se. Eaba (ya-ba) /henceforth. Leetsi le qalang ka “E” hangata le fetohela ho “K” ha eba lereho/lebitso. E (i) /is/ Mohl. ha ho tshoane le ha ho thoe ha a “nahane”. Yona e tshoere mahokahanyi. Moelelo o fapana haholo ka lebaka la tlhaku “E” e qetellong ya lentsoe. E (e) /this one/ Lesupa le bontshang ntho efe kapa efe e le ka bonngweng. ho felloa ke sekgahla sa ho etsa ketso. Mohl. Yabo). O tlameha o qale ka ho hlapa ebe o wa ja. (bap. Eabo (ya-baw) /his. have/ Mohl. Ekare bokudi ba hae bo a eba. mine/ Seemedi se bontshang thuo e mabapi le mmuwi ntle le motho e mong kapa mmuuwa. kokobela). thola=thole. ho fokotseha hoa ketsahalo e itseng. (mm. nahana=nahane. Yaba). diminish/ Ho fokotseha hoa boemo bo boholo. Mohl. (mm. “eba” le batlile le tshoana le la senyesemane. Mohl. E (e) /objective concord/. diemelo. Ebang (e-ba-ng) /if/ Ka lebaka la. Ho tloha moo. etsisa=ketsiso. utsoa=utsoe. Eba o tla kgutla neng? Eba re tla mo fumana tje? Eba le maikemisetso ha o batla ho atleha. hers/ Seemedi se emelang mmuuwa kapa se bontshang thuo ya motho emong ntle le mmuwi. Eba le mohau hle ngoaneso. e bohale.81 Eee PALE: Tlhaku ya bohlano (5) ya Sesotho. “to ebb” le ha lona e se sothofatso ya ho eba. bona=bone. e ntle. Ea hao. ka mora moo. utloa=utloe. e haufi. etsetsana=ketsetsano. jj. ho fela ka ho ya tlase. E ratang ho loana ka lebaka le sio. eketseha=keketseho. eka=keko. Ntho eo eleng ya mmuuwa. E (e) /that which/ Mohl. edibanya=kedibanyo. E (e) /ee/. tsabo) (mm. natha=nathe. Ho imeloa ke peho ya ditholoana. Ya). decline. (bap. ho leketla hoa lekala ka baka la boima ba ditholoana sefateng. Mohlala: ema=kemo. Ebaeba (eba-eba) // Ho leketla hoa makala a ditholoana ka baka la ho beha hoa sefate. Ea ka. enta=kento. yaka). thereafter/ Ka mora moo. ebola=kebolo. O bonahala a phetse hantle ka mora ho eba hoa lehlaba. Lentsoe lena. Tlh. and then/ Ho tloha moo. Ebanyaneng (e-ban-ya-ning) /if by then/ Ka lebaka la. Mohl. jwalo jwalo. Ea ntate. ho tla etsahala se itseng kapa sena. Sena se bolela hore ha ho thoe motho o wa “nahana”. (mm. E fapaneng le tseding. Eba (e-ba) /dwidle. O lokeloa ke ho ja pele ebe o wa tsamaya. maetsi. (mm. Tshaba=tshabe. Ebe (i-be) /so that. fade. E (e) // Tlhaku e bakang hore amang a maetsi a puo ya Sesotho a fetohele ho malatodi ha e kenyeletsoa qetellong ya leetsi. Ea (ya) /of/ Seemedi se bontshang thuo ka ho supa seo eleng sa motho kapa ntho e itseng. eketsa=keketso. elahloko=kelohloko. E bonahalang e le ntle haholo. Eba (i-ba) /be. Ntho eo eleng ya mmuwi kapa moetsi. Kebokebo). Eaka (ya-ka) /my.

ahlama). Eboleloa (e-bu-le-lwa) // Boetsuwa ba ho ebolela. (bap. Eena le nna rea utloana. Tem. lentsoe le bontshang ho se dumellane le se etsahalang kapa se buuwang ke mmui. mokgathala kapa boroko. /bon. she/ Seemedi se sebedisoang bakeng sa motho e motshehadi kapa e motona. Eboloa (e-bu-lwa) // Boetsuwa ba ho ebola. /bon.82 Ebe (e-be) /interrogative pronoun: are you? Is it?/ Lebotsa le batlang ho tseba se tlang ho etsahala kapa se etsahetseng. Ho ebola hangata ka potlako. Efe (e-fe) /which one/ Lebotsa kapa lentsoe le sebedisoang ho batla karabo ka ho qolla ntho hara tse ding. Boemo ba tlholeho bo bakoang ke phepelo ya moya. Eena o tsamaua le bona. Che. (sheb. Edimoloho (edi-mu-lu-haw) /yawning/ Boemo ba ho edimoloha: Puleho ya lehano e etsahalang ka boyona. (bap. abile). Boemo ba tlholeho bo bakoang ke phepelo ya moya. lentsoe le bontshang ho dumellana le polelo ya mmuwi kapa taelo ya mmui. Bua). Re kopa hore re eeng bohle. Eena (ye-na) /him. Mohl. E-e (air-air) /no. Rona re tsamaya le eena. no/ Lentsoe le bontshang ho hanyetsana le se buuwang kapa se hlalosoang. Lejoale. Ebotse (e-bu-tse) // Bokgale ba ho ebola. Ho itsoe lona le eeng ka ho panya hoa leihlo. Ebe u tla khutla? Ebe bohle ba teng? Ebe see o se buisoa ke eng? Ebe thato ya hae e tla phethahala tje? Ebile (e-bi-le) /consequently. Ebola (e-bo-la) /to peel/ Ho ntsha kapa ho tlosa lekgapetla: ho ntsha bokahodimo ba tholoana. Ketsahalo ya ho ahlamisa molomo ntle le ho o ahlamisa ka bowena. Eeng (ye-ng) (yeng) /lets go/ Lentsoe le sebedisoang ke mmuwi ho laela kapa ho kopa babuwiswa ho tsamaya kapa ho tloha sebakeng ho ya ho seseng ka bongata. (bap qaqapolotsa). Ehee (e-he-e) /exclamation: thus it! of course yes!/ Lekgotsa le bontshang kananelo ya nepahalo ya ketsahalo. Ebotsoe (e-buts-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho ebola. kedimoloho). ho bua se lebeletsoeng kapa seo eleng sona se batlahalang. Difeng/. Ebileng (e-bi-le-ng) /consequently/ Hofeta moo. (bap. Edimoloha (edi-mu-lu-ha) /to yawn/ Ho ahlamisa molomo ka baka la tlala. Mohl. Ho ebola bakeng sa. hodima moo. Ketsahalo ya ho ahlama hoa molomo ntle le ho o ahlamisoa ke moetsi. mokgathala kapa boroko. Echo (i-chaw) /say it/ Ho bolela se batloang. ahlama) . Mantsoe “abile” mmoho le “ebile” a na le phapang e kgolo ka meelelo. and. 82 . Ebolaka (e-bu-la-ka) /to peel repeatly/ Phetako ya ho ebola kapa ho ntsha kapa ho tlosa lekgapetla kgafetsa. (bap. Ee (ye) /yes/ Lentsoe le bontshang ho dumela se buuwang kapa se hlalosoang. Ebolela (e-bu-le-la) /to peel for/ Ketsetso ya ho ebola. hape ho le ka tsela e itseng. Ha re eeng hle banna nako e tsamaile. moreso/ Hofeta moo. yeng bakeng sa tshebediso). (bap. yena). Edimola (edi-mu-la) /yawn/ Ho ahlamisa molomo ka baka la tlala. Puleho ya lehano e etsahalang ka boyona. (bap. hodima moo. ho tlosa se aparetseng bokantle ba tholoana kapa sejalo se nang le bokantle. Lentsoe le netefatsang nepo ya ketso. che bo). Efela (e-fe-la) (efeela) /indeed/ Lentsoe le netefatsang se boleloang kapa ketsahalo e etsahalang. Dife/. Mohl. (bap. Efeng (e-fi-ng) /which one/ Lebotsa le qollang ka ho botsa ho batla karabo ho enngwe ya ntho tse boletsoeng.

Ho etsa hore motho a hlaheloe ke tsietsi ka baka la diketso tsa moetsi. nkekebe). Mohl. Ekeditse (e-ke-di-tse) // Bokgale ba ho eketsa.83 Eisa (e-i-sa) /to outcast/ Ho nyenyefatsa ka dipuo le diketso kapa ho nyefola motho ka lebaka la boemo ba hae bo tlase. Ekana (e-ka-na) /betray each other/ Ketsetsano ya ho eka: ho isa motho boemong bo bobe mme le yena a etse ya mo entseng ketso e joalo ka ho mo qhekanyetsa kapa ho mo phelekanyetsa. ananyese). Ekeke (e-ke-ke) /it will never/ Lentsoe le bontshang hore motho. Ho phaella ho seo se seng se le teng. /bon. may you. 83 . Eitse hobane a tsamaye. Monyetla wa hore se itseng se ka etsahala kapa sa bolela ntho e itseng. Mohl. ba sala ba bua ka yena. (bap. lehaba la semela sa ananyese. Boemo bo etsahetseng ka mora ketsahalo e itseng. Eke! O nepile! Eke! O tla hantle. Ke eng ekareng o wa re tella tje monna! Eke (e-ke) /thus it!/ Lentsoe le sebedisoang ho nepahatsa seo ho buuwang ka sona ka ho dumellana le sona ka ho kgotsa. Ho baka boemo ba ho eka pakeng tsa batho ba babedi kapa ba fetang moo. Mohl. Eketsana (e-ke-tsa-na) /to multiply (of leaving things) / Ketsetsano ya ho eketsa: ho etsa hore ntho kapa dintho di be ngata. Ekare pula e tla na kajeno. ketso kapa ketsahalo e itseng etla hloleha ho phethahala. Ho ngatafatsa ho tse teng. (bap. (mm. can be/ Lentsoe le sebedisoang ho botsa ka boikokobetso ka sepheo sa ho kopa ntho e itseng. (bap. Ho nkela motho fatshe ka baka la boemo ba hae bo fatshe kapa diketso tsa hae tse itseng. Eiswa) . tse mpe. Eisitsoe (ei-sits-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho eisoa. Eisoa (ei-swa) // Boetsuwa ba ho eisa. Eitse (e-i-tse) /when he/she/it. Eiye (e-i-ye) /onion leaf/ Lehaba la ananyese le sebedisoang joalo ka senoko se natefisang dijo kapa ho etsa kgodu e monate motsoakong wa dijo tse phehiloeng. Eka (ik-a) /as if/ Lentsoe le akanyang ketsahalo ya dintho kapa boemo ba ketso. Mohl. Ho akanya ketsahalo ya dintho kapa boemo ba ketso ntle le bonnete bo felletseng. Ho phaella ho seo se seng se le teng. nkeke. (bap. after he/she/it/ Lentsoe le bontshang ketsahalo ka mora ketso e itseng. rekisa). Eka (e-ka) /betray/ Ho isa motho boemong bo bobe ka ho mo qhekanyetsa kapa ho mo phelekanyetsa. Ho lahlehisa motho emong ka ho mo kenya kotsing. dieiye/ (bap. Ekaka (i-ka-ka) /it seems. keiseho). Ekareng (i-ka-ri-ng) /as if is/ Kakanyo ya ho lebella ketsahalo e itseng pele e etsahala kapa ntle le ho tseba. Ekaba o mosadi kapa monna?Ekaba o tla ja hona joale kapa ka phirimana? Ha ho tsotelehe hore ekaba moruti kapa tsotsi empa re batla nnete. Ekare (i-ka-ri) /looks like/ Kakanyo ya ho lebella ketsahalo e itseng pele e etsahala kapa ntle le ho tseba. atisana). seemingly/ Lentsoe le supang ketsahalo e makgatheng a ho etsahala kapa e kannang ya etsahala ho tloha hona joale. Ekeditsoe (e-ke-dits-we) // Bokgale le boetsuwa ba ho eketsa Ekee (e-kee) /exclamation: thus it! of course yes!/ Lekgotsa le netefatsang bonnete ba puo kapa ketsahalo e itseng. Mohl. Eisitse (ei-si-tse) // Bokgale ba ho eisa. Ekaba (i-ka-ba) /if possible. (bap. Eketsa (e-ke-tsa) /increase/ Ho etsa hore ntho kapa dintho di be ngata. ntho. Ekang (i-ka-ng) /as if/ Ponahalo ya ketsahalo e batlang ho etsahala ka ho akanya kapa ho nahana ntle le ho tseba. ho ngatafatsa kapa ho atisa ho tse teng. ehee). Eiseha (e-i-se-ha) // Ketsahalo ya ho isa kapa ho se ratoe ke batho kapa ntho tse itseng ka baka la seemo se itseng.

Lentsoe lena. Tem. (bap. Lebaka ele ho etsa kgang. hlokomela) Mohl. Ele (i-le) /when it is/ Ha se itseng se le ka tsela e hlalosoang ka tsela e fapaneng. Tlh. (bap. tharollo kapa bohlale. Eksoda (ek-so-da) /Exodus/ Buka ya bibele ya bobedi testamenteng ya kgale e lateloang ke buka ya Genese. Elahloko hore o se etse phoso e tshoanang le ya ntatao. ka tsela enngwe. Tem. kgaruma. Ebang ele tshehadi ke ya e batla. Re dula Mashaeng eleng Fouriesburg ka puo ya Seburu. Eleng (i-le-ng) /that which is/ Ka tsela e itseng ha e hlalosoa ka ho e fapanya le tse ding. Ha ele nngwe e lokile. Tem. (bap. Ela (e-la) /be cautious/ Ho bontsha motho kapa ntho hore e hlokomele ketso kapa ketsahalo ya bohlokoa kapa kotsi e ka etsahalang. (bap. Eletsana (e-le-tsa-na) // Ketsetsano ya ho eletsa. Eloi (e-lo-i) /elohim/ Lebitso le bolelang hore Modimo waka o ntahletseng na? Ema (e-ma) /stand up!/ Ho tloha fatshe moo ho dutsoeng ka sepheo sa ho hata ka maoto fatshe. Eketseha (e-ke-tse-ha) /to increase/ Ketsahalo ya ho eketsa. (bap. Ele (i-le) // Mohl. Eloahloko (elwa-hlaw-kaw) (eloa-hloko) /noticed/ Boetsuwa ba ho elahloko. “ele” le sebedisoa le kopane ha e le lesupa feela.84 Eketsang (e-ke-tsa-ng) Bongata kapa taelo ya ho eketsa. Eloa (e-lwa) /that one over there/ Lesupa kapa lentsoe le bontshang motho ya hojana kapa hole. e le nngwe kapa e ka bonngweng. Ele (e-le) /that one over there/ Lesupa le bontshang ntho e hojana. Eketsoa (e-kets-wa) // Boetsuwa ba ho eketsa. Ho otlolla sebopeho sa mmele ka ho 84 . kutlo kapa kelello. laya). Ho phahamisa mmele o dutseng. Lentsoe lena. “exodus” ka Sesotho e bolela phallo e kgolo ya batho ba bangata ho tloha sebakeng seseng ho ya ho seseng. kelohloko). Elahloko (e-lwa-hlaw-kaw) /be cautious. “eksoda”. admonish. Elelloa (e-lel-lwa) /realise. genese). ka mokgoa o itseng ka tlhaloso enngwe. Tlhaloso ya lentsoe kapa lebitso lena. Ela (e-la) /go for/ Ketsetso ya ho ya: ho ya sebakeng sa. Eleditsoe (e-le-dits-we) // Bokgale le boetsuwa ba ho eletsa. Ha ele nna le wena re tla bua Sesotho. “elahloko” le bonahala le ho utloahala joalo ka mantsoe a mabedi. aware of/ Ho hlokomela ketsahalo kapa ketso e itseng ka mahlo. Eletsoa (e-lets-wa) // Boetsuwa ba ho eletsa. Mohl. Re bua ka qoabi eleng ngoanabo mosia. Le ha lentsoe lena. Ho ne ho se lebaka la ho rohakana. Ho sheba ka leihlo le nchocho kapa ho sebedisa boko ketsong e itseng. ho molemo ho le sebedisa leleleng ho qoba pherekano ya lentsoe. (bap. Mohl. empa e ne ele ho tella feela. Eletsa (e-le-tsa) /advice. “phallo” kapa “bofalli” bakeng sa lebitso. kelello). “e le” kapa le sa arohanyoa joalo ka “ele” ntle le ho sebedisoa joalo ka lesupa. meticulous/ Ho ba hlokolosi kapa ho ba malala a laotsoe bakeng sa ketsahalo e itseng. Ho fana ka maele kapa bohlale ka ho bua kapa ho omonya. Ela (e-la) /that one/ Lesupi kapa lentsoe le bontshang ntho e hojana. “ele” le ka sebedisoa ka tsela tse pedi: le arohantsoe joalo ka. Sena se bolela hore ho ka sebedisoa lentsoe la Sesotho. “ela”. ele). Eleditse (e-le-di-tse) // Bokgale ba ho eletsa. Eletsang (e-le-tsa-ng) /advisory/ Eo mosebetsi kapa sepheo sa hae eleng ho fana ka keletso. reprove/ Ho fana ka keletso kapa maele ho motho bakeng sa ho mo thibela ho etsa phoso kapa sebe.

Ho ema ka ditshetshekoane: ho ba le mmele o motle. o molelele hantle. to be pregnant/ Ho ba le ngoana. ho etsa hore motsamao wa ntho e tsamayang o se tsoele pele. to give birth/ Ho tsoala kapa ho ba le ngoana. (bap. Ho ema hofihlela motho kapa se emetsoeng se fihla. mpa ka). Emeloa (e-me-lwa) // Boetsuwa ba ho emela. ima). /bon. whilst/ Ha ka lehlakoreng leleng ho le ka tsela e fapaneng le eo ho buuwang ka yona. (bap. Mael. to stop/ Ho etsa hore ntho kapa motho a eme. Emetsoe (e-mets-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho emeloa. Empa nna ha ke riatso. Sesebedisoa se sebedisoang ho tshela metsi sa tshepe kapa polasetiki. Mohl. Ena (e-na) /this one/ Lesupa le bontshang ntho e haufinyane. /bon. Emelloa (e-mel-lwa) // Boetsuwa ba ho emella. lekgabunyane kapa bophelo ba sebupuwa ka popelong. Empa (im-pa) /but/ Le ha ho le joalo ka tsela e itseng. O bonahala a kula le ha empa a kgona ho tsamaya. Emang (e-ma-ng) // Bongata kapa taelo ya ho ema. (bap. Emisana (e-mi-sa-na) // Ketsetsano ya ho emisa. tsoala). (bap. leqheka kapa kakanyo ya motho emong ho phethahatsa morero wa hao. Emere (e-me-re) /bucket/ Lekotikoti le sebedisoang ho tshela metsi. Emarisa (e-ma-ri-sa) /impregnate/ Ho etsa hore motho kapa phoofolo e be le ngoana. Emola (e-mu-la) /conceive. Mohl. Emelletsoe (e-mel-lets-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho emella. Enana (e-na-na) /this one here/ Lesupa le bontshang ntho e haufi e le ka bonngweng kapa e le nngwe ka ho toboketsa. Emela (e-me-la) /wait for/ Ketsetso ya ho ema. Ho etsa mosebetsi wa moetapele ka baka la bosio ba hae. ho etsa diketso tse mpe nako e telele hofihlela motho kapa ntho e utloa bohloko. o otlolohileng. Ene ele mang ya tsebang hore naha ya Lesotho e ka thola boipuso? 85 . Emisa (e-mi-sa) /to halt. (bap. other one/ Seemedi se supang kapa se bontshang motho ka ho mo qolla ho ba bang. Emara (e-ma-ra) /conceive. Empa nna ha ke dumellane le wena. leano. a se tsitsinyehe kapa a se tsamaye. dulela). Ho beleha ngoana ka mora ho emara.85 beha maoto fatshe. Ka palo e fetang bonne empa e le ka tlase ho tshelela. Ema (e-ma) /stop!/ Ho laela ntho kapa motho hore a se tsamaye kapa a se buwe. (bap. Ho ba moetapele nakoana e itseng ka baka la bosio ba ya tshoereng marapo. Empa (im-pa) /while. Ho aha ka tshiba tsa emong: ho sebedisa bohlale. setshelo se sebedisoang bakeng sa ho beha metsi. diemere/. Emella (e-mel-la) /torture/ Ho bua mantsoe a bohloko ho motho kgafetsa. ima). Emong (e-mu-ng) /another one. Mohl. Morena Moshoeshoe ene ele motho ya mosa haholo. lekgabunyane kapa bophelo ba sebupuwa popelong. Orata ho bua puo ya senyesemane le ha empa a badile Sesotho haholo. /bon. Mohl. Babang/ Mael. babang/. Emellaka (e-mel-la-ka) // Ketsisiso kapa phetako ya ho emella. Ho ema ntle le ho tsamaya. Emelletse (e-mel-le-tse) // Bokgale ba ho emella. (bap. Ene (in-ne) /was/ Lentsoe le bontshang bokgale ba seo ho buuwang ka sona. yane). bane). Emela (e-me-la) /represent/ Ho etsa mosebetsi wa motho ya sio. ka tsela e fapaneng le eo emong a e hlalosang ka teng. Motho a tla re emella! Ke enoa monna o emella mosadi ka mantsoe a tshabehang. lekgabunyane kapa ledinyane popelong ka mora kemaro.

O bua ka molomo. se polokoe. Enta (ent-a) /immunise. Isaia ke moprofeta ya phetseng dilemong tsa bo 740. (bap. Ho pata tlasa mobu. ho fumanehang kapa ho tholahalang. (bap. syringe. neng-kapa-neng) Eng-le-eng (ing-le-ing) /anything/ Ho hong le hohong ho teng. Lebotsa la tello kapa la ho halefa. ho fumanehang kapa ho tholahalang. tseding/. Eng-kapa-eng (ing-ka-pa-ing) /anything/ Ho hong le hohong ho teng. se setala se hlahang ka nako tse ngata tsa selemo. (bap. Jerusalema. needle/ Sesebedisoa se jarang moriana o itseng. mme a ruta dilemo tse mashome a mane nakong tseo. Ese (e-si) /not/ Lentsoe le sebedisoang ho hanyetsa kapa le sebedisoang joalo ka lelatodi kapa lefetodi.86 Eng (e-ng) /what!/ Lebotsi kapa lentsoe le botsang ka ho batla karabo ka tsela e hlokang tlhompho. /bon. Episoa (e-pi-swa) // Boetsuwa ba ho epa kapa ho episa. Esdrase (es-dra-se) /Ezra/ Buka ya bibele ya leshome le metso e mehlano kamora dikoronike. Epa (ep-a) /dig/ Ho etsa mokoti. done/ Bokgale ba ho etsa. (bap. (bap. eno). Erekisi (e-re-ki-si) /pea/ Mofuta wa semela seka nawa. neng-kapa-neng). Entsoe (ents-we) /done/ Bokgale le boetsuwa ba ho etsa. pele ho tlhaho ya Morena Jesu. kento). Epela (ep-el-a) /bury/ Ho kenya tlasa mobu. Entse (en-tse) /did. ese nko. Ke batla joala ese lebese. Tem. Sesebedisoa se thusang ho enta mokudi ka sepheo sa pheko kapa motho ya batlang ho kenya sethethefatsi mmeleng. Eo (e-o) /that person/ Lesupi kapa lentsoe le bontshang kapa le supang motho ka ho bontsha tello kapa ho se hlomphe Eohle (yo-hle) /whole/ Lentsoe le bontshang kakaretso ya ntho ka botlalo ba yona. hoo ho buuwang ka hona. Enngwe (en-ng-we) (enngoe) /another one/ Lentsoe le bontshang ntho ka ho e qolla ho tse ding tse ngata. inoculate/ Ho hlaba ka nale kapa nalete ka sepheo sa ho fedisa mafu kapa lefu le itseng. ho cheka mobung ka sepheo sa ho etsa mokoti kapa ho bula fatshe. hoo ho buuwang ka hona. seseng). se sebedisoang ho hlaba mokudi kapa motho ya nang le bohloko bo itseng. (bap. Episa (ep-is-a) /to cause to dig/ Ketsiso ya ho epa. Esale (e-sa-li) /ever since/ Ho tloha nakong e itseng e sa boleloeng. Enoa (in-wa) /drink/ Taelo ya ho noa. kgale ho tloha nako e fetileng. Ente (en-te) /injection. Diente/. Ketsetso ya ho epa. emong. (bap. Epolla (epul-la) /exhume/ Ketsollo ya ho etsa mokoti. etsa). ho cheka mobung ka sepheo sa ho ntsha se ka tlasa mobu kapa se epetsoeng. Eno (e-nu) /that one/ Lesupa kapa lentsoe le bontshang kapa ho supa motho kapa ntho e hojana (bap. Mohl. 86 . Esaia (e-sa-ya) /Isaiah/ Buka ya bibele ya mashome a mabedi le metso e meraro ka mora buka ya Sefela sa difela. nawa). (bap. Enoa (e-nwa) (enwa) /this person/ Lesupi kapa lentsoe le bontshang kapa supang motho ya haufinyane haholo. enono). Eona (yaw-na) /it (anything)/ Seemedi se bontshang ntho kapa se sebedisoang bakeng sa lebitso la ntho e itseng ntle le ho le bitsa. etsahatsa). inject. /bon. Enono (e-nu-nu) /exactly that one/ Lesupi kapa lentsoe le bontshang kapa ho supa motho kapa ntho e hojana ka ho toboketsa. Ho kenya mofu tlasa mobu ka lekese kapa ntle le lona. Ho bolella mmuiswa ho koenya metsi kapa lero.

87 . ho ba moetapela wa boemo. Bohle ha re a loka esitana le moruti wa heno. se se thokoa kapa se se sootho ka mmala. Re itse re batla joala. Mohl. /bon. Re batla eso tshilafatsoeng. O tlameha ho dula o le malala a laotsoe esere dira tsa fihla o robetse. O tlameha ho rapela ka nako tsohle esebeng wa keneloa ke satane. Etetsoe (e-tets-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho etela. Eso (e-saw) /mine: of a thing/ Seemedi se bontshang hore thuo ke ya mmuwi kapa ya bo mmuwi. ho ngola molaetsa o fitisoang ka fonofono ya letheka. Mohl. Esitana (e-si-ta) /even/ Le ha ho le joalo. pokola. Ke re bohle ha re a loka esita le mopapa. Eso lokeng yona e ka kgutlela ho monga yona. Ha re batle esong ho hole. Esele (i-si-li) /different one/ Enngwe ntle le e lebeletsoeng. Esemesa (e-se-me-sa) /to SMS. Lentsoe le sebedisoang ho hanyetsa kapa le sebedisoang joalo ka lelatodi. se sebedisoang bakeng sa ho belesa meroalo e boima. Esere (e-se-re) /maybe not/ Ka mohlomong. Seo se seng teng ha re bue ka sona hona joale. Eseng (I-si-ng) /not that/ Lentsoe le sebedisoang ho bontsha khanyetso mabapi le ketsahalo kapa boemo bo itseng: lehanyetsi. ka tsela enngwe. eseng lebese. seka pitsi. Eteloa (e-te-lwa) // Boetsuwa ba ho etela. ho ba boemong ba ho ba pulamadiboho ka mokgoa o itseng. Mohl. Esong ho fihle hona joale e kgutlele morao. Esita (e-si-ta) /even/ Le ha ho le joalo. Lentsoe kapa ditlhaku tsena ke tsa sejoalejoale tse tsamaisanang le theknoloji ya kajeno. tonki). Re batla esong ho tshilafatsoe.87 Esebeng (e-se-be-ng) /only to find that/ Lentsoe le sebedisoang hore ha ntho kapa ketsahalo e itseng e sa etsoe ho tla etsahala se itseng. Seqolli se hlakisang ntho eo ho buuwang ka yona ka ho kgetholla hara tse ding. Eta (e-ta) /visit/ Ho ya sebakeng se itseng. Esong ho loke yona e ka kgutlela ho monga yona. Etella (e-tel-la) /precede/ Ho ba ka pele kapa wa pele ho etsa ketso e itseng. Etela (e-te-la) /to visit/ Ketsetso ya ho eta. an ass/ Mofuta wa phoofolo ya hae e thokoa kapa thokoana ya sebopeho sa pitsi empa yona e le nyane. Di-esemese/. ho ngola molaetsa o fitisoang ka fonofono ya letheka. Esekiele (ese-ki-ele) /Ezekiel/ Buka ya bibele ya bomasheme a mabedi le metso e mehlano (25) testamenteng ya kgale. Esemeso (e-se-me-saw) /SMSing/ Ketso ya ho esemesa: ho romella puo kapa tsebiso ka fonofono ya lethaka. Tlh. (bap. le ka tsela e tshoanang le ya. Esong (e-saw) /not yet/ Lentsoe le sebedisoang ho hanyetsana le ketsahalo kapa boemo bo sa phethahalang ka ho hanyetsana le bona ka ho toboketsa. le ka tsela e tshoanang le ya. Ho chaka. Ha re batle eso holeng. Mohl. Esthere (ese-the-re) /Esther/ Buka ya bibele ya leshome lemetso e supileng (17) testamenteng ya kgale. Etetse (e-te-tse) // Bokgale ba ho eta. Rona re ja dihoapa le mantatana. Mohl. E fapaneng le e batloang kapa e lebeletsoeng. Etile (e-ti-le) // Bokgale ba ho eta. Seo eseng Sesotho se a utloahala. ho romella puo kapa tsebiso ka fonofono ya lethaka. eseng pere. Eso (e-saw) /not yet/ Lentsoe le sebedisoang ho hanyetsana le ketsahalo kapa boemo bo sa phethahalang ka ho hanyetsana le bona. Seruuwa. Mohl. empa se le kgutshoanyane hofeta pitsi. Esele (e-se-le) /donkey. Mohl. message by cellular phone/ Ho romella molaetsa ka fonofono ya letheka.

Ena yona e tla etsuwa hona joale kapa hosane. ntho kapa ho sebetsa ka tebello le sepheo sa ho fumana se itseng. Ho hlaha hoa ketso e sa lebelloang kapa e lebelletsoeng. Etsahatsa (etsa-ha-tsa) /implement. hofeta moo. Etlare ha le bona maru a mangata. Mohl. tlong/. Mohl. /bap. Etlere (e-tle-ri) /while/ Nakong eo ho ntseng ho etsahala se itseng. (bap. Mohl. Mohl. Etla (e-tla) /come/ Ho etsa hore ntho kapa motho a atamele haufi. Etsa (ets-a) /do/ Ho bopa ketso. Etsahalang (etsa-ha-la-ng) /what is happening?/ Se itshetlehileng hodima ketsahalo. Etlang (e-tla-ng) /come all) Bongata kapa taelo ya ho tla: ho bolella bongata ba batho ho atamela haufinyane. implemented/ Bokgale ba ho etsahatsa. se bonoang ke mmohi kapa babohi ka mahlo a bona ha se tsoela pele kapa se etsahala. Ho laela mmuiswa hore a atamele ke mmuwi. Etsoa (ets-wa) /done/ Boetsuwa ba ho etsa. /bap. o se lebale ho pheha. Etsuwe (ets-u-we) (etsuoe) /done/ Boetsuwa ba ho etsa. Mohl. ho bolella bongata ba batho ho atamela haufinyane. (bap. Ewa (e-wa) (eoa) /collapse. Ho fetola boemo ka ho bua kapa ho sebetsa. 88 . shall/ Lentsoe le bontshang ketsahalo e etsahalang nako e tlang kapa kamoso. Etlong bohle monyako o butsoe. Etsahetse (e-tsa-he-tse) /happened. etswa. ho etsa ketso e itseng bakeng sa motho kapa ntho enngwe. E tla etsuwa neng? E tla etsuwa hosane. Ho phethahatsa se lebeletsoeng. ho bontsha ketsahalo ka dipuo kapa ka mosebetsi. Eu (e-u) /exclamation: is that so!/ Lekgotsa le bontshang ho makatsoa ke taba kapa ketsahalo e boleloang. ka tsela eo. Etsolla (etsul-la) /undo/ Ho etsa ketso kapa boemo bo kgutlele maemong a sona a pele kapa setloaeding. (mm. thereafter/ Ka mora ketsahalo e itseng. Mohl. etlang/. ebe le tla hae. ho tloha moo kapa ka mora moo.88 Etla (e-tla) /it will. fall/ Ho ya fatshe ka lebaka la ho diwa ke ntho e itseng. Etlo koano wena ngoanana tooe! Etlong (e-tlo-ng) /come all/ Bongata kapa taelo ya ho tla. Etla bonahala hosane. Ho bua leshano ka motho emong hose joalo. Etsahala (etsa-ha-la) /happen/ Ho hlaha hoa boemo bo hohelang mahlo. Etlere ha o ntse o bala buka ena. ntle le moo. Boemo ba se nkang sebaka kapa se tsoelang pele. entsoe). entsoe). Etsoa. Keng se etsahalang mo? Ho etsahalang mona lapeng. Ho laela mmuiswa hore a atamele ke mmuwi. ho wela fatshe. Etlere ha o ntse o bua. Mohl. Re utloile hore etla hosane. Etseletsa (etse-le-tsa) /accuse falsely/ Ho buela wa heno leshano. fulfilment/ Ho etsa hore ntho e itseng e bonahale ka ho nka mohato kapa ho sebetsa. Etlare (e-tla-re) /when. Etsuwa (ets-u-wa) (etsuoa) /being done/ Boemo ba ho etsa nakong ya honajoale kapa kamoso . Etsoe (ets-we) (etswe) /moreover/ Ho tloha moo. (bap. come on/ Ho etsa hore ntho kapa motho a atamele haufi. otla). ka hofeta ka moo ho boleloang kapa ho hlalosoang kateng. Etsetsa (etse-tsa) /do for/ Ketsetso ya ho etsa. entswe). Etlo (e-tlo) /come.

Yona e akga ka mareho le maetsi. Fafoha (fa-fu-ha) // Ketsahalo ya ho fafola: Ho hula letsoho kapa leoto ha bohloko ka tsela eo ekang lesapo le hotsutsoe manoanyetsong. ho kgopisa. ho hlokofatsa maikutlo. ho wa hoa marothodi a manyenyane haholo a pula. Fa (fa) /give/ Ho neha ka letsoho. Fafi (fa-fi) /gambling/ Boemo ba ho bapala ka chelete ka sepheo sa ho e thola ese ele ngata kapa e phaellane ka mora ho fana ka dipalo (numbers) tse itseng ho mochaena. Foufala). ho se robale ka baka la mosebetsi kapa morero o itseng. Fafolaka (fa-fu-la-ka) // Phethako ya ho fafola. Fadimeho (fa-di-me-haw) /sleeplessness. (bap. ho tshira leihlo kapa mahlo ho bakang pono e fokolang ya nakoana. ho abela ka ho neha. ho otla hoa lefafatsane. F(ef). eo holeng bonolo ho hula letsoho kapa leoto la yona ha bohloko ka tsela eo ekang mosifa kapa lesapo le hotsutsoe manoanyetsong. ho bapala diketo ka chelete ka ho efa mochaena. ho tshela senoko hodima sejo. vigilance/ Ketso ya ho fadimeha kapa ho dula mahlo a butsoe ntle le ho robala. Mael. ho utloisa bohloko bo boholo. jwalo jwalo. Ho hula ka ho hotsula. Fafoleha (fa-fu-le-ha) // Ketsahalo ya ho fafola: e boemong ha ho fafoloa ha bobebe. Faha (fa-ha) /water and meal mixture/ Ho kenya phofo metsing a belang ka sepheo sa ho pheha bohobe kapa ho etsa papa. fapohela=phapohelo. Fafotsoe (fa-futs-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho fafola. (bap. ho ba malala-alaotsoe. phadimeho). fadilwe). Mohlala: fana=phano. Fafola (fa-fu-la) // Ho hula letsoho kapa leoto ha bohloko ka tsela eo ekang mosifa kapa lesapo le hotsutsoe manoanyetsong. Ho fahla mmuso ka lehlabathe: ho kgentsha. fapanya=phapanyo. difaboriki/. Fadiloe (fa-di-lwe) // Boetsuwa le bokgale ba ho fala. (mm. ho hlabehisa. obstruct. Tlh.89 Fff PALE: Tlhaku ya botshelela ya Sesotho. Fadile (fa-di-le) // Bokgale ba ho fala. faola=phaolo. ho koatisa. Fafatsa (fa-fa-tsa) /drizzle/ Ho na hoa pula e nyane haholo. Kopanyo ya phofo le metsi a belang. Fadimeha (fa-di-me-ha) /to be sleepless. Sebaka sa tlhahiso ya dintho tse itseng. /bon. Fafotse (fa-fu-tse) // Bokgale ba ho fafola. Fafoloa (fa-fu-lwa) // Boetsuwa ba ho fafola. Faea (fa-ya) /mix/ Ho kenya phofo metsing a belang ka sepheo sa ho pheha bohobe kapa ho etsa papa. Faboriki (fa-bo-ri-ki) /factory/ Moaho o moholo oo ho hlahisoang kapa ho etsoang dintho teng. Fahla (fa-hla) /obscure. 89 . Amang a mareho a thatafatsa modumo ha eba mareho. to be vigilant/ Ho dula mahlo a butsoe ntle le ho robala. ho tshela moriana hodima ntho e itseng. Kopanyo ya phofo le metsi a belang. ho neha ka ho arola. ho sithabetsa pelo. unseeing/ Ho tshiroa hoa leihlo kapa mahlo ka lebaka la se keneng hara ona. Lentsoe le nepahetseng ke “faha” eseng “faea”. Fafatsa (fa-fa-tsa) /springle/ Ho tshela metsi ka letsoho kapa ntho e itseng hodima.

focho. chelete. Ho bula nko. Fantse (fan-tse) /erred/ Bokgale ba ho fanya. theolelo. tonosetso). Falla (fal-la) /immigrate/ Ho tloha sebakeng ho ya ho seseng ntle le morero wa ho chaka. ho tlaidisa le ho etsisa difanya. 90 . Ho batla sebaka se secha sa bodulo. Moqapo. Famo (fa-mu) /type of Basotho dance/ Mofuta wa motjeko wa Basotho o hlaha. Bokgale ba ho famola. Mael. auction/ Ketso ya ho fantisa: ho etsa dinyehlisetso tse kgolohadi. Famotsoe (fa-muts-we) // Boetsuwa ba ho famola. Fallisa (fal-li-sa) // Ketsiso ya ho falla. filoe). ntho efe kapa efe ntle le ho tsilatsila. mofuta wa motjeko wa Basotho oo ho fochoseloang bakeng sa khoriana le dikupu tsa mmino. Mosetsana ya tsilatsilang a ka rakoa ke babang mme ba qetelle ba nkile mohlankana wa hae. Moo ho nang le dinyehlisetso tse kgolohadi. Fahliloe (fa-hli-lwe) /obscured/ Boetsuwa le bokgale ba ho fahla. Sebaka seo ho letsoang diletsa tsa mmino kapa moo ho nang le mmino wa ho fochosela kapa wa ho tjeka. Fala (fa-la) /scratch/ Ho ntsha masalla a dijo a thata pitseng ka sefalo. ho ba mmoho le motho leetong. Fantisa (fan-ti-sa) /put for sale/ Ho etsa dinyehlisetso tse kgolohadi. Ho sotha nko. e sothileng kapa e butseng masoba a dinko. Falla (fal-la) /relocate/ Ho ya sebakeng seseng ho tloha ho seseng ka lebaka la mosebetsi. ba tsitsinya matheka le marao haholo. ebile ba famola dinko. ho rekisa ka theko e tlase haholo. Ho thota sebakeng seseng kapa bodulong bobong ka sepheo sa ho ya batla bodulo tulong kapa sebakeng seseng. Fanne (fan-ne) // Bokgale ba ho fana. moo ba tjekang. mohobelo. ho theola theko tsa ntho tse rekisoang. Fanoa (fan-wa) // Boetsuwa ba ho fana. Famola (fa-mu-la) /nasalise/ Ho bua ka nko. (bap. Phalo). Fantsha (fants-ha) /confuse/ Ho etsa ntho kapa motho hore a etse diphoso. ho theola theko tsa ntho tse rekisoang. Fahoa (fa-hwa) // Boetsuwa ba ho faha. (bap. choachoasela). Ho thota sebaka sa ho dula se fapaneng le seo ho tsuwang teng. ho sebedisa sefalo ho ntsha ntho e itseng. Fanana (fa-na-na) // Ketsetsano ya ho fana. focho). Famong (fa-mu-ng) /disco/ Sebaka sa ho fochosela kapa ho tjeka. Fahloa (fa-hlwa) /obscured/ Boetsuwa ba ho fahla. mokgibo. sejo. Fantisi (fan-ti-si) /sale. Tlhadietsoe). Famotse (fa-mu-tse) // Ketsahalo ya ho famola: e butseng masoba a dinko. Fallaka (fal-la-ka) /immigrate repeatly/ Phetako ya ho falla: ho falla hoa batho ba bangata. fanwa). Ketsiso ya ho fanya. relocated/ Boetsuwa ba ho falla: ho tlosa motho moo a dulang teng ho mo isa sebakeng seseng. ho ya nqa enngwe ka mosebetsi. Felehetsa (fe-le-he-tsa) /escort/ Ho tsamaya le motho emong ka sepheo sa ho mmontsha tsela kapa ho mo thusa. (bap. (mm. Fallisoa (fal-li-swa) /evicted. Fana (fa-na) /generous/ Ho nehelana ka phahlo.90 Fahlile (fa-hli-le) /obstructed/ Bokgale ba ho fahla. Fantshoa (fan-ts-hwa) // Boetsuwa ba ho fanya. Fallela (fal-le-la) // Ketsetso ya ho falla: ho etsa hore motho kapa ntho e tlohe sebakeng ho ya ho seseng ntle le morero wa ho chaka. (bap. ho rekisa ka theko e tlase haholo. Ho neha ka lerato. (bap. Pitsa ho fahoa e belang: motho ya diehang ho nyala kgarebe o tla rakoa mme mohlankana emong a mo nyale pele. (bap.

sway/ Ho etsa hore ntho e leketle. Fapanya (fa-pan-ya) /misplace. hle! Fapantsha (fa-pa-nts-ha) /mislead/ Ketsiso ya ho fapanya: ho kgelosa ntho kapa motho kgahlanong le emong ka ho mmuwa hampe. Fanyeha (//) /to hang/ Ho bolaya ka ho leketlisa ka thapo molaleng. Fapoha (fa-pu-ha) /go astray. Ho hloka tshebedisano mmoho qetong ya dipuisano kapa ditaba. Mael. swap/ Ho fana ka ntho bakeng sa ho fumana enngwe. ho lahla motho ka dipuo tse mpe. Faoloa (fa-u-lwa) /castrated/ Boetsuwa ba ho faola. Fapanyoa (fa-pan-wa) // Boetsuwa ba ho fapanya. reciprocate. (bap. Mmesa mohloane ha a fanye: motho ya lebeletseng ketso e itseng ya bohlokoa eo a sa tlamehang ho etsa phoso. Fanyehiloe (fan-ye-hil-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho fanyeha. Faolletse (fa-ul-le-tse) // Bokgale ba ho faolla. fapanywa). ho etsa ketso tse sa batleheng. ho tlosa lerete. Fapoheloa (fa-pu-he-lwa) // Boetsuwa ba ho fapohela. (mm. ho fetolelana mosebetsi ka ho nka wa emong. misfile/ Ho bea ntho moo e sa lokelang teng. ya mekgoa e fosahetseng tse sa rateheng. leketlisa). ho kopakopanya dintho ka ho beha madulong a fosahetseng. Fapana (fa-pa-na) /come across/ Ho kopana le motho kapa ntho tseleng empa ho sa uwe sebakeng seleseng. ho tsoa lekoteng. ho fedisa bonna kapa botona. ho kgaohana le ntho e itseng ka lebaka la ho batla enngwe e tshoanang le yona kapa e batlileng e tshoana le yona. ho etela sebaka seo eseng seo ho uwang ho sona. Ho ngangisana ka mantsoe. ho lahleha ka dipuo. Fapana (fa-pa-na) /disagree/ Ho se dumellane ka puo. Ho se utloane ka puo kapa ho hloka tumellano. Fanyeha (fan-ye-ha) /swing. Fapanyetsana (fa-pa-nye-tsa-na) /exchange. Fapane (fa-pa-ne) /evil/ E mobe kapa ya diketso tse mpe. Ngoana motho eo o fapane haholo. ho bua ntho e sa hlokahaleng kapa e sa amaneng le eo ho buuwang ka yona. ya pelo e mpe. Fapantshitsoe (fa-pa-nts-hits-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho fapantsha. ho nka sebaka sa emong. Faolla (fa-ul-la) /to provide with saved food/ Ho ntsha dijo kapa mofao o neng o patiloe kapa o beiloe sebakeng se itseng se sa bonoeng. ho chakela tulo nakoana. Fanyeha (//) /suspend/ Ho bebofatsa kotlo ya kahlolo ka ho etsa hore ya molato a se dule chankaneng dilemo tse beiloeng. Mohl. Faotsoe (fa-u-tswe) /castrated/ Boetsuwa le bokgale ba ho faola. Faola (fa-ul-a) /castrate/ Ho poma setho sa botona sa motho kapa phoofolo e tona. Fapanya (fa-pan-ya) /mislead/ Ho kgelosa ntho kapa motho kgahlanong le emong ka ho mmuwa hampe. hohang. Fanyehile (fan-ye-hi-le) // Bokgale ba ho fanyeha. Faotse (fa-u-tse) /castrated/ Bokgale ba ho faola. Ho kopana tseleng. Fanyehoa (fan-ye-hwa) // Boetsuwa ba ho fanyeha. Faollela (fa-ul-le-la) // Ketsetso ya ho faolla.91 Fanya (fan-ya) /err/ Ho etsa phoso. Fapanyetsa (fa-pa-nye-tsa) /interchange/ Ho beha emong kapa seseng sebakeng sa emong. Fapohela (fa-pu-he-la) /sojourn/ Ho kena sebakeng pele ho fihloa moo ho uwang teng. 91 . interchange. ho lahla motho ka dipuo tse mpe. Fapantshitse (fa-pa-nts-hi-tse) // Bokgale ba ho fapantsha. Faolletsoe (fa-ul-lets-we) // Bokgale le boetsuwa ba ho faolla. Faolleloa (fa-ul-le-lwa) // Boetsuwa ba ho faollela. emong le yena a nke wa hao. irrelevent/ Ho tsoa tseleng.

ketsollo ya farela. Fasitse (fa-si-tse) // Bokgale ba ho fasa. 92 . Fasolla (fa-sul-la) /untie/ Ketsollo ya ho fasa: ho etsa hore ntho kapa motho a phuthulohe. pharelo). Fariki (//) /Speckled Mousebird/ Mofuta wa nonyana e soothoana ka mmala. Fata (fa-ta) /dig/ Ho etsa mokoti kapa lesoba mobung. Fariki (fa-ri-ki) /pig/ Phoofolo ya hae. e phelang haholo ka ho ja mefuta ya ditholoana. Faqana (fa-qa-na) // Ketsetsano ya ho faqa. (bap. Fasana (fa-sa-na) /to draw. Fapohisa (fa-pu-hi-sa) /mislead/ Ketsiso ya ho fapoha: ho etsa hore motho a etse phoso kapa a fanye. Faqisa (//) // Ketsiso ya ho faqa. Ho fepa haholo hofeta kamoo ho hlokahalang ka teng. Fasolloa (fa-sul-lwa) // Boetsuwa ba ho fasolla. ho se tsebe ho tsitsinyeha ka baka la ho tshoaseha hodima ntho e hodimo. difariki/. kolobe. ho cheka lephao kapa sekgetshe fatshe kapa leboteng. Fasoa (fa-swa) // Boetsuwa ba ho fasa. Fapohisoa (fa-pu-hi-swa) /misled/ Boetsuwa ba ho fapohisa. to fight/ Ho hula ka thata ka baka la tlala e kgolo. Faqisoa (fa-qi-swa) // Boetsuwa ba ho faqa. ho etsa hore ntho e se balehe ka ho e tlama. Fasolohile (fa-su-lo-hi-le) // Bokgale ba ho fasoloha. fapohiswa). (bap. hoki). Fasa (fa-sa) /tie/ Ho tlama ka thapo kapa lerapo. Fasoloha (fa-su-lu-ha) /to be free/ Ketsahalo ya ho fasolla: ho ba boemong ba ho phuthuloha kapa ho ba ntle le ho tlangoa kapa ditlamo. e sa kgoneng ho theoha ho tsoa sebakeng se hodimo. Fasisa (fa-si-sa) // Ketsetso ya ho fasa. Fasitsoe (fa-sits-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho fasa. fasitswe). ho ba teng hoa ntoa pakeng tsa batho kapa dinaha. e fumanoang haholo dibakeng tse bulehileng tsa dihlahla. ho se tsebe ho tsitsinyeha ka baka la ho tshoaseha hodima ntho e hodimo. Farolla (fa-rul-la) /untie/ Ho tshoasolla lerabeng. (bap. Faqile (fa-qi-le) // Bokgale ba ho faqa. (bap. e bohlasoa haholo. Faredisa (fa-re-di-sa) // Ketsiso ya ho farela. Faqisa (fa-qi-sa) /overfeed/ Ho fa sejo haholo kapa hofeta tekanyo. e jang joang. Faqa (fa-qa) /to struggle. nama kapa ntho tse ngatanyana tse jehang ho yona. ho lekana ka dintlha papading. Faretse (fa-re-tse) /stuck/ E tshoasehileng sefateng. Farelo (fa-re-law) /stuckness/ Ketso ya ho farela: ho dula kapa ho tshoaseha sefateng bakeng sa ho wela fatshe. Faredisoa (fa-re-di-swa) // Boetsuwa ba ho farela Farela (fa-re-la) /stuck on a tree/ Ho dula kapa ho tshoaseha sefateng bakeng sa ho wela fatshe. ho etsa hore ntho kapa motho a hloke ho phuthuloha. Faqisitsoe (fa-qi-sits-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho faqa. Faseha (fa-se-ha) /stuck/ Ketsahalo ya ho fasa: ho ba boemong ba ho se kgone ho itshoasolla ka baka la ho tlangoa. ho ntsha se hakehiloeng sefateng kapa sebakeng se hodimo. e mafura. equal/ Ketsetsano ya ho fasa: ho ba maemong a maleka. Fasisisa (fa-si-si-sa) // Ketsisiso ya ho fasa. cheka). (mm. ho etsa hore ntho e kgone ho baleha ka ho e tlamolla. /bon. bofa). (mm.92 Fapohetse (fa-pu-he-tse) // Bokgale ba ho fapohela.

Fatisisa (fa-ti-si-sa) /investigate/ Ketsisiso ya ho fata: ho batla ka kelohloko bonnete kapa nnete ya taba e itseng.93 Fataka (fa-ta-ka) // Phetako ya ho fata. Fechisa (fe-chi-sa) // Ketsiso ya ho fecha: ho baka ho fecha. Ho etsa ntho e hlokang thuso. Fedisa (fe-di-sa) /to end. lefatshe). sefatuki). Febela (fe-be-la) /to be adulterous. earth/ Moo dimelang di hlahang teng. difatuki/ (bap. Lentsoe lena. /bon. Ho hloekisa ka lesela kapa ntho e hloekisang. moo honang le mobu kapa sebopeho sa lefatshe. ketsetso ya ho feba kapa ho feba bakeng sa ho utloisa molekane bohloko. Moo maoto a hatang teng. ho emisa ketsahalo. lehlakore le bapelaneng le le hodimo ka chebeho. Fechana (fe-cha-na) // Ketsetsano ya ho fecha: ho fecha emong mme le yena a feche ya mo fechang. ho lesa tshebedisano kapa kamano le. (bap. ho dumela ho kotoa ntle le khanyetso. sefatuki) Tlh. faha). Ha ho tsuonyana phatela (fatela) nngwe: bophelong motho kamong o tlameha ho ipatlela tse hlokahalang bophelong ntle le ho tshepa babang. Fatela (fa-te-la) // Ketsetso ya ho fata. ho ba bonolo ho dumela ho kota kapa ho kotoa. /bon. ho kota kapa ho boka ka tsela ya ho tsitsinya letheka. Mael. (bap. Fatile (fa-ti-le) /dug/ Bokgale ba ho fata. Fatshe (fats-hi) /down/ Moo mahlo a shebang tlase ha a tadima. Batho ba bang ba sebedisa lentsoe. ho bolaya kapa ho tlosa bophelo. (bap. Fedile (fe-di-le) /finished/ Bokgale ba ho fela. patlisiso). “fever”. Fedisa (//) /to terminate service/ Ho emisa mosebetsi wa motho. Fatisiso (fa-ti-si-saw) /investigation/ Ketso ya ho fatisisa: ho batla ka kelohloko bonnete kapa nnete ya taba e itseng. 93 . Fechile (fe-chi-le) // Bokgale ba ho fecha. Fatuku (fa-tu-ku) /dish washer cloth/ Lesela la ho phumula sejana kapa sekotlolo ka ho tlosa mongobo kapa lesoe. ho tsomana le botlalo ba taba. ho tsomana le botlalo ba taba. Feberu (fe-be-ru) /fever/ Mocheso o moholo wa mmele o bakoang ke lefu le itseng kapa boemo bo itseng ba bokudi. (bap. Seetsoa se sebedisoang ho tlosa metsi kgalaseng ya sepalangoang. ho etsa hore ntho kapa motho a fate fatshe. Fedisana (fe-di-sa/na) // Ketsetsano ya ho fedisa. Ho feba bakeng sa motho emong. Fecha (fe-cha) /to move lecherously/ Ho sebedisa mmele ka tsela ya ho hohela thobalano. ho tsitsinya mmele ka tsela ya ho feba kapa joalo ka sefebe. /bon. Fechaka (fe-cha-ka) // Phetako ya ho fecha. (bap. terminate/ Ketsiso ya ho fela: ho etsa hore ntho kapa boemo bo itseng bo emise. difatuku/ (bap. Ho fatela morao joalo ka kgoho: ho sebetsa ntle le tema. Fatshe (fats-hi) /on the ground. fornicate/ Ho bokana le batho ba bangata ntle le lenyalo. Fatisa (fa-ti-sa) // Ketsiso ya ho fata: ho baka ho fata. Faya (fa-ya) /mix water and mielie/ Ho tshela phofo metsing a belang. mabitso: “fatuki” le “sefatuki” a na le meelelo e tshoanang. mafatshe/ (bap. qetile). Febisa (fe-bi-sa) // Ketsiso ya ho feba: ho baka bofebe. Tlh. “feberu” ke sothofatso ya lentsoe. Fatuka (fa-tu-ka) /wipe/ Ho tlosa metsi ka fatuku kapa sesebedisoa se jwalo. Tem. tlase). Mael. batlisisa). unfaithfull/ Ketsetso ya ho feba: ho bokana le batho ba bangata ntle le lenyalo. Feba (fe-ba) /promiscous. Fechoa (fe-chwa) // Boetsuwa ba ho fecha. ho ba boemong ba ho bokana ka tsela e bobebe. Ho tlohela kamano ya mosebetsi le ramosebetsi. “febere” bakeng sa “feberu”. Fatuki (fa-tu-ki) /wiper/ Sesebedisoa sa koloi se tlosang metsi ha pula e na.

ka sepheo se sa tsitsang kapa se hlokang botio. Fefola (fe-fu-la) /to disperse by wind/ Ho nkoa ke moya. (bap. ho potlakisa koloi kapa sepalangoang. Fefa (fe-fa) // Ho tlosa bokahodimo ba letlalo kapa ntho e mahoashe. (bap. ). ) Letshwao le bontshang ho kgefutsa hoa polelo nakoana. tsejana. Fefentsoe (fe-fents-we) // Boetsuwa ba ho fefenya. Ho dula ho tsoa hodimo ka tsela e hlokang tshethiso. Fefoloa (fe-fu-lwa) // Boetsuwa ba ho fefola. kgutloana. ho tsamaisoa moyeng ke moya. Fefentse (fe-fen-tse) // Bokgale ba ho fefenya. Fefenyoa (fe-fen-wa) // Boetsuwa ba ho fefenya. kgobohelloa). ho etsa hore ntho di tsoakehe ka ho duba kapa ho tsitsinya motsoako. pepetla). Fefotsoe (fe-futs-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho fefola. ( . o dulang bakeng tse ngata ntle le boema fofane feela. sakana. Fehla (fe-hla) /stir. (bap. (mohl. ebe e tsoela pele. difeiki/ 94 . sakana). Fefoleha (fe-fu-le-ha) // Ketsahalo ya ho fefoha: e kgonang ho nkoa. Fehelo (fi-hel-aw) /rage/ Ketso ya ho feheloa: pontsho ya bohale kapa ho kgena ho hlokang taolo. ka ho etsa ketso ntle le lebaka kapa khopolo e tsitsitseng. Feelo (fi-e-law) /semicolon/ Letshwao le bontshang ho kgefutsa hoa polelo nako e telele. Ho dula hamonate ho tsoa hodimo. makalo. potso). (bap. ebe polelo e tsoela pele. (bap. Fehetsoe (fe-hets-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho feheloa. speed/ Lenakana le botshang lebelo leo sepalangoang se tsamayang ka lona. tjee). Fefenya (fe-fen-ya) /to speed a car/ Ho kganna sepalangoang ka lebelo le leholo haholo. ho ebola bokantle ba ntho e itseng ka ho hohla. tlami. ( . /bon. Seroala-nkgoana). (bap. just/ Ntle le maikemisetso amang kapa kgetho enngwe. letshwao le sebedisoang ho arola dipolelo kapa mantsoe a fetang bonngwe. Fefolaka (fe-fu-la-ka) // Phetako ya ho fefola. Fehlisoa (fe-hli-swa) // Ketsiso ya ho fehla. Fehloa (fe-hlwa) // Boetsuwa ba ho fehla Feiki (fe-iki) /fig tree/ Mofuta wa sefate se senyane se behang ditholoana tse bitsoang ka lebitso la sefate seo. duba). Fefotse (fe-fu-tse) // Bokgale ba ho fefola. Fefenene (fe-fe-ne-ne) /perfect landing/ Lekgotsa le bontshang ho dula kapa ho fihla fatshe hoa sefofane ka mora ho fofa. Feheloa (fi-hel-wa) /to have rage/ Ho bontsha bohale bo boholo bo hlokang taolo. (bap. ho kgena ka tsela e sa tshoareheng kapa e sa laoleheng. Fehlisa (fe-hli-sa) // Ketsiso ya ho fehla. Fefoha (fe-fu-ha) /wind dispersal/ Ho tsamaya le moya. Ketso ya ho fefenya. Fehlile (fe-hli-le) // Bokgale ba ho fehla. tsamaisoa kapa ho sututsoa ke moya sepakapakeng. Fefisa (fe-fi-sa) // Ketsiso ya ho fefa. ho sututsoa ke moya sepakapakeng. Feeloana (fe-el-wana) /comma/ Mohl. kgobohello). Fefenene (//) /helicopter/ Mofuta wa sefofane o hlokang mapheo a tloaelehileng. kgutlo. Fefohetse (fe-fu-he-tse) // Bokgale ba ho fefoha.94 Feela (fe-el-a) /only. Fefohela (fe-fu-he-la) // Ketsetso ya ho fefoha. Letshwao le arolang dipolelo tse serapaneng seleseng tse amanang. ho fofisoa ke moya. mix/ Ho kopanya motsoako ka lefehlo. Fefenyo (fe-fen-yaw) /speedometer. (bap.

Fenethile (fe-net-hi-le) // Bokgale ba ho fenetha. ho fokotseha ka botlalo. Felletse (fel-le-tse) // Bokgale ba ho fella. ho matlafatsa ka phepo kapa dijo. Fekisa (fe-ki-sa) /to win/ Ho hlola ditlhodisanong: ho feta bao ho phehisanoang le bona ka ntoa. Kgetho enngwe ke ho “fedile”. Fenetha (fi-nit-ha) /harm. 95 . (bap. Fenetheho (fi-nit-he-haw) /vulnerability/ Boemo ba ho fenetheha kapa ho ba seemong sa ho tlatlatjoa kapa ho fenethoa ha bobebe. Feko (fi-kaw) /disaster/ Boemo bo tshabehang ba ho senya kapa ba tshenyeho e entsoeng. ho fihla sekgutlong kapa pheletsong. mafella/. seatla ha se koetsoe se sebedisoa bakeng sa ho tebela kapa ho otla motho. difemeng/. ho se tsoele pele. Fekiso (fe-ki-so) /winning. ho natha ka ho utloisa bohloko bo boholo. Fela (fe-la) /end/ Ho emisa hoa ketsahalo. Ho na le Basotho ba bitsang lentsoe lena. setebele). Felella (fe-lel-la) /cease. menyakoe ka ho pikitla. ho fihla qetellong ya ntho. Tem. Ha se mara ha se ho fela: ha se ho fela kapa qetello ya ketsahalo kapa ketso e itseng. Fekefa (fe-ke-fa) /dribble/ Ho etsa menyakoe le dikguba ka bolo ya maoto. Fenethoa (fi-nit-hwa) /harmed. sidilaka le ho thellisa bolo. puo. Ka puo ya Sesotho sa Borwa (boroa) o wa “qeta” kapa o “qetile”. Fepa (fe-pa) /feed/ Ho fa dijo. difelleng. Fekefo (fe-ke-faw) /dribbling/ Ketso ya ho fekefa: dikguba. Feme (fe-me) /firm/ Sebaka sa mesebetsi moo ho etsoang ditlhahisoa tse ngata. “feditse” kapa “fetsa” eleng puo ya Setswana. ho kenya sejo ka molomong sa. ho ba ka pele ka ho nepa. Fepeha (fe-pe-ha) // Ketsahalo ya ho fepa: e kgonang ho fepjoa kapa e kgonang ho ja dijo ha di lebisoa molomong. molested/ Boetsuwa ba ho fenetha. Ekare lejoana lena le tla fella kahare ho setshelo sena. Lentsoe le nepahetseng la Sesotho ke setebele. se nang le dimela tse mmaloa. /bon. Re keke ra fella ka hara tekesi ena: ho tletse haholo. Mohl. /bon. ho utloisa ba hlokang molato bohloko. phenetheho). ho utloisa mmele wa motho bohloko ka ho etsa ketso e mpe. qaleho ya letho. se hlokang metsi. a win/ Ketso ya ho fekisa: ho hlola ditlhodisanong kapa papading ya ho batla mohlodi. sidila le ho thellisa bolo ka leoto. papadi. “fela” le “feela” ha a bolele ntho e le nngwe. Fenetheha (fe-net-he-ha) /vulnerable/ Ketsahalo ya ho fenetha: ho ba boemong ba ho tlatlatjoa kapa ho fenethoa ha bobebe.95 Feisi (fe-isi) /fist/ Letsoho le koetsoeng ho sebedisoa joalo ka sebetsa. Phenetho). Fenethiloe (fi-ni-thi-lwe) /molested/ Boetsuwa le bokgale ba ho fenetha. Felloa (fel-lwa) // Boetsuwa ba ho fella. difeme. tlhodisano kapa ketso tse itseng. Mantsoe. ho qetella kapa ho fihla qetellong. ho fihla qetellong ya eng kapa eng. Se sa feleng se a hlola: ha ho ketsahalo. Mael. Ho hlokometsa le ho sotla ba hlokang matla. stop/ Hoa ketso kapa ketsahalo: ho emisa ka nako e itseng. ho qhepha hoa ntho e teng. match in/ Ho ba boemong ba ho kena sebakeng seleseng kaofela. Fella (fel-la) /to fit in. molest/ Ho otla ka ho lematsa haholo. Mael. boemo kapa ntho e hlokang pheletso. Tlh. boemo bo qetang ho etsahala ba meka le mehlolo. Fella (fel-la) /end. ho aneloa ke ntho e nyane kaofela. phekiso). ho isa sebapadi seseng sa bolo hodimo le tlase ka ho pikitlaka. mosebetsi wa basebetsi ba bangata moo ho etsoang dihlahisoa tse ngata haholo bakeng sa thekiso. Felleng (fel-le-ng) /wilderness/ Sebaka sa dithaba tse tletseng lehlabathe. (bap. expire/ Ho fihla boemong ba qetelo kapa ba ho fela. (bap. Tlh. (bap.

neto ka ferefe ya mmala o itseng ka sepheo sa ho e nchafatsa kapa ho ntlefatsa. ho tsitsipana hoa maikutlo ka lebaka la ditaba tse mpe tse boleloang. Ferekanyoa (fe-re-kan-wa) // Boetsuwa ba ho ferekanaya. penta). ho kopakopanya hlooho ka mantsoe kapa diketso tse itseng. lesoba le leboteng la ho etsa hore ho bonoe ka ntle le 96 . (bap. Ferehiloe (fe-re-hi-lwe) // Boetsuwa le bokgale ba ho fereha. Fepjoa (fep-jwa) // Boetsuwa le ketsetso ya ho fapa. /bon. trigger/ Ho etsa hore mmele kapa setho seseng sa ona se tsitsipane ka baka la sejo se jeweng se sa latsoeheng hantle. mohlankana kapa motsoalle ka tsa lerato. Ferekanya (fi-ri-kan-ya) /terrorise/ Ho baka morusu naheng le sechabeng.96 Fepela (fe-pe-ha) /supply. Ferehisa (fe-re-hi-sa) // Ketsiso ya ho fereha. Ferola (fe-ru-la) /propel. Ferekantsoe (fi-ri-ka-nts-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho ferekana. Ferotse (fe-ru-tse) // Bokgale ba ho ferola. Fereha (fe-re-ha) /propose love to a girl/ Ho bua le motho ka puo ya ho etsa hore ebe kgarebe. penta). ho joetsa motho hore o wa mo rata. Fesetere (fes-te-re) /window/ Sebaka sa ntlo se nang le kgalase. ho solla ntle le lebaka le tsitsitseng. Ho etsa mosebetsi wa moferekanyi: ho kenya moferefere mmusong kapa sechabeng ka ketso tse itseng. Ferehisoa (fe-re-hi-swa) // Boetsuwa le ketsiso ya ho fereha. ho bua puo ya ho ratana kapa ya baratani. Ferene (fi-ri-ni) /wanderer/ Motho ya tsamayang hohle ntle le sepheo se tsitsitseng kapa morero o sio. Ferekanya (fi-ri-kan-ya) /to confuse/ Ketsiso ya ho ferekana: ho etsa hore ntho kapa motho a se nahane hantle. ho ekeletsa ho se fokotsehang kapa se ka fokotsehang. ho jala pherekano ka ho cheha diqhomane. dila. Ferehoa (fe-re-hwa) // Boetsuwa ba ho fereha. (bap. Mohl. Ferekana (fi-ri-ka-na) /confuse/ Ho etsa hore ntho kapa motho a se nahane hantle. Ferekantse (fi-ri-kan-tse) // Bokgale ba ho ferekanya. ho ipuella ho kgarebe kapa mohlankana. ho kopakopanya hlooho ka diketso le dipuo tse itseng. Ferehile (fe-re-hi-le) // Bokgale ba ho fereha. Kosene enang le kgalase e bonahatsang kantle. Diferene/. /bon. se sebedisoang bakeng sa ho kgabisa ka ho neta kapa ho dila. dila. ho kopanya kelello hore e se nahane hantle. Fepile (fe-pi-le) // Bokgale ba ho fepa Fepiloe (fe-pi-lwe) // Boetsuwa le bokgale ba ho fepa. Ferotsoe (fe-ruts-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho ferola. diferefe/ Ferefo (fe-re-faw) /painting/ Ketso ya ho ferefa: ntlefatso ka ho dila kapa ho neta lebota kapa ntho e itseng ka mobu wa mmala. ho etsa diketso tsa moferekanyi le boferekanyi. Ferefe (fe-re-fe) /paint/ Motsoako o sebedisoang bakeng sa ho nchafatsa ka ho dila. furnish. Ho eketsa ho se fokotsehang. Ho ferola dibete: ho beha maikutlong a mabe a bakang boikutlo kapa maikutlo a mabe a mmele kapa kelello. moferekanyi). provide/ Ho thusa ka ho fa kapa ho ekeletsa ho tloha sebakeng seseng ho ya ho seseng. Ferena (fe-re-na) /to wander/ Ho tsamaya hohle ka sepheo se sio. endow. Mael. neta. (sheb. Honeng o fereha kgarebe ena: ha a o batle hle monna! Ferehela (fe-re-he-la) // Ketsetso ya ho fereha. Ho etsa diketso tsa ferene. ho kopanya kelello hore e se nahane hantle. Ferefa (fe-re-fe) /to paint/ Ho neta lebota kapa ntho e itseng ka mobu kapa ferefe ya mmala o itseng ka sepheo sa ho e nchafatsa kapa ho ntlefatsa.

otherwise/ Ntle le moo. mofethe). ho siana ka ho tsamaya. (bap. Feteletsa (fi-te-le-tsa) /exaggarate. Ho lebisa boemong bo bocha. nyopisa). difesetere/ Tlh. (bap. khasakhaso). Ka lebaka leo le boleloang. Fetoha (fe-tu-ha) /to change. repend/ Ho ba sebopehong seseng. (bap. ho etsa dinchafatso kapa maemo a macha. hoseng joalo. “fensetere”. Fetola (fe-tu-la) /respond/ Ho araba potso. ho hodisa kapa nyenyefatsa chebeho. overstate/ Ho hlahisa le ho phatlalatsa taba ka tsela eo ekang e kgolo. Batho babang ba sebedisa lentsoe. ho fedisa bophelo pele bo ba teng. ka boemo bo bontshang boholo hofeta amang. ho ba maikutong amang. ho se etse ntho e batloang ke. ho etsa tse mpe hofeta pele. (bap. ho fana ka karabo. 97 . ho se tsamaisane le. ho tsamaya kapele ka sepheo sa ho sia. ho ba ka pele ka ho tsamaya. Fetho (fet-haw) /abortion/ Ketso ya ho bolaya lesea le so tsoaloeng kapa le boemong ba ho tsoaloa. ho isa sebapadi seseng sa bolo hodimo le tlase ka ho pikitlaka. Fethoa (fet-hwa) /aborted/ Boetsuwa ba ho fetha. (bap. mpe kapa nyane hofeta kamoo eleng kateng. Feta (fi-ta) (hofeta) /beside. ho fedisa bophelo ba lekgabunyane le ka popelong.97 hore moya o kene. bo fetang tekanyo. Fetoha (fe-tu-ha) /to turn/ Ho etsa hore mmele o shebe sebakeng seseng. mokgoa le sebopeho sa ntho hofeta kamoo seleng kateng. Fetha (fit-ha) /to abort/ Ho bolaya lesea le so tsoaloeng kapa le boemong ba ho tsoaloa. revolve/ Ho etsa sebopeho se secha. folotsa. ho lebisa mmele nqa e nngwe. siasiana). Fetelletse (fi-tel-le-tsi) (fetelletseng) /extreme/ Hoa boemo bo botle kapa bo bobe: bo hodimo hofeta kamoo ho hlokahalang ka teng. Fetana (fi-ta-na) // Ketsetsano ya ho feta: ho tsamaya pela. kgahleha. /bon. Fetoa (fe-twa) // Boetsuwa ba ho feta: ho siwa ke nthoe itseng. ho tsamaya kapele ka sepheo sa ho siana. Fetisetsa (fe-ti-se-tsa) /refer/ Ho isa taba pele bakeng sa tharollo ya bothata ba yona. hasahasa. Fetohela (fe-tu-he-la) /turn against/ Ho ba kgahlanong le. Fetoha (//) /transform. Fetohaka (fe-tu-ha-ka) /restless/ Phetako ya ho fetoha: ho fetoha ha ngata kapa ho etsa hore mmele o shebe sebakeng seseng. ho ba monahanong kapa kelellong e nngwe. Fetisa (fe-tisa) /pass/ Ho tlosa ntho sebakeng seseng ho isa ho seseng. sidilaka le ho thellisa bolo. fenetha). ho fana ka puo e batloang. Feta (fi-ta) /pass by/ Ho tsamaya pela. (sheb. Ho feta ha bonolo ntle le tshitiso. Fetella (fit-el-la) /worsen/ Ho ba mobe hofeta pele. Fetohile (fe-tu-hi-le) // Bokgale ba ho fetoha. ho ba boemong bo bong. (bap. Hofeta bakeng sa tshebediso). ka mokgoa o moholo hofeta emeng kapa yohle. magnify. Fetisa (fe-ti-sa-na) /to drible/ Ho etsa menyakoe le dikguba ka bolo ya maoto. Fetisitsoe (fe-ti-sits-we) /referred/ Bokgale ba ho fetisetsa. ho sia ka ho tsamaya. ntle. Ketsisiso ya hofeta: ka tsela e fetang tseding haholo. ka tsela e phahameng hofeta tsohle. ho lebisa mmele nqa e nngwe. ho fedisa bophelo ba lekgabunyane le ka popelong kapa le sa tsoa tsoalo. (bap. ho ba boemng ba mpefalo e kgolo. ho lebisa karabo ho mmuwi kapa motho ya botsang. ka ho siana. phetoho). ho nka tsela e lebisang tokolohong kapa boemong bo itseng. Ho etsa hore maemo a nke sebopeho seseng. Fetile (fi-ti-le) // Bokgale ba ho feta. Fetisetsoa (fe-ti-sets-wa) /referred to/ Boetsuwa ba ho fetisetsa. Feteha (fe-te-ha) // Ketsahalo ya ho feta: ho ba boemong ba ho kgona ho feta ntho kapa motho ha bobebe. Fetisisa (fe-ti-si-sa) /most/ Ka tsela e kgolohadi hofeta tse ding. hosengjoalo).

ho baka lefifi ka ho tima lebone kapa sesosa sa kganya. thaba kapa lehaha le boima ka baka la boholo ba lona. (bap. toloka). seemo sa tlhokeho ya kganya ka botlalo. Fetotse (fe-tu-tse) // Bokgale ba ho fetola. File (fi-le) /gave/ Bokhale ba ho fa. ho ba boemong ba ho fumana se sebeleditsoeng. amohela). /bon. Fetotsoe (fe-tuts-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho fetola. ho hloekisa ka lefielo. Fifala (fi-fa-la) /to be dark/ Ho fela hoa kganya. fulfil. ho baka lefifi ka ho tima lebone kapa sesosa sa kganya. Fetolaka (fe-tu-la-ka) // Phetako ya ho fetola. Fika (fi-ka) /the rock/ Lejoe le leholo haholo. Fihlelletse (fi-hlel-le-tse) /achieved/ Se fumanoeng ka mora mosebetsi kapa boiteko bo etsoang. phifatso). Mohl. kganya kapa lebone. Fihlisoa (fi-hli-swa) // Boetsuwa ba ho fihla. ho ngola puo e itseng ka puo ya sechaba seseng. Filemone (fi-le-mo-ne) /Philemon/ Buka ya leshome le metso e robedi (18) ya bibele testamenteng e ncha. ho sututsa dithole mmoho le matlakala. (bap. lejoe la selomo. (bap. ho ntshofala ka baka la tlhokeho ya letsatsi.98 Fetola (fe-tu-la) /translate/ Ho etsa puo e utloahale ka leleme leleng. Filoe (fi-lwe) /given/ Bokgale le boetsuwa ba ho fa kapa ho fana. obtain. Fetolela (fe-tu-le-la) /to turn inside out/ Ketsetso ya ho fetola kapa ho tlisa bokahare kantle. Fihla (fi-hla) /arrive/ Ho ba sebakeng ka nako e itseng. accomplish. (bap. ho amohela sebakeng ka ho phoqa. ho etsa puo e utloahale ka leleme leleng. ho ngola puo e itseng ka puo ya sechaba seseng. procure/ Ho phethahatsa se batloang kapa se labalabeloang. attain. Ho atleha ho fihla sebakeng. ho buisana ka sepheo sa ho utloana kapa ho utloisisana. 98 . Fihlella (fi-hlel-la) /achieve. Fihlela (fi-hle-la) /reach/ Ketsahalo ya ho fihla. ketsiso ya ho fihla. Maobane barutuwa ba kgale ba ne ba fihlisa ba bacha. Fetolela (fe-tu-le-la) /to translate/ Ho etsa mongolo kapa puo ya sechaba seseng ka puo ya bobedi kapa ya badichaba. hofihlela). seo ho phomeletsoeng ho se fumana. Fifatsa (fi-fa-tsa) /darken/ Ketsiso ya ho fifala: ho fedisa kganya kapa ponahalo e ntle. Fihlile (fi-hli-le) /arrived/ Bokgale ba ho fihla. Fi (fi!) /exclamation: sudden darkness/ Lekgotsa le bontshang boemo ba lefifi. mafika/ (bap. (bap. ntshofatso. (bap. Lejoe le leholo haholo ka sebopeho sa bolelele ba ho ya hodimo. Fihlisa (fi-hli-sa) /bad welcome/ Ho ananela sebakeng ka tsela e sa lokang. Fifatsoa (fi-fa-tswa) /darkened/ Boetsuwa ba ho fifatsa. kapa bokantle kahare. lejoe la selomo. fanoa). Fetolana (fe-tu-la-na) /to communicate/ Ketsetsano ya ho fetola: ho buisana ka sepheo sa ho fana molaetsa. Fiedisa (fi-edi-sa) /to sweep correctly/ Ketsiso ya ho fiela: ho tlosa dithole kapa matlakala moo a sa batlahaleng teng. ho ba teng ka nako e lebeletsoeng. Ho baka lerotho. Fiela (fi-ela) /sweep/ Ho tlosa dithole kapa matlakala ka lefielo. Ho fedisa kganya kapa ponahalo e ntle. lefifi). lefika). ho phomella ho atleha. ho re balakatha! Fihlela (fi-hle-la) /achieve/ Ho thola boemo bo itseng ka mora mosebetsi o itseng. Fifatso (fi-fats-aw) /darkening/ Ketso ya ho fifatsa: ho etsa hore ho be lefifi kapa ho se be le kganya.

Finyella (fin-yel-la) /to arrive savely/ Ho fihla sebakeng ka kgotso. Finahana (fi-na-ha-na) /to be firm/ Ho ba manganga ka ntlhakemo ya puo e fanoang ntle le ho fetoha. monna wa ngoana bo mosadi wa hao. fetisisa). Mantsoe. Tlh. ho ba le ntlhakemo e sa tsitsinyeheng. famo. Bokgale ba ho fina. Fiolo-ya-meru (//) /African Goshawk/ Mofuta wa nonyana e jang nama. Finnoe (fin-nwe) (finnwe) /folded/ Bokgale le boetsuwa ba ho fina. e mahlo a masootho. koba). soare). Tlh. moo ho tjekoang teng. Lentsoe le nepahetseng ke “fetisana” hofeta “fitisana”. (bap. ho nyenyefatsa ka ho phutha bakeng sa ho etsa ntho e be kgutshoane kapa e be nyane. mpe. ho bontsha manganga ka ntlhakemo ya puo e fanoang ntle le ho fetoha. Difiolo/. Lentsoe le nepahetseng ke “phetisetso”. ho ba le ntlhakemo e sa tsitsinyeheng. Fitisana (fi-ti-sa-na) // Ketsetsano ya ho fetisa: ho fetisa emong mme le yena a fitise ya mo fitisitseng. Tlh. (sheb. motjeko) (mm. phinyello). lentsoe le nepahetseng ke “fetisana” hofeta “fitisana”. fotjho). Fitisisa (fe-ti-si-sa) /more than/ Ka tsela e fetang e tloaelehileng. ho tsamaya hantle ho ya sebakeng seseng.99 Filoe (fi-lwe) /gifted/ E nang kapa ya nang le mpho ya tlhaho kapa tsebo ya ho etsa ketso tse itseng hofeta ba bang. Finahatso (fi-na-hats-aw) /firmness/ Ketso ya ho finahatsa: ho etsa hore boemo ba se buuwang bo se fetohe ha bobebe. ho lebisa se nang le bothata pele. e mokokotlo o mosootho le maoto a masehla. (bap. 99 . (bap. ho fihla moo ho uwang ntle le mathata. Finyela (fin-ye-la) /to duck/ Ho qoba se lahleloang ka ho qoba kapa ho suthisa karolo enngwe ya mmele kapa mmele ohle. ka tsela e kgolo. ho ba le ntlhakemo e sa tsitsinyeheng. e molala o mosweu. Fitisetsa (fi-ti-se-tsa) /refer/ Ho isa taba kapa ntho e itseng pele bakeng sa tharollo. Finahatsa (fi-na-ha-tsa) // Ketsiso ya ho fina: ho etsa hore boemo ba se buuwang bo se fetohe ha bobebe. Tlh. ho isa sebapadi seseng sa bolo hodimo le tlase ka ho pikitlaka le ho sidilaka bolo. Fina (fi-na) /fold/ Ho mena ka ho etsa nyane. Foba (fu-ba) // Motho eo le nyetseng sebakeng seleseng le yena. Fitisetso (fi-ti-sets-aw) /referral/ Ketso ya ho fetisetsa. phetisetso). Fochosela (fu-chu-se-la) /to dance/ Ho tsitsinya mmele bakeng sa seletsa tsa mmino. “finyela” le “finyella” a na le meelelo e sa tshoaneng hohang. Lentsoe le nepahetseng ke “fetisetsa”. Tlh. Fineha (fi-ne-ha) /foldable/ E kgonang ho finoa kapa ho menoa ka ho etsoa nyane. Lentsoe le nepahetseng ke “fetisa” hofeta “fitisa”. ntle kapa nyane hofeta tsohle. fochong. Finehile (fi-ne-hi-le) /folded/ E boemong ba ho fineha. e hlooho e thokoa. haholo dihahabi le nonyana tseding tse nyane. ho bontsha manganga ka ntlhakemo ya puo e fanoang. Finoa (fi-nwa) /folded/ Boetsuwa ba ho fina. Fitisana (fi-ti-sa-na) /drible/ Ho etsa menyakoe le dikguba ka bolo ya maoto. (bap. Tlh. /bon. bofoba/ (bap. FIOLA YA MERU (GOSHAWK) Fitisa (fi-ti-sa) /pass/ Ho tlosa ntho sebakeng seseng ho isa ho seseng. /bon. ntle le ho fetoha. Focho (fu-chu) /disco/ Sebaka sa ho fochosela kapa ho tjeka: moo ho fochoseloang teng.

Fofoneloa (fu-fu-ne-lwa) // Boetsuwa ba ho fofonela. Fofisa (fo-fi-sa) /cause to fly/ Ketsiso ya ho fofa Fofisitse (fo-fi-si-tse) // Bokgale ba ho fofisa. ho sebedisa nko ho batla moo monko kapa lephoka leleng teng. 100 . ho ntsha lehlaku la semela kapa sefate. Foforwakwa). Fodisitsoe (fo-di-sits-we) Boetsuwa le bokgale ba ho fodisa. Fodile (fo-di-le) // Bokgale ba ho fola. bo tsohe bo fodile: maikutlo a khalefo a kokobela ha nako e ntse e tsamaya Fodisa (fo-di-sa) /to heal/ Ho etsa ntho kapa motho a fole. letetetso kapa bohloko bo fele. Mael. phophora). Fofisoa (fo-fi-swa) // Boetsuwa ba ho fofa Fofo (fu-fu) /luke warm. Fofora (fo-fo-ra) /shed (of leaves)/ Ho tlosa mahlaku a sefate kapa semela. ho etsa ntho kapa metsi a hatsele. Mael. Fodisa (//) // Ketsiso ya ho fola: Fodisa (//) /to cool/ Ho etsa metsi kapa ntho e chesang e bate. ho sebedisa lechoba bakeng sa ho tshela moriana. motjeko. Foforisoa (fo-fo-ri-swa) // Boetsuwa ba ho foforisa. ho tlosa mahlaba kapa mahloko. ho etsa hore bokudi bo bakoang ke lehlaba. cooled/ Boetsuwa ba ho fodisa. ho ba hodimo moyeng. ho tsamaya le moya. Fofisitsoe (fo-fi-sits-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho fofisa. ho nyametsa bokudi. ho tsitsinya semela hore mahlaku kapa ditholoana di wele fatshe. Foforiloe (fo-fo-ri-lwe) // Boetsuwa le bokgale ba ho fofora. Foforoa (fo-fo-rwa) // Boetsuwa ba ho fofora. nkhella). Bo tsholoa bo chesa. Foforile (fo-fo-ri-le) // Bokgale ba ho fofora. Mael. moqoqopelo. tepid. Foka (fo-ka) /blow/ Ha moya o tsamaya. Ho tsoa ka ntshoe di sa fohloa: ho tloha sebakeng ka tsela e hlokang monate. Foforoakoa (fo-fo-rwa-kwa) // Phethako ya ho foforoa. Foforisa (fo-fo-ri-sa) // Ketsisiso ya ho fofora. (bap. Fofonela (fo-fo-ne-la) /sniff/ Ketsahalo ya ho fofona: ho batla se patehileng. e sa weleng ka lehlakoreng le itseng. Fodisitse (fo-di-si-tse) // Bokgale ba ho fodisa. Fofona (fo-fo-na) /sniff/ Ho batla monko kapa ho thola lephoka ka kutlo le thuso ya nko. Fofonetsoe (fu-fu-nets-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho fofonela. sekesa). (mm. ho tsamaya ho se monate. Foforeha (fo-fo-re-ha) // Ketsahalo ya ho fofora: ho tloseha hoa mahlaku sefateng kapa semeleng. Fofela (fu-fe-la) /fly at/ Ketsetso ya ho fofa Fofile (fo-fi-le) // Bokgale ba ho fofa. Tsitsinyeho ya mmele bakeng sa mmino wa diletsa kapa wa focho. Hloba. Foka (//) /sprinkle/ Ho tshela ka moriana wa setho ho thibela bokudi le meleko. Fohla (fu-hla) // Ho ntsha se mamaretseng hodima ntho e itseng ka ho otlanya kgahlanong le. tlhotlhora. (bap. ho tsitsinyeha hoa moya. Ho utloa ka nko. (bap. phlegmatic/ E sa bateng kapa e sa cheseng. e mahareng a mocheso le mohatsela. Fohloa (fu-hlwa) // Boetsuwa ba ho fohla. lehlabaphio. Meno masweu maloma a fodisa: motho ya tshehang empa a le kotsi kgahlanong le eo a tshehang le yena. (mm. Fodisoa (fo-di-swa) /healed.100 Fochoselo (fu-chu-se-law) /dancing/ Ketso ya ho fochosela. Fofa (fo-fa) /fly/ Ho tsamaya moyeng. ho sebedisa mapheo bakeng sa ho leba sepakapakeng. Fofonelwa). Fofonetse (fy-fu-ne-tse) // Bokgale ba ho fofonela.

Folofela (fu-lu-fe-la) // Ho kgotsofalla boemo bo itseng. ho se phele hantle. Fokoletsa (fu-ku-le-tsa) // Ketsetso ya ho fokotsa: ho fa ka ho nka bongateng. Fokaela (fu-ka-ela) /tour. ho se phomelle hoa morero o itseng.101 Fokaela (fo-ka-e-la) /to run continuously/ Ho matha ntle le ho ema. Fokoletsoa (fu-ku-lets-wa) // Boetsuwa ba ho fokoletsa. ho se kule. Fokotsa (fu-ku-tsa) /decrease/ Ho etsa ntho e be nyane. spy/ Ho etsa mosebetsi wa lefokisi kapa motho ya etsang dipatlisiso tsa ketsahalo e itseng. (bap. (bap. anaemic. ho beleha lekgabunyane le hlokang bophelo. ho beleha lekgabunyane le hlokang bophelo. (mm. ho se phomelle hoa morero o itseng. ho beleha lekgabunyane le hlokang bophelo. Fola (faw-la) /heal. Fokiso (fo-kis-aw) /detection. Tlh. sickly. ho ikutloa o phetse hantle ka mora ho kula. ho hloka matla ka baka la bokudi. ho se phomelle hoa morero o itseng. Fokaelo (fo-ka-e-law) // Ketso ya ho fokaela. leutloela). (bap. joalo ka sefaha. Fomeditsoe (fu-me-dits-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho fometsa. folletsoe). Fokotseha (fu-ku-tse-ha) /dwiddle. Folotsa (fo-lo-tsa) /abort/ Ho tsoala ngoana kapa ledinyane le shoeleng. subside/ Ho eba hoa ntho e itseng. Lefokisi. ho papaela lolololo. abortion/ Ketso ya ho folotsa: boemo ba ho tsoala ngoana kapa ledinyane le shoeleng. (bap. Fokisoa (fo-ki-swa) // Boetsuwa ba ho fokisa. Tshebetso ya bofokisi kapa lefokisi. ho ba motlotlo kapa ho ananela boemo bo itseng le ha ho le thata. Folla (fol-la) // Ho kenya ntho e nang le lesoba. ho theola boteng kapa boleng ba ntho. Folakga (fu-la-kga) /flag/ Lesela le nang le mmala kapa mebala ya naha. detectiveness/ Ketso ya ho fokisa. Fokotsetsa (fu-ku-tse-tsa) /share/ Ketsetso ya ho fokotsa: ho abela ka ho nka qubung ya ntho tse ngata. ho arolela. Mosebetsi wa ho fokisa kapa ho etsa dipatlisiso tsa ketsahalo e itseng. thapong kapa lesikeng. Fokola (faw-kaw-la) /weak. Tlhapi folofela leraba hobane metsi a pshele o a bona: tlohela ho tletleba hobane baheno ba hlahetsoe ke kotsi kapa ba shoele o ba bona. Mael. ho hloleha ho phethahala hoa ketso e itseng. “fokotsetsa” le “fokoletsa” a na le meelelo e fapaneng. Fokoleditse (fu-ku-le-di-tse) // Bokgale ba ho fokoletsa. voyage/ Ho etela sebaka kapa naha ka sepheo sa dipatlisiso. pholotso. ho etela sebaka ka lebaka la phomolo kapa boithabiso. lefu kapa bohloko. pholotso). get well/ Ho fela hoa bokudi. Nyopa). Foloditse (fo-lo-di-tse) // Bokgale ba ho folotsa. ho hloleha ho phethahala hoa ketso e itseng. ho nyenyefatsa. ho fela hoa bongata ba ntho e itseng. arolela). Mantsoe. sefolotsoana). Fomeditse (fu-me-di-tse) // Bokgale ba ho fometsa. sehlopha kapa naha. lesela le bontshang mokga. Folodisa (fo-lo-di-sa) // Ketsiso ya ho folotsa: ho etsa hore ntho kapa motho a tsoale ngoana kapa ledinyane le shoeleng. qubung kapa sehlopheng. ho ba le kelello e nyane. feeble. ho fa ka ho qotsa qubung kapa sehlopheng. ho hloka mafolofolo a mmele le kelello. Fokisa (fo-ki-sa) /detect. shaky/ Ho ba boemong bo hlokang bophelo bo botle. ho abela ka baka la bongata ba dintho. ho leba ka lebelo le leholo. Folotso (fo-lo-tso) /miscarriage. frail. folletse. 101 . ho hloleha ho phethahala hoa ketso e itseng. (bap.

Ho omisa kapa ho tlhotla ka mora ho hlatsoa ka metsi kapa mochini wa ho hlatsoa. sesebedisoa sa ho fetisa molaetsa ho motho ya hole. sala-hantle. ho nyofa. 102 . Fopotlo (fu-pu-tlaw) // Ketso ya ho fopotla: ho baka hore motho kapa ntho e be boemong bo tshoaneloang ke thohako kapa photholo. Tlh. ho otla ka ntho e lesoe kapa mongobo. Fometsoa (fu-me-tswa) // Boetsuwa ba ho fometsa. salang hantle bosiong bona! (bap. /bon. Lentsoe “rusa” ke sothofatso ya “rust”. worthless/ Hoa sebopeho sa motho: eo mekgoa ya hae e mebe e mo etsang hore e be ntho feela kapa a tshoaneloe ke thohako kapa photholeho. Photholeha). Ya mobe hofeta satane. Ho baka ho eboha hoa tshepe ka ho e beha moo honang le mongobo. Fophisitsoe (fawp-hi-sits-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho fophisa. “rusa” bakeng sa “fometsa”. (bap. (bap. Mongolo o hlalosang modumo wa puo ya sechaba. (bap. ho tlhotlha metsi nakong ya ho hlatsoa diaparo. thuto e bontshang le ho hlalosa modumo wa lentsoe. rusiso. Fophaka (fup-ha-ka) // Phetako ya ho fopha: ho otlaka ka lehlaka la semela. Fonaneng (fu-na-ni-ng) /good night!/ Ho sadisa hantle bosiu kapa ha ho lo roabaloa. ho otla ka ntho e lesoe kapa mongobo. ho otla ka thupa e metsi. lengope). Fonetiki (fo-ne-ti-ki) (fonotiki) /phonetics/ Thuto ya medumo ya mantsoe ho ya ka puo efe kapa efe. ho ja hofeta tekanyo. dumelang!). Fopotlehile (fu-pu-tle-hi-le) /nugatory. Fometso (fu-me-tso) /rusting/ Ketso ya ho fometsa: pako ya mafome kapa ho etsa hore tshepe kapa ntho e tshoanang le tshepe e hlahe mafome. /bon difora/ Fora (fo-ra) /france/ Naha ya mafora e tholahalang Yuropa. ho otla ka thupa e metsi. (bap. Fophile (fop-hi-le) // Ketsahalo ya ho fopha. Fora (fu-ra) /Lesotho evangelical church/ Enngwe ya kereke tsa pele tsa naha ya Lesotho e theiloeng dilemong tsa bo 1833. (bap. Fophisitse (fawp-hi-si-tse) // Bokgale ba ho fophisa. worthless/ Ya mekgoa le ditloaelo tse mpe tse lokeloang ke photolo.102 Fometsa (fu-me-tsa) /rust/ Ho baka mafome: ho etsa hore tshepe kapa ntho e tshoanang le tshepe e hlahe mafome. Foqisa (fu-qi-sa) /over feed/ Ketsiso ya ho foqa: ho jesa hofeta tekano. Ho baka ho eboha hoa tshepe ka ho e beha moo honang le mongobo. Fopotla (fu-pu-tla) // Ho baka hore motho kapa ntho e be boemong bo tshoaneloang ke thohako kapa photolo. ho ntsha mongobo. bonyofu). Fopha (fawp-ha) /to tumble dry/ Ho fedisa metsi seaparong. Fopotleha (fu-pu-tle-ha) /nugatory. difonetiki/ Fonofono (faw-naw-faw-naw) /telephone/ Sesebedisoa se sebedisoang sa ho bua le motho a hole. rusisoa). Fopotleho (fu-pu-tle-haw) /nugatory state/ Ketso ya ho fopotleha kapa ho ba le mekgoa e lokeloang ke ho photholoa. mohala). Hona le batho ba sebedisang lentsoe. Foqiso (fu-qi-saw) /gluttony/ Ketso ya ho foqisa: boemo ba senyofu kapa ho ja haholo hofeta tekanyo. Fophisa (fawp-hi-sa) /dry/ Ketsiso ya ho fopha: ho ntsha metsi seaparong kapa ho omisa ntho e itseng. ruso). Foro (fo-ro) /furrow/ Tsela e etseditsoeng ho tsamaya metsi. ho etsa hore tshepe e tlhotlhorehe kapa e jehe bokahodimo ka baka la ngobiso kapa boemo bo itseng. Fopha (fup-ha) /beat with a reed/ Ho otla ka lehlaka la semela. rusisa). (bap. (bap. Foqa (fu-qa) /over eat/ Ho ja haholo. ho etsa hore tshepe e tlhotlhorehe kapa e jehe bokahodimo ka baka la ngobiso kapa boemo bo itseng.

Motho a tla re fota hoseng! Fotakela (fu-ta-ke-la) // Ketsetso ya ho fota: ho ba setena ka ho etsa ketso e itseng ho motho ha ngata. Teleko e mpe e tshoanang le ya ho tebela ntja. ho tlaila ka diketso kapa ka puo. Lentsoe. nepa). ho se kgone ho bona ka baka la ho koaleha mahlo kapa ka lebaka la bokudi bo itseng. hotsula.103 Fosa (fo-sa) /to transgress. ketsetso ya fotha. (bap. ho siteloa motho. Fotholako (fut-hu-la-kaw) /repeat weeding out/ Ketso ya ho fotholaka. eo eseng yona e lebeletsoeng. Hobaneng o re fa e fosahetseng? Ke bomamg babang ba thotseng e fosahetseng? Qeto ya bona e ne e fosahetse ka botlalo. Fosa (//) /err. Fotholela (fut-hu-le-la) // Ketsetso ya ho fothola. Fosana (fo-sa-na) // Ketsetsano ya ho fosa. ho tsoa tseleng. bo se ke ba loka joalo ka ha ho lebelletsoe. wrong/ E sa lokang kapa e sebopehong se sa lokang. Fotheloa (fut-he-lwa) // Boetsuwa ba ho fotha. Fotsekisa (fo-tse-ki-sa) /expel like a dog/ Ho tebela kapa ho leleka joalo ka ntja. Fotholaka (fut-hu-la-ka) /to weed out repeatly/ Phetako ya ho fothola. Fosahetse (fo-sa-he-tse) /invalid. Le ha ho le joalo. Fosahatsa (fo-sa-ha-tsa) // Ho etsa hore boemo bo fosahale: bo hloke nepahalo kapa nnete e lebeletsoeng. mistake/ Ho etsa phoso. ho fedisa pono ya mahlo. (bap. Mohl. Fosa (//) /miss/ Ho otla ka thoko. Fothela (fut-he-la) // Ho etsa fotha. Lentsoe lena ha se la puo ya Sesotho hantlentle: lentsoe le nepahetseng la Sesotho ke “ha e ye!”. Fosetsa (fo-se-tsa) /offend. Fothola (fut-hu-la) /weed out/ Ho ntsha semela mmoho le motloang wa sona. Foufatsa (fo-u-fa-tsa) /to cause to be blind/ Ketsetso ya ho foufala: ho baka hore mahlo a se bone. ho ntsha setlamatlama kapa sefate le mothapo wa sona. ho etsa sebe. qoqola. (bap. Mohl. Fota (fu-ta) /to irk/ Ho tena ka diketso tse itseng ka nako e latellanang. qotsula). Re bone hore e fosahetse. Fothotse (fut-hu-tse) // Bokgale ba ho fothola. lentsoe lena le se le sebedisoa ke bongata ba dipuo tsa batho ba batsho joalo ka ha e ka ke la bona. ho latella ka ho qholotsa. “voetsek”. ho tlola molao. Fotakelo (fu-ta-ke-law) // Ketso ya ho fotakela: ho ba setena ka ho etsa ketso e itseng ho motho ha ngata. Phosetso). mokgoa wa ho ntsha setlamatlama kapa sefate mmoho le mothapo wa sona. Fotholo (fut-hu-law) /weeding out/ Ketso ya ho fothola: qoqolo ya semela mmoho le motloang wa sona. Fotseke (fu-tse-k) /go away!/ Lekgotsa le bontshang ho tebela ntja kapa ho bua le motho hampe ka ho mo rohaka. “fotseke” le tsoa puong ya Seafrokanse. Fothodisa (fut-hu-di-sa) // Ketsisiso ya ho fothola. Foufatsoa (fo-u-fats-wa) // Boetsuwa ba ho foufala. ho otla mafosi. ho latella ka ho qholotsa kapa ho utloisa bohloko maikutlong. Foufala (fo-u-fa-la) /go blind/ Ho lahleheloa ke pono ya mahlo. to wrong/ Ketsetso ya ho fosa: ho etsetsa motho phoso. Fosetso (fo-se-tso) /offence/ Ketso ya ho fosetsa: ho etsetsa motho phoso. invalid/ Ho ba boemong bo sa nepahalang. inaccurate. Fothotsoe (fut-huts-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho fothola. Fotha (fut-ha) // Motsoako o etsang lehadima ha o etsoa ke ngaka ya setho. Fosahala (fo-sa-ha-la) /inaccurate. Tem. 103 . sin/ Ho etsa ho sa lokang. Fotsekiso (fu-tse-ki-so) /expulsion/ Ketso ya ho fotsekisa: tloaelo ya ho tebela kapa ho leleka joalo ka ntja. Ho hloleha ho nepa. ho latella ka ho qholotsa. Tshitelo ya Modimo.

Fufuleloa (fu-fu-le-lwa) /to sweat/ Boetsuwa ba ho fufulela: ho tsoa metsi a bodila masobeng a mmele. Fufulela (fu-fu-le-la) /sweat/ Ho tsoa metsi a bodila masobeng a letlalo la mmele. Phuamo). bofubedu). ho kopana le motho kapa ntho e itseng ka mora patlo. Fumanoa (fu-ma-nwa) /found/ Boetsuwa ba ho fumana. bokgubedu bo sa tlalang kapa bo sa loelang. Fubetsoana (fu-be-tswa-na) /pink/ Mmala o bokgubedu bo hlakileng haholo. Fumana (fu-ma-na) /find/ Ho thola. Fudisa (fu-di-sa) /cause to graze/ Ketsiso ya ho fula: ho etsa hore phoofolo e je joang. sotlehisa). Fuduwa (fu-du-wa) // Boetsuwa ba ho fuduha. Fuduwile (fu-du-wi-le) // Bokgale ba ho fuduha. kgubetsoana). Fuamiso (fu-a-mi-so) /eggs laying/ Ketso ya ho fuamisa: ho baka hore kgoho e fuame kapa e dule hodima lehe kapa mahe. eo hoseng thata ho e fumana. Fula (fu-la) /graze/ Ho ja joang ke diphoofolo. Fumaneha (fu-ma-ne-ha) /available/ Eo holeng bobebe ho e thola. (bap. Fumane (fu-ma-ne) /found/ Bokgale ba ho fumana. Fumaneha (fu-ma-ne-ha) /poor/ Ho hloka dintho tse hlokahalang bophelong. Fuamo (fu-a-maw) /laying/ Ketso ya ho fuama: ho dula hodima lehe ke kgoho. ho ba mofumanehi. ho ba mofumanehi. haholo sefahleho. Fufuletsa (fu fu-le-tsa) /to cause to sweat/ Ketsiso le ketsetso ya ho fufulela. hlophehisa. (bap. Fubetsoana (fu-be-tswa-na) /of female animal colour: light red/ Ya mmala wa kgomo e tshehadi kapa motho e motshehadi: ya mokgubedu bo hlakileng haholo kapa ya mofubetsoana. (bap. Fuduha (fu-du-ha) /stir/ Ho kopanya ka lesokoana. Fuama (fu-a-ma) /lay eggs/ Ho dula hodima lehe ke kgoho. ho phela ka tshokolo le ho hlopheha. (bap. hlopheha. Ya mmala wa thunthuru ya sefate sa perekisi. phuamiso). ka baka la mocheso kapa bokudi bo itseng. Mosha ha o fula oa qamaka: motho o tlameha ho elahloko ha a etsa eng kapa eng. lefubedu. sefubedu. sotleha). Qhotsiso. ho sehla bakeng sa ho thola ntho e itseng. kgubetsoana). ho phela ka tshokolo le ho hlopheha. (mm. ho ba boemong ba ho lahleheloa ke pono ya mahlo. Fufuletso (fu-fu-le-tso) /sweating/ Ketso ya ho fufuletsa: pako ya mofufutso. mofubedu. ho dula hodima lehe ka sepheo sa ho futhumatsa bakeng sa ho qhotsisa. Qhotsa).104 Foufetse (fo-u-fe-tse) /blind/ Ketsahalo le bokgale ba ho foufala: ho se bone. (bap. struggle/ Ho sebetsa ka thata bakeng sa ntho e batloang. (mm. haholo sefahleho. Fufuleloa (fu-fu-le-lwa) /to sweat for. ho sibolla. Fuduoile). ho phela ka dimela. 104 . e tholahalang ha bobebe. Fumanoe (fu-ma-nwe) /found/ Boetsuwa le bokgale ba ho fumana. Fubedu (fu-be-du) /red/ E nang le mmala wa madi kapa lelakabe la mollo. Ho ba le se batloang ka mora ho lahleha. Fumanehisa (fu-ma-ne-hi-sa) /impoverish/ Ketsiso ya ho fumaneha: ho hlokisa dintho tse hlokahalang bophelong. ka baka la mocheso kapa bokudi bo itseng. Fuamisa (fu-a-mi-sa) /cause to lay eggs/ Ketsiso ya ho fuama: ho baka hore kgoho e fuame kapa e dule hodima lehe kapa mahe. (bap. ho dula hodima lehe ka sepheo sa ho le futhumatsa bakeng sa ho qhotsisa. Ho jesa joang. Fudisoa (fu-di-swa) // Boetsuwa ba ho fula. ho etsa hore motsoako o be mmoho ka ho sebedisa lesokoana kapa ntho e sokang. (bap. (bap. Fudiswa). Mael. Fuduhisa (fu-du-hi-sa) // Ketsisiso ya ho fuduha. kgubedu.

ho beha kapa ho kenya ka letsohong le koetsoeng. Fuputso (fu-puts-aw) /investigation/ Ketso ya ho fuputsa: mokgoa wa ho batlana le ntho e itseng. Fuparisa (fu-pa-ri-sa) // Ketsiso ya ho fupara. ho phela ka thata. Ho ba boemong ba ho lahloa ke batho ba heno. de-clutch/ Ketsollo ya ho fupara: ho tlohela se tshoeroeng ka letshoho. Furalletswe). 105 . mmele. mekgoa kapa diketso. Furalla (fu-ral-la) /desert/ Ho tlohela ntho kapa motho ka ho mo sia ale mong. Furalletsoe (fu-ral-lets-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho furalla. ho ba mofutsana. (bap. Futhumaditsoe (fu-thu-ma-dits-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho futhumatsa. (bap. tloaelo ya ho tsomana le bonnete ba ketso e itseng. Futhumatso (fu-thu-ma-tso) /warming/ Ketso ya ho futhumatsa: ho etsa hore ntho ebe le mofuthu kapa e lahleheloe ke mohatsela. Fupere (fu-pe-re) // Ketsahalo le bokgale ba ho fupara. Futhumatsoa (fu-thu-mats-wa) // Boetsuwa ba ho futhumatsa. ho etsa hore ntho e lahleheloe ke mohatsela. Furaletse (fu-ra-le-tse) // Ketsahalo le bokgale ba ho furalla: ho ba boemong ba ho shebisa mokokotlo morao. ho batlana le ntho e itseng. Phuthumalo). Fuparolla (fu-pa-rul-la) /de-claw. ho hafa ka nkatana. Futhumala (fu-thu-ma-la) /to be warm/ Ketsahalo ya ho futhumatsa: ho ba boemong bo nang le mofuthu. Ho ba le mocheso o monate. be like/ Ho tshoana ka sefahleho.105 Fupara (fu-pa-ra) /clutch/ Ho tshoara ka ho tiisa ka letsoho. Futhumetse (fu-thu-me-tse) // Bokgale ba ho futhumatsa. Furalletse (fu-ral-le-tse) // Bokgale ba ho furalla. atlarela). Furalla (//) /to show the back side/ Ho shebisa mokokotlo morao. Futsa (fu-tsa) /inherit. dijo tsa diphoofolo joalo ka joang bo hetsoeng. e sa cheseng haholo. ho lesela motho hore a iponele. Fusi (fu-si) /born after twins/ Ngoana ya hlahileng ka mora mafahla. Fupe (fu-pe) /probability game/ Papadi ya ho kgetha ka ho akanya hore se patiloeng se behiloe kae. Ho ba boemong bo tshoanang le motho emong wa lelapa. batlisisa). Futsaneha (fu-tsa-ne-ha) /to be poor/ Ho hloka dintho tse hlokahalang bophelong. Fuparela (fu-pa-re-la) /to hold firmly/ Ketsetso ya ho fupara. mofuthu). Ho ba boemong ba mohlophehi kapa mofutsana. bofusi/. e ka kgonang ho oroa. ho bontsha mokokotlo kapa bokamorao. Futhumaditse (fu-thu-ma-di-tse) /warmed/ Bokgale ba ho futhumatsa. motho ya latelang mafahla. (bap. Furaletsoe (fu-ra-lets-we) /deserted/ Boetsuwa le bokgale ba ho furalla. (bap. Futhumalo (fu-thu-ma-law) /warming/ Ketso ya ho futhumala: boemo bo nang le mofuthu kapa mocheso o hantle. mamarela. (mm. Fuparoa (fu-pa-rwa) // Boetsuwa ba ho fupara. Futhumatsa (fu-thu-ma-tsa) /to warm/ Ho etsa hore ntho ebe le mofuthu. (mm. Furuletsa (fu-ru-le-tsa) // Ho lahlella ka majoe kapa ntho tse itseng. ho tsomana le bonnete ba ketso e itseng. /bon. Furu (fu-ru) /hay/ Joang ha bo sebedisoa joalo ka sejo sa seruuwa. Fuputsa (fu-pu-tsa) /investigate/ Ho etsa dipatlisiso tsa ketsahalo e itseng. Ho batla ka ho phopholetsa se patiloeng. ho ntsha se kentsoeng ka letsohong. Futsanehile (fu-tsa-ne-hi-le) /poor/ Ketsahalo le bokgale ba ho ho futsaneha: ho ba boemong ba ho hloka. patlidiso). Futhumetse (fu-thu-me-tse) /warm/ E nang le mocheso o motle.

Qhotsa). ho baka hore dijo ebe mofutsoela. ho hlasela ntho kapa motho ka mantsoe kapa ntoa. Ho ba boemong ba ho se be le letho. Fuwamisa (fu-wa-mi-sa) /to make lay eggs/ Ketsiso ya ho fuwama. mofutsana. mobilise/ Ho hlasela naha enngwe ka sepheo sa ntoa. dijo tse sa faneng ka bophelo bo botle. (bap. fa). Futuhela (fu-tu-he-la) /attacking/ Ketsahalo ya ho futuha: ho ba boemong kapa makgatheng a ho hlasela kapa ho loana. Futsoe (futs-we) /junk food/ Sejo se hlokang phepo e ntle.106 Futsanehisa (fu-tsa-ne-hi-sa) /impoverish/ Ketsiso ya ho futsaneha: ho baka bofutsana kapa ho hlopheha. (bap. Tlh. mofutsoela). ho newa. Fuwa (fu-wa) /to be given/ Boetsuwa ba ho fa. Futsoelletsoe (futs-wel-lets-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho futsoella. Fuwama (fu-wa-ma) /lay/ Ho dula hodima lehe ke kgoho. Futsoelo (fu-tswe-law) /mixing/ Ketso ya ho futsoela: ho kopanya sejo seseng le seseng. (bap. (bap. 106 . sejo se hlokang dijo thollo. Futsoela (fu-tswe-la) /to make a salad/ Ho kopanya dijo tsa mefuta e fapaneng sejaneng seleseng. mofutsoela). Futsanehiso fu-tsa-ne-his-aw) /impoverishment/ Ketso ya ho futsanehisa: pako ya bofutsana. /bon. fumanehisa). ho kopanya lebese kapa metsi le sejo se thatafetseng kapa se hlephileng. phutsanehiso). Futsanehisoa (fu-tsa-ne-hi-swa) // Boetsuwa ba ho futsanehisa. (bap. Futuha (fu-tu-ha) /attack. kapa nqa ya. ho etsa hore ntho kapa motho a hloke. Futsoela (fu-tswe-la) /to mix/ Ho kopanya sejo seseng le seseng. ho dula hodima lehe ka sepheo sa ho futhumatsa bakeng sa ho qhotsisa. Ho ba boemong ba ntoa. ho kopanya lebese kapa metsi le sejo se thatafetseng kapa se hlephileng. Futsoelletse (futs-wel-le-tse) // Bokgale ba ho futsoella. Futsoella (futs-wel-la) // Ketsetso ya ho futsoela: ho futsoela bakeng sa. difutsoe/ (bap. Lentsoe le nepahetseng ke “phutsanehiso” hofeta “futsanehiso”. Futsoetse (futs-we-tse) /mixed/ Bokgale ba ho futsoela.

mohlala: kgomo. Tlhaloso ya Genese (genesis) ho ya ka puo ya Sesotho ke “tshimoloho”. utloa=utloang. kgarebe. moo e qetellang lentsoe. e a ngatafatsa. ke ha e bontsha sebaka. Hape. Ho ya ka buka ya bibele ya Luka (23:33 mmoho le Mattheu 27:33): moo Morena Jesu a thakgisitsoeng teng. Gau (ga-u) /gold medal/ Tlotla ya gauta eo motho a e tholang ka ho hlola papadi e itseng kapa ditlhodisano tse itseng. Genese (ge-ne-se) /genesis/ Buka ya pele ya testamente ya kgale. jwalo jwalo. Gauteng (//) /Gauteng Province/ Enngwe ya diprofinsi tsa Afrika Borwa. Gauta (kga-u-ta) /gold/ Serafjoa se tholahalang botebong ba lefatshe se boleng bo hodimo. direng. e bohareng ba naha. jwalo jwalo. Re ka qolla haholo mantsoeng a qalang ka “K”. kgethollo. Sesotho se sebedisa tlhaku ena haholo empa eseng ho qala mantsoe. kgama. Tlhokomediso: moo “G” e qetellang leetsi. 107 . Sena se bolela hore mantsoe a mararo a boletsoeng a ka sebedisoa bakeng sa lereho molata. “Genesis” eleng sothofatso ha e bitsoa “Genese”. Tem. sefaha le mabenyane amang a theko e hodimo.107 Ggg PALE: Tlhaku ya bosupa ya puo ya Sesotho. Hona ho bolela hore moo “G” e sebedisoang hona le ditlhaku tse ding. lehata). Golgotha (kgawl-kgawt-ha) /calvary/ Sebaka sa masapo a hlooho. puo ya Setswana ke yona e nang le mantsoe a mangatanyana a qalang ka “G” puong tsa lelapa la Sesotho (sotho speaking). Gauteng (kga-u-te-ng) /place of gold/ Sebaka seo ho fumanoang gauta e ngata teng. haholo a batho. serafjoa se sebedisoang ho etsa masale. Mohlala: bona=bonang. Mohlala: matshekga=matshekgeng. kganya. tsamaya=tsamayang. seo Morena Jesu a thakgisitsoeng teng. nkoe=mankoeng. “qaleho” kapa “qalo”. tau=taung. Hantlentle. kgotso. kgora. kgona. (bap. sheba=shebang.

Maetsi a pele a sebedisa “K” e lateloang ke “H”. haeletsa=khaeletso. bobedi). “habakuke” (habakkuk) ke lebitso la seheberu la moprofeta ya neng a dula Jerusalema le bolelang ho “imamaretsa ka thata ho” kapa “ho mamarela kapa ho itshetleha ho”.108 Hhh PALE: Tlhaku ya borobedi ya Sesotho. hema=khemo. stupendous/ E kgolo haholo. hloekisa=tlhoekiso. /bon. while/ Ka nako eo ho etsahalang se itseng. Yona e akga ka maetsi. Ha (ha) /at someone’s/something’s place/ Lentsoe le bontshang thuo ka ho supa sebaka sa mmuuwa. (bap. huge. ke ha di kgutla. qekotsa). e sephara ebile e le tenya. Mareho a tlhaho a tlhaku ena a sebedisa ditlhaku “K” le “T” ha eba mareho. (ho tsoa ho hemesela) “khotsulo” (ho tsoa ho hotsula). ka botlalo. jwalo jwalo. (bap. Habelaka (ha-be-la-ka) /to cut vegetables repeatly/ Phetako ya ho habela. Lebitso lena. 108 . Mmadi a ele hloko hore ke setlamo hore tlhaku “K” e lateloe ke tlhaku “H” ebang “H” e lateloa ke sedumi joalo ka mehlala e fanoeng kahodimo. habanya=khabanyo. Mohl. Ho bolelang hore ha ho lentsoe la Sesotho le bitsoang “kgemeselo”. Habela (ha-be-la) /cut vegetables/ Ho poma moroho kapa meroho ha sesane bakeng sa ho pheha le ho ja. pedi. nakong eo se itseng se ntse se etsahala. hela=khelo. Ha (ha) /whereas/ Ka tsela enngwe e itseng. hlompha=tlhompho. makgotsa le mareho. Habedi (ha-be-di) /twice/ Ka makgetlo a fetang bonngwe. Mohlala: hlapisa=tlhapiso. Dihabahaba/. H (eich) //. ka mokgwa omong o fapaneng. ho lebisa leihlo ka ho se natse haholo. Habanyo (ha-ban-yaw) /act of slight look/ Ketso ya ho habanya: ho sheba ntho kapa motho ka ho se shebesisi hantle. Moh. diemedi (maemedi). ho lebisa leihlo ka ho se natse haholo. habela=khabelo. Habanya (ha-ban-ya) /slight look/ Ho sheba ntho kapa motho ka ho se shebesisi hantle. Empa mantsoe a nepahetseng ke “khemeselo”. jj. Ha (ha) /whilst. hoeshetsa=khoeshetso. Maetsi a bobedi a sebedisa “T” ha a rehofatsoa. hola=kholo. Khabanyo). sebaka sa moetsuwa kapa mmuuwa. ho tsamaya kapele bakeng sa ho ya kaekae. hlola=tlholo. ka makgetlo a ka tlase ho boraro kapa tharo. Haba (ha-ba) /to depress a tummy/ Ho honyetsa mpa ka ho hula moya. Habahaba (ha-ba-ha-ba) /collosal. (bap. “kgotsulo” le amang a qalang ka tlhaku “H” ha a rehofatsoa. Ha (ha) /when I. e kgolohadi. ho). when it/ Lentsoe le bontshang ho etsahala hoa ketsahalo ka ho bontsha nako. when they. hemesela=khemeselo hula=khulo. Mohlala: haba=khabo. Habakuke (ha-ba-ku-ke) /Habakkuk/ Buka ya bibele ya bomashome a mararo le metso e mehlano (35) ya testamente ya kgale. ho sheba ntle le botio. hotsula=khotsulo. hlopha=tlhopho. Ke tla o bona ha ke ntse ke phela. Ha ke tsamaya. Tem. hloya=tlhoyo. e bophora bo boholo. ho sheba ntle le botio. (bap. Haba (ha-ba) /go swiftly. hurry/ Ho potlakela sebakeng se itseng. Habedisa (ha-be-di-sa) // Ketsisiso ya ho habela: ho habela hantle.

Hase ya hae . ho aha sebakeng se mabapi le sa ntho kapa motho emong. o ntsha bonyane boo a nang le bona ho nyala eo a mo ratang. (bap. Hadika (ha-di-ka) /fry/ Ho pheha sejo ka mollo ntle le metsi. Mael. lentsoe le bontshang hore sebaka ke sa mmuuwa kapa moetsuwa. Moh. 109 . se seholo hofeta monga sona. (bap. ebang). mahae/ (bap. Botle=Botlehadi. ho besa nama ka mollo feela ntle le metsi.Ya hae e teng. Haelana (ha-e-la-na) /to be a neighbour/ Ho ba mabapi ka bodulo. ho noa ka ho emisa ka mora ho koenya. motho=mothohadi. Lentsoe le bontshang hore thuo ke ya mmuuwa ha ho bua mmuwi. heso. Haela (ha-e-la) /build for/ Ketsetso ya ho haela.109 Habeletsa (ha-be-le-tsa) /hurry/ Ho tsamaya ka potlako. going towards/ Ho potlakela nqa e itseng kapelenyana kapa ka potlako. dihabuhabu/ (bap. repherephe). bohabeletsane/ Habile (ha-bi-le) /headed for. Mohl. hers/ Seemedi se bontshang thuo ka ho supa ntho ya motho e motshehadi kapa e motona. Hadi (ha-di) /suffix/ Sehlongoanthao se hokeloang qetellong ya lereho kapa lebitso ka sepheo sa ho bontsha boholo. Nonyana e haela ka ditshiba tsa enngwe: motho o hloka thuso ya babang ho atleha kapa ho phethahatsa seo a batlang ho se etsa. letsolo). (bap. ebang) . Haebo (ha-e-bo) /exclamation: phew!/ Lekgotsa kapa lentsoe le bontshang ho makalla puo kapa ketsahalo e makatsang kapa e mpe. jj. ho ba boemong bo lebisitseng sebakeng se itseng ka ho bontsha matjato. Haela (ha-e-la) /to build a nest/ Hoa nonyana: ho aha ntloana. Habola (ha-bu-la) // Ho noa ka ho kgefutsa. Bokgale ba ho haba. Mael. haka). Haebanyaneng (ha-e-ban-ya-ni-ng) /if/ Lentsoe le bontshang. Mael. mpe=mpehadi. ho nyathoha ka matjato. hore ha ho sa etsahale ntho kapa ketso e itseng. Hadima (ha-di-ma) /to thunder/ Ho duma hoa maru nakong tsa pula. /bon. haba) Habeletsane (ha-be-le-tsa-ni) /swift walker/ Motho ya tsamayang ka potlako. (bap. ketsahalo e itseng e tla etsahala. Mohl. motho ya matjato motsamaong wa hae. Ebe o habile kae hoseng tje? Ba tsoile mona ba habile nqa ya mosou wane. tlabola). bodulo ba lelapa kapa batho. Ngata=ngatahadi. ahela). lehadima. ketsahalo e itseng e tla etsahala. (bap. Habuhabu (ha-bu-ha-bu) /oversize trouser/ Seaparo. ka lehlakoreng leleng ho tla etsahala se itseng ebang se sa phethahale. /bon. Tlh. Hae (ha-i) /his. (bap. Sebaka sa bo mmuuwa kapa moetsuwa. Hae (ha-e) /home/ Sebaka seo ho dulang motho ho sona. Haeba (ha-e-ba) /if/ Ha ho sa etsahale ntho kapa ketso e itseng. Lekgotsa lena le sebedisoa ke Basotho le morabe wa Bakone (nguni) ka ho tshoana: ha se le Bakone feela. (bap. ka lehlakoreng leleng la boemo bo etsahalang ka lebaka la ketsahalo e itseng. Hadikisa (ha-di-ki-sa) /to show scary signs/ Ho bontsha letsoalo ka ho shebisa mahlo koana le koana. moaho oo ho fumanoang batho ho ona. ho tlabola sejo ka mollo hore se butsoe. hao). /bon. Ke ya mang? Ke ya hae. ho supa tshabo ka diketso tsa tsitsinyeho ya mahlo. (bap. ho etsa modumo wa letsolo. Hadikela (ha-di-ke-la) /fry for/ Ketsetso ya ho hadika. Monyala-ka-pedi o nyala wa hae: motho le ha e le mofutsana joang. ho tsamaya kapelenyana. Habo (ha-baw) /at his or her place/ Seemedi se supang lehae la mmuuwa. lapeng). phahlo e kgolo haholo hofeta motho ya e apereng. Ha a di hadikela ho di ja: o etsa ntho tse sa tloaelehang kapa tsa motho ya sa phelang hantle. ka ho toboketsa. haholo borikgoe. ho amana ka bodulo.

Haeno ntja tooe! Haesale (ha-i-sa-le) /ever since. Tem. nwanyetsa). Hahlano (ha-hla-nu) /five times. ho ba le tlhotlholetso. Haholo (ha-ho-lo) /too much. heno. few/ Ho hlokahala hoa ntho ya bohlokoa. haholwanyane). Haeea). ho sokola. (bap. Ho hafa ka nkatana: ho hula ka thata. Tlh. (bap. haholoholo). /bon. Ketsetso ya ho hahaba. hanyane). Haeya (ha-e-ya) /phenomenon. nyane). se batloang ho tsejoa kapa se hlalosoang ebile ho buuwa ka sona. Heso. Hafa (ha-fa) /to battle. dihaeya/ (mm. Haeno (//) /exclamation: go away!/ Lekgotsa le bontshang ho leleka kapa ho tebela motho ka bohale. Hahabisa (ha-ha-bi-sa) /to drag down/ Ketsiso ya ho hahaba. Haelloa (ha-el-lwa) /to be short of/ Boetsuwa ba ho haella. ho ba ntle le. struggle/ Ho hula ka thata. Tlh. (bap. ka ho feta bonne kapa nne.110 Haella (ha-el-la) /scarce. Haggai ke lebitso la moprofeta ya phetseng dilemong tsa bo 520 pele ho tsoalo ya Kreste. mohaeso). Ha ke so bone bokgabane bo tjena haesale. Hahlamela (ha-hla-me-la) /to have an effect on/ Ho ba le tshutshumetso nthong e itseng. (bap. Mael. Mohl. (bap. Haelletsoe (ha-el-lets-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho haella. never before/ Ho tloha ka nako e itseng. ho kgotsa boemo ba ketso kapa ketsahalo e makatsang. Moo eleng sebaka sa mmuwi kapa moetsi. Lentsoe le bontshang ho makalla ketsahalo e lebeletsoeng nako e telele empa esa etsahale. limited. Hahlametse (ha-hla-me-tse) // Bokgale ba ho hlahlamela. Mohl. Haeloa (ha-el-wa) // Ketsetso ya ho haela: ho haha kapa aha bakeng sa. kgasa). Lentsoe la morena le haeloa lesaka: seo morena kapa motho e moholo a se buang se tlameha ho ananeloa le ho hlonchoa. (mm. (bap. Lentsoe lena ke leetsi molata: hase lentsoe la Sesotho le ha batho ba bangata ba rata ho le sebedisa. more. arolela). dimakatso le meka mmoho le boqhetseke. Haggai (ha-ka-i) /haggai/ Buka ya bibele ya bomashome a mararo a metso e supileng (37) testamenteng ya kgale. Hafola (ha-fu-la) /halve. greatly/ Ka tsela e tletseng sebaka. crawl/ Ho tsamaya ka mpa. Hafolela (ha-fu-le-la) /divide for/ Ketsetso ya ho hafola. Lentsoe le botshang thuo ya sebaka sa moetsuwa kapa mmuuwa. fifth/ Ka palo e fetang bonne empa e le ka tlase ho tshelela. kgale. 110 . Kgahlamela). ho ba sio hoa ntho e molemo. nanarela. ka ho etsa ka tsela e kgolo kapa e fetang tekanyo. Bohlano). Haeno (ha-e-nu) /at your place/ Seemedi se supang sebaka sa mmuuwa kapa moetsuwa ntle le ho se hlalosa. moo mmuwa a dulang. wonder/ Ketso kapa ketsahalo e akgang mohlolo. e tsahalang ka ho fetisisa. “haeya” le sebedisoa le le ka bongateng hangata. (bap. e hlokang bonyane hohang. Haholoanyane (ha-hu-lwan-ya-ni)/more especially when/ Ka tsela eo eleng bohlokoa haholo halatela se batloang. Ka makgetlo a mahlano. Hahabela (ha-ha-be-la) /ambush/ Ho noanyetsa motho kapa ntho e itseng ka ho hahaba. Heno. ho hosha ka bokatlase ba mmele. (bap. a hlahetseng kapa a tsoang teng. Haeso (ha-e-su) /at my place/ Seemedi se supang thuo ya sebaka ke mmuwi kapa moetsi. Hahabo (ha-ha-baw) /at her or his village or place/ Sebaka sa bo mmuuwa. mohaeno). Lentsoe lena. (bap. Mael. Haelletse (ha-el-le-tse) // Bokgale ba ho haella. (bap. divide/ Ho arola ka ho lekana. Hahaba (ha-ha-ba) /creep.

ho hokela leteroko koloing bakeng sa ho huloa. maniacally. moreso/ Lentsoe le hlalosang boemo bo boholo ba ntlha kapa ketsahalo eo ho buuwang ka yona ka ho toboketsa. ke ne ke sa re o e sututse hakaalo hle! (bap. Lentsoe lena ke sothofatso ya lentsoe la senyesemane. this way/ Ka tsela e bontshang boholo kapa bonyane ba ketsahalo kapa ketso ka ho toboketsa haholo. Haidisa (ha-i-di-sa) /granulate repeatly/ Ketsisiso ya ho haila. (bap. letsatsi kapa nako yona ena eo ho buuwang ka yona. hakalekale. sephethephethe. how much/ Lebotsi le bontshang makgetlo a ketsahalo ya ketso e itseng. (bap. motsotso. “hug” ho ya ka tlhaloso e fanoeng. tow/ Ho kopanya leteroko le mofuta o itseng wa sepalangoang. Haidisitse (ha-idi-si-tse) // Bokgale ba ho haidisa. (mm. Ketsetsano ya ho ahisa. (bap. meno a tlhalefo. (bap. hakalokalo). Hajoale (ha-jwa-le) (hajwale) /now/ Ka ona motsotsoana. tlapurela. frenzy/ Ho bua kapa ho etsa diketso tsa tshenyo. thapo kapa ntho e itseng. Hakalokalo (ha-ka-lo-ka-lo) /that much & that more/ Ka tsela e bontshang ho supa boholo kapa bonyane ba ketsahalo kapa ketso ka ho toboketsa haholo. very much. sila). Mohl. Haka (ha-ka) /connect. Haila (ha-i-la) /granulate/ Ho sila kapa ho etsa ntho.lo) /that very much/ Ka tsela e bontshang boholo kapa bonyane ba ketsahalo kapa ketso ka ho toboketsa. Honajoale. ka tsela e makatsang ha e hlalosoa nakong e fetileng. Haka (ha-ka) /embrace/ Ho beha letsoho lehetleng la motho ka sesupo sa ho thaba kapa lerato. Haka (ha-ka) /ensnare. ke kgathetse! Ha ke so bone motho ya noang joala hakalekale. hakaalokalo). Tlh.111 Haholoholo (ha-hu-lu-hu-lu) /especially. 111 . sidisisa). bersek. Mohl. O batla ho kgalemeloa hakae? Ke hakae o joetsoa ntho e le nngwe mosadi tooe? Hakala (ha-ka-la) /amok. lentsoe le botsang makgetlo a ketso e itseng. ka tsela e makatsang ha e hlalosoa. /bon. hokela). sebaka sa mmuwi. hakalo). ketso ya ho ba moahisane kapa motho eo le phelang sebakeng seleseng. Haka (ha-ka) /my place/ Moo mmuwi kapa moetsi a dulang teng. bohlanya le dimakatso ka tsela e eketsehileng. Hakaalo (ha-ka-alo) /that much/ Ka tsela e bontshang boholo kapa bonyane ba ketsahalo kapa ketso. Hakalo (ha-ka-lo) /that much/ Ka tsela e bontshang ho supa boholo. Mohl. (mm. Dihaka. Hakaalokalo (ha-ka-alo-ka. hore di be phofo. Ha o wa tlameha ho tella le ha o le motle hakalo. ka tsela e makatsang ha e hlalosoa. hakanakana. Mohl. Motho eo hobaneng a ne a otloa hakaalokalo? Ha ke so bone tsotsi e muloa hakaalokalo! Hakae (ha-ka-e) /how many times. hora. ho thuba ka ho etsa makumane a manyane haholo. Mohl. Hakaakang (ha-ka-a-ka-ng) /how much/ Lentsoe le sebetsang joalo ka lebotsi le batlang ho tseba ka sebopeho seo ntho e tlamehang ho etsahala ka yona. ka tsela e makatsang. haholo dijo thollo. Haka (ha-ka) /wisdom tooth/ Leino le hlahang mothong pakeng sa dilemo tsa boleshome le metso e tsheletseng (16) ho ya ho dilemo tse mashome a mabedi (20). Che. Hakalekale (ha-ka-le-ka-le) /this manner. (bap. moahisane. Haisana (ha-is-a-na) /to be neighbourly/ Boemo ba ho ahisana. ho fela kapa bonyane ba ketsahalo kapa ketso. mmoho. mamarela). Tje ka ha re bua. Mohl. trap/ Ho tshoasoa ke leraba. atlarela. Ho hula ka ketane kapa thapo e thata. hakaalo). Haisa (ha-is-a) // Ketsiso ya ho aha: ho thusa ho aha. boahisane). Che eseng hakalekale. A ko bone hore e kgolo hakaakang! (bap. fuparela. Haidisitsoe (ha-idi-sits-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho haidisa.

e re ke o hakolle. e shahlilng sebopehong sa mmele. ketsiso ya ho halalela. lokolla). (bap. Hakea (ha-ke-a) /trapped/ Ho tshoaseha kapa ho tshoasoa ke leraba kapa thapo kapa ntho e itseng fatshe. Hakotsa (ha-ku-tsa) /fatten/ Ho etsa hore ntho kapa motho a be motenya. Mohl. Halaletsa (ha-la-le-tsa) /to make holy/ Ho etsa hore motho a halalele. Ke mang ya tla o hakolla ha o sa hakolloe ke nna? Hakollo (ha-kul-law) /disconnection/ Ketso ya ho hakolla: ho etsa hore ho tshoarana kapa ho kopana ho fele. (bap. hlohonolofatsa) (mm. Khakollo). ka tsela e makatsang ha e hlalosoa hona joale. Hakisa (ha-ki-sa) // Ketsiso ya ho haka: ho thusa ho kopanya leteroko le mofuta o itseng wa sepalangoang. hokela). (bap. Hakollo (//) /correction/ Ketso ya ho hakolla kapa ho thusa ho lokisa phoso. nonne. ka sebopeho se hlalosoang ho ya ka boholo kapa bongata ba sona. Hakolla (//) /correct/ Ho thusa ho lokisa phoso. Khalaletso). Lentsoe lena. Tlh. Che-bo monna heso. Halaala Mandela halaala! Halaala Moshoeshoe halaala! (bap. Hakolloa (ha-kul-lwa) /corrected. Halakahla (ha-la-ka-hla) /exclamation: is a goal!/ Lekgotsa le bontshang ho kena ntlha ya tlholo papading ya bolo.112 Hakana (ha-ka-na) /this much/ Ka tsela le mokgoa o boleloang. ho ba boemong bo phethahetseng ba sedumedi. Halala Mandela halala! halala Leabua halala! (bap. “hakana” le araba lentsoe. Hakollotse (ha-kul-lo-tse) // Bokgale ba ho hakolla. Hala-halaala (ha-la-ha-laa-la) /exclamation: what an event!/ Lekgotsa le sebedisoang ho mohlodi ya qetang ho fihla ka ho toboketsa tlholo ya hae ka ho hoelehetsa. Halala(ha-la-la) /exclamation: viva!/ Lekgotsa le sebedisoang nakong tsa boipelaetso kapa mehoanto ka ho le bitsa bakeng sa ho tshihetsa motho kapa mokga o itseng. Ho thusa ho fasa bakeng sa ho hula ka ketane kapa thapo e thata. ho fana ka karabo e nepahetseng bakeng sa potso e thata. tenya). ho fana ka karabo e nepahetseng bakeng sa potso e thata. disconnected/ Boetsuwa ba ho hakolla. (bap. Hakolla (ha-kul-la) /disconnect/ Ketsollo ya ho haka: ho etsa hore ho tshoarana kapa ho kopana ho fele. e nang le mmele o motenya. (bap. Halaala (ha-laa-la) /exclamation: there it is! He is. (bap. ho nkela tlase haholo. (mm. ho etsa ketso tsa semoya. Nqenqethia). Hala-halaala mmampodi!! Halala (ha-la-la) /undermine/ Ho nyatsa ka baka la bonyane kapa boemo. Halalela (ha-la-le-la) /holy/ Ho ba le moya wa Modimo. 112 . hakalokalo). Hakoa (ha-kwa) // Boetsuwa ba ho haka. Nqenqethia). ho bontsha lenyatso. Hakotse (ha-ku-tsi) /fat/ E tenya. Hakollotsoe (ha-kul-lots-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho hakolla. ho nontsha kapa ho ba le mmele o moholo. lalla!). Halala-halala (//) /exclamation: hala-hala-hala-hala!/ Lekgotsa le sebedisoang ho bontsha phetoho ya ketsahalo ka mora tlholo e itseng ka ho hoelehetsa. Mohl. she is!/ Lekgotsa le sebedisoang ho mohlodi ho toboketsa tlholo ya hae ka ho hoeletsa. in frenzy/ Bokgale ba ho hakala: e bontshang ho hakala. Mohl. Haketse (ha-ke-tse) /bersek. e nonneng. Hakanakana (ha-ka-na-ka-na) /this much & this more/ Ka tsela e bontshang ho supa boholo kapa bonyane ba ketsahalo kapa ketso ka ho toboketsa haholo. lokolla). (bap. “hakae”. Mohl. khakollo.

Tlh. chesele). Haneo (ha-ne-aw) /exclamation: stop cow stop!/ Lekgotsa le sebedisoang ho laela seruuwa kapa kgomo e pannoeng ho ema ho se tsoele pele ka ho tsamaya. Hang ka mora hore a hlokahale. (bap. senne). Mohl. Hanne. Dihamole/ ?? Hamorao (ha-mu-ra-u) /later/ Nako e latelang ya joale: ka mora metsotso. ho etela sebaka kgafetsa kapa nako le nako. ka tsela e mpe. morao). Hamole (ha-mu-le) /ram/ Nku e kgolo e tona. matsatsi kapa beke e tlang kapa e tla latela. Dihalefote bakeng sa tshebediso). ho bua ka ho phahamisa lentsoe ka baka la ho kgena. Ho hlokisa monyaka. ho le thata kapa ho sa kgonahale ho phethisa ketso e itseng.113 Halefa (ha-li-fa) /to go angry/ Ho hloka thabo ka ho bua ka bohale. Halefisa (ha-le-fi-sa) /infuriate/ Ketsiso ya ho halefa: ho etsa hore motho kapa ntho e halefe kapa e hloke thabo. sutha kapa ho tsitsinyeha. /bon. Hama (ha-ma) /to drain. “hanghang” mmoho le “hang” a na le meelelo e fapaneng haholo. Mantsoe. Halefela (ha-li-fe-la) // Ketsetso ya ho halefa. Sekgini). Halefisoa (ha-le-fi-swa) /angered. antsha. (bap. morusu wa qala hape. mosadi wa hae a nyaloa. in disagreement/ Ketsetsano ya ho hana: ho se dumellane ka ketso. Mohl. Halefote (ha-le-fo-te) /share cropping/ (sheb. ho jalletsa ka ho nkela chelete kapa ntho hofihlela motho a hloka. Hana (ha-na) /to refuse/ Ho se dumele. kwatisa). dihamore/ (bap. 113 . Hampe (ham-pe) /badly/ Ka tsela e hlokang botle. (bap. (bap. bonne. (bap. dihora. /bon. Ho etsa hore motho a sale a hloka ka ho mo nkela. tax/ Ho ja motho chelete. Hana wena o wa ha mang? Hana lona le batla eng mona Basothong? Hana Sesotho se na le mantsoe a makae ka palo? Hana ke mang ya neng a re Basotho ba hloka patlamantsoe? Hanana (ha-na-na) /incompatible. puo. Hanetse (ha-ne-tsi) /refused/ Bokgale ba ho hanela. Haneo (ha-ne-aw) /brake/ Tshepe e emisang sepalangoang. many times/ Ka makgetlo a mangata kapa a fetang bonngwe. kwata). ho bontsha bosio ba monyaka ka diketso le dipuo tse itseng. /bon. nku ya poho. mmamorao. Hane (ha-ne) /four times/ Ka makgetlo a fetang boraro. mokgoa le tloaelo. anyisa). Hamela (ha-me-la) // Ketsetso ya ho hama: ho etsetsa ho hama. disallow/ Ho thibela motho kapa ntho ho etsa ketso e itseng. Hang (ha-ng) /immediately after/ Kapelenyana ka mora ketso kapa ketsahalo eo ho buuwang ka yona. ho se fane ka tumello. Mohl. Hamore (ha-mu-re) /hammer/ Sesebedisoa sa tshepe se boima se sebedisoang bakeng sa ho kokotela kapa ho thuba. Se kginang ntho e tsamayang joalo ka sepalangoang. ho ba kgahlanong le ketso e itseng. Hana (ha-na) /by the way/ Ka tsela kapa sesupo se itseng se botsang mmuiswa kapa moetsuwa. Hangata (ha-ng-ata) /frequently. ka ho etsahala nako le nako kapa joalo joalo. Dihaneo/ (bap. ho a haneha ngoaneso! Hanela (ha-ne-la) /refuse. ka makgetlo a ka tlase ho bohlano kapa hlano. Ho se kgeme mmoho. ka tsela e sa kgahlising kapa e sa rateheng. ho pepeta letsoele bakeng sa ho ntsha lebese. lepella le ho matha. infuriated/ Boetsuwa ba ho halefa. Haneha (ha-ne-ha) /unable/ Ketsahalo ya ho hana: ho sa loke. se etsang hore ntho e tsamayang e eme kapa e se tsoele pele ka ho thella. ho se dumellane le puo kapa taelo. Che. Hang ka mora hore dipuo di nyahlatsoe. Hama (ha-ma) /to milk/ Ho ntsha lebese kgomong kapa phoofolong e ruuwang. Hanella (ha-nel-la) /bar/ Ho dula sebakeng ka ho se batle ho tloha.

hane). (bap. resist. Mohl. (bap. objected/ Bokgale ba ho hana. ka tsela e bontshang ho hloka matjato le botio. Bonne. Mohl. ho bakela kutloelo bohloko. Mosala o hlokahetse re ne re na le yena maobanyana moo! Haola (ha-o-la) /trek/ Ho tsamaya le dithota. Hanne (han-ne) /refused. niecely. Hanong (ha-nu-ng) /interruptingly/ Ho bua pele mmuwi a qeta ho bua. “hanghang” mmoho le “hang” a na le meelelo e fapaneng haholo. ho nka ka mahahapa mmoho le. Hapile (ha-pi-le) // Bokgale ba ho hapa. Hapella (ha-pel-la) /conquer with/ Ho nka mmoho le. Tlh. khanyetso). coerce/ Ho etsisa ka nkane kapa ka dikgoka. Hao banna. Hanetsa (ha-ne-tsa) /oppose/ Ho thibela ho etsa ketso e itseng. mohahlaodi). at once/ Kapelenyana ka ho potlaka. perfecly. kganyetso. ho ba kgahlanong le. ka nako le nako ntle le kgefutso. ho nka ka ntoa kapa dikgoka mmoho le. ho hana taelo kapa ntlha kemo ya. mohaodi. Hapiloe (ha-pi-lwe) /conquered/ Boetsuwa le bokgale ba ho hapa. sad/ Ho utloisa bohloko ka baka la boemo kapa ketsahalo e etsahalang ho motho. ka mokgoa o nepahetseng. against. senne. Ho kolla ntshi hanong: ho sotleha kapa ho fumaneha haholo. Hapeletsa (ha-pe-le-tsa) /force. (bap. ka makgetlo a ka tlase ho bohlano kapa hlano. Hanoa (han-wa) /rejected. kahare ho molomo. mohanuwa). puo kapa ketso e itseng. defy. Mantsoe. Hanong (ha-nu-ng) /mouth inside/ Bokahare ba lehano. ho kena dipakeng pele mmuwi a qeta puo ya hae. Ke ha a nkena hanong pele ke qeta. Hapehape (ha-pe-ha-pe) /time and again. ho baka hore emong a etse ketso a sa ikemisetsa. ho latoloa kapa ho ntshoa. Hantle (han-tle) /well. ka mora nako e latelang. ho ba kgahlanong le. ho hana taelo kapa ntlha kemo ya. (bap. Moh. Ngoana enoa o wa haula bathong! Hapa (ha-pa) /conquer. ho se dumelle ho nka bohato. Hanyetsana (han-ye-tsa-na) /contradict. suddenly. Hapisa (ha-pi-sa) /help to conquer/ Ketsiso ya ho hapa: ho thusa ho hapa. Hanne (han-ne) /four times/ Ka makgetlo a fetang boraro. Hantlentle (han-tle-ntle) /actually/ Ka tsela ya nnete kapa bonnete. fine/ Ka tsela e lokileng. hlola). ho nka ka ntoa kapa dikgoka. ka sesupo se bontshang bonnete kapa nepahalo ya ketsahalo le puo. Wa hao moratuwa. ho nka ka mahahapa. 114 . Hanyetsa (han-ye-tsa) /contradict. ka tsela e nyane. naha kapa sebaka ka sepheo sa ho batlana le ntho e itseng. Mael. lentsoe le bontshang hore ntho ke ya mang. Tlh. slowly/ Ka tsela eseng kgolo. Mohl. Hape (ha-pe) /again/ Lekgetlo leleng. (bap. Lentsoe lena le utloahala joalo ka la puo ya Setswana kapa Sepedi. ka ho panya hoa leihlo. capture. ho se dumellane le. oppose/ Ketsetsano ya ho hanyetsa: ho se dumellane kapa ho se tsamaisane le. ka sebopeho se hlokang phoso kapa bobe. Hao (ha-u) /yours/ Seemedi se bontshang hore thuo ke ya mmuwisoa kapa moetsuwa. Wa hao ngwana Hao (ha-u) /exclamation: is it! Is that so!/ Lekgotsa le bontshang ho makala kapa ho makatsoa ke sephetho sa ketsahalo. seize/ Ho hlola ntoeng. hona joale ntle le tshenyo ya nako. Hanyane (han-ya-ne) /little way. (bap. counter. Hapjoa (hap-jwa) /conquered/ Boetsuwa ba ho hapa: ho nkoa ka mahahapa. ka ho etsetsana kapa ho etsisana. revoked/ Boetsuwa ba ho hana: ho se batloe kapa ho latoleloa. qobella). less. Haula (ha-u-la) /poignant. against/ Ho se dumellane kapa ho se tsamaisane le. subjugate. timeously/ Ka lekgetlo leleng le tenang kapa le nang le setena.114 Hanghang (ha-ng-ha-ng /immediately.

bohareng ba dintho tse itseng. seka lefielo se sebedisoang ho fiela ka ho hohola matlakala kapa dithole. Hasaka (ha-sa-ka) /spread repeatly/ Phetako ya ho hasa. Hase (ha-se) /orphan animal/ Phoofolo ya kgutsana: e hlokang mma yona mmoho le ntata yona. fold/ Ho phutha maoto ka tsela e itseng. ho ba nqa tsohle kapa sebakeng se itseng sa mmele ka ho thatela. Ho jala ditaba tse molemo kapa tse mpe dibakeng tse fapaneng. ho bolaya ka ho kopakopanya ditho tsa mmele. ka makgetlo a ka tlase ho borobong kapa robong. ho bua hantle ka mokgatlo kapa mokga wa heno le ha nnete e le sio. Hasahasa (ha-sa-ha-sa) /to gossip/ Ho bua hampe ka motho kapa ntho bosiong ba yona. (bap. bohareng ba ketsahalo kapa ketso. /bon. among/ Sebaka se pakeng tsa ntho tse pedi. /bon. /bon. Borobedi). Hare (ha-re) /deep end/ Sebaka se potelletsaneng kapa se hole bakeng sa ho fihleloa. seka koro. Hasana (ha-sa-na) /disperse/ Ketsetsano ya ho hasa: ho tloha kapa ho tsamaya ka ho arohana. Hasane (ha-sa-ne) // Bokgale ba ho hasa. ka makgetlo a ka tlase ho leshome. diharepa/ (sheb. Harola (ha-ru-la) /devour/ Ho hlasela ka ho ntsha dinama. (bap. khasakhaso. Hasa (ha-sa) /spread/ Ho isa hohle ka bongata. ho isa dibakeng tse ngata. Harolaka (ha-ru-la-ka) /to devour repeatly/ Phetako ya ho harola: ho harola ka makgetlo a mangata. Hara (har-a) /enfold. (bap. diharaka/. sesebedisoa. Hararo (ha-ra-ru) /thrice/ Ka makgetlo a fetang bobedi kapa pedi. diletsa). ho hlasela ka ho sebedisa meno a bohale. feteletsa. e bonoang hohle moo leihlo le bonang teng. tse tletseng hohle.115 Hara (ha-ra) /amongst. dihareng/. pakeng). ho tloha ka ho ya dibakeng tse fapaneng. sebaka se hole ka baka la ho se fihlellehe hoa sona. Harepa (ha-re-pa) /harp/ Seletsa sa mmino se entsoeng ka maballo a kgutlo tharo mmoho le maseka le sekupu. 115 . ho dula ka ho sotha maoto. Hasane (ha-sa-ne) /scattered/ E boemong bo tletseng sebaka kaofela. Harese (ha-ri-si) /barley/ Semela. phasalla). /bon. ka makgetlo a ka tlase ho bone kapa nne. Hasanya (ha-san-ya) /disperse/ Ketsetso ya ho hasa: ho baka hore dintho di hasane. Borobong). dihase/ (bap. Harobong (ha-ru-bu-ng) /nineth/ Ka makgetlo a fetang borobedi kapa robedi. sebaka se ipatileng kapa se patehileng. diharese/. sesebedisoa seka kgoele se sebedisoang le nalete bakeng sa ho roka kapa ho etsa diphahlo. (bap. hampe ntle le nnete. (bap. moetapele kapa naha. ho bua ka lebitso la motho. ho sothaka maoto ka ho dula. /bon. seo hlooho tsa sona kapa dithotse di sebedisoang joalo ka sejo kapa ho etsa mofuta wa joala. Harela (ha-re-la) /roll around/ Ho pota mmele ohle kapa karolo. Hareng (ha-ri-ng) /cotton/ Sesebedisoa sa ho roka kapa ho kopanya seaparo. Haraka (ha-ra-ka) /a rake/ Sesebedisoa sa ho tlosa matlakala le dithole. Ho lebisa nqa tse fapaneng ka moya kapa ka ntho e itseng. ho bua ka lebitso la motho hampe ntle le nnete kapa bonnete. Ho hlahisa puo e mabapi le ketsahalo e itseng ka ho bolella bongata ba batho. Haraka (ha-ra-ka) /to rake/ Ho tlosa dithole kapa matlakala ka haraka. pheteletso). Hasahasa (//) /propagandize/ Ho bua kgahlanong le mokga o mong wa sepolotiki hampe ka ho etsa hore mokgoa wa heno o hlole. kgutsana). ho dika ntho e itseng. Harobedi (ha-ru-be-di) /eight times/ Ka makgetlo a fetang bosupa kapa supa.

Hatisa (//) /print/ Ho etsa mongolo wa lesedinyane. Hatisisa (ha-ti-si-sa) // Ketsisiso ya ho hatisa. depress. Haufiufi (ha-ufi-ufi) /sooner. e sa tsoa etsahala kapa e makgatheng a ho etsahala neng kapa neng. (bap. Haufinyane (ha-u-fin-ya-ni) /sooner. Hatoa). Tlh. Hauhela (ha-u-he-la) /to pity/ Ketsetso ya ho hauha. Ho bontsha mosa kgahlanong le. Haula (ha-u-la) /poignant/ E utloisang bohloko ka baka la boemo ba yona. (bap. Hauha (ha-u-ha) // Ho utloela bohloko ka ho etsetsa ketso e itseng. bukeng kapa pampiring ka ho etsa qopitso tse ngata. Hata (ha-ta) /trample/ Ho beha leoto hodima. hlomola). Hata (ha-ta) /to step/ Ho tsamaisa leoto ka tsela e kgahlang. Hatakoa (ha-ta-kwa) // Boetsuwa ba ho hataka: ho hatoa hangata kapa ka makgetlo. Haufi (ha-u-fi) /near/ Pela ntho kapa motho. e makgatheng a ho etsahala neng kapa neng. Hatsedisa (ha-tse-di-sa) // Ketsiso ya ho hatsela: ho etsa hore ntho kapa motho a hatsele kapa a hloke mofuthu o hlokahalang. (mm. ho hodisa motho ka thata. Ho hloekisa seatla. e llisang ka baka la boemo kapa chebahalo ya teng. Eo eleng nakoana e etsahetse. Bosupa). Hatoha (ha-tu-ha) /untrample/ Ketsollo ya ho hata: ho tlosa leoto kapa boima ho se hatiloeng kapa se hatelletsoeng. Hatikela (ha-ti-ke-la) // Ketsisiso ya ho hata: ho netefatsa ho hata. Lentsoe le nepahetseng haholo ke. poignant/ Ketsahalo ya ho haula: ho utloisa bohloko ka baka la boemo kapa sebopeho se itseng. Hatakelwa). sooner. crutch/ Ho phedisa ha bohloko ka ho isa tlase kapa ho etsa diketso tse hlokang botho kapa setho. (mm. a bakang mahlomola. Hatakeloa (ha-ta-ke-lwa) /defeated/ Boetsuwa ba ho hatoa: ho hloloa ntoeng kapa papading ya tlhodisano ka tsela e mpe haholo.116 Hasupa (ha-su-pa) /seventh/ Ka makgetlo a fetang botshelela kapa tshelela. Haufinyana (ha-u-fin-ya-ne) /nearer/ Haufi haholo. Mohl. very soon/ E ka etsahalang hona joale ka ho panya hoa leihlo. Hauhelana (ha-u-he-la-na) // Ketsetsano ya ho hauhela. Hatsela (ha-tse-la) /to be cold/ Ho ba le kutlo kapa maikutlo a ho bata kapa ho phola. bopaki kapa boitsebiso. Hatella (ha-tel-la) /oppress. Hatsetsa (ha-tse-tsa) /to cause to be cold/ Ketsiso kapa ketsetso ya ho hatsela: ho etsa kapa ho baka hore motho kapa ntho e hatsele: e be le ho bata. Hatlela (ha-tle-la) /wash hands/ Ho hlatsoa matsoho: ho etsa hore matsoho kapa letsoho le hloeke ka ho potisa kapa ho pikitla ka metsi. (bap. Baahi ba naha ya Zimbabwe ba haulana ka lebaka la maemo a naha ya bona ya joale. recent/ Ya nako eseng hole: e ka etsahalang neng kapa neng. Mohato. Haufi (//) /soon. pela ntho kapa motho haholo. e ka nnang ya etsahala ho tloha hona joale. 116 . tekena). (bap. ka makgetlo a ka tlase ho borobedi kapa robedi. ho beha mmele kapa boima hodima. (bap. sehatsetsi). “hatsetsa” hofeta “hatsedisa”. recently/ E ka etsahalang hona joale ka ho panya hoa leihlo. Ho ama maikutlo ke pono e mpe e etsahalang ho motho emong. seqi) Hatakela (ha-ta-ke-la) // Phetako ya ho hata: ho hata ha ngata. Hatisa (//) /sign/ Ho ngola ka ho etsa sesupo sa hore o mang. Haulana (ha-u-la-na) /miserable. ho tsamaya ka bokgabane kapa ka potlako. Ngoana enoa o wa haulana ka baka la ho lahleheloa ke batsoadi. ho etsa mongolo wa boitlhaloso. Ho bontsha mohau kgahlanong le. Hatisa (ha-ti-sa) /mislead/ Ketsiso ya ho hata: ho etsa hore motho kapa ntho e etse diketso tse tsoileng tseleng. mabapi le. ho hloka mofuthu kapa mocheso o hlokahalang.

Helang-bo (he-la-ng-bo!) /exclamation: guess who is talking!/ Lekgotsa le sebedisoang. mokoallo). Hei (he-i) /exclamation: hey!/ Lekgotsa le bontshang ho bitsa motho a le hole ka ho bontsha tello. ho diela moaho fatshe. selomong. (bap. Mohl. (bap. ho faola mohloa. haholo ke motho e motshehadi. tloha moo o tla wela! Helang (he-la-ng!) /exclamation: what a surprise!/ Lekgotsa le sebedisoang. (bap. susumetsa). mow/ Ho poma joang. haebo). Hehla (he-hla) /orate/ Ho bua ka bokgabane kapa ka makgethe. (bap. Helang-bo! Bonang ke mang ya buang hle! Helang-bo le wena o tseba sekgowa! Hele (he-le) /exclamation: wow!/ Lekgotsa le bontshang ho ananela taba tse monate kapa tsa bohlokoa. He-banna (he-ban-na!) /exclamation: oh boy!/ Lekgotsa le bontshang ho makalla puo. “he” hangata le sebedisoa ho bontsha tello. Heletsaka (he-le-tsa-ka) /to demolish repeatly/ Phetako ya ho heletsa. (bap. /bon. (bap. phefumoloha). Mohl. Mohl. haholo ke motho e motshehadi. ho bontsha ho makatsoa ke ketso kapa puo e itseng ka ho toboketsa. ketsahalo kapa ketso e itseng. lengopeng kapa letsoapong. Hema (he-ma) /breath/ Ho ntsha le ho kenya moya ka nko. o reng he? He (her) // Le ha ho le joalo. Helele moshana! Helele weso! Heletsa (he-le-tsa) /demolish/ Ho dia kapa ho isa fatshe ka sepheo sa ho senya moaho. 117 . Hemela (he-me-la) /resusitate/ Ketsetso ya ho hema: ho phedisa motho kapa ntho ka ho fa moya. Mohl. majoe kapa mafika thabeng. Helehelele (hele-he-lele!) /exclamation: here comes the winner!/ Lekgotsa le bontshang tlholo ya motho ya sa tsoa hlola. kgidi! Kgele!). Mohl. Mohl. (bap. banna-we! Basadi!). Heleditse (he-le-di-tse) /demolished/ Bokgale ba ho heletsa. atamela koano! Heke (he-ke) /gate/ Sebaka seo ho kenoang ho sona sa motero kapa serapana. wela) (sheb. selomong.117 He (her) /so/ Lebotsa le qetellang potso ka ho toboketsa le ho bontsha puo e hlokang tlhompho. Mohl. Helehelele wena kgethedi ya nkgethe sekgetha makgetha! Le ha lona ba ha makgetha le kgethile! Helehelele wena mosia motobatsi! Helele (he-le-le) /hi! Hallow!/ Lentsoe le sebedisoang ho dumedisa ka tsela e sa bontsheng botio nako efe kapa efe. Ke tla tsamaya he! Nka chelete ya hao he! Hebehebe (he-be-he-be) /broad. ho susumetsa motho ho etsa tloaelo le mokgoa wa emong. cut grass. Mohl. e tenya ka sebopeho. Heletsoa (he-lets-wa) // Boetsuwa ba ho heletsa. ho bontsha ho makatsoa ke ketso kapa puo e itseng. wela). Helea (hi-li-a) /slide/ Ho wa hoa mobu. Heleha (he-le-a) (helea) /slide/ Ho wa hoa mobu. ho tsosa motho ya makgatheng a ho shoa ka ho fa moya. wide/ Hoa mmila kapa tsela: e sephara ka mahlakoreng. Hele banna. diheke/ (bap. Hela wena Mopheme. Heleha bakeng sa tshebediso). ya tla ba ntle taemane ena! Hele! Ngoana a tla ba motle basadi! Hele! Ha ke so bone botle bo bokalo! (bap. moo ho kenoang teng ha ho uwa lapeng. lengopeng kapa letsoapong. Heletsako (he-le-tsa-kaw) /repeat demolition/ Ketso ya ho heletsa. e bulehileng ka mathoko. Hela (he-la) /exclamation: hey you!/ Lekgotsa le sebedisoang ho bitsa motho ka ho bontsha tello. Hei wena Motlatsi. Lekgotsa le sebedisoang bakeng sa ho ithoka. hela). majoe kapa mafika thabeng. Tem. Hemela (he-me-la) /influence/ Ho etsa hore ntho kapa motho a etse diketso tsa emong. Hela (he-la) /prune. ho bontsha bophelo ka ho phefumoloha. Lentsoe lena.

Hetla (he-tla) /look back/ Ho sheba morao. e iphepang haholo ka ditholoana le dikokoanyana. (bap. pruned/ Boetsuwa le bokgale ba ho hela. Hlaba (hla-ba) /score a goal/ Ho kenya ntlha papading. habo). Bokgunong bo kopantseng le botsho. Ho hema haholo ka mora ketsahalo e tshosang. (bap. ho tadima se ka morao. ho matha kapa ka mora ho loana. Henngoe (hen-ng-we) /breathed. Hetsoe (he-tswe) /cut. lerumo kapa ntho e motsu. Hetlantsho (he-tlan-ts-hu) /Eurasian Golden Oriole/ Mofuta wa nonyana e tshehlana. mowed. (bap. Hibana (hi-ba-na) /to touch each other/ Ketsetsano ya ho hiba. Ka hla ka hana. e fumanoang haholo merung ya difate tse telele. ebile e rata metsi haholo. sebaka sa mmuiswa kapa moetsuwa. e mapheo a matshoana. Hemisa (he-mi-sa) /resusitate/ Ketsiso ya ho hema: ho fana ka moya ho motho ya akgehileng. sebabolehetlantso). Hena (hi-na) /irk. Hlaba (hla-aba) /red and black colour/ Mmala o motsho le o mokgubedu. mmala wa phoofolo e kgubedu e kopantseng le botsho. e bolayang nameng ya phoofolo kapa ntho e phelang ka sepheo sa ho bolaya. ho ama kapa ho thetsa motho ka tsela e tenang ka ho pheta ketso eo. seo hangata se sebedisoang joako ka moriana. Heso (he-su) /at my place. hlopa). Hibile (hi-bi-le) // Bokgale ba ho hiba. Ka hla ka potlaka. se hlahisang dithunthuru tse kgubetsoana. e mahlo a makgubedu. Henahenana (he-na-he-na-na) // Ketsetsano ya ho henahena. dihibo). pruned/ Bokgale ba ho hela. ho lebisa molala le hlooho morao. Hlabahlabane (hla-ba-hla-ba-ne) /mexican poppy/ Mofuta wa semela se hlaha sa naheng. Hlaba (hla-ba) /slaughter. sebaka sa mmuwi kapa moetsi. stab/ Ho kenya thipa. /bon. Henahena (hi-na-hi-na) /to irk repeatly/ Phetako ya ho hena: ho sokodisa motho ka ho mo tshoara tshoara ka makgetlo. homestead/ Seemedi se bontshang thuo ka ho supa sebaka sa mmuiswa. (bap. /bon. dihlabahlabane/. tse kgolo. Heno (he-nu) /at your place. homestead/ Seemedi se bontshang thuo ka ho supa sebaka sa mmuwi kapa moetsi. inhaled/ Boetsuwa ba ho hema. retoloha). dihetlantsho/. Henaka (he-na-ka) // Phetako ya ho hena: ho hena ka makgetlo a mangata. ho tsosa motho ya idibaneng ka ho mo fa moya. Hiba (hi-ba) /touch and go/ Ho thetsa motho ka letsoho ebe ya thetsang o wa baleha hofihlela le yena a thetsoa. Hibiloe (hi-bi-lwe) // Boetsuwa le bokgale ba ho hiba. hlopa). (bap. ho hema joalo ka motho ya nang le lefu la matshoafo. Ho etsa papapadi ya dihibo.118 Hemesela (he-me-se-la) /short breath. trouble. (mm. ho etella pele ka ho kenya ntlha papading tsa ditlhodisano kapa tsa boithabiso. 118 . meddle/ Ho sokodisa motho ka ho mo tshoara tshoara. seo mahlaku a sona a nang le meutloa. to pant/ Ho felloa ke moya. HETLANTSHO (HETLA-NTSO) Hetse (he-tse) /mowed. ho ama kapa ho thetsa ka tsela e tenang. Hla (hla) // Moh.

mmino kapa setumo. Dihlaha/ (bap. Hlabolla (hla-bul-la) /rehabilate. e sa tloaeleng batho kapa hae. reintergrate. ho fedisa tloaelo e mpe ya lekgoba la sethethefatsi kapa tai. koenya). (bap. papadi. Hlabana (hla-ba-na) /of a female animal: red and black colour/ Mmala wa kgomo kapa phoofolo e tshehadi o kopantseng botsho le bokgubedu kapa bokgunoana le botsho. Hlaha (hla-ha) /wild. nyarela). ho lokisa boemo bo bobe ba senokoane. Mael. Ke motho ya ratang ho hlahella ka mahetla ka baka la setumo sa papadi ya bolo. bo sa thapang kapa bo bohale haholo. (bap. ho kgentsha ka mantsoe a mabe. le moetsi a hlabe moetsuwa. ho hloka monate pelong. Hlafuna (hla-fu-na) /chew/ Ho thuba kapa ho choatla sejo ka meno. infuriate/ Ketsiso ya ho hlabeha: ho utloisa emong bohloko ka ho etsa diketso tse sa rateheng. ho hlaha ka mora ho nyamela. Hlabula (hla-bu-la) /summer/ Nako ya selemo e pakeng tsa kgoedi ya Tshitoe le Tlhakola. Hlahella (//) /re-appear/ Ho bonahala ka mora ho ipata. Hlabela (hla-be-la) /to make an offering/ Ketsotso ya ho hlaba: ho etsa mokete wa badimo ka ho hlaba seruuwa. Hlabehisa (hla-be-hi-sa) /to anger. Hlahafala (hla-ha-fa-la) // Ketsahalo ya ho ba hlaha: ho ba boemong bo hlokang setsoalle. Hlabana (hla-ba-na) /slaughter each other/ Ketsetsano ya ho hlaba: ho hlaba moetsuwa ke moetsi. ho bonahala ka mora ho nyamela. Hlahela (hla-he-la) /stare/ Ho sheba ka ho hlodisa se sa bonahaleng hantle. ho tlisa botle ho motho ya mekgoa e mebe. (bap. Hlaha (hla-ha) /dry grass/ Joang bo ommeng boo ha bo chesoa bo tukang ha bonolo. fierce/ E hlokang setsoalle. e kotsi ebile eka bolaya. ho bua polelo e ka thusang ba mametseng. nako ya selemo ya mocheso le dipula tse ngata e lateloang ke Hoetla ha e hlalosoa ka boroa ba lefatshe. Hlabisoa (hla-bi-swa) // Boetsuwa ba ho hlaba. Hlahisa (hla-hi-sa) /suggest. Hoa motho: ya diketso tsa naha. reinvigorate/ Ho tlisa maemo a lokileng ho motho ya kgohlahetseng. /bon. ho sila sejo ka meno le thuso ya leleme. Hlahafisa (hla-ha-fi-sa) /cause to be wild/ Ketsiso ya ho hlahafala: ho etsa hore phoofolo kapa motho a be bohale. oo ho ona ho hlajoang kgomo mme ba bo mosadi le monna mmoho le bamemuwa ba keteke ka ho etsa diketso tse amanang le keteko eo. fihla). 119 . joang bo boholo bo omeletseng. ho bonoa ka mora nako e telele. ho kwata kapa ho lahleheloa ke lethabo. Ho etsa sehlabelo. lehoko). Hlahella (hla-hel-la) /popular/ Hoa motho: ho tsebahala bathong ba bangata ka baka la maemo a hodimo a boetapele. ho beha keletso e ka thusang. eo e sa thapiseheng.119 Hlabaka (hla-ba-ka) /stab repeatly/ Phetako ya ho hlaba: ho hlaba ka makgetlo a mangata ka sepheo sa ho bolaya. ya pelompe haholo. ya hlokang botsoalle. Ho lahleheloa ke thabo. Hladuwe (hla-du-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho hlala. Ho hlabisa bohadi: mokete wa lenyalo ka mora hore monyadi a qete tefello (bohadi) ho ba ha bo monyaduwa. Hlabisa (hla-bi-sa) // Ketsetso ya ho hlaba: ho thusa ho hlaba. ferocious. Bohadi (bo-ha-di) /dowry ceremony/ Mokete wa ho ntsha tefo ya lenyalo. Mohl. emerge/ Ho bonahatsa tshobotsi kapa sebopeho. ho sheba ka ho tadima se patiloeng kapa se patehileng. beckon/ Ho beha ntlha eo ho ka nahanoang ka yona. Hlabeha (hla-be-ha) /get angry/ Ho kgena kapa ho hloka thabo. Hlaha (hla-ha) /appear.

ntle le ho jalletsa. Hlahlathela (hla-hlat-he-la) // Ketsahalo ya ho hlahlatha: ho tsamaya moo tsela eleng sio. Wa hlahla matlo tje molato keng? Hlahlafethe (hla-hla-fi-thi) /haphazard. Hlahlangoe (hla-hla-ng-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho hlahlama. (bap. ho sebetsa ka sepheo sa ho bontsha tema. Hlahlella (hla-hlel-la) /assist/ Ho fa motho ya hlokang ntho e itseng. Tlhatlhobo). Hlahisitse (hla-hi-si-tse) /suggested/ Bokgale ba ho hlahisa. Tlhatlhobiso). analyze/ Ketsisiso ya ho hlahloba: ho hlahloba haholo ka sepheo le morero wa ho fumana nnete ya ketso. Hlahlamisitsoe (hla-hla-mi-si-tswe) // Boetsuwa le bokgale ba ho hlahlamisa. Hlaka (hla-ka) /clear/ Ho utloahala kelellong. (bap. ho koalla teronkong. (bap. Hlahlathisa (hla-hla-thi-sa) // Ketsiso ya ho hlahlatha: ho etsa hore ntho kapa motho a tsamaye moo tsela eleng sio. Hlajoa (hla-jwa) /stabbed/ Boetsuwa ba ho hlaba. e masiba a mmala o bosoothoana bo hlakileng le setono se sesehla se kopaneng le botsho. sebopeho. ho ekeletsa ntho e felang kapa eka nnang ya fela. reload/ Ho kenya kulo sethunyeng kapa sebetsa se thunyang. ho tsamaya hlatheng moo ho tletseng joang le mofero. Mohl. Hlahlellana (hla-hlel-la-na) // Ketsetsano ya ho hlahlella.120 Hlahisa (//) /produce/ Ho etsa hore ntho ebe teng. apprehend/ Ho kenya kapa ho isa chankaneng. qhafutsa). Hlahlamisitse (hla-hla-mi-si-tse) // Bokgale ba ho hlahlamisa. Hlahlamisa (hla-hla-mi-sa) // Ketsiso ya ho hlahlamana: ho etsa hore ntho di latellane kapa di etsahale ka tatellano. ho tsamaisa hlatheng moo ho tletseng joang. inspect/ Ho shebisisa sephetho. Hlahlamana (hla-hla-ma-na) /consecutive/ Ho tla ka mora ntho enngwe: tse etsahalang ka ho latellana. 120 . Hlahlangoa (hla-hla-ng-wa) // Boetsuwa ba ho hlahlama. majoe le mofero mmoho le mangope. Hlahlela (hla-hle-la) /imprison. ho utloahala ditsebeng. Hlahla (hla-hla) // Ho bula mahlo haholo ka baka la ho tshoha. ho isa ntloana-tshoana. Hlahlathile (hla-hla-thi-le) // Bokgale ba ho hlahlatha. Hlahloba (hla-hlu-ba) /examine. (mm. Ho tsamaya nahathote. Hlahlangwa). ka mokgoa kapa tsela e sa bontsheng tlhophiso e ntle. ka botlalo. /bon. Hlakahlothoana (hla-ka-hlut-hwa-na) /African red-eyed Bulbul/ Mofuta wa nonyana e mahlo a makgubedu. Hlajuwa). Hlahlatha (hla-hlat-ha) // Ho tsamaya moo tsela eleng sio. mokgoa kapa boemo ba ketsahalo kapa ketso e itseng. Hlahlobisa (hla-hlu-bi-sa) /examine extensively. (bap. Hlahlathisoa (hla-hla-thi-swa) // Boetsuwa ba ho hlahlatha. ho tlisa ditholoana kapa ntho e itseng. hampe ntle le ho hlophisa. Hlahlame (hla-hla-me) // Bokgale ba ho hlahlama. letsoalo kapa ho makala. ebile e rata metsi haholo. e tlang ka mora enngwe ka tatelano kapa tatellano. e phelang haholo ka ditholoana le dikokoanyana. Tlhako). ho ekeletsa motho ntho eo a e qetileng. ho bula mahlo ka lebaka la tshabo. (mm. Hlahisoa (hla-hi-swa) // Boetsuwa ba ho hlahisa. dihlakahlothoana/. ketsahalo kapa boemo ba ntho e itseng. ho tsamaya hlatheng moo ho tletseng joang le mofero. haphazardly/ Ka tsela e hlokang makgethe. Hlahlela (//) /refile. ho utloisiseha polelong le mantsoeng a buuwang.

(bap. kgoedi e tlang pele ho Hlakubele. Hlala (hla-la) /to divorce/ Ho tlohela mosadi kapa monna eo le nyalanang le yena ka molao. ho fedisa kamano ya lenyalo. ho lesa kopano ya lenyalo e amang batho ba babedi ba nyalaneng. (bap. Lehlaku) Tem. Tlhakametso. ho baka ho tsamaya ka potlako ntle le kotloloho ya tsela. Hlakola (//) /february/ Kgoedi ya bobedi ya selemo ho ya ka alemanaka ya lefatshe la kajeno. kgahlametsa). kgahlametsa) Tem. Hlalefile (hla-le-fi-le) /clever. eo hangata eleng tala ka mmala. kapa ya bontshang tlhalefo: ya bontshang ho tseba hofeta babang. Motho wa pele wa ho hlala lefatsheng ke mang? Hlalana (hla-la-na) // Ketsetsano ya ho hlala: ho hlala ka ho etsetsana. tlhakotho). ho beha taba pepeneneng. ketso kapa ketsahalo e utloahale. ho ya kapa ho tsamayela nqa ya motho ya tlang. 121 . lehlakametsa). mahlaku/ (bap. ho tsamaya ka ho hlahlathela. ho tsamaya ka potlako ntle le kotloloho ya tsela. Hlaku (hla-ku) /leaf/ Lekgapetla la semela. Hlalefa (hla-li-fa) /clever/ Ho ba le tsebo eo batho babang ba e hlokang. kgoedi e tlang ka mora Hlakola. Tem. (bap. intelligent/ E. ketsiso ya ho hlaka. Hlakametsa (hla-ka-me-tsa) /meet half way/ Ho atamela pela motho kapa ntho e tlang. kapa e lateloang ke Pherekgong. Hlakotha (hla-kut-ha) /swerve/ Ho tsamaya ka thoko ho tsela. specify/ Ho etsa hore puo. Hlakothisoa (hla-kut-hi-swa) /swerved/ Boetsuwa ba ho hlakothisa. ho ba boemong ba ho tseba hofeta babang. Hlakametso (hla-ka-me-tso) /meeting half way/ Ketso ya ho hlakametsa: ho atamela pela motho kapa ntho e tlang. “hlakametsa” (hlangameza) ha le sebedisoe ke Bakone feela: Basotho ba Maluting mmoho le ba Natala (Nquthu) ba le sebedisa haholo hofeta ba mabalane. Hlakodisa (hla-ku-di-sa) // Ketsiso ya ho hlakola: ho baka ho hlakola kapa ho qobella motho emong ho hlakola. ho nyametsa ponahalo ya ntho e itseng. tlhakola). (bap. Mohl. Lentsoe le nepahetseng ke “lehlaku” hofeta “hlaku” le ha le lona le lokile ha ho kenyeletsoa sehonyetsi. Enngwe ya dikarolo tsa semela. tlhakothiso). Lentsoe lena. ho ba le bohlale ba ho etsa dintho tseo babang ba sa kgoneng ho di etsa. ho baka ho tsamaya ka ho hlahlathela. Hlakola (hla-ku-la) /erase/ Ho tlosa ka ho phumula. Hlakisa (hla-ki-sa) /clarify. ho ya nqa ya motho ya tlang. e sebopeho se sephara. hlakubele yona e bitsoa “Tlhakubele”. Hlakothile (hla-kut-hi-le) /swerved/ Bokgale ba ho hlakotha. /bon. Hlakothisa (hla-kut-hi-sa) /cause to swerve/ Ketsiso ya ho hlakotha: ho baka ho tsamaya ka thoko ho tsela. Nqa tseding tsa naha kgoedi ena e bitsoa “Tlhakola”. kgoedi e tlang ka mora ya pele. Tlhakiso). ho phumula ntho hore ese bonahale. tlhakubele).121 HLAKAHLOTHOANA. (bap. Hlalefela (hla-li-fe-la) // Ketsetso ya ho hlalefa: ho hlalefa bakeng sa. (bap. (bap. ‘hlaku. Hlakubele (hla-ku-be-le) /march/ Kgoedi ya boraro ya selemo ho ya ka alemanaka ya lefatshe la kajeno. e hlahang mahlakoreng a lekala la semela. tlhaku). (bap. polelo. Pontsho ya ho hlalefa kapa bohlale. lehlaku la semela sefe kapa sefe. Hlalefetse (hla-li-fe-tse) // Ho ba boemong ba hofeta babang ka ho etsa diketso tse itseng. (bap.

ketso kapa ketsahalo e se bolelang. (bap. Hlanaphethoho (hla-nap-het-hu-haw) /tumbling/ Ketso ya ho hlanaphethoha: ho tlola ka ho isa maoto hodimo. hlooho fatshe. mokgoa wa ho phethola mmele ka ho isa hlooho fatshe le ho phahamisa maoto. Dihlanaphetho/. 122 . sejo se bosula. ho bolela seo lentsoe le se buang. Hlanoha (hla-nu-ha) /change mind. describe. mokgoa wa ho phethola mmele moyeng ka ho isa hlooho fatshe le ho phahamisa maoto. diligent/ E kapa ya yang hodimo le tlase ka lebaka la mosebetsi o tlamehang ho phethoa kapele. Hlanaka (hla-na-ka) /to fight seriously/ Ho loana ka boikemisetso. Hlanola (hla-nu-le-la) /to make inside out/ Ho beha kapa ho ntsha bokahare ka ntle. (bap. ho bua ntho tse tsoileng tseleng. Hlama (hla-ma) /distasteful. ho bua mantsoe a mabe kgahlanong le motho emong. tse ka tlase ho botshelela kapa tshelela ka palo. explain. Hlanohela (hla-nu-he-la) /against/ Ketsetso ya ho hlanoha: ho fetohela kapa ho ba kgahlanong le. Ketsiso ya ho hlanya. assiduous. ya bontshang morolo le matjato a seo a se etsang. sejo se sa phehoang hantle. ho loana ntoa ya kgumamela. elucidate. turn against/ Ho fetola maikutlo. ho fetohela motho. ho etsa ketso tsa lehlanya. Hlanya (hlan-ya) /insane. phathahane). Hlanasela (hla-na-se-la) /busy/ Ho etsa mosebetsi kapa ketso e itseng ka ho bontsha matjato le potlako e kgolo. Hlanoha (hla-nu-ha) /metamorphose/ Ho fetoha sebopeho sa tlhaho ka ho nka seseng se sa tshoaneng le sa pele. haholo moyeng. mentally disturbed/ Ho ba boemong bo sa itekanelang ba hlooho kapa kelello. ya matasatasa haholo ebile a bontsha kelohloko. masutsa). Hlantshoa (hla-nts-hwa) // Boetsuwa ba ho hlanya. brisk. Phathahana. Ho sebetsa kgahlanong le. Ya potlakileng haholo ka seo a se etsang. (Bap. unappetising. bohlano. ho utloisa motho bohloko a bonahale joalo ka ha eka o wa hlanya. ho loana samannete. mokgoa wa ho phethola mmele moyeng ka ho isa hlooho fatshe le ho phahamisa maoto. Hlanasetse (hla-na-se-tse) // Bokgale ba ho hlanasela. hlooho fatshe. Hlano (hla-nu) /five/ Tse fetang bonne kapa nne ka palo. mohatsa kapa moratuwa. ho fetola bokantle ka hare. Hlantsha (hla-nts-ha) /make mad.122 Hlaloa (hla-lwa) /divorced/ Boetsuwa ba ho hlala: ho leseloa kapa ho tloheloa ke molekane. Hlanolela (hla-nu-le-la) // Ketsahalo ya ho hlanola. Hlanolla (hla-nul-la) /to make outside in/ Ketsollo ya ho hlanola: ho etsolla ho ntsha bokahare ka ntle. lehlanya. (bap. mmuso kapa mokga. bohlanya). sehlano). Hlanyetsa (hlan-ye-tsa) /mad at/ Ketsetso ya ho hlanya: ho hlanya bakeng sa. Tlhanako). /bon. Ke mang ya qadileng ho hlaloa pele? Hlalosa (hla-lu-sa) /define. ho fetola bokantle ka hare. ho fana ka lebaka leo ketso kapa ketsahalo e etsahalang ka lona. Hlanaphetho (hla-nap-het-hu) /tumbling/ Ketso ya ho tlola ka ho isa maoto hodimo. Ho ba boemong bo bocha bo fapaneng le ba pele. ho loana ka botlalo. Papadi e joalo. Hlanasela (hla-na-se-la) /active. hlooho fatshe. ho fetoha diketsong kgahlanong le boemo bo itseng. unpalatable/ Sejo se sa butsoang hantle. mad. ho tshoaroa ke bokudi ba kelello. expound/ Ho fana ka moelelo wa seo polelo. tlhanyetso). Hlanaphethoha (hla-nap-het-hu-ha) /to tumble/ Ho tlola ka ho isa maoto hodimo. rebel. (bap. Mohl. (mm. lentsoe. infuriate/ Ho utloisa motho bohloko.

Hlaphohetsoe (hlap-hu-ets-we) /sober/ Ya boemong ba kelello le mmele bo hlokang tai. Ho ba ntle le tai kapa sethethefatsi. Hlaola (hla-u-la) /to hoe/ Ho tlosa lehola tshimong kapa serapeng sa dijalo. rohaka). Hlapisitse (hla-pi-si-tse) /cleansed/ Bokgale ba ho hlapisa. Bokgale ba ho hlapa. to cleanse part of the body/ Ho hloekisa mmele ka ho hlapa ka metsi le sesepa. buseletsa). ho lefisa moetsi wa phoso tefo e itseng. Tlh. 123 . Hlapisa (hla-pi-sa) /compensate. puo e mpe e utloisang mmuuwa kapa moetsuwa bohloko. Hlaphoheloa (hlap-u-he-lwa) /to recover/ Boetsuwa ba ho hlaphoha. ho tsoha mokgathaleng kapa borokong. Hlaphola (hlap-hu-la) /snack eating/ Ho ja sejo se senyane se nang le senoko se bohale. sethethefatsi. tlhapa). cleansed/ Boetsuwa ba ho hlapa. Hlapantsha (hla-pa-nts-ha) /make an oath. Ketsetso ya ho hlapa. ho nka kano ka ho ipofa. ho ja bohashana ba sejo ka sepheo sa ho matlafatsa mmele. ho etsa puo kapa ketso ya tshepiso e sa tlamehang ho koeneheloa. Hlaphohetsoe (hlap-hu-ets-we) /recovered/ Boetsuwa le bokgale ba ho hlaphoha. ho sebedisa thohako kgahlanong le. (bap. atone. Hlapollotsoe (hla-pul-lu-tswe) /diluted/ Boetsuwa le bokgale ba ho hlapolla. Hlapaola (hla-pa-u-la) /insult/ Ho bitsa mantsoe a mabe ho motho. Hlaphodisa (hlap-hu-di-sa) // Ketsiso ya ho hlaphola: ho etsa hore motho a je sejo se senyane se nang le senoko se bohale. Lentsoe “hlapolla” le “hlapolosa” ha a bolele ntho e le nngwe ka puo ya Sesotho. Ya ntle le ho tawa kapa botawa. Hlapisoa (hla-pi-swa) /washed. Hlaotse (hla-u-tse) // Bokgale ba ho hlaola. nonindulgence.Tlh. ketso kapa polelo e akgang tlhapa. Hlaphoha (hlap-u-ha) /recover/ Ho tsoha bokuding. undertaking/ Ketsiso ya ho hlapanya: ho etsa hore motho a hlapanye kapa a nke kano. Ho thusa ho hlaola. Hlaotsoe (hla-uts-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho hlaola. ho lefa bakeng sa ditshenyehelo. ho eketsa metsi motsoakong o itseng bakeng sa ho fedisa bohale ba tatso ya sejo kapa seno. Hlapolla (hlap-ul-la) /dilute/ Ho tshela metsi senong se matla ka tatso. ho ntsha semela se sa batlahaleng tshimong kapa serapeng sa dijalo. (bap. boikutlo ba ho matlafala. Ho tsoha morolo. Hlapanya (hla-pan-ya) /vow/ Ho ikana ho bua kapa ho etsa ketso ya nnete. ho intlefatsa ka ho tola. Hlaphoho (hla-phu-haw) /sobriety.123 Hlaodisa (hla-u-di-sa) /help to hoe/ Ketsiso ya ho hlaola: ho etsa hore motho a tlose lehola ka mohoma. Ho tsoha morolo. hlapolositse). Hlapollotse (hla-pul-lu-tse) /diluted/ Bokgale ba ho hlapolla. refund/ Ho kgutlisa ka baka la ditshenyehelo. ho fa chelete kapa phahlo ka baka la boemo ba se kgutlisitsoeng bo sa lokang. Hlapisa (hla-pi-sa) /bath. lentsoe le nepahetseng ke “tlhapa” hofeta “hlapa”. (bap. Hlaodisa (//) /penalise/ Ho fana ka kahlolo ka ho lefisa ya entseng molato ntle le ho mo koalla chankaneng. ho lebisa tlhapa ho motho kapa ntho e itseng. Hlapa (hla-pa) /insult/ Lentsoe kapa puo e rohakang. Ya maikutlo le kelello e phodileng. soberness/ Ketso ya ho hlaphoha: boemo ba ho tsoha bokuding. Hlapisitsoe (hla-pi-si-tswe) /cleansed/ Boetsuwa ba ho hlapisa. Hlapile (hla-pi-le) /clean/ E kapa ya boemong ba bohloeki ka baka la ho tola kapa ho itlhatsoa ka metsi. (bap. ho tsoha mokgathaleng kapa borokong. ho kula kapa bohloko. ho rera ho tsamaisana le se batloang le ho phethisa nnete e batlahalang. ho lefa seo motho a se lahlehetsoeng mosebetsing. boikutlo ba ho matlafala.

Hlatha (hlat-ha) /to mate/ Ho boka hoa dintja. Ka puo ya Sekone (nguni) le na le moelelo o mong. sebaka se hlaha. Hlase (hla-se) /spark/ Leqhome la lelakabe la mollo. Hlathe (hlat-he) /jungle/ Sebaka seo ho sa duleng batho ho sona.124 Hlapolosa (hlap-ul-lu-sa) /to soften solid liquid/ Ho etsa sejo. ho ja motho ka bohale. lentsoe le bontshang ho raoha borokong hanghang. ho kotana hoa dintja. ho hloekisa ka ho suwa ka matsoho le thuso ya metsi mmoho le sesepa. lekumane la leshala la mollo. Hlasela (hla-se-la) /invade. Hlatsitse (hla-tsi-tse) // Bokgale ba ho hlatsa. Tlhatsinyane). kapa seno se tiileng se hlephe ka ho tshela metsi kapa ho kenya motsoako o itseng. sebaka sa meru. Hlasi (hla-si) /exclamation: sudden awaking/ Lekgotsa le bontshang ho tsoha hanghang borokong. Mael. e hlokang ditshila ka lebaka la ho hlatsoa. thota. ho etsa seno se thatafetseng repherephe. Hlatsoa (hlats-wa) // Boetsuwa ba ho hlatsa. Hlatsoa (hlats-wa) (hlatswa) /wash/ Ho etsa hore diphahlo. dihlahla le diphoofolo. le sefuba se sekgunong mmoho le setono se masiba a matsho. mollo o thunyang lelakabe. ho omanya ka dipuo tse mpe. to be conscious/ Ho dula kelello e le batsi. Tlh. Hlasetse (hla-se-tse) /attacked/ Bokgale ba ho hlasela. Lentsoe lena ha le sebedisoe bathong hohang hobane ke tlhapa ha le sebediso ho bona: le amana le diphoofolo. HLATSINYANE Hlatsisa (hla-tsi-sa) /cause to vomit/ Ketsiso ya ho hlatsa: ho baka ho hlatsa. ho ntsha tse tsoang ka maleng ka molomo ka baka la bokudi. ho kena sebakeng ka sepheo sa ho loana. ho futuhela ka mantsoe a bohale. e hlooho e ntsho le molala o mosweu. dijana kapa ntho tse itseng di hloeke ka ho sebedisa metsi le sesepa. Hlathe e lelekisa tsebe: ponahalo ya ho thaba kapa ho bontsha ho kgotsofala ha ho etsahala ketso e itseng. (mm. Hlasimoloha (hla-si-mo-lo-ha) /vigilant. Hlatsetsa (hla-tse-tsa) /vomit at/ Ketsetso ya ho hlatsa. Hlasetsoe (hla-sets-we) // Bokgale le boetsuwa ba ho hlasela. Hlatsinyane (hla-tsin-ya-ne) /African Stonechat/ Mofuta wa Nonyana e tholahalang Afrika e ka Borwa mmoho le naha ya Lesotho. Tlh. attack/ Ho futuha bakeng sa ntoa. Lentsoe “hlapolla” le “hlapolosa” ha a bolele ntho e le nngwe. ho dula ka kutlo le tlhokomelo ya se etsahalang tikolohong kapa sebakeng. Hlapolositsoe (hla-pu-lu-si-tswe) /softened/ Bokgale le boetsuwa ba ho hlapolosa. /bon. Hlathaka (hlat-ha-ka) // Phetako ya ho hlatha. Hlaseloa (hla-se-lwa) /attacked/ Boetsuwa ba ho hlasela. Tlh. Lentsoe le nepahetseng ke “tlhase”. thoteng). seka motoho o tiileng. Dihlatsinyane/. 124 . Dihlathe/ (bap. Hlatsa (hla-tsa) /vomit/ Ho ntsha dijo ka molomo ka baka la motsoako o sa dumellaneng. /bon. Hlapolositse (hla-pu-lu-si-tse) /softened/ Bokgale ba ho hlapolosa. Hlatsoehile (hlats-we-hi-le) /washed/ Ketsahalo ya ho hlatsoa: e nang le ponahalo ya bohloeki.

(bap. Hlehlisa (hle-hli-sa) /cause to stroll or trot/ Ketsiso ya ho hlehla: ho etsa hore ntho e tsamaye hanyane ka boikonko kapa ntle le ho potlaka. ho kganya bokgubedu ba mashala a mollo o tukang. (bap. injure. /bon. o motenya. Hleka (hle-ka) /arrange. ho tsitsinya mmele kapa ntho e itseng. blaze/ Ho ba kgubedu hoa mollo. Hlehleellaka (hli-hli-el-la-ka) // Phetako ya ho hlehleella: ho fepa kgafetsa. Phehla). (bap. Hlekehliloe (hle-ke-hli-lwe) // Boetsuwa le bokgale ba ho hlekehla. ho utloisa bohkoko ka dipuo tse utloisang pelo bohloko. off duty/ E kapa ya boemong ba phomolo ka mora mosebetsi. Hlephella (hlep-hel-la) /to go down loosely/ E koenyehang ha bonolo. shapa). kgefutsa. ya kgefuditseng ka mora ho sebetsa. Mosuwe a fihla a qhala hlenhlenyane. Hleka o rata basadi hofeta mosadi wa hao. otla. Hlekefetsa (hli-ki-fe-tsa) /hurt. Hle (hle) /please/ Lentsoe le sebedisoang ho kopa ka boikokobetso. ntle le ho phakisa kapa ho potlaka. (bap. ho phomola ka mora mosebetsi. Hlena (hli-na) /of fire: to be bright. Hleka ke wena mmelaelloa polaong ya maobane. o motenya. Hlekehla (hli-ki-hla) /shake/ Ho tsitsinya ka sepheo sa ho kopanya motsoako. Hlepha (//) /soft pap/ Bohobe ba poone bo bonolo haholo. Mohl. kgefuditse). Hlehleella (hli-hli-el-la) /to overdose/ Ho fa. ho hlophisa ka ho beha madulong. Hlekehloa (hle-kehl-wa) // Boetsuwa ba ho hlekehla. Hleka (//) /seemingly/ Eka ho tla. ho tsamaya hanyane ka ho iketla. (bap. lekgotsa le sa sebedisoeng bakeng sa ho kgotsa. Hlenhlenyane (hlen-hlen-ya-ne) /baby porridge/ Motoho wa lesea kapa lekgabunyane. Hlenhlenyane (//) /frivolity/ Boemo ba ketsahalo e hlokang botio. Hlehla (hle-hla) /stroll. (bap. ponahalo e kgubedu ya mashala a mollo. lathasela). ho hloekisa ka ho tlosa ntho tse sa hlokahaleng. motsamao wa motho e motenya kapa ya nang le ditho tsa mmele tse tsitsinyehang ha a tsamaya. tomotomo). trot/ Ho tsamaya butle ka ho ikonka. Ho iphepa ka ho fetisisa. ponahalo ya ho se bontshe botio. Hlentsha (hli-nts-ha) /brighten/ Ketsiso ya ho hlena. boitlhetlheello).125 Hlatsoitse (hlats-wi-tse) // Bokgale ba ho hlatsoa. tlhepheselo). harm/ Ho utloisa bohloko ka ho etsa diketso tse lematsang mmele. Mohl. ketso ya ho bapala. (mm. (bap. Hlekehlwa). lephoto). Hlepheselo (hlep-he-se-law) // Ketso ya ho hlephesela: boemo ba ho tsamaya joalo ka motho ya nang le mmele o mafura. eo ha e jewa e theohelang ha bonolo mmetsong ka baka la ho hlepha hoa yona. sort out/ Ho tlosa dintho tse ka etsang bohlasoa. Hlekehlile (hle-ke-hli-le) // Bokgale ba ho hlekehla. (bap. Hlatsoitsoe (hlats-wits-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho hlatsoa. papa e metsi kapa e bonojana haholo. mofuta wa motoho wa mabele o thotseng oo hangata o etsetsoang bana ba banyane. Bokgale ba ho hlehla. mohlehlisa). 125 . Hlepha (hlep-ha) // Hoa sejo: ho ba bonolo kapa metsi. Hlehlile (hle-hli-le) /day off. Hlehla (hle-hla) /to rest. Hlephesela (hlep-he-se-la) // Ho tsamaya joalo ka motho ya nang le mmele o mafura. natha. motsamao wa motho e motenya kapa ya nang le ditho tsa mmele tse tsitsinyehang ha a tsamaya. Dihlenhlenyane/ (bap. ho noa kapa ho ja hofeta tekanyo. Hlenne (hlen-ne) // Bokgale ba ho hlena. to take a vacation/ Ho ba ntle le mosebetsi kapa ho hula ka thata. ho bonahala eka ho tla. ho nolofetseng kapa ho hlokang bothata ha ho jewa.

Hlobodisa (hlu-bu-di-sa) /to cause to strip/ Ho etsa hore motho a ntshe seaparo mmeleng. (mm. lerata). Hlwahlwa). Hlephotse (hlep-hu-tse) /extracted/ Bokgale ba ho hlephola. e kgotsheng joala hofeta kamoo ho hlokahalang kateng. ho etsa lerata. to be naked/ Ho ntsha seaparo mmeleng. Hlobaetsoa (hlu-ba-ets-wa) // Boetsuwa ba ho hlabaetsa. Hlodisana (hlu-di-sa-na) /to compete/ Ketsetsano ya ho hlola: ho bapala. Hlodisa (hlo-di-sa) /enquire into. Hlepholeha (hleo-hu-le-ha) /extractable/ E kgonang ho ntshoa karoloaneng ya ntho e kgolo ka ho thuba. Hlephoha (help-u-ha) /extractive/ Hoa lejoe kapa ntho e thata: ho tsoa lekumane. ho nka karolo kapa ho etsa ketso e itseng ka sepheo sa ho hlola kapa ho ba mohlodi. ho se kgone ho robala. Ketsiso ya ho hlobola. abstract/ Ho ntsha karoloana e nyane ho e kgolo ka ho thuba. ho etsa hore motho a tsole kapa a be ntle le diaparo. ho etsa hore mmele o be fela. best/ E matjato kelellong le mmeleng. Hloaya (hlwa-ya) /select/ Ho nka ka ho kgetholla. Hlodia (hlo-di-a) /make noise. ho nka e le nngwe hara tse ngata. ho sitoa ho kgaleha. tauwe. ketsahalo ya ho hlephola. ho ntsha lekumane karolong ya ntho e kgolo. ngoatha kapa ho choatla. ho tloha hoa mahlaku a sefate nakong e itseng ya selemo. Hlobaela (hlu-ba-e-la) /to be sleepless/ Ho felloa ke boroko. Hlobaetsa (hlu-ba-e-tsa) /pathetic/ Hoa ketsahalo kapa boemo ba motho: e kgathatsang maikutlo ka diketso tse sa tshepiseng katleho. Hleutse (//) // Bokgale ba ho hleula. ho tlosa ‘tshiba tsa nonyana mmeleng wa yona. (mm. tahiloe). e mafolofolo mmeleng le bokong. ho ntsha lekumane karolong ya ntho e kgolo. Hlodisa (hlu-di-sa) /to help to win/ Ketsiso ya ho hlola: ho baka hore motho a hlole. ho supa ka ho totobatsa se batloang kapa se kgethoang. ngoatha kapa ho choatla. Hlobaetswa). ho bua ka ho hoelehetsa. Ho ba boemong ba ho hloka boroko kapa ho kgaleha. 126 . effectual. look into/ Ho sheba kapa ho nyarela ka sepheo sa ho batlisisa. (bap. Hlobaetsa (hlu-ba-e-tsa) /to cause to be sleepless/ Ketsetso ya ho hlobaela: ho etsa hore motho a felloe ke boroko. tlhepholo). Hloboha (hlo-bu-ha) /shed/ Ho lahla mahlaku a sefate nakong ya Lehoetla kapa Mariha. (mm. Hloahloa (hlwa-hlwa) /active. matasatasa) (mm. (bap. ho batla ho tseba ka ho sheba ntho e itseng. Hloa (hl-wa) /climb/ Ho ya ka hodimo ho. (bap. (mm. Hlephisa (hlep-hi-sa) /soften. loosen/ Ketsiso ya ho hlepha. E boemong bo sa bontsheng katleho. Ho se hlothe boroko. ho tlolela ka hodimo ho. Hlephotsoe (hlep-huts-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho hlephola. Hlobaeloa (hlu-ba-e-lwa) // Boetsuwa ba ho hlobaela. ho kalama. Hlepholeho). Hlobola (hlu-bu-la) /undress. Hlepholo (hlep-hu-law) /extraction/ Ketso ya ho hlephola: ho ntsha karoloana e nyane ho e kgolo ka ho thuba. Hlabaelwa).126 Hlephile (hlep-hi-le) /loose/ Ketsahalo le bokgale ba ho hlepha. e makgatheng a sa tshepiseng ka lebaka la ho etsa diphoso. bofeela). Hleula (hle-u-la) /to be drunk with beer/ Ho tawa ke joala. noisy/ Ho baka modumo o moholo. (bap. (bap. ho noa joala. Hleutse (hle-u-tse) /drunk/ Boemo ba ho tawa: e tauweng ka mora ho noa joala haholo. Hlobaetse (hlu-ba-etse) // Bokgale ba ho hlobaela. Hlwaya) Hloba (hlu-ba) /to remove feathers/ Ho ntsha masiba a kgoho kapa nonyana. ngoatha kapa ho choatla. ho tsola diaparo. ho ntsha lekumane karolong ya ntho e kgolo. ho aroha hoa karoloana e nyane ho tsoa ho e kgolo. Hlephola (hlep-u-ha) /extract.

sekepe. e batlang ho pikitloa ka baka la botsikinyane. ho sosobanya sefahleho ka baka la bohloko bo itseng. ho sosobanya sefahleho ka baka la bohloko bo itseng. Hlohlonetsoe (hlo-hlo-ne-tswe) // Bokgale le boetsuwa ba ho hlohlona. (bap. Hlohlelletsa). ho lakatsa ka mokgoa o mobe. Hloella (hlwel-la) /climb on/ Ketsahalo ya ho hloa: ho ya ka hodima thaba kapa sefate kapa ntho enngwe le enngwe ya tlhaho. Mael. Hlohloneloa (hlaw-hlaw-ne-lwa) /lustfull/ Ho ba le takatso ya thobalano e sa lokang. Hloelletse (hlwel-le-tse) Bokgale ba ho hloella. (bap. Ho “hloella” le ho “kalama” ke mantsoe a bontshang ho ya ka hodima ho ntho e itseng. ho batla ho boka. hloele). a le mobe ebile a hloka matla le botle joalo ka pele.127 Hloeba (hlwe-ba) (hlweba) /float with foam/ Hoa lekoeba: ho phophoma ka hodimo. Ho ba ntle le sekodi kapa tshilafatso. selomo. Hloentsha (hlwe-nts-ha) // Ketsiso ya ho hloenya: ho etsa kapa ho baka ho hloenya: ho baka ho fetola tshobotsi ya sefahleho ka ho e mpefatsa. matla. O hloella ntho e emeng joalo ka sefate. Hlohla (hlaw-hla) /to fill/ Ho kenya ntho e itseng ka hara mokotla. Dia bela dia hloeba. Hloeka (hlwe-ka) /clean/ Ponahalo ya makgethe. Dihlohlodingoane/ (mm. letsoapo. fiela kapa ho phumula. Hloekisa (hlwe-ki-sa) /to clean/ Ho tlosa ditshila kapa dithole. Hlohlonela (hlaw-hlaw-ne-la) // Ketsahalo kapa ketsetso ya ho hlohlona: ho hlohlona bakeng sa. jj. Mael. a tseba ho bina. ho bontsha ho butsoa hoa joala ba Sesotho. (bap. Hlohloneloa (hlaw-hlaw-ne-lwa) // Boetsuwa ba ho hlohlonela. tsoheloa. ho ba ntle ka ‘baka la ho hlatsoa. Hlwentsha. kalla). Palama. kapa setshelo. Tlhotlheletso) (mm. Hloebile (hlwe-bi-le) // Hoa joala: bo bontshang ho butsoa ka baka la ho phophoma makoeba. Papadi ya ho jethema moyeng le ho jethoha ka ho ema ka maoto fatshe. e le kgeleke. koma re sala re di otla ka hlooho: motho ho tsofala le ho kgathala ya neng a le motle. Hlohlodingoane (hlo-hlo-ding-wa-ne) /tumble/ Mokgoa wa ho phethola mmele ka ho isa hlooho fatshe le ho phahamisa maoto. Hlohleletsoa (hlaw-hle-lets-wa) /to be influenced/ Boetsuwa ba ho hlohleletsa. makgulo ho psha a matala. /bon. Hlohlolingoane). incite/ Ho etsa hore motho a etse ketso e itseng a sa ikemisetsa. empa ntho tseo ho uwang ka hodima tsoana ha di tshoane. Ha ho bonolo ho ya ka tsela eo eneng e nahannoe. ntlo. selomo. ho ba boemong ba ho batla ho ingoaya. koloi. (bap. ka ho e katela ka bongata hore e tlale haholo. thaba. Hloela (hlwe-la) /inspect/ Ho chakela ka sepheo sa ho lekola. sefofane. Hlohleletsa (hlo-hle-le-tsa) /to influence. hloentsa). Mohl. haholo ho kgena. bo nang le tatso ya ho butsoa le tokafalo. qhangoa). hloelletse). Hlohlona (hlaw-hlaw-na) /itchy/ Ho ba botsikinyane. ho baka hore ketsahalo e itseng e etsahale ka ho jalletsa emong ka dipuo. O kalama ntho e tsamayang joalo ka pere. 127 . e batlang ho ngoauwa. bosio ba tshila. Hlohlontsha (hlo-hlo-nts-ha) /to cause to itch/ Ketsiso ya ho hlohlona. (mm. kalama. jj. Hlohleleditsoe (hlo-hle-le-dits-we) /incited/ Boetsuwa le bokgale ba ho hlohleletsa. Hlohleleditse (hlo-hle-le-di-tse) /incited. Hlohlonne (hle-hlon-ne) // Bokgale ba ho hlohlona. Hloele (hlwi-le) // Bokgale ba ho hloa kapa ho hloella. ho etsa hore ho be makgethe ka ho hlatsoa. Tlh. Hloekisisa (hlwe-ki-si-sa) /purify/ Ketsisiso ya ho hloekisa. influenced/ Bokgale ba ho hlohleletsa. Hloenya (hlwen-ya) // Ho fetola tshobotsi ya sefahleho ka ho e mpefatsa. a le mafolofolo ebile a tumme haholo mme a qetelle a tsofetse. Mathata a hloele manolo hodimo: ho boima hofeta kamoo ho neng ho lebeletsoe kateng. (bap.

Mohl. (bap. ho tsitsinya ka matla. ebile e le ka sehlohlolong ha e phatlalatsoa. e be o hlokang eng eo re ka o etsetsang yona? O hloka mosadi monna enoa.128 Hlohlonya (hlo-hlon-ya) /stir. anoint. sefahleho. bokudi bo amang botsitso ba hlooho ya motho. Hloka (hlo-ka) /to be without/ Ho ba ntle le ntho e itseng. Dihloho/ Hlohoana (hlo-hwa-na) (hloohoana) (hlowana) // Mofuta wa bokudi o bonahalang haholo ho lesea. Hlohonolofatsa (hlaw-haw-naw-law-fats-aw) /bless. bless/ Ketsahalo ya ho hlohonolofatsa kapa ho thola tsohle tse lakatsoang kapa tse labalabeloang. Lentsoe le nepahetseng la puo ya Sesotho ke “tlhotlhora” hofeta “hlohlora”. want/ Ho batla ntho e itseng e hlokahalang bakeng sa ho sebedisoa. ( bap. Re utloa hothoe o hloka boitshoaro. Hlohlonyo (hlo-hlon-yo) /activation/ Ketso ya ho hlohlonya: ho etsa hore maikutlo a phahame. mokgehlepetsi. motho ya ka hodimo ka boikarabelo. activate/ Ho etsa hore karolo enngwe ya mmele e nyarohe. shoa). Hlohonolofatso (hlaw-haw-naw-law-fa-tso) /blessing. sefahleho). (bap. lehata. moriri. Ho ja masapo a hlooho: ho nahanisa se boletsoeng. tlhohonolofalo). /bon. ho etsa hore motho a be le lehlohonolo. Hangata lentsoe le nepahetseng bakeng sa motho ke ho “hlokahala” ha ka nqe nngwe “shoele” e sebedisoa bakeng sa phoofolo kapa motho ya kgesehang joalo ka tsotsi. tlhotlhora) Tlh. ho se be le ntho e batlahalang kapa e labalabeloang. diketso kapa monahano wa hae o atlehe ka ho bua. Ho nahana haholo ka boemo bo itseng. Ho baka tsitsinyeho. phatla le ditsebe. Hloho (hlaw-haw) (hlooho) /leader/ Motho eo eleng yena ya ka sehlohlolong. ho etsa hore maikutlo a phahame. Mael. dihloho/ (bap. Pako ya ho tsitsinyeha hoa ntho e neng e eme. Ho nahana ka ho batla tharolloa ya bothata bo itseng. setho sa mmele se ka hodima molala. senketse. Hlokahala (hlo-ka-ha-la) /die/ Hoa motho: ho felloa ke bophelo. Hlohonolofatsoa (hlaw-haw-naw-law-fats-wa) // Boetsuwa ba ho hlohonolofatsa. diketso kapa monahano wa hae o atlehe ka ho bua mantsoe a katleho. kapa se itshetlehileng ka molala. ho shoa. (bap. tlhotlhotso). ho qholotsa ka ho kgotla ka ntho e itseng. (bap. Hlohonolofalo (hlaw-haw-naw-law-fa-law) // Ketso ya ho hlohonolofala: boemo ba ho fumana tsohle tse ntle le tse labalabeloang. ho fela hoa moya nameng. ho timela kapa ho emisa ho hema. Mpho ya lehlohonolo. Tlhotlhonyo). Hlohlora (hlu-hlu-ra) /shake/ Ho tsitsinya ntho ka sepheo sa ho ntsha kapa ho tsholla se ho yona. motho ya eteletseng lelapa pele. 128 . Hlohlotsa (hlo-hlo-tsa) /provoke/ Ho qala ntho ka mokoting ka ho e kgotha ka thupa. benediction/ Ketso ya ho hlohonolofatsa: ho etsa hore motho mmoho le mehopolo. Hloho (hlaw-haw) (hlooho) /headline(s)/ Taba e etellang pele. Hlohonolofala (hlaw-haw-naw-law-fa-la) /to consecrate. Mael. (bap. /bon. Dihloho/. seo eleng mmoko taba wa letsatsi. jj. /bon. Motsoalle wa hlooho ya kgomo: motho eo emong anang le kamano e ntle haholo ya bokgotsi. (mm. Ke hloka chelete haholo. tlhohonolofatso). o bakang boemo bo sa tsitsang ba bokahodimo ba hlooho ya lona. Mohl. Tlh. Hlohonolofaditsoe (hlaw-haw-naw-law-fa-dits-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho hlohonolofatsa. Hloho (hlaw-haw) (hlooho) /head/ Setho sa mmele se akgang boko. Hloka (hlo-ka) /to need. phuwana). ho qholotsa ka ho kgotla ka ntho e itseng. consecrate/ Ho etsa hore motho mmoho le mohopolo. Hlohlotso (hlo-hlo-tso) /provocation/ Ketso ya ho hlohlotsa: ho qala ntho ka mokoting ka ho e kgotha ka thupa. Hlohonolofaditse (hlaw-haw-naw-law-fa-di-tse) // Bokgale ba ho hlohonolofatsa. sekebekoa.

Ho rohakana ha ho hlokahale. ho sitoa ho phethahatsa. ho etsa hore motho a elelloe ketso kapa ketsahalo e itseng. Ho ne ho sa hlokahale hore o ahlamise molomo ha kana. Che kea utloa. ho ba leihlo le nchocho. indispensable/ E batlahalang bophelong. amongst/ Ho bontsha ho se dumellane.129 Hlokahala (//) /necessary. ho shebana le ntho kapa motho ka sepheo sa ho mo tshireletsa kapa ho mo boloka. Hlokahetse (hlo-ka-he-tse) // Bokgale ba ho hlokahala: e felletsoeng ke bophelo. Hlola (hlaw-la) /stay/ Ho dula sebakeng se itseng. essential. Mohl. e leihlo le nchocho. Hlokometse (hlaw-ko-me-tse) /aware. Hlola (hlaw-la) /symbolic/ Ho etsa diketso tse bolelang ho tla hoa ntho e mpe kapa e ntle. Hlokofala (hlu-ku-fa-la) /hurt/ Ho utloa bohloko pelong. ho feta bao ho phehisanoang le bona ka ntoa. Hlokolosi (hlo-ko-lo-si) /vigilant. hlokometswe). Ketsetsano ya ho hlola. Hlokomedisa (hlaw-kaw-me-di-sa) /to notice. re batla dipuisono feela mokgatlong mona. Hlolehile (hlu-le-hi-le) // Bokgale ba ho hloleha. kapa ya makgatheng kapa boemong ba ho elelloa taba. ho bopa kapa ho etsa ntho ‘kgetlo la pele. (mm. ho se utloane ka tsamaiso kapa tsamaisano mmoho. alert. Ketsetso ya ho hlola. Hlokometsoe (hlaw-ko-me-tswe) /protected/ E kapa ya boemong ba ho baballoa: eo tlhokomelo e lebisoang ho yona. Se sa feleng se a hlola: ha ho ketsahalo. ho fapana ka menahano kapa dipuo. e sa kgonang ho phethisa se lebeletsoeng ho tsoa ho yona kapa ho yena. empa taba ya hao ha e hlokahale. bosio ba bokgoni kapa ho phomella. moyeng kapa mmeleng. 129 . cognizant. e dulang e itukisitse. fail/ Ho se kgone ho etsa kapa ho phetha ketso e itseng. batlahala). ketsahalo kapa boemo bo itseng. e bontshang tello. Hlolla (hlawl-la) /to outrage. puo. Bokgale ba ho hlokomela. ho hlokisa thabo moyeng kapa nameng. ho hanyetsana kapa ho se ye mmoho. (bap. ho ba boemong bo hlokang monate. Hlokahale (hlo-ka-ha-la) /unnesessary. e shoeleng kapa e sa pheleng. warn/ Ketsiso ya ho hlokomela: ho fana ka keletso. papadi. tlhokofalo). Hloleha (hlu-le-ha) /unsucceed. Hloko (hlaw-kaw) /careful. ho etsa diketso tse bolelang ho hlaha hoa ntho e itseng. eo eleng yona ya bohlokoa. Hlokomela (hlaw-kaw-me-la) /care. Lehola ha le hlokahale mona. e shebisisang le ho utloisisa se ka etsahalang. Hlolletse (hlawl-le-tse) // Bokgale ba ho hlolla. cautious/ E sedi. eo boteng ba yona bo sa batloeng. ho tsoela pele ka ho etsa ketso kapa ketsahalo e itseng. kelo-hloko). tlhodisano kapa ketso tse itseng. meticulous/ Ho ba hlokolosi kelellong. conscious/ E. Mael. carefull/ Ho ba boemong ba ho bona le ho sheba ketso kapa ketsahalo e itseng. Hlolana (hlu-la-na) /miscommunicate/ Ho se dumellane ka menahano. to hurt/ Ho utloisa bohloko moyeng. unwanted. unimportant/ E sa batlahaleng. Tebello e sa tshoaneng ya batho ba babedi kapa ba fetang moo. e sa dumelehang. puisano kapa ka molaetsa. e sa tloaelehang kapa e kgesehang. Hlola (hlu-la) /defeat. eo ho pheloang ka yona. ho mamedisisa se buuwang. nameng kapa kelellong. Hlolehile (hlu-le-hi-le) /unsuccesful/ E sa kgonang ho atleha. (bap. Hlolana (hlu-la-na) /disagree between. Hlola (hlaw-la) /create/ Ho tlisa bocha sebupuwa kapa sehlodiloeng. (bap. ho ba ka pele ka ho nepa. baffle/ Hoa ketso: e makatsang. e malala a laotsoe. Hlokofatsa (hlu-ku-fa-tsa) /to wound. win/ Ho ba mohlodi. boemo kapa ntho e hlokang pheletso.

ditlholo/ Tlh. Ho hloma lehlaka: ho etsa sesupo sa hore ntlong e itseng ho na le ngoana ya sa tsoa tsoala le motsoetse. array/ Hoa sebetsa: ho bokella kapa ho nka sebetsa kapa dibetsa tse ngata bakeng sa ntoa.130 Hlolletsoe (hlawl-lets-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho hlolla. Hlomphiloe (hlomp-hi-lwe) // Boetsuwa ba ho hlompha. Hlompheha (hlom-pe-ha) /respectful/ Ya kapa e loketsoeng ke tlhompho ka baka la boikokobetso kapa boemo ba yona. ho mamela batsoadi le batho ba baholo. (bap. ho hlonamisa pelo. Bokgale ba ho hlomoha. Hlompha (hlomp-ha) /respect/ Ho bontsha boikokobetso. ho mamela molao le ho bua nnete. ho se tlole molao. hlonama). Hlometse (hlo-me-tse) /armed/ E boemong ba dihlomo: e bonahalang ka dibetsa tse ngata tsa ntoa. ho rateha. Ho hlaha mobung. Hlomola (hlo-mu-la) /to depress. poignant/ Ho bontsha ho hlonama. Hloma (hlu-ma) /to get rich. Hlolohetse (hlu-lu-he-tse) // Bokgale ba ho hlolohela: ya boemong ba ho hopola haholo. Batho babang ba bitsa phoofolo ena “tlholo”. Hlomphile (hlomp-hi-le) // Bokgale ba ho hlompha. ho ananela taelo. equip. e bontshang tlhonamo kapa masoabi. ho ngatafala hoa leruo la motho. ho bontsha tabatabelo. disconsolate. (bap. “to arm”. Hlolohetsoe (hlu-lu-hets-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho hlolohela: ho ba boemong ba ho batla ho bona motho eo eleng kgale a sa bonoe. ho eketseha hoa thuo. ho se tlole molao. Hlomela (hlu-me-la) /germinate/ Hoa semela: ho bontsha ho mela. ho bea kapa ho tshetleha ntho bokahodimo bo le pontsheng. ho ananela taelo ya emong. Mael. letshwao le bonthsang boteng ba lekgabunyane le sa tsoa hlaha. ho ba le keketseho ya monono le nala. Ho ratana ka ho bontshana le ho buelana mantsoe a matle. Ho mpefatsa boemo ba motho emong. Pulo ya mosebetsi wa ho beha moetapele kapa morena. Tlhompheho. boitlhompho. Hloma (hlaw-ma) // Ho tsetela thupa mobung kapa nthong e itseng ka ho hlahisa bokahodimo ba yona. Hlomohile (hlo-mo-hi-le) /sad/ E bontshang ho se thabe. e hlokang thabo kapa monyaka. ho sareloa kapa ho hloka thabo. Ho bontsha mahlomola. ho se etse boithatelo. to stress/ Ho utloisa bohloko ka diketso tse itseng. Mael. ho hloka monate moyeng. 130 . ho rata wa heno. Hlomela (hlaw-me-la) /to arm. Hloloheloa (hlu-lu-he-lwa) /long for/ Boetsuwa ba ho hlolohela. Hlomphana (hlomp-ha-na) /respect each other/ Ketsetsano ya ho hlompha: ho bontsha boikokobetso ho emong. ponahalo le qalo ya kholo ya semela. Ho tshoara hlolo ka boya: ?? Hlolohela (hlu-lu-he-la) /long. Hlolo (//) /type of animal/ Mofuta wa phoofolo?? /bon. ho lakatsa ho bona motho eo eleng kgale a sa bonoe. miss/ Ho hopola motho kapa ketsahalo e itseng. Ho na le batho ba sebedisang lentsoe. Ho bontsha lerato ka ho bua mantsoe a matle. ho hlonamisa ka diketso tse sa rateheng. ho se etse boithatelo. tlhompho). Hlometse (hlu-me-tse) /armed/ Bokgale ba ho hlomela. Hlomamisa (hlu-ma-mi-sa) /inaugarate/ Ho etsa mokete wa ho beha motho ya itseng maemong a hodimo a borena kapa boetapele. ho etsa ketso tse lokileng. e itokiseditseng ntoa le ho hlasela. “ama” eleng sothofatso ya lentsoe la senyesemane. ya batlang ho bona motho kapa ntho eo eleng kgale e sa bonoe. Tlh. ho rata wa heno. ho hlaha hoa semela mobung ka baka la peo e teng ho ona. to prosper/ Ho ba le leruo. Hloma (hlu-ma) /bud/ Ho mela hoa peo e jetsoeng. ho mamela batsoadi le batho ba baholo. Hlomoha (hlo-mu-ha) /sad. ho etsa ketso tse lokileng.

131 Hlomphisa (hlomp-hi-sa) // Ketsiso ya ho hlompha: ho etsa hore motho a hlomphe. Hlooko (hlaw-aw-kaw) /careful/ Ho ba leihlo le nchocho. a tseba ho bina. Hlopha (hlup-ha) /to irk. makgulo ho psha a matala. sefahleho. Hlora (hlaw-ra) /sad/ Ho hloka monyaka. ho beha ka lenane kapa ka tlhatlhamano e makgethe. moriri. phatla le ditsebe. setho sa mmele se ka hodima molala. Ho nahana ka ho batla tharolloa ya bothata bo itseng. ho beha ka lenane kapa ka tlhatlhamano e makgethe. e le kgeleke. senketse. Mael. Tlhomphollo). park/ Ho lokisa ka tatellano. Dia bela dia hloeba. Motsoalle wa hlooho ya kgomo: motho eo emong anang le kamano e ntle haholo ya bokgotsi. ho ba tsebe lethoethoe. Hloname (hlu-na-me) /sad/ Bokgale ba ho hlonama: ya hlokang thabo ka lebaka la ho utloa bohloko pelong. Hlonamisa (hlu-na-mi-sa) /sadden/ Ketsiso ya ho hlonama: ho baka hore motho a lahleheloe ke thabo. (bap. ho ba mofutsana. ho se be le monate pelong. ho etsa hore motho a hlophehe. Hlooho (hlaw-haw) (hloho) /head/ Setho sa mmele se akgang boko. Hlorela (hlaw-re-la) /long for/ Ketsetso ya ho hlora: ho hlora bakeng sa. ho futsaneha. ho hloka monyaka. Ho nahana haholo ka boemo bo itseng. Hlophisitsoe (hlo-phi-si-tswe) /organised/ Boetsuwa le bokgale ba ho hlophisa. ho hloka monate wa ho tsheha. Ketsiso ya ho hlopheha. (mm. Hlonchoa (hlon-chwa) (hlontjhwa) /respected. Hlopha (hlawp-ha) /arrange. Mael. (mm. to file/ Ketsiso ya ho hlopha: ho lokisa ka tatellano. Hlophisoa (hlo-phi-swa) /arranged/ Boesuwa ba ho hlophisa. ho se be le monate pelong. Hlophisitse (hlo-phi-si-tse) /arranged/ Bokgale ba ho hlophisa. ho ba mofutsana. lehata. koma re sala re di otla ka hlooho: motho ho tsofala le ho kgathala ya neng a le motle. Hlompholla (hlom-pul-la) /disrespect/ Ketsollo ya ho hlompha: ho bontsha tello ka ho etsa diketso tse mpe. Hlophehile (hlu-phe-hi-le) // Bokgale ba ho hlopheha. honoured/ Boetsuwa ba ho hlompha. ho futsanehisa. (bap. ho mamedisisa le ho utloisisisa. /bon. hlonamela). tena). a hloke monyaka. (bap. misfiling/ Ketso ya ho hlopholla: ho etsolla se hlophisitsoeng kapa se lokisitsoeng. ho ba mofumanehi. ho hula ka thata. Hlophisa (hlo-pi-sa) /to arrange. misfile/ Ketsollo ya ho hlopha: ho etsolla se hlophisitsoeng kapa se lokisitsoeng. ho tena maikutlo a motho. Hlophollo (hlop-hul-law) /dismantling. Hlophehile (hlu-phe-hi-le) /poor/ Ho ba boemong ba ho hloka dintho tse hlokahalang bophelong. trouble/ Ho tshoenya ka diketso. ho latella ka makgetlo a mangata. (bap. matla. ho sisa pelo. a le mafolofolo ebile a tumme haholo mme a qetelle a tsofetse. tse tsoileng tseleng. Hlopheha (hlup-he-ha) /to be poor/ Ho hloka ntho tse hlokahalang bophelong. Lentsoe le nepahetseng ke “tlhopollo” hofeta “hlophollo”. tlhopollo). a le mobe ebile a hloka matla le botle joalo ka pele. Tlhonamo). Hlopholla (hlop-hul-la) /dismantle. kgahlanong le. sefahleho). Hlophehisa (hlu-pe-hi-sa) /impoverish/ Ho etsa hore motho a futsanehe. kapa se itshetlehileng ka molala. Hlophehisoa (hlu-pe-hi-swa) // Boetsuwa ba ho hlopheha. Hloko). to make ready. ho dula molaleng. ho hloka motlotlo. Hlophisetsa (hlo-pi-se-tsa) /to prepare/ Ketsetso ya ho hlopha. Hlonama (hlu-na-ma) /sad/ Ho lahleheloa ke thabo. Ho ja masapo a hlooho: ho nahanisa se boletsoeng. 131 . ho lahleheloa ke ho tsheha. dihloho/ (bap. Mael. ho sisa pelo.

132

Hlorile (hlo-ri-le) /sad/ Ho ba boemong ba ho hloka monyaka; ho lahleheloa ke ho tsheha; ho hloka monate wa ho tsheha; ho hloka motlotlo. Hlorisa (hlo-ri-sa) /persecute/ Ho sotla motho ka ho mo phedisa ha bohloko; ho mo kgakgatha, ho mo otla, ho mo jarisa moroalo o boima kapa ho etsisa ketso tsohle tse mpe tse boima. Hlorisitse (hlo-ri-si-tse) /persecuted/ Bokgale ba ho hlorisa. Hlorisitsoe (hlo-ri-si-tswe) /persecuted/ Boetsuwa le bokgale ba ho hlorisa. Hloro (hlaw-raw) /pinnacle, apex/ Qhoweng ya thaba kapa moaho; qetellong ya bophahamo ba thaba, moaho kapa ntho e phahameng haholo. (bap. tlhoro). Hlotha (hlu-ta) // Ho ntsha masiba kgohong kapa nonyaneng; ho hlokisa masiba ka ho a poma. (bap. hloba). Hlothaka (hlu-ta-ka) // Phethako ya ho hlotha. Hlotheha (hlu-te-ha) // Ketsahalo ya ho hlotha: ho tsoa masiba ntle le ho a ntsha; ho lahleheloa ke masiba. Hlothile (hlu-thi-le) // Bokgale ba ho hlotha. Hlothola (hlu-tu-la) /clutch, grip, seize/ Ho nka ka ho phamola; ho nka hampe ka ho hula matsohong a motho emong; ho nka ntle le tumello. Hlotholaka (hlu-tu-la-ka) // Phetako ya ho hlothola. Hlotsa (hlo-tsa) /limping/ Ho tsamaya ka ho qhiletsa; ho bontsha temalo motsamaong; ho qhuqha mohatong. Ho se tsamaye hantle ka baka la ho lemala. Hlotse (hlu-tsi) /irreparable, incurable, irremediable/ E sa lokiseheng; e kekeng ya loka; e hlolehang ho fola kapa ho loka. E boemong bo thata ba ho lokiseha. (bap. baehlotse). Hlotse (hlu-tsi) // Bokgale ba ho hlola. Hlotse (hlaw-tse) /Leribe town in Lesotho/ Enngwe ya ditoropo tsa setereke sa Leribe e naheng ya Lesotho e mahareng a setereke sa Berea le Butha-Buthe. Hlotsisa (hlo-tsi-sa) /to limb/ Ketsiso ya ho hlotsa. Ho qhiledisa. Hlotsoe (hluts-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho hlola. Hloya (hlo-ya) /hate/ Ho hloka lerato. Ho se rate motho kapa ntho e itseng. Ho bontsha bobe kapa tlhokeho ya mosa kgahlanong le motho kapa ntho. Ho (hu) /to/ Mohl. Lentsoe le etsang hore leetsi ebe lereho kapa lebitso; lentsoe le tlang pele ho leetsi ho hlalosisa se etsahalang kapa ho hlalosa ketsahalo. Ho tsamaya. Ho bua. Ho thola feela ntle le lebaka. Ho ngangisana ka puo ya Sesotho lolololo. Ho (hu) /by/ Mohl. O tsamaya ka ho noanya. O bua ka ho kenya ditlhapa tse tshabehang. Ke phela ka ho thusoa. Ho (ho) /this one/ Lesupa le bontshang ntho e haufinyane. (bap. hoane). Ho (ho) /exclamation: stop it! Wait!/ Lekgotsa le laelang ho emisa kapa ho kgina. Hoa (hwa) (hwa) /of/ Ya motho kapa ntho e itseng. Seemedi se bontshang thuo ka ho supa seo eleng sa mmuwi kapa mmuwiswa. Mohl. Ho ke hoa mang? Che, ke hoa ka. Hoaka (hwa-ka) /mine/ Seemedi se bontshang thuo ka ho supa hoo eleng hoa moetsi kapa mmuwi. Hoo eleng hoa nna. Hoo ho leng boikarabelong baka. (mm. Hwaka). Hoama (hwa-ma) /of oil: solidify/ Ho thatafala hoa ntho e mafura. (bap. qhibidiha). Hoamisa (hwa-mi-sa) /to solidify/ Ho etsa hore mafura a thatafale. Hoamisitse (hwa-mi-si-tse) // Bokgale ba ho hoama. Hoamisitsoe (hwa-mi-sits-we) // Boetsuwa ba ho hoamisa. Hoamme (hwam-me) // Hoa mafura: a thatafetseng; a tiileng kamora ho hatsela. Hoane (hwa-ni) /that one/ Lesupa le bontshang ntho e hojana. (mm. Hwane). Hoanene (hwa-ni-ni) /that one over there/ Lesupi le bontshang ntho e hojana ka ho toboketsa. (mm. Hwanene).

132

133

Hoanta (hwa-nta) /march, rush, haste, hurry/ Ho tsamaya ka potlako le boikonko; ho tsamaya ka motsamao o hlophisitsoeng joalo ka wa sesole. (mm. Hwanta). Hoantaka (hwa-nta-ka) // Ho tsamaya ka boikonko. Phetako ya ho hoanta. Hoatalla (hwa-tal-la) /persue/ Ho latella ka sekgahla. Ho sala morao ka ho batlisisa se itseng; ho latellisa ka ho botsa dipotso tse latellanang. (mm. Hwatalla). Hoatallela (hwa-tal-le-la) /persue repeatly/ Ho sala morao ka mokgoa oseng motle. Hoayahoaya (hwa-ya-hwa-ya) /internal discomfort/ Ho se be monate ka maleng ka baka la sejo kapa seno se itseng se bakang lesokolla kapa bohloko bo itseng; lekukuno le utloahalang karolong enngwe ya mmele. (mm. Hwayahwaya, hoaeahoaea). Hoba (hu-ba) /because/ Ka lebaka la; ka mora ketsahalo e itseng. Mohl. O na le lehloyo hoba re nyatsa mekgoa ya hae. Re a lla Hoba re utloile ka lefu la hae. O keke wa lematsa kgarebe hoba fela o batla ho kgaohana le wena. Hoba (hu-ba) /after/ Ka mora hore. Mohl. Hoba re tsamaye, ba sala ba tsheha. Hoba (hu-ba) /brink of boiling point/ Ho ba makgatheng a ho bela hoa metsi; ho etsa modumo wa metsi a batlang ho bela. Hobane (hu-ba-ne) /because/ Ka lebaka la; lebakeng la; ka hore ho le joang? ho araba potso kapa lentsoe “hobaneng”. Mohl. Hobaneng o rata leshano tje? Hobane ke tshaba ho bua nnete. Hobaneng o le motenya hakana? Hobane ke ja haholo. Hobaneng (hu-ba-ne-ng) /why/ Ka lebaka lefeng? lebakeng lefe? Ho araba potso kapa lentsoe “hobane”. Mohl. Hobaneng o rata leshano tje? Hobane ke tshaba ho bua nnete. Hobaneng o le motenya hakana? Hobane ke ja haholo. Hobe (ho-be) /so that, in order to/ Hore ho be ka tsela e itseng. Mohl. Re batla hore hobe monate mona lapeng. Tlh. Hangata lentsoe lena “hobe” le ya arohangoa, ho be. Empa ho molemo ho le kopanya ho phema pherekano ya ho hlalosa mantsoe “ho” mmoho le “be” a arohane. Hobe (hu-bi) /bad/ Hoa boemo: bo hlokang monate kapa botle; bo sa kgahliseng; ho hlokahala hoa monate kapa botle. Mohl. Ho hobe ntja di neka maloala. Ho hobe haholo hobanepula e na ka sefako. Hobela (hu-be-la) /dance/ Ho fochosela ka ho phahamisa maoto; ho etsa motjeko wa setho wa banna ba Basotho. (bap. mohobelo). Hobela (//) /batter, cane, thwack/ Ho natha ka phafa kapa ka kubu; ho mamola ka kubu kapa phafa. (bap. otla, shapa). Hobula (ho-bu-la) /bark/ Hoa ntja: ho etsa modumo kapa sello sa khalefo kapa bohale ba ntja; ho lla hoa ntja kapa phoofolo e tshoanang le yona. (bap. bohola). Hobutse (ho-bu-tse) /barked/ Bokgale ba ho hobula. Tem. Bongata ba Basotho ba re lentsoe le nepahetseng haholo ke “bohola” le “bohotse” hofeta “hobutse” le “hobula”. Hochang (ho-cha-ng) /fellow, chap, guy, bloke/ Motho eo ho buuwang ka yena ha a etsa ketso e kgethehileng; motho, haholo e motona, ha ho hlalosoa seo a se etsang se itseng ka tsela ya bosoasoi. /bon. Bachang/ Tlh. Le ha lentsoe lena “hochang” le utloahala joalo ka mantsoe a mabedi eleng “ho” le “chang”, ho molemo ho le sebedisa le kopane ho fana ka moelelo o utloahalang. (bap. moeka). Mohl. Hochang ha ho utloisisi hore seo a se etsang ha se ya loka. Ke ha hochang ho mo tsipa ka lenala. Hodima (hu-di-ma) /on top of/ Ka nqa ya sebaka se phahameng; moo ho phahameng; ka nqa e hodimo ya lehlakore; lelatodi la tlasa. Hodimo (hu-di-mu) /high/ Bophahamong kapa moo mahlo a lelalang ha a tadima; sebakeng kapa lehlakoreng le phahameng. Mael. Ho ya le kgongoana hodimo: ho itebala kapa ho lebala ka se kotsi se ka etsahalang. Mael. Mathata a hloele manolo hodimo: ho boima hofeta kamoo ho neng ho lebeletsoe kateng. Ha ho bonolo ho ya ka tsela eo eneng e nahannoe.

133

134

Hodimo (hu-di-mu) /up/ Nqa ya sebaka se phahameng; lehlakoreng le yang bophahamong ntle le tlase. Mael. Mathata a hloele manolo hodimo: ho boima hofeta kamoo ho neng ho lebeletsoe kateng. Ha ho bonolo ho ya ka tsela eo eneng e nahannoe. Hodisa (hu-di-sa) /enlarge, extand, expand/ Ho eketsa boholo, bophara, botenya kapa bolelele; ho etsa hore ntho e be kgolo. Hodisa (//) /raise/ Ho kokomosa hlama kapa sejo se itseng; ho eketsa boholo. Hoeba (hwe-ba) /trade/ Ho sebetsana le tsa kgoebo; ho etsa mosebetsi wa ho reka le ho rekisa; ho etsa mosebetsi wa mohoebi. (mm. hweba). Hoebisa (hwe-bi-sa /trade in/ Ketsiso ya ho hoeba: ho rekisa le ho reka. Hoechetsa (hwe-che-tsa) /murmur, whisper/ Ho bua ka ho etsa modumo o sa utloahaleng; ho buela fatshe ka lentsoe le tlase. (mm. Hwetjhetsa). Hoeela (haw-ye-la) (hweela) /mate: of animals/ Ho kotana hoa diphoofolo; ho bokana kapa ho kopana ka ho emarisana hoa diphoofolo. (bap. hoela). Hoehla (hwe-hla) /wave hand/ Ho phahamisetsa letsoho ka sepheo sa ho dumedisa kapa ho bitsa motho ya hojana. (mm. Hwehla). Hoela (hwe-la) /of animals: to mate/ Ho kotana hoa diphoofolo ho bakoang ke ho palesa hoa e tshehadi. (mm. hwela) Tlh. Mmadi a ele hloko hore mantsoe, “hoela” (hoeela) le “hohela” a na le meelelo e fapaneng. Hoelehetsa (hwe-le-he-tsa) /yell, shout/ Ho phahamisa lentsoe haholo ka baka la ho bitsa motho kapa ntho e itseng; ho phahamisa lentsoe bakeng sa ho batla thuso. Hoeleketsa (hwe-le-ke-tsa) /stammer, stumble/ Ho bua ka tsela e sa hlakang ka baka la bokudi bo itseng; ho bua joalo ka lehoeleketsi kapa lehoelea. (bap. lehoelea). Hoeleketso (hwe-le-ke-tso) /stammering, stumbling/ Ketso ya ho hoeleketsa: ho bua ka tsela e sa hlakang ka baka la bokudi bo itseng; ho bua joalo ka lehoeleketsi kapa lehoelea. (bap. lehoeleketsi). Hoeletsa (hwe-le-tsa) (hoelehetsa) /yell, shout/ Ho phahamisa lentsoe haholo ka baka la ho bitsa motho kapa ntho e itseng; ho phahamisa lentsoe bakeng sa ho batla thuso. Hoeloa (hwe-lwa) // Boetsuwa ba ho hoela. (mm. hweelwa). Hoerea (hwe-ri-a) /to disagree, quarrel, wrangle/ Ho hanyetsana: ho se dumellane ka dipuo kapa ka maikutlo; ho loantshana ka diketso le ka dipuo. (bap. ngangisana) Hoereana (hwe-ri-ana) /disagree, quarrel, wrangle/ Ketsetsano ya ho hoerea: ho se dumellane ka dipuo kapa ka maikutlo; ho loantshana ka diketso le ka dipuo. Hoereano (hwe-ri-a-naw) /disagreement, wrangling/ Ketso ya ho hoereana: boemo ba ho se dumellane ka dipuo kapa ka maikutlo; ho loantshana ka diketso le ka dipuo. Hoeso (hwe-su) /my thing/ Seemedi se bontshang thuo ka ho supa hore ntho ke ya mmuwi kapa moetsi; ntho eo eleng ya mmuwi kapa moetsi. (mm. hweso). Hoetla (hwe-tla) (hwetla) /autumn/ Nako ya selemo e tlang ka mora Lehlabula pele ho Mariha; nako ya selemo e qalang ka kgoedi ya Tlhakubele hofihlela ka kgoedi ya Motsheanong ka boroa ba lefatshe. (bap. lehlabula, mariha, selemo). (mm. hwetla). Hoetse (hwe-tse) // Bokgale ba ho hoela. Hoetsoe (hwe-tswe) // Boetsuwa le bokgale ba ho hoela. Hofe (ho-fe) /which one/ Lebotsa le bontshang ho batla ho tseba ka ho qolla ntho eo ho buuwang ka yona. Mohl. Ke hofe hona ho? O batla hofe? Hofeng (ho-fe-ng) /which one/ Lebotsa le bontshang ho batla ho tseba ka ho qolla ntho eo ho buang ka yona ka ho toboketsa. Mohl. Ke hofeng hona ho? O batla hofeng? O bua ka hofeng? Hofeta (hu-fe-ta) /more than/ Ka tsela e ka hodimo ho enngwe; ka tsela kapa mokgoa o motle kapa o mobe ha ho bapisoa le omong o boleloang. Tem. Lentsoe

134

135

lena, “hofeta” le utlohala joalo ka karolo ya mantsoe a mabedi a fapaneng: “ho feta”. Sepheo sa ho a kopanya ho etsa lentsoe leleleng ke ho qoba pherekano e ka hlahang ya ho hlalosa lentsoe, “feta” le ikemetse. Empa moo le sebedisoang leleleng ke ha le hlalosa motsamao joalo ka ha re ka re: “a feta pela sefate”. “A feta ho se ya mmonang”. Mona lentsoe lena le hlalosa ho tlohela ka morao; ho matha haholo ka sepheo sa ho feta motho kapa ntho. (bap. feta). Hofihlela (ho-fi-hle-la) /untill, till/ Ka nako e hlalosoang ka mora potso; ka nako e boleloang ka ho hlalosa. Tem. Lentsoe lena, “hofihlela” ke karolo ya mantsoe a mabedi a fapaneng: “ho fihlela”. Sepheo sa ho a kopanya ho etsa lentsoe leleleng ke ho qoba pherekano e ka hlahang ya ho hlalosa lentsoe, “fihlela” le ikemetse. (sheb. fihlela bakeng sa tshebediso). Hofola (hu-fu-la) /pull roughly/ Ho hula ha bohloko ka thata; ho hula ntle le qenehelo ka ho utloisa bohloko. (bap. tsukutla, hulaka). Hofolaka (hu-fu-la-ka) // Phetako ya ho hofola: ho hofola ha ngata. Hofotse (hu-fu-tse) // Bokgale ba ho hofola. Hofotsoe (hu-futs-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho hofola. Hoha (ho-ha) /hi, hello! Hola!/ Tumediso kapa tumedisano ya banna; lekgotsa le sebedisoang ho dumedisa motho e motona. Mohl. Hoha monna heso!! Hohang (ho-ha-ng) /of course no!/ Lekgotsa le bontshang khanyetso kapa ho se dumella le ketso kapa ketsahalo e itseng. (bap. Lekgale) Mohl. Nkekebe ka tsamaya hohang! Che, hohang ha ho joalo! Hohela (haw-he-la) /attract, attractive/ Ho nkeha kapa ho bitsa ka baka la chebahalo e ntle; ho kgahla leihlo; ho ba le chebeho e ntle. (bap. hoeela). Hohetse (ho-he-tse) // Bokgale ba ho hohela. Hohetsoe (ho-he-tswe) /attracted/ Boetsuwa le bokgale ba ho hohela. Hohla (hu-hla) /abrase/ Ho etsa hore ntho e mahoashe e be boreledi; ho tlosa lerole kapa dithole nthong e itseng ka ho e otlanya le lebota. Ho sebedisa sefalo ho tlosa mahoashe. Hohla (//) /thwack/ Ho shapa kapa ho natha ka ho kopanya le mabota. Hohle (ho-hle) /everywhere/ Sebakeng sohle; kae le kae moo mahlo a finyellang teng; sebaka ka botlalo le bophara ba sona. (bap. kae-kapa-kae). Hohle-hohle (//) /everywhere/ Sebakeng sohle; kae le kae moo mahlo a finyellang teng; sebaka ka botlalo le bophara ba sona. (bap. kae-kapa-kae). Hohlehohle (ho-hle-ho-hle) /by all means/ Ka tsela yohle eo ho kgonahalang ka yona; ka mekgoa yohle e teng. Mohl. O tlamehile ho fihla ka hohlehohle! Hohola (hu-hu-la) /erode/ Hoa mobu: ho nkoa ke metsi kapa moya nakong tsa pula ya sekgohola le moya o mongata; ho tsamaisa mobu le metsi kapa moya; ho nkoa ke metsi . (bap. kgohola). Hohola (hu-hu-la) /eradicate, efface, root out/ Ho tlosa ka sefefo; ho fedisa ka sekgohola; ho ntsha kapa ho timetsa ka sefefo. Hoholeha (hu-hu-le-ha) /effaceble/ Ketsahalo ya ho hohola: ka tsela ya ho tsamaisa mobu le metsi kapa moya; ho nkoa ke metsi. Hoholella (hu-hu-lel-la) /efface with/ Ho hohola mmoho le; ho nkoa hoa mobu ke metsi kapa moya mmoho le. Hohong (ho-hu-ng) /another one/ Seemedi se bontshang ntho ka ho e qolla hara tse ding. (bap. Emong, babang, tseding, enngwe, lethonyana). Hoja (ho-ja) /if/ Ebang ka; ebang wa, ebang ra; ebang tsa; ebang ya. (bap. ebang) Hojana (hu-ja-na) /further/ Hole hanyane; bohole bo fetang bo tloaelehileng.

135

136

Hojane (ho-ja-ni) only if/ Ebang ke ile ka; ebang o ile wa, ebang re ile ra; ebang di ile tsa; ebang e ile ya (bap. ebang). Hojaneng (ho-ja-ni-ng) /only if/ Ebang ke ile ka; ebang o ile wa, ebang re ile ra; ebang di ile tsa; ebang e ile ya (bap. ebanyaneng). Hoka (hu-ka) /connect/ Ho kopanya ntho kapa sebaka le; ho etsa hore ntho di kopane; ho etsa hore dintho di be mmoho. Hokae (hu-ka-e) /where/ Lesupa le bontshang sebaka ka ho botsa; lentsoe le batlang ho tseba sebaka. Mohl. O ya hokae ha o tloha mo? Ke motho wa hokae eo? Hokahana (hu-ka-ha-na) // Ketsahalo ya ho hokahanya. Hokahantse (hu-ka-han-tse) // Bokgale ba ho hokahanya. Hokahantsoe (hu-ka-hants-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho hokahanya. Hokahanya (hu-ka-han-ya) /amalgamate, combine, connect/ Ho etsa hore dibaka di kopane; ho etsa hore dintho tse itseng di be mmoho tlasa taolo e le nngwe. Ho etsa hore bongata e be bonngwe. (bap. kopanya). Hoki (ho-ki) /pig/ E nngwe ya diphoofolo tsa hae eo hangata e bang tenya, e jang dimela kapa nama, ebile e le bohlasoa haholo. /bon. dihoki/ (bap. kolobe). Hoko (ho-ko) /pig-sty/ Ntlo ya hoki; lahae la kolobe; moaho wa fariki. Hola (hu-la) /grow/ Ho eketseha hoa mmele ka bolelele kapa botenya; ho eketseha hoa kelello ka baka la dilemo tse phetsoeng. Hola (ho-la) /that one/ Lesupa le bontshang ntho e hole; lentsoe le supang ntho e hole. (bap. hoane). Hole (hu-le) /far away, distance/ Sebaka seo ho nkoang nako e telele ha ho uwa ho sona; sebaka seo seseng haufi kapa haufinyana. Holea (hu-le-a) /to tie an animal/ Ho tlama ka thapo, ketane kapa ropo; ho tlama ntho, motho kapa phoofolo hore e se balehe. (mm. Kholeo). Holea (hu-le-a) /enslave/ Ho etsa hore motho e be lekgoba; ho etsa hore motho a be ditlamong kapa chankaneng; ho etsa hore ntho kapa motho a se lokolohe, itaole kapa a se ipusi. (bap. kgolehong) (mm. Kholeo, kholehong). Holeng (hu-li-ng) /that is, the way that is/ Ka tsela eo ntho, ketso, mokgoa, tlhaloso kapa boemo bo etsahalang ka teng. Mohl. Ka tsela eo holeng thata ka yona. Ka tsela eo holeng hole ka teng ha ke bone hore ke tla fihla. (bap. oleng, seleng). Holo (haw-law) /hall/ Moaho o moholo oo ho etsetsoang mokete o itseng teng. Holoba (haw-law-ba) /creep/ Ho tsamaya joalo ka ntho e hlokang maoto; ho hosha ka mpa fatshe. (bap. hahaba, kgasa, huhuba). Holobela (haw-law-be-la) /creep towards/ Ketsetso ya ho holoba. Holobile (ho-lo-bi-le) // Bokgale ba ho holoba. Holobisa (ho-lo-bi-sa) /to creep down/ Ketsiso ya ho holoba. Holobisoa (ho-lo-bi-swa) // Boetsuwa ba ho holoba. Holofaditse (haw-law-fa-di-tse) /crippled/ Bokgale ba ho holofatsa. Holofaditsoe (haw-law-fa-di-tswe) /crippled/ Boetsuwa le bokgale ba ho holofatsa. Holofala (haw-law-fa-la) /crippled/ Ho se tsebe ho sebedisa setho kapa ditho tse itseng tsa mmele ka baka la kotsi; ho hloleha ho sebedisa ditho tsa mmele ka baka la temalo ya boko kapa bokudi bo itseng. Holofatsa (haw-law-fa-tsa) /to cripple/ Ho etsa hore ntho kapa motho a hlolehe ho sebedisa setho sa mmele, kapa kelello ka baka la bokudi, temalo kapa kotsi e itseng. Holofatsoa (haw-law-fa-tswa) /crippled/ Boetsuwa ba ho holofatsa. Holofetse (haw-law-fe-tse) /crippled/ E boemong ba kholofalo: e sebopehong se sa kgoneng ho sebedisa setho kapa ditho tse ding tsa mmele ka lebaka la ho lemala kapa ho tsoa kotsi. (bap. omelletse, kokobane).

136

137

Homa (hu-ma) // Ho kuta moriri hanyane; ho poma moriri kapa boya ka hodimo feela; ho se kutisisi moriri. Homa (hu-ma) // Ho etsa eka o shapa motho ka ntho e itseng empa hose joalo; ho etsa eka ntho e itseng e ya otloa empa ho se joalo. Homahoma (hu-ma-hu-ma) // Phethako ya ho homa: ho etsa, ka makgetlo, eka o shapa motho ka ntho e itseng empa hose joalo. Homela (hu-me-la) // Ho apareloa ke bohome: ho potapotoa ke peo ya semela se homelang. (bap. bohome). Homeloa (hu-me-lwa) // Boetsuwa ba ho homela. Hometse (hu-me-tse) // Bokgale ba ho homela. Hometsoe (hu-mets-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho homela. Homme (hum-me) /consequently/ Ka hoo; ka baka leo kapa ketsahalo eo. Hommeng (hum-ming) /consequently/ Ka hoo; ka baka leo kapa ketsahalo eo. Homohomo (haw-maw-haw-maw) /confabulate, confabulation/ ho ba le puo kapa puisano e sa tsitsang kapa e hlokang botio. Mohl. Ha re ke re re homohomo nna le wena. (bap. lehomohomo). Homohomotha (haw-maw-haw-mut-ha) /to confabulate/ Ho bua le motho kapa ho ba le puisano e sa tsitsang kapa e hlokang botio. Homohomotho (haw-maw-haw-mut-haw) /confabulation/ Ketso ya ho homohomotha: puisano e hlokang botio; puo ya bosoasoi. Homohomotsa (haw-maw-haw-maw-tsa) (confabulate) Ho bua le motho kapa ho ba le puisano e sa tsitsang kapa e hlokang botio. Homohomotso (haw-maw-haw-maw-tso) (confabulation) Ketso ya ho homohomotsa kapa ho ba le puisano e hlokang botio. Homotha (hu-mu-ta) /chat/ Ho bua le motho emong ka thoko ho kopano; ho bua thoko ho sehlopha kapa kopano. (bap. lehomohomo). Homotho (haw-mut-haw) /chatting/ Puisano kapa puo ka thoko ho kopano kapa sehlopha sa batho. (bap. lehomohomo) . Hona (ho-na) /this one/ Lesupi le bontshang ntho e haufinyana; lentsoe le supang ntho e haufinyana. (bap. hoane, hola) Mohl. Ke batla hona ho hotlenyana. Hona (haw-na) /this/ Mohl. Hona ho batla ho lokisoa. Hona ho monate. Hona (hu-na) /there is, are/ Lentsoe le supang le ho bontsha ho teng, se teng, ba teng kapa tse teng, Mohl. Hona le monyenyetsi wa hore sefefo se tla kgutla. Hona le puo e itseng. Hona le batho ba ratang ho etsa ngangisano ka puo ya Sesotho. Honajoale (haw-na-jwa-le) /now/ Ka sona sebaka sena; ka nako yona ena; ntle le kgale kapa hosane; eseng maobane kapa kamoso. (bap. hanghang, hajoale, nengneng, neng-kapa-neng) (mm. Honajwale). Honana (ho-na-na) /this one here/ Lesupi le bontshang ntho e haufinyana ka ho toboketsa; lentsoe le supang ntho e haufinyana ka ho toboketsa. Honela (ho-ne-la) /giant/ Motho ya mmele o moholo, o phahameng, o nang le ditshika tse kgolo, ebile o le matla haholo; motho ya nang le matla a maholo a mmele; lekejakejane la motho. (bap. senatla). Honeneng (hu-ni-ni-ng) /untill when/ Ho fihlela neng; keneneng. (bap. Keneneng). Honeng (hu-ni-ng) /how long, untill when/ Ho fihlela neng. (bap. keneng). Hong (hu-ng) /what thing/ Lebotsa le botsang ka ho qolla diemedi kapa lesupa joalo ka hona, hono, jj. Mohl. Ke hong hoo? Hoo ba buang ka hona ke hong? Hong (hu-ng) /coincidental, coincidence, happening same time/ Ka nako e le nngwe; ka nako e tshoanang.Tsela eo diketsahalo kapa ketso e etsahalang ka nako e le nngwe. Ho etsahala ka nako e le nngwe. (bap. sehong).

137

138

Hono (ho-nu) /that one/ Lesupa le bontshang ntho e hojana. Honohela (hu-nu-he-la) /to envy/ Ho bontsha maikutlo a lehloyo la ho se kgotsofale ke ketso e itseng e amanang le lerato la yona. Honono (ho-nu-nu) /that one over there/ Lesupa le bontshang ntho e hojana ka ho toboketsa. Honya (hon-ya) // Ho kenya ntho e motsu leihlong ka sepheo sa ho le ntsha. Honye (hon-ye) /exclamation: inside it goes!/ Lekgotsa le bontshang ho nyamela kapa ho honyela ka potlako. Honyela (hon-ye-la) /shrinking, to contract/ Ho etsa hore ntho e be nyane ka sebopeho; ho nyenyefatsa ka tsela e itseng. Honyella (hon-yel-la) /hide/ Ho ipata kgocheletsaneng; ho tshirela ka morao ho ntho e itseng; ho se bonahale nakoana. Honyellisa (hon-yel-li-sa) // Ketsiso ya ho honyella. Honyetsa (hon-ye-tsa) /to shrink/ Ho etsa hore ntho ebe nyane; ho nyenyefatsa. Honyetso (hon-ye-tso) /shrinkage/ Ketso ya ho honyetsa: ho etsa hore ntho ebe nyane kapa e nyenyefale. (bap. khonyetso). Hopola (hu-pu-la) /remember/ Ho tlisa kelellong; ho etsa hore ketso kapa ketsahalo e se lebalehe; ho beha monahanong. Ho kgutlisa monahano wa ketsahalo ya pejana. Hopola (hu-pu-la) /commemorate/ Ho etsa sehopotso sa ketsahalo ekileng ya etsahala kgale; ho tlisa bocha pale e etsahetseng kgale. (bap. Sehopotso, khopolo). Hopotsa (hu-pu-tsa) /remind/ Ketsiso ya ho hopola: ho etsa hore motho a hopole. Hora (haw-ra) /an hour/ Metsotso e mashome a tsheletseng; metsotsoana e dikete tse tharo le makgolo a tsheletseng. /bon. dihora/. Hora (//) // Ho tlosa masalla a dijo, pitseng kapa sejaneng, ka letsoho kapa ntho e itseng. ho fatuka bohlasoa. Hore (hu-ri) /so that/ Ka tsela e tla lebisa ketsahalong enngwe e itseng; ka mokgoa o tla baka ketsahalo enngwe e boleloang. Mohl. Hore o tsebe ho atleha, o tlameha hore o ithute haholo. Hore o seke wa lemala, o tlameha ho itlhokomela. Hore (//) /that explains the reason/ Se hlalosang seo ho buang ka sona; se bolelang ntho e etsahalang kapa seo ho buuwang ka sona. Mohl. Ho etsa hore mollo o tuke. Ho etsa hore ntho di loke. Ho bua hore ho kgaowe moo ho kgoehlang. Ho bina hore lentsoe le che kapa le fele. Horeng (hu-ri-ng) /why/ Lebotsa le batlang ho tseba lebaka leo ntho e etsahalang ka lona; lentsoe le sebedisoang ho batla ho tseba lebaka la ketsahalo kapa ketso. Ka lebaka lefeng? lebakeng lefe? Mohl. Horeng wena o re sia? Tem. Hangata Basotho ba Borwa ha ba sebedise lentsoe lena “horeng” empa ba kgetha lentsoe “hobaneng”. Horisa (ho-ri-sa) /to remove remnants, efface/ Ketsiso ya ho hora: ho tlosa masalla a dijo, pitseng kapa sejaneng, ka letsoho kapa ntho e itseng. Horoto (haw-raw-taw) // Lerapo kapa lesela le thata le sebedisoang ho tshehetsa sale ho potoloha mpa ya pitsi e qhanehoang e tlo kalangoa. /bon. dihoroto/. Horula (ho-ru-la /to drain/ Ho tlosa masalla a metsi kapa ntho e metsi ka hara pitsa kapa setshelo; ho metsa se salletseng ka setshelong ka letsoho kapa ntho e itseng. Horuloa (ho-ru-lwa) /drained/ Boetsuwa ba ho horula. Horutse (ho-ru-tse) /drained/ Bokgale ba ho horula. Horutsoe (ho-ru-tswe) // Boetsuwa le bokgale ba ho horula. Hosa (ho-sa) /sillyness/ Ho etsa ketso tse mpe; ho bua dipuo tse tshabehang; ho hloka boitshoaro bo botle. Tlh. lentsoe lena le utloahala joalo ka popo ya mantsoe a mabedi eleng “ho” le “sa”. (bap. sele).

138

139

Hosane (hu-sa-ni) /tommorow/ Letsatsi le latelang la kajeno; letsatsi le tlang ha ho fela la kajeno; kamoso. Hosanna (ho-san-na) /hosanna/ Mohoo o moholo wa ho rorisa Modimo kapa Morena Jesu; pina ya thoriso e binoang ka modumo o moholo. /bon. Dihosanna/. Hosasa (ho-sa-ni) /tommorow/ Letsatsi le latelang la kajeno; letsatsi le tlang ha ho fela la kajeno; kamoso kapa letsatsi le hlahlamang la kajeno. (bap. bokamoso). Hose (hu-si) /not, without, opposite of/ Lehanyetsi kapa lefetodi le supang ho hanana kapa ho hanyetsana le boemo bo itseng: ntle le; eseng. Tem. Lentsoe lena, “hose” ke karolo ya mantsoe a mabedi a fapaneng: “ho le se”. Sepheo sa ho a kopanya ho etsa lentsoe leleleng ke ho fedisa pherekano e ka hlahang ya ho hlalosa lentsoe, “se” le ikemetse. (sheb. “se” bakeng sa tshebediso). (bap. Ntle). Hosea (ho-se-a) /Hosea/ Buka ya bibele ya bomashome a mabedi le metso e robedi (28) testamenteng ya kgale. Hosele (hu-si-li) /elsewhere, something else/ Sebakeng seseng se sa tshoaneng le seo ho buuwang ka sona. Ho fapaneng le se batloang kapa se hlokahalang. Hoseng (hu-se-ng) /in the morning/ Nako pele letsatsi le chaba kapa ka mora hore le chabe; nako e qalang letsatsi. Hosengjoalo (hu-si-ng-jwa-lo) /otherwise/ Ka tsela enngwe; ka lebaka leleng; ka mokgoa omong. Ebang hose joalo. Ebang ho sa be ka tsela e itseng.Tem. Lentsoe lena, “hosengjoalo” ke karolo ya mantsoe a mabedi a fapaneng: “hoseng le joalo”. Sepheo sa ho a kopanya ho etsa lentsoe leleleng ke ho fedisa pherekano e ka hlahang ya ho hlalosa mantsoe, “hoseng” le “joalo” a ikemetse. Hosha (ho-sha) /to move with a belly/ Ho tsamaya ka mpa; ho tsamaya ka ho phesha. Hosha (ho-sha) /sound of river water/ Ho etsa modumo wa metsi a noka a sa phalleng ka potlako. Hoshe (haw-she) /I love you!/ Lekgotsa le bontshang hore motho e motona o rata e motshehadi; lentsoe le sebedisoang ho joetsa kgarebe hore e ya ratoa. (bap. Sechu, senyamo). Hosho (ho-shu) /exclamation: sudden emptying!/ Lekgotsa le bontshang ho tshela kapa ho tsholla, ho tsoa mokotleng kapa setshelong, hoa ntho e itseng. Hosholetsa (hu-shu-le-tsa) /give one’s share/ Ketsetso ya ho hoshotsa: ho tshella, arolela kapa ho tshollela. Hoshotsa (hu-shu-tsa) /give by emptying/ Ho fa kapa ho arolela ka ho tshela sohle, tsohle kapa hohle ho ka mokotleng kapa setshelong. Hotela (ho-te-la) /igniting/ Ho tuka hoa mollo; ho bontsha lelakabe le mosi hoa mollo. Ho lakabela hoa mollo. Hotetsa (ho-te-tsa) /to ignite/ Ho etsa hore mollo o tuke. (bap. lakabetsa). Hothoe (hut-hwe) /it is said/ Ho fanoa ka taelo ya hore; ho bolela hore. Tlh. Hangata lentsoe lena le sebedisoa le arohane: “ho thoe”. Sena se baka hore lentsoe, “thoe” le hlalosoe leleleng, eleng ntho e sa kgonahaleng hobane “thoe” kapa “thwe” e le nngwe hae fane ka moelelo o utloahalang. (mm. Hothwe). Hotsula (ho-tsu-la) /disconnect from the soil, root out/ Ho ntsha semela mobung; ho epolla sejalo ka ho se hula mobung mmoho le methapo ya sona. Ho tlisa bokatlase ba semela kahodimo. (mm. Khotsulo). (sheb. Motsula bakeng sa tshebediso). Hotsulaka (ho-tsu-la-ka) // Phetako ya ho hotsula. Hotsulo (ho-tsu-law) /rooting out/ (sheb. Khotsulo bakeng sa tshebediso). Howa (hu-wa) /uproar/ Ho bontsha mohoo; ho tletleba hoa sechaba kapa batho ba bangata ho bontshang boipelaetso bo boholo kgahlanong le ketso e mpe.

139

140

Howa (//) (hooa) /grievance noise/ Ho etsa mohoo: ho buela hodimo ka ho se kgotsofale ke ketsahalo e itseng; ho etsa sello sa tletlebo kapa boipelaetso. Hube (hu-be) /exclamation: birds expelling/ Lekgotsa le sebedisoang bakeng sa ho tebela le ho balehisa dinonyana tse senyang masimong; lentsoe le sebedisoang ho leleka ka ho kgotsa dinonyana serapeng sa dijalo. Huhuba (hu-hu-ba) /of a dress or trouser: to dangle to the ground/ Hoa seaparo, haholo mose kapa borikgoe bo boholo: ho leketlela fatshe kapa ho thetsa fatshe. Huhubile (hu-hu-bi-le) /dangled/ Bokgale ba ho huhuba. (bap. leketlisa). Huhubisa (hu-hu-bi-sa) /cause to dangle on the ground/ Ketsiso ya ho huhuba. Huhubisoa (hu-hu-bi-swa) /dangled/ Boetsuwa ba ho huhuba. (bap. leketlisoa) Hula (hu-la) /pull/ Ho tosa ntho kapa motho hore a atamele; ho atametsa kapa ho bula ka ho sututsa nqa ya moetsi. Hulahula (hu-la-hu-la) /to pull irksomely/ Ho tosa kapa ho hula motho ka tsela e sa kgotsofatseng; ho hula ka makgetlo a mangata, hampe. (mm. khulakhulo). Hulahulanya (hu-la-hu-lan-ya) // Ketsiso ya ho hulahula. (mm. khulakhulanyo). Hulaka (hu-la-ka) // Phetako ya ho hula: ho tsitsinya ntho e boima, e thata, ka ho sebedisa matla a mangata; ho tsitsinya ntho e itseng hampe. (bap. tsukutla, hofola). Hulakanya (hu-la-kan-ya) // Ketsisiso le phetako ya ho hula. Hulakanyoa (hu-la-kan-wa) // Boetsuwa ba ho hulakanya. Hulanya (hu-lan-ya) // Ketsahalo ya ho hula: ho hula ka makgetlo, hampe kapa ka tsela eo eseng ntle.

140

141

Iii

PALE: Tlhaku ya borobong (9) ya Sesotho. Bongata ba mantsoe a qalang ka “I” ke maetsi a bitsoang maiketsi kapa leiketsi. Hona ho bolela hore tlhaku efe kapa efe enang le leetsi eka qala ka “I”. Hona ho bontsha hore ketso e etsahala ho moetsi. Mohlala: bona=ipona, sheba=icheba, tsamaya=itsamayela, hlanya=itlhantsha, araba=ikaraba, ruta=ithuta. Sena se etsa hore tlhaku “I” e be le mantsoe a mangata ao eseng a semelo. Hape, leiketsi kapa lentsoe le qalang ka tlhaku “I” le ka etsa pokeletso ya mantsoe (vocabulary) a fetang leshome leleleng. Mohl. Lentsoe “utloa” le tsoala mantsoe a latelang: ikutloa, utloella, utloang, utloahala, utloahatsa, utloanang, utloe, utloile, utloileng, utloana, utloisisa, utloisa, kutlo, kutloano, kutloisiso, kutloiso, kutloahalo, kutloahatso, maikutlo, moikutloi. Mantsoe ana kaofela a ka fana ka meelelo e fapaneng ha a hlalosoa. Tlhokomediso: hase maetsi ohle a qalang ka tlaku “I” a bitsoang maiketsi (leiketsi). Ho ntse hona le maetsi a semelo a qalang ka tlaku ena. Mohl. idibanya, ila, ine, inolla, inetse, jj. Bongata ba maetsi a qalang ka “I” a fetohela ho “BO” ha eba mareho. Mohlala: ikarabela=boikarabelo, ipona=boipono, itsamaisa=boitsamaiso, Ikaha=boikaho, ikisa=boikiso, ikarabela=boikarabelo, jwalo jwalo. Ha se mantsoe kaofela a bitsoang maiketsi a kenyeleditsoeng tlhaku ena- empa ho kgethiloe mantsoe a tloaelehileng feela. I (ae) /i/. I (i) /prefix/ Sehlongoapele se etsang hore leetsi ebe leiketsi ka ho hokeloa qalong ya lentsoe. Mohl. Ichapa=shapa, ipolaya=bolaya, icheba=sheba, inamolela=namolela, itsamayela=tsamaya, ikgalema=kgalema, ikgalemela=kgalemela, ithuta=ruta, inahanela= nahanela, ipoba=bona, ichadima=shadima, ipuella=buella, jj. Ichadima (i-cha-di-ma) // Leiketsi la ho shadima. Ho sheba bowena (mm. boichadimo, chadimo, shadimana, shadimile, shadimisisa, shadimme, shadinngoe). Ichahlisa (i-cha-hli-sa) // Leiketsi la ho shahlisa. (mm. boichahliso, shahlile, shahlisoa, shahlisitse, shahlisitsoe, moichahlisi). Ichapa (i-cha-pa) // Leiketsi la ho shapa. (mm. boichapo, shapeha, chapeho, shapile, shapiloe, shapana, chapano, shapisa, shapisoa, chapiso, moichapi). Icheha (i-che-ha) // Leiketsi la ho cheha. (mm. boicheho, chehile, chehiloe, chehoa, cheholla, chehollo, cheholloa, chehana, chehano, mochehi). Ichekela (i-che-ke-la) /dig for oneself/ Leiketsi la ho chekela. (mm. boichekelo, chekeloa, cheketse, cheketsoe, chekile, chekiloe, mocheki). Ichena (i-che-na) // Leiketsi la ho shena. (mm. boicheno, shenela, sheneloa, shenne, shennoe, cheno, shenana, chenano, moicheni). Ichii (i-chi) / exclamation: ouch!/ Lekgotsa le bontshang ho utloa bohloko ka ho ntsha seboko; lentsoe le sebedisoang ke moitsuwa ho bontsha bohloko ka ho hoeletsa kapa ho lla ka modumo o tshoanang le lentsoe lena.

141

142

Ichoehela (i-chwe-he-la) /to mess up oneself/ Leiketsi la ho choehela. (mm. boichoehelo, choehisa, choehisoa, choehiso, choehile, lechoeha, lechoeya, machoeya). Ichoesa (i-chwe-sa) /to pretend to be dead/ Leiketsi la ho shoesa. (mm. boichoeso, shoele, shoa, shoella, shoelletse, shoelella, choello, choelello, choeso, moshui). Ichopodisa (i-cho-pu-di-sa) /self freeing/ Leiketsi la ho chopodisa. (mm. chopolo, boichopodiso, chopodiso, chopodisoa, chopohile, chopotse, chopola, mochopohi, moichopodisi) . Ichu (i-chu) /exclamation: ouch!/ Lekgotsa le bontshang ho utloa bohloko ka ho ntsha seboko; lentsoe le sebedisoang ke moitsuwa ho bontsha bohloko ka ho hoeletsa kapa ho lla haholo. Ichuwi (i-chu-wi) /exclamation: ouch! ouch!/ Lekgotsa le bontshang ho utloa bohloko ka ho ntsha seboko ka ho toboketsa; lentsoe le sebedisoang ke moitsuwa ho bontsha bohloko ka ho hoeletsa kapa ho lla. Idibana (i-di-ba-na) /faint/ Ho lahleheloa ke kutlo ya kelello ka baka la ketsahalo e itseng; ho wela fatshe ke bohloko kapa tshabo. (bap. akgeha). Idibane (idi-ba-ne) /fainted/ Bokgale ba ho idibana: e boemong ba ho lahleheloa ke kutlo ya kelello ka baka la ketsahalo e itseng; ho wela fatshe ke bohloko kapa tshabo. Idibanya (idi-ban-ya) // Ketsiso ya ho idibana. Idibanyoa (idi-ban-wa) // Boetsuwa ba ho idibana. Idimola (i-di-mu-la) (edimola) /yawn/ Ho ahlamisa molomo ka baka la mokgathala, tlala, boroko kapa ketso e otsedisang. (bap. ahlama). Ifo (if-aw) /fireplace/ Sebaka sa ntlo kapa moaho moo ho besoang mollo teng; sebaka sa ho besa mollo. /bon. maifo/. Ikabela (i-ka-be-la) /self allot, to claim/ Leiketsi la ho abela. (mm. boikabelo, kabelano, kabo, kabelo, abeloa, abetse, abetsoe, abelana, seabo, seabi, moabi). Ikaha (i-ka-ha) /self develop/ Leiketsi la ho aha. Ho ipeha boemong bo loketseng ho etsa ntho e batloang. (mm. kaho, kahelano, kahelo, kahisano, ahoa, ahela, ahelana, ahile, ahiloe, ahetse, ahetsoe, ahisa, ahisana, moahisane, moahi, moaho). Ikahela (i-ka-he-la) // Leiketsi la ho ahela. (mm. kaho, kahelano, kahelo, kahisano, ahoa, ahela, ahelana, ahile, ahiloe, ahetse, ahetsoe, ahisa, ahisana, moahisane, sehai, moahi, moaho). Ikahlola (i-ka-hlu-la) /self judging, self judgement/ Leiketsi la ho ahlola: ho iponahatsa molato ka diketso; ho ipona mafolomabe. Mael. Letsoalo le molato lea ikahlola: Motho ya molato o wa iponahatsa ka diketso. (mm. boikahlolo, kahlolo). Ikakata (i-ka-ka-ta) // Leiketsi la ho kakata. (mm. kakatano, kakato, kakatana, kakatoa, kakatile, kakatiloe, sekakata). Ikakela (i-ka-ke-la) /to shit oneself/ Leiketsi la hokakela. (mm. makaka, lekaka, kakile, kaketse, kaketsoe, kakela, kakelo, boikakelo, moikakedi). Ikaketsa (ika-ke-tsa) // Ho etsa le ho bua dipuo tsa moikaketsi: ho bua seo o sa se etseng; ho ruta seo o sa se etseng; ho hloka nnete empa o batla ho joetsoa nnete; ho etsa diketso tse hananang le seo o se buang. /bap. moikaketsi/ Ikalolela (i-ka-lu-le-la) // Leiketsi la ho alolela. (mm. kalolo, kalo, alotse, alotsoe, aloletse, aloletsoe, moalo). Ikama (i-ka-ma) /to comb/ Leiketsi la ho kama. (mm. mokamo, kamana, kamme, kanngoe, kamisisa, kamisisoa, kamisiso). Ikama (i-ka-ma) /to touch oneself/ Leiketsi la ho ama. (mm. kamano, amana, amme, anngoe, angoa).

142

143

Ikana (i-ka-na) /to swear/ Leiketsi la ho kana: ho hlapanya kapa ho bua puo e bolelang nnete; ho itlama ka ho bua nnete. (mm. kano, kanne, kantsha, kantshoa). Ikanya (i-kan-ya) // Leiketsi la ho anya: ho anya menoana hoa ngoana kapa motho ya tloaetseng ho etsa joalo. (mm. antsha, antshoa, antse, anyisa, anyisoa, moanyi). Ikanyesa (i-kan-ye-sa) // Leiketsi la ho anyesa: ho anya ntle le thuso ya mang kapa mang. (mm. kantsho, kanyeso, antsha, antshoa, antse, anyisa, anyisoa, moanyi). Ikapa (i-ka-pa) // Leiketsi la ho kapa: ho lematsa setho seseng sa mmele ka phoso ka ho otla ka ntho e itseng. (mm. kapo, kapana, kapano, kapjoa, kapile, kapiloe, kapela, kapelo, mokapi, moikapi). Ikapara (i-ka-pa-ra) /to be poor/ Leiketsi la ho apara: ho bantle lediaparo; ho futsaneha ka tsela eo ho bonahalang ka ho hloka diaparo. (mm. boikaparo, ikapere, apere, apesa, apesoa, apesitse, apesitsoe, moaparo). Ikapesa (i-ka-pe-sa) // Leiketsi la ho apesa: ho apara ntle le ho thusoa. (mm. boikapeso, kapeso, apesoa, kapesano, apesana, apesitse, apesitsoe, moaparo). Ikapola (i-ka-pu-la) /undress oneself/ Leiketsi la ho apola: ho hlobola diaparo ka bowena ntle le thuso. (mm. boikapolo, apotse, apotsoe, apoloa, kapolo, moapodi). Ikaraba (i-ka-ra-ba) // Leiketsi la ho araba: ho ipha karabo ya potso kapa dipotso tse botsoang. (mm. boikarabo, boikarabelo, boikarabello, karabo, karabelo, karabiso, arabela, arabella, arabeloa, arabetse, arebetsoe, arajoa, arabisa, arabisana, moikarabelli, moikarabedi, moikarabi). Ikarabella (i-ka-ra-bel-la) /accountable, responsible/ Leiketsi la ho arabela: ho fana ka karabo mabapi le potso tse botsoang ka bowena. (mm. boikarabo, boikarabelo, boikarabello, karabo, karabelo, karabiso, arabela, arabella, arabeloa, arebetse, arebetsoe, arajoa, arabisa, arabisana, moikarabelli, moikarabedi, moikarabi). Ikarola (i-ka-ru-la) /separate oneself/ Leiketsi la ho arola: ho ya nqa tse fapaneng ka ho ya koana le koana. (mm. boikarolo, karolo, karolelano, karolelo, arotse, arotsoe, arolela, aroleloa, aroloa, moarodi). Ikarolela (i-ka-ru-le-la) /share for oneself/ Leiketsi la ho arolela: ho ipha dintho tse tlamehang ho aroloa ntle le ho laeloa joalo. (mm. boikarolelo, boikarolo, karolo, karolelano, karolelo, arotse, arotsoe, arolela, aroleloa, aroloa, moarodi). Ikatametsa (i-ka-ta-me-tsa) /approach/ Leiketsi la ho atametsa: ho atamela haufinyane. (mm. boikatametso, katamelo, katametso, katamelano, atametsoa, atametse, atameditse, atameditsoe, atamela, atamelana, atamelane, moikatametsi). Ikatela (i-ka-te-la) /to be alert/ Ho ba boemong ba ho itukisa kapa malala a laotsoe kgahlanong le tsietsi e ka etsahalang. (mm. Boikatelo). Ikatela (i-ka-te-la) // Leiketsi la ho katela: ho ithatela haholo ka dikobo nakong ya ho robala. (mm. boikatelo, katetse). Ikatisa (i-ka-ti-sa) /self produce/ Leiketsi la ho atisa: ho ikekeletsa ka ho ipha bongata ba ntho e itseng; ho ikhudisa kapa ho iketsa kgolo. (mm. boikatiso, katiso, katisano, atisoa, atisitse, atisitsoe, atile, atisana, seatisi, moatisi). Ikatisetsa (i-ka-ti-se-tsa) // Leiketsi la ho atisetsa: ho ikekeletsa ka ho ipha bongata ba ntho e itseng. (mm. boikatisetso, boikatiso, katiso, katisano, atisoa, atisitse, atisitsoe, atile, atisana, seatisi, moatisi). Ikatolosa (i-ka-tu-lu-sa) /self expanding/ Leiketsi la ho atolosa: ho ata ntle le ho atisoa; ho eketseha ntle le ho eketsoa. (mm. boikatoloso, katoloso, atolosoa, atolotse, atolotsoe, atolla, atolloa, seatolosi). Ikebolela (i-ke-bu-le-la) // Leiketsi la ho ebolela: ho ebola ntle le ho thusoa kapa ho etsetsoa joalo. (mm. boikebolelo, kebolo, kebolelano,ebolelana, kebolela, eboleloa,

143

144

eboletse, eboletsoe, ebotse, ebotsoe) Mael. Ho ja monakaladi wa kebolela: ho ja hamonate le ho phela hamonate ka boiketlo. Ikekeletsa (i-ke-ke-le-tsa) /self enrich/ Leiketsi la ho ekeletsa: ho ipha bongata ba se teng; ho ipha maruo a teng. (mm. boikekeletso, boikeketso, kekeletso, kekeletsano, keketso, keketseho, ekelesitse, ekeleditsoe, ekeletsa, ekeletsana, eketsa, eketsoa, eketseha, eketsehile, leeketsi, moeketsi). Ikeketsa (i-ke-ke-tsa) // Leiketsi la ho eketsa: ho ikatisa ka ho etsa boholo. (mm. boikeketso, boikekeletso, kekeletso, kekeletsano, keketso, keketseho, ekelesitse, ekeleditsoe, ekeletsa, ekeletsana, eketsa, eketsoa, eketseha, eketsehile, leeketsi, moeketsi, dieketseng). Ikela (i-ke-la) /to die/ Leiketsi la ho ela: ho shoa kapa ho lahleheloa ke bophelo; ho fela hoa moya nameng ya motho. (mm. boikelo, boyabatho). Ikela (i-ke-la) /to go, to leave/ Leiketsi la ho ela: ho ya ntle le ho romeloa; ho ikisa ka bowena. (mm. boikelo, elana, kelano, eloa, ile, ileng). Ikelelloa (i-ke-lel-lwa) /self realization/ Leiketsi la ho elelloa: ho hlokomela bowena ba hao. (mm. Kelello, boikelelloi, elelletsoe, elellisoa). Ikemela (ike-me-la) /self representing/ Leiketsi la ho emela: ho ba ntle le thuso ya mang kapa mang; ho ba ntle le mothusi. (mm. boikemelo, kemelo, kemelano, emelana, emeloa, emetse, emetsoe, seemedi, moemedi). Ikemetse (ike-me-tse) /independent, liberated/ Leiketsi la ho emetse: e sa hlokeng thuso kapa ho thusoa. (mm. boikemelo, kemelo, kemelano, emelana, emeloa, emetse, emetsoe, seemedi, moemedi). Ikemisa (i-ke-mi-sa) // Leiketsi la ho emisa: ho ema ntle le ho thusoa; ho raoha ka bowena ntle le thuso. (mm. boikemiso, kemiso, kemisano, emisa, emisana, emisoa, emisitse, emisitsoe, eme, emela, emelana, moemo). Ikemisetsa (i-ke-mi-se-tsa) /prepared, ready/ Leiketsi la ho emisetsa: ho ba makgatheng a ho etsa ketso e itseng ka bowena. (mm. boikemisetso, boikemiso, emisetsoa, emisitse, emisitsoe, moikemisetsi). Ikepela (i-ke-pe-la) // Leiketsi la ho epela: ho ikenya tlasa mokoti kapa tlasa mobu ka bowena. Mael. Kea shoa kea ikepela: ke o rata haholo feela. (mm. boikepelo, kepelo, epeloa, epetse, epetsoe, epile, epiloe, moepi). Iketla (i-ke-tla) /relax, laze/ Ho dula ntle le ho sebetsa; ho dula ka boiketlo ntle le mosebetsi; ho se etsa letho le boima; ho ithabisa ka mora mosebetsi; ho phomola hamonate. Leiketsi la ho ketla. (mm. Ketla). Iketlile (i-ke-tli-le) /relaxed/ E boemong bo hlokang mosebetsi; e phomotseng hamonate ebile e sa sebetse ka thata. Iketlile (i-ke-tli-le) /relaxed/ Bokgale ba ho iketla. Iketsetsa (i-ke-tse-tsa) /self help/ leoketsi la ho etsa: ho etsa ntle le ho thusoa; ho etsa se itseng ka bowena. Ikgabisa (i-kha-bi-sa) /self decorate/ Leiketsi la ho kgabisa: ho ikenya mekgabo le ntho tse ding tse ntle. (mm. boikgabiso, kgabiso, kgabisoa, kgabisitse, kgabisitsoe, kgabile, mokgabo, moikgabisi). Ikgahla (i-kha-hla) /self admiring/ Leiketsi la ho kgahla: ho ipona botle kapa ho iphumana o le motle. (mm. boikgahlo, kgahleho, kgahlo, kgahloa, kgahlile, kgahliloe, kgahlana, kgahlano, moikgahli). Ikgahlisa (i-kha-hli-sa) /self gratifying/ Leiketsi la ho kgahlisa: ho etsa diketso tse ratoang ke bowena ba hao feela. (mm. boikgahliso, boikgahlo, kgahlisana, kgahliso, kgahlisoa, kgahlisitse, kgahlisitsoe, moikgahlisi).

144

145

Ikgakanya (i-kha-kan-ya) /disguise, comouflage/ Leiketsi la ho kgakanya: ho iketsa eka ha o utloe kapa bone letho empa ho se joalo. (mm. boikgakanyo, kgakanyo, kgakantsho, kgakantse, kgakantsoe, moikgakanyi). Ikgalefisa (i-kha-le-fi-sa) // Leiketsi la ho halefisa: ho kgena kapa ho halefa ntle le lebaka le utloahalang. (mm. boikgalefiso, kgalefo, kgalefelo, halefela, halefeloa, halefelana, halefetse, halefetsoe, mohalefi). Ikgalema (i-kha-le-ma) /self restrain/ Leiketsi la ho kgalema: ho itjoetsa ho tlohela phoso kapa sebe. (mm. boikgalemelo, boikgalemo, kgalemo, kgalemano, kgalema, kgalengoa, kgalemme, kgalemetse, kgalemetsoe, kgalemile, moikgalemi). Ikgalemela (i-kha-le-me-la) /self control/ Leiketsi la ho kgalemela: ho itjoetsa ho tlohela phoso kapa sebe ka bowena ntle le ho joetsoa. (mm. boikgalemelo, boikgalemo, kgalemo, kgalemano, kgalema, kgalengoa, kgalemme, kgalemetse, kgalemetsoe, kgalemile, moikgalemi). Ikgama (i-kha-ma) /self hanging, suicide/ Leiketsi la ho kgama: ho ipolaya ka ho kenya lerapo molaleng. (mm. boikgamo, kgamano, kgamme, kganngoe, kgamana, kgamisisa, moikgami). Ikgana (i-kha-na) (ikhana) /self denying/ Leiketsi la ho hana: ho se dumellane le seo oleng sona; ho se ipatle. (mm. boikhano, khanano, khano, hanoa, hannoe, hanela, haneloa, hanetse, hanetsoe, mohanyetsi). Ikgaqisa (i-kha-qi-sa) /drown oneself/ Leiketsi la ho kgaqisa: ho kena metsing a mangata ntle le ho tseba ho sesa. (mm. boikgaqiso, kgaqiso, kgaqisoa, kgaqisitse, kgaqisitsoe, kgaqa, kgaqile). Ikgara (i-kha-ra) (ikhara) /roll oneself/ Leiketsi la ho hara: ho ithatela ka ho harela thapo kapa lerapo mmeleng. (mm. boikharo, kharo, kharelano, haroa, harelana, harelane, haretse, haretsoe) (bap.ikhara). Ikgarela (i-kha-re-la) /roll oneself/ Leiketsi la ho harela: ho ithatela ka ho harela thapo kapa lerapo mmeleng. (mm. boikharelo, boikharo, kharo, kharelano, haroa, harelana, harelane, haretse, haretsoe) (bap. Ikharela). Ikgaruma (i-kha-ru-ma) (ikharuma) /self restrain, self shouting/ Leiketsi la ho kgaruma: ho ikgalemela ka thata ka bowena. (mm. boikharumo, kgarumo, kgarumana, kgarumme, kgarungoa, kgarunngoe). Ikgasa (i-kha-sa) /self disperse/ Leiketsi la ho hasa: ho hasana hoa peo kapa ntho tse kgonang ho haseha ntle le thuso ya motho. (mm. boikhaso, khaso, khasano, hasoa, hasana, hasitse, hasitsoe, hasetsa, hasetsoa, mohasi) (bap. Ikhasa). Ikgasanya (i-kha-san-ya) /self spread/ Leiketsi la ho hasanya: ho ya dibakeng tse fapaneng ntle le ho joetsoa kapa ho laeloa ke batho babang. (mm. boikhasanyo, khasanyo, hasanyoa, hasitse, hasitsoe) (bap. Ikhasanya). Ikgata (i-kha-ta) /self stepping/ Leiketsi la ho hata: ho itematsa ka leoto la hao ka phoso. (mm. boikhato, khato, khatano, khathisiso, hatoa, hatana, hatile, hatiloe, hatisa, hatisisisa, mohato) (bap. Ikhata). Ikgatsetsa (i-kha-tse-tsa) // Leiketsi la ho hatsetsa: ho dula serameng ka bowena ntle le ho qojoelloa. (mm. boikhatsetso, khatsetso, khatsetsano, hatsetsoa, hatsetse, hatsetsana, mohatsela) (bap. Ikhatsetsa). Ikgauhela (i-kha-u-he-la) /self pity/ Leiketsi la ho hauhela: ho ikutloela bohloko ka bowena. (mm. boikhauhelo, khauhelo, khauhelano, hauheloa, hauhetse, hauhetsoe, haula, hauha, mohau). Ikgaula (i-kha-u-la) // Leiketsi la ho haula: ho itlhomola kapa ho ba boemong ba mahlomola bo bakoang ke bowena. (mm. boikhaulo, khaulo, khaulano, haulana, hautse) (bap. Ikhaula).

145

146

Ikgentsha (i-khin-ts-ha) /anger pretence/ Leiketsi la ho kgentsha: ho kgena ka bowena kapa ho iketsa eka o kgenne ho se joalo. (mm. boikgentsho, kgentsho, kgeno, kgentshoa, kgenne, kgenela, kgenelo, kgenetse, kgenetsoe, moikgentshi). Ikgesa (i-khe-sa) /self isolating/ Leiketsi la ho kgesa: ho ba ntle le batho babang; ho ikarola sehlopheng kapa mokgatlong. (mm. boikgeso, kgeso, kgesano, kgesoa, kgesana, kgesitse, kgesitsoe, mokgesi). Ikgetha (i-khet-ha) /self appoint, select, nominate/ Leiketsi la ho kgetha: ho kgetha bowena ntle le ho etsoa joalo. (mm. boikgetho, boikgethelo, kgethana, kgethano, kgetho, kgethelo, kgethano, kgethoa, kgethile, kgethiloe, kgethetse, kgethetsoe, kgetholla, kgetholloa, kgethollotse, kgethollotsoe, kgethollo, mokgetholli, dikgetho, lekgethi, mokgethi, mokgethoa). Ikgitla (i-khi-tla) /self inflicting, beating/ Leiketsi la ho kgitla: ho ikotla ka phoso ntle le boikemisetso. (mm. boikgitlo, kgitlo, kgitloa, kgitlile, kgitliloe, kgitlana, kgitlano, mokgitli). Ikgoabetlella (i-kgwa-be-tlel-la) // Ho etsa dintho le ho leka ho ipatlela tse batlahalang ka bowena ntle le thuso ya mang kapa mang; ho itshokolela ho fumana se batlahalang ntle le thuso ya motho emong. Leiketsi la ho kgoabetlella. Ikgoabitla (i-khwa-bi-tla) /scratching/ Leiketsi la ho kgoabitla: ho ngoaya bowena kapa karolo enngwe ya mmele haholo ka thata. (mm. boikgoabitlo, kgoabitlo, kgoabitloa, kgoabitlile, kgoabitliloe, moikgoabitli). Ikgoaella (i-khwa-el-la) /saving/ Leiketsi la ho kgoaella. (mm. boikgoaello, kgaelo, kgoaelano, kgoaeloa, kgoaetse, kgoaetsoe, kgoaolla, kgoaollo, moikgoaelli). Ikgoasetsa (i-khwa-se-tsa) /hunting/ Leiketsi la ho kgoasetsa. (mm. boikgoasetso, kgoasetso, kgoasetsoa, kgoasitse, kgoasitsoe, mokgoasi). Ikgodisa (i-kho-di-sa) /proving for oneself/ Leiketsi la ho kgodisa: ho inoesa ka nkgo; ho ya iponela ka bowena. (mm. boikgodiso, kgodiso, kgodisoa, kgodisitse, kgodisitsoe, moikgodisi). Ikgodisa (i-kho-di-sa) /rewarding oneself/ Leiketsi la ho kgodisa: ho itefa ka mora mosebetsi; ho ipatala ka ho etsa ketso e itseng. (mm. boikgodiso, kgodisano, kgodiso, kgotse, mokgolo, mokgodi). Ikgohomosa (i-kgu-hu-mu-sa) /egocentric/ Leiketsi la ho kgohomosa: ho bontsha boinahanelo le maikutlo a bowena feela. (mm. boikgohomoso, kgohomoso, kgohomosoa, kgohomositse, kgohomositsoe, moikgohomosi). Ikgoka (i-kgo-ka) /self forcing/ Leiketsi la ho kgoka: ho etsa diketso tse sa tlamehoang ho etsoa ka ho iqobella. (mm. kgokeho, kgokeha, kgokile, kgokiloe, kgokoa, sekgoki, kgokehile). Ikgoleha (i-khu-le-ha) /self bondage/ Leiketsi la ho holeha: ho ipeha boemong ba bokgoba ka bowena. (mm. boikholeho, kholeho, holehoa, holehile, holehiloe, moikgolehi) (bap. Ikholeha). Ikgona (i-kgo-na) /self dependant/ Leiketsi la ho kgona: ho ba boemong ba ho tseba ho iketsetsa eng kapa eng. (mm. boikgono, bokgoni, kgonahalo, kgonoa, kgonne, kgonnoe, kgonahala, kgonahetse, moikgoni). Ikgonyetsa (i-khon-ye-tsa) /shrinking oneself/ Leiketsi la ho honyetsa: ho iketsa bonyane ka sebopeho sa mmele kapa chebahalo. (mm. boikhonyetso, khonyetso, honyetsoa, honyetse, honyeditse, honyeditsoe, moikhonyetsi) (bap. Ikhonyetsa). Ikgopola (i-khu-pu-la) (ikhopola) /self centred/ Leiketsi la ho hopola: ho nahana ka bowena feela ntle le batho babang. (mm. boikhopolo, khopolo, hopoloa, hopotsa, hopotsoa, hopotse, hopotsoe, mohopolo, mohopodi).

146

147

Ikgopolela (i-khu-pule-la) /selfish/ Leiketsi la ho hopolela: ho inahanela wena feela ntle le babang. (mm. boikhopolelo, khopolelo, khopolo, hopoloa, hopotsa, hopotsoa, hopotse, hopotsoe, mohopolo, mohopodi, moikhopodi) (bap. Inahanela, ikhopolela). Ikgopotsa (i-khu-pu-tsa) /remind oneself/ Leiketsi la ho hopotsa: ho tlisa monahanong hape; ho hopotsa bowena se neng se lebetsoe. (mm. boikgopotso, kgopolo, kgopotso, hopotsoa, hopotse, hopotsoe, mohopolo, mohopodi, moikgopodi). Ikgothatsa (i-kho-tha-tsa) /self consoling/ Leiketsi la ho kgothatsa: ho bua mantsoe a matle kgahlanong le bowena; ho bua botle mabapi le bowena. (mm. boikgothatso, kgothatso, kgothatsano, kgothatsana, kgothatsoa, kgothetse, kgothalla, kgothallo, kgothaletsa, kgothaletso, kgothaletsoa, kgothaleditse, kgothaleditsoe, moikgothatsi). Ikgotsa (i-kgu-tsa) /refrain/ Leiketsi la ho kgotsa: ho itaela le ho itjoetsa ho tlohela mokgoa o itseng; ho itshoara kapa ho ikeletsa. (mm. boikgotso, kgotsoa, kgotsitse, kgotsitsoe, moikgotsi). Ikgotsofatsa (i-kgaw-tsaw-fa-tsa) /self gratifying/ Leiketsi la ho kgotsofatsa: ho etsa se kgotsofatsang bowena feela. (mm. boikgotsofatso, kgotsofatso, kgotsofatsano, kgotsofaditse, kgotsofaditsoe, kgotsofatsoa, kgotsofetse, moikgotsofatsi). Ikgukgumetsa (i-kgu-ru-me-tsa) /self covering/ Leiketsi la ho kgukgumetsa: ho ikoahela ka ntho e itseng. (mm. boikgukgumetso, kgukgumetso, kgukgumetsoa, kgukgumetsano, kgukgumetsana, sekgukgu, moikgukgumetsi). Ikgula (i-khu-la) (ikhula) /withdraw/ Leiketsi la ho hula: ho lesa ho etsa se neng se tshepisitsoe pejana; ho kgaotsa ho tsoela pele ka morero. (mm. boikhulo, khulo, khulano, hulana, huloa, hutse, hutsoe, hudisa, hidisoa, sehulahulane, moikhudi). Ikgumamela (i-khu-ma-me-la) /self adoring, worshiping/ Leiketsi la ho kgumamela: ho ithata hofeta tekanyo; ho rata bowena haholo. (mm. boikgumamelo, kgumamelo, kgumamelano, kgumameloa, kgumametse, kgumametsoe, kgumame, kgumamisa, kgumamisoa, moikgumamedi). Ikgutlisa (i-kgu-tli-sa) // Leiketsi la ho kgutlisa: ho kgutla moo ho neng ho uwa teng ka bowena ntle le thuso ya babang. (mm. boikgutliso, kgutliso, kgutlisetso, kgutlisoa, kgutlisitse, kgutlisitsoe, kgutlile, mokgutli). Ikhalefisa (i-kha-le-fi-sa) // Leiketsi la ho halefisa: ho bontsha khalefo e sio; ho halefa bohata kapa leshano. (mm. boikgalefiso, kgalefo, kgalefelo, halefela, halefeloa, halefelana, halefetse, halefetsoe, mohalefi). Ikhara (i-kha-ra) /roll oneself/ Leiketsi la ho hara: ho etsa hore mmele o thateloe ke ntho e itseng ka bowena. (mm. boikharo, kharo, kharelano, haroa, harelana, harelane, haretse, haretsoe). Ikharela (i-kha-re-la) /roll oneself/ Leiketsi la ho harela: ho etsa hore mmele o thateloe ke ntho e itseng ka bowena. (mm. boikharelo, boikharo, kharo, kharelano, haroa, harelana, harelane, haretse, haretsoe). Ikhasa (i-kha-sa) /self disperse/ Leiketsi la ho hasa: ho iphepola kapa ho ya dibakeng tse fapaneng ntle le thuso ya eng kapa eng. (mm. boikhaso, khaso, khasano, hasoa, hasana, hasitse, hasitsoe, hasetsa, hasetsoa, mohasi). Ikhasanya (i-kha-san-ya) /self spread/ Leiketsi la ho hasanya: ho hasana ntle le ho bakoa ho hasoa. (mm. boikhasanyo, khasanyo, hasanyoa, hasitse, hasitsoe). Ikhata (i-kha-ta) /self stepping/ Leiketsi la ho hata: ho itematsa ka phoso ka ho beha leoto hodima karolo enngwe ya mmele. (mm. boikhato, khato, khatano, khathisiso, hatoa, hatana, hatile, hatiloe, hatisa, hatisisisa, mohato). Ikhatsetsa (i-kha-tse-tsa) // Leiketsi la ho hatsetsa: ho baka ho hatsela ka ho dula moo ho batang haholo kapa ka ho se apare diaparo tse futhumetseng. (mm. boikhatsetso, khatsetso, khatsetsano, hatsetsoa, hatsetse, hatsetsana, mohatsela).

147

(mm. omme. (mm. omisitse. omantsoe). boikibo. hopotse. kibollotse. omositsoe). (mm. kgopolo. komiso. (mm. okoa. khodisano. Ikitlaetsa (ik-itla-e-tsa) /an attempt/ Leiketsi la ho kitlaetsa: ho bontsha tjantjello ya ho etsa ketso e itseng ntle le ho laeloa. mooki. moikoahlahi). boikgopotso. (mm. haula. Ikisa (i-ki-sa) /to go personally/ Leiketsi la ho isa: ho ya ntle le ho mengoa kapa ho bitsoa. haulana. bookelo). komo. kobano. boima. komang. kibollano. ho ipona bobe ka sebe se etsahetseng pejana. ho kgaotsa phallo ya lero ho ntho e itseng ntle le ho etsoa joalo. Ikimela (i-ki-me-la) /overweight/ Leiketsi la ho imela: ho ba le mmele o boima haholo hofeta monga ona. boikiso. kimelano. Ikiba (i-ki-ba) /blocking/ Leiketsi la ho kiba: ho fedisa phallo ya metsi ka ho iketsa. kobeho. kobolloa. okile. omanyoa. kokobetsoa. koahlaho. komoso. kobollotse. Ikhaula (i-kha-u-la) // Leiketsi la ho haula: ho ba boemong ba ho haulana ka ho iketsa. kibolotse. boikimelo. Ikoetlisa (ikwe-tli-sa) /train. omantse. kimelo. boikokobetso. kitlaetsoa. kisano. isetsana). kitlaeditsoe. Ikoahlaha (ik-wa-hla-ha) /regret/ Leiketsi la ho koahlaha: ho bontsha ho inyatsa kapa ho ipona phoso ka se entsoeng pejana. (mm. (mm. (mm. isitse. hodile. hotse. koboloha). kibollo. exercise/ Ho matlafatsa mmele mmoho le mesifa wa ona ka ho ikotlolla. komello. hodisitsoe. kokobetse. boikobollo. isitsoe. kgopotso. ho ba fatshe ka diketso. isoa. kibile. kobiloe. imelana. hopotsoa. kind. sekibakibane). hauheloa. omosoa. (mm. imeloa. (mm. kokobetsana. kitlaetso. hodisitse. mohopodi. Ikomosa (i-ko-mu-sa) /self warming/ Leiketsi la ho omosa: ho ora mollo ka sepheo sa ho iphuthumatsa. mohau). boikomiso. hautse). kobollotsoe. sarolla mesifa le ho phahamisa ntho tse boima. moikgopodi). imetse. boikhauhelo. kobehile. komano. khaulo. kibana. khodiso. omositse. nurse oneself/ Leiketsi la ho oka: ho iphodisa ntle le ho fodisoa. boikitlaetso. boikoki. moikitlaetsi). Ikoba (I-ko-ba) /self bending/ Leiketsi la ho koba: ho kobeha ntle le ho kojoa. Ikhodisa (ik-hu-di-sa) /expand oneself/ Leiketsi la ho hodisa: ho ikeketsa kapa ho atisa sebopeho sa mmele ka bowena. omisitsoe). boikhaulo. humble oneself/ Leiketsi la ho kokobetsa: ho bontsha maikutlo a tlhompho a fatshe. khauhelo. khauhelano. kibolotsoe. moikokobetsi). boikobo. booki. kibolloa. (mm. omisoa. (mm. kibo. Ikokobetsa (i-ko-ko-be-tsa) /meek. hauhetse. isana. kibiloe. (mm. kokano.148 Ikhauhela (i-kha-u-he-la) /self pity/ Leiketsi la ho hauhela: ho ikutloela bohloko. Ikomisa (i-ko-mi-sa) /self drying/ Leiketsi la ho omisa: ho oma ntle le thuso ya eng kapa eng. (mm. sekibakibane). hopotsoe. kokobeditse. boikoahlaho. kokobeditsoe. moimana). boikhodiso. kibano. Ikobolla (I-ko-bul-la) /self unbending/ Leiketsi la ho kobolla: ho koboloha ntle le ho kobolloa. (mm. omangoa. kobile. (mm. kokobetso. Ikomanya (i-ko-man-ya) /self scolding/ Leiketsi la ho omanya: ho ikgalema ka thata. ho iqenehela. okiloe. hodisoa. kobollo. 148 . moikhodisi). Ikhopotsa (i-khu-pu-tsa) /remind oneself/ Leiketsi la ho hopotsa: ho tlisa monahanong hape. kobana). hauhetsoe. imetsoe. boimana. komoso. Ikibolla (i-ki-bul-la) /self unblocking/ Leiketsi la ho kibolla: ho tlosa se kibileng lesoba ntle le thuso ya eng kapa eng. kibollotsoe. boikibollo. boikomoso. hauha. Ikoka (I-kaw-ka) /heal oneself. boikomanyo. (mm. khaulano. koko. mohopolo. kitlaeditse. matha.

utloisisa. utsoitse. (mm. konkiso. kuto. moikonki). opeloa). konkela. kotana. Imakatsa (i-ma-ka-tsa) /pretent/ Ho etsa eka ho makala ho teng empa ho seo. utsoetsa. utloella. boikuto. boikoto. konketse. opela. “ikukela” mmoho le “inkela” a na le meelelo e fapaneng haholo. kutisiso. korotlile. kotano. utsoeditse. bokudi. boikudiso. Ikota (i-kaw-ta) /self fucking. Ke mang emong hape a ileng Gauteng? Che bohle re ile ra iponela. boimakatso. Ikotsedisa (i-ko-tse-di-sa) /pretend to be sleepy/ Leiketsi la ho otsedisa: ho etsa eka boroko bo teng empa ho se joalo. (mm. moikutloi). ho tsamaya ka ho etsa boqhetseke. Ikutloa (i-ku-tlwa) /feel/ Leiketsi la ho utloa: ho ba le maikutlo. otsetse. mokorotlo. 149 . Mantsoe. kutloiso. kudiso. boikopiso. kotako. otlaka. kotlo. Ile (i-le) /gone/ Bokgale ba ho ya kapa eya. kutsetso. ho makala ho sio. moikoti). utloisa. boikopanyo. kutloahalo. utloahala. (mm. boikorotliso. opisoa. Ikuta (i-ku-ta) /hair cutting/ Leiketsi la ho kuta: ho tlosa moriri hloohong kapa mmeleng ka bowena ntle le thuso ya motho emong. masturbate/ Leiketsi la ho kota: ho bapala ka ho pikitla ditho tsa botshehadi kapa tsa botona. Mohl. opisitse. meeting/ Leiketsi la ho kopanya: ho ya bona motho kapa ntho e itseng ka bowena ntle le ho romeletsa. utsoetsoa. Leiketsi la ho makatsa. Ikukela (iku-ke-la) /egocentric/ Ho iphahamisa kapa ho ipeha maemong a hodimo ka lebaka la maemo a hodimo. konko. ho apara botsho kapa ho thola bakeng sa ho bontsha tahlehelo ka lefu la motho ya ratoang. kutisisa. boikutlo kapa monahano o ka hlalosoang ke wena feela.149 Ikonka (i-kon-ka) /proud/ Leiketsi la ho konka: ho tsamaya joalo ka mohlodi. (mm. utloahatsa. (mm. Ikutsoa (i-ku-tswa) // Leiketsi la ho utsoa: ho etsa ketso e itseng sephiring kapa poteleng. konkisa. kotoa. Ke ile ka shatjoa. otsedisana. a keke a hlola a kgutla. kopanyo. ho tsamaya ka ho etsa dikguba. korotlisoa. kulela. Ikudisa (i-ku-di-sa) /sickness pretence/ Leiketsi la ho kudisa: ho baka bokudi bo sio: ho iketsa eka o wa kula empa hose joalo. korotlelano. (mm. boikonko. otsedisoa. kutano. boikutso. a kapa ya. kutana. mootli). Mohl. ho ba le bokgoni ba ho emara. ho ba le ngoana ka popelong. Ikorotlisa (i-ko-ro-tli-sa) /complaning/ Leiketsi la ho korotlisa: ho etsa eka ho korotla ho teng empa ho se joalo. kutile. mokopanyi). maikutlo. kopiso. (mm. kutsetsano. kotaka. boikutlo. kutloahatso. kotsedisano. ho ichapa ka tsela e itseng. kutlo. mokuto. (mm. kudisoa. korotlela. utloisisana. kopano. kopanyoa. otlana. mokuti). utloana. utloahetse. kotsediso. otliloe. (mm. (mm. (mm. kutso. kutloello. mautsoe). Ikopisa (i-ko-pi-sa) /self troubling/ Leiketsi la ho opisa: ho ipakela mathata ka ntho e hlokang molemo kapa e senang thuso. kutse. makatsoa. makatso. korotlelana. opisitsoe. leutsoe. kutoa. E ile ya boela ya wela fatshe. konketsoe. Ikotla (i-kaw-tla) /self thwacking/ Leiketsi la ho otla: ho natha bowena ka phoso kapa ka morero. otlile. mokudi. utloisoa. boikotlo. sekulane). Tlh. boikotsediso. kotlano. kutloano. kopane. utloela. korotleloa. mokorotli). ne. O ile morena Seeiso. Ke ile ka kgutlisoa. korotlo. kutiloe. (bap. Ila (i-la) /moan/ Ho ba bohlokong ba ho lahleheloa ke motho ka ho etsa diketso tse bontshang bohloko. O ne o ile kae maobane? Ima (i-ma) /to be pregnant/ Ho ba le lesea ka popelong. ho iphahamisa ka lebaka la ho ikutloa. otloa. bile). (mm. otseotse). Ikopanya (i-kaw-pan-ya) /self uniting. Ile (i-le) /was/ Bokgale ba wa. konkile. kotiloe.

150 makalo. pherekano kapa moferefere. (mm. Ho matha ntle le ho mathisoa. nahannoe. matheloa. semakaleng. ho fedisa ya boima kapa bohloko. semathi). Mohl. nahanana. boinahanelo. nahanoa. (bap. (mm. mamelano. ho etsa hore ntho e itseng ebe mongobo kapa e be metsi. mametsoe. Imela (i-me-la) /heavy/ E moroalo o boima. Imetsa (i-me-tsa) /to burden/ Ketsiso ya ho imela: ho etsa hore ntho e imele. Imamela (i-ma-me-la) /to relax. monahano o itshetlehileng ho bowena feela. mollify/ Ho fokoletsa bothata kapa boima. ho nahana ka bowena. mamotsoe). ho fokotsa kotlo kapa kahlolo e thata e fanoeng. mamedisoa. thinking about/ Ho etsa mohopolo mabapi le qeto kapa puo e sa tsoa buuwa. Imamola (i-ma-mu-la) /self thwacking/ Leiketsi la ho mamola: ho mamoloa ke wena ntle le ho mamoloa ke emong. mathisitsoe. monahani). boimamelo. mamediso. mametse. nahantsho. mathisitse. mathisano. makaditsoe. semaka. ho bebofaletsa kahlolo e fanoeng. Imollotse (im-mul-lu-tse) /alleviated. nahantsha. e sitang eo a e kukang. moimathedi). mamotse. mamolaka. selfish/ Ho ba le maikutlo a mabapi le bowena a fetelletseng. Imathela (i-mat-he-la) /running. mathiso. sehlopha kapa ntho e itseng. boimamolo. nahanne. moinahanedi). e kgolo bakeng sa ho kukoa kapa ho phahamisoa. momakadi). ikamahanya). Inahana (i-na-ha-na) // Leiketsi la ho nahana: ho nahana ntle le ho bakoa ho nahana. Imollotsoe (im-mul-lu-tswe) // bokgale le boetsuwa ba ho imolla. mathetse. plunge/ Ho kenya ka metsing. Ketsello ya ho imetsa. boinahano. nahanelana. Inama (i-na-ma) /bow down/ Ho isa hlooho fatshe kapa tlase ka baka la tumelo e itseng. affiliated/ Bokgale ba ho imatahanya: ho ba boemong ba ho ipapisa le motho. nahanetsoe. ho matha mahala. mathetsoe. makalla. boimathelo. Imatahanya (im-ata-han-ya) /to associate oneself with/ Ho etsa kamano le motho. Imme (im-me) /pregnant/ E boemong ba ho bontsha kemaro. jogging/ Leiketsi la ho mathela: ho matha hantle ka sepheo sa ho ikoetlisa. nahanelano. disburden. mathisana. Ina (in-a) /wet. ho ba motsoalle kapa mmate wa. monahano. Inahana (i-na-ha-na) /reconsidering. 150 . mathelo. Inahanela (i-na-ha-ne-la) /inconsiderate. ho isa hlooho fatshe kapa tlase ka baka la ho rorisa Modimo. makalloa. Imamela (i-ma-me-la) Leiketsi la ho mamela: ho ba boemong ba ho se be sesosa sa morusu. mathisoa. E nang le boima bo boholo. mamolako. Imolla (im-mul-la) /alleviate. (mm. maketse. makallana. e ka tsoalang ka mora dikgoedi tse itseng ka lebaka la kemaro. mamelana. ho nyenyefatsa kapa ho bebofaletsa moroalo kapa mathata. e tshehadi e nang le bophelo ka popelong. Inahanela (i-na-ha-ne-la) Leiketsi la ho nahanela: ho nka matsapa a ho nahana ntle le ho nahaneloa. Imollela (im-ul-le-la) /to mitigate/ Ketsollo ya ho imetsa: ho fedisa boima ba kotlo kapa kahlolo. momakalloa. mitigate. mokga kapa mokgatlo omong ntle le ho qobelloa. mameloa. (mm. boimathiso. monahano. nahanetse. mamedisa. Imatahantse (im-ata-han-tse) /associated. mitigated/ Bokgale ba ho imolla. mokga. ho ipapisa le boemo bo itseng. to take it easy/ Ho dula fatshe le ho nahana kapa ho thuisa se sa tsoa boleloa ka sepheo sa ho nka qeto. (mm. mamolo. makaditse. Imathisa (i-mat-hi-sa) /run after/ Leiketsi la ho mathisa: ho matha ntle le lebaka le utloahalang. (mm. mathile. momamedi). ho ngobisa. ho kgema mmoho le. mamoloa.

Ho tletleba molebe. ho ja fatshe. nekeha. neiloe). (mm. Kinamelo). ngoapiloe). lengatafatsi. ho ipolela hofeta mang kapa mang. nepahaditse. nehellano. Inamolela (i-na-mu-le-la) /to apply self defence/ Leiketsi la ho namolela: ho loana ka ho itshereletsa kgahlanong le sera kapa motho ya hlaselang ka bowena ntle le thuso ya mang kapa mang. ngoapana. boineko. nehoa. namolelo. Ketsollo ya ho inama. nepahatsa. neko. ho ipelaetsa lolololo. namoletse. ngatafatsoa. (mm. nekano. ho etsa hore ntho e be mongobo. Ineta (in-ita) /self messing. boingamangamo. mongamangami). worship/ Ketsetso ya ho inama: ho isa hlooho fatshe kapa tlase ka baka la tumelo e itseng. mongatafatsi).151 Badumedi ba Mamoseleme ba rata ho inama ha ba rapela. (mm. ho ipha sera. nepano. nehelano). netano. boinepo. (mm. ho fa sera tlholo. netiloe). Inamoloha (i-na-mu-la-ha) /un-bow/ Ho isa hlooho hodimo ka mora ho inama. Ingatafatsa (ing-ata-fa-tsa) /self multiplying/ Leiketsi la ho ngatafatsa: ho iketsa bongata. (mm. boinehelo. ngamangamisa. netana. nepile. nehellana. Ineha (i-ne-ha) /escape/ Ho baleha. Ingamangama (ing-ama-ng-ama) /complaining. nekeho). nehelo. Ho inela matsoho metsing: ho leballa diphoso kapa mefokolo. nekile. (bap. ho itseba ka sebele. ngoapo. boineto. netoa. Ho ineha naha: ho baleha. namolaka. (mm. ngatafatsano. Ho tshola tlhako morong: ho nyamela ka ho baleha. Ingoapa (ing-wa-pa) /self scratching/ Leiketsi la ho ngoapa: ho ikgoabitla ka bowena ntle le ho etsoa joalo. (mm. moinehedi. ngamangamo. nehello. Inetsoe (in-ets-we) // Boetsuwa ba ho inela. nehelloa. Mael. Inela (i-ne-la) /to wet/ Ho kenya ka metsing. succumb/ Ho lahla tshepo ka se tlamehang ho phethahala kapa ho etsahala. boinamolelo. nekana. ho fa bobe kapa tlholeho monyetla. ngamangamisoa. namotsoe. netjoa. Inehella (ine-hel-la) /addicted/ Ho ba lekgoba la sethethefatsi kapa mokgoa o mobe. Inetse (in-e-tse) // Bokgale ba ho inela. neile. nepo. to mess up oneself/ Leiketsi la ho neta: ho itshela ka seretse kapa pente. ngatafatso. ho etsa hore ntho ebe lesoe ka ho e thapisa hara metsi. Iname (ina-me) /bowed/ E boemong ba ho inama: e shebisitseng hlooho fatshe ka lebaka la ho rapela kapa tumelo e itseng. nehelletsoe. senepe). ho ikatisa ka bongata. (mm. ngamangamile. revere. boingatafatso. ngatafaditse. ho isa hlooho fatshe kapa tlase bakeng sa ho rorisa Modimo. o sa kgonahaleng ho tloheloa ha bonolo. boinehello. nepahaditsoe. nehelletse. Ho tshoarela. nekoa. netile. sengatafatsi. Inehela (i-ne-he-la) /give up. ho itseba ntle le ho tsejoa. 151 . mongoapo. ngatafatsana. Inepa (i-ne-pa) /self understanding/ Leiketsi la ho nepa: ho kgona ho itlhalosa ntle le ho hlalosoa. Leiketsi la ho nehella. namolako. Selepe sa bohoeng se ratha se iname: mokgoenyana o thusa ka tsohle tseo anang le tsona moo a nyetseng teng ho sa tsotellehe boima ba seo a tlamehang ho se etsa. moinehelli). Mael. nepahatso. Ineha (i-ne-ha) Leiketsi la ho neha. ngoapano. namoletsoe. neto. ho itshela ka ntho e netang. Ineka (i-ne-ka) /self licking/ Leiketsi la ho neka: ho sebedisa leleme ho tlosa se ho wena. boingoapo. ngatafaditsoe. (mm. namotse. ngoapile. ho phahamisa hlooho ka mora thapelo kapa ho rorisa Modimo. ho ngobisa. (mm. boineho. Inamela (i-na-me-la) /bow for. Mael. monamodi). ngoapeho. nekiloe. nagging/ Leiketsi la ho ngamangama.

monyaka). (mm. noesitse. sengoathana. ho itefella ditshenyehelo tsa lenyalo. ngoathelo. monyamedi). noeso. Inontsha (in-onts-ha) /self fatning. nyantse. boinoeso. Ingongorehisa (ing-ong-o-re-hi-sa) /self worrying/ Leiketsi la ho ngongorehisa: ho ipakela ngongoreho. Ho inoesa ka nkgo: ho ipatlela bonnete ba taba e boleloang kapa e etsahetseng ntle le ho joetsoa. noesana. nyakalletse. nyatsoa. Inyefola (in-ye-fu-la) /self insulting/ Leiketsi la ho nyefola: ho ithohaka kapa ho lebisa tlhapa ho wena. nyahamisoa. nyetse.152 Ingoathela (ing-wat-he-la) /self serving/ Leiketsi la ho ngoathela: ho ipha dijo ntle le ho emela ho thusoa. noele. Mael. mongoathi). ngoathile. noeloe. Inong (i-no-ng) /friendliness/ Lerato la ho etsetsana dintho tse ntle. Inolla (i-nul-la) /de-wet. nyefolano. remorse/ Leiketsi la ho nyatsa: ho ipona phoso. Inoesa (in-we-sa) /drink by oneself/ Leiketsi la ho noesa: ho noa seno ntle le ho noesoa. nyefolo. Inkela (in-ke-la) /to claim/ Ho fumana se itseng ka lebaka la tokelo. boinyefolo. ho beha kantle ho metsi. nyametsoa. ngoathelano. monyeki) (bap. nontshoa). Mantsoe “inola” le inolla” a bolela ntho e le nngwe. nyefolaka. (mm. nyekano. ho beha kantle ho metsi. (bap. nyahamiso. nyakalliso. nyametse. boinyakalliso. monontsha. nyadiso. monyanyi). Inyametsa (In-ya-me-tsa) /disappearing/ Leiketsi la ho nyametsa: ho ba boemong ba ho nyamela. Mael. Inoesa (in-we-sa) /prove/ Ho batla bonnete ba taba ntle le ho joetsoa. boinyatso. 152 . nyatsitse. nyetsoe. monyadi. ineka). (mm. monyaduwa). Inyakallisa (in-ya-kal-li-sa) /self entertaining/ Leiketsi la ho nyakallisa: ho ithabisa ntle le ho thabisoa. ho ipatlela nnete ntle le ho bolelloa ka yona. ho ipeha boemong ba ngongoreho ka bowena. moinyatsi). Inyadisa (in-ya-di-sa) // Ho nyala ntle le ho thusoa. Inola (i-nu-la) /de-wet. ngongorehile. boinontsho. ho ba monyakeng o bakoang ke wena. mongongorehi). Inyeka (in-ye-ka) /self licking/ Leiketsi la ho nyeka: ho sebedisa leleme ho phumula ntho e ho wena. (bap. (mm. monono. ngoathetse. ngoathetsoe. thepa kapa moputso ka lebaka la ditshoanelo. monyatsi. notsho. ho nka ntho. nyantsho. (mm. monyahami). Leiketsi la ho noesa. nyatso. boingoathelo. boingongorohiso. ho arolelana ditaba tsa bohlokoa. Mantsoe “inola” le inolla” a bolela ntho e le nngwe. omisa) Tlh. nyeko. (mm. nyekoa. ngoathelana. deplore. nyadisoa. ngongorehisoa. lenyatso. nyantshoa. boinyantsho. nyefoloa. (mm. nontshoano. nyahame. nyalana. (mm. nyekana. nyakallisoa. nyametso. nyefotse. ho ba sebopehong sa ho se bonoe. Leiketsi la ho nyahamisa. Inkela (in-ke-la) // Ho nka ntle le ho laeloa ho etsa joalo. nonne. put out of water/ Ho ntsha ka metsing. nyametsano. ngongoreho. nyekile. monyefodi). self raising/ Leiketsi la ho nontsha: ho iphepa ka tselang e bakang botenya le nonopelo. nyefolako. (mm. boinyeko. (mm. boinyadiso. (mm. ngoatheloa. Inyantsha (in-yan-ts-ha) /self feeding/ Leiketsi la ho nyantsha: ho ba boemong ba ngoana ya kgonang ho sebedisa letsoele ka boyena. (bap. nyefolana. Inyahamisa (in-ya-ha-mi-sa) /self dicouraging/ Ho ipeha boemong bo fokodisang matla a kelello. nyekiloe. Inyatsa (in-ya-tsa) /repent. nyefoleho. ikukela). nyatseho. nyefotsoe. nyatseha. boinyametso.boinyahamiso. omisa) Tlh. (mm. Leiketsi la ho nyadisa. noesano. lenyalo. nyatsitsoe. Ho ntshana se inong: ho thusana ka tsela efe kapa efe. nyalano. put out of water/ Ho ntsha ka metsing. Leiketsi la ho nka. ho ipona mafolomabe. senoi).

Ipapalla (i-pa-pal-la) /joking/ Leiketsi la ho bapalla: ho etsa ketso e hlokang botio. manyela. moipenyi). baballetsoe. boipeolo. boinyonyo. patalo. peolano. peolo. Inyonya (in-yon-ya) // Leiketsi la ho nyonya: ho itlhoya ka lebaka la bobe bo ho wena. boipebofaletso. paqamisana. nyontshitsoe. e tholahalang hohle. nyollelo. ho iphahamisa ntle le ho phahamisoa. paqamisano. ho etsa boipapadiso bo sio. nyollela. Ipeha (i-pe-ha) /self electing. patano. nyontsho. bapadisitse. Mohl. Ipaballa (i-pa-bal-la) /self preserving. papadi. monyolloa. bapadisitsoe. papadiso. boipatalo. appointing/ Leiketsi la ho beha: ho ipeha maemong a hodimo ntle le ho bewa. moipehi). peperantsoe. nyolleloa. beolana. patana. patalano. peho. ho se bonoe nakoana. Ipeola (i-pe-u-la) /shaving oneself/ Leiketsi la ho beola: ho tlosa moriri ka bowena ntle le ho thusoa. ikgodisa). sepenya. peperanyo. patetse. paqame). seipati). papadi. (mm. bapadisana. Ipebofaletsa (ipe-bu-fa-le-tsaw) /easening. behiloe. (mm. boipaqamiso. bapalloa. paqamisoa. protecting/ Leiketsi la ho baballa: ho phema kotsi e ka o hlahelang ka bowena. paballano. (mm. nyollano. sebapadi). nyele. patile. nyollana. mopatadi) (bap. nyollo. beotsoe. boipaqamelo. ho itematsa. nyesoa. ho soasoa kapa ho etsa motlae. moipati. sebapadi). pentse. 153 . nyolloa. monyolla. (mm. paballo. bebofaleditse. Ipatala (i-pa-ta-la) /to reward oneself/ Leiketsi la ho patala: ho itefa ka lebaka la ho se leshoe ke ramosebetsi: ho inkela dintho ka baka la ho se leshoe. baballoa. Inyolla (in-yul-la) /self exalting/ Leiketsi la ho nyolla: ho ipeha boemong bo hodimo. peperantse. penyoa. patiloe. plenty/ E tletseng hohle. (mm. Ho nka ketapele. bapetse. pentsoe. Ipata (i-pa-ta) /hiding/ Leiketsi la ho pata: ho nyamela pontsheng ya batho. monyonyi). patoa. iphahamisa). Ho ba pejana kapa wa pele ho etsa se lebisang tlholong. lepere. nyelano. pebofaletso. (mm. behoa. nyonyeho. nyesitsoe. (mm. pebofatso. e ngata haholo hofeta ka moo e batlahalang. ho paqama ntle le lebaka le utloahalang. nyontsha. paqamisitse. Ipenya (i-pen-ya) /squash oneself. simplifying/ Leiketsi la ho bebofaletsa: ho etsa dintho di be bobebe bakeng sa bowena. boipapadiso. Ipapadisa (i-pa-pa-di-sa) /entertain oneself/ Leiketsi la ho bapadisa: ho etsa eka o wa bapala empa ho se joalo. Ipaqamisa (i-pa-qa-mi-sa) // Leiketsi la ho paqamisa: ho paqama ka bowena ntle le thuso ya mang kapa mang. boipenyo. (mm. (mm. patalana. seipeperanyi). moinyolli) (bap. pebofaletsano. ho ba sio sebakeng nako e telele. peperane. patetsoe. paqamisoa. bapadisa. compress oneself/ Leiketsi la ho penya: ho itsha kotsi ka ho ikhatella ka ntho e itseng. boipapallo. boinyelo. (mm. moipaballi). (mm. baballetse. nyesa. nyonyoa. bebofaleditsoe. paqamo. monyedi). semonyollane. paqame. bebofaletsoa. monyollo. paqamiso. boipeho. boinyollo. nyesitse. nyontshitse. boipato. ho nolofatsa maemo bakeng sa hao kapa bowena. moipebofaletsi). paqamo. nyelo. paqamisitsoe). boipeperanyo. bapetse.153 Inyela (in-ye-la) /self messing up/ Leiketsi la ho nyela: ho ntsha mantle a tshilafatsang bowena ntle le boikemisetso. Ipabola (ipa-bu-la) /to lead the proceeding/ Ho itlhoma pele ka se etsoang. (mm. ho nyela diaparo tsa hao. bapadisoa. (mm. Patala. beotse. ntle le ho thusoa. paqamisa. Ipaqamela (i-pa-qa-me-la) // Leiketsi la ho paqamela: ho paqama ntle le ho thusoa. papadisano. Ipapala (i-pa-pa-la) /abundant. moipeodi) Ipeperanya (i-pe-pe-ran-ya) /cracking oneself/ Leiketsi la ho peperanya: ho qhetsoha ntle le ho qhetsoloa. boipaballo. behile. Selemong sena chai e ya ipapala. (mm. (mm.

phatsitsoe. boiphediso. phekoloa. (mm. (mm. Iphatsa (ipa-tsa) /self inoculating. boiphatso. boiphekolo. pepesiloe. pepetoa. Ipheta (//) /oversize/ Leiketsi la hofeta: ho ba boemong ba ho etsa diketso tse kgolo hofeta bowena. pheko. pepeteho. phatsano. 154 . phekotsoe. moipepesi). fana. ho ipontsha bohle ba o shebileng. Iphedisa (ipi-di-sa) /survive by oneself/ Leiketsi la ho phedisa: ho phela ntle le ho phedisoa. pepesoa. pheto.154 Ipepesa (i-pe-pe-sa) /show off. fedisana. ho lesa ka boomo. ipeperanya). publicising/ Leiketsi la ho pepesa: ho iponahatsa pontsheng ya bohle. phekotse. peteditse. fanne. file. fedisoa. pepesile. moiphedisi). ho ba boemong ba ho iketsetsa eng kapa eng ka bowena. petetso. boipepeto. phaphamiso. (mm. Mael. phahametse. petetsana. pepetile. phatsana. phediso. phahametsoe. ho ipolaya. phaphamo. moiphaphamisi). Iphaphamisa (ipa-pa-mi-sa) /self awakening/ Leiketsi la ho phaphamisa: ho tsoha borokong ka bowena ntle le ho thusoa. phahamela. (mm. fetile. pepiso. (mm. Ipetsola (i-pe-tsu-la) /self cleaving. Ipha (ip-ha) /give oneself/ Leiketsi la ho fa: ho fumana ntho ntle le ho fuwa kapa ho newa. petsotse. pepisana. (mm. Iphekola (ipe-ku-la) /self healing. Mohl. (mm. boipetetso. pepiloe. boipepeso. petsolo. boiphahamiso. phahamo. pepeto. to commit suicide/ Leiketsi la ho fedisa: ho fedisa bophelo ba hao ka bowena. boiphaphamiso. pepetiloe. petsotsoe. phetiloe. pepisoa. phatso. Iphahamisa (ipa-ha-mi-sa) /self exalting/ Leiketsi la ho phahamisa: ho ineha maemo a hodimo le ho ithorisa ntle le ho etsoa joalo. boipepiso. mofani) Mael. boipetsolo. Ho ipha dimenyane: ho baleha ka ho nyamela. moipepeti). bophahamo. phekolano. pepile. phahame. fannoe. petsolana. boiphaphanyo). injecting/ Leiketsi la ho phatsa: ho kenya moriana mmeleng ka lehare ka ho iketsa joalo. phatsitse. Ipepisa (i-pe-pi-sa) // Leiketsi la ho pepisa: ho beha ngoana kapa moroalo hodima mokokotlo wa hao ka bowena. phedisano. fedile. peteditsoe. phetile. lepatso. fedisitse. petetsano. Iphedisa (ipe-di-sa) /self destroying. filoe. (mm. fedisitsoe. Ipepeta (i-pi-pi-ta) /squeezing oneself/ Leiketsi la ho pepeta: ho penya kapa ho hatella leqeba. (mm. (mm. phetoa. phano. boipheto. phahamisano. (mm. seso kapa ntho e itseng ka bowena. splitting/ Leiketsi la ho petsola: ho buleha ka lehare ntle le ho etsoa joalo. (mm. phahamisoa. phekolo. pepeso. bophelo. (mm. moiphekodi). Ho iphehlela lesheleshele. mix for oneself/ Leiketsi la ho fehla: ho fuduwa kapa ho tsitsinya lero kapa motsoako o nang le metsi ntle le ho etsetsoa. Ho ipha naha: ho baleha sebakeng. to heal self/ Leiketsi la ho phekola: ho ikoka le ho iphodisa ka bowena ntle le ngaka kapa mooki. moiphahamisi). ho etsa lekgetlo la bobedi kapa hofeta moo. phaphamisoa. (mm. boiphediso. lepetso) (bap. Iphehlela (ip-he-hle-la) /stir. petetsoa. phekolana. mopepi). pepisano. Ipetetsa (i-pe-te-tsa) /compressing oneself/ Leiketsi la ho petetsa: ho ikutloisa bohloko ka ho otlanya setho seseng sa hao sa mmele kgahlanong le ntho e thata e itseng. fetana). phedisoa. phedisano. phaphame. phetse. moiphedisi). moipetetsi). phediso. petsoloa. mophiti). boipheto. Iphapanya (ipa-pan-ya) /ignore/ Ho etsa eka ketso e itseng ha e bonoe kapa ha e utloe. ho tloha ka ho nyamela. (mm. moiphatsi). Ipheta (ipe-ta) /self repeating/ Leiketsi la ho pheta: ho etsa ketso e itseng kgetlo leleng. phatsoa. fetoa.

Iphodisa (ipo-di-sa) /self healing/ Leiketsi la ho fodisa: ho itlosa mahloko le mahlaba ka bowena ntle le thuso ya mang kapa mang. phollano. phetolano. brushing/ Leiketsi la ho pholla: ho tsamaisa letsoho mmeleng wa hao ka bowena ntle le ho thusoa. boiphoqo. ipheteditse. boiphitiso. moiphodisi.155 Iphetela (ipe-te-la) /just passing/ Leiketsi la ho fetela: hofeta ka tsela ntle le ho shebana le ntho tsa batho. finana) Iphitisa (ipi-ti-sa) /pretent to be passing/ Leiketsi la ho fetisa: ho etsa eka o wa feta empa ho se joalo. photlano. fetisoa. (mm. mophomodi. boiphino. boiphofiso. phodisano. Iphetola (ipe-tu-la) /overthrow oneself/ Leiketsi la ho fetola: ho ipeha maemong a ho diwa ditulong tsa boetapele ka bowena. mofiti). boiphotlo. phomolo. fetotse. Iphoqa (ipo-qa) /self embarassing. Iphetola (ipe-to-la) /masquerading. (mm. phoqile. mofodisi. phoqoa. (mm. photlo). moiphoqi). phollotse. ho utloisa bohloko ya kileng a utloisa emong bohloko. moipholli). phodiso. phetetsoa. fetoloa. finahana. ho etsa hore mmele o phole. phetolano. boiphodiso. fodisoa. vengeful/ Ho etsa se kileng sa etsoa ke moetsi ho moetsuwa. moiphomotsi. (mm. phomotsa. phoqana. iphomoletse). phopholeditse. (mm. mophofi). pholo. ho ithola ka mora ho ipatla. phoqano. phetolo. finne. realisation/ Leiketsi la ho fumana: ho ba boemong ba ho thola se etsahalang ka bowena. fetotsoe. ho iketsa ntho e nyane. boiphetolo. phofo. moiphotli) (bap. phomoditse. Iphetetsa (ipe-te-tsa) /revenge. phoqeho. Leiketsi la ho phetetsa. finnoe. Iphomolela (ipu-mu-le-la) /to be on dead status/ Ho ba boemong ba mofu kapa moshui (moshoi): ho hloka bophelo ka lebaka la ho hloka phefumoloho. photlana. fetotse. phino. ho feta ntle le ho natsa ntho tse ka mahlakoreng. phomotsoa. photlile. fetisitse. boiphetolo. phetile. Iphumana (ip-hu-ma-na) /self footing. phumano. (mm. phomotse. phofiso. moiphofisi. boiphomotso. fetisitsoe. boiphetelo. Ho busetsa molamu sefateng. phopholetsana. (mm. fodisoa. phetolo. iphomoletse. boiphodiso. (mm. phetiloe. Iphomolela (ipu-mu-le-la) /resting/ Leiketsi la ho phomola: ho ba boemong ba ho phomola kapa ho phomotsa mmele le kelello ya hao ka bowena. boiphumano. phofile. boiphomolelo. (mm. fetisetsa. phopholeditsoe. phetiso. (mm. disguising/ Leiketsi la ho fetola: ho nka sebopeho seseng sa chebeho ya mmele kapa sebopeho. fumane. moiphetetsi). boiphetetso. fetile. fetisetsoa. (mm. fodisetsa. fumanoe. Iphopholetsa (ip-hup-hu-le-tsa) /self touching / Leiketsi la ho phopholetsa: ho itshoara ka tsela ya ho tsamaisa letsoho mmeleng mona le mane. boiphollo. mophopholetsi). fetiloe. disappointing/ Leiketsi la ho phoqa: ho etsa diketso tse tlontlollang bowena ba hao. fetoloa. (mm. phofisoa. (mm. (mm. Ipholla (I-pul-la) /self massaging. fetolana. fetetse. fodile. ka ho etsa diketso tse bakang seo. Iphina (ipi-na) // Leiketsi la ho fina: ho iketsa bonyane kapa sekokotoana. photloa. Iphofisa (ipu-fi-sa) /to pretent to be dreaming/ Leiketsi la ho phofisa: ho baka ho phofa ho sio. fetela. phoqeha. phollaka. phopholetso. phodiso. phetetso. Iphotla (ip-haw-tla) /face washing/ Leiketsi la ho photla: ho tsamaisa metsi sefahlehong ka lesela ka ho iketsetsa. phollana. fodisetsoa. maphodi). Photla. fetotsoe. boiphopholetso. fetolana. senomaphodi. phollo. mafodisa). mofiti). (mm. phollako. phopholetsano. moiphumani) 155 . moiphetodi). moiphetodi). vindictive. phinahano. phopholetsoa. phomoditsoe. Iphodisa (//) /cooling oneself/ Leiketsi la ho fodisa: ho tlosa mocheso mmeleng wa hao ka ho etsa diketso tse itseng. phollotsoe. phodile.

boiphumulo. phumutsoe. pomo. phuthelo. Ipitla (ipi-tla) /self injuring/ Leiketsi la ho pitla: ho ikotla ka lejoe le leholo ka phoso kapa ntle le boikemisetso. sepikitlane) Ipipetsa (ipi-pe-tsa) /smothering self/ Leiketsi la ho bipetsa: ho ithiba phefumoloho ka phoso kapa ka lebaka la bowatla. boipikitlo. phunyoa. (mm. bolelloa. polelo. boipjatlanyo. bolella. pikitlana. boshoa ). mmolai. pikitloa. bofolloa. pitloa. bonoa. phuthehile. boipolao. bokelletse. polayano. bolaetse. boipokello. pitla. polo. pokellelo. (mm. boipofo. Ipona (i-paw-na) /selfish/ Leiketsi la ho bona: ho etsa diketso tse bontshang ho ipona bowena feela. boipolo. bokelletsoe).156 Iphumula (ip-hu-mu-la) /drying/ Leiketsi la ho phumula: ho tsamaisa lesela le ommeng sefahlehong ka sepheo sa ho tlosa metsi. pitlile. boipomo. bokelloa. moipipetsi. (mm. phuthediso. pikitlano. Ipolaya (i-pu-la-ya) /to commit suicide/ Leiketsi la ho bolaya: ho iphedisa kapa ho fedisa bophelo ba hao. bokelletsoe. (mm. (mm. pomano. pokello. pokello. pomme. pikitliloe. bolailoe. sebolai). polao. bolaisa. Ipikitla (ipi-ki-tla) /rubbing oneself/ Leiketsi la ho pikitla: ho sebedisa monoana kapa manala ho ngoaya kapa ho tshasa moriana karolong enngwe ya mmele. boipitlo. boiphutho. mophuthi). bofollotse. boletsoe. bipetsoa. bolaetsoe. pikitlo. pomeha. Ipolela (i-po-le-la) /confess/ Leiketsi la ho bolela: ho hlalosa seo o se entseng kapa seo oleng sona. lesoe kapa mongobo. pomako. pikitlile. (mm. bolelletse. pipetso. bokellisoa. (mm. bjatla!). bofollotsoe. seboka). (mm. ponngoe. phuthedisoa. bokelleloa. phunyeho. boiphunyo. boipofollo. boletse. phutheloa. phumudisa. bjatlantsoe. phutheha. ho iketsetsa lethonyana le lengata. (mm. bokelletse. Iphuthela (ip-hut-he-la) /wrapping self/ Leiketsi la ho phuthela: ho koahela ka ho kenya hara ntho kapa ho potapotisa ntho e itseng mmeleng ka bowena. phuthetse. (mm. 156 . moipone). Ipoma (i-pu-ma) /self cutting/ Leiketsi la ho poma: ho ikgaola setho seseng sa mmele ka phoso kapa ka bothoto. commiting/ Leiketsi la ho bofa: ho ikana ho etsa ketso e itseng ntle le ho kopjoa kapa ho laeloa joalo. phumudisoa. (mm. Iphutha (ip-hut-ha) /gather/ Leiketsi la ho phutha: ho ya sebakeng sa phutheho kapa kopano ka bolona. (mm. phuntse. phumudiso). pomana. boleloa. phuthetsoe. bofile. Ipofa (ip-aw-fa) /engaging. bipetsana. (mm. boipokellelo. ho ikarola ka ho arohanya ka dikoto tse fetang bonngwe. boiphutho. bjatlanyoa. Ipokella (ip-ukel-la) /self gathering/ Leiketsi la ho bokella: ho ba boemong ba ho kopana ka bolona ntle le ho laeloa joalo. pitliloe) Ipjatlanya (ip-ja-tlan-ya) // Leiketsi la ho bjatlanya: ho ikoisa fatshe ka lebaka la ho kgena. phumuloa. mobipetsi). Ipola (i-pu-la) /self hitting/ Leiketsi la ho pola: ho inatha ka lebaka la ho kgena haholo ka lebaka la phoso e entsoeng. pjatlanyo. bokellisa. bjatlantse. moipoledi). mophunyi). sephutheloana). (mm. sepolo). boiphuthelo. bolayana. bolaile. pipetsano. boipono. (mm. phunyeha. bolelletsoe. Iphunya (ip-hun-ya) /piercing/ Leiketsi la ho phunya: ho etsa lesoba karolong enngwe ya mmele ka bowena. phumulo. (mm. boipolelo. Ipokellela (i-puk-el-le-la) /accumilating for self/ Leiketsi la ho bokellela: ho iketsetsa pokello ya ntho tse ngata ka bowena ntle le thuso ya mang kapa mang. bofa. phuntsoe. bolawa. phunyo. ipofile). phutheho. boipipetso. pomeho). pomaka. (mm. phumutse. Ipofolla (ip-of-ul-la) /untie/ Leiketsi la ho bofolla: ho intsha ditlamong kapa ho iphuthulla ho seo se o tshoasitseng ka bowena. pitlana. bipeditse. pitlano. bipeditsoe. polaiso. pofollo.

showing off/ Leiketsi la ho bontsha: ho hlalosa ka bowena seo oleng sona. boipudufatso. bopile. buisana. boipulo. Ipontsha (i-po-nts-ha) /demostrating. mmusi. pulelo. botsitse. Ipula (ipu-la) /self opening/ Leiketsi la ho bula: ho buleha hoa ntho e itseng ntle le ho buloa. busana. (mm. (mm. bontshitse). 157 . Ipudufaletsa (i-pu-du-fa-le-tsa) /spoil/ Leiketsi la ho pudufaletsa: ho itshenyetsa letsatsi ka diketso tse sa hlokahaleng. ho etsa mopoto wa boiketsiso. potile. mmuuwa. Ipone (i-po-ni) // Bokgale ba ho ipona. qabantsho. potapota. Ho iponahatsa bowena ba hao ba semelo. puso. poteloa. boipotso. qabanya. Iqabanya (iqa-ban-ya) /conflicting/ Leiketsi la ho qabanya: ho baka diqabang ka bowena. mopoto. motho kapa ntho e itseng ho bakang boipuso kapa tokoloho. seputsoe). pontshano. bopiloe. botsana. buloa. Ipudufatsa (i-pu-du-fa-tsa) /filthing oneself/ Leiketsi la ho pudufatsa: ho itshilafatsa ka lerole kapa tshila. mmuwi. Ipotisa (i-pu-ti-sa) /pretending to err/ Leiketsi la ho potisa: ho etsa eka o wa pota empa ho se joalo. Ipotolohisa (i-paw-tu-lu-hi-sa) /taking long way/ Leiketsi la ho potolohisa: ho nka tsela e telele ha e kgutshoane e le teng. lebotsi. buabua. butse. potelo. bontshana. puo. pudufaditse. popelo). bopeloa. (mm. potela. empa o bona tsa babang. potisoa. bopela. sebona. (mm. boipotiso. moqabanyi).157 Iponahatsa (i-po-na-ha-tsa) /transfigure/ Ho itlhahisa ka tsela e sa tloaelehang. mmoni). Ipuella (ipu-el-la) /self representing/ Leiketsi la ho buella: ho bua ntle le ho batla moemedi. mopoto. Ipoqa (i-pu-qa) /self defiling. qabanyoa. bulela. mmotsi. potsano. bulelana. sebulabulane). boipuello. puello. busitsoe. potolohisoa. pontshano. (mm. sebui). qabang. boipontshahatso. pulelano. poqana. mmuso. poqiloe). sebonelahole. buile. (mm. poqano. (mm. pontshahatso. poqo. Ipontshahatsa (i-po-nts-ha-tsa) /proving a point/ Leiketsi la ho bontshahatsa: ho hlalosa bowena ka ho toboketsa seo oleng sona. bua. potetsoe. potso. pusano. busitse. potile. seboni. (mm. poqile. sepotane). bontshitse. potolohile. (mm. bontshahatsoa. qanano. Ipotsa (i-pu-tsa) /self questioning/ Leiketsi la ho botsa: ho ipakela dipotsoa ka se etsahalang kapa se mametsoeng. ho baka maemo a hlokang tsamaisano mmoho. sebotsi). pudufaleditsoe. poqoa. potolohiloe). mmusisi. botsetsa. pudufaletso. puophara. boipotelo. Iponele (i-paw-ne-le) /see. potisana. bontshana. bontshoa. Ho ba ntle le khatello kapa hlekefetso ya mohatelli. boipoqo. (mm. popo. bontshitsoe. potoloho. mmuisoa. (mm. pudufaleditse. buleloa. buisoa. potetse. pudufatso. seputsoe). pudufaditsoe. (mm. busoa. pontsho. ho iponahatsa ka tsela e sa tloalehang kapa ho fetoha sebopeho se tsebahalang. lebusa). qabane. sebonoang. qabantsha. boipololohiso. botsetsoa. butsoe. boipudufaletso. potisano. Tshoene ha e ipone lekopo: motho ha a bone diketso tsa hae tse mpe. Mael. Ipusa (ipu-sa) /independent/ Leiketsi la ho busa: ho lokoloha hoa naha. pudufaletsoa. botsitsoe. (mm. Ipotela (i-pu-te-la) /jesting/ Leiketsi la ho pota: ho ipuela feela ka bosoasoi ntle le ho natsa hore ho etsahalang. moipudufatsi. mmusa. (mm. lebotsa. sepotane). Ipopa (ipu-pa) /self moulding/ Leiketsi la ho bopa: ho iphetola sebopeho ka ho iketsa ntho e itseng. boipopo. boiqabanyo. boipuso. look for yourself/ Bona ka bowena ntle le emong. pulo. puisano. pontsheng. boipontsho. buelloa. Ho ipeha boemong ba mpefalo kapa ho hlora ka bowena. filthing/ Leiketsi la ho poqa: ho ikenya lepoqong kapa mobung o ditshila. pudufatsoa.

qhatseditsoe). leqhetsoana). qobelletsoe. (mm. (mm. (mm. boiqello. qabotsoe. Iqhoaela (iq-hwa-ela) // Leiketsi la ho qhoaela: ho sebedisa lemao kapa sepelete bakeng sa ho apara kobo ntle le ho thusoa. Iqaqisa (i-qa-qi-sa) /self clarifiying/ Leiketsi la ho qaqisa: ho ipeha seemong se utloahalang sa ho bua kapa ho hlalosa. Iqapela (iqa-pe-la) /inventing for oneself/ Leiketsi la ho qapela: ho iketsetsa leano. qhetsolelano. qhetsolo. (mm. boiqaphelo. qothiloe). qotho. qapelana. moiqeki). qaboleha. Iqhotha (iq-hut-ha) // Leiketsi la ho qotha: ho itlosa manala ka bowena ntle le thuso ya mang kapa mang. boiqhotho.158 Iqabola (iqa-bu-la) /self entertaining/ Leiketsi la ho qabola: ho etsa diketso tse tshehisang le ho natefisa bowena. qhanehiloe. qekiloe. qetse. qaqisoa. qabotse. qaqisisa. qothelana. qapiloe. (mm. qobello. qapeloa. qetellano. Modumo wa lentsoe lena “qaphela” o tshoana le wa puo ya Sekone ha o bitsoa joalo ka “xaphela” le ha moelelo le tshebediso di sa tshoane ho ya ka dipuo. Iqella (iqel-la) /clemency or pardon seeking/ Leiketsi la ho qella: ho ba mokgoeng wa ho kopa tshoarelo ka phoso kapa molato o entsoeng pejana. qhoaelano. ho ikopela tshoarelo ka mora ho fuwa kahlolo. qhetsolako. qakehile. Iqhanehela (iq-ha-ne-he-la) // Leiketsi la ho qhanehela: ho itokisetsa qhana ka bowena. qabolana. boiqobello. moqaqi. qhoedisana. seqabolane). qothelano. Tem. boiqhatsetso. qhoedisano. (mm. qhetsolaka. Iqeka (iqe-ka) /slow moving/ Leiketsi la ho qeka: ho itsamayela hantle ntle le ho tata kapa ho potlaka. boiqeko. qothetse. boiqapelo. qhanolla. boiqhoediso. qothetsoe. Iqetella (iqe-tel-la) /finish off oneself/ Leiketsi la ho qetella: ho ipolaya ka mora ho hloleha la pele. boiqhanehelo. (mm. qelloa. Ho qaphela ke ho bontsha boinyatso kapa ho nyatsa ka ho bua dipuo tse bontshang ketso eo. qobelletse. qetello. qakile. qapile. qaqile. moqaqisi). qhaneho. qaqisitsoe. qaketsano. qheno. tshibollo kapa ntho e itseng kgetlo la pele. qhoaelana. qothile. qaphetsoe. qhoetsoe). qaketso. qeko. qaphelo. boiqaqiso. Iqhatsetsa (iq-ha-tse-tsa) /pour for oneslef/ Leiketsi la ho qhatsetsa: ho tshela metsi kapa lero ntle le thuso kapa taelo ya mang kapa mang. qhenne. qaketsana. qakeho. qobellana. 158 . (mm. Iqhoedisa (iq-hwe-di-sa) // Leiketsi la ho qhoedisa: ho noa metsi kapa seno ka tsela e bakang hore a o kgame. (mm. qapelo. (mm. (mm. qobellano. (mm. qaka. qaboleho. qetsoe. moqapi. qhoaelo. qabolo. Iqhena (iq-hi-na) // Leiketsi la ho qhena. qetelloa. qhennoe). qekile. qapelano. qothela. qello. (mm. boiqetello. qetile). qhatsetsoa. qhoetse. (mm. qaqisitse. qhatseditse. Iqaketsa (iqa-ke-tsa) /causing self predicament/ Leiketsi la ho qaketsa: ho ipakela maemo a thata. seqapi). qetellana. qhetsolelana. ka ho e beha hodima pitsi kapa bodulong ba yona. qhoaetsoe). qaphetse. qhetsotsoe. qhetsotse. Iqhetsolela (iq-he-tsu-le-la) /to cut for oneself/ Leiketsi la ho qhetsola: ho iketsetsa kapa ho intshetsa lekumane ka bowena ntle le thuso. qobelloa. qabolano. qapheloa. boiqhoaelo. qaketsoa. qhatsetso. qhetsoloa. qaqisiso. qela. moiqaketsi). qhoediso. qekoa. qhoaetse. Iqaphela (iqap-he-la) /self blaming/ Leiketsi la ho qaphela. boiqaketso. qhaneha. moqaphi). (mm. boiqhetsolelo. leqhetso. boiqheno. qhanehile. qaqiso. Iqobella (iqu-bel-la) /forcing oneself/ Leiketsi la ho qobella: ho etsa ketso e itseng o rata kapa o sa rate. boiqabolo. qhanehoa. qeloa). boqaqi. (mm. qhana). moqobelli).

free/ Leiketsi la ho laola: ho iketsetsa thato ya hao ka lebaka la ho lokoloha. Iqotsetsa (iqo-tse-tsa) /accumilating for oneself/ Leiketsi la ho qotsetsa: ho inkela bongateng ka ho iketsetsa qubu kapa mokato. qotseditse. (mm. (mm. tabotsoe. qoqelana. moqoqi. lahlehisoa. lapisa. (bap. qoqelano. Itaola (ita-ul-a) /independent. moitapisi. itokolla). Ho itahlela ka setotsoana: ho kena ditaba o sa mengoa. qoediso. escape/ Leiketsi la ho lahla: ho ipha naha. taelo. lapile. (mm. selemo se latelang sona sena. qoelo. boiqotsetso. qotsetso. qoqeloa. letawa). Itaha (ita-ha) /toxin oneself/ Leiketsi la ho taha: ho sebedisa tai kapa sethethefatsi ka sepheo sa ho fihlella boemo ba tlheulo. Itaola. ngoahola). (mm. borata. boitabolelo. lahlisoa. selapane). (mm. boitapiso. (mm. (mm. laetse. boitahlo. lahlehetse. Ho etsa thato ya hao. tahoa. botawa. tapiso. Isao (isa-o) /next year/ Selemo se tlang. moqoqo. Isa (is-a) /send. lahlile). boitaolo. Itahlela (ita-hle-la) /throw oneself down/ Leiketsi la ho lahlela: ho ikisa fatshe ka tsela e mpe. ho ba ditabeng ntle le ho bitsoa. neng kapa neng. flee. qotsetsoa. (mm. tabano. Itaela (ita-el-a) /liberated/ Leiketsi la ho laela: ho iketsetsa borata ka baka la ho lokoloha kelellong le monahanong. taoleho. lahlehelana. taboleloa. tahlelo. taisoa. lematsang. lahlehisa. tabolelo. boiqoqiso. laetsoe) (bap. Isitsoe (i-sits-we) // Bokgale le boetsuwa ba ho isa. ho nkela nqa enngwe. Isana (is-ana) // Ketsetsano ya ho isa. botawa. tabanyo. (mm. seqoedi). boitabanyo. laeloa. qoela. laotse. qoedisitse. molahlehi. ratas). tahiso. taolo. fallisa). tabotse. Itahla (ita-hla) /go away. (mm. qoedisitsoe. tayo.159 Iqoedisa (iq-we-di-sa) /self drowning/ Leiketsi la ho qoedisa: ho kena tlasa metsi nakong ya ho sesa ka bowena. boitahlelo. lahleloa. monongoaha. tabantse. tahiloe. boitaho. ho ja fatshe. (mm. Isitse (i-si-tse) /sent/ Bokgale ba ho isa. tahleho. qoetse. 159 . (bap. lahleheloa. tabantsoe. qoqetse. ho ba teng ntle le ho laeloa . Iqoqisa (i-qo-qi-sa) /pretending to converse/ Leiketsi la ho qoqisa: ho etsa eka o wa qoqa le ha ho se joalo. boiqoediso. tahisoa. boitaiso. letawa. Isoa (is-wa) /sent/ Boetsuwa ba ho isa Itabanya (ita-ban-ya) // Leiketsi la ho tabanya: ho itahlela fatshe ka bowena ntle le ho etsoa joalo. motabodi). moitabanyi). tai. Itaisa (ita-is-a) /to pretent to be drunk/ Leiketsi la ho taisa: ho etsa eka o tauwe empa ho se joalo. qoqetsoe). tahlehelano. tahlehelo. ho baleha. qoqisoa. lapisoa. (mm. molahluwa). laoleha. moqotsi). laotsoe. lahlehetsoe. tauwe. tabanyoa. tabolo. qotseditsoe. lahlisa. molaodi) (bap. qoqela. Mael. transfer/ Ho tlosa sebakeng seseng ho ya ho seseng. ho nkela nqa enngwe e fapaneng le ya pele. Itabolela (Ita-bu-le-la) // Leiketsi la ho tabolela: ho itshenyetsa seaparo ka phoso kapa ka baka la bohlasoa ba hao. boitaelo. tahile. Isetsa (i-sets-a) /send someone something/ Ketsetso ya ho isa: ho tlosa sebakeng seseng ho ya ho seseng. Itapisa (ita-pi-sa) /fasting/ Leiketsi la ho lapisa: ho itima dijo ka baka la tumelo kapa ho fihlella boemo bo itseng. taiso. tahlehiso. lapisoa.

tekano. tebelako. boitelliso. lekile. lekanyoa. tebatso. weigh for oneself/ Leiketsi la ho lekanyetsa: ho etsa dintho ka tsela e nang le kelello. lefelletse. tefello. tatetse. latoloa. (mm. boitebalo. Itebala (ite-ba-la) /mindfulessness. lefelloa. tefisano. ebile e sa fete bowena ba hao. boiteketliso. tebetse. (mm. tatolo. disagree/ Leiketsi la ho latola: ho bua puo e hananang le seo ho thoeng o se entse. tatetsoe. 160 . tefellano.160 Itatisa (ita-ti-sa) /hurry oneself/ Leiketsi la ho tatisa: ho ipotlakisa ntle le mabaka a utloahalang. lefelletsoe. boitekanyo. telletse. lefisana. telliso. bolebedi. motati). (mm. tellana. tebeloa. bolebadi. leketlisoa. lefisitsoe. Itefella (iti-fel-la) /to pay for oneself/ Leiketsi la ho lefella: ho lefa chelete bakeng sa bowena ntle le ho etsetsoa joalo. molefi. tebalo. tekanyetso. tebetsoe). boitekolo. Itebela (ite-bil-a) /to box oneself/ Leiketsi la ho tebela: ho inatha ka setebele ka boomo kapa ka lebaka la ho itenehela. lebohisa. molefe. Motho ho thusoa ya itekang kapa ya etsang lethonyana. lebohisitse. (mm. Itebatsa (ite-ba-tsa) // Leiketsi la ho lebatsa: ho iketsa eka o lebetse empa ho se joalo. boitefello. (mm. boitebatso. molekodi). lebetsoe. tellano. ho bua dipuo tse hohelang tello kapa ho se hlomphuwe. lebatsoa. leketla. boitekanyetso. lebeloa. lebetse. latolana. Iteka (ite-ka) /attempt. Itekanya (ite-kan-ya) /to fit for oneself/ Leiketsi la ho lekanya: ho apara seaparo ka tebello ya ho bona hore na ebe se a o tshoanela. lebohile). e ntle. lebetsoe. lebatsoa. teko. ho itlhatlhobisisa. tellisoa. molebedi). lebetsoe. tekanyo. (mm. tebelo. tebelaka. tebetsoe. lekelloa. lekotsoe. tekolano. tatisoa. raditebele). Itatola (ita-tu-la) /deny. leketlile. lebetse. latotsoe. lekotse. Itekanyetsa (ite-kan-ye-tsa) /size. endeavour/ Leiketsi la ho leka: ho bontsha boikgathatso ba ho etsa ketso e itseng le ha ho le thata kapa ho sa kgonahale. lekella. tebelana. tebelo. boitebelo. tatolano. lekantshoe). lekantshe. (mm. unattentive/ Leiketsi la ho lebala: ho ba makgatheng a ho se natse se ka etsahalang. telletsoe). tatela. tello. molatodi). (mm. tekolo. (mm. boiteboho. (mm. tebelo. lebohisoa. ho itsamaisa kapele ho sa hlokahale. lekiloe. boitebelo. lekanyeditse. lekana. moiteki). Itellisa (itel-li-sa) /invite disrespect/ Leiketsi la ho tellisa: ho baka tello e kgahlanong le bowena ka ho etsa diketso tse itseng. boitebelo. tebelano. tateloa. Iteketlisa (ite-ke-tli-sa) /dangle oneself/ Leiketsi la ho leketlisa: ho itshoareletsa ka lekala kapa ntho e hodimo. lebaloa. moleketla). teketliso. lefisoa. tefiso. e leketlang. boiteko. lebetse. Itekola (ite-ku-la) /introspect/ Leiketsi la ho lekola: ho icheba ka mora diketsahalo tse mpe tse sa tsoa etsahala kgahlanong le bowena. (mm. lekolana. molebatsi) Itebela (ite-be-la) /to leave voluntarily/ Leiketsi la ho tebela: ho itsamayela ntle le ho lelekoa. (mm. boitefiso. lebatsa. (mm. tebohiso. lekoloa. setebele. Iteboha (ite-bu-ha) /reward oneself/ Leiketsi la ho leboha: ho ipha lethonyana bakeng sa mosebetsi kapa ketso eo o e entseng. malefane). (mm. Itebela (ite-bel-a) /to guard oneself/ Leiketsi la ho lebela: ho ba boemong ba ho ba molebedi wa hao kapa bowena. tatile. lefisitse. lebohisitsoe. Itefisa (ite-fi-sa) /pretent to be spoilt/ Leiketsi la ho lefisa: ho bontsha ho tefa le ha ho le sio. Moketa ho tsosoa o itekang: motho ho thusoa ya etsang bonyane bo itseng. (mm. dry. lefellana. teboho.boitatolo. molebadi). lekanyeditsoe). tatiso. molefi). (mm. Mael. boitatiso. latotse. tebetse.

letsitsoe. moithabisi). tetsetsano. Iteteelletse (it-ite-el-le-tsi) /overdressed/ E kapa ya apareng diaparo tse ngata mmeleng hofeta tekanyo. boiketsiso ba ho thakasa. leoletsoa. teto. thabiso. raela. temoso. bolemi. leoditse. lemohisa. lemisoa. itetile). thakasa. Iteta (ite-ta) /to brave. ho bua kgahlanong le motho ya tshajoang. tepellisitse. tenne. thakadisoa). seletsa). (mm. molemi). (mm. letsitse. (bap. lemala. (mm. boiteteko. Leiketsi la ho teta. molesedi) (bap. Leiketsi la ho tereka. retrospect/ Leiketsi la ho lemoha: ho ikelelloa ka mota hore ho etsahale bobe ho wena. boiteoletso. tematso. thapallo. thabisana. leoditsoe. Ithakadisa (it-ha-ka-di-sa) /to pretent to limp/ Leiketsi la ho thakadisa: ho etsa eka o wa qhiletsa empa ho se joalo. lenngoe. raelana). rahiloe. (mm. Ithapallisa (it-ha-pal-li-sa) /to pretent to have fallen/ Leiketsi la ho rapallisa: ho etsa eka o rapalletse empa ho se joalo. teselo. (mm. ho lebana le kotsi ntle le tshabo. terekoa). lemohisoa. letsetsana. (mm. boitetsetso.161 Itematsa (ite-ma-tsa) /injure oneself/ Leiketsi la ho lematsa: ho intsha kotsi ka phoso. boithakadiso. Itetile (ite-ti-le) // Bokgale ba ho iteta. raetse. boitemelo. give up/ Leiketsi la ho lesella: ho itlohella feela ntle le ho itlhokomela. boithapalliso. boitepelliso. tepello. thaho. tereko. lemetse. (mm. Itentsha (ite-nts-ha) /dress oneself/ Leiketsi la ho tentsha: ho ikapesa ntle le ho thusa. molemadi). temohiso. (mm. raetsoe. rapallisoa. Titielletse). tematsano. boitematso. moteno). (mm. letsetsoa. tetekano. Itereka (Ite-re-ka) /to dress nicely/ Ho apara hantle haholo. lesallana. seleotsi). (mm. rahile. lemela. thakadisa. teteko. (mm. tepellisitsoe. Itemela (ite-me-la) /plough for oneself/ Leiketsi la ho lema: ho lema ntle le thuso ya mang kapa mang. rapaletse. Ithaha (it-ha-ha) /kick oneself/ Leiketsi la ho raha: ho itematsa ka leoto ka phoso ntle le boikemisetso. tentshoa. boitesello. thakadiso. Titiella). tetekana. moitepellisi). (mm. thabisitse. Iteteella (it-ite-el-la) /to overdress/ Ho apara diaparo tse ngata mmeleng hofeta tekanyo. Iteoletsa (ite-u-le-tsa) /sharpen for oneself/ Leiketsi la ho leoletsa: ho etsa hore thipa kapa lerumo la hao le be motsu. boitereko. lemohile. confront. tetekile. Iteteka (ite-te-ka) /thwack oneself/ Leiketsi la ho teteka: ho ichapa ka lebaka la ho kgena kapa ho kgentshoa ke bobe boo o bo entseng. face. thabisano. Itetsetsa (ite-tse-tsa) /play music for oneself/ Leiketsi la ho letsetsa: ho etsa modumo wa mmino ka bowena bakeng sa hao. tetekoa. temo. lematsoa. tennoe. (bap. tepelliso. thabisitsoe. to be audacious/ Ho ba le sebete sa ho loana kgahlanong le se tshajoang. molemohi). (mm. tesello. moraparapa). boithaho. tesellano. tepellisoa. tetekiloe). revel/ Leiketsi la ho thabisa: ho iketsetsa monate kapa monyala ka ho bapala. inehela). tse ntle. boitemoho. teoletso. boithabiso. ho apara diphahlo tse ncha. (mm. Itesella (ite-sel-la) /catipulate. Itemoha (ite-mu-ha) /realise oneself. lemisa. 161 . Itepellisa (ite-pel-li-sa) /spoil oneself/ Leiketsi la ho tepellisa: ho bontsha ho tefa ka ho etsa diketso tsa tefo. lesetse. lematsana. ho kenya diaparo mmeleng wa hao ka bowena. tsheha kapa ho etsa diketso tsa nyakallo. rapalletse. Ithabisa (it-ha-bi-sa) /entertain oneself. rahoa. (mm. boiteto. boitentsho. lemme. lesetsoe. tentsho. tetsetso. temoho.

thekelo. Leiketsi la ho thetsa. boithetso. ratisitsoe). (mm. moithehi) . ratiloe. thapiso. theolelo. boithapiso. thetile. ratetse. ratile. rateloa. thetha. rerile. theotse. boithero. thapelo. boithatiso. moithati). (mm. (mm. thetsitse. thehellano. thatafatsoa. thetsoa. thekiso. (mm. thato. rekile. reketsoe. (mm. ho qenehela motho ya entseng phoso. moitheri) (bap. (mm. thetsitse. boithatafatso. become stubborn/ Leiketsi la ho thatafatsa: ho bontsha manganga ka ho satallisa molala kgahlanong le ho nka taelo kapa ho mamela lebaka le utloahalang. boithetso. Ithatisa (it-ha-ti-sa) /to fake to love/ Leiketsi la ho ratisa: ho iketsa eka o ratana le mangmang empa ho se joalo. theteho. rapellana. rekelana.162 Ithapella (it-ha-pel-la) /pray for oneself/ Leiketsi la ho rapella: ho rapella bowena ba hao. rapeloa. rapelletsoe. thatafaditsoe). thatelano. boithatelo. thero. rapetse. Leiketsi la ho rera. ratisitse. prefer/ Ho rata ka ho kgesolla kapa ho kgetholla hara babang kapa tseding. thetiloe). easy going/ Ho ba bonolo kgahlanong le. morero. e sa dumeleheng. thapisoa. thetso thetseho. boithapello. thetsana. ratisisoa. reriloe. thapisitse. (mm. Itheha (it-e-ha) // Leiketsi la ho reha: ho ipha lebitso ntle le ho emela ho rewa kapa ho fuwa lona. Leiketsi la ho thapisa. rehella. thatolloa). Ithekisa (it-he-ki-sa) /sell oneself. rehelletsoe. (mm. Itheta (it-he-ta) /self rolling/ Leiketsi la ho theta: ho ikisa tlase le motheo ka ho lepella fatshe. Boithekiso). Ithekela (it-he-ke-la) /buy for oneself/ Leiketsi la ho rekela: ho ntsha chelete bakeng sa ho ithekela se batloang ntle le ho etsetsoa joalo. Ithata (it-ha-ta) /neat/ Ho ba makgethe. thapisitsoe. ratoa. thetsano. boithekelo. thatafaditse. 162 . thetehile. thatetse. thetsitsoe. theolela. lerato. Ithatolla (it-ha-tul-la) /unroll oneself/ Leiketsi la ho thatolla: ho ithusa ho harolla ntho e thatetseng mmele. boitheho. Leiketsi la ho rekisa. rekeloa. thapello. moithekisi) (bap. thateloa. (mm. rapela. market oneself/ Ho bua ka bowena bakeng sa ho fumana mosebetsi kapa ho etsa kgoebo e itseng. thehello. moratani. thatiso. /bon. Leiketsi la ho ratela. thatelo. rehellana. Boithero). theto. boithekiso. thapile. (mm. boitheolo. thatollo. boitheto. theoloa. boithatollo. Ithera (it-he-ra) /caucus/ Ho bua mmoho ka thoko pele ho seboka kapa kopano ya dipuisano. moithetsi). theotsoe. ho sala morao ha ho etsoa ketso tse itseng. thatelana. ratisoa. theteha. boithatelo. thato. rekisoa. motheo). Ithiba (it-hi-ba) /control oneself/ Leiketsi la ho thiba: ho kgona ho itshoara kgahlanong le ho etsa phoso kapa ketso e mpe. moreki). reketse. (mm. moithapisi). thetsano). rapella. boithibo. ratisisa. Ithetsa (it-he-tsa) /deceive oneself/ Ho bua leshano kgahlanong le bowena. Leiketsi la ho rata. Ithatela (it-ha-te-la) /to like. Ithapisa (it-ha-pi-sa) /lenient. Ithatafatsa (it-ha-ta-fa-tsa) /harden oneself. thatetsoe). Ho nahana hore boemo bo ka tsela e itseng empa ho se joalo. theolo. rateha. ho rata bohloeki. therano. Ithetsa (it-hits-a) /touch oneself/ Leiketsi la ho thetsa: ho sebedisa letshoho bakeng sa ho tshoara mmele kapa seseng sa ditho tsa ona. reroa. rapelletse. rerana. (mm. morapedi). (mm. (mm. serati). ho iketsetsa thapelo e mabapi le wena. thetsitsoe. morati. rekiloe. Ithatela (it-hat-el-a) /to roll oneself/itself/ Leiketsi la ho thatela: ho iphutela ka ntho e itseng. (mm. thekelano. theho. thatafatso. ratetsoe. Itheola (it-he-u-la) /climb down by voluntarily/ Leiketsi la ho theola: ho ya tlase ho tloha hodima ntho e hodimo ntle le ho thusoa. boithati. moreri. thetsana. rehelletse. Maithero/ (mm. (mm.

163 thibo. romeloa. thohakano. rokiloe. moroto. thotse). thimodiso. rotetsoe. rokoa. Ithotela (it-hu-te-la) /self pissing/ Leiketsi la ho rotela: ho rotela diphate kapa diaparo ka lebaka la bokudi kapa boemo bo itseng. to praise self. (mm. thibetsoe. ronngoe. boithotelo. e tshehadi e nang le bophelo ka popelong. thunyano. boitholo. roetse. rohakana. imme. boithomo. romela. thomo. mmeleng). thonkgoa. thibollotsoe). boithoko. ho ba le bophelo ka popelong. Ithonkga (it-hun-kga) /to aggravate an injury/ Leiketsi la ho thonkga: ho etsa hore leqeba le be bohloko ka phoso ka ho le thetsa hampe. Ithoetse (it-hwe-tse) /pregnant/ E boemong ba ho bontsha kemaro. (mm. ho inyela. ithomile) Ithoma (//) /send oneself/ Leiketsi la ho roma: ho ya ntle le ho isoa. tholoa. roesana. rohakile. roaloa). boithomo. (mm. rotile. ritamisa. sethibathibane). Leiketsi la ho rorisa. thibiloe. thonkgile. romme. thibeloa. moroalo) Ithoesa (it-hwe-sa) /burden oneself/ Leiketsi la ho roesa: ho kgona ho beha nkgo kapa ntho e itseng hloohong ntle le ho thusoa. 163 . mothibi. thoesano. (mm. rohakiloe. Ithitamisa (it-hit-a-mi-sa) // Leiketsi la ho ritamisa: ho tlosa masalla a masepa lesobeng la dibono ka bowena ntle le ho thusoa. Ithoka (it-haw-ka) /to make poet. thonkgeha. seritama). rometse. thuntsoe. thoeso. thibetse. Ithunya (it-hun-ya) /shoot oneself/ Leiketsi la ho thunya: ho tobetsa konopo ya sethunya ka phoso kapa ka boikemistso ka tsela e bakang hore kulo e tsoe mme e o bolaye kapa e o ntshe kotsi. ritamela. (mm. boithonkgo. thotelo. thibollotse. (mm. boithoalo. thitamiso. thonkgehile. thomano. thoko. boithibollo. thibolloa. thonkgo. serota). morumuwa). rometsoe. Ithibolla (it-hi-bul-la) /unblock oneself/itself/ Leiketsi la ho thibolla: ho ba boemong ba ho tlosa se thibileng lesoba ntle le thuso ya eng kapa eng. thonkgiloe). boithitamiso. Ithoala (it-hwa-la) /to be pregnant/ Ho ba moimana: ho ba le lesea ka popelong. e ka tsoalang ka mora dikgoedi tse itseng ka lebaka la kemaro. roteloa. thoalo. rotetse. thijoa. (mm. ho fihlella sepheo sa hao. ho ikisa kaekae ka bowena ntle le ho romeletsa kapa ho roma emong. ho nyela diaparo tse aperoeng. (mm. ritamisana. ho phahamisa ka mantsoe a monate a nang le thoriso. thimola). tholano. Ho iphahamisa ka dipuo. thimodisoa. boast/ Ho fana ka thoriso bakeng sa bowena ntle le ho etsoa joalo. roala. boithunyo. (mm. (mm. rokile. (mm. emere. to praise sing/ Leiketsi la ho roka: ho rorisa ka dipuo le mmino. thitamisano. ritame. Leiketsi la ho thola. Leiketsi la ho roala. thibangthibang. (bap. thibile. boithoeso. ronngoa. thibela. thuntse. Ithimodisa (it-him-odi-sa) /pretent to sneeze/ Leiketsi la ho thimodisa: ho etsa eka ho thimola ho teng empa ho se joalo. Ithola (it-haw-la) // Leiketsi la ho thola: ho iphumana ka mora ho se tsebe se tlamehang ho etsoa. boithimodiso. bo sa tloaelehang. thunyana. sethunya). Ithohaka (it-haw-ha-ka) /insult oneself/ Leiketsi la ho rohaka: ho lebisa tlhapa kapa thohako ho bowena. (mm. Ithoma (it-hu-ma) /to shit oneself/ Ho nyela bowena: ho ntshetsa masepa diaparong tse aperoeng. romana. thimosisitsoe. boithoahako. ho beha hodimo ka mantsoe a lokileng a pina kapa thothokiso. thohako. Ithorisa (it-ho-ri-sa) /self praise. thonkgeho. Ho thola feela tje. moroki. thibeloa. thimodisitse. Itholela (it-hu-le-la) /to be neutral/ Ho se bontshe tshekamelo kapa lehlakore ka ho thola kapa ho se ntshe maikutlo. ritamisoa. thibollo. (mm. morohaki). moithoki).

timano. (mm. ho tsamaya nako e sa le teng. tlhabano. Itlama (itla-ma) /commit oneself/ Leiketsi la ho tlama: ho ipeha boemong ba ho phethahatsa morero o itseng. tlhakiso. tielo. moitlamahanyi) Itlatlarietsa (itla-tla-ri-etsa) /complain loudly. boitio. hlabile. (mm. hlapaotsoe) (bap. hlabela. dietse. timana. Leiketsi la ho ruta. tlatlarietso. tielano. ho ba teng hape ka mora ho ba sio. (mm. hlakoleha. Itlhahanela (itl-ha-ha-ne-la) /rush. mohlabi). tlhahisano. manifest oneself/ Leiketsi la ho hlahisa. (mm. Leiketsi la ho tlatlarietsa. Leiketsi la ho hlahanela. hlakile. itlhahanetse) (bap. boitimo. hurry up/ Ho tsamaya nako e sa dumela. (mm. (mm. tlameha. boitlhapaulo. (mm. boitlhabo. hlabana. diela. hlahisitse. ngola kapa ho ikoetlisa. boitlhahanelo. tlatlarieditsoe. Itihela (iti-he-la) /cust down oneself/ Leiketsi la ho dihela: ho itahlela fatshe ka phoso kapa ka baka la ho teneha le ho kgena. boitlhahiso. hit oneself/ Leiketsi la ho tlefetsa: ho inatha sefahleho ka lebaka la ho kgena haholo.: ho iponahatsa ka mora ho nyamela. boitlamahanyo. boitlefetso. moitlhakisi). hlakisitsoe. tlamahanyoa. boitlhakolo. ho ithohaka. hlakisitse. Itlhakola (itl-ha-ku-la) /dust oneself. boitlhahafatso. Itlefetsa (itle-fi-tsa) /clobber. dietse. hlahisana. Itlhaba (itl-ha-ba) /stab oneself/ Leiketsi la ho hlaba: hi ikenya thipa kapa ntho e motsu ka phoso kapa ka boomo. ho hana kapa ho tlohela sejo kapa seno. imbile/ Ho batla tsebo e ncha ka ho bala. tlhapaolano. boitlamo. hlakisetsoa. tlhabo. mohlakola). (mm. diela. hlaha. madiela). hlahafatsoa. itihela). tlefetsano. ho nka maikarabelo a itseng ntle le ho qobelloa kapa ho laeloa joalo. tlanngoe. tlhahafatso. tlhakoleho. tlefetsoa). (mm.164 Ithuta (it-hu-ta) /learn. hlahafaditsoe. Itlhapaola (itl-ha-pa-ula) /insult oneself/ Leiketsi la hohlapaola: ho lebisa thohako ho wena. (mm. tlhakola. Itia (i-ti-a) /fall oneself/ Leiketsi la ho dia: ho itahlela fatshe. hlajoa. dielana. tlatlarietsoa. Itlhahisa (itl-ha-hi-sa) /appear. ho ipha tsebo ka ho leka ho etsa ketso e itseng. tlefetsana. madiela) (bap. potlaka). dielana. tlamahantse. 164 . phakisa. boitio. sehlopha kapa leano le itseng ka bowena ntle le ho qobelloa. tlangoa. moitlhahisi). Ho fumana bohlale bo bocha lekgetlo la pele ka ho etsa ketso e itseng. ho hlahisa seo oleng son ntle le ho pata. hlapaotse. ho phakisa ka lebaka la ho fihla pele. tlamme. timme). moitlatlarietsi). tielano. (mm. tlatlarieditse. hlakoloa. Itlhahafatsa (itl-ha-ha-fa-tsa) /to be ferocious. hlakisetsa. tlhakisetso. boast/ Ho bontsha bowena. tielo. tlhahanelo. hlakisoa. ithohaka). diela. hlapaolana. (mm. hlapaola. elucidate oneself/ Leiketsi la ho hlakisa: ho bua ka tsela eo se buuwang se utloahalang hantle. hlahisitsoe. Ithutile (it-hu-ti-le) /learned/ Bokgale ba ho ithuta. setlamo. Itima (iti-ma) /to fast/ Leiketsi la ho tima: ho ba ntle le dijo. diela. tlhahiso. tlamo. boitlamo. tinngoe. Itlamahanya (itla-ma-han-ya) /associate. bohlaha). boitlhakiso. erase/ Leiketsi la ho hlakola: ho itlosa maphemphe kapa bohlasoa bo bonahalang. boitlatlaritso. tlamahantsoe. tlefetso. ho ipontshahatsa kapa ho iponahatsa pepeneneng. affiliate/ Leiketsi la ho tlamahanya: ho ipapisa le mokga. (mm. Itlhakisa (itl-ha-ki-sa) /clarify. tlameho. (mm. sebetsa. wild/ Leiketsi la ho hlahafatsa: ho ipheha maemong a hlokang setsoalle. Itlhahisa (itl-ha-hi-sa) /show off. hlahafaditse. hlakotse. moitlami). vociferous complaining/ Ho belaela ka ho etsa lerata le leholo. hlakotsoe. tlhakolo. tlhapaolo.

hlapile. hlobotsoe. tlhomo. (mm. hlobotse. (mm. boitlhompho. Itlhoekisa (itl-hwe-ki-sa) /clean oneself/ Leiketsi la ho hloekisa: ho itlosa ditshila mmeleng ntle le ho etsetsoa joalo. hlekehlana. hlompheha. boitlhomphollo. hlekehlile. tlhatlhobo. moitlhokomedi). tlhetlheelo. (mm. hlongoa. tlhomopele. hlobodisitsoe. hlobodisoa. hlodisoa. hlahlelletse.boitlheketlho. Ho nka maemo a pele. boitlhodiso. hlahlelletsoe). hlahlobiloe. (mm. hlekehleha. Sehlopha sa Orlando Pirates se rata ho itlhoma pele ha se bapala le sa Kaiser Chiefs. tlhokofatso. tlheketlheho. hlekehliloe. hlokofaditsoe. tlheketlhano. tlhatlhobano. boitlhetlheello. (mm. moitloma-pele) Mohl.165 Itlhapisa (itl-ha-pi-sa) /bath oneself/ Leiketsi la ho hlapisa: ho kena ka metsing bakeng sa ho itodisa ntle le ho etsetsoa joalo. ho tjeka bakeng sa mmino. hlehleelloa. Itlhekehla (itl-he-ke-hla) /shake oneself/ Leiketsi la ho hlekehla: ho itsitsinya bakeng sa mmino kapa pina. (mm. itodisa). inspect oneself. hlomphollotse. moitlhomphi). moitlhokofatsi). (mm. (mm. hlomphiloe. Itlhatlhoba (itl-hatl-hu-ba) /examine. boitlhatlhello. moitlheketlhi). hlomisa. hlahlobana. hlodisitsoe). hlodisitse. hlomisoa. tlhomphollo. hloekisitse. hlomphile. (mm. hlobodisitse. mohlomphehi. boitlhokomelo. Itlhokofatsa (itl-hu-ku-fa-tsa) /infuriate oneself/ Leiketsi la ho hlokofatsa: ho ipeha makgatheng a ho kgena haholo ntle le mabaka a utloahalang. hloekisitsoe. (mm. Itlhompha (itl-homp-ha) /respect oneself/ Leiketsi la ho hlompha: ho etsa diketso tse hlokang tello. hlomphana. tlheketlho. tlhobolo. boitlhapiso. hlokomeloa. tlhompho. Sehlopha sa Orlando Pirates se rata ho itlhoma pele ha se bapala le sa Kaiser Chiefs. (mm. Itlhokomela (itl-haw-kaw-me-la) /care for oneself/ Leiketsi la hohlokomela: ho netefatsa hore bowena ba hao bo hlokomelehile kapa bo tlasa tlhokomelo e kgolo haholo. hlahlobile. moitlhoekisi). tlhokomelo. tlhatlhellano. Ho etsa diketso tse bakang hore moetsi a hlomphehe. hlehleelletsoe. tlhapo. tlhomphano. tlhompheho. tlhoeko. moitlhapisi) (bap. boitlhokofatso. mohlomo). hlahlallena. moihlomphi. hlapisana. Itlhomapele (itl-haw-ma-pi-li) /to lead/ Leiketsi la ho hloma-pele: ho etella pele dipapading tsa ditlhodisano. boitlhomo-pele. hlodisana. Mohl. moitlhomi. hlapisitsoe. 165 . tlhodiso. hlokofaditse. Itlhompholla (itl-homp-ul-la) /disrespect oneself/ Leiketsi la ho hlompholla: ho etsa diketso tse bakang tello e mabapi le bowena. boitlhatlhobo. hlokofatsoa. (mm. Itlhodisa (itl-hu-di-sa) /self defeat/ Leiketsi la ho hlodisa: ho etsa diketso tse bakang hore bokgoni ba ho loana bo fele. introspect/ Leiketsi la ho hlahloba: ho itekola kapa ho icheba bakeng sa ho tlosa phoso. boitlhoekiso. mohlahlobi). hlokometsoe. hlobodisana. tlhoekiso. hlomile. boitlhobodiso. (mm. Itlhoma (itl-haw-ma) /to lead/ Leiketsi la ho hloma: ho etella pele dipapading tsa ditlhodisano. hlokometse. tlhodisano. Itlhobodisa (itl-hu-bu-di-sa) /undress oneself/ Leiketsi la ho hlobodisa: ho ntsha diaparo mmeleng ka bowena ntle le ho thusoa. Itlhatlhella (itl-hatl-el-la) /arming oneself/ Leiketsi la ho hlahlella: ho ipha bongata ba se hlokahalang bakeng sa tshebediso e eketsehileng ya kamoso. boitlhomo. hlomphollotsoe). tlhatlhello. Itlhetlheella (itl-hitl-hel-la) /overdose oneself/ Leiketsi la ho hlehleella: ho iphepa hofeta tekanyo. hlehleelletse. (mm. tse bontshang boithati. hlapisitse. ho itjesa haholo. moitlhetlheelli) . tlhobodisano. hlahlojoa. hlomme. hlekehloa. moitlhobodisi). Ho nka maemo a pele. hloekisoa. tlhobodiso. hlomme-pele. tlhapiso. hlompholloa. hlongoa-pele.

(mm. (mm. Itodisa (it-o-di-sa) /bath oneself/ Leiketsi la ho todisa: ho hloekisa mmele ka ho kena ka metsing ka bowena ntle le ho etsetsoa. motlotsuwa). moitlontlolli). Itlontlolla (itl-on-tlul-la) /embarrass oneself/ Leiketsi la ho tlontlolla: ho etsa diketso tse o phoqang. tlohelano. rantoa. tlotsitse. (mm. tlohelletse. lokisetsana. hlophehile. Itlotsa (itl-o-tsa) /anoint. moloho. loantsha. tloso. (mm. Itlisa (itli-sa) /bring oneself/ Leiketsi la ho tlisa. hlophiseditse. tloae. hlophehisitse. bolokisi). boitlohelo. lohiloe. lokisetsa. toantsho. loantshitse. tlohelletsoe). boitodiso. (mm. succumb/ Leiketsi la ho tlohella: : ho lesa ho tsoela pele ka ketso e itseng ka bowena. molokisi. moitloaetsi). Itlosa (itl-u-sa) /move oneself/ Leiketsi la ho tlosa: ho tloha ka bowena ntle le ho tlosoa. boitloso. hloname. seloani). Itokisa (itu-ki-sa) /to prepare oneself. (mm. hlonamisoa. tlhopiso. (mm. loantsana. tlosetso). lohana. hlophehisoa. tlosetsa. moloanedi. tlisitsoe). todisoa. hlophiseditsoe) (bap. oil. tlositsoe. moloani. hlophisetsa. boitokisetso. (mm. 166 . tokisetso. tlosoa. todisitsoe. tlohellano. Ho ba sebakeng ntle le ho qobelloa kapa ho susumetsoa. molohi). succumb/ Leiketsi la ho tlohela: ho lesa ho tsoela pele ka ketso e itseng ka bowena. tlohello. ho bontsha ho hlonama ho sio. boitokiso. tokisetsano. ho itsamayela ntle le ho joetsoa. tlohelana. todisitse. tokiso. ntle le thuso ya emong. ho tloaelana le mokgoa o itseng. toantsho.166 Itlhonamisa (itl-hu-na-mi-sa) /sadden oneself/ Leiketsi la ho hlanamisa: ho ipeha boemong ba tlhonamo ka bowena ntle le ho etsoa joalo. tlohellana. ho bua dipuo kapa dipolelo tse hanyetsanang. boitlhonamiso. hlophisetsoa. loantshitsoe. Itlhophisa (itl-hop-hi-sa) /arrange. tlisitse. lokisitsoe. (mm. Itlohella (itl-u-hel-la) /give up. itukisa). boitlhopiso. (mm. tlositse. tlotso. tloheloa. tlotsoa. boitoanelo. tlisoa. mohlonami) Itlhophehisa (itl-hup-he-is-a) /impoverish oneself/ Leiketsi la ho hlophehisa: ho baka diketso tsa tlhopheho ka bowena. (mm. tlotsitsoe. ho ba seemong se loketseng ketsahalo e itseng. loantshitse. lokisoa. Itloaetsa (itl-wa-etsa) /accustom oneself. Itoha (it-u-ha) /braid oneself/ Leiketsi la ho loha: ho lokisa moriri ka ho etsa moloho o motle ka bowena. Itoantsha (it-wa-nts-ha) /contradict self/ Leiketsi la ho loantsha: ho ba boemong ba ho ba kgahlanong le seo o se buang ka mantsoe a sa tshoaneng. Itlohela (itl-u-he-la) /give up. boitlhophehiso. todisana. brace oneself/ Leiketsi la ho lokisa: ho ipeha boemong ba malala a laotsoe. prepare for oneself/ Leiketsi la ho hlophisa: ho ipeha boemong bo loketseng ho etsa ketso e itseng. tlohelloa. todisano. boitliso. boitloaetso. ho iphoqa ka diketso tse kgesehang. boitoantsho. boitoho. tlhophehiso. tliso. tlontlolleho. lokisitse. tloaetso. boitlontlollo. tlhonamiso. ho itesella bakeng sa tlholo kapa ho hloleha. toantshano. toanelo. tlohelo. tlhonamo. bolohi. tlhopisetso. Itokisetsa (itu-ki-se-tsa) /fix by oneself/ Leiketsi la ho lokisetsa: ho etsa hore se robehileng kapa se sa lokang se loke ka ho se lokisa ka bowena. tloaetsoa. loantshitsoe). boitlotso. loanne. tlohetse). totse). moitlotsi. Itoanela (it-wa-ne-la) /fight for oneself/ Leiketsi la ho loanela: ho loana ntle le ho thusoa. acquint oneself/ Leiketsi la ho tloaetsa: ho itsebahatsa ho boemo bo itseng. ho loana ka bowena feela ntle le thuso ya mang kapa mang. loaneloa. ho itesella bakeng sa tlholo kapa ho hloleha. tlontlollo. (mm. tlosana. (mm. tohano. (mm. (mm. mmantoa. lohile. grease or embrocate oneself/ Leiketsi la ho tlotsa: ho ineta ka setlolo kapa mafura. boitlohello. tlosano. (mm. mohlophehi). tlontlolleha. todiso.

mototobi). (mm. topotse. tsekisoa. lokisitse. itseng). Bokgale ba ore. tsejoa. totobiso. ho ba bohlokong bo sio. totobello. tsamaisana. lokisitse. boitotobiso. tomahanyo. tshabisoa. Itoma (it-u-ma) /bit oneself/ Leiketsi la ho loma: ho ja leleme la hao ka meno ka phoso kapa ntle le boikemisetso. totobelo. Ba entse diketso tse ngatanyana tse itseng. totobo. tsebiso. matseba). tomeho. tsebisoa.167 boitokiso. lomana. lokisetsa. tsebisa. mokgehlepetsi kapa mmuso wa khatello. boitsebiso. (mm. itself/ Leiketsi la ho tsamaisa: ho leba kapa ho nyathoha ka bowena ntle le ho laeloa joalo. tokisetso. Morena Masupha o ne a bua le batho ba itseng. Itshabehisa (its-ha-be-hi-sa) /worsen oneself/ Leiketsi la ho tshabehisa: ho impefatsa ka diketso tse itseng. (mm. motsamai. (mm. totobile. tshabehisitsoe). Itsebahatsa (its-eba-ha-tsa) /make oneself known. ho tlohela tshebeletso. tomano. tshabehiso. tsamaisano. particular. tsebile. tsamaisano. ho ipolela seo oleng sona. tsebiloe. motsamai). Itokisetsa (itu-ki-se-tsa) /prepare oneself/ Leiketsi la ho lokisetsa: ho ipeha boemong ba ho lokela ho phetha mosebetsi kapa ketso e itseng. boitomo. introduce/ Leiketsi la ho tsebahatsa: ho itlhalosa kopanong. ho iqeka ka bowena ntle le ho etsetsoa joalo. tokisetsano. tsebisano. tshabehisitse. motsamao. tsebahaditsoe. lomahanya. tokisetso. tsamaisitsoe. (mm. Mohl. bolokisi). (mm. tshabisa. molokisi. lokisitsoe. walk by oneself. Itseba (its-e-ba) /know oneself/ Leiketsi la ho tseba: ho ikutloisisa bowena. Itsamaisa (its-a-ma-is-a) /go. tsamaisitse. moitsebahatsi) Itseka (its-ek-a) /to fight for freedom/ Leiketsi la ho tseka: ho loana kgahlanong le mohatelli. tsabahatso. boitokisetso. tsebano. lomaka. tsebo. tsamaisana. tshabile. Itokolla (it tu-kul-la) /resign/ Ho lesa mosebetsi. totobisoa. tsekoa. botho le tloaelo tsa hao. lokisetsoa. tokiso. pitsong kapa sechabeng ntle le ho etsoa joalo. tsamaisitse. lokisetsana. topo. tomo. 167 . lokisitse. lomeha. tsamaiso. tsekisa. Itsebisa (its-e-bi-sa) /introduce oneself/ Leiketsi la ho tsebisa: ho ipolela seo oleng sona. boitsebo. lokisitsoe. tsebiso. move dependently/ Leiketsi la ho tsamaisa: ho ba boemong ba ho itaola. (bap. boitsamaiso. tomako). moitseki). molokisi. lokisoa. tseko. ho se tsoelepele ka ho sebetsa. (mm. boitshabo. tsekisana. tsebahatsoa. (mm. bolokisi). motsamao. totobella. (mm. boitseko. boitopodiso. lokisetsana. O itse o tla tsamaya mantsiboya. Itopodisa (it-o-pu-di-sa) /pretent to be angry/ Leiketsi la ho topodisa: ho iketsa eka o kgenne empa ho se joalo. tshabo. ore) (mm. Itshaba (its-ha-ba) /frightened of oneself/ Leiketsi la ho tshaba: ho ba le letsoalo ha o icheba kapa o nahana ka seo o se entseng pejana. topodisitsoe). enngwe eo ho ka buuwang ka yona. tsebisana. Mohl. tsebisoa. topolo.) Itsamaisa (its-a-ma-is-a) /to be independent. tsebana. setsebi. moitsebahatsi). tokisetsano. Che ore o tsamaya honajoale. motshabi). tshabehisano. (mm. tsamaiso. totobela. tsamaile. lokisoa. boitshabehiso. ntho kapa ketsahalo: enngwe e sa hlalosoeng. lomme. lokisitsoe. tsebello. Itseng (its-eng) /certain. Itse (itse) (its-e) /said/ Bokgale ba “ore”. Itotobisa (ito-to-bi-sa) /stroll for oneself/ Leiketsi la ho totobisa: ho itsamayela ntle le ho tsamaisoa. ho ba ntle le ho laoloa ke naha kapa motho emong. (mm. tshajoa. boitsamaiso. tsekisano. (mm. tsebella. something/ Hoa boemo. topodisoa. boitokiso. longoa. tsebahaditse. topodisitse. tsamaile. tshabehisana. boitsebahatso. tsamaisitsoe. ho iketsa mobe.

tshellano. ho sebeletsa bowena ntle le ramosebetsi. tshepo. tshebediso. botshelo. tshepano. tshetleho. ho koenya ka bongata sejo se monate. ho etsa ketso ka ho bontsha boitshepo. sebedisana. tshepana. tshello. (mm. setlile. boitshehlo. Itshehla (its-he-hla) /scratch oneself/ Leiketsi la ho sehla: ho iphumula ka ntho e mahoashe ka phoso kapa ka boikemisetso. (mm. tshepisana. motshehoa). tshetse. motshabi). ho qhatsa metsi kapa seno bakeng sa ho inoesa. boitshepo. wet oneself/ Leiketsi la ho tshela: ho ingobisa ka ntho e metsi. (mm. Mael. boitshepiso. tshepisitse. (mm. tshebeletsano. boitsheho. tshehiso. Itshidisa). motshepuwa).168 Itshabisa (its-ha-bi-sa) /to pretent to be afraid/ Leiketsi la ho tshabisa: ho etsa eka tshabo e teng empa ho se joalo. sehlile. tshelo. sebetsile. Itshepisa (its-hep-is-a) /promise oneself/ Leiketsi la ho tshepisa: ho ipeha boemong ba ho lebella seo ho senang bonnete ba hore se tla etsahala. tshehile. ho iketsetsa eng kapa eng bakeng sa ho fumana moputso. tshepisano. Itshetla (its-he-tla) /to eat nicely/ Ho ja hamonate haholo. boitshelo. setloa. tshetlehile. setsheho. tshellano). Itshella (its-hel-la) /pour for oneself/ Leiketsi la ho tshella: ho tshela ntle le ho etsetsoa joalo. setliloe. tshebedisano. tshelo. Itshetla (its-he-tla) /hit oneself/ Leiketsi la ho setla: ho ikotla ka lebaka la ho koata haholo. tshehisa). tshehisoa. Itshepa (its-hep-a) /confident/ Leiketsi la ho tshepa: ho bontsha maikutlo a boitshepi. sebeletsoa. sebedisitse. boitshetlo. boitshehiso. tshetlehoa). tshehano. boitshediso. (mm. tshetlehiloe. tshetsoe. Ho tshepa tshepedi ya mmantshepe: ho ba le tebello e sio kapa e kekeng ya etsahala. ho tshela ka bowena ntle le thuso ya mang kapa mang. tshabo. tshabiso. tshebetso.. tshedisitse. tshedisoa. (mm. (mm. mosebeletsi). sebeletsana. tshepiloe. tshelletse. tsheloa. tsheloa. Itshetleha (its-he-tle-ha) /lean against/ Leiketsi la ho tshetleha: ho ema ka ho ba mabapi le lebota kapa ntho e emeng. ho etsa tshebesto e sio. Itshela (its-he-la) /springle. Itshehisa (its-he-hi-sa) /pretend to laugh/ Leiketsi la ho tshehisa: ho etsa eka o wa tsheha empa ho se joalo. Itshebeletsa (its-he-be-ke-tsa) /work for oneself/ Leiketsi la ho sebeletsa: ho etsa tsohle ka bowena ka sepheo sa ho fihlella boemo ba batloang. (mm. tshetlano. (bap. boitshebeletso. tshehiloe. tshepisoa. tshepiso. tshetsoe. tshehlano. (mm. sehlana. (mm. ho tshoha kapa ho qeaqea. ho ingoapa ka phoso. Itshebedisa (its-he-be-di-sa) /pretent to work/ Leiketsi la ho sebedisa: ho etsa eka mosebetsi o wa etsoa empa ho se joalo. (mm. mosebetsi. tshetlo. tshetjoa. Tshello. Nyofa). motshedisi) (bap. mosetli). tshedisitsoe. setshelo). tshetse. Itshedisa (its-hi-di-sa) (itshidisa) /cross by oneself/ Leiketsi la ho tshedisa: ho ya ka mosoung omong wa sebaka ntle le ho thusoa. tshellana. (mm. tshepisitsoe. setlana. boitshetleho. Itsheha (its-he-ha) /laugh oneself/ Leiketsi la ho tsheha: ho baka diketso tse qabolang bowena. tshelletsoe. ho iqabola ka diketso tse bakang setsheho. ho tshaba ntho e sio. boitshabiso. tshelloa. tshehisitsoe. Itshebetsa (its-he-be-tsa) /self employed/ Leiketsi la ho sebetsa: ho hlahisa kapa ho phethahatsa boemo bo itseng ba mosebetsi ntle le ho etsetsa emong. tshella. motshepisi). sebeleditsoe). 168 . sehliloe) . tshellana. (mm. boitshebediso. tshebeletso. (mm. sebedisitsoe). boitshebetso. tshepile. tshehisitse. tshabisoa. tshehana. ho imetsifatsa kapa ho iketsa mongobo kapa lesoe. ntle le ho belaela.

tshoareletsa. soabisitsoe). tshireletso. (mm. (mm. ho iketsetsa diphoso. mositisi). tshoeroe. boitshitelo. soabile. Itshoabela (its-hwa-be-la) /ashamed of oneself/ Leiketsi la ho soabela: ho bua dipuo tse ka etsang hore o soabe. sitisana. tshoere. tshirano. Itshoedisa (its-hwe-di-sa) /pretend to spit/ Leiketsi la ho tshoedisa: ho etsa eka o wa tshoela empa ho se joalo. Itshihlolla (its-hi-hlul-la) /to conceive/ Leiketsi la ho sihlolla: ho ba le ngoana ka mora kemaro. tshoarana. tshoere. tshoarisitse. tshireletsano. tshoedisitsoe). tshoedisana. tshirana. tshoarisana. Itshoara (its-hwa-ra) /control oneself. ho itoanela ka ho netefatsa tshireletso ya hao. Itshira (its-hi-ra) /obstruct oneself/ Leiketsi la ho tshira: ho sitisa pono bakeng sa bowena. tshoantshitse. tshoehlisitse. Itshoara (its-hwa-ra) /touch oneself/ Leiketsi la ho tshoara: ho ikama setho seseng sa mmele. (mm. boitshiro. tshidisano. setshoantsho. Itshoarella (its-hwa-rel-la) /hold firm/ Leiketsi la ho tshoarella: ho iteketletsa ka thata hodima ntho e itseng ho phema ho wa kapa ho dieloa. tshitiseho. (mm. motshoaruwa). ho itlhokisa ponahalo e phethahetseng. sitisoa. Itshoarisa (its-hwa-ri-sa) /imprison. sitoa. boitshoaro. tshoantshoa. sihlollotsoe. ho fumana lekgabunyane nakong ya ho beleha. (mm. sitisitse. boitshireletso. (mm. masoabi). (mm. boitshihlollo. tshitisano. tshirile. boitshoediso. sitetsoe. tshoedisano. tshoehlisano. tshoabelo. (mm. boitshoaro. sitelane. boitshoarello. Itshoantsha (its-hwa-nts-ha) /imitate something or someone/ Leiketsi la ho tshoantsha: ho iketsa seo oseng sona. Itshoehlisa (its-hwe-hli-sa) /dirty oneself/ Leiketsi la ho tshoehlisa: ho ipakela ditshila meleng wa hao ka bowena. motshoari. tshoehlisana. boitshoabelo. sihlolloa. tshidisitsoe. sitiloe). (mm. sitelana. mosito. tshoareletso. Itshiteloa (its-hit-el-wa) /sin for oneself/ Leiketsi la ho siteloa: ho etsa sebe kgahlanong le bowena. tshoarisano. hamper oneself/ Leiketsi la ho sitisa: ho baka boemo kapa seemo se kgahlanong le se tlamehang ho phethoa. tshoedisitse. soabeloa. boitshitiso. tshihlollo. tshoantshisa. tshoediso. moitshireletsi. boitshoehliso. tshiruha. motshoaruwa). tshoehlisoa). soabile. tshitiso. tshitelano. (mm. motshedisi). tshoarano. abstain/ Leiketsi la ho tshoara: ho ipeha boemong ba ho laola maikutlo a hao ka ho thibela seo o batlang ho se etsa. tshoariso. boitshidiso. tshoehlisitsoe. tshitelo. sihlollotse. soabisoa. tshoarello. sitile. (mm. motshireletsi. (mm. (mm. tshoaro. ho etsa diketso tse bakang hore o tlale masoabi. sitisitsoe. Itshitisa (its-hit-is-a) /hinder. moitshoantshi). boitshoabiso. tshihlollelo. tshireletsana. (mm. tshoarelletse. matshidiso. tshoaro. tshoabeho. tshoarisitsoe). moitshihlolli). tshito. tshiriloe. boitshoariso. tshiruho). boitshito. tshoabelano. 169 . mositui). tshidisana. tshidisitse. tshoeroe. sitetse. tshaontshitsoe. Itshoabisa (its-hwa-bi-sa) /shame oneself/ Leiketsi la ho soabisa: ho iphoqa ka ho etsa diketso tse tlontlollang bowena. ho ithetsa karolo enngwe ya mmele. sitiseha. tshireleditse. expose oneself/ Leiketsi la ho tshoarisa: ho etsa diketso tse lebisang tshoarong ya hao. soabisitse. Itshireletsa (its-hi-re-le-tsa) /protect oneself/ Leiketsi la ho tshireletsa: ho ipeha boemong ba ho loantsha tlhaselo kgahlanong le bowena. tshoarelletsoe). motshoari. soabelana. tshoarana. tshoarano.) Itshita (its-hit-a) /overweight/ Leiketsi la ho sita: ho ba boemong le sebopeho sa botenya bo boholo. tshireleditsoe. tshiro.169 Itshidisa (its-hi-di-sa) /console oneself/ Leiketsi la ho tshidisa: ho ikgothatsa ka mora ho lahleheloa kapa ho hlaheloa ke bohloko. (mm. tshoantshiso. (mm. tshidiso. sihlollela. boitshoantsho. tshidisoa. tshoabiso.

tshuwiso. sohlometsoa. (mm. Itsholela (its-hu-le-la) /provide food for oneself/ Leiketsi la ho tsholela: ho ipha dijo ntle le ho etsetsoa joalo. tsholelo. sokodisoa. matshoenyeho). matsipane. tsipana. suwisisa. (mm. sothehile. tshokolo. boitshunyatshunyo. tsitjoa. sotleha. suwile. tshoseditse. mosotedi). (mm. sokotse. sothiloe).170 Itshoenya (its-hwen-ya) /trouble oneself/ Leiketsi la ho tshoenya: ho nka matsapa a ho etsa ketso e itseng le ha ho sa hlokahale. Itshokodisa (its-hu-ku-di-sa) /strife. Itshupa (its-hup-a) /prove oneself/ Leiketsi la ho supa: ho ipontshahatsa hore wena o mang. Itshotha (its-hot-ha) /distort oneself/ Leiketsi la ho sotha: ho ipelekanya setho seseng sa mmele ha bohloko. bother oneself/ Leiketsi la ho sokodisa: ho ipeha boemong ba ho sokola ka bowena. letshoho. tsholetsoe. tshoenyeha. soteditse. ho iketsa tsebanyane empa ho se joalo. tshosoa. tshositsoe. sokoleha. tshunyatshunyo. suwana. (mm. tshosana. sokoletse. sotlehile. Itshunyatshunya (its-hun-yats-hun-ya) /interfere. ho ba teng moo o sa hlokahaleng. tshohlometso. (mm. mosuwi) . boitshokolelo. wa hokae. sothoa. tshuwano. lesupi). tshotho. sothile. (mm. Leiketsi la ho sunyasunya. mosotli. tshoseditsoe. sokodisitsoe. tshupiso. suwisa. tshokoleho). tshokodiso. supisa. tshotetso. ho etsa diketso tse ngongorehisang bowena. ho bua ntle le ho fuwa sebaka. sotetsoa. supjoa. (mm. boitshosetso. tshokolelo. sotlehisa. tshosane). tshoenyana. tsholetse. ho etsa se hlokang thuso. mosokodi). intrude. boitshotetso. tshotlehiso. soteditsoe. supiloe. boitshotlo. Itsipa (its-ip-a) /sting oneself/ Leiketsi la ho tsipa: ho ikenya lenala mmeleng kapa sethong seseng sa ona. tshokolo. Itshohlometsa (its-hu-hlu-me-tsa) /to interrupt/ Ho kena feela ntle le ho joetsoa. tshoenyo. sokoleloa. boitshoenyo. tshotheho. tshoenyano. boitshokodiso. tshupo. supile. tshositse. supisoa. tshoso. lesupa. ho rata ditaba tse sa o ameng. tshoentsoe. tshotse. sokodisitse. (mm. ho ikgoabitlella kapa ho iketsetsa dintho tse batloang. ho ipatlela ditlhoko tsa bophelo ka bowena ntle le ho thusoa. sohlomeditse. sokodisana. tshoenyeho. suwiloe. sotheha. tshotetsi. moitshotli). boitshotho. boitsipo. ho etsa ketso e kekeng ya tsoela molemo ka ho ikenya ho yona. (mm. tshotsoe). tshotheho. tsipo. boitsholelo. setshosa. moitshunyatshunyi). sunyasunyoa. meddle/ Ho kena ditaba tse sa amaneng le wena. sunyasunyile. tshosetso. (mm. sokoletsoe. tsholo. tsholela. sohlomeditsoe. 170 . sotloa. tshupano. tshosetsoa. supana. moitshosetsi. (mm. tshotlo. tshoenyoa. tshosane). tshuwo. (mm. tshotleho. Leiketsi la ho sohlometsa. Itshokolela (its-hu-ku-le-la) /struggle by oneself/ Leiketsi la ho sokolela. Itshuwa (its-hu-wa) /to tame oneself/ Leiketsi la ho suwa: ho etsa diketso tse bakang hore o thape o felloe ke bohale ka bowena. Itshosa (its-hu-sa) /scare oneself/ Leiketsi la ho tshosa: ho ipeha boemong bo ka bakang hore letsoalo le be teng ka bowena. tshohile. tsipile. moitshohlometsi). Itshosetsa (ist-hu-se-tsa) // Leiketsi la ho tshosetsa: ho etsa diketso joalo ka ha eka o wa tseba empa o sa tsebe letho. joang. boitshoso. tshosano. tshoentse. (mm. boitshuwo. (mm. boitshohlometso. boitshupo. tsipano. Itshotetsa (its-hot-ets-a) /approach by oneself/ Leiketsi la ho sotetsa: ho ikatametsa pela ntho kapa motho ka bowena. matsipatsipane). tshokodisano. tsipiloe. Itshotla (its-hu-tla) /trouble oneself/ Leiketsi la ho sotla: ho ipeha boemong ba tshotleho ka bowena.

tsukutliloe. Leiketsi la ho tsukunya. tshukutlo. jive/ Ho thothometsa mmele bakeng sa mmino kapa diletsa tsa mmino. tsukunyo. Itumisa (it-u-mi-sa) /glorify. botumi. tutulana. setumo. boitumiso. tututse. tutulano. tsitsinyoa. tutulo. Tem. setsukunyi). tsitsintsoe. Itsukunya (its-u-kun-ya) /to brush teeth/ Ho hlatsoa meno ka ho tsitsinya metsi le sesepa sa meno ka hanong. motumi) Itutula (it-ut-ul-a) /asshole cleansing/ Leiketsi la ho tutula: ho ithusa ho ritama kapa ho tlosa masalla a masepa lesobeng la dibono. lentsoe le sebedisoang ke motho ya makaletseng boemo bo tshosang kapa bo makatsang. tsitsinyeha. Hape le sebedisoa ke mefuta e mengata ya batho ba batsho ntle le Basotho. “iyo”. (mm. Itsitsinya (its-its-in-ya) /to dance. renown. quake. (mm. tsukuntse. Iyo (i-yo!) /exclamation: unbelievable!/ Lekgotsa le bontshang ho makalla ketso e makatsang. reputate oneself/ Leiketsi la ho tumisa: ho etsa hore o tsejoe naha ka bophara ka ho etsa diketso tse ntle. tsukutleha. tsitsinya) (mm. boitutulo. moitsitsinyi). Itsukutla (its-u-ku-tla) /bump. Lekgotsa lena. tsukuntsoe. tumme. ho itsebahatsa lefatshe ka bophara. tutuloa. itsitsinya. move oneself/ Leiketsi la ho tsitsinya: ho hlekehla le ho thothometsa mmele ka bowena. tsukutlile. tutudisoa. tututsoe. 171 . sway oneself/ Ho itsitsinya ka tsela ya ho se qenehele mmele. ho choachoasela bakeng sa mmino ka tsela ya ho sothaka mmele haholo. ho choachoasedisa mmele bakeng sa mmino. (bap.171 Itsitsinya (its-its-in-ya) /shake. tsitsinyeho. tumisoa. (mm. tsukunyoa. boitsukutlo. le sebedisoa haholo ke batho ba mabalane kapa metseng ya ditoropo. Leiketsi la ho tsukutla. boitsitsinyo. tsitsintse. setutula). boitsukunyo. tutudiso. quake. tsukutleho. tsukutloa. moitsukutli) . (mm.

ho se hlafuna le ho se koenya. Ho ja sa mpana phahloha: ho ja hofeta tekanyo. Jabetsoe (ja-bets-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho jabela. Tlh. Jahisa (ja-hi-sa) /to hurry/ Ketsiso ya ho jaha: ho etsa ntho kapa motho a jahe. Tebello e ne e le hore sothofatso ya “james” ekaba “jamese”. Mael. Jahella (ja-hel-la) /speed after/ Ho tsamaya ka pele ka mora ntho kapa motho. ho hlafuna le ho koenya. “james” le sothofaditsoe ho “jakobo” ha sothofatso ya lebitso “jacob” le yona e le “jakobo”. Jadile (ja-di-le) // Bokgale ba ho jala. ho dula sebakeng ka tefo. ho dula sebakeng nako e nyane. J (jei) /jei/. Moja morao o tshoana le moja pele: motho ya jeleng morao o tla kgora joalo ka ya jeleng pejana. Mael. Jabelana (ja-be-la-na) /clab each other/ Ketsetsano ya ho jabela. Jahile (ja-hi-le) // Bokgale ba ho jaha. Jahiswa). Ha ho tsebahale hantle hobaneng lebitso lena. Jabetse (ja-be-tse) // Bokgale ba ho jabela. 172 . Jadiloe (ja-di-lwe) // Boetsuwa le bokgale ba ho jala. Ho ja haholo. jesa=tjeso. Jabela (ja-bel-a) /to clab/ Ho otla ka bohare ba letsoho. Ja (ja) /eat/ Ho kenya sejo ka molomong. “hire” ba le bitse “hirile” kapa ho “hira”. jabela=tjabelo. Mohlala: jala=tjalo. jethemisa=tjethemiso. Jakile (ja-ki-le) // Bokgale ba ho jaka. Ho ja monakaladi wa kebolela: ho dula le ho phomola hamonate ntle le mosebetsi o boima. Bongata ba maetsi a tlhaku yena a fetohela ho “T” ha a isoa marehong/mabitsong. Tem.172 Jjj PALE: Tlhaku ya leshome (10) ya Sesotho. jalletsa=tjalletso. (mm. Mael. Mael. Jakisoa (ja-ki-swa) // Boetsuwa ba ho jaka. ho natha ka mpama. Jabelaka (ja-be-la-ka) /clab repeatly/ Phetako ya ho jabela. Jakobo (ja-ko-bo) /james/ Buka ya leshome le metso e mmedi (12) ya bibele testamenteng e ncha. jara=tjaro. Jaka (ja-ka) /sojourn/ Ho etela sebaka nakoana. Mael. Yona e akga ka maetsi le mareho a tloahelehileng a puo ya Sesotho. Jakisa (ja-ki-sa) // Ketsiso ya ho jaka: ho etsa hore ntho kapa motho a jake. Ha a di hadikela ho di ja: o etsa ntho tse sa tloaelehang kapa tsa mahlanya. Ho roba monakedi. Batho ba bangata ba sothofatsa lentsoe la senyesemane. Se setle se etsahetseng ho emong pejana se tla etsahala ho emong hamorao. Jabeloa (ja-be-lwa) // Boetsuwa ba ho jabela. Ho ba mojaki. germinate/ Ho kenya peo mobung ka sepheo sa hore e etse sejalo kapa semela. Mael. Jaka (ja-ka) /hire/ Ho lefella chelete bakeng sa bodulo. Motsamai o ja noha: motho ya leetong ya lapileng o ja eng kapa eng eo a e fuwang kapa eo a kopanang le yona. Tem. Ho ja ho akga diketsahalo tse mmaloa tse akgang ho lahlela ka hanong. ho lema sejalo ka ho tsetela peo. Ya lapileng o ja tsohle. Jala (ja-la) /to plant. ho bontsha potlako ka ho tsamaya ka pele. eseng “jakobo”. jeha=tjeho. Jaha (ja-ha) /speed/ Ho tsamaya ka pele. Ho ja tsuo: ho jalletsa motho emong. Jahisoa (ja-hi-swa) /sped/ Boetsuwa ba ho jaha. jj.

Jesana (je-sa-na) // Ketsetsano ya ho jesa. Jalleditsoe (jal-le-di-tswe) /cheated/ Boetsuwa le bokgale ba ho jalletsa. /bon. o latsoehang hamonate. ya etsang dintho ka bolokolohi. e hlafunehang. Jara (ja-ra) /load over/ Ho beha moroalo lehetleng. Jalletse (jal-le-tse) // Ketsetso ya ho jalla: ho jala bakeng sa. Baroetsana ba rata monna ya jesang. mmele o mosoothoana le matheba a masweu a masiba. Jesu (je-su) /Jesus/ Mora Modimo ya shoetseng baetsadibe safapanong. (bap. Jarisa (ja-ri-sa) // Ketsiso ya ho jara. /Bon. Jalla (jal-la) // Ketsetso ya ho jala. 0/. Jarisana (ja-ri-sa-na) // Ketsetsano ya ho jara. ho pepa ntho e boima mahetleng. Jalletsoa (jal-lets-wa) /cheated/ Boetsuwa ba ho jalletsa. Jesa (je-sa) /feed/ Ketsiso ya ho ja: ho etsa hore motho a koenye kapa a hlafune sejo. ya fanang ha bobebe.173 Jalajala (//) /defame. (mm. Dijeremane/. hohle hohle. botlokotsebe bo tletse kapa bo atile naha yohle. eo ho thakgisoa hoa hae ho 173 . e hlafunehang. nako e se e re sihile haholo Jeloe (ji-lwe) (jelwe) /eaten/ Boetsuwa le bokgale ba ho ja. ya seng lekgonatha. Jase (ja-se) // Baki e kgolo. Jeme (je-me) /jam/ Mofuta wa sejo sa motsoako wa ditholoana o tsoekere. Jalleditse (jal-le-di-tse) /cheated/ Bokgale ba ho jalletsa. Metsotso e jele babedi: nako e ile. Jarolloa (ja-rul-lwa) // Boetsuwa ba ho jarolla. spread gossip/ Ho bua ka lebitso la motho emong hampe. Mohl. nako e tsamaile haholo. Jariloe (ja-ri-lwe) // Boetsuwa ba ho jara. Jarella (ja-rel-la) /persevere/ Ho mamella bohloko kapa boima. Mael. /bon. Jesa (je-sa) /generous/ E fanang. Jarela (ja-re-la) // Ketsetso ya ho jara. e latsoehang. Mael. eatable/ Ketsahalo ya ho jeha: e koenyehang. Jalletsa (jal-le-tsa) /to cheat/ Ho qhekanyetsa ka ketso kapa puo. Jehofa (je-haw-fa) /Jehovah/ Lebitso leleng la Modimo. e hlooho e kgubedu. jewe). jelwe). seaparo se seholo se fihlang tlasa magoele. Jarolla (ja-rul-la) /off load/ Ketsollo ya ho jara: ho beha moroalo fatshe. /bon. Jalajetse (ja-la-je-tse) // Bokgale ba ho jalajala. dijeme/. o matheketheke. ho tsamaisa le ho hasa leshano. Jele (ji-le) /ate/ Bokgale ba ho ja. Jarile (ja-ri-le) // Bokgale ba ho jara. kapa ho nkela motho emong boima ba hae. dijase/ Jea (je-a) /edible/ Ketsahalo ya ho jeha: e koenyehang. Jeha (je-ha) /edible. Naha e jele boya: kotsi di hohle naheng. Re utloa ba re Motlatsi Mochochoko o wa jesa ka mmino. Jeremane (je-re-ma-ne)/Red-headed Finch/ Mofuta wa Nonyana e fumanoang Lesotho le dikarolong tse ding tsa Afrika e ka Borwa. JEREMANE Jeremia (je-re-mia) /Jeremiah/ Buka ya bibele ya bomashome a mabedi a metso e meraro (23) testamenteng ya kgale. eo ba dumelang ho Yena ba tla fumanang bophelo bo sa feleng. Mmopi wa lefatshe le batho le tsohle tse hlodiloeng ka bophara ba lefatshe.

mokgoa wa ho tloha ka hodimo ho se kalletsoeng. Majoang/. Jethemisa (jet-him-is-a) /cause to jump/ Ketsiso ya ho jethema. (bap. batsoadi ba tla di tella bana ba bona ho di arolelana. jwana). Joaqa (jwa-qa) /exclamation: stick cutting/ Lekgotsa le bontshang modumo wa thupa e ommeng e kgaoloang kapa e robehang hanghang. lentsoe le bontshang ho tlola moeng. ka mokgoa omong o tshoanang kapa o bapelaneng le o boleloang. 174 . semela se ka sebedisoang joalo ka sejo sa phoofolo. Joale (jwa-le) (jwale) /now/ Ka sona sebaka sena. Joang-joang (jwa-ng-jwa-ng) /somehow/ Ka tsela e itseng. lentsoe le batlang ho tseba kamoo ketsahalo e etsahalang ka teng. ho qhothoma ka ho tlolela fatshe. (bap. majwala). Basotho ba mabalane ba rata ho sebedisa lentsoe. Jobo (jaw-baw) /Job/ Buka ya bibele ya leshome le metso e robedi (18) testamenteng ya kgale. Jesu/. Kalamollo). Seno se tawang. Joang (jwa-ng) (jwang) /grass/ Semela ka kakaretso se sa qolloe ka ho se bitsa ka lebitso. (mm. etc/ Ka tsela e tjena le e latelang e tshoanang le yona. /bon. /bon. ka sebopeho se itseng. eseng nako e fitileng kapa e tlang. ka mokgoa o itseng. jwanong). Joaqatsa (jwa-qa-tsa) /to cut a dry stick/ Ho roba thupa e ommeng. mokgoa wa ho etsa ntho e itseng. bokudi le tsohle tse mpe. jelwe). Joana (jwa-ana) /like this/ Ka tsela e boleloang. ho kalamolla. Jewe (je-we) /eaten/ Boetsuwa le bokgale ba ho ja. e lateloe ke Buka ya Amose. etc. Jethema (jet-him-a) /jump downward/ Ho tlola kapa ho isa mmele ho tloha hodimo ho ya tlase ka ho sebedisa maoto. (mm. Mael. Jini (ji-ni) /gin/ Mofuta wa joala bo hloekileng ka chebeho. Joalo (jwa-lo) /like that/ Lesupa le bontshang tsela eo ntho kapa ketso e tlamehang ho etsahala ka yona. majoala/ (mm. get off/ Ho theoha ho se kalangoeng. ho tloha ka hodima se kalletsoeng. Joalojoalo (jwa-lo-jwa-lo) /so on and so forth. Joele (ju-we-le) /Joel/ Buka ya bibele ya bomashome a mabedi a metso e robong (29) testamenteng ya kgale e tlang ka mora buka ya Hosea. Jethoha (jet-hu-ha) /alight. Seno sa letawa. jwalo).174 itshetlehileng leratong la batho bohle. Jeoa). nako yona ena. jwalo jwalo. Joang (jwa-ng) (jwang) /how?/ Lebotsa le batlang ho tseba tsela eo ketso e etsahalang ka yona. (bap. (bap. Kalamollo. Joala (jwa-la) (jwala) /alcohol/ Seno se bohale sa tomoso le mmela se noelloang ho tawa kapa ho ithabisa. eseng hosane kapa maobane. lefu. moriana kapa ho etsa ntho e itseng. ho kgaola lekala la sefate le ommeng. /bon. Jethoho (jet-hu-haw) /alighting. Jethohile (jet-hu-hi-le) /disembarked/ Bokgale ba ho jethoha. Jethe (jet-he) /exclamation: sudden jumping!/ Lekgotsa le bontshang ho tlola kapa ho jethema hanghang. Marabe o jewa ke bana: ebang ho na le dijo tse nyane tse setseng lapeng. joalo-joalo). Jethemela (jet-him-el-a) /jump towards/ Ketsetso ya ho jethema. Jewa (je-wa) /eaten/ Boetsuwa ba ho ja. hona tjena. disembark. (mm. “jwanong” bakeng sa “joale” le ha lentsoe la pele e le la puo ya Setswana. (mm. e lateloang ke Buka ya Dipesaleme. qhothoma). ka mokgoa o hlalosoang kapa o bontshang ketsahalo kapa ketso. bo bohale haholo. Eo a kgonang ho lopolla bohle bokgobeng ba sebe. Tem. disembarkment/ Ketso ya ho theoha kapa ho theoha sepalangoang. tjena) (mm.

don’t!/ Lekgotsa le sebedisoang ke motho ya hlokofatsoang ho bontsha hore moetsi a emise ka ketso ya hae. ho hlalosetsa ketsahalo kapa polelo. Johanne (jaw-han-ne) /John/ Buka ya bone (4) ya bibele testamenteng e ncha. please!/ Lekgotsa le sebedisoang ke motho ya hlokofatsoang ho bontsha hore moetsi a emise ka ketso ya hae. le bewang molaleng wa diphoofolo tse itseng ka ho di pana bakeng sa ho hula moroalo. lentsoe le sebedisoang ho bontsha ho tshoha. relate to/ Ho bolella motho taba. Jonna-we (jon-na-we) /exclamation: please. le betliloeng. Lentsoe le bontshang khoeletso bakeng sa ho utloa bohloko. (bap. Jonase (jaw-na-si) /Jonah/ Buka ya bibele ya bomashome a mararo a metso e mmedi (32) testamenteng ya kgale e tlang ka mora Buka ya Obadia. Jonna (jon-na) /exclamation: poor me! Oh no!/ Lekgotsa le bontshang ho tshosoa ke ketsahalo e itseng e tshosang. Johanne 2 (jaw-han-ne) /John 2/ Buka ya bomashome a mabedi le metso e mene (24) ya bibele testamenteng e ncha. Jowe (ju-we) /eaten/ Boetsuwa ba ho ja. Jonnanna-we (jon-nan-na-we) /exclamation: poor me. Johanne 3 (jaw-han-ne) /John 3/ Buka ya bomashome a mabedi le metso e mehlano (25) ya bibele testamenteng e ncha. Jowe (ju-we) /defeated/ Hoa papadi kapa tlhodisano: ho hloloa ke sehlopa seseng kapa motho emong. Lentsoe le sebedisoang ke moetsuwa. Ho joetsa sefahlamahlo: ho bolella motho taba ka ho mo toba ntle le tshabo. Jowe (jo-we!) /exclamation: help me please!/ Lekgotsa le bontshang hore se etsahalang se a tshosa kapa se bohloko. lentsoe le sebedisoang bakeng sa ho tshosoa ke ketsahalo e itseng. Juda (ju-ta) /jude/ Buka ya bomashome a mabedi le metso e tsheletseng (26) ya bibele testamenteng e ncha. jonna-we!). Mael.175 Joetsa (jwe-tsa) /tell. joo). Joo (jo-oo) /exclamation: poor me!/ Lekgotsa le sebedisoang ho bontsha ho makala kapa ho makalla ketsahalo e itseng. Joko (jo-ko) /yoke/ Lefatsa le betliloeng hantle ho sebedisoa bakeng sa ho pana dikgomo ho hula ntho e itseng e boima. Jonnanna (jon-nan-na) /exclamation: poor me/ Lekgotsa le bontshang bohloko ka ho hoeletsa ke moetsuwa. lekala la sefate le leholo. Joshua (jo-shu-a) /Joshua/ Buka ya botshelela (6) ya bibele testamenteng ya kgale e tlang ka mora Deuteronoma. (bap. 175 . jonna. Johanne 1 (jaw-han-ne) /John 1/ Buka ya bomashome a mabedi le metso e meraro (23) ya bibele testamenteng e ncha. lentsoe le sebedisoang ho hoeletsa ka baka la bohloko bo utloang ke moetsuwa. a lateloe ke buka ya Baahlodi. a hoeletsa ho bontsha bohloko kapa letsoalo la ketsahalo e itseng.

Mohlala: kapa=kapo. ho laola ka lebaka la bonatla kapa dikgoka. Ka boomo. khaba. Ka nyakalla. shapa kapa ho otla ha bohloko ka thupa e ommeng. O bua ka eng monna heso? Hobaneng o bua ka Thabo kajeno? Che ke kgotsofetse ha o mpha tlhaloso ka thuto ena. Mohl. khiba. Ka matla ohle. ho natha ka ntho e thata e ommeng. kupetsa=kupetso. Mohl. Ka boraro ba lona. Ka boikgantsho. kalama=kalamo. Ka bona. tlhaku ena e lateloa ke “H” mantsoeng a mangatanyana jwalo ka: khomo. jwalo jwalo. motho eo ho dumeloang hore o lokeloa ke mathata. jj. Ka mora hore ba tsamaye. (bap. khona. preside/ Ho laola ka baka la ho tshajoa. by/ Mohl. Tlhokomediso: ka Sesotho sa Lesotho. seemo kapa sebopeho sa sona se tlamehang ho lebana le mathata. Kabaso (ka-ba-so) /domination. Ke mo otlile ka molamu. hodisa=khodiso. Ka (ka) /about/ Lebopi le bontshang kamano le seo ho buuwang ka sona. Maetsi a qalang ka tlhaku ena ona a sebedisa yona tlhaku ena ha eba mareho. kwala=kwalo. maemedi le mekgabo emeng ya Sesotho. kgothatsa. Ka (ka) /an adverb following an adjective/ Lethusi le nepahatsang moelelo wa lekgethi kapa lehlalosi. Ka nnete. K (khei) /kay/. ho laola ka lebaka la bonatla kapa dikgoka. hulaka=khulako. kolotisa=kolotiso. kgaba. Mohl. kena=keno. Ka (ka) /personal pronoun “I”/ Seemedi se sebedisoang bakeng sa motho a le ka bonngweng nakong e fetileng. Kabasa (ka-ba-sa) /dominate. boemo ba ho ba ka sehlohlolong ka baka la boemo kapa boetapele. Ka (ka) (ka mora hore) /preposition: after/ Lebopi le bontshang se etsahalang ha ho feta ketsahalo e itseng ebile le lateloa ke lentsoe “mora” hangata. Kabela-manong (ka-be-la-ma-no-ng) // Seo ka lebaka la tlhaho. Mohl. jwalo jwalo. kgona. (bap. maetsi. Ha ka Sesotho sa Afrika Borwa e lateloa ke “G” mantsoeng a mangatanyana jwalo ka: kgomo. Ke rata ho bua ka puo ya Sesotho. jwalo jwalo. Empa ha ngatanyana moo eleng setlamo hore e latelloe ke “H” ke ha e reofatsa leetsi/maetsi a qalang ka “H” jwalo ka: hela=khelo. 176 . hiba=khibo. ra sala re ithuta hohong ka bona. Ka tsamaya. dominance/ Ketso ya ho kabasa: taolo ka lebaka la ho tshajoa. Kabela (ka-be-la) /thwack/ Ho natha. E akga ka mareho. Ke sebeditse ka mochini o moholo. Ka molamu ona. ho ba ka sehlohlolong ka lebaka la boemo kapa boetapele. hemesela=khemeselo. Ka (ka) /with. ke). lekabasa). Ka (ka) /preposition: with/ Lebopi: lentsoe le bopang polelo ka ho hokela lentsoe qalong ya lona ho fana ka moelelo o phethahetseng kapa o tletseng.176 Kkk PALE: Tlhaku ya leshome le motso o lemong (11) ya puo ya Sesotho. khothatsa. hola=kholo. Ke e nngwe ya ditlhaku tse nang le mantsoe a mangatahadi a puo ya Sesotho. reign. Mael. Ngoana moshanyana ke kabeloa manong: motho e motona o lokeloa ke ho fuwa mathata ohle le ha ho sa kgonahale. kopa=kopo. kgiba.

Ho kadima tsebe: ho mamela. Tlh. Hangata lentsoe lena “kahodimo” le arohangoa ho ya ka tshebediso. Kaekae (ka-e-ka-e) /somewhere/ Sebaka seo ho buuwang ka sona empa se sa hlalosoe ka lebitso. Kabo (ka-baw) /sharing/ Ketso ya ho aba: ho arola ka ho fa emong le emong. Kabeloa (ka-be-lwa) // Boetsuwa ba ho kabela. Kaka (ka-ka) /excret. ho phela kapa ho phedisana mmoho. lentsoe le sebedisoang ho botsa ka ho batla sebaka seo ho buuwang ka sona. boemo ba ketsahalo ya dintho e sa reroang ke motho. Kabelo (ka-be-law) /allotment. fate/ Ketsahalo e tlang ho etsahala ho motho ho ratoa kapa ho sa ratoe. Kabetse (ka-be-tse) // Bokgale ba ho kabela. (bap. Kabelo (ka-be-law) /destiny. ha ke dumele hore ho sotleha ke kabelo. allotment/ Ketso ya ho abelana: ho arolelana kapa ho fana ka ho lekana pakeng tsa batho ba fetang bonngwe. dikafore/. bokahare). hohle). ho nyela. Kae-le-kae (ka-e-le-ka-e) /everywhere/ Sebaka seo ho buuwang ka sona ka ho supa bophara ba sona ntle le ho bitsa lebitso la sona. proportion/ Ketso ya ho aba: boemo ba ho fa karolo. (bap. ka mokgoa oo. Kabetsoe (ka-bets-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho kabela. se etsahalang ntle le boikgethelo. /bon. eo ponahalo ya yona eseng kantle. (bap. (mm. Kadima (ka-di-ma) /borrow/ Ho fa ka sepheo sa ho kgutlisetsoa ka mora nakoana. ho neha motho seo a se hlokang nakoana. moaho). kamoso. Kadilwe). nako e tla latela ya hosane. mokgoa wa ho ba sebakeng seleseng. empa e susumetso ke tlholeho. on top. Hodimo). e bapelaneng le ka tlase. Kahoo (ka-ho-u) /therefore. ho arolela ka ho lekana. (bap. hence/ Ka lebaka leo. (bap. Kae (ka-e) /where/ Lebotsa le batlang ho tseba sebaka seo ho buuwang ka sona. 177 . neighbourhood/ Ketso ya ho ahisana: tloaelo ya ho dula mmoho. Kae-kapa-kae (ka-e-ka-pa-ka-e) /anywhere/ Sebaka seo ho buuwang ka sona empa ho sa hlalosoe lebitso la sona. Kakaladitsoe (ka-ka-la-dits-we) /knocked down/ Boetsuwa ba ho kakalatsa. Mohl. ho neha motho seo a se hlokang nakoana. Llentsoe le nepahetseng la Sesotho ke “nyela”. moputso kapa mpho ka ho lekana. Ebe ke nnete hore lenyalo ke kabelo? Che. Kaho (ka-haw) /building/ Ketso ya ho aha: ho etsa moaho o phahame. (bap. Kabelano (ka-be-la-naw) /sharing. lentsoe le nepahetseng ke “kajeno” hofeta “kasheko” le ha batho babang ba kgetha ho sebedisa “kasheko”. Mael. sebaka se sa tsejoeng. Kadimo (ka-di-maw) /borrowing/ Ketso ya ho kadima: tloaelo ya ho fa ka sepheo sa ho kgutlisetsoa ka mora nakoana. Hohle hohle. Kahisano (ka-hi-sa-naw) /coexistance. nyela). ho etsa hore ntlo kapa sebaka se be le tshobotsi ka ho aha. Kakaladitse (ka-ka-la-di-tse) /knocked down/ Bokgale ba ho kakalatsa. at the top/ E ka lehlakoreng le hodimo: e boemong ba nqa ya bophahamo. Kajeno (ka-je-nu) /today/ Letsatsi la hona joale. Tlh. letsatsi le latelang maobane. se hlalosoang ka ho ba hohle. Tlh. Kafore (ka-fu-re) /kaffir/ Lebitso la thohako le (neng le) sebedisoang bakeng sa motho e motsho kapa MoAfrika ya dulang Afrika Borwa ke mmuso wa kgethollo nakong eo. shit/ Ho ntsha masepa ka sebono. (bap. allowance. kasheko). ka tsela eo. Kadile (ka-di-le) /measured/ Bokgale ba ho kala.177 Kabelana (ka-be-la-na) // Ketsetsano ya ho kabela: ho kabela emong mme le yena a kabele ya mo kabelang. Keakea). Kahodimo (ka-ho-di-mu) /above. boahisane). Kadiloe (ka-di-lwe) /measured/ Boetsuwa le bokgale ba ho kala. Kahare (ka-ha-re) /inside/ E dutseng kapa e behiloeng sebakeng se bohareng ba ntho e itseng. (bap.

ka nako e le nngwe. (bap. /bon. Kakasitsoe (ka-ka-sits-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho kakasa. Kakalatsoa (ka-ka-la-tswa) /knocked down/ Boetsuwa ba ho kakalatsa. ho shapa ka ho mamola. Kakatile (ka-ka-ti-le) /disfigured/ Bokgale ba ho kakata. Kakatela (ka-ka-te-la) /cleave firmly/ Ho tshoara ntho tse ngata tse boima ka letsoho. paqama). Kakatano (ka-ka-ta-naw) // Ketso ya ho kakatana. (bap. Kakalletse (ka-kal-le-tse) // Bokgale ba ho kakalla. ho qetella puo ka ho e phethela ka bokgutshoanyane. Ho tsamaya joalo ka sekakalope. ka nako e le nngwe. Tloaelo ya ho jara meroalo e boima. Kakarapa (ka-ka-rap-a) /superstar/ Motho ya tsebahalang lefatshe ka bophara ka baka la mmino kapa ketso tse itseng tsa ho tuma. Ho ya koana le koana. Dikakapa/ (bap. Kakasano (ka-ka-sa-naw) // Ketso ya ho kakasana. Kakaretso (ka-ka-rets-o) /generalisation. kakarapa. /bon. Kakasoa (ka-ka-swa) // Boetsuwa ba ho kakasa. mmampodi). tshobotsi. Kakatelo (ka-ka-te-law) // Ketso ya ho kakatela: ho tshoara ntho tse ngata tse boima ka letsoho. Kakatetse (ka-ka-te-tse) // Bokgale ba ho kakatela: e boemong ba ho tshoara ntho tse ngata tse boima ka letsoho ka nako e le nngwe. Kakasa (ka-ka-sa) /weight lift/ Ho nka ntho e boima. ho diela ka ho natha kapa ho mamola. Kakallo (ka-kal-law) /liying down/ Ketso ya ho kakalla: ho paqama ka mokokotlo fatshe. Kakapa (ka-ka-pa) /macho. machismo/ Motho e motona ya nang le ponahalo ya ditshika. Mmele o matla o motle ka lebaka la ho ikoetlisa ka kakaso. Kakaso e se e le papadi e tloaelehileng haholo metseng ya ditoropo. ho tshoara ha boima ka seatla. Kakalla (ka-kal-la) /lie down/ Ho dula fatshe ka mokokotlo. Kakasitse (ka-ka-si-tse) // Bokgale ba ho kakasa. conclusion/ Ketso ya ho akaretsa: ho kgutsufatsa puo ka botlalo ka ho kenyeletsa ntlha tse itseng. ho paqama ka mokokotlo kapa ka ho sheba hodimo nakong ya ho robala. meander/ Ho tsamaya ntle le morero kapa sepheo se sa bonahaleng. /bon. motho ya nang le boiphihlelo ka ho etsa ntho kapa ketso e itseng. Kakatiloe (ka-ka-ti-lwe) // Bokgale le boetsuwa ba ho kakata. dikakana/. “Kakapa” le “kakarapa” ke mantsoe a mabedi a nang le meelelo e fapaneng. disfigure/ Ho otla ka ho senya tshobotsi. ho phahamisa ntho e boima. Motsamao le mokgoa wa sekakalope. Kakata (ka-ka-ta) /to severe. Kakasana (ka-ka-sa-na) /lift each other/ Ketsetsano ya ho kakasa. (bap. Mohl. Ho mamolaka sefahleho. kakatlelo). ho tshoara ha boima ka seatla. mmele le mokgoa wa senna.178 Kakalatsa (ka-ka-la-tsa) /to knock down/ Ho dia fatshe ka ho otla ka setebele kapa ntho e itseng. 178 . Kakalatso (ka-ka-la-tso) /knocking down/ Ketso ya ho kakalatsa: ho dia fatshe ka ho otla ka setebele kapa ntho e itseng. Kakalopo (ka-ka-lu-paw) /wandering/ Ketso ya ho kakalopa kapa ho tsamaya ntle le morero kapa sepheo sa bohloka. kakatlela). ho sollaka ntle le sepheo sa bohlokoa. mmele o shebile hodimo. ho tshoara ha boima ka seatla. Dikakarapa/ Tem. Kakatana (ka-ka-ta-na) /severe each other/ Ketsetsano ya ho kakata. Kakalopa (ka-ka-lu-pa) /to wander. ho diela ka ho natha kapa ho mamola. Kakaso (ka-ka-saw) /weight lifting/ Ketso ya ho kakasa: ho phahamisa ntho e boima. Kakana (ka-ka-na) /heavy dagga smoking/ Mokgoa wa ho tsuba matekoane ka ho a hula fatshe leifong la ona ka lehlakana.

(bap. ho ruta seo o sa se etseng. Ho hlalosa boima kapa bofefo ka sekala. koloi. ho atlarela ka letsoho ka thata ka ho etsa hore ntho e se chopohe kapa balehe. moikaketsi. selomo. moikaketsi/. (bap. Kakatletsa (ka-ka-tle-tsa) /stamble/ Ho etsa modumo o tshoanang le wa kgoho e qeta ho behela mahe. Kakatlela (ka-ka-tle-la) /cleave firmly/ Ketsahalo ya ho kakatla: ho tshoara ntho ka ho e tlapurela ka thata. jj. (bap. Kalama (ka-la-ma) /ride on/ Ho ya ka hodimo ho ntho e tsamayang joalo ka sepalangoang. Ho “hloella” le ho “kalama” ke mantsoe a bontshang ho ya ka hodima ho ntho e itseng. O kalama ntho e tsamayang joalo ka pere. meto. lekanya kapa ho hlalosa boima kapa bofefo ka ho beha sekaleng. ntlo. ikaketsa). empa ntho tseo ho uwang ka hodima tsoana ha di tshoane. (bap. ho wela fatshe ke bohloko kapa ketsahalo e itseng. thaba. /bap. ketso ya ho aka ka baka la lerato kapa tumediso. (bap. O hloella ntho e emeng joalo ka sefate. ho bua diketso tse hananang le seo o se buang. Kaketsa (ka-ke-tsa) // Ho etsa le ho bua dipuo tsa moikaketsi: ho bua seo o sa se etseng. Tlh. ikaketsa. letsoapo kapa thaba. Kaketso (ka-ke-tso) /hypocrisy/ Ketso ya ho ikaketsa kapa ho kaketsa: ho etsa le ho bua dipuo tsa moikaketsi: ho bua seo o sa se etseng. (bap. ho bua joalo ka ha eka motho o koenya mantsoe. Mohl. boikaketso. Kakela (ka-ke-la) /to shit someone/ Ketsetso ya ho kaka. Ho thetsana ka puonama. Kakelo (ka-ke-law) /shitting/ Ketso ya ho kakela. ho bua joalo ka ha eka motho o koenya mantsoe. Kakgeho (ka-kge-haw) /fainting/ Ketso ya ho akgeha: ho lahleheloa ke kutlo ka baka la ketsahalo e bohloko. Mantsoe ana a mabedi. sekepe. sefofane. Kgoho e kakatletsang lehe ke la yona: motho o bontsha seo a se entseng ka dipuo. bohloko ba mmele kapa bokudi bo itseng bo fele kapa bo fokotsehe. atlara). (bap. ho thatafalloa ho bua hantle. ho atlarela ka letsoho ka thata ka ho etsa hore ntho e se chopohe kapa balehe. 179 . Kako (ka-kaw) /kissing/ Ketso ya ho aka. Kakatoa (ka-ka-twa) // Boetsuwa ba ho kakata. mamarela). Maikaketso/ (bap. treatment/ Ketso ya ho alafa: ho thusa hore leqeba. ho shapa ka ho mamola ditho tsa mmele. hloa. “kakatlela” le ho “kakatela” a na le moelelo o tshoanang. ho hloka nnete empa o batla ho joetsoa nnete. Kakatletso (Ka-ka-tle-tso) /stambling/ Ketso ya ho kakatletsa: ho etsa modumo o tshoanang le wa kgoho e qeta ho behela mahe. Ho suna motho. Ho otla ka sefene. (bap. Mael. Kakatlelo (ka-ka-tle-law) // Ketso ya ho kakatlela: ho tshoara ntho ka ho e tlapurela ka thata. Kalafong (ka-la-fo-ng) /hospital/ Sebaka se seholo seo bakudi ba okeloang kapa ba alafafjoang teng. Tlh. Kalaka (ka-la-ka) // Seka phoshoana e tshoeu ka mmala e sebedisoang bakeng sa ho hloekisa metsi ka sepheo sa ho bolaya dikokoanahloko. thatafallo ya ho bua hantle. mamarela). ho hloka nnete empa o batla ho joetsoa nnete. nursing. Sebaka sa batho ba kulang kapa ba lemetseng se amohelang batho ba bangata hofeta. dikalafong/ (bap. /bon. ho ba diketso tse hananang le seo o se buang. nyediso). tshuno). hoeleketsa). Kakatla (ka-ka-tla) /cleave. disfiguring/ Ketso ya ho kakata: kotlo ka ho senya tshobotsi. clinch/ Ho tshoara ntho ka ho tlapurela ka thata. phoofolo kapa motho. bookelong). Kalafo (ka-la-faw) /healing. ho thetsana ka molomo ho bontsha tumediso. hloella). nyedisa). ho thetsana ka dipounama ho bontsha lerato.179 Kakato (ka-ka-to) /severence. boikaketsi. Kala (ka-la) /measure/ Ho nka. ho atlarela ka letsoho ka thata ka ho etsa hore ntho e se chopohe. /bon. ho ruta seo o sa se etseng.

/bon. 180 . Kamele (ka-me-le) /camel/ Phoofolo ya mahoatateng e sebedisoang joalo ka koatola. analogy/ Ketso ya ho amahanya: ho bapisa ka ho bontsha kamano kapa ho tshoana. phoofolo kapa motho. Kama (ka-ma) /a comb/ Sesebedisoa se hlophisang le ho lokisa moriri hore o be motle. dikalana/ (bap. tolarance/ Ketso ya ho amoheleha: ho amohela kapa ho ananela boemo ba motho le sebopeho sa hae. (bap. analogy/ Ketso ya ho amahana: ho bapisa ntho tse pedi kapa tse fetang moo ka sepheo sa ho bapisa ho tshoana hoa tsona. Kalamollo (ka-la-mul-lo) // Ketso ya ho kalamolla: ho theoha ntho e kalangoeng joalo ka sepalangoang. dikamahanyo/. shoashoaila). Kalamisitse (ka-la-mi-si-tse) // Bokgale ba ho kalama. Kalamollotse (ka-la-mul-lu-tse) // Bokgale ba ho kalamolla. /bon. thloello). Kalamo (ka-la-maw) /a ride/ Ketso ya ho kalama: boemo ba ho ya ka hodimo ho ntho e tsamayang joalo ka sepalangoang. (bap. hloa. e kalameng ntho e tsamayang kapa e leetong. phoofolo kapa motho. lekanya kapa ho hlalosa boima kapa bofefo ka ho beha sekaleng. dikamele/. ho ba seng le. Kamahano (ka-ma-ha-naw) /comparison. (bap. joalo ka pere kapa pokola. ho ba leloko le. Kama (ka-ma) /comb/ Ho lokisa moriri. Kamoheleho (ka-mu-he-le-haw) /acceptability. Kamahanyo (ka-ma-han-yaw) /comparison. hlalosa lekola kapa ho sheba ka bonngwe ntle le ho akaretsa bongata. Kalana (ka-la-na) /habitat/ Sebaka kapa ntlo ya nonyana kapa phoofolo. Kalame (ka-la-me) // Bokgale le ketsahalo ya ho kalama.dikama/. Kamisa (ka-mi-sa) /to make comb/ Ketsiso ya ho kama. kalame). Bokgale ba ho kalla. ho etsa hore moriri o be motle ka ho o hlophisa hore o shebahale. Kalamisoa (ka-la-mi-swa) // Boetsuwa ba ho kalama. Moo ho dulang ntho. nako e ngata. Kamano (ka-ma-naw) /relationship/ Ketso ya ho amana: ho ba le papelano le. /bon. mokamo). Kalana (ka-la-na) /measure each other/ Ketsetsano ya ho kala. Kalla (kal-la) /ride on/ Ho ba ka hodima phoofolo. phoofolo ya leloko la pitsi ya lehoatata. (bap. Mohl. Boemo ba ho kalama. disembark/ Ketsollo ya ho kalama: ho theoha ntho e kalangoeng joalo ka sepalangoang kapa pitsi.180 Kalame (ka-la-me) /riding/ E ka hodimo ho ntho e tsamayang joalo ka sepalangoang. moo nonyana e ratang ho dula teng nakong tse ngata. Kalamisitsoe (ka-la-mi-si-tswe) // Boetsuwa le bokgale ba ho kalama. joalo ka pere kapa pokola. Kalamolla (ka-la-mul-la) /alight. O tlameha ho hlalosa lentsoe kaleng. Kaletse (ka-le-tse) /riding/ E kahodimo ho sepalangoang. kotlano ka melamo. beola. Kamo (ka-maw) /combing/ Ketso ya ho kama: tlhopiso ya moriri. Kallana (kal-la-na) // Ketsetsano ya ho kalla: ho loantshana kapa ho bapala ka melamu mmoho. Kalla (kal-la) /to stick fight/ Ho loana kapa ho bapala ka melamu. Kallo (kal-law) /riding on/ Ketso ya ho kalla: ho ba ka hodima phoofolo. /bon. Kaleng (ka-le-ng) /separately/ Ka ho hlahloba. /bon. ho otlana ka melamu. leqhama). pokola ya mahoatata. sentele). dikamano/ (bap. Kalamisa (ka-la-mi-sa) // Ketsiso ya ho kalama. ntloana. haholo nonyana. Kalo (ka-law) /measurement/ Ketso ya ho kala: ho nka. Kallano (kal-la-naw) /stick fighting/ Ketso ya ho kallana: ho loantshana kapa ho bapala ka melamu.

Kampela (kam-pe-la) /barricade/ Ho etsa hore ntho e potapotoe ke ntho e itseng. Kana (ka-na) /undertake. sebaka seseng sa bodulo sa ntlo kapa moaho. (bap. “kamoo” le sebedisoa mmoho le “hofeta” ho fana ka moelelo o utloahalang. pele e ata. Ke bona eka a kanna a tsamaya neng kapa neng. Lentsoe lena. Kamoo a leng motle kateng ekare ha a e ntloaneng. Mohl. Pontsho ya kananelo. Kampetse (kam-pe-tsi) /barricaded/ E potapotiloeng ke motero. Kamollotse (ka-mul-lu-tse) /uncombed/ Bokgale ba ho kamolla. Kamoo (ka-mo-u) /that side/ Lesupa le bontshang sebaka seseng seo ho buuwang ka sona se ka lehlakoreng leleng. Kananelo (ka-na-ne-law) /abiding. Tlh. dikankere/ (bap. kampetsoe). kapa). ho dikadika ka ho etsa motero kapa lebota ka sepheo sa ho thibela bokeno. ka mokgoa omong. compliance. Kamoho (ka-mu-haw) /dispossesion/ Ketso ya ho amoha: ho nkela kapa ho hapa ka tsela e mpe. tlhophollo ya moriri o hlophisitsoeng hantle. Kamoo (ka-mo-u) /more than. le bohloko bo boholo. phaposi). “kampo”.181 Kamohelo (ka-mo-he-law) /welcome. Mohl. Hobaneng o ya kamoo? Kamore (ka-mu-re) /room/ Enngwe ya moaho wa ntlo e nang le bodulo bo fapaneng le emeng. tshebediso kapa tlhaloso e sa tshoaneng le tse ding. Kampelo (kam-pe-law) /barricading/ Ketso ya ho kampela: mokgoa wa ho etsa hore sebaka se potapotoe ke ntho e itseng. Ikana). Kamollotsoe (ka-mul-lu-tswe) // Boetsuwa le bokgale ba ho kamolla. ka tsela enngwe e fapaneng le e hlalosoang. seka motopa. Se mo hlahetseng se seholo hofeta kamoo re neng re nahana kateng. Lentsoe le nepahetseng ke “kapa” le ha batho babang ba sebedisa lentsoe. Tlh. by the way that/ Ka hofeta. Mohl. moaho wa sesole kapa batshoaruwa o kampetsoeng. Kampo (kam-paw) /camp/ Sebaka seo ho dulang masole kapa batshoaruwa ho sona. Kankere (kan-ke-re) /cancer/ Lefu le hlaselang karolo enngwe ya mmele mme e ngatafale ho setho se hlasetsoeng ka ho se senya le ho baka seqaqa. mme e ka bolaya ha e sa phekoloe kapa e sa hlokomeloa pejana. Kalangoe (ka-la-ng-we) // Boetsuwa ba ho kalama. O motle hofeta kamoo a boleloang. ho dikadika ka ho etsa motero kapa lebota ka sepheo sa ho thibela bokeno. (bap. acknowledgement/ Ketso ya ho ananela: Ho amohela sepheto kapa ntlha e hlahisoang kapa e hlahisitsoeng. reception/ Ketso ya ho amohela: ho dumella ho fihla hoa motho kapa ntho e itseng. /bon. it can/ Lentsoe le bontshang ho ka etsahalang neng kapa neng ho tloha hona joale. Mohl. Kampo (kam-paw) /or/ Lentsoe le kopanyang mantsoe kapa dipolelo tse fetang bonngwe. that can/ Hoo ho ka etsahalang neng kapa neng ho tloha hona joale. Re batlile hofeta kamoo re neng re tshoanela ho batla. Kalangwe). 181 . dikamore/ (bap. mofetshe). ho hlothola seo motho kapa ntho enang le sona. Ha ke batle ho tsamaya le motho ya kannang a mphoqa. Ke a tla kamoo ka mokgorong. Bokgale ba ho kampela. Kamolla (ka-mul-la) /un-comb/ Ketsollo ya ho kama: ho etsa hore moriri o senyehe ka ho o hlotholla kapa ho etsa o bonahale o sa kangoa. E kgolo hofeta kamoo re nahanang. (mm. O rata ho ya kamoo ho sa dumelloang ka teng. Kannang (kan-na-ng) /that may. Kamollo (ka-mul-law) /un-combing/ Ketso ya ho kamolla: tshenyo ya moriri o kangoeng. Kanna (kan-na) /it may. karolo ya ntlo eo ho duloang ho yona e nang le lebitso. swear/ Ho etsa tshepiso ka botio: ho fana ka mantsoe a tiisang morero oo ho dumellanoang ka ona. /bon. (mm.

yohle. Kapantshi (ka-pan-tsi) /African Paradise-Flycatcher/ Mofuta wa Nonyana e fumanoang haholo mapalapaleng le merung ya Afrika e ka Borwa. Nnete. kapantsi). (bap. ka tlhokeho ya leshano. Kantsho (kan-ts-haw) /lactation/ Ketso ya ho antsha: ho fa lesea lebese la letsoele. ka bonnete kapa ntle le leshano. Kantle (//) /outside/ Sebaka seo se seng kahare. ka tlhokeho ya leshano ka ho phethahala. maemo ohle ntle le ho kgetholla. Kanthenyane o tsotsi ya matarapane: ke ne ke sa tsebe! Kanthenyane wena o motho ya joang? (bap. vow/ Ketso ya ho netefatsa hore se buuwang ke nnete feela. leballo). bohle. Ntle le) Mohl. Kanthe (kant-he) /actually/ Hantlentle. ka thoko le bokahare. /bon. sebetsa). karoloana kapa sekoto. anthenyane). naha kapa motho ya bohareng kapa ya hare. boitlamo). Mosetsana enoa o bohahala a le motshoana ha ale hole kanthe o mosoeu. Kaofela (ka-u-fe-la) /all/ Dintho tsohle ho sa kgethoe. ke tla tsamaya le morena hoseng kapa mosadi waka mantsiboya. Ke batla ho kapa patsi ena honajoale. ka ho bontsha botio ka ho toboketsa. kea inkgona.182 Kannete (kan-ni-ti) /realy. ntho yohle. ho poma ka sepheo sa ho etsa lekumane. ho noesa lekgabunyane kapa ngoana lebese ka ho antsha. Mohl. Kahare). Kanthe wena omang? Ke neke nahana hore Mugabe ke motsoalle wa Letsie kanthe ha ho joalo. Kantle (kan-tle) /beside/ Ntle le moo. Kanono (ka-nu-nu) /canon/ Sebetsa sa kgale se sebedisoang bakeng sa ho ntsha diqhomane ho ba direng kapa kgahlanong le bona. (bap. Kantle le moo. Tsohle ka ho toboketsa. tshupo ya boitlamo le nnete. Dikapantshi/. Kannetenete (kan-ni-ti-ni-ti) /verily verily. batho bohle ho sa kgethoe. nyantsho). pampiri kapa ntho e koahelang. yohle. Kanthe o tsotsi ya matarapane: ke ne ke sa tsebe! Kanthenyane (kant-hen-ya-ni) /in actual fact/ Lentsoe le supang bonnete ba taba ka ho toboketsa. (sheb. Kaparelo (ka-pa-re-law) /surrounding. Kaofela-fela (ka-u-fe-la-fe-la) /all and all/ Hohle. e hlooho e ntsho le setono se seleletsana se se kgunong. Dikapa/ (bap. Mosetsana enoa o bohahala a le motshoana ha ale hole kanthenyane o mosoeu. bohle le tsohle ntle le ho sia tse ding. truly/ Ka ho bontsha nnete kapa bonnete ba ketsahalo kapa ketso e itseng. (bap. very true/ Ka ho bontsha nnete kapa bonnete ba ketsahalo kapa ketso e itseng ka ho toboketsa. Mohl. Kapa (ka-pa) /trussel/ Thupa ya sefate e sebedisoang bakeng sa ho rulela. O tseba ho itsamaisa kantle le moo. (bap. Kapa (ka-pa) /chop/ Ho poma ka sepheo sa ho dia. O tla tsamaya le bona kapa le rona hosane? Che. bohle). (bap. Ditshoantsho tsa dinonyana). Kano (ka-naw) /undertaking. besiegement/ Mokgoa wa ho potapota ka mahlakore ohle: ho ba ka nqa tsohle tsa ntho. dikanono/ (sheb. nyantsho). encircle. 182 . /bon. (mm. (bap. ka thoko ho moo kapa lebaka le itseng. Kaparelo (ka-pa-re-law) /covering/ Ketso ya ho aparela: ho koahela ka lesela. Kanthenyane wena omang? Ke neke nahana hore Mugabe ke motsoalle wa Letsie kanthenyane ha ho joalo. Mohl. Mohl. Kapa (ka-pa) /or/ Lentsoe le kopanyang mantsoe kapa dipolelo tsa serapana tse fetang bonngwe. Hantlentle. (bap. ka bonnete kapa ntle le leshano. leballo le leholo le sebedisoang bakeng sa ho tshihetsa thupa tse nyane tsa ho rulela. Kanyo (kan-yaw) /milk sulking/ Ketso ya ho anya: ho noa lebese ke ngoana kapa phoofolo ka ho momorotsa lebese la letsoele. ka ho bontsha botio. bosa). /bon. tsohle.

Kapioe). quickly. ka lehlakoreng leo mmele o tobaneng le lona. Karohanyo (ka-ru-han-yaw) /spliting. e sebedisoang ho bapala le ho etsa ditlhodisano tsa boithabiso. /bon. dikariki/. Karete (ka-re-te) /card/ Enngwe ya dipampitshana. dikapi/ (bap. Kata (ka-ta) /guard/ (sheb. Kapeso (ka-pe-so) /dressing/ Ketso ya ho apesa: tentsho ya seaparo. Karolelano (ka-ru-le-la-naw) /sharing/ Ketso ya ho arolelana: ho abelana ka ho lekana. ho fana ka se batloang ke potso. disunity/ Ketso ya ho arohanya: ho etsa hore ntho kapa batho ba se be mmoho. Karolo (ka-ru-law) /division/ Ketso ya ho arola: Ho etsa hore ntho di fete bonngwe. ho fana ka ho lekana. ho poma kapa ho seha ka tekanyo kapa dikotoana. Kapolo (ka-pu-law) // Ketso ya ho apola: ho ba ntle le diaparo. portion/ Karolo e nyane ya ntho. dikarabo/. fore/ Ka lehlakoreng leo ho shebanoeng le lona. ho se dumellane. division/ Ketso ya ho arohana: boemo ba ho se be mmoho. /bon. Ka pele (ka-pi-le) /infront. seka lebokese. ka tsela e bontshang ho potlaka. Karabo (ka-ra-baw) /answer/ Ketso ya ho araba: ho fetola potso kapa polelo e batlang ho fetoloa. ho se be sebakeng seleseng. /bon. mmoulo kapa pokola. quickly. Ho na le phapang e kgolohadi pakeng tsa mantsoe. ho etsa hore fatshe kapa lebala le tie ka ho hata ka ntho e itseng. Dikarolo/. Kariki (ka-ri-ki) /cart/ Sepalangoang sa maiketsetso se huloang ke koatola. Kata (ka-ta) /compress/ Ho etsa bothata ka ho hatella fatshe. Kapele (ka-pi-le) /quick. Kapjoa (kap-jwa) // Boetsuwa ba ho kapa. wearing/ Ketso ya ho apara: mokgoa kapa tsela ya ho tena diphahlo kapa ho kenya seaparo. ka ho bontsha mafolofolo a maholo. fastly. (mm. Kapi (ka-pi) /baby hat/ Katiba ya ngoana. pelenyana). ho se dule mmoho. Tem. fastly. dikase/. 183 . Karabiso (ka-ra-bi-saw) /argumentativeness/ Ketso ya ho arabisa: ho etsa kgang kapa ho ngangisana ka puo. Ka pele mmoho le kapele bakeng sa tshebediso). /bon. Karohano (ka-ru-ha-naw) /separation. ho poma ka ho lekana. Korolo e nyane. lehlakore la ntho e itseng e sa tshoaneng le enngwe. Mantsoe. ho fana ka karabo bakeng sa potso. (sheb. /bon. Lebela bakeng sa tshebediso). Kapolelo (ka-pu-le-law) // Ketso ya ho apolela: ho fana ka diaparo. disbanding. ebile le se kamorao. Kapiloe (ka-pi-lwe) // Boetsuwa ba ho kapa. ho fetolana ka mantsoe ka tsela e sa lokang. “kapele” le “ka pele”. Kapelenyana (ka-pe-lin-ya-na) /quick. api). Kapiwe (ka-pi-we) // Bokgale ba ho kapa. Kapoho (ka-pu-haw) // Ketso ya ho apoha: ho tloha hoa maru. (bap. /bon. ho tsola. Karolo (ka-ru-law) /part of/ Sekoto sa ntho e itseng. dikaroloana/ Kase (ka-se) /cheese/ Sejo se entsoeng ka ho arohanya diqaqa tsa mafi mme tsa thatafatsoa ho etsa sejo se sehlana sa lebese. faster/ Ka tsela e bontshang matjato a maholo.183 Kaparo (ka-pa-raw) /dressing. “kapelanyana” mmoho le “ka pelenyana” le ona a sebedisoa joalo. sekotoana sa ntho. ho etsa hore kamano e fele. “kapele” ke lentsoe leleleng le bontshang potlako ya ho etsa ketso e itseng. Dikarete/. faster/ Ka tsela e bontshang matjato a maholo. Se senyane se arotsoeng ho se seholo. Karoloana (ka-ru-lwa-na) /feature. ha “ka pele” e le popo ya mantsoe a bontshang sebaka se latelang kapa seo ho uwang ho sona. /bon. ka tsela e bontshang ho potlaka. ka ho bontsha mafolofolo a ho etsa. Karabelo (ka-ra-be-law) /responsiveness/ Ketso ya ho arabela: ho fetola seo ho buang ka sona. Ho iphuthela ka diaparo bakeng sa ho pata bofeela kapa ho tsola.

ho ngatafatsa. Mael. boemo ba ho ba le kamano le. dikatse/ Tem. /bon. ikatela). dikatara/. Katse (ka-tse) /cat/ Mofuta wa phoofolo e thapileng ya hae wa lelapa la nkoe kapa lengau. Qoabi ena e thapisitsoeng ena le ho baleha hae ha e bolaisoa tlala. ho hodisa ka ho atolosa. Ketso ya ho hodisa. /bon. e ile ya bitsoa “mosia” ho bolelang hore e “sia” boqoabi ba yona naheng. ho bapelana le. affluence/ Ketso ya ho atleha kapa ho phomella: boteng ba leruo kapa ho atleha ketsong e itseng. Dikatareng/. (bap. e ile ya thapisoa ho dula le motho kapa ho ruuwa joalo ka seruuwa se fokotsang ditoeba malapeng. tlokoa). Katametso (ka-ta-me-tso) /affiliation/ Boemo ba ho tlisa haufinyane le. Katametso (ka-ta-me-tso) /nearness/ Ketso ya ho atametsa: ho tlisa haufinyane kapa mabapi le ntho e lehlakoreng le nqa enngwe. 184 . Famong kapa fochong. proliferation/ Ketso ya ho atisa: ho etsa hore ntho di be ngata. boikatametso). mosia.184 Katakata (ka-ta-ka-ta) /compressing machine/ Mochini o sebedisoang ho kata fatshe kapa lebala ka ho etsa khatello. Katareng (ka-ta-re-ng) /disco/ Sebaka seo ho tjekoang teng. Ha diruuwa di ntse di ata. boemo bo haufi le. ho ba makgatheng a boitokiso. Dilemong tsa pele ho 1800. dikatiba/. (bap. Katollo (ka-tul-law) /exhumation/ Ketso ya ho katolla. Ho ba boemong bo lokileng bakeng sa eng kapa eng e ka etsahalang. setsetse. dikatakata/. ho fatolla ka sepheo sa ho batla ntho e ka tlasa mobu. Katollo (ka-tol-law) /enlargement/ Ketso ya ho atolla: ho etsa hore ntho e be kgolo. /bon. Katara (ka-ta-ra) /guiter/ Seletsa sa mmino se entsoeng ka maseka le lekopokopo seo modumo wa sona o laoloang ka ho tlanya leseka le kgethiloeng. success. succesfulness. Ha qoabi e tlisoa hae. boemo ba ho ba pela motho kapa ntho e itseng. /bon. Katoloso (katu-lu-saw) /expansion/ Ketso ya ho atolosa kapa ho eketsa mathoko. (bap. dig up/ Ketsollo ya ho kata: ho chekolla se epetsoeng. Katamelo (ka-ta-me-law) /approaching/ Ketso ya ho atamela: ho tla haufinyane. Mamello e tsoala katleho: ho tiisetsa mathateng ho a putsa. /bon. (bap. KATIBA/ DIKATIBA Katiso (ka-ti-so) /accumulation. Katleho (ka-tl-haw) /prosperity. Khodiso. Katela (ka-te-la) /prepare/ Ho dula o le malala a laotsoe. Katolla (ka-tul-la) /exhume. mme e boele naheng hape. keketso kapa keketseho ya dintho. moo ho fochoseloang teng. epolla). Ha e boela naheng Basotho ba e bitsa setsetse: ho bolelang katse e balehileng hae ka mora ho thapisoa. Ho epolla se epetsoeng. ho ba mmoho le mokga o itseng. E ne e le phoofolo ya naheng e bitsoang “qoabi” ebile e tsongoa ke batsomi bakeng sa ho jewa joalo ka nama. katleho e fumanoa ke ba nang le tiisetso bophelong. Katiba (ka-ti-ba) /hat/ Seaparo sa hlooho: se roaloang hloohong bakeng sa ho kgaba kapa ho itshireletsa. ho ba malala a laotsoe. qoabi. katse e ne e se phoofolo ya hae ebile e sa bitsoe ka lebitso leo. bophahamo kapa bophara. ho ba mabapi le.

Ngoana mosia kapa katse. Ba keke ba utloisisa puo ena ya heso hobane ha ba ikemisetsa ho mamela. Nkekebe) Mohl. (bap. boemo kapa moemo o sa tsitsang. (bap. Ho se natse ka baka la ho nyatseha. 185 . Kebolela). Ho se ratoe kapa ho se natsoe ka lebaka la boemo bo tlase kapa bo kgesehang haholo. Ho ja monakaladi wa kebolela: ho dula le ho phomola hamonate ntle le mosebetsi o boima. e sa kgoneng ho tshetlela. Ke mang ya itseng le tsamaye? Ke mang ya reng Sesotho ha se puo e nonneng haholo ka mantsoe? Keakea (ki-a-ki-a) /enigma. seeiso. mokgathala kapa boroko. Ke (//) /I/ Seemedi se sebedisoang bakeng sa motho ka bonngweng nakong ya joale ka ho hlalosa boemo bofe kapa bofe. Nkekebe) Mohl. Boemo ba seeiso kapa motho ya sa ratoeng ka mabaka a itseng. A kekebe a tsamaya. mohlolo. dihaeya). Mael. Kebesela (ke-be-se-la) /shaky. (mm. /bon. dikatsekatse/ (bap. O keke wa kgetha ho tsamaya feela tjena ntle le ho sadisa hantle. (bap. O kekebe wa kgetha ho tsamaya feela tjena ntle le ho sadisa hantle. leletho. Ba kekebe ba utloisisa puo ena ya heso hobane ha ba ikemisetsa ho mamela. Kedimoloho (ke-di-mu-lu-haw) /yawning/ Ketso ya ho edimoloha kapa ho ahlamisa molomo ka baka la tlala. Ke mmone ebile ke kgotshe ke yena.185 Katsekatse (//) /kitten/ Ledinyane la katse. A keke a tsamaya. Ho imeloa ke peho ya ditholoana tse ngata sefateng. Puleho ya molomo e etsahalang ntle le thato ya monga ona. (bap. seo ho buuwang ka sona se tla hloleha. e sa kgoneng ho tsitsa ka boemo kapa moemo. Ebolela bakang sa tshebediso). seo ho buuwang ka sona se tla hloleha. leletho. Kebolo (ke-bu-law) /peeling/ Ketso ya ho ebola kapa ho tlosa lekgapetla: ho ntsha bokahodimo ba tholoana. seeiso. Kekeletso (ke-ke-le-tso) /an increase. (bap qaqapolotso). ho se ratoe ka baka la boemo bo tlase. Keiseho (ke-i-se-haw) /outcast/ Ketso ya ho eiseha kapa ho kgesa motho ka baka la boemo ba hae bo itseng. eisa). (bap. Mohl. /bon. Keiso (ke-i-so) /outcasting/ Ketso ya ho eisa. Ke (ke) /is/ Mohl. emotional burden/ Boemo bo hlokang tharollo: bo sitisang tsoelopele ya maikutlo kapa phethahalo ya se hlokahalang le se labalabeloang. Kebolela (ke-bu-le-la) (sheb. (bap. mosiana). Ke (//) /who/ Mohl. Keke (ke-ke) /never/ Ho tla hloleha ho ba joalo. Kebokebo (ke-baw-ke-baw) // Ketso ya ho ebaeba: ho leketla hoa makala a ditholoana ka baka la ho beha hoa sefate. Kebeselo (ke-be-se-law) /shakiness/ Ketso ya ho kebesela kapa ho hloka botsitso ba ho ema hantle. Ke motho e moholo. ho leketla hoa lekala ka lebaka la boima ba ditholoana sefateng. nkekebe). Ke ngoana ngoanana kapa wa moshanyana. Ho roba monakedi. increment/ Ketso ya ho atisetsa moputso. edimoloho). moeisi). Ke lehlanya la rona. Dikeakea/ (bap. unstable/ E hlokang botsitso ba ho ema hantle. Kekebe (ke-k-be) /never/ Ho tla hloleha ho ba joalo. ho tlosa se aparetseng bokantle ba tholoana kapa sejalo se nang le bokantle.

Boimana. tesello ya ho nka bohato. ha “kemaro” e sebedisoa ho diphoofolo le batho ka ho tshoana. ho tsamayela moo ho nang le monyako ka sepheo sa ho tla kahare. Kemiso (ke-mi-so) /stoppage. Ho shebisisa se etsahalang. admonition/ Ketso ya ho eletsa kapa ho lokisa. Kelohloko (ke-law-hlaw-kaw) /carefulness. Kena (ke-na) /enter/ Ho tla ka hare ho. Keketsa (ke-ke-tsa) /acacia dealbata/ Setlama sa naha se hlaha. “boimana” le sebedisoa feela ho batho. Kemo (ke-maw) /standing/ Ketso ya ho ema: ho emisa maoto.186 Keketeha (ki-ki-te-ha) /giggle/ Ho tsheha haholo. /bon. Kemaro (ke-ma-ro) /pregnancy/ Boemo ba ho emara: ho ba le bophelo ka popelong. Dikelello/ (bap. emittance/ Ketso ya ho keleketla: ho tsoa hoa madi kapa keledi. /bon. Mael. Lentsoe. Ho kena ditaba ka sehlotho: ho ba ditabeng tse sa o ameng ebile o sa mengoa. Keketeho (ke-ke-te-haw) /giggling/ Ketso ya ho keketeha. dikemaro/ Tlh. /bon. seka metsi se hlahang leihlong. Keko (ke-kaw) /betreyal/ Ketso ya ho eka: ho se tshepahale kgahlanong le motho emong. Kelello (ke-lel-law) /mind/ Boemo ba boko ba motho bo hlalosang monahano. (bap. mmeleng). Keleketla (ke-le-ke-tla) /ooze. Keletso (ke-le-tso) /an advice. boemo ba ho ba le lesea ka hara mmele wa mosadi kapa motho e motshehadi. qeto. ho otlolla maoto. ho ba leihlo le nchocho mabapi le ketsahalo e itseng. e fapanyang motho ka monahano. Keleketlo (ke-le-ke-tlo) /oozing. ho tsoa hoa ntho e metsi kapa madi mmeleng. ho ba boemong ba ho ngatafatsoa kapa ngatafala. 186 . pontsho ya qeto eo motho a e nkileng. ho etsetsa emong diketso tse hlokang botshepehi. Ho tsheha haholo. Kelello (ke-lel-law) /minding/ Ketso ya ho elelloa: ho hlokomela se etsahalang ka ho nahana. boemo. Keketso (ke-ke-tso) /multiplication/ Ketso ya ho eketsa. suspension/ Ketso ya ho emisa: ho lesa ho tsoela pele ka ketso e itseng. Boko). Kemello (ke-mel-law) /torture/ Ketso ya ho emella kapa ho bua mantsoe a utloisang bohloko ho motho kgafetsa. ho tsoa hoa ntho e metsi kapa madi mmeleng. ntlha-kemo). sello kapa bokudi ba mahlo. Mael. dikeketsa/. Keketseho (ke-ke-tse-haw) /accumulation/ Ketso ya ho eketseha. se bodila. stand/ Ketso ya ho bontsha kamoo motho a nahanang ka teng. kapa eo diphoofolo di e hlokang. Boemo bo lebisang pelehong ya ngoana kapa ledinyane. mohopolo. cessation. /bon. ho tlohela ho etsa ntho e itseng. (bap. se fumanoang naheng ebile se ka sebedisoa joalo ka moriana wa letshollo. Kemo (ke-maw) /position. ho bona le ho utloa. Ho kena motsoetseng: ho ba sebakeng se sa dumelloang. karolo ya monahano wa motho e ikarabellang bakeng sa ho etsa dintho tsohle ka ho fapana le tsa batho babang. meticulousness/ Ketso ya ho elahloko kapa ho ba hlokolosi kapa ho ba malala a laotsoe bakeng sa ketsahalo e itseng. Ho atisa. ketso kapa polelo e lebisoang ho motho emong ka sepheo sa ho eletsa kapa ho fana ka maele. Ho ba ngata. Keledi (ke-le-di) /tear/ Metsi a tsoang mahlong ka baka la ho lla kapa ho thaba. thibelo ya ho sebetsa mosebetsing. monyepetsi). karolo e nahanang ya boko ba motho hofeta ya diphoofolo. emit/ Ho tsoa hoa madi kapa keledi. ketso ya ho etsa diketso tse mpe nako e telele hofihlela motho kapa ntho e utloa bohloko. Dikeledi/ (bap. se bakong ke ditsheho. ho tsamayela ka hare ho. bokgachane. ho qaboleha haholo. phano ya mantsoe a ahang kapa a kgalemelang. mokgoa le diketso tsa hae. Lentsoe.

diketso le mantsoe. Keneneng re tsamaya. insertion/ Ketso ya ho kenyeletsa: ho beha kahare ho ntho e itseng e seng e le teng. mane Hlotse. Keneneng o kgalemeloa ka ntho e le nngwe. Keneiloe (ke-ne-il-we) /gifted female/ Lebitso la motho e motshehadi ya nang le neo kapa eo eleng neo batsoading ba hae. motero kapa ntlo: e kgonang ho kenoa. e maoto a malelele hofeta setono. Keng (ke-ng) /what?/ Lebotsa le batlang ho tseba se etsahalang. O kena sekolo kae? Ke kena mophatong wa boraro. ho etsa mokoti. ho hlekefetsa ka dipuo. tulo. Boitshunyatshunyo). Motho a tla kenella ngoana batho. lehlafi. Ho ya moo ho fanoang ka thupello teng. Kenakena (ke-na-ke-na) /interfere/ Ho itshunya ditabeng tseo eseng tsa hao. /bon. /bon. ho tlisa kahare. Kenyeletso (ken-ye-le-tso) /an insert. Keneha (ke-ne-ha) /accessible/ Hoa sebaka. addition. Dikenyeletso/ (bap. ho itahlela tabeng tse sa o batleng. (bap. /bon. ho bua pele emong a qeta ho bua. ho tsamayela nqa ya lehlafi. insert/ Ho beha kahare ho ntho e itseng e seng e le teng. bokeno). Kenakeno (ke-na-ke-naw) /interference/ Ketso ya ho kenakena: ho itshunya ditabeng tseo eseng tsa hao. eo ho leng bobebe ho tla kapa ho kena ka hara yona. (bap. dipuo le diketso tse mpe. Honeng). ho eketsa ka ho kenya hohong. 187 . Keowe (ke-u-we) (Keooe) /Eurasian Curlew/ Mofuta wa Nonyana e bothokoa bo bosootho le mokokotlo o mosweu. (bap. Keneng (ki-ni-ng) /how long? since when?/ / Lebotsa kapa lebotsi le sebedisoang ho batla ho tseba bolelele ba nako eo ketsahalo e etsahalang ka yona. patsi kapa ntho e thata. KEOWE (KEOOE) Kepa (ke-pa) /chisel/ Tshepe e thata e ka sebedisoang ho petsola lejoe. Kenella (ke-nel-la) /harass/ Ho bua mantsoe le ho etsa diketso tse mpe ho motho. Kepo (ke-paw) /digging/ Ketso ya ho epa: ho cheka sekoti. dikepa/ (bap. lentsoe le sebedisoang ke mmuwi ka sepheo sa ho batla ho tseba ka ho botsa se etsahalang. ho eketsa ka ho kenya hohong. (bap. (bap. Kenyeletsa (ken-ye-le-tsa) /add. ketso ya hofeta lehlafing. Kenyo (ken-yaw) /insertion/ Ketso ya ho kenya kapa ho beha kahare. ho itahlela tabeng tse sa o batleng. Kento (ken-taw) /immunization/ Ketso ya ho enta: ho hlaba ka nale enang le moriana bakeng sa ho thibela boloetse kapa lefu le itseng. Mohl. Mohl. Kenya (ken-ya) /put or place inside/ Ho beha kahare. ho bua pele emong a qeta ho bua. Kenello (ke-nel-law) /harassment/ Ketso ya ho kenella: tlhekefetso ka mantsoe. Kenyeletso (ken-ye-le-tso) /addendum/ Se atisoang ho lengolo la phatlalatso. chesele). e mokobolo o molelelehadi. bokeneiloe/ (mm. Mohl. Dikeowe/. phetisetso). keneilwe). se kengoang ho molao kapa molawana ka sepheo sa ho lokisa. Keno (ke-naw) /entrance/ Ketso ya ho kena monyako kapa ho tla ka hare. seterekeng sa Leribe. /bon.187 Kena (//) /attend/ Ho ya sekolong bakeng sa ho ithuta. monyako. honeneng). katiso ya molao wa phatlalatso ka ho kenya mantsoe amang. nokelo). Keneneng (ki-ni-ni-ng) /how long. since when/ Lentsoe le sebedisoang ho batla ho tseba bolelele ba nako eo ketsahalo e etsahalang ka yona ka ho toboketsa. Ke kena sehlopha sa leshome mane Hlohloloane.

ho faola semela ka sekere kapa mochini o etsang joalo. kupu). ho ba moetapela wa boemo bo etsoang. Keresemese (ke-re-si-me-se) /christmas/ Letsatsi la bomashome a mabedi a metso e mehlano (25) la kgoedi ya Tshitoe leo bakreste babang ba dumelang hore Morena Jesu o hlahile ka lona. bokudi bo bakoang ke ho nahana haholo hofihlla mokudi a ota hofeta tekanyo. 0/. boipuso kapa ketsahalo e itseng. Ntlo kapa moaho wa phutheho ya sedumedi le badumedi. moo ho rapelloang le ho rorisa Modimo teng. Tem. skeletal. Ketafala (ke-ta-fa-la) /to become very thin/ Ho ba mosesane haholo ka lebaka la ho hloka se jewang kapa ho nahana haholo. Ketello (ke-tel-law) /leadership/ Ketso ya ho etella: pontsho ya boetapele. Ketapele (//) /foreword/ Serapana sa buka se hlalosang dintlha tsohle tsa buka. /bon. leadership/ Ntlha ya pele papading kapa tlhodisanong eo eleng yona e bakang sehlopha kapa motho hore a etelle pele. underweight/ E kapa ya moketa haholo. pontsho ya ho ba ka pele ha ho etsa ntho tse bontshang boetapele. sesebedisoa sa tshepe se tlamang kapa se sebedisoang ho holea le ho hula ka ho hokela nthong enngwe. Ntlo ya thapelo. haholo wa ho ithabisa. Ntho kapa motho ya etellang pele. lelomolo). Ketane (ke-ta-ni) /chain/ Thapo ya tshepe e sebedisoang ho tlama kapa ho hula ntho tse boima haholo. (bap. dikerese/. /bon. Mokete. iketla. Diepollo/. dikereke/. Keteka (ki-ti-ka) /celebrate/ Ho etsa mokete. ka letsatsi la tsoalo. Ketekelo (ke-te-ke-law) /celebration/ Ketso ya ho ketekela. ho raha bolo ka ho bontsha boqhetseke. /bon. Keteko (ke-te-kaw) /celebration. Ketla (ke-tla) /to relax. dikepese/ Kerese (ke-re-se) /candle/ Lebone le entsoeng ka sehlahisoa sa mofuta wa mafura a hotelang ho kenyeletsoa le kgoele e bonisang. Kera (ke-ra) /mow. Ketafetse (ke-ta-fe-tse) /bony. /bon. mosebetsi wa moetapele. have leisure/ Ho phomola kapa dula ntle le mosebetsi kapa ho sebetsa. Sebaka sa thapelo. Ketafalo (ke-ta-fa-lo) /melancholia/ Lefu le etsang hore mokudi e be moketa: a ote haholo. Keta (ke-ta) // Ho bapala ka diketo. /bon. /bon. ceremony/ Ketso ya ho keteka: ho etsa mokete ka ho nyanyaka le ho ithabisa bakeng sa ketsahalo e itseng. Mokete wa. Kereke (ki-re-ke) /church/ Moaho wa badumedi. boemo ba ho ba moetapele kapa ho bontsha tsela. Ketello (ke-tel-law) /precedence/ Ketso ya ho etella: ho ba ka pele kapa wa pele ho etsa ketso e itseng. Diketle/ (bap. Ha ho moo Bibele e bontshang hore morena Jesu o hlahile ka tsatsi leo. Ketle (ke-tle) // Mofuta wa sefi se bolayang phofu ya sona ka ho otla kapa ho pola ka tshepe ho tsoa hodimo ha se chehiloe. boiketlo). Ho se hule ka thata. pruning/ Ketso ya ho kera: ho poma mohloa ka sekere. selelekela sa mongodi wa buka. diketane/. cutting. Diketlele/. Ketekela (ke-te-ke-la) /celebrate for/ Ketsetso ya ho keteka: ho keteka bakeng sa. (bap. e kapa ya otileng hofeta tekanyo. Kepese (ke-pi-si) /cap/ Katiba eo bokapele ba yona boleng bolelele.188 Kepollo (ke-pul-law) /exhumation/ Ketso ya ho epolla: ho cheka mobu ka ho ntsha se epetsoeng kapa se patiloeng tlasa ona. /bon. Ketlele (ki-tli-li) /kettle/ Mofuta wa setshelo sa tshepe se sebedisoang ho futhumatsa metsi bakeng sa ho etsa tee kapa kofi. 188 . Ketapele (ke-ta-pe-le) /lead. ho faola semela ka sekere. Boemo ba ho ba moketa. /bon. cut/ Ho poma mohloa ka sekere. ho ba boemong ba ho ba pulamadiboho ya mokgoa o itseng. Kero (ke-raw) /mowing.

(bap. /bon. Hatikela. Iketla. Mohl. ho hlaha hoa ketso e sa lebelloang kapa e lebelletsoeng. Ketotse (ke-tu-tsi) /overthrown/ Bokgale ba ho ketola. iketle. phetola). utloahala. Ketolo (ke-tu-law) /dethronement. Mohl. utloisisa. oust. joalo ka morena. jj. iketlile) Keto (ke-taw) // Ketso ya ho keta: ho bapala ka diketo. Ketso e bontshang hore motho o thusa e mong ka ho mo etsetsa ntho e itseng. shebela. situation/ Ketso ya ho etsahala: ho hlaha hoa boemo bo hohelang mahlo. /bon. ho raha bolo ka ho bontsha boqhetseke.189 Ketlo (ke-tlaw) /leisure. Ketsahalo (//) /action/ Ketso eo hangata e etsahalang ntle le tshutsumetso ya boemo ba moetsuwa. Mohl. phetako. Ketsetsano (ke-tse-tsa-naw) /reciprocal verb/ Ketso e bontshang hore se etsahalang se pakeng tsa moetsi le moetsuwa. ousting. (bap. Ketso (ke-tso) /act of/ Tlhaloso ya lereo kapa lebitso lefe kapa lefe ha eba leetsi (verb). chakelano: ketso ya ho chakelana. nepela. moetapele kapa naha le boruwi ba yona. 189 . Ketsiso (ke-tsi-saw) /causative verb/ Ketso e bontshang hore moetsi o baka hore ntho e etsahale ho motho kapa ntho e itseng. shebisa. joalo ka morena. setulong. ho tlosa motho wa maemo a hodimo. downfall/ Ho diya mmuso ka dikgoka. fulfilment/ Ketso ya ho etsahatsa kapa ho etsa hore ntho e etsahale. Ketsahalo (ke-tsa-ha-law) /adjective verb/ Leetsi le hlalosang polelo kapa boemo ba taba ntle le ho sebedisa lehlalosi la tlhaho (normal adjective). (bap. tlontlolla. mme moetsuwa le yena o e etsa ho moetsi. Ketola (ke-tu-la) /overthrow. Boemo ba ho ithabisa ka mora mosebetsi. nyatseha. /bon. leetsisi). 0/. utloisa. Mohl. diketo/. Ketsahalo (ke-tsa-ha-law) /scene. (bap. Ketsisiso (ke-tsi-si-so) /repetitive verb/ Ketso e bontshang hore se etsoang se etsoa hangata ho fihlela boemo bo batloang bo fihlelloa. otlela. Mohl. Ketso e etsahalang ka boyona ntle le moetsuwa. mathisana. chakisa. Ketotsoe (ke-tu-tswe) /overthrown/ Boetsuwa le bokgale ba ho ketola. Pontsho kapa sesupo sa hore moetsi o etsa ketso ho moetsuwa. episode/ Boemo ba se etsahalang. rateha. jj. Keto (ke-taw) /playing stone/ Lejoe le sebedisoang papading ya diketo. Hatana. relaxation/ Ketso ya ho ketla kapa ho phomola. lekgethi). dethrone. Ketseletso (ke-tse-le-tso /accusation/ Ketso ya ho etseletsa kapa ho buela motho emong leshano. etsahala. kotlano: ketso ya ho otlana. morena. Ketsahalo (ke-tsa-ha-law) /event. setulong. leetsane). ketso ya ho etsa hore ntho e etse ketso. chebano: ketso ya ho shebana. boemo ba se nkang sebaka kapa se tsoelang pele. ngoleha. (bap. leetsetso). Ketso ya ho etsisa kapa ho baka hore motho kapa ntho e etse ketso e itseng. Ho wa hoa mmuso. scenerio. chakelana. Ho wa hoa mmuso. Puo e hlokang nnete kapa bonnete. lejoana le boreledi le sebedisoang ho bapala diketo. nepisa jj. Ketsetso (ke-tse-tso) // Ketso e bontshang hore moetsi wa ketso o etsa se itseng ho moetsuwa. Lentsoe le bontshang kapa hlalosang lereo kapa lebitso ka ho bontsha leetsi la semelo kapa la tlhaho. jj. Hatisa. Khato: ketso ya ho hata. morena. se shebiloeng kapa se mametsoeng. bonahala. otlisisa. shebisisa. diketso/. kapa ho toboketsa le ho hlakisa ntlha kapa sepheo sa moetsi. boiketlo. (bap. shebana. otlisa. boiketlo) (mm. chakisa. diketsahalo/. hatela. ho tlosa motho wa maemo a hodimo. kutlisiso: ketso ya ho utloisisa. shebahala. utloana. boemo ba ho bontsha tema kapa ho phethahatsa. Maka a tletseng kapa a nonneng. Ketsahatso (ke-tsa-hats-aw) /animation/ Mokgoa wa ho kenya tsitsinyeho ho ntho e bonahalang e sa tsitsinyehe. otlana. utloela. nepisisa. jj. Mohl. coup detat/ Ketso ya ho ketola: ho diya mmuso ka dikgoka. ngangisana. jj. /bon. moetapele kapa naha le boruwi ba yona. Pako ya ketso kapa ketsahalo. Ketsahatso (ke-tsa-hats-aw) /implementation.

Kgabela (kga-be-la) /cut. kgaba). ho hela hampe. ho habela semela se jewang hore se kgone ho phehoa kapa ho jewa. (bap. Kgabetlo (kga-be-tlaw) /whacking. (bap. ho ntlefatsa ka sebopeho kapa tshobotsi ka ho kgabisa. dikgabana/. ho senya tshobotsi kapa setho sa mmele ka ho ranthanya. ho etsa hore ntho e be ntle ka ho kenyeletsa mokgabo. motho wa boitshaoro bo lokileng. Kgabiso (kga-bi-saw) /decoration/ Ketso ya ho kgabisa: ho ntlefatsa ka ho kenya mokgabo. mokgabiso). Bongata ba lebitso lena. (bap. /bon. pomme). Kgabo (kga-bo) /ape/ Mofuta wa tshoene seka motho. Kgabolo (kga-bu-law) /mangling/ Ketso ya ho kgabola: ho tsenkolla ka meno ke phoofolo e hlaha kapa e kgolo. (bap. sethathong). Kgabola (kga-bu-la) /mangle/ Ho tsenkolla ka meno ke phoofolo e hlaha kapa e kgolo. Kgadi (kga-di) // Ho kgadisetsa motho emong ka ho bontsha seo moetsi a nang le sona. Makgabane/ Tem. Kgabane (kga-ba-ni) /gentleman/ Motho wa metsamao e metle ya iphotlileng. /bon. “kgabane” ha se “dikgabane” empa ke “makgabane”. jj. khabolo). e matsoho a malelele. ornamentation/ Ketso ya ho kgaba: ho ba ntle kapa motle ka ho kenya mokgabiso. Kgabo (kga-baw) /embellishment. Kgabetsoe (kga-be-tswe) /cut/ Boetsuwa le bokgale ba ho habela. Kga (kga) /to scoop. Mokgabo). undo verb. (bap. ka tsela e hlokang kelo hloko. Tlh. dikgabo/. decorate/ Ho ba ntle kapa motle ka ho kenya mokgabiso. ho etsa hore ntho e be ntle ka ho kenyeletsa mokgabo. ho bontsha sejo kapa ntho e itseng ka ho qholotsa kapa ho phoqa. habola. phellong kapa pheletsong ya ketsahalo kapa ketso e itseng.190 Ketsollo (kets-ul-law) /undo. Kgabetla (kga-be-tla) /whack. Kgaba (//) /table spoon/ Sesebedisoa se sebedisoang ho thusa ho ngoatha. Kgabella (kga-bel-la) // Ho kgabela mmoho le. pluck/ Ho nka ka sekgello: ho nka metsi ka setshelo ho tloha setshelong seseng. nengneng. ho hela hampe. /bon. ka tsela e hlokang kelo hloko. Kgabedisa (kga-be-di-sa) /cut/ Ketsisiso ya ho kgabela: ho kgabela hantle. haka=hakolla. habela). dikgaba/. le sefuba se sephara. mokgabodi). “kgadi” le sebedisoa joalo ka lekgotsa moelelong o hlalositsoeng. Kgabutlo (kga-bu-tlo) // Ketso ya ho kgabutla: ho hata lekgaba la poone kapa la dijalo ha bohlasoa. Ketso ya ho etsolla se entsoeng kapa se etsahalang. ho nka metsi ho tloha sedibeng kapa nokeng ho a tshela ka nkgong kapa setshelong. opposite/ Ketso e bontshang hore boemo ba ketsahalo e itseng bo a fetoloa hore bo fapane le ba pele. ketsetso ya ho kgabela. Lentsoe lena. Kgabareng (kga-ba-re-ng) /eventually/ Qetellong ya ketsahalo kapa puo. ho nathaka le ho shapaka. kgadikgadi bakeng sa tshebediso). (sheb. Hata=hatoha. Kgabana (kga-ba-na) /teaspoon/ Sesebedisoa se senyane se sebedisoang ho ngoatha. ho ntlefatsa sebopeho kapa tshobotsi ka ho kgabisa. ho senya tshobotsi kapa setho sa mmele ka ho ranthanya. /bon. fuduha le ho ja dijo. (bap. Kgaba (kga-ba) /decorative. Mohl. koba=kobolla. chop/ Ho poma moroho hore o be dikotoana. wallop/ Ho otla ka letsoho kapa ntho e itseng ha bohloko hampe. (bap. fuduha le ho ja dijo. (bap. 190 . Kgabisa (kga-bi-sa) /decorate/ Ho ntlefatsa ka ho kenya mokgabo. Kgabetse (kga-be-tse) /cut/ Bokgale ba ho kgabela. walloping/ Ketso ya ho kgapetla: kotlo e bohloko ka letsoho kapa ntho e itseng hampe haholo. Kgabutla (kga-bu-tla) // Ho hata lekgaba la poone kapa la dijalo ha bohlasoa.

Dikgadikana/. Kgahlamela (kga-hla-me-la) /have an effect on/ Ho ba le tshutshumetso ho. each time/ Ka nako tsohle. everytime. kgahlisa. Ho hohela ka sejo kapa ketso e itseng. haholo sejo. /bon. kgahlisoa. Kgadiso (kga-di-saw) /tantalization. haholo sejo. Dikgahla/. ho leka kapa ho etsa hore motho a batle ho etsa ketso e itseng. /bon. Kgafisa (kga-fi-sa) /to tax/ Ketsiso ya ho kgafa. Kgahlakgahla (kga-hla-kga-hla) /abundance. (bap. Kgahlametsa (kga-hla-me-tsa) /meet half way/ Ho atamela pela motho kapa ntho e tlang. (bap. ho leka kapa ho etsa hore motho a batle ho etsa ketso e itseng ka ho mmontsha se kgahlehang. ho baka hore phetoho e itseng e ame boemo. Seo motho a se fumanang bakeng sa ho hlompjoa le boemo ba hae ba tlholo. enticement/ Ketso ya ho kgadisa: ho etsa hore ntho kapa motho a lakatse ka ho mmontsha ntho e itseng. Kgadikgadi (//) /exclamation: look what I have!/ Lekgotsha le bontshang hore moetsi o kgadisa moetsuwa ka seo a nang le sona. Kgahla (kga-hla) (Khahla) /gladiolus/ Mofuta wa semela se behang dithunthuru tse kgubetsoana le mahaba a matenya a matalana. Tem. “kgahlametsa” mmoho le “hlakametsa” a na le meelelo e tshoanang le ha lentsoe la bobedi le utloahala joalo ka la puo ya Sekone hofeta Sesotho. e phophomang. dikgaebane/. (bap. Kgahlameditsoe (kga-hla-me-di-tswe) // Boetsuwa le bokgale ba ho kgahlametsa. (bap. Kgahla (kga-hla) /attract. Kgafetsa (kga-fe-tsa) /often. Mantsoe. /bon. Kgafiso (kga-fis-aw) /taxation/ Ketso ya ho lefisa lekgetho: tefo ya karoloana ya chelete e lefjoang mmusong. Ho rolela motho katiba bakeng sa ketso e ntle eo a e entseng. chebahalo e ntle kapa diketso tse ratehang. hlakametsa). Ho hohela ka sejo kapa ketso e itseng. Lentsoe lena “kgafetsa” le na le ho sebedisoa le iphetha nako e ngata ho toboketsa se boleloang joalo ka: “kgafetsakgafetsa”. Mael. Kgafo (kga-fu) /tax/ Karolo ya chelete ya moputso e fuwang mmuso ke motho ya sebetsang. Ho rolela kgaebane: ho bontsha tlhompho ho motho ya entseng ntho e ntle haholo. abundant/ E ngata haholo. e etsahalang ka mora nako e kgutshoanyane kapa nako le nako. (bap. blacklash/ Se bakang phetoho ya boemo: se bontshang ditlamorao tse itseng (tse mpe kapa tse ntle). mafura a besitsoeng mme a omella ho sebedisoa joalo ka sejo. 191 . haholo sejo. Moqeqeko. Kgahlamelo (kga-hla-melaw) /repercussion. Dikgafo/ Kgafola (kga-fu-la) (khafola) /eject/ Ho tshoela ka baka la khulo ya moya e bakoang ke ho kgohlela. ho fana ka tlotla bakeng sa tlholo. Ho ya kopana le motho ya tlang empa a so fihle moo a tlang teng Tem. kgaphukgaphu). kgafo). se sebedisoang haholo joalo ka mokgabiso wa diotloana kapa dirapana. Kgahlameditse (kga-hla-me-di-tse) /met half way/ Bokgale ba ho kgahlametsa. /bon.191 Kgadikana (kga-di-ka-na) /fried fat/ Mafura a hadikeloeng. ho fana ka chelete bakeng sa ho reka. chelete e sebedisoang ho lefa mmuso. kgahlile. content/ Ho hohela ka botle. Kgadi). tantalize/ Ho etsa hore ntho kapa motho a lakatse ka ho mmontsha ntho e itseng. Kgafolo (kga-fu-law) (khafolo) /ejection/ Ketso ya ho kgafola: ho tshoela ka baka la khulo ya moya e bakoang ke ho kgohlela. ho lefisa kapa ho etsa hore motho a ntshe chelete bakeng sa lekgetho kapa ntho e rekiloeng. Kgadisa (kga-di-sa) /entice. sewelo). kgahliloe). Kgafa (kga-fa) /to pay/ Ho lefa. Kgahlang. Seaparo sa hlooho se setle haholo. (mm. (mm. nako le nako. ho ya nqa ya motho ya tlang. e tletseng haholo ha e fanoa. Kgaebane (kga-eba-ni) /hat/ Se roaloang hloohong joalo ka katiba. Kgafetsa-kgafetsa).

chebahalo e ntle kapa diketso tse ratehang. Kgahlo (kga-hlaw) /attraction. Kgahleledi (kga-hle-le-di) /clay balls game/ Letsopa le entsoeng pitikoe. Boemo ba ho kopana tseleng ka tshohanyetso kapa ka kotsi: ho kopana ntle le ho rera. ho. Kgahleho (kga-hle-haw) /loveliness/ Ketso ya ho kgahleha: boemo ba ho hohela ka botle. “ousie” le ha ho sena bonnete ba hore ebe ke lentsoe la tlholeho la puo eo hobane ba sebedisa lentsoe. chebahalo e ntle kapa diketso tse ratehang. “suster” bakeng sa kgaitsedi. Kgahlana (kga-hla-na) /come accross/ Ho kopana tseleng ka tshohanyetso kapa ka kotsi: ho kopana ntle le ho rera. (bap. Kgahlisa (kga-hli-sa) /gratify/ Ketsiso ya ho kgahla: ho etsa hore motho a kgotsofale ka ho etsa ketso e ntle. Bongata ba batho ba Basotho ba sebedisa lentsoe. e fumanoang haholo dilomong 192 . “ausi” le ha le utloahala joalo ka lebitso la Afrikaans. attractiveness/ Ketso ya ho kgahla: ho hohela ka botle. Ponahatso ya ketso e ntle ka sepheo sa ho kgotsofatsa. Kgaitsedi (kga-its-e-di) /sister/ Ngoaneso e motshehadi. kgotsofatsa). e mapheo a matla le setono se sekgunong. Kgahlisoa (kga-hli-swa) /gratified/ Boetsuwa ba ho kgahla. abuti/. (bap. Kgahlela (kga-hle-la) /bang. Ngoanana ya moholo kapa ya monyane ho nna eo re amanang ka batsoadi le yena. bump. kopana). Motho e motshehadi eo mmae le ntatae eleng batsoadi baka. e mokokotlo kapa bokahodimo bo botsho le bokatlase bo bosweu. coming accross/ Seboka sa batho ba bangata. bash. (bap. Kgahlile (kga-hli-le) /attracted/ Bokgale ba ho kgahla. dikgahleledi/. Kgahlametsoa (kga-hla-me-tswa) /met half way/ Boetsuwa ba ho kgahlametsa. Kgahlano (kga-hla-naw) /meeting. Kgahlametso (kga-hla-mets-o) /meeting half way/ Ketso ya ho kgahlametsa: tloaelo ya ho ya kopana le motho ya tlang empa a so fihle moo a tlang teng. boemo ba ho se dumellane le ketso e itseng. Kgahloa (kga-hlwa) /attracted/ Boetsuwa ba ho kgahloa. slamming/ Ketso ya ho kgahlela: mokgoa wa ho otlanya lehlafi ha bohloko. mme ho bapaloa ka lona ka ho le potapotisa hodima letlapa kapa sebakeng se thatafetseng. banging. Kgahlisitse (kga-hli-si-tse) /gratified/ Bokgale ba ho kgahlisa. slam/ Ho otlanya lehlafi ha bohloko. ausi. la omisoa ka mora ho kengoa thutsoana. otlanya). Kgahlisitsoe (kga-hli-si-tswe) // Boetsuwa le bokgale ba ho kgahlisa. Kgahleha (kga-hle-ha) /lovely/ Ketsahalo ya ho kgahla: ho hohela ka botle. Kgahliso (kga-hli-so) /gratification/ Ketso ya ho kgahlisa: mokgoa wa ho etsa hore motho a kgotsofale ka ho etsa ketso e ntle. Papadi ya dipitikoe tsa matsopa a omisitsoeng kapa a thatafetseng. Kgahlanong (kga-hla-nu-ng) /against/ Se. /bon. Kgahlano (kga-hla-naw) /attraction/ Ketso ya ho kgahlana: ho ratana hoa batho ba babedi. e jang nama. Kgajoane (kga-jwa-ne) /Steppe Buzzard. jackal buzzard/ Mofuta wa Nonyana ya lelapa la phakoe. Kgahliloe (kga-hli-lwe) /attracted/ Boetsuwa le bokgale ba ho kgahla. /bon. Boemo ba ho baka ho ratoa. ya. (bap. bokgaitsedi/ Tem. Kgahlana (kga-hla-na) /attract each other/ Ketsetsano ya ho kgahla. ho utloisisana ka tsa lerato. ba sa dumellaneng le ketso kapa ketsahalo e itseng. Kgahlelo (kga-hle-law) /bang. ho batanya monyako hampe ha o koaloa.192 Kgahlametse (kga-hla-me-tse) // Bokgale ba ho kgahlamela. ho batanya monyako hampe ha o koaloa. chebahalo e ntle kapa diketso tse ratehang. kopano ya batho sebakeng se itseng. Ngoababo moshenyana e motshehadi.

dikgaka/ (mm. ho iketsa seo o seng sona. (bap. Kgaketsa (kga-ke-tsa) /to be gratefull. ho bontsha tlhompho ka matsoho ka ho leboha seo ho fanoang ka sona.193 tsa dithaba le matsoapo a malelele. Kgaketsoa (kga-kets-wa) // Boetsuwa ba ho kgaketsa. accede/ Ho bontsha kananelo ka matsoho ka ho amohela seo ho fanoang ka sona. Kgakeletso (kga-ke-le-tso) /bearing up/ Ketso ya ho kgakeletsa: ho beha setshelo kapa matsoho sebakeng seo ho nkoang kapa ho amoheloang se tsheloang kapa se fanoang. (mm. ho otla ka tsela e bohloko. ho iketsa ntho eo eseng yona. leboha). Kgakeletsa (kga-ke-le-tsa) /bear up/ Ho beha setshelo kapa matsoho sebakeng seo ho nkoang kapa ho amoheloang se tsheloang kapa se fanoang. Kgakantsha (kga-ka-nts-ha) /masquerade/ Ketsiso ya ho kgakanya: ho baka boemo boo eseng bona. e senyang tshobotsi. Kgakgathiloe (kga-kga-thi-lwe) // Boetsuwa le bokgale ba ho kgakgatha. Kgakgathako (kga-kgat-ha-kaw) /double disfiguring/ Ketso ya ho kgakgathaka: ho kgakgatha molebe. Kgakantsho (kga-kants-haw) /masquerading/ Ketso ya ho kgakanya: pako ya boemo boo eseng bona. Ho iphapanya. ho otla ka makgetlo a mangata. ho bontsha tlhompho ka matsoho ka ho leboha seo ho fanoang ka sona. boikgakantsho). Ho iphapanya. teboho). /bon. e kopantseng mebala e mesoeu le e metsho. (bap. /bon. ho natha ntle le ho emisa. khaka). bokantle bo thata ba letlalo la phoofotsoana tse itseng. ho iketsa ntho eo eseng yona. Ho etsa eka motho ha a utloe letho. ho nathaka ka sepheo sa ho lematsa. Dikgajoane/. Ho amohela se tsholohang ka matsoho kapa ka setshelo. ho baka maikutlo kapa mokgoa o fapaneng le oo eleng ona. Kgakgathaka (kga-kgat-ha-ka) /to disfigure repeatly/ Phethako ya ho kgakgatha: ho kgakgatha molebe. /bon. ho natha ntle le ho emisa. Ho etsa eka motho ha a utloe letho. (bap. (bap. (bap. empa a utloa ka botlalo. ho baka maikutlo kapa mokgoa o fapaneng le oo eleng ona. ho iketsa seo o seng sona. Mokgoa wa ho leboha ka matsoho. empa a utloa ka botlalo. Kgakgathile (kga-kga-thi-le) // Bokgale ba ho kgakgatha. dikgaketla/. 193 . Kgakanya (kga-kan-ya) /to disguise/ Ho etsa eka ho ka tsela e itseng ho se joalo. Ho amohela se tsholohang ka matsoho kapa ka setshelo. Kgakanyo (kga-kan-yaw) /disguise/ Ketso ya ho kgakanya: ho etsa eka ho ka tsela e itseng ho se joalo. ho otla ka makgetlo a mangata. accedence/ Ketso ya ho kgaketsa: ho bontsha kananelo ka matsoho ka ho amohela seo ho fanoang ka sona. Kgakeditse (kga-ke-di-tse) /acceded/ Bokgale ba ho kgaketsa. KGAJOANE (KHAJOANE) Kgaka (kga-ka) /guinea fowl/ Mofuta wa nonyana e tsamayang ka ho thoena. Kgakgatha (kga-kgat-ha) /disfigure/ Ho senya sefahleho ka ho shapa. Kgaketla (kga-ke-tla) /shell/ Bokantle ba peo ya semela bo nang le letlalo le thata. Mokgoa wa ho leboha ka matsoho ka sepheo sa ho dumela se fanoang. Khajoane). Kgatajoe). Kgaketso (kga-ke-tso) /hand gratitude. ikgakantsha).

Kgalehile (kga-le-hi-le) /fast asleep/ Ketsahalo le bokgale ba ho kgaleha: e kapa ya boemong ba boroko kapa ho phomotsa kelello ka ho kgaleha le ho se nahane tse etsahalang nakong ya ho tsoha. e labalabelang dijo hofeta tekanyo. Kgalekgale (//) /very long time ago/ Mehleng ya boholoholo pele ntho tsa kajeno di etsahala. remonstrate/ Ho joetsa motho ka thata ho tlohela diketso tse mpe. ho fa maele ka baka la lerato. Kgale (kga-le) /long time ago. keletso e thata. motsotso le motsotsona o fetileng. Metsi a macha a ntsha a kgale: bokgoni ba mohlankana kapa morati ya kgonang ho nkela emong moratuwa kapa kgarebe ya hae ka tsa marato. Kgalabolokwe). Kgalemana (kga-le-ma-na) /advice each other/ Ketsetsano ya ho kgalema. Kgalapa (kga-la-pa) (khalapa) /compliment food/ Sejo. e pelo e telele. Kgaleha (kga-le-ha) (kgalea) /fall asleep/ Ho robala ka botlalo: ho tshoaroa ke boroko kapa ho borokong. e batlang dijo tse ngata. ho fa maele ka baka la lerato. Kgalehisoa (kga-le-hi-swa) // Boetsuwa ba ho kgaleha. ho eletsa ka thata. /bon. Dikgakgaulane/ Kgala (kga-la) /greedy/ E moharo. /bon. se tsebahalang haholo. e kgaketla e thata. e hole haholo. stale/ Nako e fitileng. Kgalehisa (kga-le-hi-sa) /cause to sleep/ Ketsiso ya ho kgaleha: ho baka boroko. reprimand.194 Kgakgatho (kga-kgat-haw) /disfiguring/ Ketso ya ho kgakgatha: tshenyo ya sefahleho ka ho shapa. 194 . Kgalapa di a buseletsana: batho ba etsetsanang tse ntle ba kgutlisetsana botle mmoho. Kgala (kga-la) /crab/ Mofuta wa phoofotsoana ya metsing e maoto a mangata a hlabang. e kgonang le ho tsamaya naheng. star/ Setsebi sa mmino. Selemo kapa dilemo tse fetileng. kapa motho o tshireletsa seng sa habo. /Bon. Sekgalekgale). /bon. qoqotho kapa lehano. e senyang tshobotsi. dikgalabolokoe/ (mm. ho fa maele ka baka la lerato. Kgakgaulane (kga-kga-ula-ne) /iron rod/ Molamu wa tshepe. (bap. Kgeleke. dikgalapa/ Mael. qoqotho kapa lehano. ho eletsa ka thata. (bap. Kgakgathoa (kga-kgat-hwa) // Boetsuwa ba ho kgakgatha. Kgakgatsa (kga-kga-tsa) /gargle/ Ho kenya motsoako wa moriana o metsi ka hanong ebe o wa tsitsinyoa bakeng sa ho fedisa bokudi ba mmetso. scolding/ Ketso ya ho kgalemela: tloaelo ya ho joetsa motho ka thata ho tlohela diketso tse mpe. Mael. nako e ka mora maobane kapa hona joale. kakarapa. kotlo ka tsela e bohloko. Mael. Kgalema (kga-le-ma) /rebuke. Kgalase (kga-la-se) /glass/ Seetsoa se entsoeng ka motsoako wa lehlabathe o thubehang oo hangata o kgonang ho bontsha bokahare ba sona. Kgalemelo (kga-li-me-law) /remonstration. kakapa). nako e fetileng. Ya kapa e boemong ba ho rata dijo haholo. dikgalala/ (bap. sebini se hloahloa. KGALABOLOKOE Kgalala (kga-la-pa) /of a person. dijo kapa ntho e fanoang ka lebaka la ho leboha ya faneng ka tse itseng pejana. old. Kgakgatso (kga-kga-tso) /gargling/ Ketso ya ho kgakgatsa: mokgoa wa ho kenya motsoako wa moriana o metsi ka hanong ebe o wa tsitsinyoa bakeng sa ho fedisa bokudi ba mmetso. /bon. Dikgalase/. nako e morao haholo. ho ba boemong ba ho se utloe letho ka baka la boroko. Kgala e bidietsa ntsele: Bahlabani ba loana ka matla ho tshireletsa morena wa bona. olden. lekgala). Kgalemela (kga-le-me-la) /remonstrate/ Ho joetsa motho ka thata ho tlohela diketso tse mpe. nathako ka sepheo sa ho lematsa tshobotsi kapa mmele. Kgalabolokoe (kga-la-bu-law-kwe) /dung beetle/ Mofuta wa kokoanyana e kgaketla e thata e phelang ka ho theta mantle a diphoofolo kapa a batho bakeng sa ho a etsa pokeletso ya dijo.

/bon. kgoakgoathelo). KGALODI (KHALOLI) Kgama (kga-ma) /strangle. boemo ba ho se utloane ka puo. Kgamo (kga-maw) /strangling. puisano e hlokang mohlodi. Kgalemetsoe (kga-le-me-tswe) /reprimanded/ Boetsuwa le bokgale ba ho kgalema. Kgama (kga-ma) /tsessebe. /bon. setshelo se sebedisoang ho tshela lebese. Lekopotsi. Kganathetsoa (kga-na-the-tswa) // Boetsuwa ba ho kganathetsa. mamarela. ho buisana le motho ka thata bakeng sa ho lokisa botlaila. (mm. ho thibela ho hema ka ho beha ntho e itseng molaleng kapa molomong. Dikgang/. seka nare. mmolopita). Ka puo 195 . dikgamelo/ (bap. e fumanong haholo dibakeng tsa dithaba tse majoe. Kgamelo (kga-mel-aw) /milk container/ Emere ya lebese. Lentsoe le bontshang ho fapohela ka potlako. Kganathela (kga-nat-he-la) /stick to. Kganathetso (kga-nat-he-tso) /adherence/ Ketso ya ho kganathetsa: ho etsa hore ntho e mamarele kapa e dule hodima ntho e itseng ka ho ngoaparela. eo hangata e fumanoang dibakeng tse pela diphulana kapa dinokeng le moo holeng metsi. phapano) /bon. debate/ Puo e hlokang tumellano kapa tharollo. Dikgalodi/. (bap. Mokgoa wa ho mamaretsa ka thata. ho thibela ho hema ka ho beha ntho e itseng molaleng kapa molomong. scolded/ Bokgale ba ho kgalema. throttle/ Ho koala moya ka ho bipetsa. dikgama/ Tem. Kgang (kga-ng) /controversy. keakea ya taba e bakang kgang sechabeng kapa ba e mametseng. throttling/ Ketso ya ho kgama: ho koala moya ka ho bipetsa. e fapaneng. ho ba le maikutlo a fapaneng. ho thibela phefumoloho. dilomo le mafika. ho thibela phefumoloho. Kganathelo (kga-nat-hel-aw) /sticking to. mamaretsa. ho se tshoane ka mekgoa.195 Kgalemetse (kga-le-me-tse) /remonstrated. controversial/ Ketso e bakang dipuo tse sa feleng ebile e ya lolololo. Kganatheloa (kga-na-the-lwa) // Boetsuwa ba ho kganathela. Kgang (kga-ng) /argument. Dikgang/ Tem. kgoakgoathela) Kganathetse (kga-na-the-tse) // Bokgale ba ho kganathetsa: e boemong kapa sebopeho sa ho kganathela. Letšoanafike). Kgalo (kga-lu) /exclamation: sudden sojourning/ Lekgotsa le bontshang ho fapohela hanghang ntle le morero. (bap. mamaretso. Mmadi a ele hloko hore dikgama di na le mefuta e mengata. waterbuck/ Mofuta wa phoofolo ya naheng. Kgalemo (kga-li-maw) /a reprimand/ Ketso ya ho kgalema: ho omanya bakeng sa phoso e entsoeng. tabahadi e mpe e bakang dikgohlang le ho se utloane. Kgalodi (kga-lo-di) (khaloli) /Mountain Wheatear/ Mofuta wa Nonyana e phatshoa (botsho le bosweu). /bon. /bon. Letšoana-tšoana. Kganano (kga-na-naw) (khanano) /incompatebility/ Ketso ya ho hanana: ho se dumellane ka diketso kapa ditloaelo. Kganathetsa (kga-nat-hets-a) /to stick/ Ho etsa hore ntho e mamarele kapa e dule hodima ntho e itseng ka ho ngoaparela. nkgo ya lebese. adhesiveness/ Ketso ya ho kganathela: boemo ba ho dula hodima ntho ka ho mamarela. e nang le maoto a matsho. kgoakgathela). adhere/ Ketsahalo ya ho kganathetsa: ho mamareloa ke ntho e itseng. (bap. qamathela. (bap.

makgantshi/ (bap. “khanyeza”. Tloaelo le boemo ba ho ba mohanyetsi. ho hotetsa lebone kapa motlakase hore ho bonahale. Kgaohile (kga-o-hi-le) // Bokgale ba ho kgaoha. ho tla ba boima ka lebaka la se tla etsahala. Kganno (kgan-naw) /driving/ Ketso ya ho kganna: qhobo ya sepalangoang. Kganyapa (kgan-ya-pa) /anaconda/ Mofuta wa sehahabi se seholohadi. Lentsoe. Kganngoe (kgan-ng-we) // Bokgale le boetsuwa ba ho kgama. bosio ba lefifi kapa botsho ba bosiu. Kgaohane (kga-u-ha-ni) /separated/ E boemong ba kgaohano. tlhoare). Kganyeso (kgan-yi-so) /lighting/ (sheb. Ho felloa ke kamano ya kopano. Mael. ho etsa hore lefifi le fele. (mm. dokganyapa/ (bap. Kganyapa (kgan-ya-pa) /tornado/ Mofuta wa setsokotsane se matla ka ho fetisisa.196 ya Setswana lentsoe lena “kgang” le na le moelelo omong. (mm. dikgantshi. Kgantsho bakeng sa tshebediso). ho etsa hore lefifi le fele. Kganya (kgan-ya) /light/ Boteng ba ponahalo ka baka la ho chaba hoa letsatsi. phelo ya lenyalo. topic/ Taba e ka sehlohlolong ya letsatsi. Enngwe ya dinoha tse kgolo haholo. e molala o molele. bonisa). Kganniloe (kgan-ni-lwe) // Boetsuwa le bokgale ba ho kganna. (mm. Kgaohana (kga-u-ha-na) /to separate/ Ketsetsano ya ho kgaoha. ho hotetsa lebone kapa motlakase hore ho bonahale. Kgangwa). 196 . Kgang ya monna e kgaoloa ke letlaka: ?? Kgang-kgolo (kga-ng-kgu-lu) /main theme. sepalangoang kapa motho ka ho isa pele. Kgaoha (kga-u-ha) /cutting. “kganyesa” le tsamayelana ke la puo ya Sekone. (bap. Lentsoe le nepahetseng ke “kgantsha”. dikganyapa/ (bap. Mael. ho hotetsa lebone kapa motlakase hore ho bonahale. Kgantshetsa (kga-nts-he-tsa) /make light for/ Ketsetso ya ho kgantsha: ho etsetsa kganya ka ho bonisa kapa ho fedisa lefifi. haholo wa fonofono ya lethaka. lehoduotsoana). Kgaohano (kga-u-ha-naw) /separation. cut. phoofolo kapa motho. /bon. Ho isa pele. (bap. ho etsa hore lefifi le fele. ho hlalana kapa ho arohana lenyalong kapa kutloanong. Kganyetso (kgan-ye-tso) /opposition/ Ketso ya ho hanyetsa: mokgoa wa ho etsa diketso le dipuo tse kgahlanong le motho kapa mokgatlo omong. Kgaola (kga-u-la) /cut/ Ho poma ka ho arola. letata). ho tsamaisa phoofolo. kgoedi. poneso). Kganna (kgan-na) /drive/ Ho qhoba koloi kapa sepalangoang. Kgantsha (kga-nts-ha) /light/ Ho etsa hore ho bonahale ka ho etsa kganya. pharela). khanyetso). Kgannile (kgan-ni-le) // Bokgale ba ho kganna. ketso ya ho hlalana. eo ka nako tse ding e ka ruuwang hae joalo ka seruuwa. (bap. se tsamaisanang le pula e kopaneng le moya o fefolang le ho qoqola difate mmoho le ho heletsa meaho. Tlh. Kganyesa (kgan-yi-sa) /to light/ Ho etsa hore ho bonahale ka ho etsa kganya. /bon. empa yona e le kgolo hofeta letata kapa kgoho. Ho felloa ke bommoho kapa botsoalle. ho qhoba motho kapa phoofolo ka ho tsamaya ka morao. Kgannoa (kgan-nwa) // Boetsuwa ba ho kganna. Kgantsho (kga-nts-haw) /lighting/ Ketso ya ho kgantsha: ho etsa hore ho bonahale ka ho etsa kganya. /bon. separate/ Ho felloa ke kutloano ya puisano mohaleng. ho etsa hore ntho e be dikoto tse ngata. naledi kapa lebone. tabahadi eo eleng yona e tshohloang sebokeng. bonisa). Ho (tla) kgaoha moo ho kgoehlang: ho tla senyeha ho be thata haholo. (bap. Kganngwe). Kgantshi (kga-nts-hi) /goose/ Mofuta wa nonyana e maoto a ho sesa. Kgangoa (kga-ng-wa) // Boetsuwa ba ho kgama. puo e ka sehlohong. divorce/ Ketso ya ho kgaohana: boemo ba ho hloka kutloano ya ho ba mmoho.

Kgapane (kga-pa-ne) /dry cow dung/ Masepa a kgomo a ommeng ha a sebedisoa joalo ka patsi kapa mashala a ho besa mollo. Kgaolelo (kga-u-le-law) /cutting for. Tem. mosebetsing. seka metsi se hlahang leihlong. e teng ka bongata. eleng “kgapatseha” kapa “kgaphatseha”. Kgaolo (kga-u-law) /cutting/ Ketso ya ho kgaola: ho poma ka ho etsa dikoto. Kgapatso (kga-pa-tso) /abundance/ Ketso ya ho kgapatsa: ho ba teng ka bongata. suspended/ Ho ntshoa mokgatlong kapa kerekeng. ho paroletsa. (mm. Se tletseng hofeta tebello. kgaotswe). Tshebediso ya tsela e kgutshoanyane kapa e kgaoletsang. Kgapha (kga-pha) /tear/ Metsi a bodila a tsoang leihlong nakong ya sello kapa thabo. Kgaotsoe (kga-ots-wi) /excommunicated. ho kgutsufatsa lengolo la lenyalo. 197 . Kgaolo (//) /chapter/ Enngwe ya dikarolo tsa buka enang le dirapana tse arohantsoeng ka ditemana. overflow/ Ketsahalo ya ho kgapatsa: e teng ka bongata. boteng ka bongata. sharing for/ Ketso ya ho kgaolela: thuso ya ho kgaola kapa ho poma. Kgaoletsa (//) // Ho tsometsa motho a etsa ketso e mpe. Dikgaolo/. ho itlamolla ditlamong ka morero wa ho ja fatshe. dikgapane/ (bap. Ya kgaola ya ya! Kgaola (kga-u-la) /escape/ Ho kgona ho itokolla ditlamong ka sepheo sa ho baleha. boetapeleng kapa boemong bo itseng ka ho leleka nakoana kapa molebe. Kgaphatseha (Kgap-ha-tse-ha) /adeguate. (bap. qaka kapa bothata pakeng tsa batho kapa mekga e mmedi kapa hofeta. abundance/ Ketso ya ho kgapatseha: phumano kapa phumaneho ka bongata. Kgapatseho (kga-pa-tse-haw) /adeguacy. ho thola motho a etsa ketso e tshabehang ka boipato. Mohl. Kgaphakgapha (kga-pha-kga-pha) /more than adequate/ Se sengata haholo hofeta kamoo ho hlokahalang ka teng. Kgang ya monna e kgaoloa ke letlaka. se bakoang ke ditsheho. Sesu). ho fumana ka bongata. e fumanoang ka bongata. ho kgutsufatsa lengolo la lenyalo. adequate/ Hoa leruo: ho ba teng ka bongata. tlhaho kapa la lefu. se sengata ho anela bohle. overflow/ Ketsahalo ya ho kgapatsa: e teng ka bongata. tlhaho kapa la lefu. (bap. /bon.197 Kgaola (kga-u-la) /suspend/ Ho ntsha mokgatlong. Metsi a tsoang mahlong ka baka la ho lla kapa ho thaba. Kgaoletsa (kga-u-le-tsa) /make short cut/ Ho nka tsela e kgutshoanyane. abundant. temana) /bon. /bon. ho tsamaya ka tsela e sa potoloheng. ho fedisa kamano ya motho le mokgatlo kapa mokga. e teng ka bongata. se bodila. sello kapa bokudi ba mahlo. e fumanoang ka bongata. (bap. Dikgapha/ (bap. Kgapatsa (kga-pa-tsa) /to make abundant. abundant. Pitsetso ya lentsoe lena e habedi. Paroletsa). a ipatile. Kgaola (//) /resolve/ Ho rarolla bothata. Ya kgaola ya ya! Kgaolela (kga-u-le-la) /cut for. short cut/ Ketso ya ho kgaoletsa: mokgoa wa ho etsa hore pale kapa lengolo le lelelele le be lekgutshoanyane. Kgaoletsa (kga-u-le-tsa) /abridge/ Ho etsa hore pale kapa lengolo le lelelele le be lekgutshoanyane. Keledi). Kgaotse (kga-o-tsi) // Bokgale ba ho kgaola. Kgapatseha (Kga-pa-tse-ha) /adeguate. tholahalo ka bongata. share for/ Ketsetso ya ho kgaola: ho thusa ho kgaola kapa ho poma. Kgaoletso (kga-u-le-tso) /abridgement. mohatla-kgoiti). Kgaotsoe (kga-ots-wi) // Boetsuwa ba ho kgaola. ho thola ka bongata. ho thola ka bongata. ho fumana ka bongata. Mohl. Bobedi ba mantsoe a nepahetse. Sebeso se entsoeng ka masepa a ommeng a kgomo.

ho kgangoa ke metsi. se bonahalang haholo matsatseng a tletseng joang le mesiko ya dithaba tsa Lesotho ebile se kgona ho emela mefuta yohle ya maemo a lehodimo. mohlankana). mokato). Kgarenate (kga-re-na-te) /grenate/ Seqhomane se senyane seo hangata se lahleloang ka letsoho ho thuba. Kgaqisa kga-qi-sa) /make to drown/ Ketsiso ya ho kgaqa: ho etsa hore ntho e kgaqe kapa e kgangoe ke metsi. chide/ Ho bua le motho kapa ntho e itseng ha bohloko kapa ka tsela ya lentsoe le phahameng. Mokgasampane. aloe polyphylla/ Mofuta wa semela sa lelapa la lekgala se hlokang makala. motasallane). Kgaqiso (kga-qi-saw) /drowning/ Ketso ya ho kgaqa: pipetso ka metsi. Kgarumana (kga-ru-ma-na) /castigate each other/ Ketsetsano ya ho kgaruma: ho kgaruma motho emong mme le yena a kgarume ya mo kgarumang. (bap. kgahlakgahla. Kgarumano (kga-ru-ma-naw) /castigation. Kgaratsa (kga-ra-tsa) /spiral aloe. castigate. ho batisa le ho etsa hore ho chese. Dikgaratsa/. ngoanana ya ratanang le moshanyana. e tletseng hofeta tekanyo e tletseng haholo ha e fanoa. Kgase (kga-se) /gas/ Enngwe ya disebedisoa tsa moya tse sebedisoang bakeng sa matla a ho kgantsha. qhaqa kapa ho bolaya ka ho qhoma moo se lebisoang teng. Kgasisa (kga-si-sa) /to make make crawl/ Ketsiso ya ho kgasa: ho etsa hore ntho kapa motho a tsamaye ka mangole. rebuke. katiba ya boreneng ya dikgosana. Ho bua ka ho bontsha ho kgena kapa ho koata. Kgaso (kga-saw) /broadcasting/ Ketso ya ho hasa: phatlalatso ya ditaba le diketsahalo tsa tikoloho ka sealemoya kapa thelefishini. teba). Kgaqa (kga-qa) /drown/ Ho kgangoa ke metsi. dikgare/. (mm. dikgosatsana. Kgasa (kga-sa) /crawl/ Ho tsamaya ka mangole fatshe. Khaso). tebisa). /bon.198 Kgaphukgaphu (kga-phu-kga-phu) /abundance. motho e motshehadi ya utloanang le e motona ka tsa lerato. /bon. se ka sebedisoang joalo ka moriana. ho tsamaya joalo ka ngoana ya so tsebeng ho tsamaya. Kgarejana (kga-re-ja-na) /little girlfriend/ Mosetsana e monyane ya ratanang le mohlankana. e phophomang. 198 . ho pheha. ya monyane. Kgare (kga-re) /head garment/ Sesebedisoa sa lesela kapa joang se bewang hloohong bakeng sa ho thibela kukunelo ya ntho e roetsoeng e boima. haholo mohatsela. ho tsamaya ntle le ho hata ka bokatlase ba maoto. /bon. (bap. polao ka metsi. dikgarejana/. Kgare (kga-re) /crown/ Seka katiba se roaloang hloohong ke marena kapa mafumahadi. se mahlaku a matenya a tletseng lero. dikgare/. ngoanana ya monyane dilemong ya ratanang le moshanyana. ho bipetsoa ke metsi. (bap. /bon. mafumahadi kapa motho wa boemo bo hodimo. Kgaruma (kga-ru-ma) /reprimand. (bap. Moqeqeko. ya utloanang le e motona ka tsa lerato. Kgasampo (kga-sam-paw) /belittling/ Ketso ya ho kgasampa: pontsho ya lenyatso ho motho ya mosesane kapa ya mmele o monyane. Kgasampa (kga-sam-pa) /belittle/ Ho nyenyefatsa motho ka dipuo ka baka la seemo kapa boemo ba mmele wa hae. abundant/ E ngata haholo. Kgarumo (kga-ru-mo) /hauling/ Ketso ya ho kgaruma: puo le motho kapa ntho ka tshebediso ya lentsoe le phahameng. rebuke/ Ketso ya ho kgarumo: puisano e bohale pakeng tsa batho ba babedi. Kharatsa). motho e motshehadi. e ngata hofeta kamoo ho hlokahalang. (mm. Kgarebe (kga-re-be) /girlfriend/ Mosetsana ya ratanang le mohlankana. (bap. marena.

Ho tsa tsoteloe hore na ho hotle kapa ho hobe. Kgathalle (kga-thal-le) /inconsiderate. mamela kapa ho batla ho e hlokomela. considerate. sebopeho kapa mokgoa. e kapa ya nang le maikutlo a ho ngongoreha. Kgajoane). Kgathalletse (kga-thal-le-tse) // Bokgale ba ho kgathalla. (bap. Kgatello (kga-tel-law) (khatello) /pressure. ho lahleheloa ke mafolofolo a mmele kapa kelello. e bokatlase bo bokgubedu le bokahodimo bo bosoothoana bo nang le metsero e mesweu. Ho ama maikutlo a motho ka diketso tse sa kgahliseng. perturbed/ E kapa ya bontshang ho kgathatseha. Mmuso ona ha o kgathalle ditletlebo tsohle tsa batho. /bon. ya sa tsotelleng letho ka motho emong. e phelang ka ho ja dikokonyana tse fumanoang haholo patsing kapa difateng tsa naha.199 Kgaso (kga-saw) /crawling/ Ketso ya ho kgasa: motsamao ka mangole fatshe. Dikgatajoe/. e kapa ya hlokang monate monahanong kapa maikutlong. Re tla tsamaya ho sa kgathaletsehe hore pula e ya na kapa che. Mohetle). ho tsamaya joalo ka ngoana ya so tsebeng ho tsamaya. (mm. e fumanoang dibakeng tsa dithaba le matsatsa. ?? (bap. insensitive/ E sa natseng ditlhoko tsa babang. ho tsamaya ntle le ho hata ka bokatlase ba maoto. KGATAJOE (KHATAJOE) Kgatala (kga-ta-la) // Podi ya poho. Ho kgathala matla: ho ba boemong ba ho nyahama pelo ka lebaka la ketso e sa lebelloang kapa e sa thabiseng. ho ba le maikutlo a sa thabang. podi e tona e sa faoloang. compression/ Ketso ya ho hatella: ho isa tlase ka ho beha kapa ho hata ka boima kapa ntho e boima. khakhabo). Kgathalla (kgat-hal-la) /to mind. (bap. Ya senang taba le hore ho etsahalang. Kgasong (kga-saw-ng) (khasong) /broadcating corporation/ Moaho kapa sebaka seo ho phatlalatsoang ditaba le diketsahalo tsa tikoloho teng. Kgathalletsoe (kga-thal-lets-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho kgathalla. 199 . care/ Ho natsa motho kapa ntho e itseng ka baka la ho e rata. Kgatampi (kga-tam-pi) // Sebaka sa mobu o tletseng majoe a koari le dikoti. Kgathaletsehe (kga-tha-le-tse-hi) /irrespective. Kgathala (kga-tha-la) /to get tired/ Ho felloa ke matla a mmele a ho sebetsa kapa ho tsoela pele ka mosebetsi. ho keneloa ke mokgathala. /bon. ho mamela le lerato. irrespetively/ Ho etsahala hoa ketso e itseng ho sa natsoe boemo. Mael. dikgasong/. heeding/ Ketso ya ho kgathalla: pontsho kapa sesupo sa ho natsa ka ho bontsha tlhokomelo. trouble/ Ketsiso ya ho kgathala: ho etsa hore motho kapa ntho e felloe ke matla ka baka la mokgathala. Kgathallo (kgat-hal-law) /minding. Kgathatsa (kgat-ha-tsa) /exhaust. Bokgale ba ho kgathatseha. heed. Mohl. Thotolo). ho phedisa motho ka thata. Kgathalloa (kgat-hal-lwa) // Boetsuwa ba ho kgathalla. Kgathatseha (kgat-ha-tse-ha) /to worry/ Ho ba le maikutlo le monahano o hlokang monate. Kgatello (kga-tel-law) (khatello) /oppression/ Ketso ya ho hatella: Ho phedisa ha bohloko ka ho isa tlase kapa ho etsa diketso tse hlokang botho kapa setho. Tshotlo ya motho kapa sehlopha sa batho. Kgatajoe (kga-ta-jwe) (khatajoe) /Ground Woodpecker/ Mofuta wa Nonyana e tholahalang haholo naheng ya Lesotho le Afika Borwa. Mohl. Kgathatsehile (kgat-hats-he-ile) /worried.

/bon. tlhokeho ya monate maikutlong a motho. resting/ Ketso ya ho kgefutsa: boemo ba phomolo le ho roba monakedi ka mora mosebetsi. e lahlehetsoeng ke mafolofolo a mmele kapa kelello. Khauho). Kgathollo (kgat-hul-law) /invigoration. motsididi. Bohato). Matlafatso ya mmele le kelello. e kenetsoeng ke mokgathala ebile e keke ya hlola e thusa ka letho. (bap. mme sebapadi se qhomaqhoma hodima yona. kgohlopa). perturbation/ Ketso ya ho kgathatseha: boteng ba maikutlo a ho ngongoreha. Kgau (kga-u) /gold medal/ Mpho. Kgehlepetso (kge-hle-pe-tso) /an abuse. Kgatholla (kgat-hul-la) /invigorate. ho ya butle. Mohl. Morafo wa kgauta. Kgato (kga-taw) /magnet/ Matla a khulo ya boima. Ketso ya ho etsa lethonyana ka ketsahalo e itseng. Enngwe ya diprofinsi tsa Afrika Borwa e tummeng ka kgauta. mme se be le boleng. Kgauteng (kga-ut-eng) (gauteng) /place of gold/ Sebaka se tletseng kgauta. tshotlo ya maikutlo le mmele ka ketso tse sa rateheng. motshoarua kapa setlokotsebe.200 Kgathatseho (kgat-ha-tse-haw) /worry. ho qhanolla kapa ho roba monakedi. lebese la phoofolo. mmo ho rafjoang kgauta. Kgauho (kga-u-haw) /mercy/ Ketso ya ho hauha: pontsho kapa sesupo sa kutloelo bohloko ho motho ya entseng phoso. ho ema ntle le ho tsitsinyeha kapa ho thothomela. Kgefutso (kge-fu-tso) /relaxation. Kgati (kga-ti) /skipping game/ Papadi ya ho tlola thapo e tshoeroeng ke batho ba babedi ba e tsukutla. rested/ Bokgale ba ho kgefutsa. Kgathatso (kgat-hats-aw) /exhaustion. rejuvenate. bolster/ Ho etsa hore mmele le kelello di be boemong bo phomotseng. laze. Kgatsela (kga-tse-la) /first cow’s milk/ Lebese la kgomo e sa tsoa tsoala namane. mohau). tse ronehang. kelello mmoho le mmele o phomotseng. Kgatholoho (kgat-hu-lu-haw) /relaxation/ Ketso ya ho kgatholoha: boemo bo lokolohileng le maikutlo. Kgatholoha (kgat-hu-lu-ha) /relaxed/ Ketsahalo ya ho kgatholla: ho ba boemong bo lokolohileng le maikutlo mmoho le mmele o phomotseng. exhausted. Kgekgenene (kge-kge-ne-ne) /sudden stoppage/ Ho ema tsi. fatigued/ E boemong ba mokgathala: e felletsoeng ke matla a mmele a ho sebetsa kapa ho tsoela pele ka mosebetsi. kgaebane kapa sekola sa kgauta se fuwang mohlodi ya thotseng boemo ba pele tlhodisanong kapa papading. dikgau/. Kgauta (kga-ut-a) (gauta)/gold/ Serafjoa sa maemo a hodimo se etsoang ka ho chesoa le ho phehoa ka mollo o moholo hore se fetole mmala. Kgehlepetsa (kge-hle-pe-tsa) /to abuse/ Ho utloisa bohloko mmeleng le kelellong. ho sotla maikutlo le mmele ka diketso tse mpe. e qetang ho tsoala. Kgathetse (kga-the-tse) /tired. ho ya butle. /bon. tshoarelo ya sekebekoa. Kgato (kga-taw) (khato) /step/ Boemo bo nkuwang bakeng sa ketsahalo e itseng. (mm. dikgato/ (bap. rest/ Ho phomola ka mora mosebetsi o boima. Kgefuditse (kge-fu-di-tse) /relaxed. dikgato/. (bap. (bap. abusiveness/ Ketso ya ho kgehlepetsa: kutloiso bohloko ya mmele le kelello. /bon. trouble/ Ketso ya ho kgathatsa: phediso ya matla ka baka la mokgathala. /bon. bo lokolohileng. mahepu). Kgefutsa (kge-fu-tsa) /relax. 200 . Maikutlo kapa boikutlo ba ho se be monate ka lebaka la ketso tse itseng. clemency/ Ketso ya ho hauhela: phano ya mohau ho motho ya tlotseng molao. Kgehlepetso ya bana le basadi ke ntho e atileng morao tjena. mokgathala). dikgati/. haholo le jewang. sebaka se tummeng ka kgauta. phomolo ya mmele le kelello. rejuvenation/ Ketso ya ho kgatholla. Kgauhelo (kga-u-he-law) /mitigation. (bap.

201 Kgele (kge-le!) /exclamation: wow! Oh no!/ Lekgotsa le bontshang ho makalla ketso kapa ketsahalo ho ya ka boemo ba yona. deceive. 201 . ho fa keletso e fosahatseng. dikgeleke/. Mohl. ho tsanyaola ha monate haholo. Kgema (kge-ma) /flock. Kgeloso (kge-lu-saw) /deceiption. kwata). bommoho. Mael. Kgalala ya mmino /bon. Kgemiso (kge-mi-saw) /flocking/ Ketso ya ho kgemisa: tloaelo ya ho etsa hore ntho kapa batho ba tsamaye mmoho. kgidi). ho etsa phoso ka ho tsoa tseleng e lokileng. drift. ho lahla ka dipuo kapa diketso tse mpe. ho etsa phoso ka ho tsoa tseleng e lokileng. (bap. hobaneng? Keng ekare o nkgella fatshe. Mohl. Kgeleketsa (kge-le-ke-tsa) /to sing nicely/ Ho bina ha monate. motho ya tsebang ho tsanyaola. stray. (bap. ho thetsa wa heno ka ho mo lahlehisa. herd. acrimonious/ Bokgale ba ho kgena: e hlokang thabo kapa monyaka. Ke ile ka re kgelo mane motseng wa bona ha ke ntse ke tsamaya. swerve/ Ho tsoa tseleng. O rata ho kgella batho fatshe. ho fa keletso e fosahatseng. (bap. Kgelosa (kge-lu-sa) /mislead. (bap. Nonyana tsa siba leleleng di kgema mmoho: batho ba mofuta le moetlo olemong ba tsamaya mmoho le ho etsa ditloaelo tse tsoanang. backsliding/ Ketso ya ho kgeloha: boemo ba ho tsoa tseleng. ho ba ntja pedi (mael). Kgeleketso (kge-le-ke-tso) /nice singing/ Ketso ya ho kgeleketsa: tsebo ya ho bina. ho hloka monyaka. indignation/ Ketso kapa boemo ba ho bontsha ho kgena. kgele!). ho etsa sebe ka mora botle. ho tsamaya mmoho. misleading. expasperation. err. Kgeleke (kge-le-ke) /good singer/ Motho ya tsebang ho bina haholo. misdirect/ Ho etsa hore motho a etse phoso. Kgella (kgel-la) /undermine/ Ho nkela motho kapa ntho e itseng tlase. flock together/ Ho tsamaya mmoho le. ho etsa ketso e sa batlahaleng. ho fofa mmoho le ho etsa ketso tse tshoanang. ho etsa ketso e sa batlahaleng. ho hloka monate moyeng. Kgemo (kge-maw) /togetherness/ Ketso ya ho kgema mmoho. ho ba le kutloisisano le. Kgeloha (kge-lu-ha) /deviate. Kgenela (kge-ne-la) /angry for/ Ketsetso ya ho kgena: ho kgena bakeng sa. divergence. puo seka pina. Kgemisa (kge-mi-sa) /make a flock. monna. koatile). Kgelo (kge-lu) /exclamation: sojourn instantly/ Lekgotsa le bontshang ho fapohela hanghang. bohloko ba pelo. ho lahla ka dipuo kapa diketso. herd/ Ketsiso ya ho kgema: ho etsa hore ntho kapa batho ba tsamaye mmoho. gallop/ Hoa diphoofolo: ho fula mmoho. Ho bua joalo ka ha eka o wa bina. Kakarapa ya mmino. bluffing/ Ketso ya ho kgelosa: ho etsa hore motho a etse phoso. Kgenne (kgin-ne) /angry. ho etsa sebe ka mora botle. ho thetsa wa heno ka ho mo lahlehisa. tlhokeho ya monyaka kapa bosio ba monate maikutlong. Kgena (kge-na) /angry/ Ho bontsha bosio ba ho thaba. Kgeloho (kge-lu-haw) /deviation. Kgema (kge-ma) /go together. boemo ba ho ba sehlopha ka nako tse ngata. bluff. huddle. Kgella (kgel-la) // Ketsetso ya ho kga: ho thusa ho nka metsi kapa ho tshela metsi. Kgelele (kge-le-le) /exclamation: wow!/ Lekgotsa le bontshang ho makalla ketsahalo e ntle kapa e makatsang. ho tsoa tseleng kapelenyana. ho bontsha lenyatso ho motho ka ho mo nkela fatshe. Kgenelo (kge-ne-law) /fury.

Kgethahalo (kget-ha-ha-law) /uniqueness. kwatisa). disfavour/ Ho sebedisa leeme bakeng sa ho kgetha. boemo ba ho se ratoe ka lebaka la bobe. 202 . Kgephola (kgep-hu-la) // Ho ngoatha kapa ho tlosa ntho e nyane ka ho hlephola hanyane.202 Kgeno (kge-naw) /anger. mokgoeng kapa sebopehong. ho bontsha tshekamelo ka ho fa kapa ho etsetsa. tlhokahalo ya ho lekana. hlephoha). ho sebedisa kgethollo. Kgerisa (kge-ri-sa) /to make off balance/ Ketsiso ya ho kgera: ho etsa hore ntho kapa motho a kgere. inequity/ Ketso ya ho kgesa: pontsho kapa sesupo sa kgethollo e itshetlehileng kakanyong. e lokeloang ke ho kgesoa. unique/ E sa tshoaneng le tse ding ka baka la boemo. (bap. (bap. Kgetha (kget-ha) /choose. vote/ Ho qolla se batloang hara tse ngata. Kgentsha (kge-nts-ha) /anger. Kgeseha (kge-se-ha) /disreputable. ho etsa hore motho a be le pelo e bohloko. hlephoha). ho lahleheloa ke taolo ya ho tshetlela ka baka la maoto a fokolang. inequality/ Ketso ya ho kgesolla: ponahatso ya leeme. (bap. monyaka kapa monate. eo hoseng ya e ratang. Kgepholo (kgep-hu-law) // Ketso ya ho kgephola: tloso ya ntho e nyane ka ho hlephola hanyane. nyontsha). Kgethela (kget-he-la) /choose for/ Ketsetso ya ho kgetha: ho kgetha bakeng sa. Kgero (kge-raw) /off balance/ Boemo ba ho kgera: tahlehelo ya taolo ya motsamao kapa tsepamo ya mmele. Kgesollo (kge-sul-law) /discriminatiom. segregate. (bap. Kgera (kge-ra) /to be off balance/ Ho lahleheloa ke taolo ya motsamao ka baka la ho thella kapa ho thellisoa. (bap. ho fa ka tsela e hlokang tekano. special/ Ketso ya ho kgethahala: phapang boemong. bias. Kgeseho (kge-se-haw) /reprehension. acrimony/ Ketso ya ho kgena: pontsho ya bosio ba thabo. ho hlephoha hoa ntho e itseng. ignominious/ Hoa puo kapa ketsahalo: e mpe haholo. Kgepoho (kge-u-haw) // Ketso ya ho kgephoha: ho tsoa boholong kapa karolong ya ntho ka ho wela kapa ho ngoatheha. e sa rateheng hohang. a sa tsepamang. mokgoa kapa sebopeho sa yona. Kgesa (kge-sa) /isolate/ Ho baka ho ba ka thoko ho batho kapa sehlopha. Kgesa (kge-sa) /single out. Kgentshoa (kgi-nts-hwa) // Boetsuwa ba ho kgena. Ho nka hara tse ding tse ngata. ho nka kapa ho tlosa boholong. boteng ba leeme le bakoang ke kakanyo kapa ho se tsebe hantle. ho lahleheloa ke taolo ya ho tshetlela ka baka la maoto a fokolang. boikgethelo). Kgerile (kge-ri-le) // Bokgale ba ho kgera. (bap. a sa tsepamang. Kgeso (kge-saw) /prejudice. (bap. ho hlephoha ho ntho e itseng. infuriate/ Ketsiso ya ho kgena: ho etsa hore motho a se thabe. ho etsa hore motho a be le pelo e bohloko. ho se tsebe ho tshetlela. ho nka kapa ho tlosa boholong. Kgepoha (kgep-u-ha) // Ketsahalo ya ho kgephola: ho tsoa boholong kapa karolong ya ntho ka ho wela kapa ho ngoatheha. Kgesolla (kge-sul-la) /discriminate/ Ho etsetsa ka ho se lekane. kgethollo). Kgeriso (kge-ri-so) /off balance/ Ketso ya ho kgera: tahlehelo ya taolo ya motsamao. Kgethelo (kget-he-law) /choosing for/ Ketso ya ho kgethela. Kgethahala (kget-ha-ha-la) /special. ho supa se ratoang ka ho se qolla. disrepute/ Ketso ya ho kgeseha: ho ba boemong bo lokeloang ke kgeso. kgetholla). Kgentsho (kge-nts-haw) /infuriation/ Ketso ya ho kgentsha: boemo ba ho etsa hore motho a se thabe.

maemo. (Bap. Sekgini). loosening/ Ketso ya ho kginolla: ho etsa hore ntho e emisitsoeng e tsamaye kapa e thetehe ka ho hatolla sekgini. ho supa se ratoang ka ho se qolla. Kgetshe (kge-ts-hi) /exclamation: sudden down fall/ Lekgotsa le bontshang ho wela mokoting kapa sekgetsheng. Kgetlo (kge-tlaw) // (sheb. Kgethollo (kget-hul-law) /apartheid. boriki). ho wela lengopeng. ho wela mokoting o tibileng haholo. nyele). Mohl. Dikgetsi/ Kgidi (kgi-di) /exclamation: wow!/ Lekgotsa le bontshang ho makalla ketso kapa ketsahalo ho ya ka boemo ba yona. ho thiba ntho hore e se tsamaya kapa e se thetehe. Kgidi! Ya tla ba ntle ntho! Kgididi (kgi-di-di) /exclamation: wow!/ Lekgotsa le bontshang ho makalla ketsahalo e ntle kapa e makatsang ka ho toboketsa. ebile di sa imele. /bon. botshehadi. Ke ne ke tsamaya ha ke tla re kgetshe ka mokoting! Kgetshemela (kge-ts-he-me-la) // Ho wela sekgetsheng. mahohola kapa ntho tse tsamayang le metsi botebong ba lewatle kapa moo honang le sekgetshe. Kgethollotsoe (kge-thul-luts-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho kgetholla. Ke tla o kgisa metsi hobane ha o kgone. Mohl. o tshelang ntho tsa bohlokoa tse nyenyane. ho wela mokoting o tibileng haholo wa mofero. Kgetshemelo (kge-ts-him-el-aw) /quick sand trapping/ Ketso ya ho kgetshemela: ho wela sekgetsheng kapa mokoting. Ho tlosa bokahodimo ba. (bap. (bap. Lekgetlo bakeng sa tshebediso). Kgetshemelo (kge-ts-him-el-aw) /sedimentation/ Pokeletso ya lehlabathe. (bap. root out/ Ho tlosa lehola kapa joang ka kgarafu kapa mohoma. Kgino (kgi-naw) /braking/ Ketso ya ho kgina: kemiso ya sepalangoang kapa ntho e tsamayang kapa e ka thetehang. Kgetholla (kge-thul-la) /discriminate/ Ho etsetsa ka ho se lekane. Kgirilo (kgi-ri-law) /scraping/ Ketso ya ho kgirila: tloso ya lehola kapa joang ka kgarafu kapa mohoma.203 Kgetho (kget-haw) /choice/ Boemo ba ho qolla se batloang hara tse ngata. Kgitla (kgi-tla) /midnight/ Nako. Kgetholloa (kge-thul-lwa) /discriminated against/ Boetsuwa ba ho kgetholla. botona. Kgethollotse (kge-thul-lu-tse) /discriminated/ Bokgale ba ho kgetholla. sekgini. botshehadi. ho sebedisa kgesollo ho ya ka mmala. ho fa ka tsela e hlokang tekano. Kgesolla). Kginollo (kgi-nul-law) /un-braking. kgelele). botona. bohare ba bosiu. Kgesollo). Kgetsi (kge-tsi) /knapsack/ Mokotla wa modisana oo hangata o jaroang lehetleng. loosen/ Ketsollo ya ho kgina: ho etsa hore ntho e emisitsoeng e tsamaye kapa e thetehe ka ho hatoha sekgini. segregation/ Ketso ya ho kgetholla: boemo ba ho etsetsa ka ho bontsha leeme ho ya ka mmala. Kginolla (kgi-nul-la) /unbrake. Mohl. hara mpa ya bosiu. Kgina (kgi-na) /to brake. Kgididi! Ya tla ba ntle ntho banna! Kgididi! A tla ba motle ngoana batho! Kgile (kgi-le) // Bokgale ba ho kga. weed out. Kgirila (kgi-ri-la) /scrape. morabe kapa bodulo. (bap. Ho kena hara sekgetshe. stop/ Ho emisa sepalangoang kapa ntho e tsamayang. Kgisa (kgi-sa) // Ketsiso ya ho kga: ho thusa ho nka metsi sedibeng kapa moo a leng teng bakeng sa motho emong. haneo. maemo. 203 . kgele). morabe kapa bodulo. sekgetshe). Kgisana (kgi-sana) // Ketsatsano ya ho kga: ho kgella emong metsi mme le yena a kgelle ya mo kgellang. hanghang. (bap. Kgiloe (kgi-lwe) // Boetsuwa le bokgale ba ho kga. Mohl. (bap. (bap. Tloso ya bokahodimo ba joang. ho wela lengopeng.

tab/ Ho otla ka ho tebelaka. ho ba boemong ba ho se dumellane ka dipuo. Kgoadi (kgwa-di) /of a colour of male animal:/ Hoa mmala wa phoofolo e tona: e maroborobo kapa e mebala e fapaneng letlalong leleleng. Kgoabitla (kgwa-bi-tla) /to scratch vigorously/ Ho ngoaya ha bohloko ka makgetlo a mangata. (bap. Ho kgitla lejoe: ho ba boemong ba ho hloka mohlodi. ikgoabetlella). ho natha ka setebele. lephurakgoahla). sticky/ Ho ba hodima ntho ka tsela e mamaretseng haholo. /bon. Mael. e sa kgoneng ho tloha ha bonolo moo e mamaretseng teng. (mm. conceal/ Ho nka ntho e itseng ka ho e pata mmeleng hore e se bonoe. Kgoabitlo (kgwa-bitl-aw) /vigorous scratching/ Ketso ya ho kgoabitla: ho ngoaya ha bohloko ka makgetlo a mangata. (bap. Dikgoale/. /bon. Kgoakgoathetse (kgwa-kgwat-he-tse) // Bokgale ba ho kgoakgoathela. Kgoakgoathelo (kgwa-kgwat-he-laa) /adhesiveness/ Boemo kapa ketso ya ho mamarela hodima ntho ka thata ntle le ho tloha ha bonolo. Kgwatjholo). Kgoacholo (kgwa-chu-law) // Ketso ya ho kgoachola: ho ntsha sebakeng se patehileng. Kgoaella (kgwa-el-la) /hide for/ Ketsetso ya ho kgoaela. Kgoakgoathetse (kgwa-kgwat-he-tse) /adhesive/ E boemong bo mamaretseng ka thata haholo. kgoatshana). ho natha ka setebele. Kgoabetlella (kgwa-be-tlel-la) /to strive/ Ho etsa dintho le ho leka ho ipatlela tse batlahalang ka bowena ntle le thuso ya mang kapa mang. pata). Kgoachaselo (kgwa-cha-sel-aw) /creeping/ Ketso ya ho kgoachasela: kutloahalo ya sehahabi kapa nyamatsana hara mofero kapa joang bo boholo. e ommeng. Kgoachola (kgwa-chu-la) // Ho ntsha sebakeng se patehileng. e loketsoeng ho kgotholoa. kganathela). Kgoaello (kgwa-el-law) // Ketso ya ho kgoaela: mokgoa wa ho pata. ka sepheo sa ho fana ka sona pele moo ho uwang teng. kgwatjhaselo). Kgoaela (kgwa-el-a) /hide. 204 . sekgoakgoathedi). (mm. dikgoahla/ (bap. ho itshokolela ho fumana se batlahalang ntle le thuso ya motho emong. (bap. ho mamarela ka thata. Kgoaba (kgwa-ba) /of animal colour: grey with white spots/ Hoa mmala wa phoofolo e tona: e thokoa enang le maroborobo a masoeu. haholo sejo. (mm. ho ngoaya ka thata kgafetsa kgafetsa. (bap. ho se tsoelepele ka lebaka la ho hloka tumellano. Kgoahla (kgwa-hla) /dry corn/ Poone e ommeng nakong tsa mariha. ho tsamaya ka mpa ka ho etsa modumo hara mofero. Kgoakgoathela (kgwa-kgwat-he-la) /adhesive. e jewang ke batsomi kapa ba kgoasang ditadi.204 Kgitla (//) /jab. tabing/ Ketso ya ho kgitla: ho otla ka ho tebelaka. Kgwatjhola). E mebala e qaqohaneng ebile e fapane ho sa natsoe mofuta wa mmala. ho utsoa kapa ho nka ka ho pata kaekae. Kgoale (kgwa-le) /field rat/ Mofuta wa tadi ya naheng e moreto. (bap. punch. ho ngoaya ka thata kgafetsa kgafetsa. Kgitlo (kgi-tlaw) /jabing. Kgoabana (kgwa-ba-ni) /of female animal: grey with white spots/ Hoa mmala wa phoofolo e tshehadi: e thokoana enang le maroborobo a masoeu. (mm. Kgoacha (kgwa-cha) /creep/ Ho etsa lerata hara joang hoa ntho e hahabang. kgoasolla) (mm. Kgoabetlello (kgwa-be-tlel-law) /strive/ Ketso ya ho kgoabetlella: ho etsa dintho le ho leka ho ipatlela tse batlahalang ka bowena ntle le thuso ya mang kapa mang. ho itshokolela ho fumana se batlahalang ntle le thuso ya motho emong. ho hlahisa pepeneneng se neng se patehile. kganathetse. ho hlahisa pepeneneng se neng se patehile. poone e thata. Kgoachasela (kgwa-cha-se-la) /creep towards/ Ho etsa modumo hoa ntho e hahabang hara joang kapa mofero empa e sa bonoe. (bap. kgwatjhasela). khoabana).

Tlh. Kgoasollo (kgwa-sul-law) /divulging/ Ketso ya ho kgoasolla: ho ntsha se patiloeng. ho lebisa monoana nthong ka sepheo sa ho nka kapa ho utloa tatso. Kgoasa (kgwa-sa) /to hunt little animals/ Ho tsoma diphoofolo. mafura kapa ntho e itseng ka monoana. ho beha pepeneneng kapa phatlalatsa. e jewang. doubt/ Ponahalo ya ho belaela. Kgoasitse (kgwa-si-tse) /hunted/ Bokgale ba ho kgoasa. Kgoapho (kgwa-phu) // Ketso ya ho kgoapha kapa ho kalama pere kapa phoofolo e kalangoang ka tsela eo mokalami a kekeng a wela: ka tsela ya ho manamisa kapa ho mamaretsa maoto mmeleng wa ntho e kaletsoeng. (bap. Kgoathatha (kgwa-tha-tha) /cow rope/ Mofuta wa thapo. /bon. Kgoao (kgwa-u) (kgwao) /sceptism. Dikgoathatha/ (mm. ho hlahisa se patiloeng. Kgoasitsoe (kgwa-si-tswe) // Boetsuwa le bokgale ba ho kgoasa. ho batlana le diphoofolo naheng ka sepheo sa ho di bolaya bakeng sa dijo. Nonyana ena e na le mefuta e mengata. haholo ya letlalo e sebedisoang bakeng sa ho tlama kgomo molaleng. ho lebisa monoana nthong ka sepheo sa ho nka kapa ho utloa tatso kapa sebopeho sa yona. dikgoale/. Kgoapha (kgwap-ha) // Ho kalama pere kapa phoofolo e kalangoang ka tsela eo mokalami a kekeng a wela: ka tsela ya ho manamisa maoto mmeleng wa ntho e kaletsoeng. Khoao). Kgoatha (kgwat-ha) // Ho nka kapa ho thetsa dijo. Kgoathisa (kgwat-hi-sa) // Ketsiso ya ho kgoatha: ho etsa hore motho a kgoathe. Kgoasolla (kgwa-sul-la) /divulge/ Ho ntsha se patiloeng. (mm. ho beha pepeneneng kapa phatlalatsa. Khoana). mafura kapa ntho e itseng ka monoana. e motsero mokokotlong. Kgoatho (kgwat-haw) // Ketso ya ho kgoatha: ho nka kapa ho thetsa dijo. Kgoaso (kgwa-so) /hunting of little animals/ Ketso ya ho kgoasa: patlo ya diphoofolo tse nyane naheng ka sepheo sa ho di bolaya bakeng sa dijo. Bana ba kgoale ba bitsana ka molodi: moferefereng le bothateng bobong le bobong bana ba motho ba batlana mme ba thusane. (mm. /bon. “qoakgatsa” kapa “qoakatsa” ha lentsoe le nepahetseng ka Sesotho sa mmankgonthe e le “kgoaqatsa” kapa “selatsa”. Kgoathela (kgwat-he-la) // Ketsetso ya ho kgoatha: ho thusa ho kgoatha. Batho babang ba bitsa lentsoe lena. Mael. striped mouse/ Mofuta wa tadi ya naheng. Joala ba tsatsi le fetileng. boteng ba ho se tshepe.205 Kgoale (kgwa-le) (khoale) /grey-winged Francolin/ Mofuta wa nonyana e masiba a mathokoa a kenyeleditse le bosootho ebile e na le metsero e mesweu. tsoma). e thokoa ka mmala. 205 . Khoathatha). /bon. dikgoana/. Kgoathiso (kgwat-hi-saw) // Ketso ya ho kgoathisa. Kgoasoa (kgwa-swa) (kgwaswa) /hunted/ Boetsuwa ba ho kgoasa. Kgoaqatsa (kgwa-qa-tsa) /yesterday beer/ Joala bo setseng maobane. Tem. e tholahalang dithoteng tsa joang naheng ya Lesotho le Afrika Borwa. KGOALE (KHOALE) Kgoana (kgwa-na) /edible rat.

(bap. mamello. Ho qhanolla hamonate. prove/ Ketsiso ya ho kgoloa: ho etsa hore motho a dumele kapa a amohele se buuwang kapa se etsahalang. affirmation/ Ketso ya ho kgodisa: netefatso ya taba kapa boemo bo itseng. Ho hlaba kgobe ka lemao: ho iketla kapa ho ja hamonate. bo etsahalang ntle le taolo ya moetsuwa kapa moetsi. 206 . Kgoba (kgo-ba) /sculptoring/ Ho sebedisa letsopa. (bap. ho tsitlallela ho phethisa qeto ya ketso leha ho le boima. Kgobokanyo (kgu-bu-kan-yaw) /gathering/ Ketso ya ho kgobokanya: ho etsa sekgotho kapa pokello sebakeng seleseng. Bopaki. thabe). (mm. Kgoborana (kgu-bu-ra-na) /gather/ Ho ba sebakeng seleseng hoa dikokoanyana kapa diphoofotsoana. tsoelopele ka morero o itseng le ha ho le boima.Tem. Kgobjoa (kgob-jwa) // Boetsuwa ba ho kgoba. Kgoboella (kgu-bu-el-la) /rage/ Ho hlasela ka bohale bo boholo ka sepheo sa ho rohaka kapa ho itukisetsa ho loana. Kgodiso (//) /pay day/ Nako ya ho fumana moputso ka mora mosebetsi. Kgoboello (kgu-bu-el-la) /rage. (bap. Kgodisoa (kgo-di-swa) /renumerated/ Boetsuwa ba ho kgola. E mebala e qaqohaneng ebile e fapane ho sa natsoe mofuta wa mmala. Mael. (bap. Kgoatshana (kgwa-ts-ha-na) /of a female animal: colourful/ Hoa mmala wa phoofolo e tshehadi: e maroborobo kapa e mebala e fapaneng letlalong leleleng. kgoabetlella). Kgodisoa (kgo-di-swa) /assured/ Boetsuwa ba ho kgodisa. Kgodiso (kgo-di-saw) /confirmation. kgoabetlello). ho beha sebakeng seleseng ka ho etsa sekgotho kapa sehlopha. Ho kgoba matshoafo: ho kgutlisa maikutlo. letsatsi leo basebetsi ba tholang chelete ya mosebetsi ka lona. Ho dula mmoho. Mael. (bap. cul de sac/ Sebaka se hare seo se patisaneng se sa tsoeleng ka nqa enngwe. kobeho). mantsoe. kobeha) Kgobeho (kgo-be-haw) /pliableness.206 Kgoatlella (kgwa-tlel-la) /persevere/ Ho tiisetsa le ha ho le thata. raging/ Ketso ya ho kgoboella: tlhaselo ka bohale le thohakano kapa ho batla ho loana. boikgodiso). Kgoecha). ho tsoela pele ka ketso e itseng le ha ho haneha. “kgocheletsane” le “kgoechelletsane” ana le meelelo e tshoanang. Kgoatlello (kgwa-tlel-law) /perseverence/ Ketso ya ho kgoatlella: tiisetso le ha ho le thata. Kgoechelletsane). Kgobeha (kgo-be-ha) /pliable/ Ketsahalo ya ho kgoba: ho ba boemong bo kgonang ho fetola sebopeho kapa tshobotsi bakeng sa ho betloa. Kgoborano (kgu-bu-ra-naw) /gathering/ Ketso ya ho kgoborana kapa ho ba mmoho sebakeng seleseng hoa dikokoanyana kapa diphoofotsoana. mamella. Kgobokanya (kgu-bu-kan-ya) /to assemble. pliability/ Boemo ba ho kgobeha kapa ho kgona ho fetola sebopeho kapa tshobotsi bakeng sa ho betloa. Ho dula mmoho. /bon. Kgodisa (kgo-dis-a) /hiccup/ Boemo ba ho hema eka moya o wa fela. (bap. to gather/ Ho bokella mmoho. Kgochela (kgaw-che-la) /go toward deep end/ Ho kena moo ho patisaneng teng kapa ho kena kgocheletsaneng. empa bo bakoa ke boemo ba ditho tsa mmetso le kodu. Kgodisa (kgo-di-sa) /confirm. (bap. dikgobe/. ho itshoara ka mora ho batla ho halefa Kgobe (kgaw-be) /cooked corn or sorghum seed/ Poone kapa mabele a potsoeng kapa a kgothotsoeng a phehoa. Kgocheletsane (Kgaw-che-le-tsa-ne) /dead end. Kgoadi). (bap. patsi kapa tshepe ho etsa setshoantsho kapa sebopeho sa ntho e itseng.

Mohl. ka tsela e thata e etsang hore motho a se lokolohe kapa ho be boima haholo ho phethahatsa se itseng. tshokodiso ya motho ha a tlameha ho fuwa kapa ho etsetsoa ntho e itseng. ho tloha ka ho tsamaya kapa tsitsinyeha ka santharo. Kgoechella (kgwe-chel-la) /to retreat/ Ketsahalo ya ho kgoecha: ho ya morao. Kgochela). Mmampodi o re jesetsa kgoebeleng. /bon. sopho) Tlh. ho etsa mosebetsi wa mohoebi kapa rakgoebo. (bap. Kgoebisano (kgwe-bi-sa-naw) (khoebisano) /trading/ Ketso ya ho hoebisana: hoba le kamano ya ho rekelana le ho rekisetsana. /bon. Kgodumodumo (kgo-du-mo-du-mo) /dragon. /bon. ho sutha ka ho checha. DIKGODUMODUMO MAMMOTH TYRANNOSAUR PTERODACTYL DINOSUAR TRICERATOP BRONTOSAURUS kgoebele (kgwe-bi-le) /akwardness/ Ka tsela eo motho a sa lokolohang. cumbersome/ Boemo ba ho thatafatsa dintho bakeng sa motho kapa ntho e itseng. Kgoeche (kgwe-che) /exclamation: sudden retreat!/ Lekgotsa le bontshang ho kgutlela morao hanghang ka sepheo sa ho qoba kotsi. Kgoebo (kgwe-bo) /business. Kgochela). ho etsa mosebetsi wa ho reka le ho rekisa. moro.207 Kgodu (kgo-du) /vegetable soup/ Metsi a meroho o phehiloeng mmoho le motsoako wa lero la dinoko. trade/ Ketso ya ho hoeba: Ho sebetsana le tsa thekiso le theko. Kgoebeleng (kgwi-bi-le-ng) /awkward. Hoba ba bone ditau morung ba re kgoeche! (bap. Khoebo). Dikgoebo/ (mm. Tshepe e jella kgoebeleng sebakeng seo ho tletseng ditau ho sona. Thekiso le theko ya thepa. dinosaur/ Phoofolo enngwe ya tse kgolohadi ka ho fitisisa eo ho nahanoang ke boramahlale hore e kile ya phela dilemong tse ngata tse fitileng. Lentsoe le nepahetseng la Sesotho ke “kgodu” hofeta “sopho”. Dikgodumodumo/ (mm. ho checha ka sepheo sa ho sia kapa ho lesa. 207 . ho ba le kgoebo mmoho. Kgoecha (kgwe-cha) /retreat/ Ho ya morao ka sepheo sa ho baleha. khodumodumo). Mohl. Dikgodu/ (bap. ho tsamaya ka santhao. Phoofolo ya ditshomo.

Hareng).208 Kgoechelletsane (kgwe-chel-le-tsa-ni) /back place/ Sebaka se morao haholo se patisaneng. chechello morao. Kgoefelo (kgwi-fi-law) /blowing out/ Ketso ya ho kgoefela kapa ho sebedisa moya. ho etsa hore ntho e be boemong ba ho tsitsinyeha ha bobebe. Kgoechiso (kgwe-chi-saw) /sending back. seka sepalangoang. cord. (bap. dikgofu/ (sheb. o sebedisoang ho etsa ditsela ka ho fata. Ho sebedisa kgofu. ho sututsa ka moya. ho roka kapa ho tlama ntho tse itseng. Kgoetsa (kgwe-tsa) /baby necklace/ (sheb. twine/ Thapo e tshetshane haholo eka sebedisoang ho loha. dikgofu/. /bon. Kgoefela (kgwi-fi-la) /blow out/ Ho ntsha ka ho sebedisa moya. Kgoedi (kgwe-di) /moon/ Sehlodiloeng se bonisang bosiu ka baka la ho chabeloa ke letsatsi. Kgoehlisoa (kgwe-hli-swa) /loosened/ Boetsuwa ba ho kgoehlisa. Kgofu (kgo-fu) /caterpillar/ Mofuta wa seboko se kgonang ho etsa mekoti ka potlako e kgolo se phelang ka ho ja dimela. sebaka seo ho ka kgoechellang ho sona. Kgoeletso (kgwe-le-tso) (khoelehetso) /outcry. Kgoechisa (kgwe-chi-sa) /send back/ Ketsiso ya ho kgoecha: ho isa morao. Kgocheletsane. Kgoehla (kgwe-hla) /loose/ E sa tiang ka ho tlangoa: e boemong bo bonolo ba ho tlamoloha kapa ho lokoloha. e kgonang ho tsitsinyeha ha bonolo. Kgoehliso (kgwe-hli-saw) /loosening/ Ketso ya ho kgoehlisa: ho etsa hore ntho e se tie kapa e be boemong bo bonolo ba ho tlamoloha kapa ho lokoloha. (bap. Kgofu (kgo-fu) /caterpillar machine/ Mochini o moholohadi. ho etsa hore ntho e be boemong ba ho tsitsinyeha ha bobebe. Kgoeetsa bakeng sa tshebediso). Kgwedi). Dikgoerekgoere/ (mm. Kgofolo (kgu-fu-law) /usage of quinoline/ Ketso ya ho kgofola: ho etsa letlalo le kganye kapa le be lesoeu ka ho sebedisa setlolo se kgantshang letlalo. dikgoeetsa/ (mm. Dikgoele/ (bap. mohoo). Kgoedi (//) /month/ Enngwe ya dikarolo tsa selemo tse leshome le metso e mmedi ho tloha ka Pherekgong ho isa ho Tshitoe. /bon. /bon. Kgoele (kgwe-le) /string. commotion. kgafolo). e tsamayang dikotopong: metsi a sa hloekang a kopaneng le mantle kapa manyala ohle. Kgweetsa. choatla le ho epa mekoti. dikgwerekgwere). Kgofola (//) /to crate/ Ho tlosa mobu mmoho le majoe a mangata mmileng ka ho sebedisa kgofu kapa mochini o etsang joalo. Ho (tla) kgaoha moo ho kgoehlang: ho tla senyeha ho be thata haholo. ho sututsa ka moya. qhefelo. ho heletsa. Kgoerekgoere (kgwi-ri-kgwi-ri) (kgwerekgwere) /sewerage. tlhokeho ya monate ka ho etsa lerata kapa dipuo tse bontshang ho se rate ketsahalo e itseng. 208 . morao). Kgoehlisa (kgwe-hli-sa) /loosen/ Ketsiso ya ho kgoehla: ho etsa hore ntho e se tie kapa e be boemong bo bonolo ba ho tlamoloha kapa ho lokoloha. /bon. ho sutha ka ho checha. Dikgoedi/. return/ Ketso ya ho kgoechisa: ho lebisa morao. Kgofola (Kgu-fu-la) /to use cream for complexion/ Ho etsa letlalo le kganye kapa le be lesoeu ka ho sebedisa setlolo se kgantshang letlalo. (bap. refuse/ Tshila e kopaneng le metsi. ho tla ba boima ka lebaka la se tla etsahala. ho baka ho checha. Mael. Kgoeetsa (kgwe-e-tsa) (kgoetsa) /baby necklace/ Seka sefaha se kengoang molaleng wa ngoana e monyane ka tumelo ya ho mo tiisa kgahlanong le meya e mebe kapa ntho tse mpe. sewer. /bon. ho tloha ka ho tsamaya kapa tsitsinyeha ka santharo. cry/ Ketso ya ho hoeletsa: boemo ba ho bontsha tlhokahalo ya ho kgotsofala. khoeetsa). /bon. Sepalangoang). Kgoechello (kgwe-chel-law) /retreat/ Ketso ya ho kgoechella: ho ya morao. Dikgoedi/ (mm. /bon.

e diketso tse mpe. a etse diketso tse sa lokang kapa tse mpe. Kgohledisa (kgo-hle-di-sa) /cause to cough/ Ketsiso ya ho kgohlela: ho etsa hore motho a kgohlele. Boemo ba ho ntsha moya le sekgohlela ka molomo ka baka la bokudi. kgehlepetsa). unauthorised. e mpe. selomo). Kgohlahatso (kgaw-hla-hats-aw) /ruthlessness/ Ketso ya ho kgohlahatsa kapa ho etsisa motho kapa ntho ketso tse mpe tse sa batlahaleng. boitshoaro bo sa lokang. Kgohlopa (kgu-hlu-pa) /to shake vigorously/ Ho tsitsinya ha bohloko ka tsela e hlokang bonolo kapa qenehelo. Kgohlahala (kgaw-hla-ha-la) /ruthless. callousness/ Ketso ya ho kgohlahala: mokgoa wa bopelompe. Kgohledisoa (kgo-hle-di-sa) // Boetsuwa ba ho kgohlela. ya diketso tse mpe haholo. ho apara seaparo se seholo hofeta monga sona. Kgohlediso (kgo-hle-di-saw) /causing a cough/ Ketso ya ho kgohledisa: ho baka hore ntho kapa motho a kgohlele. empa ka lebaka la boemo ba lefu le itseng. ho kgafola moya le sekgohlela ntle le ho rera. inhumane/ E sa lokang pelong. Kgohlahetse (kgaw-hla-he-tse) /bad. Mantsoe “kgofula” le “kgofola” a na le meelelo e tshoanang. /bon. Rekere e sebedisoang ka ho kengoa komeng ho thibela mafu a thobaloano le phamokate. o thata. dikgohlo/ (bap. kgopo). Kgohletse (kgo-hle-tse) /coughed/ Bokgale ba ho kgohlela. Kgohlopo (kgaw-hlaw-paw) /condom/ Sesebedisoa sa rekere se sebedisoang ho thibela tshoaetsano ya mahloko a ho bokana le ho thibela pelehi. Eo eseng molaong. (bap. oo hangata o sebedisoang ke badisana kapa batho ba sebetsang mosebetsi o moholo kapa o thata. ho fata ka ho sebedisa mochini o joalo. Kgohlahetse (kgaw-hla-he-tse) /illicit. Kgohlelo (kgo-hle-law) /coughing/ Ketso ya ho kgohlela kapa ho kgafola moya ka baka la bokudi bo amang matshoafo kapa ho tshoaroa ke sefuba. Pako ya mokgohlela. Tlh. Kgohlahalo (kgaw-hla-ha-law) /ruthlessness. mokgohlela). kapa ya etsang ho sa lokang. callous. ya sa lokang hohang. ruthless. dubious/ Hoa boemo le sebopeho sa motho: ya mobe ka pelo. Kgohlela (kgo-hle-la) /cough/ Ho ntsha moya ka thata ka baka la bokudi bo itseng bo amang matshoafo. felonious/ Hoa ketso kapa ketsahalo: e. ya boitshoaro bo bobe haholo. ho hobe le ho sa lokang. E sa dumelloang. dikgohlopo/.209 Kgofula (kgo-fu-la) /of caterpillar: to crate/ Ho epa kapa ho cheka ka ho sebedisa kgofu. Mokgoa le tloaelo ya ho baka hore emong a be pelompe. Kgohletso (kgo-hle-tso) // Ketso ya ho kgohletsa: kaparo ya katiba kapa seaparo se seholo hofeta hlooho ya monga sona. Kgohletsa (kgo-hle-tsa) // Ho kenya katiba e kgolo hloohong. /bon. Kgohlopo (kgu-hlu-paw) /vigorous shake/ Ketso ya ho kgohlopa: ho tsitsinya ha bohloko ka tsela e hlokang bonolo. dilomo le matsatsa a malelele. (bap. Kgohlahatsa (kgaw-hla-ha-tsa) /to make ruthless/ Ketsiso ya ho kgohlahala: ho etsa hore motho a kgohlahale. ketso ya ntho tse mpe. mokgokgothoane. Kgohloana (kgo-hlwa-na) /ring like seeds decoration/ Mofuta wa mokgabiso wa batho ba batshehadi o entsoeng ka dikaroloana tsa dithotse tse fapaneng. 209 . Kgohlo (kgaw-hlaw) /goch/ Sebaka sa thaba moo ho nang le bophahamo bo boholo ba mafika. (bap. Tsitsinyo e hlokang qenehelo. Kgohlopo (kgaw-hlaw-paw) /boot/ Mofuta wa seeta se fihlang tlasa mangole. Ho baka mokgohlela.

ho beha bowena hodimo hofeta tekanyo. khoho-noka). /bon. Kgohola (kgu-hu-la) /erode/ Hoa mobu: ho nkoa ke metsi kapa moya nakong tsa pula ya sekgohola le moya o mongata. e masiba a matsho a kopantseng le bosootho bo nang le methoaela ya bosweu. Hohola. sekgohola). e mapheo a malelele. Kgoholeho (kgu-hu-le-haw) /soil erosion/ Ketso ya ho hoholeha: ho tsamaya hoa mobu le metsi nakong tsa dipula. seagull/ Mofuta wa nonyana e atileng lefatshe ka bophara. ikgohomosa). sethole) (sheb. mokoko. e tshoeu bo kopaneng le mapheo a matsho. kgohotsadira/. Kgoholeho). e diphaposi. /bon. (bap. (bap. e nang le mapheo le masipa empa e sa fofe. e mokobolo o mosehla le nko e kgubedu kapa kgubetsoana. Seruuwa). ho beha bowena hodimo hofeta tekanyo. Kgoho e kakatletsang lehe ke la yona: motho o bontsha seo a se entseng ka dipuo. tsuonyana. kuko ya mobu ka metsi kapa sefefo. dikgohonoka/. KGOHONOKA (KHOHONOKA) Kgoiti (kgwi-ti) /mole/ Phoofotsoana seka tadi. ho etsa ntho bakeng sa bowena ha ho rata wena ntle le ho nahanela ba bang. Kgoholo (kgu-hu-law) /erosion/ Ketso ya ho kgohola kapa ho hohola: boemo ba sekgohola. khoho-ea-lira). (bap. Maikgohomoso/. le ho etsa mekoti e mengata. Ho fatela morao joalo ka kgoho: ho sebetsa ntle le tema. (mm. sethole le tsuonyana. 210 .210 Kgoho (kgu-hu) /fowl/ Mofuta wa nonyana ya hae e ruuwang. kgohoya-dira. e ratang dibaka tse metsi. dikgohotsadira. Kgohomosa (kgu-hu-mu-sa) /egocentric/ Ho etsa diketso tse bontshang ho nahana ka bowena feela. Dikgoholeho/ (mm. Mael. Kgohoadira (kgo-ho-ya-di-ra) /Spotted Thick-knee. (bap. /bon. e akgang mokoko. dikgoiti/. Kgoholeha (kgu-hu-le-ha) /erodible/ Ketsahalo ya ho hohola: e nkuwang ke metsi kapa moya nakong tsa dipula tse ngata. /bon. Ho etsa ntho e hlokang thuso. /bon. Kgohonoka (kgo-ho-nu-ka) (Khohonoka) /Moorhen/ Mofuta wa Nonyana e fumanoang haholo dinokeng kapa dibakeng tse nang le metsi. Kgohomoso (kgu-hu-mu-so) /egocetricity/ Ketso ya ho kgohomosa: boemo ba ho etsa diketso tse bontshang ho nahana ka bowena feela. KGOHO Kgoho (kgu-hu) /chicken/ Nama ya nonyana ya hae. Mael. /bon. nama ya seruuwa sa lapeng se nang le mapheo le masiba. Hoholeha). e mahlo a manyane. nonyana ya lapeng e ruuwang. e phelang tlasa mobu. (mm. ho etsa ntho bakeng sa bowena ha ho rata wena ntle le ho nahanela ba bang. tlasa mobu. Khoholeho). dikgoho/ (bap.

Kgokgotho (kgu-kgut-haw) /emptying/ Ketso ya ho kgokgotha: ho ntsha kaofela. /bon.211 Kgoiti (//) /arable land/ Naha e mobu o motle bakeng sa temo ya dijalo. Khoiti-mohlaka). tumellano ya batho ba bangata. Kgokolotsa (kgu-ku-lu-tsa) /pick up from ground/ Ho nka matlakala kapa dithole fatshe. ho dumellana le thero ya bodumedi e itseng. /bon. Kgokahanyo (kgu-ka-han-yaw) /coherence. marematlou). ka pitseng. e kapa tse atamelaneng mmoho. kholeho). Dikgola/. annoy/ Ho etsa hore motho kapa ntho e tenehe ka ho etsa diketso tse tenang. Dikgoitinyana/. Kgokahanyoa (kgu-ka-han-yoa) // Boetsuwa ba ho kgokahanya. mokotleng kapa setshelong. ho utloisa bohloko ka diketso tse tenang. ho nka ditholoana sefateng. Kgokgotha (kgu-kgut-ha) /to empty/ Ho ntsha kaofela. Kgokong (kgo-ko-ng) /blue wildebeest/ Mofuta wa kgama e putsoahadi e tholahalang haholo Afrika. (bap. ho utloisa pelo bohloko ka ho phehella ho etsa ketso e itseng kgafetsa ho moetsuwa. Ho kotula ditholoana sefateng. Kgokahantsoe (kgu-ka-hants-we) // Bokgale le boetsuwa ba ho kgokahanya. Kgoitinyana (kgwe-tin-ya-na) /Little Bittern/ Mofuta wa nonyana e nyane e mokobolo o molelele le molala o mokgutshoane. Kgoitimohlaka (kgwi-ti-mo-hla-ka) /Eurasian Bittern/ Mofuta wa Nonyana e kgolo e masiba a masootho bo maroboko. Kgokeho (kgo-ke-haw) // Ketso ya ho kgokeha: ho teneha kapa ho tenoa. e fumanoang haholo mehlakeng kapa bakeng tse nang le joang bo boholo. ntho eo eseng metsi. /bon. bokgoba) (mm. thonaka). Kgola (//) /hoof/ Bohato ba leoto la phoofolo le thata. ho nka ka letsoho ntho tse ngata tse nyane fatshe. ho nka ka letsoho ntho tse ngata tse nyane fatshe. kopano. Kgokahanya (kgu-ka-han-ya) /cohere/ Ho kopanya ka ho etsa ntho e le nngwe. e phelang ka ho ja ditlhaphi. ntho eo eseng metsi. phophotha). e tletseng sebaka. mokotleng kapa setshelong. dikgokong/ Kgola (kgu-la) /to harvest fruits/ Ho nka tholoana sefateng. Kgokeha (kgu-ke-ha) // Ketsahalo ya ho kgoka: ho teneha kapa ho tenoa. e bokahodimo (mokokotlo) bo mmala o motsho le mapheo a nang le matheba a masweu ha e tshehadi e ka ba le mmala o mosoothoana. /bon. faith/ Ketso ya ho kgoloa: ho ba le tumelo ya. 0/ (bap. ho etsa kopano ya ntho tse ngata ka ho atametsa mmoho haholo. ho ba lekgoba. Dikgoitimohlaka/ (mm. (mm. Katametso ya ntho tse ngata e bakang bommoho. Kgoleho (kgu-le-haw) /bondage/ Ketso ya ho holeha: boemo ba ho ba motshoaruwa. /bon. (bap. ho hula kapa ho theola tholoana hodima sefate bakeng sa ho ja. dikgokahanyo/. 211 . ho utloisa bohloko ka diketso tse tenang. Kgokahane (kgu-ka-ha-ni) /coherent/ E nang le ponahalo kapa boemo ba kopanyo kapa kgokahanyo. ka pitseng. ho ba ditlamong kapa ntloanatshoana. sebaka sa mobu o nonneng bakeng sa ho jala le ho lema. Kgokolotso (kgu-ku-luts-aw) /collective picking up/ Ketso ya ho kgokolotsa: ho nka matlakala kapa dithole fatshe. dinqanqana le diphoofotsoana tse ding tsa metsing. Kgolo (kgu-law) /harvest of fruits/ Ketsoya ho kgola: ho tlhotlhora ditholoana sefateng. tumelo). (bap. Kgolo (kgaw-law) /believe. dikgoiti/. /bon. Kgolo (kgu-lu) /big/ E sebopeho se setenya. (bap. seka lenaka. /bon. kopanya). kopanyo). cohesion/ Ketso ya ho kgokahanya: mokgoa wa kopanyo ka ho etsa ntho tse fapaneng ntho e le nngwe. (bap. Kgokanaphiri (kgu-ka-nap-hi-ri) /unity/ Boemo ba ho etsa dintho ka sehlopha. Tsholla. (bap. e imelang ka lebaka la botenya kapa bophara. se sephara kapa e nang le chebahalo e phahameng. Khoitinyane) Kgoka (kgu-ka) /bore.

Mael. Mael. Motsoalle wa hlooho ya kgomo: motho eo emong anang le kamano e ntle haholo ya bokgotsi. adhesion/ Ketso ya ho kgomathela: ho mamarela ka mora ho thetsana le ntho e itseng. Kgolokgotheha (kgu-lu-kgu-te-ha) /stumble/ Ho thekesela ka baka la ho hakoa. kgala. Ho boka dikgomo: ho dumedisa. Kgolokgotheho (kgu-lu-kgu-te-haw) /stumbling/ Ketso ya ho kgolokgotheha: thekeselo e bakoang ke thelliso kapa khako. Makgolokoe/ (bap. ho dumellana le se ngotsoeng bukeng ya bibele. Kgomathetso (kgu-mat-he-tso) /welding. /bon. Mael. Ho opa kgomo lenaka: ho bua se nepahetseng kapa se utloahalang. kgopjoa). Sekgomathetsi. binding/ Ketso ya ho kgomathetsa kapa ho kopanya mmoho dintho tse itseng. (bap. Mael. Ha ho kgomo ya boroko: ha ho motho ya dumelletsoeng ho ja feela ntle le ho sebetsa. (bap. ho kgopjoa kapa ho thellisoa ke ntho eitseng. Kgopa. Lepotlapotla le ja podi. kapa ho wela. ka baka la ho hakoa kapa ho thula lejoe kapa ntho e itseng fatshe. o keke o fuwa feela ntle le ho sebetsa. Kgomo ya lebese ha e itsoale: hangata ngoana ha a futse motsoadi. Ho lahleheloa ke taolo ya motsamao. Mael. dikgomo/ Mael. Mael. Kgolokoe (kgu-lu-kwe) /crab/ Mofuta wa phoofotsoana ya metsing e jewang. Kgomathetse (kgu-ma-the-tse) /attached. motho ka dipuo: motho o tshoaroa ka dipuo tsa hae ho seo a se entseng. Ha le fete kgomo le je motho: kgomo e ka teloa ya neheloa bakeng sa ho lopolla motho. haholo tshepe. kapa ho wela. cheseletso). Lekgoloa). e ruuwang. e kgonang le ho phela naheng ka nako tse ding. Kgomo ha e fuleloe: ha ho ditshenyehelo ho ruwa kgomo. Mael. Mael. e manaka kapa e chitjana le mohatla. Lebitla la kgomo ke molomo: kgomo ha e shoele ha e patoe lebitleng empa e ya jewa. Kgomo ha enye bolokoe kaofela: motho ha a tlameha ho bua makunutu le ditaba tsohle tsa hae. e tsamayang ka lekeke. Kgolokgotha (kgu-lu-kgu-tha) /drip/ Ho batla ho wela. Kgomo e tshoaroa ka dinaka. Kgomathetsa (kgu-mat-he-tsa) /adhere. /bon. Kgomo ya boroko: motho ya botsoa haholo. Ho ba modumedi. Ho hokahanya ntho tse pedi kapa tse fetang moo. ka baka la ho hakoa kapa ho thula lejoe kapa ntho e itseng fatshe. Kgomathela (kgu-mat-he-la) /adhesive/ E mamarelang ha e thetsana le ntho enngwe: eo boemo ba yona bo bakang ho tshoarana ka ho mamarela ntle le ho tloha ha bobebe. kgoakgoathelo). e maoto a mane. mamarela. Kgomo ha di na motloha pele: katleho ha e bakoe ke ho ba wa pele. e maoto a tsheletseng a hlabang. bind. Mael. Kgomathelo (kgu-mat-he-law) /adhesiveness. glue/ Ho kopanya mmoho ka tsela e itseng. Tahlehelo ya motsamao ka lebaka la ho kgopjoa ke ntho e fatshe. ho tshepa hore se buuwang se tla etsahala. Kgolokgotho (kgu-lu-kgu-thaw) /dripping/ Ketso ya ho kgolokgotha: boemo ba ho batla ho wela. KGOMO 212 . Kgomatheloa (kgu-mat-he-lwa) // Boetsuwa ba ho kgomathela. Mael. Lekholokoe). lesisitheho le ja kgomo: ho se potlakele dintho ho tlisa katleho. (bap. Mael. (bap. Mael. Sekgoba. qamathela.212 Kgoloa (kgaw-lwa) /to believe/ Ho dumela thero ya lentsoe kapa seo Modimo a se bolelang. kganathela). Kgomo (kgo-mu) /cattle/ Enngwe ya diphoofolo tsa hae. (bap. (bap. DIKGOMO. weld. mamareloa). qamathelo. joined/ Bokgale ba ho kgomathetsa. lekgala) (mm. kgoakgoathela.

Ho bontsha tsebo kapa boqhetseke ba ntho e itseng. ka molomo. sello sa kgomo e tona e itokisetsang ho loana le dipoho tse ding. Kgonahala (kgaw-na-ha-la) /possible/ Hoa boemo: boo holeng bobebe ho bo fihlella kapa ho bo phetha. Kgonya (kgon-ya) /roar. Kgono (kgaw-naw) /snoring/ Ketso ya ho kgona: ho hema ka thata. kgunu). (bap. Bokgoni). 213 . Ho phethisa se batloang. ho itokisetsa ho reka thepa ntle le ho lefa hofeta chelete e teng. bokgoni). (bap. Kgonathile (kgu-nat-hi-le) /budgeted/ Bokgale ba ho kgonatha. (bap. qoqotho le mmetso. Lentsoe le nepahetseng haholo ke “kgono” hofeta “kgong” le ha ho na le batho ba sebedisang lentsoe “kgong” dibakeng tse ding tsa Basotho. borokong. lekgonatha. (mm. poloko). Ho bontsha tsebo kapa boqhetseke ba ho etsa ntho e itseng. ho hema ho bakoang ke ho se robale hantle kapa ke lefu le itseng la mmopo. Mohl. qoqotho le mmetso. Kgongwana (kgo-ng-wa-na) (khongoana) /deceived/ Boemo bo fosahetseng bo bakang hore motho a itebale. Kgonatho (kgu-nat-ha) /budget/ Ketso ya ho kgonatha: tshebediso ya chelete ka ho lekanya se tlamehang ho rekoa ntle le ho sebedisa hofeta chelete e teng. seo se ka fihlelloang kapa seo se ka etsahalang ntle le bothata. ho itokisetsa ho reka thepa ntle le ho lefa hofeta chelete e teng. ka molomo. Kgono (kgaw-naw) /ableness/ Ketso ya ho kgona kapa ho bontsha bokgoni: ho tseba ho etsa ntho e itseng hantle.213 Kgomo (//) /beef/ Nama ya phoofolo e joalo. (bap. ho hema ho bakoang ke ho se robale hantle kapa ke lefu le itseng la mmopo. kgong). Kgono bakeng sa tshebediso). (bap. capable/ Ho tseba ho etsa ntho e itseng. Kgonahatsa (kgaw-na-ha-tsa) /make possible/ Ho etsa hore tabatabelo e batloang e phethahale ka tsela e itseng. bokgonatha. Kgono (kgu-nu) /pumkin handle/ Mohele wa mokopu. /bon. Kgonahatso (kgaw-na-ha-tso) /possibility making/ Ketso ya ho kgonahatsa: ho etsa hore tabatabelo e batloang e phethahale ka tsela e itseng. Kgona (//) /able. Ha o qala ho sebetsa o tlameha ho kgonatha pele o fumana moputso wa hao. boloka). moo/ Ho lla hoa poho ya kgomo. Kgong (kgo-ng) // (sheb. borokong. Bongata ba batho ba batsho ha ba na nako ya ho kgonatha joalo ka makgowa. Boitebalo). dikgono/ Tlh. (bap. Mael. Kgonatha (kgu-nat-ha) /to budget/ Ho sebedisa chelete ka ho lekanya se tlamehang ho rekoa ntle le ho sebedisa hofeta chelete e teng. Kgona (kgaw-na) /snore/ Ho hema ka thata. (bap. Kgonahatsoa (kgaw-na-hats-wa) /achieved/ Boetsuwa ba ho kgonahatsa. bokgoni). Kgonahalo (kgaw-na-ha-law) /possibility/ Ketso ya ho kgonahala ho etsa hore boemo bo itseng bo etsahale ntle le bothata. phihlello ya monyetla kapa ketso e batlong ho phethahatsoa. Phethiso ya se batloang. Ho ya le kgongoana hodimo: ho itebala kapa ho lebala kotsi e kannang ya etsahala ka ho se natse kapa ho lebala. Kgonahetse (kgaw-na-he-tse) // Bokgale ba ho kgonahatsa.

ho utloisa bohloko ka diketso kapa dipuo. fury/ Ketso ya ho kgopeha: ho utloa bohloko ka baka la ho kgentshoa. (bap. Kgolokgotha. Kgopama (kgu-pa-ma) /to be cruel/ Ho bontsha bokgopo. ho utloisoa bohloko ka baka la bobe ba diketso tsa motho emong. ka baka la ho hakoa kapa ho thula lejoe kapa ntho e itseng fatshe. seka leballo. Leleng la masapo a tshireletsang 214 . Bokgopo) Mohl. (bap. Kgopo (kgaw-paw) /cruel/ E pelompe. ho se be le kgauhelo kapa kutloelo bohloko. Kgopo (kgu-paw) /rib/ Lesapo. Makgopo/. le kopaneng le lesapo la mokokotlo. Kgopamisoa (kgu-pa-mi-swa) // Boetsuwa ba ho kgopama. Kgopeha (kgu-pe-ha) /infuriated/ Ho utloa bohloko ka baka la ho kgentshoa. Kgopi e rahoa ke monono: motho ya hlokang teboho kapa ya nyedisang mothusi wa hae. ho hloka mohau. ho hlokisa monate pelong. (bap. sello sa kgomo e tona e itokisetsang ho loana le dipoho tse ding. Kgopjoa (kgup-jwa) /dripped/ Boetsuwa ba ho kgopa: ho ba boemong ba ho wiswa kapa ho batla ho wela. e sa utloeleng bohloko. ho hlokisa monate pelong. /bon. dikgopane/ Kgopeha (kgo-pe-ha) /dripping/ Ketsahalo ya ho kgopa: e batlang ho diwa ka baka la ho hakoa kapa ho thula lejoe ka leoto. ho utloisoa bohloko ka baka la bobe ba diketso tsa motho emong. Kgopeho (kgo-pe-haw) // Ketso ya ho kgopeha: thulano le lejoe ka leoto. Kgopiso (kgo-pi-saw) /infuriation. Kgopisa (kgu-pi-sa) /infuriate/ Ho etsa hore motho a kgene. e hlahisang le ho bontsha tlhokeho ya setsoalle. e hlokang mohau le lerato. Kgopamisitsoe (kgu-pa-mi-sits-we) // Bokgale le boetsuwa ba ho kgopama Kgopamiso (kgu-pa-mi-so) /causing cruelty/ Ketso ya ho kgopamisa: ho etsa hore motho kapa ntho e be kgopo kapa e hloke mohau. ho utloisa bohloko ka diketso kapa dipuo. dikgopi/ (bap. Kgopamile (kgu-pa-mi-le) /cruel/ Ketsahalo ya ho kgopama: e bontshang bokgopo kapa kgopamo. hlahafela). Kgopamisa (kgu-pa-mi-sa) /to cause to be cruel/ Ketsiso ya ho kgopama: ho etsa hore motho kapa ntho e be kgopo kapa e hloke mohau. (bap. Mael. Kgopamela (kgu-pa-me-la) /to be cruel against/ Ketsetso ya ho kgopama: ho etsetsa bokgopo kgahlanong le. hlabehisa). boholo. exasperation/ Ketso ya ho kgopisa: ho etsa hore motho a kgene. Kgopeho (kgu-pe-haw) /infuriation. le koahetseng dikahare tsa phoofolo kapa motho. Bohloko ba maikutlo. Kgopjo (kgup-jaw) /stumbling. /bon. ebile e jewa joalo ka nama. lerutle. dash/ Boetsuwa ba ho kgopa. tsie). kgopisa). ponahalo ya lehloyo ka diketso kgahlanong le. ditshila tse fumanoang mmeleng wa motho ya sa toleng kapa ya tshabang metsi. Kgopamelo (kgu-pa-me-law) /cruelty against/ Ketso ya ho kgopamela: pontsho ya bokgopo kgahlanong le. kgentsha. ho ba pelompe. mooing/ Sello sa kgomo ya poho. E kgopjoa e le maoto mane: mang le mang a ka etsa phoso ho sa natsoe boemo ba hae ba borui. Batho ba ditoropong ba na le kgopamo e kgolo kgahlanong le diphoofolo. (bap. Mael. (bap. bofutsana. Kgopja (kgup-ja) /stumble. ho lesa botho kapa mohau kgahlanong le. dashing/ Ketso ya ho kgopja. Kgopamo (kgu-pa-maw) /cruelty/ Boemo ba ho ba kgopo. e diketso tse hlaha. kgolokgotheha). Rora) Kgopa (kgo-pa) /drip/ Ho batla ho wela. /bon. ketso ya ho kgopama kapa ho hloka mohau le lerato. Kgopane (kgaw-pa-ni) /body dirt/ Tshila ya mmele.214 Kgonyo (kgon-yaw) /roaring. Kgopi (kgo-pi) /grasshopper/ Mofuta wa tsie e hlooho e kgolo ya naheng. bonyane kapa bohlale ba hae. kapa ho wela.

lehlakoreng la pelo le matshoafo. Kgopolo (//) /assumption. ho fedisa lehola ka mohoma kapa kgarafu. Kgorohelo (kgu-ru-he-law) /sudden attack/ Ketso ya ho kgorohela: phutuhelo kapelenyana. /bon. reminding/ Ketso ya ho hopotsa: ho etsa hore monahano o tshiretseng kelellong o kgutle. le setono sa masiba a motsu haholo. morenana) /bon. hanghang. Makgosatsana/. Kelello) Kgopotso (kgu-pu-tso) (khopotso) /reminder. ho etsa setshoantsho bokong kapa kelellong. presumption/ Ketso ya ho akanya kapa ho lekanya ka ho nahana hore ketso kapa ketsahalo e ka tsela e itseng empa ho se joalo. monna mofumahadi. Ho ya ka makgoro ha se ho lahlana: ho arohana ha ho bolele hore batho ba keke ba hlola ba kopana hape. Mael. ngoana boreneng kapa ya tsoaletsoeng moreneng e motona. Kgorula (kgaw-ru-la) /last born/ Ngoana ho fela lapeng. motho e motona ya laolang naha kapa motse. boteng ba chai masimong. /bon. Kgoroana (kgu-rwa-na) /pigeon/ Mofuta wa nonyana ya leloko la letsibana. Kgoroho (kgu-ru-haw) /sudden attack/ Ketso ya ho kgoroha: phutuhelo kapelenyana. kgofola). Kgotha (kgut-ha) /scrape/ Ho tlosa joang kapa ditlamatlama tse ka hodima mobu. Kgoshane (kgo-sha-ne)(khoshane) /bad mouth smell/ Ho bohla kgoshane: ho ba le monko o mobe. mehopolo/ (mm. (bap. Kgoroana (kgu-rwa-na) // Kgoro e nyane. kgirila. Puke). ho futuha kapa ho hlasela ka potlako e kgolo. hanghang. Dikgoroana/ (mm. Makgosana/ Kgosatsana (kgo-sa-tsa-na) /princess/ Moradi wa morena kapa mofumahadi. Dikgoro/ (bap. phutuho kapa tlhaselo ka potlako e kgolo. tsela etsoang hara thaba kapa dilomo. Kgoroheloa (kgu-ru-he-lwa) /attacked/ Boetsuwa ba ho kgorohela. leeba) (sheb. Kgora (kgu-ra) /abundance/ Boteng ba dijo tse ngata. dikgopotso/ (bap. Empa ha e le “kgosana” le “kgosatsana” ba di sebedisa nako e ngata. Dinonyana) Kgoroha (kgu-ru-ha) /attack suddenly/ Ho futuha kapelenyana. /bon. Khoroana). Kgosana (kgo-sa-na) /prince/ Mora wa morena. (bap. kguruha). Kgorohetsoe (kgu-ru-he-tswe) /attacked/ Boetsuwa le bokgale ba ho kgorohela. /bon. eo hangata e tholahalang naheng hofeta pela hae. Kgorohela (kgu-ru-he-la) /to attack suddenly/ Ho futuha kapelenyana. o bohale o hlahang molomong. ho futuha kapa ho hlasela ka potlako e kgolo. tlhokahalo ya tlala. Dikgopolo. matsibolo). 215 . /bon. Lekgalo). Hangata Basotho ba Borwa ba sebedisa lentsoe “morena” bakeng sa “kgosi”. (bap. Khopolo). /bon. (bap. nala) Kgoro (kgaw-raw) /outlet/ Sebaka seo ho tsuwang ho sona sehlabeng kapa thabeng. kgofula. Kgopolo (kgu-pu-law) /remembrance. Makgosi/ Tlh. Dikgoroana/ (bap. motho ya okametseng ka borena e motona. e hlooho e nyane. Dikgora/ (bap. phutuho kapa tlhaselo ka potlako e kgolo. recall/ Ketso ya ho hopola: ho tlisa monahanong le maikutlong. Kgosi (kgo-si) /king/ Ntata kgosana le kgosatsana. ngoana wa morena e motona. ngoana morena le mofumahadi e motshehadi. Kgorohetse (kgu-ru-he-tse) /attacked/ Bokgale ba ho kgorohela. /bon.215 dikahare tsa mmele le bonahalang haholo nqa ya sefuba. Leebakgoroana. Bokgorula/ (bap. (mm. /bon. /bon. /bon. dikgopo/. motho eo eleng wa ho qetela ka tlhaho baneng babo. Morena. bosio ba bofume. Makgopo. haholo ka mora ho bohla. sehopotso). ngoana boreneng kapa ya tsoaletsoeng moreneng e motshehadi.

ho tlosa ntho e mamaretseng ka tsela e itseng. ho bua puo e etsang hore motho a nke mohato kapa bohato. ho bua puo e etsang hore motho a nke mohato. Tlh. ho bebofaletsa bohloko ba pelo kapa moya ka dipuo kapa mantsoe a thobang maikutlo. 216 . Kgothaletsa (kgut-ha-le-tsa) /encourage/ Ho susumetsa ho etsa ketso e itseng. Kgotho (kgut-hu)/exclamation: sudden entering/ Lekgotsa le supang kapa le bontshang ho kena monyako ka ho kgothometseha hanghang. O keke wa kgothola mabele mmokong.216 Kgotha (kgaw-tha) /to touch with/ Ho thetsa ka ntho e itseng ka tsela e tenang ya etsoang joalo. ya hara tsietsi. Tahlehelo ya taolo ya motsamao ka baka la ho kgopjoa. Kgothalla (kgut-hal-la) /persist/ Ho latella ho etsa ketso e itseng le ha ho le thata. (mm. Tem. (bap. consoled/ Boetsuwa ba ho kgothatsa. Ho ba makgatheng a ho batla ho wela. Kgothometseho (kgut-hu-me-tse-haw) // Ketso ya ho kgothometseha: ho sututseha ntle le ho sututsoa. Kgothatso (kgut-hats-aw) /consolation. ka mora bothata. Kgothallo (kgut-hal-law) /persistance/ Ketso ya ho kgothalla: ho latella ho etsa ketso e itseng le ha ho le thata. Batho ba bangata ba kgetha lentsoe “thoso” hofeta “kgotho”. mokgoa wa ho ba le matla a ho etsa se itseng ntle le letsoalo kapa ho nyahama. Kgotholo (kgut-hu-law) /detachment/ Ketso ya ho kgothola kapa ho ntsha ntho e itseng ho enngwe. Lentsoe “kgotho” le tsoa ho leetsi “kgothometsa” eleng ho tsamaya kapa ho kena ka ho kgothometseha. sebete). Kgothomeditsoe (kgut-hu-me-di-tswe) // Boetsuwa ba ho kgothometsa. Mohl. Kgothometseha (kgut-hu-me-tse-ha) // Ketsahalo ya ho kgothometsa: ho sututseha ntle le ho sututsoa. ho tlosa ntho e mamaretseng ka tsela e itseng. Mohl. (bap. ho ba le sepheo se sa tsitsinyeheng sa ho fihlella boemo bo itseng le ha ho le thata. Kgothomeditse (kgut-hu-me-di-tse) // Bokgale ba ho kgothometsa. Kgothalo (kgu-tha-law) /courage/ Boemo kapa ketso ya ho kgothala: ho tsoelapele ntle le tshabo. inspirited. Kgothaletso (kgut-ha-le-tso) /encouragement. empa o ka a pola. Thoso). Kgothometso (kgut-hu-me-tso) // Ketso ya ho kgothometsa: tshututso ka sepheo sa ho diela. Kgothola (kgut-hu-la) /detach/ Ho ntsha ntho e itseng ho enngwe. Ho ntsha poone seqong sa yona. Rona re qetile ho kgothola poone seqong. Kgothometsa (kgut-hu-me-tsa) // Ho sututsa ka sepheo sa ho diela. Ho ba boemong ba ho batla ho wela. Kgothatsoa (kgu-tha-tswa) /encouraged. Kgothatsa (kgut-ha-tsa) /console. ho ba le sepheo se sa tsitsinyeheng sa ho fihlella boemo bo itseng le ha ho le thata kapa ho sa kgonahale. Mohl. Matla a pelo le maikutlo. Kgothetse (kgo-the-tse) /inspired. ho bebofaletsa bohloko ba pelo kapa moya ka dipuo kapa mantsoe a thobang. inspire/ Ho ba boemong ba tshutshumetso: ho thola morolo wa ho etsa ketso e itseng. Ho lahleheloa ke taolo ya motsamao ka baka la ho kgopjoa. Ho tlosa poone seqong sa yona. dilligent/ E bontshang kgothatso: ya sebetsang ka tsela e bontshang morolo ka mora ho joetsoa ditaba tse monate kapa tse kgothatsang. Keneng o kgotha mosetsana eo! Tlohela ho nkgotha hle monna! Kgothala (kgut-ha-la) /encouraged. inspire/ Ho bua mantsoe a monate ho motho ya mahlomoleng kapa ya lahlehetsoeng. inspiration/ Ketso ya ho kgothaletsa: ho susumetsa ho etsa ketso e itseng. Ke eo motho a fihla a re kgotho monyako a sa kokota le ho kokota. ho fumana matla a ho tsoelapele ka ho fuwa mantsoe a monate. ho bua mantsoe a monate ho motho ya tsietsing. khothalo). inspiration/ Ketso ya ho kgothatsa: ho bua matsoe a monate ho motho ya mahlomoleng kapa ya lahlehetsoeng.

gratify/ Ketsetso ya ho kgotsofala: ho etsa hore motho a thabele se etsahalang kapa se buuwang. (bap. /bon. dumelang). Kgotsofalo (kgaw-tsaw-fa-law) /gratification. kgutso). Kgotsofatsoa (kgaw-tsaw-fats-wa) // Boetsuwa ba ho kgotsofatsa. (bap. Kgotsofatso (kgaw-tsaw-fa-tsaw) /satisfaction/ Ketso ya ho kgotsofatsa: ho etsa hore motho a thabele se etsahalang kapa se buuwang. ho bua ka ho hoeletsa ka baka la ho kgalema kapa ho tshoha. tribunal/ Sebaka kapa moaho moo ho tshoareloang nyewe teng. Makgotla/. 0/. gratified/ Bokgale le ketsahalo ya ho kgotsofatsa: e boemong bo thabetseng sephetho sa ketso kapa ketsahalo. Kgotla (kgu-tla) /men’s meeting place/ Sebaka seo banna kapa batho ba batona ba robang monakedi le ho tshohla ditaba tsa bona teng. kananelo ya sephetho sa ketsahalo kapa puo e hlahisoang. Kgotso (kgaw-tsaw) /greetings!/ Tumediso e bontshang hore ntho di lokile. fashion/ Mokgoa kapa ketso ya ho etsa dintho ka tsela e sa tloaelehang kapa e bontshang boqhetseke. (bap. tsoelopele ka mosebetsi o itseng le ha ho le boima. Kgotlella (kgo-tlel-la) /persevere/ Ho tsoela pele ka ho etsa ketso e itseng le ha ho le thata. Kgotsofatsa (kgaw-tsaw-fa-tsa) /satisfy. (bap. boteng ba tshebedisano mmoho le kutloano. (bap. kapa dikgohlang. lekgotla). /bon. Mael. Lentsoe lena le sebedisoa ka phetako hangata: Mohl. kapa tumediso e supang hore ha ho komang. Ho phaphatha kgotso: ho etsa hore maemo a be setloaeding mme ho se be le ntoa kapa dikgohlang. dumela!). Kgothotsoe (kgu-thu-tswe) /detached/ Boetsuwa le bokgale ba ho kgothola. Kgotsofala (kgaw-tsaw-fa-la) /content. mamella) Kgotlello (kgo-tlel-law) /perseverence/ Ketso ya ho kgotlella hara mathata ho le boima. Kgotsong (kgo-tso-ng!) /greetings all!/ Lentsoe le sebedisoang ho dumedisa batho ba bangata ka nako efe kapa efe. Sebopeho sa kgotso. Kgoto (kgo-to) /huge home rat/ Mofuta wa tadi e kgolo ya hae. (bap. Kgothotse (kgu-thu-tse) /detached/ Bokgale ba ho kgothola. ho ananela sephetho sa ketsahalo kapa puo e hlahisoang. Mael. Mael. lekgotsa). ho kgotlakgotla. phethahatso ya lerato pakeng tsa sechaba. Pontsho ya moaparo o mocha wa 217 . Sebaka sa ho rarolla ngangisano. Moro kgotla ha o okoloe: boemo ba ho beha ditaba pepeneneng ntle le ho patoa. lebodi. Ho bopa kutloano. mamello). moaho oo batho ba qosoang ba ahloleloang teng. Ho rena hoa toka le phethiso ya molao. kgotha). Mowa kgotla ha a tsekisoe: ?? Kgotla (kgaw-tla) /provoke/ Ho phephetsa ka ho kenya monoana kapa thupa sethong seseng sa mmele. Kgotla (kgu-tla) /court. Kgotsong!/ (bap. happiness/ Ketso ya ho kgotsofala: pontsho ya motlotlo le kamohelo ya se etsahalang le se buuwang. e senyang haholo. e mohatla o molelele. /bon. Kgotsa (kgu-tsa) /exclaim/ Ho makala kapa ho makalla ka ho phahamisa lentsoe. kgoana). Kgotsofetse (kgaw-tsaw-fe-tse) /satisfied. Kgotlo (kgaw-tlaw) // Ketso ya ho kgotla: phephetso ka ho sunya monoana kapa thupa sethong seseng sa mmele. tadi. Tlh. Dikgoto/ (bap. Kgotso (kgaw-tsaw) (khotso) /peace/ Boteng ba kgutso le tlhokeho ya dintoa. toka. lerata le dipuo. Kguba (kgu-ba) /style. /bon. Kgotsi (kgo-tsi) /a friend/ Theneketso ya mokgotsi. (bap. ho thabela se buuwang kapa se etsahalang. qaka. happy/ Ho bontsha motlotlo kapa kamohelo ya se tsoa etsahala.217 Kgothometsoa (kgut-hu-mets-wa) // Boetsuwa ba ho kgothometsa.

/bon. bokgubetsoana). Kgukgumetsoa (kgu-kgu-mets-wa) // Boetsuwa ba ho kgukgumetsa. (bap. dikgukgune/ (mm. (bap. 218 . Dikguba/ Tem. Kgukgunetsoe (kgu-kgu-ne-tswe) // Boetsuwa le bokgale ba ho kgukguna. Kgukgumeditsoe (kgu-kgu-me-di-tswe) /covered/ Boetsuwa ba ho kgukgumetsa. Kgukguneloa (kgu-kgu-ne-lwa) // Boetsuwa ba ho kgukgunela. se phelang metsing kapa naheng. “fashion” ka ho le bitsa “feshene” ha Sesotho se na le lentsoe la sona eleng “kguba”. Kgukgumetsa (kgu-kgu-me-tsa) /cover/ Ho koahela ka ntho e itseng hore ntho e se bonoe kapa e se bonahale. Kgudu. Khukhune). waylaying/ Ho tsamaya ka ho noanya tlasa ntho e itseng. bokgubedu bo sa tlalang kapa bo sa loelang. bofubedu). Kgubetsoana (kgu-bets-wa-na) /of a female: light redish/ Hoa motho e motshehadi: ya mokgubedu bo hlakileng ka mmala. Kgukgumetso (kgu-kgu-me-tso) /covering/ Ketso ya ho kgukgumetsa: koahelo ya ntho kapa motho bakeng sa ho pata kapa ho tshireletsa bokantle. Kgukgune (kgu-kgu-ne) /terrorist habitat or camp/ Sebaka sa sekgukguni: moo ho dulang dikgukguni teng. Kgukgunelo (kgu-kgu-ne-law) /an ambush/ Ketso ya ho kgukgunela: noanyetso ntle le ponahalo. mapheo le setono se kopantseng masiba a masootho. Kgukguna (kgu-kgu-na) /ambuscade. Thaha-khube. /bon. Kgukgunetse (kgu-kgu-ne-tse) // Bokgale ba ho kgukguna. ho hlasela ntle le ho bonoa. Kgubetsoana (kgu-bets-wa-na) /pink/ Ya mmala wa thunthuru ya sefate sa perekisi. Kgudu (kgu-du) /tortoise/ Mofuta wa sehahabi se kgaketla e thata eo se itshireletsang ka yona nakong tsa kotsi. se tsamayang ka lenama le leholo. bokgubedu. (bap. Kgumama (kgu-ma-ma) /kneel down/ Ho beha lengole kapa mangole fatshe. (bap. Kgukgunne (kgu-kgun-ne) /ambushed/ Bokgale ba ho kgukguna. noanyetsa). (bap. /bon. KGUBE (KHUBE) Kgubedu (kgu-be-du) /red. sekolopata). ho hlasela ntle le ho bonoa. e phelang ka dikokoanyana mmoho le peo. Kgukgumeditse (kgu-kgu-me-di-tse) /covered/ Bokgale ba ho kgukgumetsa. Kgube (kgu-be) (khube) /Southern Red Bishop/ Mofuta wa Nonyana e fumanoang haholo bakeng tse metsi tse nang le joang bo boholo. Dikgube/. e fumanoang haholo makgabeng pela dinoka. (bap. Thaha-khubelu). Ho koahela bakeng sa ho tshireletsa kgahlanong le. redish/ E mmala wa madi. e masiba a hlooho a makgubedu. Kgukgunela (kgu-kgu-ne-la) /ambush/ Ketsetso ya ho kgukguna: ho noanyetsa ntle le ho bonoa.218 sejoalejoale. sekgukguni). bokatlase bo botsho. noanyetso). (mm. lehae la dikgukguni. Batho babang ba sothofatsa lentsoe.

ho rata kapa ho hlompha ntho hofeta tekanyo. masiba a mokokotlo a masootho. Kgumameloa (kgu-ma-me-lwa) /worshiped.219 Kgumame (kgu-ma-me) // Bokgale le ketsahalo ya ho kgumama: e kapa ya beileng mangole fatshe. Kgutlelano (kgu-tle-la-naw) /reconciliation/ Ketso ya ho kgutlelana: poelano ka mora qhoebeshano. Thato e fetang tekanyo ya ntho e itseng. Kgumamisa (kga-ma-mi-sa) /cause to kneel down/ Ketsiso ya ho kgumama: ho etsa hore ntho kapa motho a kgumame. e phelang ka dikokonyana mmoho le dithotse tsa dimela. Kgutlelo (kgu-tle-law) /backsliding/ Ketso ya ho kgutlela: poelo mokgoeng le diketsong tse mpe tsa kgale. Kgutla (kgu-tla) /return/ Ho boela moo o tsoang teng. Kgunoana (kgu-nwa-na) /of a female animal: dark red/ Hoa phoofolo e tshehadi: e mmala o mokgubedu bo lefifi. Kgunong (kgu-no-ng) /of a male animal: dark red/ Hoa mmala wa phoofolo e tona: e mmala o mokgubedu bo lefifi. Kgumamela (kgu-ma-me-la) /to worship/ Ketsetso ya ho kgumama: ho rapela Modimo kapa motho ka ho otla ka lengole fatshe. ho boelana ka mora qhoebeshano. kutloano ka mora toantshano. Kgunong (kgu-no-ng) /maroon. Kgumamela (kgu-ma-me-la)/of war: tough one/ Hoa ntoa: e thata. o mokgubedu o batlileng o ba mosootho. Kguso (kgu-so) /weaning/ Ketso ya ho kgusa: tlohediso ya ho nyanya letsoele. ho dumellana ka mora phapang. Ho loana ntoa ya kgumamela: ho loana ntoa e kgolo ka bokgabane. revered/ Boetsuwa ba ho kgumamela. tesediso ya ho anya letsoele. Dikgupa/. le mapheo a maphatshoa. Kgumamiso (kgu-ma-mi-saw) /causing to kneel down/ Ketso ya ho kgumamisa: ho baka kapa ho etsa hore motho a kgumame. tumellano ka mora diphapang. Kgutlelo ya Seeiso matekoaneng ha re e rate bohle. Mael. ho ya morao. dark red/ Hoa mmala: o bokgubedu bo lefifi haholo. ho utloana ka mora ho loantshana. /bon. ho lesedisa namane kapa ngoana letsoele. sesupo sa ho rata tumelo e itseng ya sedumedi. Mohl. ho lesedisa namane kapa ngoana letsoele. Kgupa (kgu-pa) (Khupa) /Denham's Bustard/ Mofuta wa Nonyana e kgolo. Kgumametsoe (kgu-ma-me-tswe) /worshiped/ Boetsuwa ba ho kgumamela. Kgutlelana (kgu-tle-la-na) /reconcile/ Ho ba mmoho ka mora ho qoaketsana. Ketsetsano ya ho kgutlela. ya otlileng ka lengole fatshe. KGUPA (KHUPA) Kgusa (kgu-sa) /wean/ Ho etsa hore ngoana kapa namane e tlohele ho anya lebese. e fumanoang haholo dithoteng tse tletseng joang le dibaka tsa temo. Kgumamelo (kgu-ma-me-law) /worship/ Ketso ya ho kgumamela: ho beha lengole fatshe bakeng sa borapedi. Kgutlela (kgu-tle-la) /backslide/ Ho boela mokgoeng o mobe wa kgale. Kgumametse (kgu-ma-me-tse) /worshiped/ Bokgale ba ho kgumamela. Hobaneng batho ba sebedisang dithethefatsi ba na le kgutlelo? 219 . e boima. e masiba a bokatlase le a molala a masweu.

/bon. 220 . Kgutsa (kgu-tsa) /calm. Kgutsanehisong (kgu-tsa-ne-hi-saw-ng) /orphanage/ Sebaka seo ho dulang dikgutsana teng. Kgutshoane (//) /of domestic animal: small/ Phoofolo tsa hae tse nyane joalo ka nku. (bap. /bon. kgutshoane). Mohl. makgutsana/. Kgutlisoa (kgu-tli-swa) // Boetsuwa ba ho kgutlisa. Kgutshoanyane (kguts-hwan-ya-ne) /in short. (Bap. /bon. calm/ Ketsiso ya ho kgutsa: ho etsa hore modumo kapa lerata le fele.220 Kgutlisa (kgu-tli-sa) /send back/ Ho etsa hore se adingoeng kapa se kadimiloeng se ye ho monga sona. Kgutsisa (kgu-tsi-sa) /pacify. Dikgutsanakgutse/. Dikgutsanakgudu/ Kgutsanakgutse (kgu-tsa-na-kg-tse) /ultimate orphan/ Motho kapa ngoana ya hlokang batsoadi bohle le ba habo ka botlalo. Kgutlisetso (kgu-tli-se-tso) /reject/ Ketso ya ho kgutlisetsa: ho isa ntho e sa lokang moo e tsoang teng. Dikgutlotharo/. moaho kapa ntlo ya dikgutsana. thola). serapa kapa lentsoe. motho ya hlokang bahabo. ho hana ka ho isa ntho e rekiloeng kapa e fanoeng morao. ( : ) Ntja: ke phoofolo ya hae. decline. modumo o mongata. ho etsa hore motho a hloke ba habo kapa e be kgutsana. Kgutsana (kgu-tsa-na) (ho tlosa kgutsana) /orphan ceremony/ Moetlo wa Basotho wa ho etsa mosebetsi wa bana kapa ngoana ya hlokaheletsoeng ke motsoadi kapa batsoadi. Kgutliso (kgu-tli-saw) /return/ Ketso ya ho kgutlisa: ho etsa hore se adingoeng kapa se kadimiloeng se ye ho monga sona. reject/ Ho isa ntho e sa lokang moo e tsoang teng. Dikgutshoane/. Kgutlisetsa (kgu-tli-sa-tsa) /rebuff. kgutshoanyane). tse bontshang boraro ka sebopeho. Kgutlo (kgu-tlaw) /full stop/ Letshwao la sebopeho puo le bontshang ho emisa hoa polelo. Ho isa ntho e itseng morao moo e tsoang teng. sephethephethe le tshubutlellano. briefly/ Ka tsela eo eseng telele haholo. podi. /bon. silent. ketsiso ya ho kgutla. motho ya hlokang mme le ntate. kolobe le tse ding tse ruuwang tse hlokang bophahamo kapa mmele o molelele. /bon. ho etsa hore motho a hloke ba habo kapa e be kgutsana. Kgutsanehisa (kgu-tsa-ne-hi-sa) /to orphan/ Ho etsa hore motho a hloke motsoadi kapa batsoadi. ka tsela e kgutshoane kapa ka bokgutshoanyane. ho fela hoa sephethephethe le tshubutlellano. Mohl. (bap. feeloana). tse tharo ka mahlakore. Kgutlo (//) /the return/ Ketso ya ho kgutla: ho bateng ka mora ho nyamela. Kgutsanehiso (kgu-tsa-ne-his-aw) /orphanage/ Ketso ya ho kgutsanehisa: ho etsa hore motho a hloke motsoadi kapa batsoadi. Kgutsanakgudu (kgu-tsa-na-kgu-du) /orphan/ Ngoana ya hlokaheletsoeng ke mmae le ntatae. /bon. dikgutsana. e hlokang bophahamo ba mmele. dikgutsanehisong/ Kgutshoane (kguts-hwa-ne) /short/ E hlokang bolele ba mmele. quiet/ Ho thola hoa modumo kapa lerata. Lelomolo la ho hlaba kgutshoane kapa kgomo le ho rathola joala bakeng sa ngoana ya lahlehetsoeng ke motsoadi kapa batsoadi. ho etsa hore sephethephethe le tshubutlellano di emise. Kgutsana (kgu-tsa-na) /orphan/ Motho ya hlokang motsoadi kapa batsoadi. (. Kgutlotharo (kgu-tlaw-tha-ru) /triangle/ E nang le mahlakore a mararo. ho hana ka ho isa ntho e rekiloeng kapa e fanoeng morao. Kgutloana (kgu-tlwa-na) /colon/ Letshwao leo ka mora lona le bontshang ho hlalosa lentsoe kapa polelo e tlileng pele ho lona. Ho isa ntho e itseng morao moo e tsoang teng. 0/. ka ho akaretsa ditaba ka tsela eo eseng telele. /bon.) (bap. Kgutsiso (kgu-tsi-saw) /pacification/ Ketso ya ho kgutsisa: phediso ya lerata. Ketsiso ya ho kgutla.

Kgutsufatsa (kgu-tsu-fa-tsa) /abbreviate/ Ho etsa hore lentsoe. ho lebisa leihlo ka ho se natse haholo. hauhela=khauhelo. quiet. kgaoletso). Dikhadiko/ (bap. habela=khabelo. quitness. Khadiko (kha-di-kaw) /frying. braai/ Ketso ya ho hadika: ho besa nama kapa sejo ntle le ho sebedisa metsi kapa ho tshela metsi. habela). Khabeletso (kha-be-le-tso) /hastiness.221 Kgutsitse (kgu-tsi-tse) /calm. letsolo. hohola=khoholo. besa). sephethephethe le tshubutlellano. Kgutsufaditsoe (kgu-tsu-fa-di-tswe) /abbreviated/ Boetsuwa ba ho kgutsufatsa. Kgutso (kgu-tso) /harmony/ Boteng ba kgotso e phethahetseng. tholo). “Kh” e sebedisoa joalo ka “Kg”. hula=khulo. Hatsetsa=khatsetso. hofola=khofolo. Haba=khabo. Khabeshe (kha-bi-shi) /cabbage/ Mofuta wa moroho o holang ka ho etsa kotola e chitjana. 221 . Khadimo (kha-di-maw) /lightning. haste/ Ketso ya ho habeletsa: ho tsamaya ka potlako. grinding/ Ketso ya ho haila: ho sila poone. hotetsa=khotetso. (bap. modumo. haste/ Ketso ya ho haba: ho tsamaya ka matjato bakeng sa ho ya bona kapa ho sheba ketsahalo e itseng. haela=khaello. kgotso). ho nyenyefatsa ditlhaku tsa lentsoe. ho ba le tlhotlholetso. Ketso ya ho kgutsa. ho sheba ntle le botio. aftermath/ Ketso ya ho hahlamela: ho ba le tshutshumetso nthong e itseng. silent/ E boemong ba kgutso. hiba=khibo. Kh (kh) // Sehlongoapele seo hangata se thatafatsang maetsi a qalang ka tlhaku “H” ho a etsa mareho/mabitso. dikhabeshe/ Khabo (kha-baw) /hurriness. Khaello (kha-el-law) /shortcoming. (bap. Mohl. (bap. insufficiency/ Ketso ya ho haella: ho ba nyane hofeta kamoo ntho e hlokahalang kapa e batloang. Kgutso (kgu-tso) /calm. nyenyefatso ya polelo kapa puo e telele. Kgutsufaditse (kgu-tsu-fa-di-tse) /abbreviated/ Bokgale ba ho kgutsufatsa. kgaoletsa). Kgutsufalo (kgu-tsu-fa-law) /shortening/ Ketso ya ho kgutsufala: nyenyefatso ya sebopeho sa bolelele le bophahamo. e bokantle bo botala le bokahare bo bosoeu. ho ba nyane ka bolelele kapa bophahamo. flaw/ Bofokodi ba motho: se bakang hore motho a hloke matla a ho tshetleha mabaka. Kgutsufala (kgu-tsu-fa-la) /shorten/ Ho ba kgutshoane ka sebopeho. Khaello (kha-el-law) /inadequacy. (bap. mabele kapa sejo se itseng ho etsa phofo kapa sejothollo. qamaka). lehadima). (bap. Khailo (kha-il-aw) /granulation. /bon. peace. Kgutsufatso (kgu-tsu-fa-tsaw) /abbreviation/ Nyenyefatso ya ditlhaku tsa mantsoe. bofokodi). ho tsamaya kapele. Khabanyo (kha-ban-yaw) /slight look/ Ketso ya ho habanya: ho sheba ntho kapa motho ka ho se shebisisi hantle. Kgahlamelo). Khadikiso (kha-di-ki-so) /scary eye signs/ Ketso ya ho hadikisa: ho sotha mahlo kapa ho se be mahlong ka baka la letsoalo kapa tshabo. boemo bo nang le kgotso: bo hlokang morusu kapa bokudi. silence/ Boteng ba kgotso: tlhokahalo ya lerata. (bap. polelo kapa puo e be nyane ka sebopeho. drawback. jj. (bap. Kgutsufatsoa (kgu-tsu-fats-wa) // Boetsuwa ba ho kgutsufatsa. hela=khelo. habanya=khabanyo. scarcity. (bap. hoanta=khoanto. Ka Sesotho sa naha ya Lesotho. thundering/ Ketso ya ho hadima: ho bonesa hoa maru nakong tsa dipula tse matla. Se bakang hore motho a se kgone ho etsa se itseng. E hlokang lerata. hulanya=khulanyo. /bon. (bap. Khahlamelo (kha-hla-me-law) /effect. haella=khaello. Khabelo (kha-be-law) /vegetable cutting/ Ketso ya ho habela: ho poma moroho hore o be dikotoana bakeng sa ho pheha. qekotsa. qekotso. Tem. hadima=khadimo.

Tlh. Ho se kgeme mmoho. coersion/ Ketso ya ho hapeletsa: mokgoa wa ho etsa hore motho emong a etse ketso ntle le boikemisetso. Ho “khapha” le ho “hlatsa” ke mantsoe a mabedi a bontshang ketsahalo tse fapaneng. (bap. (bap. sutha kapa ho tsitsinyeha. anger/ Ketso ya ho halefa: bohale bo boholo haholo. kganyetso). ho ba le moya wa Modimo. Khakollo (kha-kul-law) /disconnection/ Ketso ya ho hakolla: ho etsa hore ntho tse kopaneng di lokolohe. ho bua ka ho phahamisa lentsoe ka baka la ho kgena. dikhamakhamane/ (mm. Khako (kha-kaw) // Ketso ya ho haka: ho beha letsoho hodima lehetla la motho emong. se ka sebedisoang joalo ka moriana wa mala ha se kopantsoe hantle. ho se fane ka tumello. boemo ba diketso tsa semoya. ho hosha ka bokatlase ba mmele. Lentsoe le nepahetseng haholo ke “khakollo” hofeta “hakollo”. puo. khama-khamane. refusal/ Ketso ya ho hana: ho se batle ho etsa ntho e itseng. (bap. triumph/ Ketso ya ho hapa: ho hlola ntoeng. tloaelo le boemo ba ho ba mohanyetsi. ho nka ka ntoa kapa dikgoka. /bon. ho hokela ka thapo kapa ketane. ho hana ho nka taelo. Khanelo (kha-ne-law) /revoking. roll around/ Ketso ya ho harela: ho pota mmele ohle kapa karolo. Khapo (kha-paw) /victory. kgamakgamane). Tlh. ho lokisa phoso. Khanyetso (khan-ye-tso) /contradiction. mokgoa le tloaelo. Khalefo (kha-le-faw) /wrath. ho etsa hore motho a kgene haholo. ho etela sebaka kgafetsa kapa nako le nako. hakollo). mokga. haholo matsoapong kapa dithabeng. Khalaletso (kha-la-le-tso) /hallowedness/ Ketso ya ho halaletsa: ho etsa motho a halalele. kwata). ho noa moriana kapa metsi a nang le moriana ka sepheo sa ho ntsha nyoko kapa ho hlatsoa mala. ho hlatsa). tlholo). conquest. Kharelo (kha-re-law) /wrapping. sehlopha kapa mokgatlo omong. Khanello (kha-nel-law) /barring/ Ketso ya ho hanella: Ho dula sebakeng ka ho se batle ho tloha.222 Khakhabo (kha-kha-baw) /creeping. ho ba nqa tsohle kapa sebakeng se itseng sa mmele ka ho thatela. Khapeletso (kha-pe-le-tso) /force. ketsiso ya ho halalela. Khalalelo (kha-la-le-law) /holiness/ Ketso ya ho halalela: boemo ba ho ba le moya o halalelang. ho nka ka mahahapa. Khano (kha-naw) /denial. Khalefiso (kha-le-fi-so) /fury/ Ketso ya ho halefisa: ho baka bohale bo boholo. Khamakhamane (kha-ma-kha-ma-ne) /rumex laceolatus/ Semela sa naha. ho hloka thabo ka ho bua ka bohale. kgaso). (bap. ho dika ntho e itseng. /bon. (bap. (bap. Khanano (kha-na-naw) /incompatebility/ Ketso ya ho hanana: ho se dumellane ka ketso. ho hana taelo kapa ntlha kemo ya. ho ba kgahlanong le. resistance/ Ketso ya ho hanyetsa: Ho se dumellane kapa ho se tsamaisane le. crawling/ Ketso ya ho hahaba: ho tsamaya ka mpa. Khakollo (kha-kul-law) /correction/ Ketso ya ho hakolla kapa ho thusa ho fana ka karabo e nepahetseng bakeng sa potso. kolobetso). refusal/ Ketso ya ho hanela: Ho thibela motho kapa ntho ho etsa ketso e itseng. ho bontsha bosio ba monyaka ka diketso le dipuo tse itseng. Khanyetso (kha-nye-tso) /opposition/ Ketso ya ho hanyetsa: mokgoa wa ho etsa diketso le dipuo tse kgahlanong le motho. (bap. 222 . dikhapeletso/ Khapha (kha-pha) /to vomit voluntarily/ Ho hlatsa ka maikemisetso. Khamo (kha-maw) /milking/ Ketso ya ho hama: ho ntsha lebese letsoeleng.

Khibo (khi-baw) /touch game/ Ketso ya ho hiba: Ho thetsa motho ka letsoho ebe ya thetsang o wa baleha hofihlela le yena a thetsoa. ho bolaya ka ho kopakopanya ditho tsa mmele. Khenakheno (khi-na-khi-naw) /meddlesomeness. selomong. ho tadima se ka morao. ho diela moaho fatshe. ho bakela kutloelo bohloko. (bap. o bontshang boikonko. Khaso (kha-saw) /broadcasting/ Ketso ya ho hasa ditaba: ho phatlalatsa diketsahalo tsa tikoloho ka sealemoya. Khoanto (khwa-ntaw) /marching/ Ketso ya ho hoanta: motsamao wa batho ba bangata o potlakileng. ho lebisa molala le hlooho morao. wela). Ho latella ho phethahatsa boemo bo itseng. (bap. Khemeselo (khe-me-se-law) /panting/ Ketso ya ho hemesela: ho hema haholo ka mora ketsahalo e tshosang kapa ka mora ho loana kapa ho matha haholo. benumbing/ Ketso ya ho hatsetsa: ho etsa kapa ho baka hore motho kapa ntho e hatsele haholo. tloaelo ya ho bua hampe ka mokga o mong ka sepheo sa ho phomella. hlopa). (bap. clemency. Ho etsa papapadi ya dihibo. ho isa dibakeng tse ngata tse fapaneng. (bap. mercy/ Ketso ya ho hauhela: ho utloela bohloko ka ho etsetsa ketso e itseng. lengopeng kapa letsoapong. reteleho). pheteletso). Kheleho (khi-li-haw) /sliding/ Ketso ya ho heleha: ho wa hoa mobu. Khatikelo (khat-hi-ke-law) /severing/ Ketso ya ho hatikela: ho otla ka ho lematsa ha bohloko ka ho hata le ho rahaka. sehatsetsi). thelefishini kapa lesedinyana. Khaulo (kha-u-law) /poignance/ Ketso ya ho haula: Ho utloisa bohloko ka baka la boemo kapa ketsahalo e etsahalang ho motho. Khetlo (khe-tlaw) /turning back/ Ketso ya ho hetla: Ho sheba morao. 223 .223 Kharolo (kha-ru-law) /devouring/ Ketso ya ho harola: ho hlasela ka ho ntsha dinama. (bap. mohoanto). Khoatallo (khwa-tal-law) /persuit/ Ketso ya ho hoatalla: ho latella ka sekgahla. Khoatallelo (khwa-tal-le-law) /in persuit of/ Ketso ya ho hoatallela: Ho sala morao ka mokgoa oseng motle. ho ama kapa ho thetsa motho ka tsela e tenang ka ho pheta ketso eo. Khemo (khe-maw) /inhilation. kgaso). Khauhelo (kha-u-he-law) /mitigation. Lentsoe le nepehatseng ke “khaso” hofeta “kgaso”. Tlh. Khasanyo (kha-san-yaw) /dispersal/ Ketso ya ho hasanya: ho isa hohle ka bongata. Khelo (khe-law) /mowing/ Ketso ya ho hela: ho poma joang. perspiration/ Ketso ya ho hema: Ho ntsha le ho kenya moya ka nko. (bap. mokgoa wa ho bua hantle ka mokga kapa sehlopha sa heno le ha ho hlokahala bonnete. irksome/ Ketso ya ho henahena: phetako ya ho hena: tshokodiso ya motho ka ho mo tshoara tshoara ka makgetlo. /bon. Motsamao wa batho ba ipelaetsang kapa ba tletlebang. mahlomola). mongolo o kgethehileng. mehoanto/ (bap. (bap. ho bontsha bophelo ka ho phefumoloha. Khoamiso (khwa-mi-so) /solidification/ Ketso ya ho hoamisa: Ho etsa hore lero kapa mafura a thatafale. Khatiso (kha-ti-so) /signature/ Ketso ya ho hatisa: ho ngola ka mongolo o qollang ya ngolang. majoe kapa mafika thabeng. Motsamao wa masole. (bap. ho hlasela ka ho sebedisa meno a bohale. Kheletso (khi-lets-aw) /demolition/ Ketso ya ho heletsa: Ho dia kapa ho isa fatshe ka sepheo sa ho senya moaho. ho faola mohloa. Khatsetso (kha-tse-tso) /glaciation. phefumoloho). Khasakhaso (kha-sa-kha-saw) /propaganda/ Ketso ya ho hasahasa: ho bua hampe ka mokga kapa mokgatlo o itseng ka sepheo sa ho phomellisa mokga wa heno.

le ho tobetsa dikonopo tse ka mahlakoreng. Khoriso (kho-ri-saw) /effacement. Tem. Batho babang ba kgetha ho sebedisa lentsoe “khoeletso” bakeng sa “khoelehetso” ho ya ka dibaka kapa tulo. raising/ Ketso ya ho hodisa: Ho eketsa ka boholo. food ramnants removal/ Ketso ya ho horisa: ho tlosa masalla a dijo. Khoeletso (khwe-le-tso) (khoelehetso) /yelling. ho eketseha hoa kelello ka baka la dilemo tse phetsoeng. toejana (mouse). Khonyelo (khon-ye-law) /shrinkage/ Ketso ya ho honyela: Ho etsa hore ntho e be nyane ka sebopeho. kgopolo bakeng sa tshebediso). kgolo). kopanyo). ho etsa manane le lethathama (microsoft excel. ho lla hoa ntja kapa phoofolo e tshoanang le yona. Khonyetso (khon-ye-tso) /contraction. Khonsarete (khon-sa-re-te) /concert/ (sheb. ho nyenyefatsa ka tsela e itseng. Khokahanyo (khu-ka-han-yaw) /amalgamation/ Ketso ya ho hokahanya: Ho etsa hore dibaka di kopane. Diletsa). shrivel. /bon.224 Khobo (khu-baw) /brink of boiling/ Ketso ya ho hoba: ho ba makgatheng a ho bela hoa metsi. ho etsa hore dintho tse itseng di be mmoho tlasa taolo e le nngwe. ho etsa modumo wa metsi a batlang ho bela. temalo kapa kotsi e itseng ya boko. (bap. pitseng kapa sejaneng. korosetina) (sheb. 224 . /bon. Khomputha (komp-yut-ha) (khomputhara) /computer/ Enngwe ya disebediosa tsa sejoalejoale se akgang ka sefahleho (monitor). ho kopanya. setlanyi (keyboard) le bokoana (CPU). Khoriana (kho-ri-ana) /accordion/ Seletsa se ratoang ke Basotho haholo se letsoang ka ho sarolla bokahare ba sona bo bakang moya. Kholofatso (khaw-law-fa-tso) /disability. Khotetso (kho-te-tso) /ignition/ Ketso ya ho hotetsa: Ho etsa hore mollo o tuke. Timiti bakeng sa tshebediso). microsoft access) le dintho tse ding tse ngata. bohola. ho ngola (microsoft word). Khodiso (kho-di-saw) /rearing. Khoehlo (khwe-hlaw) /hand waving/ Ketso ya ho hoehla: ho phahamisetsa letsoho ka sepheo sa ho dumedisa kapa ho bitsa. (bap. ho phahamisa lentsoe bakeng sa ho batla thuso. Kholo (khu-law) /growing/ Ketso ya ho hola: Ho eketseha hoa mmele ka bolelele kapa botenya.(bap. lakabetso). ho hopola. ho etsa hore ntho e be kgolo. botenya kapa bolelele. shouting/ Ketso ya ho hoelehetsa: mokgoa wa ho phahamisa lentsoe haholo ka baka la ho bitsa motho kapa ntho e itseng. ho etsa hore lelakabe le be teng. rora. se sebedisoang ho etsa ntho tse ngata ka ho fetisisa seleseng tse kenyeletsang ho hatisa. paralysing/ Ketso ya ho holofatsa: Ho etsa hore ntho kapa motho a hlolehe ho sebedisa setho sa mmele. puruma). bophara. dikhomputha. kapa kelello ka baka la bokudi. ho beha dintlha. Khobulo (kho-bu-law) /barking/ Hoa ntja: ketso ya ho hobula: ho etsa modumo kapa sello sa khalefo kapa bohale ba ntja. ka letsoho kapa ntho e itseng. Khopolo (khu-pu-law) /remembrance/ (sheb. shrinkage/ Ketso ya ho honyetsa: ho etsa hore ntho e be nyane. dikhomputara/. dikhoriana/ (bap. upbringing. (bap. ho nyenyefatsa boholo ba ntho.

/bon. Kibana (ki-ba-na) /blocked/ Ketsahalo ya ho kiba: e thibaneng lesoba la metsi. e tala ka mmala. wena? Ebe ba kile ba utloa ka tsa lefu la Mugabe? Re kile ra utloana nna le yena. sa kgoho kapa nonyana. phetako ya ho hula. Kibolla (ki-bul-la) /unblock/ Ketsollo ya ho kiba: ho tlosa ntho e etsang hore metsi a hlolehe ho phalla kapa ho tsoa lesobeng. Boemo ba ho hloloa ke moroalo kapa thoto e ngata. /bon. ya kapa ba entseng se itseng nako e fetileng. Khukhumba (khu-khu-mba) /cucumber/ Mofuta wa semela se nale le melebo e hlahisang kotola. ho atametsa kapa ho hula ka ho sututsa nqa ya moetsi. Maime/ 225 . dikilana/ (bap. seka tjoto e mototsoana. Kile (ki-le) (kileng) (nkile) /I once. O kile wa tsamaya le batho ba dinokoane. Khulako (khu-la-kaw) /repeat pulling/ Ketso ya ho hulaka: Ho tosa ntho kapa motho hore a atamele. Meroho). hampe. Nna nkile ka bona moloi. wrangle/ Ketso ya ho hulahulana: boemo ba toantshano le ho se utloane. Khulakhulanyo). Boemo ba ho se nahane hantle. A o kile wa lahleha bophelong ba hao? O kile a bua ka taba ena. ho epolla sejalo ka ho se hula mobung mmoho le methapo ya sona. Mohl. Khulakhulano (khu-la-khu-lan-yaw)/dispute. Khulakhulo (khu-la-khu-law) /irksome pulling/ Ketso ya ho hulahula: ho tosa kapa ho hula motho ka tsela e sa kgotsofatseng. Kibano (ki-ba-naw) /blockage/ Ketso ya ho kibana: koalo ya lesoba la metsi. sa kgoho kapa nonyana. Kiba (ki-ba) /to stop leakage/ Ho etsa hore metsi a se ke a tsoa ka ho thiba lesoba. ho hula makgetlo a mangata. ho ntsha metsi ka ho tlosa se a thibetseng. eo hangata e sebedisoang ho etsa mofutsoela (salad).225 Khotsulako (kho-tsu-la-kaw) /repeat rooting out/ Ketso ya ho hotsulaka: boemo bo phethahaneng ba ho ntsha semela mobung mmoho le motloang wa sona. Ketso ya ho thatafalloa kapa ho hloloa. Khulakhulano tse pakeng tsa Thabo Mbeki le Jacob Zuma di tla fela neng?. Kilana (ki-la-na) /small gizza/ Setho sa mmele se senyane haholo. (mm. dikila/ (bap. Kila (ki-la) /gizza/ Setho sa mmele. (bap. seka sephutheloana. boikhulo). feud. kitsana). e etsang hore metsi a hlolehe ho tsoa. ho atametsa kapa ho hula ka ho sututsa nqa ya moetsi. Kichini (ki-chi-ni) (kitjhene) /kitchen/ (sheb. it once. Khukhubiso (khu-khu-bi-so)/of a trouser: dangling/ Ketso ya ho huhubisa kapa ho huhuba hoa seaparo. haholo mose kapa borikgoe bo boholo: boemo ba ho leketlela fatshe kapa ho thetsa fatshe ka lebaka la boholo ba seaparo. Mokgoro bakeng sa tshebediso). Khotsulo (kho-tsu-law) /rooting out/ Ketso ya ho hotsula: ho ntsha semela mobung. Dikhulakhulano/ Mohl. /bon. ho koala moo ho dutlang teng. se tshelang dijo tse koentsoeng tse boemong ba ho siloa. tloaelo ya ho qhoebeshana le ho se utloane ka dipuo. he or she once/ Eo ka letsatsi leleng e etsahetseng ka tsela e itseng. Ekare nako e ngata ho na le dikhulakhulano mekgatlong ya dipolotiki tsa Afrika. dikhukhumba/ (sheb. se tshelang dijo tse koentsoeng tse boemong ba ho siloa. kitsana). Khulo (khu-law) /pulling/ Ketso ya ho hula: Ho tosa ntho kapa motho hore a atamele. Ke mang ya kileng a bona mohlolo o tjena? Kimelo (ki-me-law) /heaviness/ Ketso ya ho imela kapa ho sitoa ke ntho e thata kapa e boima. seka sephutheloana. Kibo (ki-baw) /leakage stopping/ Ketso ya ho kiba: Ho etsa hore metsi a se ke a tsoa ka ho thiba lesoba. /bon. Kibollo (ki-bul-law) /unblocking/ Ketso ya ho kibolla: ho tlosa ntho e thibang phallo ya metsi lesobeng. /bon.

moikitlaetsi). “koanana” le “koa”. kwano. /bon. (bap. Batho babang ba bitsa sesebedisoa sena “kiribae”. Kitsana (ki-tsa-na) /gizza/ Setho sa mmele sa kgoho kapa nonyana. Kananelo ya monyaduwa. mokgoa wa ho nyenyefatsa kapa ho bebofaletsa moroalo kapa mathata. nqane) (mm. ho isa hlooho fatshe bakeng sa ntho e itseng. try/ Ho leka ho etsa ketso e itseng. Kitimediso (ki-ti-me-di-so) /leading to initiation school/ Ketso ya ho kitimetsa: ho etsa hore motho a ye lebollong pele ho nako. /bon. (bap. dikitsana/ (bap. ho rata ntho kapa motho ka tsela ya ho mo etsa modingoana. Kitlaetso (ki-tla-ets-aw) /an attempt/ Ketso ya ho kitlaetsa: boiteko ba ho etsa ketso e itseng. Kwa. Kinipitang (ki-ni-pi-ta-ng) /plier/ Sesebedisoa sa tshepe se sebedisoang bakeng sa ho tlama le ho tlamolla diboutu. ho tiisa le ho tiisolla ditshepe. bowing/ Ketso ya ho inama: ho isa hlooho fatshe ka sesupo sa ho hlompha kapa ho rapela. Kitimelo (ki-ti-me-law) /unplanned initiation school going/ Ketso ya ho kitimela: lebollo ntle le tumello ya batsoadi. Kwa). endevour. Kitlaetsoa (ki-tla-ets-wa) // Boetsuwa ba ho kitlaetsa. 226 . Mosebertsi wa kamohelo ya mosadi e mocha ya sa tsoa nyaloa. (bap. ho rata ntho kapa motho ka tsela ya ho mo etsa modingoana. Lentsoe lena. Kitlaeditse (ki-tla-e-di-tse) // Bokgale ba ho kitlaetsa. /bon. dikiribae. kwanono). Tlh. dikirifae/. boikitlaetso). (bap.226 Kimollo (ki-mul-law) /alleviation. mitigation. Koa (kwa) /there/ Lesupa le bontshang sebaka se hojana. Kinamo (ki-na-maw) /worship. Kgumamela). (bap. bowing down for/ Ketso ya ho inamela: ho kgumamela le ho rapela Modimo. Kgetho ya Basotho e nepahetseng ke: “koana”. Koae (kwa-i) (kwae) /bride’s welcome ceremony/ Lelomolo la Sesotho la ho amohela ngoetsi ka ho hlaba kgutshoane le ho rathola joala. Kitimela (ki-ti-me-la) /to go to initiation school suddenly/ Ho ya lebollong pele ho nako kapa ntle le tumello ya batsoadi. Kitlaetsa (ki-tla-etsa) /to attempt. kwale. Ntle le moo le sebedisoa ke Batswana le Bapedi. Koadisa (kwa-di-sa) (kwadisa) /to close perfectly/ Ketsiso ya ho koala: ho etsa hore motho a koale monyako kapa lemati hantle. mollification/ Ketso ya ho imolla: phokoletso ya bothata kapa boima. ho bontsha boikitlaetso ba ho etsa se itseng le ha ho le thata. (mm. Tlh. lebollo ka thato ya moetsi. kilana). dikinipitang/ Kiribae (kiri-bae) /wheelbarrow/ (sheb. /bon. phediso ya boima kapa bohloko. bolotsa. Koadisisitse (kwa-di-si-tse) // Ketsisiso ya ho koala. reverence. Kitimetsa (ki-ti-me-tsa) /cause to go to initiation school/ Ketsiso ya ho kitimela. kwana. Pakiso ya ho koala. se tshelang dijo tse koentsoeng tse boemong ba ho siloa ke ditho tsa yona. Koadisitse (kwa-di-si-tse) // Ketsiso ya ho koala. kwanana. Kirifae bakeng sa tshebediso). Kitlaeditsoe (ki-tla-e-di-tswe) // Boetsuwa le bokgale ba ho kitlaetsa. 0/. Ko (ko) /there. “ko” le sebedisoa haholo ke Basotho ba mabalane kapa metseng ya ditoropo. bolla). seka mokotla kapa sephutheloana. Kirifae (ki-ri-fae) (kiribae) /wheelbarrow/ Sesebedisoa se tshelang le ho jara ntho tse itseng ho tloha sebakeng seseng ho ya ho seseng. phokotso ya kotlo kapa kahlolo e thata. Kinamelo (ki-na-me-lo) /worshiping. over there/ Lesupa le bontshang sebaka se hojana. Koadiso (kwa-di-saw) /perfect closure/ Ketso ya ho koadisa: boemo ba ho koala lemati hantle.

Koalla (kwal-la) /incarcerate. bokoata. “kwat”. Koata ke leetsi molata kapa sothofatso ya lentsoe la seafrokanse. ho etsa hore sebaka se se kenoe kapa ho se fetoe. ketso ya ho etsa hore sebaka se se kenoe kapa ho se fetoe. Koakoa (kwa-kwa) /tomma hawk/ Mofuta wa sebetsa se bohale. “sulafalletsoe” kapa “hlokofala”. Mohl. leha koana kene ke batla ho dula nakoana. /bon.227 Koafa (kwa-fa) /guava/ Mofuta wa tholoana e kgubetsoana kapa tshehla. Kwana. dikoakoa/ (mm. confined. however / Le ha ho le joalo. /bon. (bap. le hofeta moo. leha koana ke sa dumellane le yona. Mane. kwano). seo ekareng selepe. ho lahleheloa ke setsheho. hooligan. impeded/ Ho ba boemong ba ho thibeloa ho ya sebakeng seseng. Koaretene (kwa-re-te-ne) // Chelete ya kgale haholo. Koalo (kwa-law) /closure/ Ketso ya ho koala: thibelo ya pulo ya monyako. se sebediosang bakeng sa ho loana. Ke utloile ka qeto e entsoeng. Koahelo (kwa-he-law) /covering/ Ketso ya ho koahela: ho beha sekoahelo hodima pitsa kapa ntho e koaheloang. dikoata/. kwano. Kwala). dikoafa/ (mm. kwanana. motho ya etsang diketso tsa bokoata: boemo ba koata kapa motho ya etsang diketso tse sa tsamaisaneng le sejoalejoale. Koatela (kwa-te-la) /to be angry for/ Ketsetso ya ho koata: ho koata bakeng sa. ho beha motho ya thotsoeng molato teronkong. dikoaretene/ (mm. ho kgukgumetsa ka sekoalo kapa sekoahelo. ho kenya chankaneng ka lebaka la molato o entsoeng. /bon. Koalletsoe (kwal-le-tswe) /incarcerated/ Boetsuwa le bokgale ba ho koalla. manene). (bap. ho beha motho ya thotsoeng molato teronkong. ho bontsha ho itshoaya phoso bakeng sa sebe se entsoeng. hoodlum/ Motho ya phelang sekgale. Koata (//) /to be angry/ Ho ba pelo e bohloko ka ho bontsha bohale. Koalla (kwal-la) /close for/ Ketsetso ya ho koala: ho etsa hore emong a se kgone ho kena ka ho koala lemati. remorse/ Ho bontsha masoabi ka ketso e mpe e entsoeng ke moetsi. kwafa). Koala (kwa-la) /close/ Ho etsa hore monyako o se bulehe. imprison/ Ho isa ntloanatshoana. Koano (kwa-nu) /over here/ Lesupa le bontshang ntho e haufinyane. Koallo (kwal-law) /incarceration. 227 . ya boleng ba nako eo. motho ya sa rutehang ebile a na le ketso tsa botlokotsebe. Koahela (kwa-he-la) /to cover/ Ho beha sekoahelo hodima pitsa kapa ntho e koaheloang. Koana (kwa-na) /over there/ Lesupa le bontshang sebaka se hojana le mmuwi. eo hangata e sebedisoang haholo ho etsa jeme ebile e ka jewa mmoho le letlalo la yona. Koalloa (kwal-lwa) (kwallwa) /incarcerated/ Boetsuwa ba ho koalla. (mm. (mm. Kwaretene). Lentsoe le kopanyang dipolelo ka ho bontsha phetoho ya maikutlo kapa ketsahalo. Koana nna mmuso wa kgethollo ke ne ke sa o rate le ha batho ba babang ba ho hopola. Tem. (mm. ntho e hona mona. sekoahelo). (bap. Koalletsoe (kwal-le-tswe) /barred. pela mmuwi kapa mmuiswa. ho hloka thabo le monyaka. Kwakwa). Koata (kwa-ta) /barbarian. “sulafalloa”. ho thibella bokeno. Koahlaha (kwa-hla-ha) /show regret. Ke tla tsamaya. ho kenya chankaneng ka lebaka la molato o entsoeng. ho kgukgumetsa ka sekoalo kapa sekoahelo. Lentsoe kapa mantsoe a nepahetseng a Sesotho ke “kgena”. although. Koalletse (kwal-le-tse) /incarcerated. Koana (kwa-na) /though. ho thibela bokeno ba monyako. ko) (mm. thibelo ya bokeno. confinement/ Ketso ya ho koalla: ho isa ntloanatshoana. /bon. eo bokahare ba yona bo nang le dithotse tse tshetshane. confine. ho se kgone ho fetela moo ho uwang teng. Kwalo). imprisoned/ Bokgale ba ho koalla. kwanono).

ho tlosa sekoekoe kapa sehoro. motho ya iketsang eka o rata emong empa ho se joalo. (bap. Tem. Kobola (kaw-baw-la) /to hit with a beak/ Ho otla ka mokobolo: ho lematsa ka molomo wa kgoho kapa nonyana. ha ho bolele hore ke Mosotho hobane mang kapa mang a ka apara kobo ese Mosotho. (bap. bo hlokang sekoekoe kapa makgutla. Ha ho thoe motho ke “leapara kobo”. se futhumalang ha se aperoe. Kobolla (ko-bul-la) /straighten/ Ho etsa hore ntho e otlolohe. Mael. Bokgale ba ho koata. bathong ba bangata. Mohato wa sehole. ho etsa sekoekoe. Koboloha (ko-bu-lu-ha) /straighten/ Ketsahalo ya ho kobolla: ho ba boemong bo otlolohileng. Kobo (ku-baw) /blanket/ Seaparo se sebedisoang bakeng sa ho robala. Tlh. bo hlokang sekoekoe kapa makgutla. obuobu). 228 . ho fedisa kobeho. Kobollo (ko-bul-law) /straightening/ Ketso ya ho kobolla: ho etsa hore ntho e otlolohe. Ke nta ya selomela kobong: lehlabaphio kapa sera. Kobusetse (ko-bu-se-tse) // Bokgale ba ho kobusela. Ketsollo ya ho koba. Lefu la phamokate ke koboanela. Kobusela (ko-bu-se-la) /to walk like a fool/ Ho tsamaya joalo ka obuobu: motsamao wa motho ya sa itekanelang kelellong ka baka la sebopeho sa hae sa mmele kapa bohloko ba hlooho. endemic/ Ketso e etsahalang hohle. Leapara kobo ke mokgabo puo feela. ho otlolla se kobehileng. kwatile). seaparo se boima sa boya. /bon. Koatisa (kwa-ti-sa) /to cause to be angry/ Ketsiso ya ho koata: ho etsa hore pelo e be bohloko ka ho bontsha bohale. Kobotse (ko-bo-tse) // Bokgale ba ho kobola. Koboanela (ku-ba-ne-la) /pandemic. Kobolo (kaw-baw-law) /beating with a beak/ Ketso ya ho kobola: tematso kapa kotlo ka mokobolo wa nonyana kapa kgoho. dinku mmoho le dinyamatsana tse ding le bakoang ke kokoanahloko e tshoaetsang ka lebaka la boya le dihlahisoa tsa diphoofolo tse joalo. Ketsahalo kapa boemo bo tummeng kapa bo atileng. Kobotsoe (ko-bo-tswe) // Boetsuwa le bokgale ba ho kobola.228 Koatile (kwa-ti-le) /acrimonious. Mofuta wa phoofolo e ruuwang. Lefu le tsoereng batho ba bangata. Koba (ko-ba) /bend/ Ho etsa hore ntho e se otlolohe. seaparo se sebedisoang sa ho aparoa ka sepheo sa ho thibela mohatsela kapa serame. Lentsoe le nepahetseng haholo la Sesotho ke ho “obutsa” hofeta “kobutsa”. ho fedisa kobeho. pokola). le ho panoa bakeng sa kariki. le ho etsa ditlhodisano tsa mojaho kapa masiasiane. ho tlosa sekoekoe kapa sehoro. Kobuselo (ko-bu-se-law) /foolish move/ Ketso ya ho kobusela: motsamao wa motho ya sa itekanelang kelellong. Koatola (kwa-tu-la) /horse/ Pitsi ha e hlalosoa ka motsamao wa yona. Koatsi (kwa-tsi) (kwatsi) /anthrax/ Lefu la dikgomo. dikoatola/ (bap. Kobutso (ko-bu-tso) /foolish walk/ Ketso ya ho obutsa: motsamao wa motho ya sa itekanelang kelellong ka baka la sebopeho sa hae sa mmele kapa bohloko ba hlooho. Motsamao wa obuobu. Mokobolo). haholo ba nku. (mm. e sebedisoang haholo bakeng sa ho kalangoa ha ho nkoa leeto. ho lahleheloa ke setsheho kapa monyaka. lebitso la pere kapa pitsi la semelo la Sesotho. Mohl. bakeng tse ngata. Kobutsa (ko-bu-tsa) /to walk foolishly/ Ho tsamaya joalo ka obuobu: motsamao wa motho ya sa itekanelang kelellong ka baka la sebopeho sa hae sa mmele kapa bohloko ba hlooho. ho otlolla se kobehileng. Koboloho (ko-bu-lu-haw) /straightening/ Ketso ya ho koboloha: ho ba boemong bo otlolohileng. ho hloka thabo le monyaka. angry/ E bontshang maikutlo a ho kgena le ho hloka monate pelong.

(bap. 0/.229 Kodi (ko-di) /defect/ Letheba le tshilafatsang setho sa mmele kapa mmele. pierce/ Ho etsa lesoba ka ntho e motsu. 229 . Koeetsa (kwe-etsa) /pond/ Sebaka sa noka moo metsi a emeng. pina ya ho itokisatsa ho loana kapa ho ya ntoeng. polao ya batho ba bangata ka lefu la sewa kapa ka tlhaselo ya diqhomane tse kgolo. Koebola (kwe-bu-la) /gore. (bap. ya molala. /bon. Kodumetse (ko-du-me-tse) /degenerated. Koeba (kwe-ba) /of a bull. thoebolo). dikodu/ (bap. koli-ea-malla). (bap. ho nyamela ka mokgoa oo sebopeho se kekeng sa hlola se bonahala hantle. ho lematsa ka lenaka. moo ho nang le ditlhapi kapa dibupuwa tsa metsi tse nyane. dikoditshana/ (mm. /bon. /bon. qoqotho). Kodiamalla (ko-di-ya-mal-la) /sad song. downturn/ Ketso ya ho kodumela: mokgoa wa ho ya tlase ho tsoa hodimo. KODUTSOKU (KOLUTSOKU) Koduwa (ko-du-wa) /calamity. dikodi/ (bap. Kodiyamalla. stab with a horn/ Hoa kgomo kapa phoofolo enang le manaka: ho ngoapa ka lenaka. dirge/ Pina e binoang ha ho na le ketsahalo e bohloko. ho ngoapa ka ho etsa lesoba kapa leqeba. ho ahlola motho ya fumanoeng molato. Koduwa (ko-du-wa) /disaster/ Boemo bo bontshang ho hloleha ho phethahatsa ketso e itseng bo soabisang. cataclism. degenerate. Kodutsoku (ko-du-tso-ku) (Kolutsoku) /Red-throated Wryneck/ Mofuta wa nonyana e phelang ka ho ja mothamo wa maroana. Koditshana (ko-dits-ha-na) /wild currant. Rhus divaricata/ Mofuta wa sefate se seputsoa seo hangata se melang thabeng le dilomong ebile makala a sona a sebedisoa joalo ka molamu kapa patsi . komello e aparetseng naha. e masiba a masootho bo kopantseng le bosweu mmoho le bokgunong. (bap. Koebo (kwe-bo) /fine/ Se fumantshoang motho ya molato: kotlo ya motho ya fumanoeng molato lekgotleng la dinyewe. Kodumelo (ko-du-me-law) /degeneration. tlholeho ya ho phethahatsa morero o moholo. goring/ Ketso ya ho koebola: ho etsa lesoba ka ntho e motsu. e etsang ntloana ya yona ka ho phunya sefate lesoba. (mm. ho ngoapa ka ho etsa lesoba kapa leqeba. Koebolo (kwe-bu-law) /piercing. qanthana). ketso ya ho nyamela ka mokgoa oo sebopeho se kekeng sa hlola se bonahala hantle. sekoebo). e hlahellang ho motho e motona haholo. Kodu (ko-du) /thyroid cartilage. matsoaitsoai le mefuta emeng ya dikokonyana. /bon. ho eba hoa ponahalo. adam’s apple/ Leshoetla la mmetso le bonahalang molaleng. languish/ Ho ya tlase ho tsoa hodimo. lebadi le sa hloekang mmeleng. letsha. kolitsana). Koeba (kwe-ba) /to fine/ Ho fana ka kahlolo. thoebola). pina ya banna ya paka-mahlomola. catastrophe/ Ketso e bohloko e hlahelang naha joalo ka moroallo wa metsi. Kodumela (ko-du-me-la) /downturn. /bon. sekodi). dwiddled/ E boemng ba ho kodumela kapa ho ya tlase le ho nyamela butle. Bokgale ba ho kodumela. Dikodutsoku/. enngwe ya setho sa mmele.

hlanohela). ho fetola maikutlo kgahlanong le tshepiso e entsoeng pejana. /bon. tebuka). ho qoba ho natsa motho. Kwekwetla). o phelang le naheng ka nako tse ding. Koena (kwi-na) /to be healthy/ Ho ba le mmele o phetseng hantle. kuena). Koenehela (kwi-ni-he-la) /hostile to. kwekwelete) ?? Koekoetla (kwe-kwe-tla) /avoid/ Ho qoba motho kapa ntho ka ho nka tsela enngwe. (bap. latola). /bon. o meno a mangata a bohale. kwekwelemao). o shahlileng. (bap. Koekoe ya morao e tloha le sepolo: motho ya etsang dintho ka lenama o fumana mathata kapa ha a fumane letho. puo. /bon. o letlalo le mahoashe. KOEKOELEMAO (KWEKWELEMAO) Koekoelete (kwi-kwi-le-te) // /bon. puo. Kweetsa). Koefa (kwe-fa) /sport horse/ Koatola e sebedisoang bakeng sa dipapadi joalo ka ho tlola. Dikoena/ (bap. Koefa (kwe-fa) /swanky move/ Ho tsamaya hoa koatola ha e ikonka. (bap. Koefisa (kwe-fi-sa) // Ketsiso ya ho koefa. (mm. Koekoetlo (kwe-kwe-tlo) /avoidance/ Ketso ya ho koekoetla: mokgoa kapa tloalo ya ho qoba motho kapa ntho ka ho nka tsela enngwe. ho fetola maikutlo kgahlanong le tshepiso e entsoeng pejana. Koenehelo (kwi-ni-he-law) /hostility towards/ Ketso ya ho koenehela: ketsetso ya ho koeneha: tloaelo ya ho ba kgahlanong le tshepiso e entsoeng pejana. Koena (kwe-na) // Theneketso ya Mokoena. o matla ebile o hloka bokudi. Koefa (//) /horse walk/ Ho tsamaya kapa ho hata ka ho ikonka joalo ka pere. le a masweu a bokatlase ba mmele. e fumanoang haholo dibakeng tsa dinoka. e maoto a makgutshoane. kwena. (bap. (mm. Koefiso (kwe-fi-saw) // Ketso ya ho koefisa. ho phahamisa leoto le ho etsa kguba kapa boqhetseke.230 Koeetsa (kwe-etsa) /swiming pool/ Sebaka sa lapeng kapa motseng seo ho sesoang ho sona. se monko o bohale o monate. Koekoe-lemao. dikoekoe/ Mael. Koekoe (kwe-kwe) (kwekwe) /Common Quail/ Mofuta wa nonyana ya naheng e ratoang haholo ke badisana. ebile se sebedisoa joalo ka moriana. Koefa (//) /to distribute in bulks/ Ho rekisa ka bongata kapa ka thoto. mokoena) (mm. Koena (kwe-na) /crocodile/ Mofuta wa sehahabi se phelang metsing a qanthana kapa noka. tlhanohelo). 230 . (mm. Kwekwetlo). karabo kapa ketsahalo e itseng. karabo kapa ketsahalo e itseng ka ho baleha kapa ho ba sio. ho qoba ho natsa motho. counter/ Ketsetso ya ho koeneha: ho ba kgahlanong le tshepiso e entsoeng pejana. /bon. dikoekoelemao/. Koena (kwe-na) /peppermint/ Mofuta wa semela se hlahang pela noka kapa koeetsa. dikoeetsa/ (mm. ho tsamaya joalo ka pere ya koefa. Koefisoa (kwe-fi-swa) // Boetsuwa ba ho koefa. ho fetola maikutlo kgahlanong le seo se neng se tlameha ho etsoa kapa ho buuwa. Koeneha (kwi-ni-ha) /perjure/ Ho fetohela puo kapa kano ya pele. Koekoelemao (kwe-kwe-le-mao) /Common Sandpiper/ Mofuta wa nonyana e masiba a bokahodimo ba mmele a mathokoa. dikoekoelete/ (mm.

Koetlisitsoe (kwe-tli-si-tswe) /trained/ Boetsuwa le bokgale ba ho koetlisa. Koetlisa (kwe-tli-sa) /train. Koeneng (kwe-ne-ng) /place of Mokoena/ Sebaka seo ho dulang Bakoena ho sona. kometso). Ho hapa kapa ho nkela ka sheshe. matha. (bap. ho fetola maikutlo kgahlanong le seo se neng se tlameha ho etsoa kapa ho buuwa. (mm. Kofello (kaw-fel-lwa) /of food: mixture/ Ketso ya ho kofella: ho ja ka ho kopanya mmoho le. (bap. (bap. Kofelloa (kaw-fel-lwa) /mixed/ Boetsuwa ba ho kofella. Mokoepa). Koentsha (kwe-nts-ha) /to make to swallow/ Ketsiso ya ho koenya: ho baka kapa ho thusa ho koenya kapa ho lahlela sejo nqa ya mmetso ho ya ka maleng. sarolla mesifa le ho phahamisa ntho tse boima. Kofelletse (kaw-fel-le-tse) /mixed with/ Bokgale ba ho kofella. (bap. e melang sefateng sa tholana e joalo. matha. exert/ Ho matlafatsa mmele mmoho le mesifa wa ona ka ho ikotlolla. qomatsi) (mm. koeeoko). Kometsa. Koetela (kwi-ti-la) /abduct. motho ya motona ya nang le tshobotsi e ntle. (bap. /bon. boithapoloso). (bap. Koenyo (kwen-yaw) /swallowing/ Ketso ya ho koenya: Ho lahlela se jewang ka molomong le ho se tsamaisa le mmetso ka thuso ya leleme. sarolla mesifa le ho phahamisa ntho tse boima. Koenya (kwen-ya) /swallow/ Ho lahlela sejo kapa se jewang ka molomong le ho se tsamaisa ka mmetso ka thuso ya leleme. batsi). Koenyeha (kwin-ye-ha) /edible/ Ketsahalo ya ho koenya: e kgonang ho theohela le mmetso ha bonolo. ho ja ka ho tsoaka le. boikoetliso. Koepa (kwe-pa) /sting/ Hoa noha: ho hlaba ka leleme. Koetelo (kwi-ti-law) /abduction. Koentsho (kwe-nts-haw) /to help swallowing/ Ketso ya ho koentsha: pako ya ho koenya kapa thuso ya ho koenya kapa ho lahlela sejo nqa ya mmetso ho ya ka maleng. Kwetela). (mm. exercised/ Bokgale ba ho koetlisa. Kwetelo). sebabole). excercised/ Boetsuwa ba ho koetlisa.231 Koeneho (kwi-ni-haw) /perjury/ Ketso ya ho koeneha: ho fetohela puo kapa kano ya pele. (mm. Koenne (kwin-ne) /healthy/ E nang le mmele o matla o phetseng hantle. ho fa chefu ka leino. kofellwa). (bap. Koepere (kwe-pi-ri) /pear/ Mofuta wa tholoana e mototsoana e nang le lero le monate. tatolo). Kwete). Koeyoko (ko-e-yaw-kaw) /curfew/ Nako ya pehelo ya ho kgetha motsamao wa batho kapa ho tsamaya ka dinako tse kgethiloeng ka baka la boemo ba morusu wa sebaka kapa naha. (bap. ho ja ka ho tsoaka le. Kofella (kaw-fel-la) /of food: to eat or mix with/ Hoa sejo kapa dijo: ho ja ka ho kopanya mmoho le. shobela). bokoete/ (bap. Koetlisoa (kwe-tli-swa) /trained. e lelemelang ha e nowa kapa e jewa. exertion/ Ketso ya ho koetlisa: tloaelo ya ho matlafatsa mmele mmoho le mesifa wa ona ka ho ikotlolla. hlafuna). (mm. 231 . dikoete. Koenyeho (kwin-ye-haw) /edibility/ Ketso ya ho koenyaha: boemo ba ho jeha kapa ho theohela le mmetso ha bonolo. Koetlisitse (kwe-tli-si-tse) /trained. Koete (kwe-te) /handsome male person/ Monna e motle haholo. exercise. moo ho busang kapa ho laolang Bakoena teng. Koepo (kwe-paw) /snake’s sting/ Ketso ya ho koepa: ho longoa ke noha ka ho kenya chefu ka leleme kapa meno. Koentse (kwi-ntse) /swallowed/ Bokgale ba ho koenya. Koetliso (kwe-tli-so) /exercise. hijack/ Ho nka motho kapa ntho e itseng ntle le tumellano. e jewang mmoho le letlalo la yona. hijacking/ Ketso ya ho koetela: khapo ka dikgoka kapa sheshe.

Kokelo (kaw-ke-law) /act of being still for/ Ketso ya ho kokela. eo boteng ba yona bo bakang lefu. /bon. eo hangata e sa bonahaleng ka leihlo. ka sepheo sa ho buleloa. germ. ntho e kgolo e tshosang. Kokela (kaw-ke-la) /to be still for/ Ketsetso ya ho koka: ho dula ntle le ho etsa letho. seka lero. e tshosang ya ditshomong. e fofang. ho sebetsa joalo ka mookamedi (bap. Kokamelo (ku-ka-me-law) /directorship/ Ketso ya ho okamela: Ho ba ka sehlohlolong sa ho laola boemo bo itseng. taolo). ho etsa mosebetsi wa mookamedi. sleeping song/ Ketso ya ho koietsa: ho etsa hore motho a robale. /bon. dikoko/. kapa dikgaketla. ho etsa hore boroko bo be teng ka ho etsa diketso tse itseng. e tshosang ya ditorong. Mofuta wa phoofotsoana. antigen/ Mofuta wa sebupuwa se senyane ka ho fitisisa. ho etsa hore boroko bo be teng ka ho etsa diketso tse itseng. /bon. Leroana. haholo ngoana.232 Kofi (ko-fi) /coffee/ Seno se chesang se entsoeng ka peo e haitsoeng ya dimela tse itseng. Sekgo Monoang 232 . /bon. a robale. Dikokoanyana/ DIKOKOANYANA. Koietsa (ko-i-etsa) /to lull/ Ho etsa hore motho. Serurubele Kgalabolokoe Kgalabolokoe. Setshosa bana. Enngwe ya lefapha la dibupuwa tse nyane. mme se qetelle se kodisa le ho bolaya phofu ya sona ha se sa alafjoe kapa se sa thibeloe. kapa maoto a mangata. phoofolo e kgolo. tse nang le masiba. virus/ Mofuta wa kokoanyana e nyane seka sebupuwa. dikofi/. Koko (//) /monster/ Phoofolo e kgolo. phathogen. eo boteng ba yona mmeleng bo atisang lefu kapa bokudi bo itseng ebang e sa phekoloe kapa e sa thibeloe. Kokoana (ko-kwa-na) /virus. KOKOANYANA Phepheng Notshi. okamela. dikokoana/. hahabang kapa e tsamayang. Koietso (ko-i-ets-aw) /lullaby. Ho robatsa. se bakang mafu le mahloko a fapaneng. Koko (ko-ko) /exclamation: knock knock!/ Lekgotsa le sebedisoang bakeng sa ho kena monyako. se fumanoang dithong kapa mmeleng wa ntho tse phelang. /bon. dikokoanahloko/ Kokoanyana (ko-kwan-ya-na) /insect/ Enngwe ya dibupuwa tse nyane. Koka (ko-ka) /still/ Ho dula fela ntle le ho etsa letho. Kokoanahloko (//) /bacteria.

/bon. paralyse/ Ketsiso ya ho kokobana: ho etsa hore setho sa mmele se honyele ka baka la bokudi kapa lefu le itseng. ho holofala ka baka la lefu le itseng. omelletse). eo bohale ba yona bo fokotsehileng. Kokobanya (kaw-kaw-ban-ya) /to shrinke. Kokobelo (kaw-kaw-be-law) /dwiddling/ Ketso ya ho kokobela: phello ya sekgahla sa ketso. Kokobanyoa (kaw-kaw-ban-wa) // Boetsuwa ba ho kokobana. ebb/ Ketsiso ya ho kokobela: ho etsa hore boemo bo itseng bo ebe kapa bo fele hanyane. e phelang haholo ka ho ja peo. dikokoi/. hanyane. recovered/ E boemong bo fokotsehileng: e felletsoeng ke sekgahla sa pejana. Kokobetsa (ko-ko-be-tsa) /wane. Kokoi (ko-koi) /Namaqua Sandgrouse/ Mofuta wa nonyana e masiba a masootho le mapheo a kopantseng metsero e mesweu le botsho. Seroalankgoana Seboba Seboko Monoang. (bap. Kokobela (kaw-kaw-be-la) /dwiddle. Kokobano (kaw-kaw-ban-yaw) /shrinkage/ Ketso ya ho kokobana: ho honyela hoa setho seseng sa mmele ka baka la bokudi kapa ho tsoa kotsi. haholo naheng ya Lesotho. ease. Nta Sekgo letsetse nta Kokobana (kaw-kaw-ba-na) /shrink/ Hoa setho sa mmele: ho honyela ka baka la bokudi kapa ho tsoa kotsi. 233 . phokotseho ya ketsahalo e itseng. subside/ Ho felloa ke sekgahla sa ho etsa ketso. Kokobane (kaw-kaw-ba-ne) /paralysed/ E omelletseng setho sa mmele ka lebaka la mohatsela kapa bokudi. Kokobetse (ko-ko-be-tse) /decreased. (bap. e bonahalang haholo bakeng tse hlokang difate. (bap. Kokobetsoa (ko-ko-be-tswa) // Boetsuwa ba ho kokobetsa. easening/ Ketso ya ho kokobetsa: ho etsa hore boemo bo itseng bo ebe kapa bo fele hanyane hanyane. e nang le ponahalo e honyetseng. Seboko Seboba Lerutle Tshitshidi.233 Ntshintshi/Tshintshi. loela). ikokobetsa). holofetse. Kokobetso (ko-ko-be-tso) /abatement. ho holofala setho sa mmele ka baka la lefu le itseng. tsutsubana). Kokobanyo (kaw-kaw-ban-yaw) /shrinkage/ Ketso ya ho kokobanya: ho etsa hore setho sa mmele se honyele ka baka la bokudi kapa lefu le itseng. ho fokotseha hoa ketsahalo e itseng. abate. (bap. e fumanoang Afrika e ka Borwa.

Ho dula ntle le ho etsa letho. (bap. ho atisa boholo ba setho sa mmele kapa sejo se phehiloeng. Kokomoru (ku-ku-mo-ru) /Cardinal Woodpecker/ Mofuta wa nonyana e tholahalang haholo Afrika e ka Borwa.234 KOKOI Kokolo (ko-ku-law) /skimming/ Ketso ya ho okola: ho tlosa bokahodimo ba ntho e metsi. Ha ke qeta ho noa joala. Ho baka ho dula fela ntle le ho etsa letho ka lebaka la thethefalo ya kelello. /bon. Ho dula feela ntle le ho etsa letho. seka lerumo. Nonyana ena e na le mefuta e mengata. ya hlokang morolo le matjato ka lebaka la ho dula feela ntle le ho etsa lethonyana. Kokolofitoe (kaw-kaw-law-fit-we)(kokolofitwe) /heron/ Mofuta wa nonyana e kgolo ya naha. Mohl. dikokolofitoe/. Kokololo (kaw-kaw-law-law)/exclamation: much better/ Lekgotsa kapa lentsoe le sebedisoang ho hlalosa boemo ba mmele ka ho bontsha tokafalo ka mora ketsahalo e itseng. Kokomalo (kaw-kaw-ma-law) /inactivity. ruruha). Kokomoha (ku-ku-mu-ha) /dilative. matjato le mafolofolo a mmele ka lebaka la thethefalo ya kelello. Kokomadiso (ku-ku-ma-di-saw) /sedativeness/ Ketso ya ho kokomadisa: boemo ba ho etsa hore motho a hloke morolo. e haelang ntloaneng tseo e di entsang mekoting ya difate. hibernation/ Ketso ya ho kokomala: boemo ba ho hloka morolo. inactive/ E dutseng feela ntle le mosebetsi. Kokomala (kaw-kaw-ma-la) /idle. /bon. idolent/ Ho hloka morolo. matjato le bophelo bo mafolofolo. Kokomatsa (ku-ku-ma-tsa) /sedate/ Ketsetso ya ho kokomala: ho etsa hore motho a hloke morolo. dikokomoru/. Kokomatso (ku-ku-mats-aw) /sedation/ Ketso ya ho kokomatsa: tlhokeho ya morolo. katiso ya setho sa mmele kapa sejo se phehiloeng. (bap. matjato le bophelo bo mafolofolo. e ntsho e nang le matheba a masweu mmoho le bokatlase bo bosweu le hlooho a makgubedu. Kokometse (kaw-kaw-me-tse) /idling. haholo lekoeba kapa leloapi. ho dula feela ntle le ho etsa letho. popomatsa). inertia. Tem. redundant. e maoto le molala o molelele. hoa re kokololo! Kokomadisa (ku-ku-ma-di-sa) /sedate/ Ketsiso ya ho kokomala: ho etsa hore motho a hloke morolo. matjato le bophelo bo mafolofolo. merung e teteaneng le dimela tse hlabang. KOKOMORU 234 . Kokomoho (ku-ku-mu-haw) /dilation/ Ketso ya ho kokomoha: keketseho ya sebopeho sa mmele. expand/ Ho eketseha sebopeho sa mmele. matjato le bophelo bo mafolofolo. mokobolo o bohale. le ka setshelong. kotsomala. matjato le bophelo bo mafolofolo ka ho fa moriana kapa sethethefatsi se itseng.

tshoantshiso ya bosawana. ho tshoantsha ntho ka tsela eo e shebahalang e le ya nnete. phatlalatso e pontsheng ka sepheo sa ho bapatsa kapa bopaki. ho momona lesapo ka sepheo sa ho tlosa nama ho lona. Kokotela (//) /to fake. Kola (kaw-la) /quick picking up/ Ho thonaka. Kokota (kaw-kaw-ta) /to knock at the door/ Ho otla lemati ka sepheo sa ho batla ho buleloa. 235 . copying/ Ketso ya ho kokotela: phetolo ya sebopeho sa pele sa ntho e ncha. Kokono (ku-ku-naw) /deboning/ Ketso ya ho kokona: Ho tlosa nama lesapong. tjeka. ho etsa modumo. pepeso. Tem. ho etsa phatlalatsa kapa pontsheng ka sepheo sa ho bapatsa kapa bopaki. ho jalletsa ka ho sebedisa botsotsi kapa bokebekoa. lerata kapa puo e supang hore moetsi o batla ho buleloa monyako. Konokono). mokokoto). Batho ba bang ba fapanya mantsoe ana: “kokonono” le “konokono”. kgalala). Ho nka ntho fatshe ka pelenayana. ho etsa boqhekanyetsi ba ho fumana se batloang. ho etsa ntho ya nnete e tshoane le ya bosawana. ho ebola nama lesapong. fabricate. lerata kapa puo e supang hore moetsi o batla ho buleloa monyako. Kokonisa (ku-ku-ni-sa) /cause to debone/ Ketsisiso le ketsiso ya ho kokona. pepesa). exhibit/ Ho hlahisa pepeneneng. Mantsoe ana ha a bolele ntho tse tshoanang hohang. ho jalletsa ka ho sebedisa botsotsi kapa bokebekoa. Letshwao la ho batla ho buleloa monyako. Letshwao kapa sesupo sa ho batla ho buleloa. ho ebola nama lesapong. Kokotela (kaw-kaw-te-la) /knock at/ Ketsetso ya ho kokota: ho kokota bakeng sa. pontsho). tsoma). forge/ Ho fetola sebopeho sa pele sa ntho e ncha. ho tshoantsha ntho ka tsela eo e shebahalang e le ya nnete. (bap. qhautsa kapa ho nka ka potlako e kgolo. sejo kapa ntho e kokomohe: e shebahale joalo ka ha eka e ruruhile. (bap. /bon. Kokotelo (kaw-kaw-telaw) /forgery. (bap. ho etsa boqhekanyetsi ba ho fumana se batloang. kgoasa. ho etsa modumo. Kokoneha (ku-ku-ne-ha) /deboneble/ Ketsahalo ya ho kokona: eo holeng bonolo ho e kokona kapa ho ntsha nama e masapong a yona. copy. Kokoso (ko-ko-so) /displaying. (bap. Kokonnoe (ku-kun-nwe) (kokonwe) /deboned/ Boetsuwa le bokgale ba ho kokona. fabrication. Kokoniso (ku-ku-ni-so) // Ketso ya ho kokonisa: ho thusa ho kokona. (bap. Kokoto (kaw-kaw-taw) /knocking/ Ketso ya ho kokota: mokgoa wa ho otla lemati kapa lehlafi ka sepheo sa ho batla ho buleloa. Kokona (ku-ku-na) /debone. Kokomoso (ku-ku-mu-saw) /dilativeness/ Ketso ya ho kokomosa: Ho etsa hore setho sa mmele. Ketsiso ya ho kokomoha. Kokosa (ko-ko-sa) /display. ho tsoma ditsie kapa mofuta wa ditsie. Kokonoa (ku-ku-nwa) /deboned/ Boetsuwa ba ho kokona.235 Kokomosa (ku-ku-mu-sa) /dilate/ Ho etsa hore setho sa mmele. exhibition/ Ketso ya ho kokosa: tlhahiso pepeneneng. Kokomosoa (ku-ku-mu-swa) // Boetsuwa ba ho kokomosa. Kokoneho (ku-ku-ne-haw) /deboning/ Ketso ya ho kokoneha: boemo ba ho tloha nama masapong ha bobebe kapa ha bonolo. bapala kapa tsebo ya papadi e itseng. Kokonile (ku-ku-ni-le) /deboned/ Bokgale ba ho kokona. Kola (kaw-la) /to hunt insects/ Ho thonaka lerutle kapa kokonyana tse nyane. dikokonono/ (bap. ho momona lesapo ka sepheo sa ho tlosa nama ho lona. Kokonono (kaw-kaw-naw-naw) /superstar/ Motho ya tsebahalang haholo ka baka la setumo sa ho bina. counterfeit. sejo kapa ntho e kokomohe: e shebahale joalo ka ha eka e ruruhile. remove flash from bone/ Ho tlosa nama lesapong.

Kolobetso (ko-lo-be-tso) /baptism/ Ketso ya ho kolobetsa: kinelo ka hara metsi a noka ka ho etsa hore motho e be sebupuwa se secha ho ya ka tumelo ya Sekeresete. Kollo (kawl-law) /collection by picking up/ Ketso ya ho olla: phutho ya dintho tse qhalaneng fatshe. ho tsoa hoa metsi mohloding wa noka. olla). dikolobemoru/. doused/ Bokgale ba ho kolobisa. dip. Koloi (ko-lo-i) /car. phophotsa. dikolobe/. metsifatsa. damp/ E tshetsoeng ke metsi. Kolobetsa (ko-lo-be-tsa) /baptise/ Ho inela ka hara metsi a noka ka ho etsa hore motho e be sebupuwa se secha ho ya ka tumelo ya Sekeresete. ngobiso). (bap. Kolobiso (ko-lo-bi-saw) /dampening. bushpig/ Mofuta wa kolobe e hlaha e phelang morung kapa naheng. Kolobisoa (ko-lo-bi-swa) /doused/ Boetsuwa ba ho koloba. 236 . “kolobetsa” le “kolobisa” a na le meelelo e fapaneng. Tem. Kolobetsoa (ko-lo-be-tswa) /baptized/ Boetsuwa ba ho kolobetsa. /bon. Kolobe (ku-lu-be) /pig/ Phoofolo ya hae. 0/ Kolobeditse (ko-lo-be-di-tse) /baptized/ Bokgale ba ho kolobetsa. eleng sesupo sa hore moetsuwa o tla fetoha mekgoeng ya kgale. Kollo (kol-law) /springing/ Ketso ya ho kolla: ho tsoa metsi sedibeng. dikoloi. Mael. (bap. Kolobile (ko-lo-bi-le) /wet. runya). Kolobisa (ko-lo-bi-sa) /dampen. (bap. sa mabedi a mane kapa hofeta. thapisa). kapa ntho ekang metsi. ngobisa). ho tsoa hoa metsi mohloding wa noka. Koloba (kaw-law-ba) /damp. (bap. Mmadi a hlokomele hore mantsoe. eleng sesupo sa hore moetsuwa o tla fetoha mekgoeng ya kgale. KOLOBE Kolobe (//) /pork/ Nama ya fariki ha e phehiloe. e mafura. e mongobo kapa lesoe ka lebaka la ho tsheloa ke metsi kapa ho neloa ke pula. e jang joang. dousing/ Ketso ya ho kolobisa: ho neloa ke pula kapa ho tsheloa ke metsi. Kolo (kaw-law) /insect hunting/ Ketso ya ho kola: tloaelo kapa mosebetsi wa ho thonaka lerutle kapa kokonyana tse nyane. ho tsoma ditsie kapa mofuta wa ditsie. /bon.236 Kolla (kol-la) /of water: to spring/ Ho tsoa metsi sedibeng. Kolobo (kaw-law-baw) /damping. Kolobeditsoe (ko-lo-be-di-tswe) /baptized/ Boetsuwa le bokgale ba ho kolobetsa. nama ya kolobe. /bon. Bokgale ba ho koloba. makoloi/ (sheb. e bohlasoa haholo. motor car. ho tshela ka metsi ka sepheo sa tumelo ya bokeresete. douse/ Ho neloa ke pula. thonako ya dintho tse wetseng fatshe. dipping/ Ketso ya ho koloba: Ho neloa ke pula. nama kapa ntho tse ngatanyana tse jehang ho yona. to douse/ Ketsiso ya ho koloba: ho neloa ke pula kapa ho tsheloa ke metsi kapa ntho ekang metsi. ho ba metsi kapa mongobo ka baka la ho hasoa ka metsi kapa ntho e metsi. /bon. ho tshela ka metsi ka sepheo sa tumelo ya bokeresete. (bap. ho ba metsi kapa mongobo ka baka la ho hasoa ka metsi kapa ntho e metsi. se kalamisang kapa se jarang batho ho ya ka boholo ba sona. wagon/ Sepalangoang se tloaelehileng se senyane kapa se seholo. Kolobemoru (ko-lo-be-mo-ru) /warthog. Kolobisitsoe (ko-lo-bi-si-tswe) // Boetsuwa le bokgale ba ho kolobisa. Kolobisitse (kolo-bi-si-tse) /dampened. sepalangoang). Ho kolla ntshi hanong: ho sotleha kapa ho fumaneha haholo.

Karolo ya bonna ya motho. dikoma/ Tlh. Komeditse (ku-me-di-tse) /swallowed/ Bokgale ba ho kometsa. Koloso (ko-lu-saw) /pouring out/ Ketso ya ho olosa kapa ho ntsha se sa batlahaleng ka ho tsholla ka ho fetisa pela moya. (bap. Komakomo (kaw-ma-kaw-maw) /nagging. “kolomaka” ke sothofatso ya lentsoe la puo ya Afrikaans: “skoen maak”. ho latellana ka ho etsa mokoloko. complain/ Ketso ya ho komakoma: pontsho ya ho se kgotsofale ka ho bua kgafetsa. mokoloko). ho arola dithole ho se batloang. koentse). (bap. Kolokile (ko-lo-ki-le) /on queue/ E moleng kapa e latellang enngwe ka ho etsa mokoloko. Komakoma (kaw-ma-kaw-ma) /complain/ Ho bontsha ho se kgotsofale ka ho bua kgafetsa. koenya). fiela kapa ho phumula. (bap. Komeditsoe (ku-me-di-tswe) // Boetsuwa le bokgale ba ho kometsa. ho latellana ka ho etsa mokoloko. Kolota (kaw-law-ta) /to be on credit/ Ho ba boemong ba ho tlameha ho lefella se nkuweng. complain/ Boemo ba ho bontsha pelaelo le ho se kgotsofale. (bap. Tem. Komana (ko-ma-na) /matches box. patiloe ya monna kapa motho ya bollotseng. balabala). Koma (kaw-ma) /undercover/ Taba. /bon. 237 . ho lefella phahlo ka mora nako e telele e rekiloe. ho etsa hore ho be makgethe ka ho hlatsoa. Kolokisa (ko-lo-ki-sa) /make a queue/ Ketsiso ya ho koloka: ho etsisa batho kapa dintho mola ka ho latellana. Komakomela (kaw-ma-kaw-me-la) /nag for/ Ketsetso ya ho komakoma. Tlh. tefello ya phahlo kapa thepa ka mora nako e rekiloe. ntoto). nqa ya mmetso. lekunutu). (bap. /bon. ngamangamo. Koma (ko-ma) /penis/ Setho sa mmele sa botona. tatellano ka ho etsa mokoloko. Batho ba sebedisang lentsoe lena haholo ke ba holetseng dipolasing tsa Maburu kapa ba a sebeletsang. Komang (ko-ma-ng) /unsatisfaction. setshelo se sebedisoang ho tshela senifi. dikoloto/ (bap. snuff box/ Mokotlana wa thutsoana tsa mollo. ho itlatlarietsa lolololo. /bon. Kolotiso (ko-lo-ti-saw) /taking by credit/ Ketso ya ho kolotisa: theko ka sekoloto. dikomang/. mola). koentsoe). ho latellana ka ho etsa mokoloko. reprimand/ Ketso ya ho omanya: ho otla ka mantsoe. sekoloto). Kolotisa (ko-lo-ti-sa) /take by credit/ Ho reka ka sekoloto: ho nka thepa ntle le ho lefa. pinyane. taba e sa phatlalatsoeng ho leqai kapa lethisa. Komano (kaw-ma-naw) // Ketso ya ho omana: ho bua ka ho phahamisa lentsoe. (bap. dikomana/. Kolokiso (ko-lo-ki-saw) /queue making/ Ketso ya ho kolokisa: ho etsisa batho kapa dintho mola ka ho latellana. Koma (ku-ma) /absorb. mokgoa wa selallane kapa motletlebi. Lentsoe lena. be on queue/ Ho etsa mola ka ho latellana. (bap. Tem. (bap. lekunutu le leholo haholo. swig/ Ho lahlela ka hanong. pina kapa puo ya mophatong kapa lebollong. Komanyo (kaw-man-yaw) /scolding. gulp. setho sa monna sa ho rota le ho sebedisoa nakong ya ho boka. ketsahalo. Koloto (kaw-law-taw) /overdraft/ Ketso ya ho kolota: ho adima chelete hodima sekoloto. Koloko (ko-lo-ko) /queuing/ Ketso ya ho koloka: ho etsa mola ka ho latellana. tletlebo ka dipuo molebe. Komakomme (kaw-ma-kom-me) /nagged/ Bokgale ba ho komakoma. Kolomaka (ku-lu-ma-ka) /to clean/ Ho tlosa ditshila kapa dithole. ingest. /bon. mokitlane). (bap. Ketsiso ya ho kolota. mongamangami). e latellang enngwe ka tlhatlhamano ya mola. Hangata lentsoe “komakoma” le sebedisoa ho batho ba batona hofeta ba batshehadi. Lentsoe le nepahetseng ke “kooma” hofeta “koma”. ho tletleba ka dipuo molebe. (bap.237 Koloka (ko-lo-ka) /to queue. ho lokisa phoso ka ho etsa puo e thata. ngamangama. ho ba makgatheng a ho lefa se rekiloeng pejana. ho ja ka ho isa ka hara mpa. Bokgale ba ho koloka. tloaelo ya ho itlatlarietsa lolololo.

Komo (kaw-maw) /dehydration. defuse/ Ketsollo ya ho konopela: ho ntsha konopo seaparong. Kometsa (ko-me-tsa) /swallow/ Ho ja ka ho isa ka hare ho mpa. hlatsa). ho futhumatsa ka ho atametsa mollong. dikompone/. Konopollo (ku-nu-pul-law) /un-buttoning/ Ketso ya ho konopolla: ho ntsha konopo seaparong. heating/ Ketso ya ho omosa: ho futhumatsa ka ho atamela pela mollo kapa sesosa sa mocheso. ho etsa hore seaparo se koalehe ka ho nokela konopo. hotela. /bon. ho hlafunela ka maleng. Komiki (ko-mi-ki) /cup/ Sesebedisoa se sebedisoang ho tshela seno. saroloha kapa ho lla. Konopelo (ku-nu-pe-law) /button inserting/ Ketso ya ho konopela: tsela ya ho kenya konopo seaparong. Kokonono). (bap. ho ja ka ho isa ka hara mpa. ho se be teng hoa metsi a pula dinokeng le didibeng. /bon. phoofolo kapa semela. (bap. dikomiki/ Komiso (ko-mi-saw) /drying/ Ketso ya ho omisa: ho etsa hore ho ome. Kometsoa (ku-me-tswa) /swallowed/ Boetsuwa ba ho kometsa. juicelessness. “komello” mmoho le “komelo”. ear wax/ Tshila ya tsebe. (bap. Tlhokeho ya mongobo. (bap. saturation/ Ketso ya ho omela: mokgoa wa ho kenya mohlaba kapa tomoso ya ona hara motoho wa setoto bakeng sa ho phethahatsa thitelo ya joala. le ho etsa hore diaparo di bulehe bokapele kapa bokamorao. (bap.238 Komello (ko-mel-law) /draught/ Ketso ya ho omella: tlhokeho ya pula nako e telele. ingestion/ Ketso ya ho koma: Ho lahlela ka hanong. Sesebedisoa sa motlakase seo ha se hatelloa kapa se tobetsoa ho etsahalang ketso ya ho duma. Konopetsoa (ku-nu-pe-tswa) // Boetsuwa ba ho konopetsa. aridity/ Boemo ba ho hloka metsi mmeleng. Konokono (kaw-naw-kaw-naw) /ear dir. dikomello/. ikonka). Tlh. komeditsoe). ho hlafunela ka maleng. bonesa. sehlopha). Ho na le phapang e kgolo pakeng tsa mantsoe. hatsela. nqa ya mmetsong. Konopetsa (ku-nu-pe-tsa) /to button press/ Ho tobetsa kapa ho hata konopo hore ketso e amanang le motlakase e etsahale. /bon. tobetsa). Komo (ku-maw) /absorbtion. thothomela. Konopela (ku-nu-pe-la) /to insert a button/ Ho kenya konopo seaparong. /bon. ho etsa hore ntho e itseng e hloke mongobo kapa lesoe. ho etsa hore seaparo se koalehe ka ho nokela konopo. Konopetso (ku-nu-pe-tso) /button pressing/ Tobetso ya konopo: ho hatella konopo hore ketso e amanang le motlakase e etsahale. Komoso (ko-mu-saw) /warming. Konka (kawn-ka) /stylistic walk/ Ho etsa hore motho kapa ntho e tsamaye ka boikonko. bosio ba metsi kapa lesoe. honyela. tlhokahalo ya metsi mmeleng wa motho. Ho etsolla ketso ya ho konopetsa. Ho nyebellisa seqhomane. Kometso (ko-me-tso) /swallowing/ Ketso ya ho kometsa: mokgoa wa ho ja ka ho isa ka hare ho mpa. tsitsinyeha. Kompone (kom-po-ne) /compound/ Sebaka sa ramosebetsi seo ho dulang basebetsi ho sona. Konopo (ku-nu-paw) /button/ Sesebedisoa se kopanyang diphahlo. ho koenya sejo hanghang. Komiti (ko-mi-ti) /committee/ Sehlopha sa batho ba kgethiloeng bakeng tsa tsamaiso le phethahatso ya ditakatso tsa sechaba le mokga. lenyora). ho tsamaya ka ho etsa kguba kapa boqhetseke. ho koenya sejo hanghang. (bap. ho cha hoa dimela ka baka la mocheso o moholo o hlokang marothodi a pula. dikonokono/ (bap. 238 . Komelo (ku-me-law) /to mix mealie and malt. mafura a fumanoang ka hare kapa bohareng ba tsebe. Konopolla (ku-nu-pul-la) /unbutton.

pokeletso). Kopa (//) /apply/ Ho ngola lengolo la ho batla mosebetsi kapa boemo bo itseng. Kopakopanya (kaw-pa-kaw-pan-ya) /to confuse issues/ Ho etsa hore ho be le boemo bo hlokang taolo. unification/ Ketso ya ho kopanya: ho etsa hore dihlopha. Kopa (kaw-pa) /to make it. kgokahanyo). (bap. Mohl. leballana. (bap. (bap. Ha nka kopa ke tla sesa hofihlela ka mosou wane wa noka. tshoarelana. pokanyo. Ho etsa hore batho ba be mmoho sebakeng seleseng. Mokgoa wa ho nyebellisa seqhomane. ho boelana ka mora qhoebeshano. Kopanya (//) /consolidate/ Ho etsa hore ntho tse arohaneng di be sebakeng seleseng. bo nang le mokutu le moferefere. Konopolloa (ku-nu-pul-lwa) /defused/ Boetsuwa ba ho konopolla. 0/ Kooma (kaw-oma) /penis/ Setho sa mmele sa botona. (bap. 239 . ketso ya ho qhaqholla seqhomane hore se se qhome. dikonyana/. (bap. unbuttoned/ Bokgale ba ho konopolla. ensue/ Ebang ho kgonahala. manyampetla). gathering. setho se tholoang mmeleng wa batho kapa diphoofolo tse tona. unite/ Ho etsa hore dihlopha. mokgoa wa ho etsa hore ntho di be mmoho nqa e le nngwe. ho dumellana ka mora phapang. Kopakopanyo (kaw-pa-kaw-pan-yaw) /issues confusing/ Ketso ya ho kopakopanya: boemo bo hlokang taolo. Kopantseng). ho botsa ka ho bontsha tlhompho. Konopollotsoe (ku-nu-pul-lu-tswe) /defused/ Boetsuwa le bokgale ba ho konopolla. gather/ Ho tholana sebakeng se itseng. Ho etsa hore batho ba be mmoho sebakeng seleseng. bokgale ba ho kopanya. Mael. Kopantse (kaw-pan-tse) /mixed. teballano. ho ba moahong kapa sebakeng mmoho ka nako e beiloeng.Tem. /bon. maquloane kapa mekga e be mmoho. Konopollotse (ku-nu-pul-lu-tse) /defused. Kopanyo (//) /consolidation/ Ketso ya ho etsa hore ntho tse arohaneng di be sebakeng seleseng. Ketso ya ho nyebellisa seqhomane. unity/ Ketso ya ho kopana: ho tholana sebakeng se itseng. combined with/ E bonahalang e na le dikarolo tse fetang bonngwe. Kopa (ku-pa) /ask. (mm. /bon. ho etsa boipiletso ba mosebetsi ka lengolo. Peleto kapa pitsetso e nepahetseng ya lentsoe lena ke “kooma” eseng “koma”. boelana). ho dumellana ka mora phapang. Kopano ke matla: bommoho bo eketsa sefutho sa se etsoang kapa se reriloeng. Kopantshano (kaw-pants-ha-naw) /reconciliation/ Ketso ya ho kopantshana: poelano ka mora qoaketsano. potsanyane). bokanya. Kopanyo (kaw-pan-yaw) /amalgamation. mokgoa wa ho etsa hore ntho di be mmoho nqa e le nngwe. maquloane kapa mekga e be mmoho. ho utloana ka mora ho loantshana. Kopantshana (kaw-pants-ha-na) /reconcile/ Ho etsa hore batho ba be mmoho ka mora ho qoaketsana. ho ba moahong kapa sebakeng mmoho ka nako e beiloeng. ha ho kgonahala. Karolo ya bonna ya motho. beg/ Ho batla ka boikokobetso. tumellano ya bongata ba batho e phethahatsa tabatabelo ya bona. Ho ba sebakeng seleseng. Konyana (kon-ya-na) /Jesus Christ/ Morena Jesu ha a hlalosoa joalo ka sehlabelo ho ba dumelang ho yena. poelano). ho utloana ka mora ho loantshana. ebang ho kgoneha. Kopanya (kaw-pan-ya) /amalgamate. mora Modimo ya shoetseng baetsadibe bohle. (bap. bo nang le mokutu le moferefere. Konyana (kon-ya-na) /lamb/ Ngoana nku. Kopano (kaw-pa-naw) /meeting. ho boelana ka mora qhoebeshano. Ebe o tla kopa ho dula o lefella batho bohle dikoloto tsa bona? Kopakopana (kaw-pa-kaw-pa-na) /mixed up/ Ketsahalo ya ho kopakopanya: ho ba boemong bo hlokang taolo kapa tsoelopele.239 Konopollo (ku-nu-pul-law) /defusing/ Mokgoa wa ho hakolla maraba a seqhomane. ledinyane la nku. Konyana (kon-ya-na) /sandringham Basotho blanket/ Mofuta wa kobo ya Basotho e boya bo bongata joalo ka ba nku kapa konyana. Kopana (kaw-pa-na) /meet.

Ketso ya ho isa lapeng kapa hae. Kopi (ko-pi) /cup/ Sesebedisoa sa ho tshela metsi kapa mofuta wa lero se entsoeng ka letsopa le thatafaditsoeng ka mollo. kopoditse. lehlaba). (bap. bohloko bo bakoang ke leqeba kapa bokudi. (bap. Kopo (//) /plea/ Boemo ba ho kopa ka ho etsa khoelehetso ka boikokobetso. Dikapaoke/. Kopaope). Kopelo (kaw-pe-law) /applause/ Ketso ya ho opela: ho otla matsoho bakeng sa ho fa mohlodi kapa sebui ditlatse. e etsang ntloana ya yona ka ho etsa mokoti sefateng. Ho kgutlela hae mantsiboya ka mora mosebetsi. ho nka ketapele ka ho hlaba ntlha dipapading. (bap. Koposela (kaw-paw-se-la) /of a lid: shake/ Ho tsitsinyeha joalo ka lekopokopo. e jang ditholoana mmoho le dikokoanyana. ora). diketsahalo le ditsebiso tsa tikoloho. Koro (ko-ro) /wheat/ Mofuta wa semela seo ha se potsoe peo ya teng e sebedisoang ho etsa phofo ya borotho. Korohiso (ko-ru-hi-saw) /expatriation/ Ketso ya ho orohisa: ho kgutlisetsa ntho kapa motho hahabo. Mahofi a lebisoang ho motho kapa sehlopha ka ho ananela kapa ho rorisa. Kopotso (ko-po-tso) /of spring water: emission/ Ketso ya ho kopotsa: ho tsoa hoa metsi ka ho phalla haholo. /bon. Dikopi/ (bap. Lengolo la patlo ya mosebetsi kapa boemo bo itseng. Se sebedisoang ho tshela seno kapa lero le nowang. Kopotsa (ko-po-tsa) /of spring water: to emit/ Hoa metsi a sediba kapa mohlodi wa metsi: ho tsoa ka ho phalla haholo. Kopo (//) /application/ Ketso ya ho ngola lengolo la ho batla mosebetsi kapa boemo bo itseng. Kopo (ku-paw) /begging. ho botsa ka ho bontsha tlhompho. Korobela (ko-ro-be-la) /love mixture/ Motsoako oo ho dumeloang hore o fuwa molekane bakeng sa ho mo thetefatsa kelello. /bon. Boemo ba ho kgutlela hae kapa lapeng mantsiboya. Dikopo/. /bon. Korola (kaw-raw-la) /aim/ Ho lebisa ntho e lahleloang kapa e tjeketjeloang nqa ya ntho e tlamehang ho otloa kapa ho thungoa ntle le ho fosa. Ho nepa se thungoang kapa se tjeketjeloang. /bon. kopodisa). motsoako oo ho dumeloang hore o etsa hore moetsuwa a rate moetsi. e mebalabala. ho tsoa ka bongata. phalla)(mm. magazine/ Pampiri e hatisitsoeng bakeng sa ho fana ka ditaba. (bap. (bap. (mm.240 Kopaoke (ko-pa-oke) /black-collared barbet/ Mofuta wa nonyana e tholahalang haholo dinaheng tsa Afrika e ka borwa. phehla). Ho ya haeno ho tloha sebakeng se itseng. asking/ Ketso ya ho kopa: ho batla ka boikokobetso. 240 . (bap. Ho isa lekgoloa naheng ya bo lona. phallo) Kora (kaw-ra) /to score/ Ho kenya ntlha papading ya tlhodisano. (bap. Koranta (ku-ran-ta) /newspaper. ho tsoa hoa metsi ka bongata sedibeng. mopotjoana. Kopela (ko-pe-la) /beg for/ Ketsetso ya ho kopa: ho kopa bakeng sa. Kopelo (//) /pain/ Ketso ya ho opeloa: kutlo ya bohloko ba setho seseng sa mmele. komiki). hlaba). Koroho (ko-ru-haw) /home coming/ Ketso ya ho oroha: Ho kgutlela kapa ho boela hae kapa lapeng ka mora nako e itseng. Koposelo (kaw-paw-se-law) /shaking/ Tsitsinyeho e tshoanang le ya lekopokopo. lesedinyana). dikoro/ Koro (kaw-raw) /heat warming/ Ketso ya ho ora: ho okamela mollo kapa sesosa sa mocheso bakeng sa ho futhumala. Korohelo (ko-ru-he-law) /home coming/ Ketso ya ho orohela: ho boela hae kapa lapeng ka mora nako e itseng.

e be boemong le sebopeho se lepeletseng. ho buela fatshe ka ho supa kapa ho bontsha ho se kgotsofale. ho hanela kapa ho tshira ntho kapa motho ka sepheo sa hore a hlolehe ho etsa ketso e itseng. groan. e sa pateng letho. kamano ya thobalano pakeng tsa batho ba babedi. (bap. tlhokeho ya dintho tse batloang bophelong ka baka la sebe kapa bokgopo ba motsoadi kapa motho. Kota (kaw-ta) /peck. nyopiso).241 Korolo (kaw-raw-law) /aiming. dikotla/ (bap. Korotlelo (kaw-raw-tle-law) /groaning for/ Ketso ya ho korotlela: ho bontsha ho se kgotsofale ka ho buela fatshe kgahlanong le. khoriana) (sheb. seletsa). Kotlollo (//) /stretching/ Ketso ya ho hula ntho ka ho e etsa hore e be telele. hinder. se letsoang ka ho sarolla bokahare ba sona bo bakang moya. ironing/ Ketso ya ho otlolla: ho etsa hore ntho e otlolohe. (bap. Korotla (kaw-raw-tla) /fuss. Kotelo (kaw-te-law) /prevention/ Ketso ya ho kotela: thibelo kapa khanelo ya ho etsa ketso e itseng. tletleba. grumble/ Ho buela fatshe ka ho bontsha ho shata. komakoma). hamper. Kotelo (kaw-te-law) // Molamu o sebedisoang ho thibela namane hore e se anye lebese nakong eo kgomo e hangoang ka yona. guileless/ Ketso ya ho otloloha: ho bua ka tsela enang le bonnete. sincerity. tebiso nthong e lahleloang kapa e tjeketjeloang nqa ya ntho e tlamehang ho otloa kapa ho thungoa ntle le ho fosa. Kotano (ko-ta-naw) /sexual intercourse/ Ketso ya ho kotana: ho kenya setho sa botona ho setho sa botshehadi. purse/ Mokotla o monyane wa ho tshela kapa ho beha chelete le ntho tse nyane tsa bohlokoa. Kotlanyo (kaw-tlan-yaw) /bang or hit against/ Ketso ya ho otlanya: ho mulanya ntho e thata kgahlanong le enngwe e tiileng. have sex. makukuno kapa tshotshobano. Kotlollo (ko-tlul-law) /straightening. nyopiso ya morero wa motho kapa ntho. seka khoriana. /bon. Korotlo (kaw-raw-tlaw) /grumbling. (bap. Kotloqobello (kaw-tlaw-qu-bel-law) /sanction. penalty/ Ketso ya ho otla: kutliso bohloko mmeleng. (bap. maskmanship/ Ketso ya ho tjeketjela: nepo ya tjeketjelo kapa ya ho thunya. se hlokang lekgutla. ho batanya ka thata kgahlanong le. chastisement. mokotla). e utloahalang. dikorosetina/ (bap. Tletlebo. mokorotlo). tshia). poelo lapeng ka mora ho chaka. Kotlo (kaw-tlaw)/punishment. Korosetina (ko-ro-se-ti-na) /acoustic/ Mofuta wa seletsa se senyane. Kosene (ko-si-ni) /door frame/ Tshepe kapa thupa e tshehetsang lemati. /bon. thibelo. Kotana (kaw-ta-na) /to have sexual intercourse/ Ketsatsano ya ho kota: ho ba le kamano ya dikobo e pakeng tsa batho ba babedi. Kotloloho (ko-tlu-lu-haw) /openess. Dikotelo/. thibelo ya 241 . Korotlela (kaw-raw-tle-la) /groan for. thibelo ya ho phethahatsa ketso kapa ketsahalo ka baka la phoso kapa bokgopo bo entsoeng pejana. le ho tobetsa dikonopo tse ka mahlakoreng. obstruct/ Ho thibela. Kotela (kaw-te-la) /foil. tematso ka ho shapa kapa ho natha. embargo/ Mokgoa wa ho hanela kapa ho thibela thekiso le kgoebisano pakeng tsa naha enngwe le tseding. ho bua ka ho bontsha lekgonono. lamentation/ Ketso ya ho korotla: Ho buela fatshe ka ho bontsha ho shata. ho kenya setho sa botona ho setho sa botshehadi. ho buela fatshe ka ho supa kapa ho bontsha ho se kgotsofale. fuck/ Ho robala le motho ka sepheo sa ho bokana. moyeng le kelellong. ho bua ka ho bontsha lekgonono. Kotla (ko-tla) /wallet. grumble for/ Ketsetso ya ho korotla: sesupo sa ho bontsha ho se kgotsofale ka ho buela fatshe kgahlanong le. /bon. Koroso (ko-ru-saw) /to cause home coming/ Ketso ya ho orosa kapa ho etsa hore motho a boele hae kapa lapeng ka mora bosio.

/bon. /bon. Kotofa (ku-tu-fa) /clove/ Se sebedisoang ho kengoa matsohong a raditebele nakong ya papadi ya ditebele. Koto (//) /perking/ Ketso ya ho kota: thobalano le motho ka sepheo sa ho bokana. Kotsamo (ku-tsa-maw) /squatting/ Ketso ya ho kotsama: bodulo ntle le ho beha dibono fatshe. mokgoa wa ho kenya setho sa botona ho setho sa botshehadi. /bon. Kotso (ko-tso) /finger tip/ Menoana ha e bopiloe kapa e fuperoe ho etsa motsu. ho dula hodima serethe. dikotso/. Dikotola/. Kotopo (kaw-taw-paw) /furrow/ Mokoti wa maiketsetso. ho dula ntle le ho beha sebono hodima ntho e itseng. dikotsoana/ (mm. dikotofa/. /bon. mokgoa wa ho dula ntle le ho beha sebono hodima ntho e itseng. Kotopo (kaw-taw-paw) /pipe/ Se sebedisoang ho jara kapa ho tsamaisa metsi. Kotsi (ko-tsi) /danger. Bongata ba batho bo sebedisa lentsoe “kotsi” bakeng sa boemo bo bobe bo hlahileng mmileng wa makoloi. Kotsamiso (ku-tsa-mi-so) /causing to squat/ Ketso ya ho kotsamisa: pako ya ho kotsama kapa ho dula hodima direthe. /bon. /bon. dikotopo/. e molomo o motsu. thulano le phetoho ya dipalangoang. /bon. 242 . Ha “kotsi” yona e ka bakoa ka boikemisetso kapa ho tlola molao wa tshebediso ya ntho e itseng. dikotsi/ Tem. mokoti o entsoeng ke motho o tsamaisang metsi. Kotsama (ku-tsa-ma) /squat/ Ho dula ntle le ho beha dibono fatshe. /bon. e tlamehang ho sebedisoa ka hloko le ditaelo tsa yona ka baka la bobe bo ka hlahang. Ho koto: ho hotle ebile ha ho na mathata. Koto (kaw-taw) /knobkierrie/ Molamu o nang le hlooho. Kotsi (//) /accident/ Ketsahalo e akgang ho lemala le ho lahleheloa ke maphelo. Kotola (ku-tu-la) /bulb/ Seka tapole sa bokatlase ba semela. Kotsomala (kaw-tsaw-ma-la) /reign/ Hoa boemo bo hodimo: ho dula setulong ka mora ho kgethoa ke bakgethi. ho ba makgatheng a ho batla ho robala. Bonnete ke hore lentsoe le nepahetseng ke “tsietsi” le bolelang se sebe se hlahetseng motho ntle le boikemisetso. Kotosebefo (kaw-taw-se-be-fu) /knobkirie carrying person/ Monna kapa motho ya dulang a tshoere koto kapa molamu ka nako tsohle. Mohl.242 tsamaiso ya thepa. dikotsi/ (bap. bokotosebefo/. Batho ba ka kopana ka tsietsi hofeta ka kotsi. /bon. e phelang tlasa mobu le ho ja dimela nakong eo e tsoileng mokoting. Kotso (ko-tso) /type of rat/ Mofuta wa tadi ya masimong. lero le itseng kapa kgase ho tloha sebakeng seseng ho ya ho seseng. Kotsamisa (ku-tsa-mi-sa) /cause to squat/ Ketsiso ya ho kotsama: ho baka ho kotsama kapa ho dula hodima direthe. /bon. tsietsi). Kotodipedi (kaw-taw-di-pe-di) /Secretary bird/ Mofuta wa nonyana e molala o molele le mokobolo o mosesane e tloaelehing ka ho hlasela dinoha kapa mefuta ya dihahabi . ho thola boemo bo hodimo ba taolo. dikoto/ Mael. sekoti se entsoeng ka ho cheka kapa ho fata ka disebedisoa tsa batho ka sepheo sa ho tsamaisa metsi. ho qhoma hoa seqhomane se heletsang le ho bolaya ka tsietsi. ho rena. Makotofa. Kotswana). thibaselo). Kotsoana (ko-tswa-na) /finger print/ Mola kapa mela ya bokahare ba monoana kapa letsoho. mothapo o sedikadikoe wa dimela tse itseng. diphahlo le dithuso kgahlanong le naha enngwe ka baka la boemo kapa ketso tsa yona tse sa dumeleheng machabeng. Ho dula hodima direthe. thupa e nang le lefito qetellong ya lona. (bap. Dikotodipedi/. dangerous/ Hoa ntho kapa motho: e ka bolayang kapa ya ntsha kotsi ka baka la boemo kapa sebopeho sa yona. Kotselo (kaw-tse-law) /sleeping signs/ Ketso ya ho otsela: ho ba le sesupo sa ho tshoaroa ke boroko. /bon. dikotloqobello/.

243 Kotsomalo (kaw-tsaw-ma-law) /reigning/ Ketso ya ho kotsomala: ho rena. Kubetso (ku-be-tso) /smokiness/ Ketso ya ho kubetsa: pako ya mosi. /bon. Kubutella (ku-bu-tel-la) /to make up side down/ Ketsiso ya ho kubuta: ho koahela ka ho isa bokahodimo ka tlase. ho fumana maemo a hodimo a taolo. Kubu (ku-bu) /hippopotamus. phahamisa). Kukela (ku-ke-la) /dispossess/ Ketsetso ya ho kuka: ho amoha ka ho nka seo eleng sa motho emong. O nkukela fatshe. e mohatla o monyane. Kubeletso (ku-be-le-tso) /dust causing. Hobaneng merabe emeng e rata ho kukela batho babang fatshe? Ho ba morui ha ho bolele ho kukela batho fatshe. ho qala hoa ho hotela hoa mollo ka ho bontsha mosi. nkela) Mohl. /bon. e dulang metsing. Ho baka boloetse. Kubu (//) /whip/ Sephadi se entsoeng ka letlalo la phoofolo (kubu) bakeng sa ho nyoka. smoke causing/ Ketso ya ho kubeletsa: lebelo kapa mojaho o bakang lerole. (bap. Kubuta (ku-bu-ta) /to put up side down/ Ho isa bokahodimo katlase. Ho nyolla ka seatla. make ill/ Ketsiso ya ho kula: ho etsa hore motho kapa ntho e kule. dikubu/. Kou (ko-u) /bay/ Sebaka se seholo sa metsi a lewatle se phatlaletseng nqa ya naha. lewatle kapa lewatlana le lebileng nqa ya bokahare ba naha. Kubella (ku-bel-la) /smokey/ Ho tsoa lerole kapa mosi. Kukela (ku-ke-la) /undermine/ Ho bontsha lenyatso kgahlanong le motho emong. ho isa hodimo ka letsoho kapa ka ntho e itseng. Ho ba boemong ba ho kotsomala kapa ho thola setulo sa boetapele kapa borena. Kubutollo (ku-bu-tol-law) /down side up. Kubello (ku-bel-law) /smokiness/ Ketso ya ho kubella: qalo ya mollo ka ho tsoa lerole kapa mosi. /bon. Kotsometse (kaw-tsaw-me-tse) // Ketsahalo le bokgale ba ho kotsomala. e mahlo le meno a maholo. Kubutelletse (ku-bu-tel-le-tse) // Bokgale ba ho kubutella. Kudiso (ku-di-so) /sickening/ Ketso ya ho kudisa: ho etsa hore motho kapa ntho e kule. phafa ya letlalo la kubu e etsoeditsoeng ho shapa. Kubeletsa (ku-be-le-tsa) // Ho matha ka ho etsa lerole. pepetlo kapa kganno e etsang lerole. Ke tsebanyane e kukelang batho fatshe. Kgethollo ya morabe e bolela ho kukela batho fatshe. 243 . ho pepetla kapa ho kganna koloi ka ho etsa lerole moo se pepetloang kapa se kgannoang se tsamayang teng. dikubu/. Kubuto (ku-bu-tow) // Ketso ya ho kubuta: Ho isa bokahodimo katlase ka ho koahela. e dipuonama tse sephara haholo. (bap. Kudisa (ku-di-sa) /to sicken. Kubutolla (ku-bu-tol-la) /to make down side up/ Ketsollo ya ho kubutella: ho isa bokatlase ka hodimo. lift up/ Ho phahamisa. ho etsa hore ntho e tshoaroe ke bokudi. Kubutello (ku-bu-tel-la) /up side down situation/ Ketso ya ho kubutella: koahelo ka ho isa bokahodimo katlase. Pako ya boloetse. le naheng ka nako tse ding. hippo/ Phoofolo e kgolo ya metsi. (bap. Kubutelletsoe (ku-bu-tel-le-tswe) // Boetsuwa le bokgale ba ho kubutella. Kubutelloa (ku-bu-tel-lwa) // Boetsuwa ba ho kubutella. nkela). ho nkela ntho kapa motho fatshe kapa tlase. dikou/. Kubetsa (ku-be-tsa) // Ho baka mosi: ho baka boemo bo nang le ponahalo ya mosi. Ha o le morutehi ha ho bolele hore o kukele batho fatshe. seka kolobe. Kuka (ku-ka) /take on. inside out/ Ketso ya ho kubutolla: mokgoa wa ho isa bokatlase ka hodimo. ho etsa hore ntho e tshoaroe ke bokudi. Ho phamola ka tsela e mpe.

sereledi. (bap. Kukuta (ku-ku-ta) /in betting or gambling: to loose/ Ho jewa chelete kapa ntho e itseng nakong ya ho becha. Kukuno (ku-ku-naw) /discomfort/ Ketso ya ho kukuna: ho etsa lekukuno: ho hlajoa ke mahoashe kapa motsu wa ntho e aperoeng. pontsho ya hore mollo o ka hotela haufinyane. ponahalo ya mosi o bontshang hore lelakabe la mollo le ka hlaha neng kapa neng. Kukutoa (ku-ku-taw) (kukutwa) /to loose by gambling/ Boetsuwa ba ho kukuta: ho lahleheloa le ho jewa chelete kapa moputso papadileng. Kukuneloa (ku-ku-ne-lwa) // Boetsuwa ba ho kukunela. ponahalo ya mosi o bontshang hore lelakabe la mollo le ka hlaha neng kapa neng. ho tsoela molemo hoa ntho kapa ketsahalo e itseng. /bon. kubello. khotetso. Theneketso ya setho sa botshehadi. Kula (ku-la) /sick/ Ho hloka bophelo bo botle mmeleng kapa kelellong ka baka la bohloko bo itseng.244 Kukelo (ku-ke-law) /dispossesion/ Ketso ya ho kukela: kamoho ka ho nka seo eleng sa motho emong ka tsela e sa lokang. Theneketso ya setho sa botshehadi. Kukunelo (ku-ku-ne-law) /discomfortability/ Ketso ya ho kukunela: mokgoa kapa boemo ba ho baka lekukuno. 244 . gain/ Ketso ya ho una. Ho babasela hoa setho seseng sa mmele ho etsang hore ho be le kutlo eseng monate. sick for/ Ketsetso ya ho kula: ho kula bakeng sa. Kununu (ku-nu-nu) /virgina/ Setho sa botshehadi ha se bitsoa ka ho hlomphuwa kapa ho reneketsoa. nnyoana). /bon. Kukuna (ku-ku-na) /to discomfort/ Ho etsa lekukuno: ho hlajoa ke mahoashe kapa motsu wa ntho e aperoeng. Kunketse (kun-ke-tse) // Bokgale ba ho kunkela. Kuno (ku-naw) /a benefit. dikulo/. Kukuto (ku-ku-taw) /loosing in betting or gambling/ Ketso ya ho kukuta: ho jewa chelete kapa ntho e itseng nakong ya ho becha. Ho jewa chelete kapa moputso papadileng. dikununu/. Kukunela (ku-ku-ne-la) /to cause discomfort/ Ketsetso ya ho kukuna: ho baka lekukuno. Ho babasela hoa setho seseng sa mmele ho etsang hore ho be le kutlo eseng monate. ho se be monate ka baka la lefu kapa boloetse bo itseng. Kukunetse (ku-ku-ne-tse) // Bokgale ba ho kukunela. tomoso. (bap. ho lahleheloa ke chelete e ngata bakeng sa papadi ya ho becha. roetsoeng kapa e jariloeng. Kuku (ku-ku) /virgina/ Setho sa botshehadi ha se bitsoa ka ho hlomphuwa kapa ho reneketsoa. Kulo (ku-lo) /bullet/ Peo ya sethunya eo ha e butsoeloa e bolayang kapa e lematsang ho thungoang kapa se thungoang. Kukisa (ku-ki-sa) /to help lift up. (bap. Kukiso (ku-ki-saw) /help for lifting up/ Ketso ya ho kuka: thuso ya ho kuka. lakabetso). ho etsa hore karolo enngwe ya mmele e be le bohloko. ho ba molemo bakeng sa. Kulela (ku-le-la) /sick at. Kuku (ku-ku) /cake/ Sejo se entsoeng ka motsoako wa phofo ya koro. dikuku/ (bap. tjewo). Kukunetsoe (ku-ku-nets-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho kukunela. Kukelo (ku-ke-law) /undermining/ Ketso ya ho kukela tlase: boemo ba ho bontsha lenyatso kgahlanong le motho emong. ho lahleheloa ke chelete e ngata bakeng sa papadi ya ho becha. /bon. kubella). ho nkela ntho kapa motho fatshe kapa tlase. tsoekere. Kunkela (kun-ke-la) /to have fire sign/ Ho bontsha mosi o supang hore mollo o ka tuka neng kapa neng. roetsoeng kapa e jariloeng. take/ Ketsiso ya ho kuka: ho thusa ho kuka. Kunkelo (kun-ke-law) /fire sign/ Ketso ya ho kunkela: pontsho ya hore mollo o ka hotela haufinyane. ho etsa hore karolo enngwe ya mmele e be le bohloko. lehe le dimonate tse ding mme sa omosoa hore se butsoe.

Ntoa e kile ya kupa pakeng tsa naha ya Russia le ya Georgia. (bap. Kuruetso (ku-ru-etso) /Basotho baby culture/ Lelomolo la ho bontsha ngoana kgoedi e phethileng senkgoana ka mora kgoedi tse tharo a tsoetsoe. Kutlo (ku-tlaw) /feeling. e nepahetseng ho ya ka kutloisiso ya tsebe le kelello. Kutloahalo (ku-tlwa-ha-law) /loud and clear/ Ketso ya ho utloahala: eo modumo le moelelo wa teng oleng bonolo ho e hlalosa. ho etsa kopano ya mmomori wa ho etsa motho kapa batho babang hampe ka lekunutu. cut hair. ho tsitsinyeha ke bohloko hoa ntho e wetseng fatshe. ka ho hlalosa mocheso. pact. meneko). ho ba le boikutlo ba ho elelloa se thetsang mmele. ho tsitsinyeha ke bohloko hoa ntho e wetseng fatshe. (bap. fury. Kutloahalo (ku-tlwa-ha-law) /clarity. Kunyakunyo (kun-ya-kun-yaw) // Ketso ya ho kunyakunya: ho tsitsinyeha hoa diboko tse ngata hodima ntho e shoeleng. Kupile (ku-pi-le) /raged/ Bokgale ba ho kupa. 0/ Kuta (ku-ta) /shave. meneka). Kutloano (ku-tlwa-naw) /agreement. Kutlo (ku-tlaw) /feeling/ Tsela eo mmele wa motho kapa ntho e phelang o hlalosang ho angoa kapa ho thetsoa ke ntho efe kapa efe. mohatsela kapa bohloko. ho faola mohloa kapa joang. tatso). ho sebedisa boko bakeng sa ho elelloa ka kelello. Kupisa (ku-pi-sa) /cause to have rage/ Ketsiso ya ho kupa. /bon. kunutoa. ho ba boemong ba tumellano ya ho etsa dintho ka ho tshoana. mokgoa o hlokang kgotso ebile o akga ditoantshano. Ketso ya ho kupa. Kunuto (ku-nu-taw) /conspiracy/ Ketso ya ho kunuta: tloaelo ya ho etsa morero o mobe o kgahlanong le motho emong. understandableness/ Ketso ya ho utlohala: eo kelello le ditsebe di kgonang ho e utloisisa. Kupu (ku-pu) /type of snare/ Mofuta wa sefi se bolayang phofu ya sona ka ho otla kapa ho pola ka tshepe ho tsoa mahlakoreng ha se chehiloe. Kutloahatso (ku-tlwa-ha-tsaw) /clarification. shoashoaila). ho etsa kopano kapa mmomori wa ho etsa motho kapa batho babang hampe ka lekunutu. hearing/ Ketso ya ho utloa: ho ba le kutlo ya ho thetsoa. eo tsebe e tholang bobebe ho e hlalosa. /bon. (mm. Kunyakunya (kun-ya-kun-ya) // Ho tsitsinyeha hoa diboko tse ngata hodima ntho e shoeleng. kunutiloe). 245 . e hlokang setsoalle ebile e akga dipolayano tse ngata. mow/ Ho tlosa moriri. ho etsa phapang ya tatso ka leleme.245 Kunuta (ku-nu-ta) /conspire/ Ho etsa morero o mobe o kgahlanong le motho emong ka lekunutu. Kuruetsa (ku-ru-etsa) // Ho bontsha ngoana kgoedi e phethileng sekgoana ka mora kgoedi tse tharo a tsoetsoe ho pheta moetlo wa Sesotho. furious. ketle). Moetlo wa Sesotho wa ho bontsha ngoana wa kgoedi tse tharo kgoedi bosiu. Kupa (ku-pa) /rage. taste. Kutlo (ku-tlaw) /hearing/ Ketso ya ho utloa: ho etsa hore tsebe e thole molaetsa. violence/ Boemo ba ntoa e bohale ya kgumamela. ho etsa tsebe e kgone ho hlalosa modumo ka ho tolokela karolo ya boko. compatibility/ Ketso ya ho utloana: ho ba bo emong ba ho ratana kapa ho kgema mmoho. elucidation/ Ketso ya ho utloahatsa: ho bebofatsa se boleloang kapa se buuwang ka puo e bobebe. Mohl. eo hoseng komang ka yona. ho etsa dintho ka ho dumellana. kunutile. hela. Dikupu/ (bap. Ho ba le kelohloko ya tatso ya se jewang. vehement/ Hoa ntoa: e bohale haholo. mohoete kapa boya mmeleng. Kutlo (ku-tlaw) /perception/ Tsela eo motho kapa ntho a utloisisang ketsahalo kapa tlhaloso ka yona. ebile se baka lerata le tshoanang le lebitso la sona. ya kgumamela. (bap. (bap. Kupo (ku-paw) /vehemence.

ntoto. mohoete kapa boya mmeleng. rumour/ Ketso ya ho utloella: ho utloa taba kapa ketsahalo e itseng ka bo mabarebare ntle le ho ikgodisa. ho qalletsa emong ka leshano la ho mo etsa leshodu. dikwakwa/ (mm. Kwae (//) (koae) /penis/ Setho sa botona sa mmele se sebedisoang bakeng sa ho rota le ho kota. /bon. Kututsa (ku-tu-tsa) /make noise by searching/ Ho baka lerata ka ho phahlolla le ho batlana le se itseng. (mm. ho joetsoa taba e sa tsebahaleng kapa eo bonnete ba yona bo sa tsejoeng. Bokgoni ba ho hlalosoa se rutoang kapa se boleloang. comprehension/ Ketso ya ho utloisisa: tsebo ya ho hopola se boleloang. seo ekareng selepe. Koara). Kwae (kwa-e) /cigarette/ Semela se sitsoeng kapa haitsoeng mme sa omisoa bakeng sa ho tsujoa. disclosure. Ho etsa phapang pakeng tsa ntho tse pedi.246 Kutloello (ku-tlwel-law) /hearsay. tease/ Ho soma: ho bua dipuo tse tshehisang kapa tse utloisang bohloko kgahlanong le. Kututso (ku-tu-tsaw) /vigorous searching/ Ketso ya ho kututsa: patlo ya ntho ka ho phenyokolla le ho suthisa. (bap. boshodu. dikwae/ (bap. ho beha pepeneneng seo se neng se patiloe kapa se patehile. se etsahalang le se rutoang. koakoa). Tlhahiso ya pinyane. ho hapa ka mahahapa kapa ntle le tsebo ya monga thepa. Kutloisiso (kutl-wi-si-saw) /understanding. /bon. Kututsa (ku-tu-tsa) /to search vigorously. ho nkela babang tsa bona ntle le tsebo ya bona. peolo). Kutloiso (kutl-wi-saw) // Ketso ya ho utloisa: ho etsa hore motho a utloe. phenyokolla). (bap. /bon. Mokgoa wa ho baka lerata ka ho phahlolla le ho batlana le se itseng. Kutullo (ku-tul-law) /revelation. /bon. (bap. manifestation/ Ketso ya ho utulla: ho ntsha ka tlase se patiloeng. Kwara (kwa-ra) /mock. Dikutu/. Kutu (ku-tu) /tree trunk/ Bokatlase bo boholo ba sefate kapa semela bo lateloang ke methapo. ho kgona ho mamedisa ka tsela eo se boleloang se bang boemong ba ho dula kelellong. Kutsoiso (kuts-wi-so) // Ketso ya ho utsoisa: ho baka kapa ho etsa hore motho a utsoe. stealing/ Ketso ya ho utsoa: ho nka seo eseng sa hao ka tsela e mpe. ho batlana le ntho e itseng ka ho suthisa dintho. Kwaekwae (kwa-i -kwa-i) /woman shoe’s heel/ Bohato ba serethe ba seeta sa motho e motshehadi se selelele. Ho hlahisa patiloe. mokutu). ho nka ka botsotsi. Kutsoetso (kuts-we-tso) /stealing/ Ketso ya ho utsoetsa: ho nka ntho ya motho ntle le tumellano. tshebedisano). Ho nka tseo kapa seo eseng sa hao ntle le tumello. dikwaekwae/ (mm. Kuto (ku-taw) /shaving. mowing/ Ketso ya ho kuta: ho tlosa moriri. frisk/ Ho batlana le ntho ka ho phenyokolla. Kutloelo (ku-tlwe-law) /sad feeling for/ Ketso ya ho utloela: ho Ho ba boemong ba ho nahanela motho emong ya bohlokong. Pepeso ya patiloe. Kutso (ku-tsaw) /theft. se hlalosoang. Kwelo (kwe-law) (koelo) /fall of/ Ketso ya ho wa kapa ho wela. mautsoe). tshebedisano mmoho. 246 . Mael. ferret. Kwakwa (kwa-kwa) /panga/ Mofuta wa sebetsa se bohale. se sebediosang bakeng sa ho loana. (bap. Kutloisisano (kutl-wi-si-sa-naw) /collaboration/ Ketso ya ho utloisisana: ho kgema mmoho. ho faola mohloa kapa joang. ho ba boemong ba ho etsa se boletsoeng kapa se rutiloeng. ho ba le maikutlo a kutloelo bohloko kgahlanong le motho ya mathateng. Mofuta ha o nkgoe ka nko e se qoba la kwae: mohlankana kapa moroetsana o ithuta molekane le ba habo ba se ba dula mmoho. Koaekae). ho hapa sa motho emong ka tsela e seng molaong. (bap. ho ba letsoho le lelelele. ntotoana).

Ha se nnete hore Basotho ha ba na “D”. (mm. semomotela. lehloyo la badichaba. Kwerekwetso (kwe-re-kwe-tso) /xenophobia/ Lehloyo la batho ba tsoang naheng tseding. Puo ya badichaba naheng ya heno. kgesollo). Kwete (kwe-te) /handsome/ Mohlankana e motle. Lll PALE: Tlhaku ya leshome le metso e mmedi ya Sesotho. Ho sebedisa “L” bakeng sa “D” ho bolela hore Basotho ha ba tsebe ho 247 . lehloyo la batsoantle. Kweretso (kwe-re-tso) // Ketso ya ho kweretsa: ho bua puo ya badichaba kapa ho bua joalo ka lekwerekwere.247 Kwerekwetsa (kwe-re-kwe-tsa) /to have xenophobia/ Ketso ya ho kwerekwetsa: ho hloya modichaba. koerekoetso). (bap. Kgethollo. sematsatsa). Koeretso). ho ba le lehloyo la matsoantle kapa molata. (bap. (mm. Kwetelo (kwi-ti-law) /kidnapping/ Ketso ya ho koetela: ho nka ka mahahapa. koetela). Koeretsa. Kwetela (kwi-ti-la) /kidnap/ Ho nka ka mahahapa kapa ka sheshe (mm. Kweretsa (kwe-re-tsa) /to speak foreign language/ Ho bua puo ya badichaba: ho bua joalo ka lekwerekwere.

Labone (la-bu-ne) /Thursday/ Letsatsi la bohlano la beke le tlang ka mora laboraro. Bongata ba mareho a qalang ka “L”. Hape. sebaka kapa ntho e itseng haholo. lefatshe=mafatshe. la tau. Labalabedisa (la-ba-la-be-di-sa) /cause to long for/ Ketsiso ya ho labalaba. sebaka seo boramahlale ba etsang diteko ho sona. ebe le lateloa ke Labone. Letsatsi la pele la beke ke Sontaha.. lebella = tebello. Laeha (la-e-ha) // Ketsahalo ya ho laya: e kgonang ho eletsoa. Laeha (//) // Ho amohela nepahatso ya bobe ha bo hlahela mmuuwa kapa moetsuwa. la bone. La (la) /of people: you/ Seemedi se emelang batho bao ho buuwang le bona ka bongateng. La pholokgoaba. give a memo/ Ho fana ka molaetsa. Labobedi (la-bu-be-di) /Tuesday/ Letsatsi la boraro la beke. ho nyametsa ka ho tsamaisa. dumaela. Mohlala: lekanya= tekanyo. (bap. Ebang ho dumeleha ho sebedisa tlhaku “L” moo e lateloang ke sedume: “I” lentsoe kapa mantsoe a latelang a tla bitsoa joang: “llisa. llile” ho arohanya “D” ho ona? Tlhokomediso: Bongata ba maetsi a qalang ka “L” a nka tlhaku “T” ha eba mareho. /bon. taetso). Laecha (la-i-cha) /load/ Ho nka dintho tse ngata kapa tse boima le ho di beha hodima sebaka se itseng. beke bakeng sa tlhaloso). lahla! 248 . ebile ha ho kamoo e ka sebedisoang bakeng sa “D” kateng. ha ho bolele hore letsatsi lena ke la bobedi bekeng. Laetsa (la-e-tsa) /give messege. La (la) /of days/ Mohl. la bona . Bolaboraro/. (sheb. dump/ Ho tlosa pontsheng. Ho tla dula ho le jwalo. Tje ka ha ho se ho hlalositsoe. lakatsa= takatso. La boraro. ho lakatsa ho bona. La (la) /of/ Mohl. empa ke la boraro ka tatellano ya palo. ho lakatsa kapa ho hloloheloa. Laboraro (la-bu-ra-ru) /Wednesday/ Letsatsi la bone la beke le tlang ka mora Labobedi. La bapala. mohlala: lejoe=majoe. jwalo jwalo. /bon. Labalabela (la-ba-la-be-la) /long for/ Ketsahalo ya ho labalaba. Laehile (la-e-hi-le) // Bokgale ba ho laeha. command. ho tlosa se sa hlokahaleng. Lahla (la-hla) /throw out. ebe le lateloa ke Labohlano. jwalo jwalo. le lateloe ke moqebelo. Bolabone/. Tlh. Labalaba (la-ba-la-ba) /long for/ Ho hopola motho. cast off. Ho bolella emong se tlamehang ho phethoa. Kahoo bane ba etsa seo ba se ratang ka puo ya Sesotho. Bolabohlano/. jwalo jwalo. Dilaborathori/. Laela (la-e-la) /instruct. /bon. discard. /bon. ho lakatsa ho ja sejo kapa ho utloa se itseng. malaecha). lekase=makase. ho joetsa motho kapa ntho se tlamehang ho etsoa. Laborathori (la-bu-rat-ho-ri) /laboratory/ Sebaka seo ho etsoang diteko teng. Ha ho thoe labobedi.248 dumedisa. L (el) //. Mohl. Thabo o utsoitse hape. tlhaku ena ke enngwe ya ditlhaku tse nang le mareho a tlhaho kapa a semelo Sesothong. ho fana ka puo e tlamehang ho fetisetsoa ho motho emong. (bap. Mohl. Tlhaku “L” e ikemetse. order/ Ho fana ka taelo. dula. Labohlano (la-bu-hla-nu) /Friday/ Letsatsi la botshelela la beke ka Sesotho: le tlang ka mora labone. ba bang ba baqapi ba ngolo ya puo ya Sesotho e ne ese Basotho. lakatsa). la hao. La kgutla. duka. lahla! Ke qala ho bona ntho e tjena. Lahla (//) /exclamation: what a disaster!/ Lekgotsa le sebedisoang ho bontsha bobe ba se etsahalang kapa se etsoang ke moetsi se sa ratoeng ke emong. bongata ba ona a qala ka “M”. (bap.

se molala o mahoashe seka mmankgoshepe. labalabedisa). ho nka tsela kapa mocha o fosahetseng. se phelang majoeng le meferong. ho ba mmoho le. ho fa ka ho fofisa moyeng. Lahlehile (la-hle-hi-le) /lost/ Bokgale ba ho lahleha: e sebakeng seo e sa tsejoeng hore e hokae. ho beha boemong ba takatso. ho tukisa ntho ka ho etsa lelakabe. Mohl. (mm. ho arohana. Lebone laka lona le a bonesa. ho ba le maikutlo a maholo a ho etsa ketso e itseng. Lahlehelana (la-hle-he-la-na) // Ketsetsano ya ho lahleha: ho se bone motho eo ho tsamawang le yena. inflamed/ Boetsuwa ba ho lakabetsa. (bap. Mael. Lakabetse (la-ka-be-tse) // Bokgale ba ho lakabetsa. 249 . Lahlela (la-hle-la) /throw/ Ho neheletsa hampe. ablaze/ Ho etsa hore ntho ebe le lelakabe. Laitseke (lai-tse-ke) /exclamation: lightning fast!/ Lekgotsa le bontshang potlako ya kganya ya tladi kapa letsolo. Lakatsa (la-ka-tsa) /covet. ho tukisa ntho ka ho etsa lelakabe. ho tsamaisana le. Lakadisa (la-ka-di-sa) /cause to lust/ Ketsiso ya ho lakatsa: ho etsa hore motho kapa ntho e lakatse. Lala ho nna shoalane e fehlile. Re sa eme la re laitseke lehodimo! Hoba le re laitseke.249 Lahlana (la-hla-na) // Ketsetsano ya ho lahla: ho tlohellana. ho etsa hore motho a etse phoso. /bon. Lai-tseke). batla). Laitsa (la-its-a) /of lightning: brighten/ Ho kganya hoa tladi kapa lehadima: ponahalo ya kganya e bakoang ke boemo ba lehodimo. Lahlehisa (la-hle-hi-sa) /mislead/ Ketsiso ya ho lahleha: ho etsa hore ntho kapa motho a lahlehe. Ba tsamaile ba tshoere lejoana laka. Lahloa (la-hl-wa) // Boetsuwa ba ho lahla. ho iphapanya. Lakaditse (la-ka-di-tse) // Bokgale ba ho lakatsa. e sa bonahaleng ponahalong le pontsheng ya mahlo. rotetsa). Lakaletsoa (la-ka-le-tswa) /wished/ Boetsuwa ba ho lakaletsa. (bap. Lakabetsoa (la-ka-be-tswa) /ignited. Lakabeditsoe). Ho lala taba ka mmele: ho etsa eka ha ho letho. Lala (la-la) /be with me. ignite/ Ho ba boemong ba ho baka lelakabe: ho etsa hore mollo o tuke ka ho bontsha lelakabe. ho batla ka tsela e sa nepahalang. Mohl. Lahlisoa (la-hli-swa) // Boetsuwa le ketsiso ya ho lahla. Lakabetsa (la-ka-be-tsa) /inflame. saka). Lahliloe (la-hli-lwe) // Boetsuwa ba ho lahla. Dilakabane/. lean on/ Ho ba pela. Lakabane (la-ka-ba-ne) /iguana/ Mofuta wa sehahabi se seholohadi. (bap. Lahleha (la-hle-ha) /lost/ Ho se tsebe tsela. Mael. Lahlisa (la-hli-sa) /make to throw away/ Ketsiso ya ho lahla: ho baka hore motho emong a lahle seo a se tshoereng. Lakabetso (la-ka-be-tso) /inflammation/ Ketso ya ho lakabetsa: mokgoa wa ho etsa hore ntho e lakabele. ho ba le cheseho ya. crave/ Ho batla kapa ho labalabela haholo. Laka lentsoe. Lahleheloa (la-hle-he-lwa) // Boetsuwa ba ho lahleha. Laka (la-ka) /mine: with nouns starting with “L” / Seemedi se bontshang hore thuo kea mmuwi kapa moetsi wa ketso. (bap. desire. Lahlella (la-hlel-la) /throw at/ Ketsetso ya ho lahlela. Ho ya ka makgoro ha se ho lahlana: ho arohana ha ho bolele hore batho ba keke ba hlola ba kopana hape. lust. Lakabela (la-ka-be-la) /to burn. ho hotetsa mollo. ho nyamela hoa motho eo ho tsamawang le yena. Mohl. Lahlile (la-hli-le) // Bokgale ba ho lahla. ho fana ka thuso bakeng sa. ra kena ka matlung bohle. (mm. ngoaneso. Lakaletsa (la-ka-le-tsa) /to wish/ Ketsetso ya ho lakatsa: ho batla hore ho etsahale ketso e itseng mothong kapa nthong enngwe.

Laotsoe (la-u-tswe) /controlled/ Bokgale le boetsuwa ba ho laola: boemo ba fuwa taolo mmoho le taelo. Mael. ho etsa hore boemo bo latele molao. haholo papading ya bolo ya maoto. Laotse (la-u-tse) /controlled/ Bokgale ba ho laola. /bon. Ha e lale makoala re none: ha ho be le kgotso bakeng sa rona bohle ba ratang toka le kgutso. ho labalabedisa sejo. lead/ Ho ba boemong ba molaodi. direct. Lalametso (la-la-me-tso) /quick swallowing/ Ketso ya ho lalametsa: boemo ba ho metsa kapelenyana. Lapa (la-pa) /hungry/ Ho lakatsa sejo. Ka puo ya Setswana lentsoe lena. re keke ra hlola re pheta. (bap. ho ba le matla a ho laela. Tlh. (sheb. famished. 250 . ho beha moroalo o boima sebakeng seseng. /bon. ho isa le mmetso ka ho panya hoa leihlo. ho batla kgotso.250 Lala (la-la) (ho lala) /let there be peace/ Ho ba le boemo ba kgotso. Malala a laotsoe: ho ba boemong ba ho itukisetsa ketso kapa ketsahalo efe kapa efe. “lapisa” le na le moelelo omong. Ditaofatso/ (bap. Lapisitsoe (la-pi-si-tswe) // Boetsuwa le bokgale ba ho lapa. Lalletse (lal-le-tsi) // Bokgale ba ho lalla. hae). Lale bakeng sa tshebediso). Lantshoekge (la-nts-hwe-kge) /extreme speed/ Lebelo le leholo haholo la motho. Ha e lale motaung! Mael. laecholla). ho etsa hore boemo bo latele molao kapa semolao. dominate. Lapisa (la-pi-sa) /make hungry/ Ketsiso ya ho lapa: ho etsa hore ntho kapa motho a batle dijo. Lalla (lal-la) // Ho emela motho kapa ntho moo ho patehileng bakeng sa ho mo hlekefetsa. ho ba ntle le dijo kapa se jewang. Ha e lale hle Mokoena. taofatso). Laola (la-u-la) /conduct. Laolla (la-ul-la) /off load/ Ho theola kapa ho laecholla moroalo. ho ba ka sehlohlolong sa ho etella pele. ho tshoaroa ke tlala. ho kgaotsa ho loana kapa ho halefa. ho etsa ketso tsa moetapele. seahelo sa motho. /bon. Lapile (la-pi-le) /hungry. ho isa le mmetso ka ho panya hoa leihlo. Laofatsa (la-u-fa-tsa) /regulate/ Ho etsa hore boemo. Lalletsoe (lal-le-tswe) // Boetsuwa le bokgale ba ho lalla. Mohl. Labontshoekge/. Lapa (//) /poor/ Ho futsaneha: ho ba boemong ba motho ya hlokang ntho tse hlokahalang tsa bophelo. ho batla dijo. Lale (la-le) /let there be peace/ Ho bale kgotso nakong ya ntoa kapa khalefo. Lapisitse (la-pi-si-tse) // Bokgale ba ho lapa. Lalla (lal-la) /exclamation: it’s a goal!/ Lekgotsa le bontshang hore ntlha e kene. lalletsoe). ya lakatsang se jewang. Ho lakatsa se jewang. moo lelapa kapa motho a robalang le ho tsoha teng. malapeng/ (bap. ho ba le kutlo ya tlhokeho ya dijo maleng. lelapa. mokgoa. theola. starved/ Bokgale ba ho lapa: e kapa ya boemong ba ho batla dijo. Lalletse. Lapisoa (la-pi-swa) // Boetsuwa ba ho lapa. Ke kgale ke bona hore ngoaneso o wa lapa ka mora hoba a nyaloe ke Sefika. phetolelo ya tloaelo ho molao. Lapeng (la-pe-ng) /home/ Moo ho dulang motho teng. ho fetolela molaong. ho metsa kapelenyana. potlako ya ho matha e tshoanang le ya ntshoekge. Lalametsa (la-la-me-tsa) /to swallow quickly/ Ho koenya ka potlako e kgolo. Laofatso (la-u-fa-tso) /regulation/ Ketso ya ho laofatsa: mokgoa wa ho etsa hore tloaelo kapa ketso e itseng e be molao. (bap. (mm. ho emela motho nqa e sa bonahaleng ka sepheo sa ho mo noanyetsa bakeng sa tlhaselo. tloaelo kapa ketso e itseng e be molao. Mohl. ya nang le tabatabelo ya sejo. kabasa). kgutso kapa toka.

Lathalatha (lat-ha-lat-ha) /tall foolish person/ Motho ya molelele ya sa fellang kelellong kapa mmeleng. Latellisa (la-tel-li-sa) /pursue/ Ho batlisisa ka ho ba ka mora. ho tsamaya joalo ka motho e molelele ya sa phelang hantle kelellong. latofaditse). /bon. Latellisa (la-tel-li-sa) /make a sequence/ Ketsiso ya ho latella: ho hlahlamanya ka tatellano kapa ho tla ka morao ho. ho se dumele hohang. “latelana” le “latellana” a batlile a tsoana haholo ka meelelo. e latelang. Latha (lat-ha) /to walk like a fool/ Ho tsamaya joalo ka lathalatha.251 Lara (la-ra) // Ho ema ka tebello ya ho bona ntho kapa se itseng. molatodi) (bap. Lata (la-ta) /fetch/ Ho tlisa haufi. insuccesion/ Ho hlahlamana ka lenane: ho tla ka mora enngwe kapa ho etsahala ka tatellano. Ho latola bosehla: ho hana ka botlalo. motho ya sa itekanelang sebopehong sa mmele eo motsamao wa hae o sa tloaelehang. Lathasetse (la-tha-se-tse) // Bokgale ba ho lathasela. (mm. Latofatsa (la-tu-fa-tsa) /vindicate/ Ho fumana motho a hloka molato: ho se fum ane phoso kapa se bakang kahlolo kgahlanong le moqusuwa. otseotse). /bon. batlisisa). walk foolishly/ Ketsiso ya ho latha: ho tsamaya joalo ka lathalatha. Lathaselo (lat-ha-se-law) /foolish walk/ Ketso ya ho lathasela: motsamao wa lathalatha. boitatolo. latolang. latotse. Larisa (la-ri-sa) /cause to wait in vain/ Ketsiso ya ho lara: ho baka ho lara: ho baka ho emisa ka tebello ya ho bona ntho kapa se itseng. ho phenyokolla ka sepheo sa ho batla bonnete ba taba e itseng. Latellana (//) /successive. ho sala motho kapa ntho e itseng morao ka sepheo se sebe. hore che kapa ho se dumele se etsoang kapa se buuwang. Latellana (lat-el-la-na) /consecutive. Larinya (la-rin-ya) /highly toxic substance/ Mofuta wa chefu e holofatsang kapelenya ebile e bolaya bongata ba tseo di noeleng. tse latelang). Latofatso (la-tu-fa-tso) /vindication/ Ketso ya ho latofatsa: ho fumana motho a hloka molato: ho se fumane phoso kapa se bakang kahlolo kgahlanong le moqusuwa. koeneha) Mael. ho lalla ntho e tlamehang ho tshoaroa kapa ho bonoa. row. mokgoa wa ho hlahlamana. Latola (la-tu-la) /deny/ Ho hana nyenyenye. Larela (la-re-la) // Ketsetso ya ho lara: ho lalla. Latelana (la-te-la-na) /successive. latoleloa. insuccesion/ Ho tla ka morao ho hohong kapa enngwe. Lathasela (lat-ha-se-la) /move. latelang. Latela (la-te-la) /fetch for/ Ketsetso ya ho lata: ho lata bakeng sa. (mm. ho hana ka botlalo. succeed/ Ketsetsano ya ho latela: ho tsamaya ka mora ntho kapa motho. dilathalatha/ (bap. ho tla ka lenane kapa tlhatlhamano. ho hana nyenyenye. obuobu. ho tla ka morao ho. latellana) Tlh. (mm. (bap. Chefu e bohale haholo hofeta tse ding ka lebaka la motsoako wa yona. Latellisisa (la-tel-li-si-sa) /investigate/ Ketsisiso ya ho latella: ho etsa dipatlisiso tsa boemo bo itseng. 251 . Latela (//) /follow/ Ho tsamaya ka mora ntho kapa motho. Larinya/. Larile (la-ri-le) /waited in vain/ Bokgale ba ho lara. ho atametsa pela. Ho tsamaya joalo ka motho ya lemetseng ditho tsa mmele. ho natsa ka sepheo sa ho thola karabo. ho lakaletsa bobe ka ho etsa diketso tse mpe. haunt. haholo maoto. ho ba boemong ba se batlang ho chehoa. row. Motsamao wa sehole se selelele. ho tsamaya joalo ka motho e molelele ya sa phelang hantle kelellong. Latella (lat-el-la) /stalk. Ketsahalo ya ho tla ka morao ka tlhatlhamano.Tatolo. pursue/ Ho shebana kapa ho natsa motho ka ho bontsha maikemisetso a mabe. Mantsoe. (bap.

tayo). (bap. e sa utloaneng le enngwe ka diketso. Le. jj. Bohle re tla kgutla le yena. matha) 252 . beat it/ Ho baleha ka ho matha haholo. lauwe). Ke batla nama le moroho le sehoapa. ho utloa tatseho ya sejo kapa seno. Wena le yena lea tsebana. Mosotho ha ho buuwa ka kobo eo e apereng. E. Nna le bona le tsona re batle haholo. Leamohelo (li-amu-he-law) /face decoration/ Motako kapa metako e etsoang hodima sefahleho bakeng sa mokgabiso le ntlefatso. ohle. Latsoa (lats-wa) /to taste/ Ho utloa ka molomo kapa leleme monate wa ntho e itseng. Le tsamaile le kgotshe haholo. loantsha kapa ho hlasela. mokgoa o kgethoang ho phethahatsa se batloang. Ke tsamaya le ntate le mme. maapara-kobo/ (mm. e monate ho ya ka leleme. enjoined/ Boetsuwa ba ho laya: ho eletsa ka ho bua mantsoe a ahang bokamoso. Le (li) /and/ Lentsoe le kopanyang mabitso. ho fana ka keletso tse thata. /bon. eletsa. /bon. Leano (li-a-naw) /plan. Leamanyi (le-am-an-yi) /relative pronoun/ Lentsoe le kgethang lebitso ebile le sebetsa mosebetsi wa lekgethi. Le (le) /this one/ Lesupa le bontshang lereo kapa lebitso le qalang ka “L”. Mohl. Le (li) /you: in the plural/ Mohl. raid/ Ho futuhela ka bongata ka sepheo sa ho nkela. counselled. (bap. mareho. ho kgalengoa ka boima ka botio. Tsela e sebedisoang ho phethahatsa ketso e itseng. yohle. eletsoa) (mm. run. ho sa natsoe ho loka kapa ho fosahala hoa yona. enjoin/ Ho eletsa ka ho bua mantsoe a ahang bokamoso a tiisang kelello ya motho eo ho qetang ho etsahala ketso e itseng ho yena. Seemedi kakaretso se supang botlalo ba seo ho buuwang ka sona. leaparakobo). Laumeloa (la-u-me-lwa) /incursed/ Boetsuwa ba ho laumela. dipolelo le mantsoe a fetang bonngwe. attack. Lauma (la-u-ma) /incurse/ Ho futuhela ka bongata ka sepheo sa ho nkela. e sa tsamaisaneng le enngwe. jj. Leba (li-ba) /go. tasty/ E nang le tatso. Laumela (lau-me-la) /incurse. Latsoisa (lats-wi-sa) /give a taste/ Ketsiso ya ho latsoa: ho utloisa tatso. maamanyi/ Mohl. system/ Se etsoang bakeng sa se hlolehileng. ho fana ka keletso tse thata. Laumetsoe (la-u-mets-we) /incursed/ Boetsuwa le bokgale ba ho laumela. tsamaya. (bap. Lentsoe le bontshang seo ho buuwang ka sona se le ka bonngweng ebile se le haufinyana. sohle. /bon. Le tsamaya le yena. kgetho enngwe e ncha e sebedisoang ho phethahatsa morero o mocha. Ya. Leaparakobo (li-a-pa-ra-ku-bo) /Mosotho/ Motho wa mosotho ha a reneketsoa. Laya (la-ya) /admonish. Leakaretsi (le-a-ka-re-tsi) // Lentsoe le sebedisoang joalo ka seemedi se akaretsang seo ho buuwang ka sona. Lawa (la-wa) /admonished. counsel. Bohle. Leano (li-a-naw) /project/ Se tlamehang ho etsoa ka ho phethisoa ka nako e beiloeng. Maamohelo/. Le entseng maobane lona bana? Le (le) /preposition: with/ Mohl. /bon. /bon. /bon. letsema le leholo leo sepheo la sona eleng ho qeta mosebetsi o itseng ka nako e behiloeng ke ramosebetsi. Latsoeha (lats-we-ha) /tastefull. (bap. e lelemelang ha e jewa.252 Latolana (la-tu-la-na) /incompatible/ Tse sa dumellaneng kapa tse hananang. loantsha kapa hlasela. tsohle. Latotse (la-tu-tse) /denied/ Bokgale ba ho latola. maano/. ho leka tatso. ho kgalema ha boima le botio. Ba. Ebile le kgutla le lapile. Nyao). Ketsetso ya ho lauma. maano/. (bap. Maakaretsi/ Mohl. Laumetse (la-u-me-tse) /incursed/ Bokgale ba ho laumela. laoa. futuhela). Latolela (la-tu-le-la) /deny for/ Ketsetso ya ho latola kapa ho lahlela motho matsoho.

Lentsoe lena. sebase). /bon. “lebase” le na le modumo o tshoanang le wa lentsoe la senyesemane. /bon. “le” qalong ya lona mme ya ba “baka” ntle le ho sebedisa sehonyetsi. “the boss”. mabala. 253 . Lebaka (lib-a-ka) /bakery/ Sebaka seo ho bakoang borotho ho sona. ke tla tsamaya ke le mong. kgutlelana). /bon. palo. ho se natse ho hopola. ho se natse ho hopola. fatshe mobung moo ho fieloang teng. Lebatama (le-ba-ta-ma) /heatwave/ Mofuthu o moholo hofeta tekanyo. Lebanta-kgatiso (//) /magnetic tape/ Seka lesela sa thekenoloji seo hangata se tholoang ho dihlahisoa tsa dikhomputha. emong. (bap. seseng. ho isa kapa ho kgahlanya le. Lebala (lib-a-la) /ground/ Fatshe moo ho hatoang teng. sebaka se thata sa mobu sa lapeng kapa moo ho bapalloang teng. moaho oo ho phehoang le ho etsoa bohobe bo bongata ka sepheo sa ho rekisoa. Lebatowa (le-ba-tu-wa) (lebatooa) /constituency. Leballa (le-bal-la) /forgive. ditlhodisano. Mael. enngwe kapa batho babang. Mabase/ Tlh. ho ya ho motho ya itseng ka sepheo sa ho bua kapa ho loana le yena. circumstance/ Seo ketsahalo kapa ketso e etsahalang ka sona. medumo le ditshoantsho. seo kapa hoo ketsahalo e itshetlehileng karabong ya yona. Lebadi (leb-a-di) /selective pronoun/ Lentsoe le sebedisoang ho botsa ka ho qolla hara tse ding. maballo/ (bap. exornerate/ Ho tshoarela motho ya fositseng. ho tsoarela melato kapa diphoso. Leballo (le-bal-law) /brandering/ ?? Thupa e tshetshane e sebedisoang mmoho le dikapa ho rulela ntlo kapa moaho. (bap. mabadi/ (bap.253 Lebadi (le-ba-di) /defect. /bon. sebaka se nang le bodulo ba batho ba bangata seo ho etsetsoang dipapadi. sehlopha kapa tsamaiso se fapaneng le seseng. zone/ Karolo ya sebaka e fapaneng le enngwe ka bodulo. /bon. palopatlo). kapa). face/ Ho kopana le kotsi. Mong? Bang? Ofe? Dife? jj. Karoloana e eketsang boholo ba sehlopha kapa phethahalo ya sepheo se itseng. Ho shebisa nqa ya seo mahlo a tshoanelang ho sheba ho sona. Karolo ya sebaka sa naha mmoho le baahi ba sona e emelang takatso e itseng.Tem. reconcile. (bap. Mabatowa/. hohong. Lebala (//) /stadium/ Moaho o moholo o kampetsoeng moo ho bapalloang teng. ntho e thusang seaparo hore se tie thekeng. Lebaka (le-ba-ka) /a reason. /bon. motho eo eleng yena ya moholo ka boemo ba mosebetsi. Mabanta/. mmala o mmeleng kapa nthong e itseng o sa tshoaneng le omong kapa emeng. Lebaleha (le-ba-le-ha) /forgetful/ Ketsahalo ya ho lebala: ho lahleheloa ke khopolo. Lebatowa (le-ba-tu-wa) (lebatooa) /region. sebaka seseng sa mokga. /bon. Ka baka leo. Mohl. mabaka/ Lebala (le-ba-la) /forget/ Ho lahleheloa ke khopolo. ho tsoa mohopolong kapa kelellong. Lebanta (le-ban-ta) /belt/ Seaparo sa letheka se thusang ho tshoara borikgoe kapa mose hore o se wele. Mabatama/ (bap. se sebedisoang bakeng sa ho fana ka phatlalatso. ho tsoa mohopolong kapa kelellong. tshia. mocheso). dikopano tse kgolo le mekete teng. Lebase (le-ba-se) /boss/ Mmampodi mosebetsing. blemish. /bon. constituent/ Karolo ya sehlopha sa mokga kapa mokgatlo se phethahatsang tabatabelo ya mokga dikgethong. dipalopalo. Lebatooa). ho se latellisisi bobe ba kgale. Lebana (le-ba-na) /confront. remit. Lebanya (le-ban-ya) /direct to/ Ho lebisa sebakeng kapa nthong e itseng. mabatowa/ (mm. mabaleng/. scar/ Letheba le mmeleng kapa sethong seseng sa mmele. sekodi). /bon. kosene. ho kgahlana le boemo bo thata. phase. Baka laka le a utloahala. Ho inela matsoho metsing: ho leballa diphoso kapa mefokolo. boteng ba mofuthu o moholohadi o utloahalang moyeng. Mohl. Lentsoe lena le ka sebedisoa ntle le ho hokela.

se fumanoang haholo naheng. defend. ditsebeng kapa sethong seseng sa mmele. /bon. /bon. /bon. Hoa motho: ya hlaha kapa ya bohale haholo ntle le mabaka a utloahalang. haholo tee. Hona le Basotho kapa batho ba ratang ho sothofatsa lentsoe la senyesemane “guard” ka ho le bitsa “kata” ha Sesotho se na le lentsoe la sona eleng “lebela”. moqophothi). (bap. grain/ Mofuta wa semela se peo e tshetshane. Lebeola (le-be-u-la) /razor user. shining utensil/ Ntho e benyang ya kgauta kapa silifera e roaloang molaleng. /bon. ngoanana ya so kopaneng le monna kapa motho e motona ka tsa pokano. Lebelete (li-be-le-te) /untamed. lebelletse). ferocious/ Hoa phoofolo: e hlaha. speed/ Motsamao o bontshang ho matha. Mabelo/. mabelete/. Lebekere (le-bi-ki-ri) /mug/ Setshelo se senyane se sebedisoang ho tshela seno. /bon. secure. shoashoaila). Lebelete (li-be-le-te) /virgin/ Motho e motshehadi ya so tloleloeng. sefaha kapa kgoeetsa. Lebejana (le-be-ja-na) /cream. se batang. Lebenyane (li-ben-ya-ni) /jewel. kofi kapa metsi. Mabese/. e bohale. motsamao o potlakileng hofeta ho hoanta. joala ba setho le dihlahisoa tse ding tse ngata. maberoana/. barber/ Motho ya sebedisang lehare bakeng sa ho beola. /bon. Lebeko (le-be-kaw) // ?? /bon. se entsoeng ka motsoako wa makumane a lebese le metsoako ya dinatefisi. store/ Moaho o moholo oo ho rekisoang thepa ho ona. ho fofa fatshe. Lebero (li-be-ru) /bald head. Mabenkele/. ho fana ka paballo ya ntho e itseng ka ho ba pela yona le ho e loanela nakong tsa tlhaselo. mabeola/ (bap. Leberoana (le-be-rwa-na) /head injury/ Leqeba le tholahalang hloohong ka mora ho batoa ka molamu kapa ho lemala. ho reka ka ho se lefe chelete kaofela. Lebese (le-bi-si) /milk/ Seno se sesoeu se tsoang letsoeleng la motho kapa phoofolo e tshehadi. /bon. Lebele (li-be-le) /sorghum. Rhus dentata/ Mofuta wa semela o hlahisang tholoana tse jewang. Lebelo (li-bi-law) /swiftness. mabekere/. supervise/ Ho shebana le motho kapa ntho e itseng ka sepheo sa ho e tshireletsa. /bon. Lebenkele (li-ben-ke-le) /shop. Sebaka se hlokang moriri hloohong ka baka la leqeba. Lebejana-poo). mabejana/ Lebejanapoo (le-be-ja-na-po) /ice-cream/ Sejo se boreledi seka lero. sebaka seo ho rekisoang thepa ho sona. 254 . mabejana-poo/ (mm. mabeko/. letsohong. Lebella (li-bel-la) /expect. (mm. Lebela (li-be-la) /guard. /bon. Mabero/. /bon. ho reka ka ho lefa hanyane hanyane. Hangata lentsoe lena le sebedisoa le le ka bongateng. eo a tlosang moriri ka lehare ho etsa lebero. Tem. seo peo ya sona e sebedisoang ho etsa phofo ya mabele. mabelete/. /bon. /bon. mabelebele/. /bon. Mabenyane/. e hlokang setsoalle kapa eo ho leng thata ho e thapisa. Mabele/ Tlh.254 Lebatsa (li-ba-tsa) /make to forget/ Ketsiso ya ho lebala: ho etsa hore motho a lebale. Lebeletsa (li-be-le-tsa) /lay-by. cheese kop/ Bosio ba moriri hloohong. ketsahalo kapa motho ya itseng. Ho fana ka tshireletso ka sepheo sa ho hlokomela. creamy/ Lero la lebese kapa le latsoehang joalo ka lebese. Lebelebele (li-be-le-be-le) /nanaberry. ya hlokang kutloisiso ya ntho tse tloaelehileng. joalo ka masale. anticipate/ Ho ba boemong ba ho emela ho fihla hoa ntho. se tholahalang haholo Afrika Borwa. dibengele. a se hopole. /bon. hi-purchase/ Ho reka ka mokitlane.

mamola=mamolo. jj. bochabela). /bon. babela=pabelo. letobo). sebetsa=tshebetso. thankful for/ Ketsetso ya ho leboha: ho leboha bakeng sa. Lebitla la kgomo ke molomo: kgomo ha e shoele ha e epeloe lebitleng. sehlopha. mareho kapa mabitso a semelo: thaba. bohato bo sedikadikoe bo etsang hore sepalangoang kapa ntho e itseng e tsamaye ka ho lokoloha. jj. rohaka=thohako. o motle wa bokgabane. lakatsa=takatso. thehello ya leetsi lefe kapa lefe. Lebodi (le-bo-di) /dark grey edible wild rat/ Mofuta wa tadi ya naheng. Mabodiqhoa/ (mm. /bon. motho ya emelang naha ya habo naheng tse ding. oo hangata o etsoang ka ho betloa ka mochini kapa seetsoa se itseng. Lebitso (//) /name/ Lentsoe le sebedisoang ho bitsa motho. bophirima. e jewang. mabitla/ Mael. Lebidi (le-bi-di) /wheel/ Leoto la sepalangoang. 255 . vice/ Motho ya emelang mokga. emisa=kemiso. o thata. eo mmele wa yona o shebileng sebakeng se itseng. Leboha (le-bu-ha) /grateful. sheba=chebo. Lebisa (le-bi-sa) /to direct towards/ Ketsiso ya ho leba: ho isa nqa e itseng. Sejamonna. /bon. maboella/ (bap. seka kgoto. e kgolo. Leboella (le-bo-el-la) /resevered grazeland/ Sebaka sa naha sa joang ba diphoofolo tse ruuwang seo diphoofolo di sa dumelloang ho fudisoa hofihlela nako e behiloeng. hauha=khauho. ya dibaka tse phodileng: e bonahalang haholo nakong tsa Mariha hofeta Lehlabula kapa nakong tsa mocheso. e thokoa bo botsho. Leboa (le-bu-a) (lebowa) /north/ Sebaka se shebaneng le boroa. ho bontsha kananelo bakeng sa. Mabetlela/. Lebitso (le-bi-tsaw) /noun/ Lentsoe le sebedisoang ho reha kapa ho bitsa ketso efe kapa efe. Lebetlela (li-be-tle-la) // Mofuta wa molamu. Mohl. /bon. thankful/ Ho bontsha ho ananela se fanoang. Mabete/. ntatemoholo. e tlang /bon. /bon. Mabidi/ Lebile (le-bi-le) /headed to/ E shebileng nqa e itseng. ntho. Mohl. lehae la ba shoeleng. mabodi/. Lebodiqhoa (le-bo-diq-hu-wa) /ice rat/ Mofuta wa tadi e jang dimela. tataisa=tataiso. ntja. pelompe. Hantlentle mantsoe.255 Lebete (le-be-te) /spleen/ Enngwe ya ditho tsa mmele e fumanoang tlasa pelo. Bokgale ba ho leba. lehae la mofu. makatsa=semaka. sebaka se ka lehlakoreng le letsehadi la bophirima le letona la bochabela. Lebewana (le-be-wa-na) /representative. Lebitsohokoa (le-bi-tso-hu-kwa) // Kopano kapa kopanyo ya mabitso a mabedi kapa hofeta moo ho etsa lebitso le leleng. phehisa=phehiso. /bon. empa e a jewa. /bon. mokoti. Mabitso/ (bap. Lebitla (le-bi-tla) /grave/ Mokoti oo mofu a patoang kapa a epeloang teng. fepa=phepo. (bap. /bon. nolofatsa=nolofatso. sebaka kapa sebopeho. motho. Batho ba bang ba sebedisa “lebowa” bakeng sa “leboa”. Mabewana/. utloa=kutlo. chabisa=chabiso. “leboella” mmoho le “letobo” a na le meelelo e tshoanang phapang ke peho ya mekolokotoane feela. mareho a maetsi: amana=kamano. Lebohela (le-bu-he-la) /grateful. leru. wa maemo a hodimo. ho busetsa botle ho motho ya entseng botle. pela mpa. Lereo la ntho efe kapa efe. lereo/lereho ha le sebedisoa polelong. pontsho ya teboho kapa kananelo ka ho bua mantsoe a matle. jj. e sebetsanang le madi ebile e thusa ho tshireletsa mmele ka ho o hloekisa kgahlanong le maloetse. naha kapa moetapele bosiong ba ya emeloang. Mohl. borwa. otla=kotlo. Tlh. Lebitso ‘lebe ke seromo: lebitso le fuwang motho le na le ho hlalosa boemo bo bobe kapa bo botle ba hae. deputy. leboli-leqhoa). qapa=qapo. lereo). diaha=tieho. Mael. Tlh. sebaka seo motho ya hlokahetseng kapa ya shoeleng ebile a patoa ho sona. ntlo.

mekgoa wa ho itshoara le dikamano le batho babang. Eng? Kae? mang? Ana? Joang? Tlh. (bap. troop. Lebonyo (le-bon-yo) /smile/ Setsheho se sa bontsheng meno. Lebolotsana (le-bo-lo-tsa-na) /small pumkin. (bap. Mohl. lentsoe le batlang karabo. inability/ Se arolang motho kapa ntho pakeng tsa bohlale le bowatla. seantlo. Polotso ya motho ho ya ka sechaba. sesupo sa bohlale le bowatla. ho tsheha ntle le ho bontsha meno kapa ho ahlama. lamp/ Sesebedisoa se kgantshang. sebaka se ka lehlakoreng le letsehadi la bophirima le letona la bochabela. jj. ba phetang setso ka ho rutoa mekgoa le moetlo wa Sesotho o akgang koma. se mahlaku a boima a mommeng metsi. /bon. lehoetla la mokopo. Mabotsi/ Mohl. sethepu). lentsoe le batlang karabo. Sesole sa ntoa. pososelo. kaho eo bokahare ba yona eleng seotloana. bolotsa. millitary/ Sehlopha sa masole a naha ha a hlalosoa ka mafapha. mabota/ (bap. /bon. /bon. Mohl. /bon. Ho se tsebe ke lebote: tlhokeho ya tsebo e ka ntsha lewatla kotsi. Lebota (le-baw-ta) /partition. Lebopo (le-bu-paw) /coast/ Sebaka sa naha se pela lewatle. Lebopo la lewatle la naha ya manyesemane le bata haholo.256 Lebohile (le-bu-hi-le) // Bokgale ba ho leboha. Lebowa (le-bu-wa) /north/ Sebaka se shebaneng le boroa. bophirima. mabone/. Ka moetlo o nepahetseng wa Sesotho. /bon. squash/ Mokopu o monyane o sa tiang. ka boraro. 256 . polotso. lerako). Moo metsi a lewatle a fellang teng. Lebota (le-bawt-a) /baby making marriage/ Lenyalo leo motho e motshehadi a nyaloang bakeng sa ho etsetsa motho ya senang bana makgabunyane. Tlh. se melang haholo naheng pela dithaba le marallana. phinu). Mohl. Re ne re le lebopong la Thekong ha re tlahopola Marallaneng. Lebote (le-bo-te) /ignorance. Lebohlollo (le-bo-hlol-law) /mountain drumstick/ Mofuta wa semela se behang kapa hlahisang dipalesa tse ntle tse bulehang haholo. Mabohlollo/. Lebopi (le-bu-pi) /preposition/ Lentsoe le bopang polelo ka ho hokela lentsoe qalong ya lona ho fana ka moelelo o phethahetseng kapa o tletseng. lenyai). mabotho/. lenyalo la ho etsa bana feela ntle le ho ba le molekane. Lebohisa (le-bu-hi-sa) // Ketsiso ya ho leboha: ho leboha mmoho le. pososelo). ebile o le tlasa taolo ya basuwe ba rupelletsoeng. kaho e potapotileng seotloana. /bon. borwa. Mohl. (bap. ho tsheha ntle le ho bontsha meno kapa ho ahlama. Ka mora. ho leboha bakeng sa. Lebotsa (le-bo-tsa) /interrogative pronoun/ Lentsoe le sebedisoang ho botsa kapa ho etsa potso. boitlhophisetso ba lenyalo. Matlakala o thotse ngoana ngoanana: re a mo lebohisa kannete. Batho ba bang ba sebedisa “lebowa” bakeng sa “leboa”. mabopo/ Mohl. Leboso (le-baw-saw) /smile/ Setsheho se sa bontsheng meno. Theledi). Lebollo (le-bul-law) /circumcision school/ Ketso ya ho bolotsoa kapa ho bolla e mabapi le sehlopha sa batho ba mophathong. fence/ Kaho e arolong sebaka. Hokae? Neng? Jwang? Joang? Lebotsi (le-bo-tsi) /interrogative pronoun/ Lentsoe le sebedisoang ho botsa kapa ho etsa potso. mabollo/ (bap. /bon. ka molamu. mabonyo/ (bap. Lebotsi le lebotsa ke mantsoe a hlalosang ntho e le nngwe: phapang ke hore “lebotsa” le sebedisoa Sesothong sa Lesotho ha “lebotsi” le sebedisoa Sesothong sa Afrika Borwa. leboso). mabolotsane/ (bap. ho ya ngakeng ya sejoalejoale ka sepheo sa ho tlosa tshuinyo ha e bolele lebollo le phethahatseng. bochabela). /bon. se etsang hore ho bonahale moo kganya eleng sio. maboso/ (bap. /bon. Tem. Lebone (le-bo-ne) /the light. Lebotho (le-but-hu) /army. /bon.

/bon. motho ya tloaetseng ho seba. kgomo kapa phoofolo e itseng ha o le letsohong la ngaka kapa motho bakeng sa ho o sebedisetsa bokgabane kapa ho foka. lenyetse. Lechachesi le-cha-che-si) /lump like pimple/ Seso seo ekang lekgopho le bonahalang haholo ho bokantle ba motho ya kulang kapa ya jeleng kapa noeleng ho sa tsamaisaneng le mmele kapa madi a hae. mabusa. Lentsoe lena ha se la Sesotho le ha ho na le Basotho ba le sebedisang. kapa seka mohatla. Machachesi/ (bap. bolebusa/ Tem. /bon. Lai tseke! Eng kapa eng! Hoha weso! Jj. Mohl. eseng la kgale. motho wa bochabela bo hole naheng ya China. tagates minuta/ Mofuta wa semela se melang haholo naheng pela dithaba se sebedisoang haholo bakeng sa dibeso. lenyalo). ya fihlileng Afrika ka mora selemo sa 1652.257 Leburu (le-bu-ru) /boer. slander./bon. (mm. Motho e mosoeu Afrika. controller/ Motho ya laolang boemo le motsamao wa masole. (mm. Europa. excavator/ Motho ya etsang mokoti. eo ho fihla hoa batsoadi ba hae eneng e le ho fapohela Motse Kapa feela ka baka la kotsi ya sekepe seo ba neng ba se kalame. lekgopho). Ha o cha o cheche. Maratahelele. Machoeya/ (bap. Hantlentle lebitso lena ha le hlalose motho wa madi a kopaneng. Mochini o fatang. sesebedisoa sa tshepe se sebedisoang bakeng sa ho cheka. /bon. Letjhutjhutha). 257 . letshollo). Machuchutha/. Tem. Motho ya laolang boemo bo itseng. eo naha ya habo ya tlhaho eleng Holland. epang kapa chekang mokoti. moroa. Lechaena (le-cha-ina) /chinese/ Moahi wa China. Lebusumane (le-bu-su-ma-ne) /bushman/ Emong wa Baahi ba pele ba Afrika Borwa. Ka nako enngwe eka puo ya Sesotho ke puo ya Sechaena haholo ha ho qolloa mantsoe a polelo tse latelang: hanghang a checha. backbiter/ Motho ya hlokang nnete ka ho bua leshano ka motho emong bosiong ba hae. mosebetsi wa ho nyadisa. 0/. Lebusa (le-bu-sa) /commander. Lentsoe le nepahetseng ke lenyalo. Letjhato). macholocholo/. /bon. se homelang ka peo ya sona. bo nchafetseng kapa bo nang le phetoho e sa tshoaneng le ya kgale. Mabusumane/ (bap. Chai ya Chomane. Lesepa le itsoelang feela ntle le taolo. mmusi kapa mmusisi”. Lebusa ha se motho ya etsang mosebetsi wa “mmusa. /bon. Lecholocholo (le-chaw-law-chaw-law) /gossip. /Bon. eo kajeno a shebaneng le tsa temo le thuo ya diphoofolo. hape e le moahi wa Afrika Borwa ya tloaelehileng ntle le temo. Tem. o nang le boditsi bo ponngoeng mohatleng wa pere. Maburu/. machoba/ (bap. Letjhoba). motho ya etellang pele karolo ya sesole. Machaena/ (bap. motho wa madi a kopaneng joalo ka Mo-Afrika le lekgowa. Ke batla lesale le lecha. /bon. /Bon. Lecha (li-cha) /new/ Boemo ba ntho. ya phelang ka ho tsoma le dihoete kapa dimela tse hlaha tsa naha. Lechato (le-cha-taw) /wedding ceremony/ Mokete wa lenyalo. boditsi). /Bon. mochaena). mokgothu). empa ke sothofatso ya lentsoe “bushman” le ha batho ba bang ba le sebedisa bakeng sa “coloured person” kapa motho wa madi a kopaneng. Lechuchutha (le-chu-chut-ha) /khaki bush. lengetse. 0/ (bap. Lechoeya (le-chwe-ya) /diarrhoea/ Lesepa kapa masepa a metsi haholo le bakoang ke bokudi kapa ho sebedisa moriana wa mala wa ho hloekisa. ya phelang mahoatateng le mahaheng. Lecheko (li-chi-kaw) /excavation. (mm. /bon. Lechoba (le-chaw-ba) /tail ornament/ Mohatla. Tlh. haholo eo lebitso la yona le qalang ka tlhaku “L”. Chitja a re hohang. Lebusumane (le-bu-su-ma-ne) /coloured person/ Motsoako wa motho e motsho le lekgowa. afrikanner/ Moahi wa Afrika Borwa e mosoeu. motho eo mosebetsi wa hae eleng ho cheka kapa ho epa.

yona. /bon. Maeto/. maebakgoroana/. ngoana ledimo. haholo tsa ntoa. Ho na le phapang e kgolo pakeng tsa mantsoe. Ledingoana (le-di-ngwa-na) /initiates night song/ Pina ya lebollong e binoang bosiu ke makoloane kapa ditsoejane. Mael. Leemedi (le-e-me-di) /pronoun/ Lentsoe le emelang motho. yena. yena. maebana/. /bon. mmala. /bon. Tem. /bon. /bon. female dove/ Leeba le lenyane: tsuonyana ya leeba kapa leeba le letshehadi. ntjanyana kapa ntja e nyane. tsona. jj. rona. Yona. le behelang. madiboho/ (bap. bona. Leemeditshupi (//) /demonstrative pronoun/ Lentsoe le sebedisoang bakeng sa ho supa motho kapa lebitso la ntho. Madingoane/ (mm. tsona. Leebamosu (le-iba-mo-su) /Red-eyed Dove/ Mofuta wa nonyana ya lelapa la leeba kapa seka leeba. /bon. favouritism. Sekgetshe se seholo se bakoang ke mongobo kapa lesoe le leholo fatshe mobung kapa majoeng a fathse. /bon. (mm. lelinyane). prejudice/ Boemo bo bontshang kgethollo ya ketsahalo. /bon. pina ya polotso. 258 . madimo/ Ledingoana (le-di-ng-wa-na) /baby cannibal/ Ledimo le lenyane. jj. /bon. bona. “seemedi” le “leemedi” ke mantsoe a bolelang ntho e le nngwe. leebanakhoroana). Mohl. maebanamosu/. Ngoana phoofolo. motho ya sa tloaelehang ya bolayang batho bakeng sa ho ba etsa dijo. Leeme (li-e-me) /partiallity. malingoaneng). moedi) Ledimo (le-di-mu) /cannibal. maeba/ (bap. Mohl. /bon. Leeto (li-e-taw) /journey/ Ketso ya ho eta: ho ya sebakeng se itseng. bonono. ho tloha sebakeng seseng ho ya ho seseng ka sepheo sa ho eta kapa ho chaka. e masiba a mmala o mothokoa kapa pudutsoana o kopantseng le o mokgunong. “leeketsi” le “leiketsi”. seja-motho. Leeketsi (le-e-ke-tsi) // ?? Tem. tse sa lebelloang. bona. Ledinyane (le-din-ya-ni) /puppy/ Ngoana ntja. seemedi). pina ya mophatong ya batho ba lebollong. /bon. Lekunkuroane) (mm. le setona sa masiba a motsu haholo. phoofotsoana e sa tsoa tsoaloa ya ntja. LEDINYANE Ledumela (le-du-me-la) /sinkhole/ Mokoti o moholo o bakoang ke ho heleha wa mobu kapa majoe fatshe ka lebaka la metsi kapa tshitshinyeho ya tlhaho. madinyane. eo hangata e tholahalang naheng ebile e ka ruuwa ke motho. maemediqho/. Lelingoane. Leebana (le-i-ba-na) /baby dove. Kgoroana). hona. jj. e hlooho e nyane. kapa kamano le motho. Leebakgoroana (//) (leebanakgoroana) /Cape Turtle-Dove/ Mofuta wa nonyana ya leloko la letsibana mmoho le kgoroana. Leemediqho (li-e-me-di-qho) /absolute pronoun/ Lentsoe le sebedisoang ho emela lebitso joalo ka: yena. Ho etsa dintho ka kgethollo le maikutlo a fosahatseng. bias. e bonahalang haholo dibakeng tsa mahae kapa pela dibaka tse nang le batho. (bap. man eater/ Motho ya jang batho. Ho bona tosa le madinyane a yona: ho makatsa motho ka ho etsa diketso. lentsoe le sebedisoang bakeng sa motho. madumela/.258 Lediboho (le-di-baw-haw) /border gate/ Sebaka sa moedi wa naha moo batho ba lefatshe leleng ba tshelang teng ho etela naha enngwe. Leeba (le-i-ba) /dove/ Mofuta wa nonyana e thokoa. (bap. mokgoa wa ho etsa dintho ka ho sheba boemo. Tseo.

ketsiso). qobella=nqobella. Mohl. Mohl. “leeketsi”. tlontlolla. nahana=nahanoa. /bon. lepatoe). Boetsuwa: mathisa=mathisoa. “leetsi”. Mohl. ketsollo). leetsolli kapa ketsollo. Qapu! laitseke! Thoa! Jj. utloana. ngangisana. ketsetsano). otlela. jj. chakisa. ho fa moetsi seo eleng sa hae bakeng sa lebaka le itseng. “leetsuwa” le “leiketsi”. Leetsane kapa ketsetsano. nanarela= nanareloa. olla=olloa. shebisa. leetsuwa. Mafa/ (bap. leetsi le supang se etsahalang ho mmuuwa. masiba a molala le hlooho a masootho. Hata=hatoha. Leetsoa (li-ets-wa) /passive verb/ (sheb. otlisa. shebana. Pako ya ketso kapa ketsahalo. Tem. Maetsi/ Tem. Ketso ya ho etsolla se entsoeng kapa se etsahalang. otlana. ketsahalo le phethako. ketsisiso.259 Leetsane (le-etsa-ne) (leetsani) /reciprocal verb/ Ketso kapa leetsi le bontshang hore se etsahalang se pakeng sa moetsi le moetsuwa. patala). e mokobolo o mokgubetsoana. /bon. Leetsuwa: mathisa=mmathisa. Sethoto ke lefa la ba bohlale: motho ya hlokang bohlale o nkeloa leruo kapa tse ntle tseo a nang le tsona ke ba hlalefileng. hatela. fepa=fepjoa. ketsetso). mathisana. /bon. jj. chakisa. se fuwang motho ntle le ho se sebeletsa. utloela. Ketso e bontshang hore motho o thusa e mong ka ho mo etsetsa ntho e itseng. fepa=mphepa. Mohl. Lefa (le-fa) /pay/ Ho fana ka chelete kapa ntho e itseng bakeng sa ntho e nkuweng. mojalefa). Leetsi (le-e-tsi) /verb/ Lentsoe le etsang ketso. Leetsisi (li-e-tsi-si) /causative verb/ Ketso e bontshang hore moetsi o baka hore ntho e etsahale ho motho kapa ntho e itseng. Lefa (li-fa) /inheritance. Ketso ya ho etsisa kapa ho baka hore motho kapa ntho e etse ketso e itseng. Leetsisa (li-e-tsi-sa) /exclamation word/ Lentsoe le sebedisoang joalo ka lekgotsa ho bontsha modumo wa se etsahalang. Lefaloa (le-fa-lwa) (lefalwa) /Goose. nepela. Lentsoe “boetsuwa” le “leetsuwa” a fapana ka se hokeloang qalong le qetellong ya leetsi: boetsuwa bo qetella ka “oa” kapa “wa” ha leetsuwa le qala ka “M kapa N”. /bon. pula e fafatsang ntle le ho kolobisa haholo. otla=otloa. leetsoa kapa boetsuwa. leetsisi kapa ketsiso. Hatisa. jj. Ngoanabo motho ya tshoanang le yena ka tshobotsi kapa seemo ebile ba hlahile ka tsatsi leleleng. nanarela=nnanarela. maetsisi/ (bap. bequest/ Thepa. Leetsuwa (le-ets-uwa) // Leetsi le bontshang hore ketso kapa ketsahalo e hlahela moetsuwa kapa mmuuwa. Mael. Leetsetsi (le-e-tse-tsi) // Ketso kapa leetsi le bontshang hore moetsi wa ketso o etsa se itseng ho moetsuwa. Boetsuwa bakeng sa tshebediso). mefuta ya maetsi e mengata ka tsela e makatsang. shelduck/ Mofuta wa nonyana ya lelapa la letata. letlotlo leo motho a le fuwang ka baka la boemo ba hae. leruo kapa letlotlo le tholoang ka boemo ba ho ba mojalefa. haka=hakolla. Lefafatsane (le-fa-fa-tsa-ni) /drizzle/ Pula e nang hanyane. opposite verb/ Ketso kapa leetsi le bontshang hore boemo ba ketsahalo e itseng bo a fetoloa hore bo fapane le ba pele. /bon. nahana=nnahana. shebela. (bap. mme moetsuwa le ena o e etsa ho moetsi. Ka puo ya Sesotho. leetsisi kapa ketsetso. Mafafatsane/. Mohl. masiba a mmele a masweu le mapheo a masootho kapa kgubedu kapa kgunong. Mafahla/ (bap. Lefahla (le-fa-hla) /twin/ Motho ya tshoanang le emong ebile a hlahile ka nako e le nngwe le yena. Mohl. otla=nkotla. le phelang 259 . Mohl. jj. (bap. jj. Leetsolli (le-e-tsul-li) /undo verb. (bap. Hatana. koba=kobolla. utloisa. Tem. leiketsi. nepisa jj. leetsi le sebedisang tlhaku “M” joalo ka sehlongoapele ho qala lentsoe le ho bontsha hore se etsahalang se etsoa kapa se etsahala ho motho. (bap. patrimony. Pontsho kapa sesupo sa hore moetsi o etsa ketso ho moetsuwa. olla=nkolla. chakelana. Ho na le phapang e kgolo pakeng tsa mantsoe.

Naha thote e batang bosiu mme e chesa motshehare. lelomolo le entsoang ke dingaka tsa setho tse laolang. Lefatla (le-fa-tla) /bold head/ Bosio ba moriri hloohong. mafetoa/ (bap. thupa e sebedisoang bakeng sa ho fehla. Lefe).260 metsing le naheng ka nako tse ding. /bon. nothing/ E sa thuseng ka letho. Moroetsana ya hlokang lenyalo. e sa bontsheng thuso ho motho kapa ntho efe kapa efe. mocheso le komello. Lefelletsoe (le-fel-lets-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho lefella. LEFALOA (LEFALWA) Lefapha (le-fap-ha) /department. Lefeng (le-fe-ng) /which one/ Lebotsa le batlang ho tseba ntho ka ho e qolla hara tse ding tse ngata ka ho toboketsa. uselesness/ Boemo bo sa thuseng ka letho. vainess. boemo ba ketsahalo e hlokang mosola. mocha kapa sehlopha se sa tshoaneng le tseding ka mosebetsi kapa tshebetso. Lefaufau (le-fa-u-fa-u) /firmament/ Sebaka se hodimo moyeng. dithaba. mahodimo kapa sepakapaka. Lefatshe (le-fats-he) /world. Mafatshe/ (bap. hlooho e hlokang moriri. sepakapaka. lebero. mafeng/ (bap. mafapha/. whisk/ Thupa e sebedisoang ho kopanya motsoako. naha). mokga. remunerate for/ Ho fana ka chelete bakeng sa motho ya e hlokang kapa ya lahlehetsoeng ke yona ka baka la boemo bo itseng. Lefeela (le-fe-ela) /vanity. /bon. Lefelloa (le-fel-lwa) // Boetsuwa ba ho lefella. mafaloa/. ngoanana ya fitiloeng ke nako ya lenyalo. mafela/. chamber/ Karolo ya tsamaiso ya mmuso. Thota e fokolloang ke bophelo ka baka la komello le tlhokeho ya dimela tse tloaelehileng. hodimo moo ho se nang letho le phelang. mafatla/ (bap. 260 . remit. Lefela (li-fe-la) /vanity. dimela. Lefe (le-fe) /which one/ Lebotsa le batlang ho tseba ntho ka ho e qolla hara tse ding. Tlhaloso ya mantsoe. lekuroana). lekuroana kapa lebero la tlhaho. Lefehlo (//) // Mokete wa mathuela kapa bakoma. mafaufau/ (bap. leberoana. /bon. mawatle. /bon. patsi. Lefatshe (//) /planet/ Sebaka seo ho duloang ho sona ha se hlalosoa ho latela ho potapotao ke dinaledi. le phelang ka diphoofotsoana tsa metsing le dimela. kgoedi. Karolo ya patsi kapa sefate e ka betloang ho etsa sehlahisoa se secha. e hlokang mosola. /bon. Lefella (//) /reimburse. Lefehlo (li-fe-hlaw) /mixture stick. “lefeela” le “lefela” e bolela ntho e le nngwe leha lentsoe le nepahetseng haholo e le “lefeela”. /bon. Mafehlo/. lehodimo). /bon. dinoka. Lefetoa (le-fe-twa) (lefetwa) /spinster/ Motho e motshehadi ya so nyaloeng. phatsa). mafatsa/ (bap. earth/ Sebaka seo bophelo boleng ho sona ka ponahalo ya batho. Phapang mahareng a “lefetoa” le “mofumahatsana” ke hore: ka Sesotho lefetoa ke motho e motshehadi ya boemong bo fetioleng ke hore a ka nyaloa le ha monyetla o monyane o ntse o le teng. Lephura-kgoahla) Tem. mafatshe/. mafehlo/. Tlh. Lefatsa (le-fa-tsa) /wood/ Thupa ya sefate e kgolo e boemong ba ho besoa kapa ho chesoa bakeng sa ho besa mollo. Lefelletse (le-fel-le-tse) /paid for/ Bokgale ba ho lefella. /bon. /bon. maru le tsohle tse bonoang ke mahlo ka bophara. moo pula e hlokahalang. /bon. /bon. /bon. Mafeela. Lefella (le-fel-la) /desert/ Sebaka sa lehlabathe le lengata.

leftover. seanamarena) Lefshoa (lef-jwa. ho senyeha kapa ho tlhotlhoreha hoa tshepe. lereho kapa lebitso le hanyetsanang le leleng. (mm. Setipana. mafika/ (bap. kgutshoane= telele. Lefito (le-fi-taw) /knot/ Tlamo e menahaneng ya kgoele kapa thapo: ho bofa kapa ho tlama ka tsela e thata bakeng sa ho tlamolla. Lefisa (//) // (sheb. /bon. mafotha/ (bap. Mafisa bakeng sa tshebediso). mafiritshoana/ Lefisa (le-fi-sa) /penalise/ Ho ahlola ka ho batla tefo. victor’s blanket/ Kobo ya Basotho ya boleng bo hodimo ya mafumahadi le marena. /bon. mafielo/. /bon. Lefoforetsane (le-fu-fu-re-tsa-ne) /residue. Nonyana eo ho dumeloang hore boteng ba yona ke sesupo sa pula. lephoka). /bon. e nyane. /bon. dikgosana le dikgosatsana. Mael. Lefome (le-fu-me) /rust. letseka). seka sehahabi. jj). Lefitori (le-fi-to-ri) /victoria’s blanket. se setseng nakong ya dijo. lemeno). (bap. oxidation. smell. thithiboya). /bon. mafifi/. lefshoa). ketsiso ya ho lefa. scent/ Monko o monate kapa o mobe ha o hlalosoa ho ya ka kutlo ya nko ha e tolokeloa ke boko. mafoforetsane/ (bap. corrossion/ Ponahalo e kgunong e aparelang tshepe kapa seetsoa sa tshepe se bontshang ho bola. Lefielo (le-fi-el-aw) /broom/ Sesebedisoa sa mahlokoana a joang se sebedisoang ho phutha. lentsoe kapa lebitso le kgahlanong le leleng. Mafoqo/ (bap. /bon. kobo ya boreneng e aparoang ke marena. e fofang ka potlako. Lefiloe (le-fi-lwe) /paid/ Boetsuwa ba ho lefa. Lefotha (le-fut-ha) /odour. lef-shwa) (lefshwa) /paid/ Boetsuwa ba ho lefa. Nonyana ena e na le mefuta e fetang bonngwe. Lefile (le-fi-le) /paid/ Bokgale ba ho lefa. remnant/ Lesalla le lenyane la sejo le setseng ha ho jewa dijo. letata). Lefiritshoana (le-fi-rits-hwa-na) /spotted hyena/ Mofuta wa phoofolo ya naheng e hlaha. thaba kapa lehaha le boima ka baka la boholo ba lona. Lefiloe). boshodu.261 mofumahatsana ke tsela (title) eo motho e motshehadi a so nyaloeng semmuso a bitsoang ka yona. Ho nkga lefotha: ho ba mmelaelloa. 261 . tlatlapo kapa polao. Hodimo=tlase. mafumahadi. Lefoqo (le-fo-qo) /daytime hide blanket/ Kobo ya letlalo la kgomo le mennoeng habedi eo hangata e aparoang motshehare. e maoto a mangata. /bon. Lefika (le-fi-ka) /rock. lesalla). Lefetodi (le-fe-to-di) /opposite/ Lentsoe le bontshang phapang ho leleng. e ntsho kapa kgunoana ka mmala. Lefokolodi (le-fo-ko-lo-di) /millipede/ Mofuta wa kokoanyana. mafokisi/ (bap. seka mmankabelane. mafome/ (bap Ruso) Tem. Leponesa leo mosebetsi wa lona eleng ho batlana le sesosa sa tlolo ya molao kgahlanong le motho ya itseng ka ho etsa dipatlisiso. Lefohla (le-fu-hla) // ?? /bon. mafito/ (bap. /bon. hole= haufi. Lefokisi (le-fo-ki-si) /detective/ Motho ya etsang dipatlisiso tse amanang le ketsahalo ya bokebekoa. bohashana bo setseng ba sejo ha ho qetoa ho jewa. Batho ba bangata ba sebedisa lentsoe lena “lefome” le le ka bongateng “mafome” le ha le na le bonngoe. boulder/ Lejoe le leholo haholo ka sebopeho sa bolelele ba ho ya hodimo le ho pharalla. Lefifi (le-fi-fi) /darkness/ Tlhokeho ya kganya. Lefokotsane (le-fo-ko-tsa-ne) /Cliff-Swallow. mafokotsane/. ho sututsa le ho olla matlakala kapa dithole. /bon. Letlapa). /bon. sebolo sa tshepe. mafohla/. /bon. mafokolodi/ (bap. /bon. manyofonyofo. ya lelapa la phiri e nang le maroborobo mmeleng. /bon. lentsoe. Mafetodi/ Mohl. Boemo bo hlokang kganya. Pearl-breasted Swallow/ Mofuta wa nonyana. mafitori/ (bap. Tem. lejoe la selomo. ho ahlola ka ho batla chelete. e bonahalang nakong tsa dipula. botsho bo bakoang ke bosio ba kganya ya letsatsi kapa lebone.

Mafupu/. Moputso wa sebe ke lefu: tlolo ya molao e baka timelo kapa ho shoa. /bon. diruuwa. leshoetla. Lehae (le-ha-e) /residence. Mael. (bap. ho tsoa hoa moya mmeleng kapa nameng. Leha (le-ha) /although. ntlo ya phoofolo kapa motho. Lefura (le-fu-ra) /fat. a be le mocheso kapa mohatsela o moholo.262 Lefu (le-fu) /death. even though/ Lentsoe le sebedisoang ho kopanya dipolelo ka ho bontsha se latelang ka mora se boletsoeng. Lefuputswana). semphanyana) (mm. Mael. Naha kapa sebaka sa bolemi le thuo ya diphoofolo e hlokang marangrang a fumanoang metseng ya ditoropo. even if. /bon. temo le bophelo bo iketlileng bo hlokang marangrang. Mona. dying/ Phelo ya bophelo nameng. a fufuleloe bosiu. Ke tla tsamaya leha ho ka thoe ke sale. Lefupu (le-fu-pu) /bundle of vegetable/ Karoloana ya moroho o boemong ba ho habeloa ebe o wa phehoa. poulelo). boemo ba ho hlokahala. heso. mafura/. oil/ Enngwe ya maro a mmele kapa ntho e itseng. Mafufuro/. seshobana se ka letsohong sa moroho o boemong ba ho phehoa ebile o ka habeleha. lesatjoana). /bon. mafu/ Mael. Mafuputsoana/ (bap. karolo ya 262 . boloetse bo bakoang ke temalo ya mmele kapa setho seseng sa ona. Lefuleholo ke ditsheho: se bohloko se na le ho tshehisa. Ho hata mafura: ho etsa koloi e tsamaye ka ho potlaka. Lefu le qoleng ya kobo: motho a ka shoa neng kapa neng ho sa lebelloa. e etse hore motho a kgohlele haholo. Lefu (//) /disease. sickness. sefuba). infection. /bon. a ntshe dikgohlela. illness. ailment. Lefuwa (le-fu-wa) (lefuoa) /paid/ Boetsuwa ba ho lefa. Lefuwe (le-fu-we) (lefuoe) /paid/ Bokgale le boetsuwa ba ho lefa. 0/ Lefuma (le-fu-ma) /beggery. tlhokeho kapa phello ya bophelo. mafura/ Mael. Lefura (le-fu-ra) /accelarator/ Sesebedisoa sa sepalangoang se sebedisoang ho eketsa lebelo ha le pepetoa kapa le hatoa ka leoto. (bap. patrimony/ Ketso ya ho futsa: tshoano ka diketso. Lefufuro (le-fu-fu-raw) /cartilage/ Seka lesapo se tholahalang manoanyetsong a mmele kapa dithong tse ding tsa mmele. lehloyo le lebisoang ho motho ya ratang kapa ya ferehang molekane wa emong. mafuba/ (bap. Karolo ya setho sa mmele e tshoanang le lesapo empa yona e le bonolo. a bakang botenya. bofuma). Lefufa (le-fu-fa) /jealousy. Re tlamehile ho sebetsa leha ho chesa haholo. Mael. bohloko ba motho emong bo na le ho tshehisa babang kapa emong. /bon. /bon. destitution. Mohl. indigence/ Boemo ba ho kopa ka baka la tlhopheho. mme a qetella a fokotse haholo hofihlela a shoa ha a sa thole pheko. dwelling. a qhibidihang ha a fumana mofuthu kapa mocheso. Boemo ba ho shoa kapa ho bolawa. habo). Lefuputsoana (le-fu-puts-wa-na) /milligram/ Motso wa boima o monyane haholo o lekanang le dikgato tse sekete (1000) tsa boima. Lefutso (le-fu-tsaw) /birth right. envy. tshobotsi. sempha. heritage. e hlaselang matshoafo. decease. Lefuba (le-fu-ba) /tubercolosis/ Bokudi bo bakoang ke kokoanahloko e tsamayang moyeng. /bon. habitation/ Sebaka seo ho dulang motho kapa phoofolo teng. ketso ya ho ba mokopakopa ka baka la tshotleho. Lehae (le-ha-e) /rural/ Ya motseng: moo ho nang le masimo. (bap. boikutlo bo fokolang ba mmele kapa kelello. se bonojana hofeta lesapo. /bon. /bon. resentment/ Boemo ba ho hloya motho ka baka la seo anang le tsona kapa sona. Lefuleholo (le-fu-le-hu-lu) /funny pain/ Boemo bo bonahalang bo le bohloko empa bo baka setsheho. mafufa/ (bap. affliction/ Bohloko bo bakoang ke bokudi. Lefu leholo ke ditsheho: Se bohloko haholo se sa tlamehang ho tshehoa se na le ho tshehisa. sebopeho kapa mokgoa ka lebaka la kamano ya madi.

koete). Lehaeng (le-ha-eng) /rural erea/ Ya motseng: moo ho nang le morena. Nonyana ena e na le mefuta e mengata. Mael. molomo). /bon. /bon. lehalapa). mahae/ (bap. Mahaha/. Lehaha (le-ha-ha) /cave/ Lefika le nang le mokoti o moholo. ntoahae. lehlabaphio). Lehalahala (le-ha-la-ha-la) /talkative person/ Motho ya buang haholo a sa kgaotse. mongalo. /bon. lehehle). Lehala (le-ha-la) /talkative/ E buang haholo. Mahadima/ (bap. haeso. Lehana (le-ha-na) /rebel/ Motho ya fetohelang mokga. Lehafi (le-ha-fi) /armpit/ Bokahare ba qalo ya letsoho. a tshehetse ba direng. /bon. Tle. la boemo bo hodimo ka thekiso. bo thata. hara mala le ho isa sebonong kapa mosimeng. hole= haufi. Lehanana (le-ha-na-na) /nasal/ Bokahare ba nko bo bakang puo kapa modumo o tebileng. mahakoe/ (bap. mosetsana ya motle ba lejoe leo. Mahaha/ Lehakoana (le-ha-kwa-na) /precious stone/ Lejoe le nang le boleng. bo bofubetsoana ka mmala. diabenya kapa kganya ya maru le modumo wa teng nakong tsa pula e hlaha. lereho kapa lebitso le hanyetsanang le leleng. LEHALANYANE Lehalapa (le-ha-la-pa) /palate/ Bokahodimo ba lehano ka hodima leleme. Tem. hahabo. lepatso leo ekabang lehae. mahalahala/ (bap. bolehana/ (bap. le nang le boleng. sehlopha kapa naha ya habo. /bon. mahana. /bon. sekoti se thabeng kapa lejoeng le leholo. /bon.263 lefatshe e kgolo. diruuwa. Ho nkgisetsana mahafi: ho loantshana. lejoe le letle leo ho ka etsoang kgoebo ka lona. Mosetsana enoa ke lehakoe la pelo yaka. /bon. (bap. temo le bophelo bo iketlileng bo hlokang marangrang le meaho ya ditoropong kapa mabalane. eo ho lengoang masimo le ho jala dijalo ho yona mmoho le thuo ya diruuwa. mahana/ (bap. mahaeng/ (bap. polasi. heno). ya buang haholo. /bon. bokatlase ba lehetla pela sefuba. haeno. lesehae. Mohl. kgutshoane= telele. /bon. /bon. Lehano (le-ha-nu) /digestive system/ Sebaka seo sejo se tsamayang teng ho tloha molomong. motho wa dipuo tse hanang ho fela. /bon mahakoe/ (mm. lentsoe kapa lebitso le kgahlanong le leleng. /bon. Lehakoe (le-ha-kwe) /ignitious rock/ Mofuta wa lejoe le thata le phatsimang. /bon. mahanana/ (bap. 263 . masimo. lelatodi). Lehalanyane (le-ha-lan-ya-ne) /African Sacred Ibis/ Mofuta wa nonyana ya lelapa la mokgotlo. Mahakoana/. lerabele. ya ditaba tse ngata. leholotsoane). Lehadima (le-ha-di-ma) /lightning/ Boemo ba lehodimo bo fupereng pula ka ho bontsha kganya ya letsolo. Lehakwe) Lehakoe (//) /beautiful woman/ Motho e motshehadi ya motle haholo. lentsoe. Hodimo=tlase. mabalane). Mohl. mokoti wa sebaka seo sephaka se qalang teng. Mahalapa/ Lehana (le-ha-na) /opposite/ Lentsoe le hanyetsanang le leleng: Lentsoe le bontshang phapang ho leleng. letolo). seka lehae kapa ntlo. mahalanyane/. (bap. Lehaelli (le-ha-el-li) // ?? Mohl. jj. letsolo.

Mahareng/. Lehapu (le-ha-pu) /watermelon/ Mofuta wa semela sa tjoto e kgolo. golgotha/ Sebaka kapa thota ya masapo a hlooho. kgutshoane= telele. jj. lentsoe. Lehehemu (le-he-he-mu) /hoopoe. ya aparang diaparo tse tshila. guttersnipe/ Ngoana wa boemo bo tlase. Kgoho e kakatletsang lehe ke la yona. perjurer/ Motho ya hlokang nnete. Mahata-mmoho/. marenene. (bap. /bon. Lehata (//) /liar. nonyana). /bon. bo etsahalang kgoedi le kgoedi ka ho dutla hoa madi ka setho sa botshehadi. /bon.) (bap. Lehata-mmoho (le-ha-tam-maw-haw) /congressman/ Motho ya welang mokgatlong kapa mokgeng wa batho ba tsamaisanang ka sepheo sa tumelo e le nngwe ya dipolotiki kapa tloaelo e tshoanang. /bon. qalo ya ntho e phelang e bohareng. seo Morena Jesu a thakgisitsoeng teng. /bon. /bon. Mahano/. Mohl. motho ya fetohelang leshanong eo qalong aneng a tshepisitse ho bua nnete. tse tabohileng ka baka la tlhopeho le tshotleho. diphulana kapa dikoeetsa ebile e phela ka diphoofotsoana tsa dibakeng tseo. Mahaqasi/. /bon. maharasoana/. Hodimo=tlase. Leharasoa (le-ha-ra-swa) /ragamuffin. se nang le lero le lengata. Lehare (le-ha-ri) /symmetry. /bon. /bon. tjoto). Mahare/ (bap. lehana). Lefetodi. Mahanyatsa/. Mahapu/ (bap. (mm. empa bokahare ba ona. selomi). seka sekola. fabricator. Dinonyana. Mahe/. menstrual/ Boemo ba motho e motshehadi bo qalang dilemong tse tlase tsa bongoanana. fail-pop/ Motho wa boemo bo tlase. Maharoasoa/ Leharasoana (le-ha-ra-swa-na) /tatterdemalion. /bon. mahatlelo/ (bap. se sefubetsoana kahare. haholo a batho. midpoint. Lehanyetsi (le-han-ye-tsi) /opposite/ Lentsoe le bontshang phapang ho leleng. Lehatlelo (le-ha-tle-law) /menstruation. Ho ya kgoeding ke mosadi. Lehata (le-ha-ta) /skull/ Lesapo la hlooho la motho kapa phoofolo. Mahanyetsi/ Mohl. mahata/. Tem. lehalapa le leleme. hole=haufi. /bon. lentsoe kapa lebitso le kgahlanong le leleng. Lehe (li-hi) /egg/ Kgaketla eo bokahare ba yona bo nang le bophelo ya nonyana kapa kgoho eo ha e fuwangoa e fanang ka tsuonyana kapa ledinyane la nonyana. /bon. e dulang haholo naheng. Lehanyatsa (le-han-ya-tsa) /tender corn/ Poone e bonolo e so fihleng boemong ba ho butsoa. /bon. Golgotha). Mahata/. sebaka se hare ho ntho e chitja kapa e sedikadikoe. 264 . mahehemu/ (sheb. e tholahalang bakeng tse ngata tsa lefatshe. Grey Crowned Crane/ Mofuta wa nonyana e nang le masiba a mokgabiso a hlooho a matle. Lehata (li-ha-ta) /calvary. ngoana ya hlophehileng haholo. /bon. seshoashoaila). Lehare (le-ha-re) /razor/ Sesebedisoa se ntlha e sesesane se beolang moriri wa hlooho kapa bohoete ba mmele. Tem ha ho buuwa ka “lehano” ha ho hlalosoe “molomo”. Lehaqasi (le-ha-qa-si) /African Black Swift/ Mofuta wa nonyana e fumanehang haholo dibakeng tsa dinoka.264 Lehano (le-ha-no) /mouth inside/ Karolo kapa setho sa mmele se akgang bokahare ba molomo mmoho le meno. tse tabohileng ka baka la tlhopeho. nucleus/ Se arolang sedikadikoe ka ho lekana. eleng sesupo sa ho thubeha hoa lehe la pelehi kapa sesupo sa ho ka ima. /bon. Ho ya ka buka ya bibele ya Luka (23:33 mmoho le Mattheu 27:33): moo Morena Jesu a thakgisitsoeng teng. qalo ya popeho ya seqo sa poone se so bontsheng ho butsoa kapa botlalo ba peo. selumi). ya aparang diaparo tse tshila. ya hlokang diaparo. bohare ba ntho efe kapa efe. Nonyana ena e na le mefuta e mengata. lereho kapa lebitso le hanyetsanang le leleng.

hlabula). Mahlabaphio/. public servant/ Motho ya sebeletsang mmuso. motho ya lahlehisang sehlopha sa habo ka ho tshehetsa sehlopha seseng. Lehlaahlela (li-hla-a-hle-la) /gun magazine/ Mokotla wa tshepe o hlahlelang kapa o tshoarang dikulo. Lehelo (le-he-law) /Long-tailed Widowbird/ Mofuta wa nonyana e setono se selelele ya lelapa la tjobolo. ho kgopisa. ba nang le tsa bona. mahetla/. /bon. sesebedisoa se motsu. /bon. naha kapa sechaba sa habo. Mahlaahlela/. mahlaahlela/ Mael. Lebitso le nepahetseng haholo ke “lehele” hofeta “lehelo” le ha batho ba dibakeng tse ding ba sebedisa lebitso la bobedi. e qalang kgoeding ya Tshitoe hofihlela Hlakubele ka boroa ba lefatshe. /bon. lemati. /bon. bokeno). mmutloa). mahlabo/. (bap. Lehlaahlela (li-hla-a-hle-la) /handcuff/ Se sebedisoang ho tlama motshoaruwa hore a se chopohe kapa balehe. Lepau. mahehlehehle/. /bon. e behelang meferong kapa joang bo bolelele. Mahlabihlabi/ (bap. Ho fahla mmuso ka lehlabathe: ho kgentsha. e phelang haholo ka peo ya dimela le mefuta ya dikokonyana. ho hlabehisa. tjobolo). mosebeletsi wa sechaba wa mmuso. lesehla. Lehlaba (li-hla-ba) /pain/ Bohloko bo teng sethong sa mmele. Setshelo sa dikulo. traitor. lehana). lehata). Lehele (le-he-le) /Long-tailed Widowbird/ Mofuta wa nonyana e setono se selelelehadi. (bap. /bon. Lehlafi (le-hla-fi) /door/ Sebaka sa moaho kapa ntlo moo ho kenoang teng se bulehang le ho koaleha. Lehlabathe (le-hla-bat-he) /sand soil/ Mobu o tletseng makumane a lejoe la lesehla. Lehehlehehle (li-he-hle-he-hle) /talkative person/ Motho ya buang haholo ka bokgabane ba ho batla ho mameloa. /bon. mahehle/. Lehana. Lehelehele (li-he-le-he-le) /liar/ Motho wa dipuo tse hlokang nnete kapa bonnete. setho sa semela se hlabang ha se thetsoa. /bon. conspirer. Sehloela. moaho kapa ntlo se bulehang le ho koaleha. Mael. Bokeno ba monyako. /bon. /bon. mahelo/. eo boholo ba lehlakore la letsatsi le leng ka boroa ba lefatshe. monyako. Tlh. Lehlahana (le-hla-ha-na) /representative/ Motho ya emelang emong bosiong ba hae. lehalahala). e fumanoang haholo dibakeng tse bulehilng tsa joang ba dithota. lehlohlojane). lepau. (bap. mahlahana/. lemenemene) (bap. mobu o akgang lesehla. ho koatisa. Lehlahana (le-hla-ha-na) /officer. tshehlo. Molepe. molepe. ya etsang mosebetsi o kgethehileng. (bap. Lehlabaphio o ila mojalefa: Motho ya mona o hononela ba bang. Mael. Lehetla (li-he-tla) /shoulder/ Sebaka sa mmele pakeng tsa molala le qaleho ya letsoho. /bon. prickle/ Mmutloa wa semela o hlabang. motho ya nkang ditaba tsa mokgatlo kapa mokga wa habo ho di phatlalatsa mokgeng kapa mokgatlong o mong. tse etsang hore momamedi a latele se buuwang. Lehlabihlabi (le-hla-bi-hla-bi) /spike. Lehlaahlela le lla ka leleng: batho ba tlemeha ho thusana. Tjobolo). bohloko bo bakoang ke ho kula kapa ho se phele hantle hoa setho seseng sa mmele. /bon. /bon. (bap. motho ya sebetsang mosebetsi wa motho ya sio. se phunyang letlalo masoba. ho hlokofatsa maikutlo. /bon. moo letsoho le qalang teng. Mahlabathe/ (bap. motho ya leshano haholo. ho sithabetsa pelo. Lehlabo (le-hla-baw) /awl/ Seetsoa kapa sesebedisoa sa ho phunya letlalo masoba. Lehlabula (le-hla-bu-la) /summer/ Nako ya selemo e chesang. plotter/ Motho ya rekisang ba habo ho ba direng. mahelehele/ (bap. morumuwa ya buellang mokgatlo. mahlaba/ Lehlabaphio (le-hla-bap-hi-aw) /conspirator.265 Lehehle (li-he-hle) /orator/ Motho wa dipuo tse hohelang. (mm. motho ya 265 . motho ya nang le tsebo ya ho bua. ho utloisa bohloko bo boholo. mahele/.

/bon. Lehlalosanngoe (le-hla-lu-san-ng-we) /synonym/ Lentsoe le batlileng le tshoana kapa le tshoanang le leleng ka tlhaloso kapa moelelo. /bon. (bap. /bon. (mm. mahlajoe/. dihlong” kapa “tlontlollo”. Sebaka se hole haholo. Lehlasoa (li-hla-swa) /slattern. Lehlakaphothoane (le-hla-ka-phut-hwa-ne) /horsetail/ Mofuta wa semela se bonahalang haholo mahlakoreng a dibaka tse metsi kapa metsing a sa tebang. Enngwe ya dikarolo tsa semela. Lehlakametsa (le-hla-ka-me-tsa) // Motho ya hlakametsang: ya lebang sebakeng ho ya kopana le moeti kapa ntho e tlang. Mofuta wa sefate se atileng haholo mesikong ya dinoka le diphulana. /bon. haholo mabapa le dinoka seo mahlaku a sona a ka sebedisoang bakeng sa moriana wa bana. /bon. diospyrus lyciodes/ Semela sa naha se hlaha se sebedisoang haholo joalo ka patsi. letshwao le bonthsang boteng ba lekgabunyane le sa tsoa hlaha. mahlaka/. radiation. mahlajoane/. Mose o molelele. sebopeho. /bon. mahlakangoatho/. mosebeletsuwa). Ho hloma lehlaka: ho etsa sesupo sa hore ntlong e itseng ho na le ngoana ya sa tsoa tsoala le motsoetse. Lehlanya (le-hlan-ya) /mad person/ Motho ya sa phelang hantle kelellong. /bon. Lehlakangoatho (le-hla-ka-ng-wat-ho) /Black-winged-Pratincole/ Mofuta wa nonyana eo hangata e nang le masiba a matsho eo ka nako tse ding e ka nkang mmala o fapaneng. mahlakana/. ray/ Kganya ya letsatsi ha e kenella nthong. mahlakore/. mahlahana/. motho ya sa ithateng ka ho se hloekise sebaka seo a dulang ho sona le diaparo tseo a di aparang. phragmites australis/ Mofuta wa semela se hlahang pela noka kapa metsi. ya lebisang nqa ya motho ya tlang ka sepheo sa ho ya kopana le yena. /bon. e sebopeho se sephara. /bon. Lehlaso (li-hla-saw) /piece of music/ Pina e binoang kapa e tla latela ho binoa. Mahlalosanngoe/. (mm. motho ya etsang diketso tse etsang hore a lahleheloe ke tsohle tseo a nang le tsona. Lehlaso (li-hla-saw) /embarassment/ Tlh. lehlapali). Lehlakana (le-hla-ka-na) /cigarette/ Karolo e le nngwe ya kwae e tsujoang e tsoang ho tseding tse ngata. Lehlalosi (le-hla-lo-si) /adjective/ Lentsoe le hlalosang lebitso kapa lereho ka ho bontsha mokgoa. e hlahang mahlakoreng a lekala la semela kapa e qalang ka ho mela qalong ya mobu. Lentsoe lena ke la se Nguni le ha Basotho babang ba na le ho lesebedisa joalo ka Sesotho. Lehlaka le lenyane. nako kapa tulo. sekoto sa mmino kapa pina e monate ho ya ka tatellano ya ona. mocheso wa letsatsi ha o thopothela ho ntho e itseng. Nako e tlang. lehlajoa). tlhatlharatlhetlhe). Lehlaku (le-hla-ku) /leaf/ Karolo ya semela e nang le lehaba le letala le itshetlehileng kapa le tshoeroeng ke lekala. Lehlajwe. motho ya nang le bokudi ba hlooho. tlhaku). Mahlanya/ (bap. Mahlakaphothoane/ (mm. Mantsoe a nepahetseng a Sesotho ke “masoabi. /bon. Ka hora ya bobedi. mahlaku/ (bap. (bap. /bon. Lehlasedi (le-hla-se-di) /beam. mahlalosi/ Mohl. Lehlakore (le-hla-ko-re) /side/ Karolo ya mmele e ka nqa enngwe. Lehlaka-phothoane). mosikanoka).266 fanang ka tshebeletso e ikgethang mmusong. eo hangata eleng tala ka mmala. Lehlajoe (le-hla-jwe) / star apple. Motho ya thusang mosebetsuwa kapa mosebeletsuwa. Lehlapadi (le-hla-pa-di) /gomphostigma virgatum/ Semela se hlaha se bonahalang dithabeng. thupa ya poone. Lehlajoane (le-hla-jwa-ne) /diospyros lyciodes/ Setlama sa naheng se melang bakeng tsa matsoapo le maralla se sebedisoang joalo ka moriana wa mala le mahlaba a dikahare. /bon. Lehlaka (le-hla-ka) /common reed. Mahlakametsa/. Jj. Mael. lebele kapa semela se ka sebedisoang joalo ka sejo. Mahlasedi/. Qoabi e hlaha. /bon. mahlapadi/ (bap. /bon. /bon. 266 . lengae). prodigal person/ Motho ya bohlasoa.

mobu o majoe o tletseng lehlabathe. empa le itlela ntle le ho lebaka. Lehlokwa). Mael. mochopohi). Lehloele (le-hlwi-le) (lehlwele) /clot/ Madi a sa phalleng mmeleng ka baka la ho lemala kapa ho tsoa kotsi. Mael. Ka lehlohonolo la motea phala: ka ho etsahala ntle le bothata. Lehlohonolo (le-hlaw-haw-naw-law) /luck. Lehlokwana). Bobete). mona o bakoang ke lefufa. Ke utloile ka lehlokoana la tsela hore moputso wa basebetsi bohle o tlo nyolloa kgoedi e tlang. Mahlokoana/ (mm. mahlasipa/ (bap. 0/. Lehwatata). felleng) (mm. Naha thote. sekatana). a phela ka mphemphe. Lehlohlojane (le-hlo-hlo-ja-ne) /stoney soil/ Mobu o tletseng majoe. motho eo ketso e mpe e etsahalang ho yena ntle le boikgethelo. ho ba le ngangisano. lucky. /bon. fortunate/ Boemo ba diketsehalo tse ntle tse etsahalang di sa reroa. Mohl. Mahoatata/ (bap. Lehloa (le-hl-wa) /snow/ Pula e hoamisitsoeng ke mohatsela. Lehlohonolo ha le na motloha pele: hore o fumane lehlohonolo. e masiba a mathokoa kapa putsoana ka mmala. mahlomela/. Lehlomela (le-hlu-me-la) /hibernating plant/ Mofuta wa semela o tsamaisanang le ho timela nakong ya Mariha. felleng) /bon. Letawa. mahoboi/. (bap. /bon. ebe o qala ho hlomela nakong tsa Selemo kapa nakong tsa mocheso. antagonism/ Boemo ba pelo kapa kelello ba ho se rate motho kapa ntho e itseng. e phalang ka peo kapa dijalo tsa masimong haholo moo ho lengoang teng. /bon. Lehloyo (le-hlaw-yaw) /animosity. ho loantshana. /bon. Mael. /bon. Pula seka sefako se nang nakong tsa mohatsela o moholo. 0/. bosio ba kutloano. 267 . Madi a thatafetseng mmeleng kapa karolong enngwe ya mmele ka baka la ho tsoa kotsi. lekala la semela kapa sejalo se senyane. hostility. Mael. /bon. /bon. ha o wa tlameha ho fihla pele kapa ho etsa dintho pele. widerness/ Sebaka sa lehlabathe le lengata. Mahloele/ (bap. Thota e fokolloang ke bophelo ka baka la komello le tlhokeho ya metsi le dimela tse tloaelehileng. victim/ Motho ya kgonneng ho phela ka mora ntoa kapa kotsi e bolaileng batho ba bangata. phumano ya ntho tse ntle. /bon. moo pula e hlokahalang. /bon. Lehlena (li-hli-na) /hobo/ Motho ya phelang bophelo ba naheng kapa ya dulang moo eseng lehae. haholo nakong tsa mariha. ntle le ho di sebeletsa. lekala la joang ba naheng. Lehoboi (le-ho-boi) /Speckled Pigeon/ Mofuta wa nonyana ya lelapa la leeba. lekala la semela kapa sejalo se senyane haholo.267 Lehlatsipa (le-hla-tsi-pa) /war survivor. tlhokeho e kgolo ya lerato. (bap. ka tsela e bonolo. mahlokoa/ (mm. Lehoatata (le-hwa-ta-ta) /desert. ebile a sa itlhokomele. mohlomela). Lehlohonolo ha le tlolloe mafura: ho ba lehlohonolo ha ho tlamehe ho sebedisa moriana kapa ntho e itseng. Ho utloa ka lehlokoana la tsela: ho joetsoa ditaba tse itseng tsa lekunutu pele di phatlalatsoa kapa pele di tsejoa. Mehlomela. lehlabathe). Lehlokoana (le-hlo-kwa-na) /very small plant stem/ Thupa e nyane haholo e tsheheditseng semela se senyane. /bon. Mahlohonolo/ Mael. Ho qothisana lehlokoa: ho etsa kgang. mocheso le komello. (bap. le masiba a mokokotlo a makgunong mmoho le metoa e mesweu ya mapheo. lekala la joang ba naheng le lenyane. Lehlokoa (le-hlo-kwa) /grass stem/ Thupa e nyane e tsheheditseng semela se senyane. Mahlohlojane/ (bap.

(bap.268 Lehodi (le-ho-di) /Pied Starling/ Mofuta wa nonyana e masiba a botshoana bo kopantseng le bokatlase ba mmele bo bosweu. e maoto a malelele. meaho le ntho tse hoholehang. le mokobolo o mokgubetsoana pela mahlo. Leholotsane (le-ho-lo-tsa-ne) /African Sacred Ibis/ Mofuta wa nonyana ya lelapa la mokgotlo. Le. kganyapa) (mm. e cheleng. Lehoefe (le-hwe-fe) /baby lice/ Ledinyane la nta. ngoana nta. Leholosiane (le-ho-lo-si-a-ne) /Cattle Egret/ Mofuta wa nonyana e tshoeu. mahonyane/. jj. ntho tse hlatsoang ke metsi a lewatle kapa noka e phophomang. 268 . Lehola (le-hu-la) /weed/ Semela se sa batlahaleng tshimong kapa serapeng. naha e chesitsoeng ebile e na le ponahalo e ntsho ka lebaka la ho chesoa. mahalanyane/. lefaufau) /bon. /bon. /bon. mahodi/. Maholosiane/. Lehodimo (le-ho-di-mu) /heaven/ Sebaka seo ho dumeloang hore Modimo o dula teng. /bon. pontsho ya manganga a manyane. doubt/ Boemo ba ho se tshepe se buuwang kapa se hlahisoang. /bon. lehalanyane). semela se melang ntle le ho jaloa. Lehofi (le-ho-fi) /applause/ Ketso ya ho phaphatha matsoho bakeng sa ketsahalo e ntle kapa bakeng sa mohlodi. Phoofolo e so tloleloeng. Lehokahanyi (le-hu-ka-han-yi) /conjuction/ Lentsoe le kopanyang dipolelo seratsoaneng. Mahohodi/. /bon. Mahoko/. mahoefe/. Mahofi/. /bon. sebaka seo ho dumeloang hore ke lehae la Modimo le mangeloi. mahodimo/. /bon. Bohodimo le botebo ba sepakapaka. Lehonono (le-haw-naw-naw) /sceptic. /bon. /bon. jj. Mahokahanyi/. motho ya so kang a kopana le e motona ka thobalano kapa ka ho bokana. Mahoelea/. Lehodiotsoana (le-ho-di-ots-wa-na) /hurricane/ Setsokotsane se matla haholo se tsamaisanang le moya wa pula e ngata e hoholang dimela. Mahola/. nako ya selemo e tlang ka mora Lehlabuala e lateloe ke Mariha. sepakapaka. Lehonyane (le-hon-ya-ne) /Egyptian Vulture/ Mofuta wa nonyana ya lelapa la tlakatsoana. Lehoetla (le-hwe-tla) /autumn/ Nako ya selemo e qalang ka kgoedi ya Hlakubele ho isa Motsheanong. Mohl. /bon. di. /bon. /bon. Lehoere (le-hwi-re) /virgin/ Motho ya so kang a robala le monna kapa mosadi. Lehohodi (le-ho-ho-di) /flood debris/ Ntho tse hohotsoeng ke metsi a pula e ngata tse akgang matlakala. Motho ya nang le bothata ba ho bua ka tsela e tloaelehileng. e boele lebowa nakong tsa mohatsela. (bap. /bon. ya. Lehodimo (//) /sky/ Hodimo ka hodima maru moo mahlo a fellang teng. mahodimo/. /bon. e sa tshoaneng. Lehoeleketsi (le-hwe-le-ke-tsi) /stutter/ Motho ya hoeleketsang ha a bua. Lehomohomo (le-haw-maw-haw-maw) /confabulation/ Puisano le motho kapa batho ka thoko ho seboka kapa kopano ka ho tshohla. Mahoere/ (bap. lisp/ Motho ya hoeleketsang ha a bua: motho ya sa tsebeng ho bua hantle ka baka la bokudi ba kelello bo amang puo. Lehoelea (le-hwi-le-a) (lehwelea) /stammer. mahoeleketsi/. lehure). tse etsahalang moo. lekgonono). Mahokedi/. e bonahalang karolong e ka boroa ya le fatshe nakong tsa mocheso. (bap. sefefo. difate le tsohle tse hoholehang. /bon. Tem. mariha). mme. mahodiotsoana/ (bap. lehoduotsoana). pinyaneng. Lehoko (le-ho-ko) /burnt grassland/ Naha thote enang le joang. /bon. (bap. a. nako ya selemo eo mahlaku a dimela a qalang ho wela fatshe difateng. motho ya so kang a kotoa. Nonyana ena le yona e na le mefuta e fapaneng. Lehokedi (le-hu-ke-di) // Mohl.

sejana kapa ntho efe kapa efe e ntle ya boleng bo hodimo ka theko. Mael. Lejabajaba (le-ja-ba-ja-ba) /utensil/ Sefaha. ifo). Lejakane (le-ja-ka-ne) /elite.269 Lehonyedi (le-hon-ye-di) /asparagus/ Mofuta wa semela o hlahang naheng kapa pela malapeng. itsamayela. majapane/. mahlo a bona le moo holeng kotsi le ha monga ona a keke a atamela moo. Mahopo/ (bap. Ho lomahanya meno: ho tsitlallela ntho e itseng. lesapo le thatahadi le thusang ho hlafuna le ho thuba tse jewang. Lejapane (le-ja-pa-ne) /Japanese/ Moahi wa sehlekehleke sa Japane. Majabajaba/. ikela. meno/. Ho ba malala a laotsoe. “leetsi” le “leiketsi”. ipaballa. (bap. lesokolara). ipona. Ho sheba ka leihlo le nchocho. Lejakathata (le-ja-kat-ha-ta) /workaholic/ Motho ya sebetsang haholo bakeng sa ntho eo a e batlang. 269 . kgopo). mahlo/ Mael. Leino (le-in-naw) /tooth/ Setho sa mmele. /bon. /bon. Maiketsi/ Mohl. Leiketsi (le-i-ke-tsi) /personal verb/ Leetsi le bontshang hore ketso e etsahala ho moetsi wa ketso. Mael. se bochabela bo hole. /bon. tadima kapa ho lelala. Ho ntsha mahlo nameng: ho ba malala a laotsoe. lehlabaphio. Ho na le phapang e kgolo pakeng tsa mantsoe. Mahure/ (bap. iketsa. ho ba boemong ba ho itebela kgahlanong le kotsi e ka hlahang. upper class. “lekula” le na le moelelo o tshoanang le “kafore”. se thusang bakeng sa ho shadima. Taba di mahlong: se ka pelong mmoho le se nahannoeng ke motho se iponahatsa sefahlehong kapa chebehong ya motho. /bon. se pela naha ya China. Mael. /bon. majakane/. high society. aristocrat/ Motho wa boemo bo hodimo ka baka la thuto kapa bophelo boo a bo phelang. kapelenyana haholo. /bon. motho wa mekgoa ya sejoalejoale. /bon. le kopaneng le lesapo la mokokotlo. Mael. Lentsoe le bontshang hore se etsahalang se hlahela moetsi kapa mmuwi. Motho wa mosetsana kapa ngoananyana ya sa tsebeng pokano kapa thobalano. Mael. ho ba leihlo le nchocho: ho ba hlokolosi ka se etsahalang ka sepheo sa ho thibela phoso kapa bobe bo ka etsahalang. eo kajeno a fumanehang lefatshe ka bophara kapa bongateng ba dinaha tsa lefatshe. Mael. Leindia (le-in-dia) /Indian/ Moahi wa naha ya India ya buang enngwe ya dipuo tsa naha eo. kafore). lebelete). maino. Sena se bolela hore lebitso kapa lentsoe le nepahetseng ke “Leindia” hofeta “Lekula”. Mahlo ke diala ha a je sa motho: mahlo a sheba feela ntle le hore ntho e ntle kapa e mpe. tlasa phatla. moo mollo o besetsoang teng. jj. Maindia/ Tem. inahanela. Ikutloa. o nang le mahlaku a masesane le dikotolana ka tlase. Mael. Maihlo. mahonyedi/. ?? Leifo (le-if-aw) /fireplace/ Sebaka seo ho besetsoang mollo ho sona. Majakathata/ (bap. /bon. Lehopo (le-hu-paw) /rib/ Lesapo le koahetseng dikahare tsa phoofolo kapa motho. iponahatsa. Lehoere) /bon. (bap. ya buang puo ya sejapane. Mael. Lehure (le-hu-re) /virgin/ Ngoanana ya so tloleloeng. mahlo a sheba le seo ho sa dumeleheng hore a se shebe. Meno masweu maloma a fodisa: motho ya tshehang empa a le kotsi kgahlanong le eo a tshehang le yena. motho e motshehadi ya so robaleng le monna. Leihlo (le-i-hlaw) /eye/ Setho sa mmele se sefahlehong. Ka ho panya hoa leihlo: hanghang ka potlako. ho ikatela. Mahlo a tshela noka e tletse: mahlo a bona moo monga ona a kekeng a fihla teng. /bon. Ho na le kakanyo ya hore lebitso. ikoahlaha. Maifo/ (bap. Ho re mahlo tloha/ha ke re mahlo tloha: ha ke hlokomela hamorao kapa ho elelloa ketso e itseng hamorao kotsi e se e etsahetse. /bon. o melang ka ho teteyanya makala a sona. seka lesapo se tholahalang ka hara molomo wa motho kapa phoofolo. setho sa mmele sa ho bona. “leeketsi”. /bon. Tem.

motho ya sehlohlolong ka baka la boemo kapa boetapele ba hae. Lejojo (le-jo-jo) /chaos. Makabasa/ (bap. Basotho babang ba na le ho sebedisa lentsoe la sekone. motho wa diketso tse hlokang thuteho le tokoloho ya kelello. thibangthibang). endeavour/ Ho etsa ketso e itseng le ha ho sa kgonehe. Ho kgitla lejoe: ho ba boemong ba ho hloka mohlodi. e tummeng ka kgoebo. “vele” bakeng sa “lejoale” joalo ka ha eka Sesotho se hloka lentsoe lena. jester. motho ya ratang 270 . Leja-pere). /bon. o kabang kotsi. pitsi) (mm. lekeha. majoe/. motho ya laolang ka baka la bonatla kapa dikgoka. ho se tsoelepele ka lebaka la ho hloka tumellano. e phelang ka ho ja dihahabi tse nyane joalo ka dinoha le mekgodutsoane. lekehile. Lejoana (le-jwa-na) /precious stone/ Mofuta wa lejoe le nang le boleng. Majeremane/. ya buang puo ya sejeremane. Tlh. Lentsoe le utloahalang le nepahetse haholo ke “leqaba” hofeta “lekaba”. Majelathoko/ (bap. eo enang le mefuta e mengata ho ya ka sebaka sa lefatshe. Majanoa/. Lejeremane /le-je-re-ma-ne) /German/ Moahi wa Jeremane. moleko). Lekabasa (le-ka-ba-sa) // Motho ya laolang ka baka la ho tshajoa. le rafjoang. Lejatlhapi (le-ja-tl-ha-pi) /socialite/ Motho wa thuto le tsebo e kgolo ka baka la thuteho ya hae. /bon. Leka (le-ka) /try. ho hlohleletsa ketsong tse mpe. la theko e hodimo haholo ka baka la sebopeho la lona. /bon. Leka (le-ka) /frustrate/ Ho kopakopanya motho maikutlo ka diketso tse sa rateheng. eo eleng enngwe ya dintho tse bopang lefatshe. (mm. e masiba a molala a masweu le mokokotlo o mosootho. ho ba boemong ba ho se dumellane ka dipuo. (bap. Leja-tlhapi). comic. Makakatledi/. crisis/ Boemo ba tsitsipano le pherekano. Lekaba (le-ka-ba) /uncivilised person/ Motho ya sa rutehang kapa ya phelang sekgale. Leka (le-ka) /tempt/ Ho nonya maikutlo. lejwe-leputswa). /bon.Tem. (bap. motho ya tshehisang kapa wa diketso tse tshehisang. Lejoale (li-jwa-le) /of course/ Ka ho phethahala. Makaba/ (bap. Lejoeleputsoa (le-jwe-le-puts-wa) // Karolo ya sebaka sa mabalane sa Profinsi ya Gauteng. wa ditloaelo tse shebaneng le boyena feela. boemo ba thibang thibang.270 Lejapere (le-ja-pe-re) /Mosotho/ Motho wa Mosotho ha a hlalosoa mabapi le kamano ya hae le pere. /bon. ho ferola maikutlo ka mekgoa e sa dumeleheng. kabasa). /bon. Lekakatledi (le-ka-ka-tle-di) // ?? /bon. efela ho le joalo. Ho nka matsapa kapa ho etsa matsapa a ho phethahatsa boemo bo itseng. Motho ya kabasang. Mael. Lejoe (le-jwe) /stone/ Enngwe ya karolo tsa lefatshe e thatafetseng. attempt. eo ha e qhetsoha kapa e hohleha e bakang mofuta wa mobu. motho wa moetlo o sa tloaelehang. Rock Martin/ Mofuta wa nonyana ya lelapa la mmankabelane. moja-pere. Lekakarane (le-ka-ka-ra-ne) /Southern Black Korhaan/ Mofuta wa Nonyana e hlooho e sootho le mokobolo o mokgubedu. Yuropa. ho etsa hore motho kapa ntho e etse ketso e mpe kapa eo a sa batleng ho e etsa. Lejelathoko (le-je-lat-hu-kaw) /isolationist/ Motho ya sa ikamahanyeng le diketso tsa babang. makabelane/. /bon. joker/ Motho wa diketso le boitshoaro bo sa tiang. Bokaba. Lekako (le-ka-ko) /comedian. Makakarane/. Majojo/ (bap. seipati). maja-pere/ (bap. Mojeremane) /bon. matshoele a batho le marangrang a maholo. boqaba). ya etsang dintho a le mong feela. kannete. e fumanoang haholo Afrika Borwa mmoho le naheng ya Lesotho dibakeng tse ommeng tse bulehileng. Majatlhapi/ (mm. /bon. ho ikitlaetsa ho bua kapa ho etsa se itseng le ha ho le thata. /bon. Lekabelane (le-ka-be-la-ne) /Barn Swallow. tekeho). (bap. /bon. helterskelter.

Lekaota (le-ka-u-ta) /vagrant. O nchebe hantle nna hobane ha le lekako. Lekantse (le-kan-tse) /purported/ Bokgale ba ho lekanya. e tsoang kutung ya sefate kapa semela. Mohl. Lekala (le-ka-la) /branch/ Karolo ya sefate kapa semela. ka ho etsahala kapa ka ho fuwa. e fumanoang haholo naheng. /bon. Makaota/. /bon. Ho ba boemong. to equalize. (bap. ho etsa hore dintho di be boemong bo lekang ka palo. Makase/ (bap. Lekana (le-ka-na) /equal/ E boemong bo tshoanang ba bolelele. tape. ho ba boemong ba ho feroloa menahano le mehopolo. botenya kapa bophara. itekanela). ya hae. /bon. Lekea (li-ke-a) (lekeha) /temptable/ Ketsahalo ya ho leka: e etsang hore motho a batle ho etsa phoso. /bon. akanya. dintlha kapa chebahalo. (bap. Lekanyisa (le-kan-yi-sa) /allude/ Ho bua taba ka ho akanya kapa ho tshoantsha. seka ntja. 271 . Makau/. coffin/ Lebokose le tshelang mofu. to level/ Ho etsa hore ntho di tshoane ka sebopeho. lebokose le etseditsoeng ho kenya motho ya shoeleng lebitleng. /bon. moleko) (sheb. Lekanela (le-ka-ne-la) // Ho ba boemong bo tsitsitseng. itekanetse. karoloana ya mokga ha e hlalosoa ka sebaka. (bap. Lekeha (li-ke-ha) /temptable/ Ketsahalo ya ho leka: e etsang hore motho a batle ho etsa phoso. eo ditokelo tsa yona di tshoanang bakeng sa batho bohle. Mohl. /bon. Lekala (le-ka-la) /branch. Lekau (le-ka-u) // Mofuta wa nonyana. asses. Lekanyane ho phela le diretsana (diretse): ba atlehang bophelong ke ba sa tshabeng phephetso tse thata. Makako/ Mohl.271 kapa ya tloaetseng ho soasoa. haholo wa monna. karolo enngwe ya mokgatlo kapa sehlopha. Lekalekana (le-ka-le-ka-na) /equal. (bap. e nang le mahlaku. seka kgoho. /bon. Lekanyetsa (le-kan-ye-tsa) /size. ho hlahloba ka sepheo sa ho rekisa kapa sa ho arolela. Maleka/. Lekane (li-ka-ne) /enough/ E felletseng ka phepelo. makala/. Lekarapa (le-ka-ra-pa) /helmet/ Mofuta wa katiba e thata ho tshireletsa hlooho ya mosebetsi mmaeneng kapa ya sebetsang sebakeng se ka bang kotsi. lefiritshoana). Maleka/. evaluate. Lekeha bakeng sa tshebediso). /bon. e boemong ba ho feroloa menahano le mehopolo ka lebaka la ho sitiseha ho fihlella sepheo se batloang kapa se labalabeloang. Lekanyane (le-kan-ya-ne) /wild dog/ Mofuta wa phoofolo e hlaha. bokgutshoanyane. ya etsang borata kapa thato ya hae ka ho robala hohle le ho solla hohle. Ketsetso ya ho lekana. Lekalekanya (le-ka-le-kan-ya) /to equate. (bap. ba atlehang bophelong ke ba sa qobeng mathata kapa ba sebete. Lekanya (le-kan-ya) /equalise/ Ho etsa hore dintho di tshoane. division/ Mocha o itseng wa thuto. Lekanya (le-kan-ya) /purport/ Ho bua ka ho akanya kapa ho etsisa. rolling stone/ Motho. (bap. Lekehile (li-ke-hi-le) /frustrated/ E boemong ba ho kopakopangoa maikutlo. tekatekano. sesoasoi). Ngoana batho o dula a lekeha ke ho kgutlisoa joalo joalo ke lefapha la tsa sehae. ho hlahisa ka ho bapisa ka tsela e itseng. sebe kapa ketso e sa batlahaleng. Ho lekanya. botshehadi kapa botona. /bon. Ke ikutloa ke lekehile ke monna enoa wa letawa ya noang letsatsi le letsatsi. Lekanya (//) /measure/ Ho thola boima kapa bobebe ba dintho ka ho di beha sekaleng. same/ E kapa tse tshoanang kapa tse sebopehong se bapelang haholo. sebopeho. tekatekanyo). /bon. makanyane/ (bap. tekeho). botona. Lekeha (li-ke-ha) /frustrated/ Ho ba boemong ba ho kopangoa maikutlo. lekanyisa). phiri. Makarapa/ Lekase (le-ka-se) /casket. Makala/. sebopehong kapa maemong a tshoanang ntle le ho kgetholla bomorabe. Mael. measure/ Ho fa ka tsela e tshoanang. lekese). sebe kapa ketso e sa batlahaleng.

(bap. Makgala. /bon. Lekgabunyane (le-kga-bun-ya-ne) /infant/ Ngoana ya sa tsoa tsoaloa. Leketlisoa (le-ke-tli-swa) /dangled/ Boetsuwa ba ho leketla. /bon. Lekgala (le-kga-la) /shrub/ Mofuta wa semela seo hangata se melang dithabeng. makgaba/. lebokose le etseditsoeng ho kenya motho ya shoeleng lebitleng. nkere). mmankere. dikgala/ (bap. Mael. (bap. LEKGALA/MAKGALA 272 . /bon. /bon. /bon. ebile e na le kgaketla e thata. Leketla (le-ke-tla) /dangle/ Ho etsa hore ntho e tsitsinyehe kapa e tsamaye moyeng ka ho tshoara bokahodimo ka tsela e itseng. Ngoana lekgala o tsamaya ka lekeke: diketso tsa motho di bontsha ho futsa ntatae kapa mmae. /bon. Lekella (le-kel-la) /endeavour/ Ho etsa ketso e itseng le ha ho sa kgonahale. /bon. /bon. Makeke/. e thusang bakeng sa ho nyekenyeha le ho tshetlela motsamao. fanyeha). Lekeke (le-ke-ke) /crooked. Makejakejane/. e sa otlolohang ha e tsamaya.272 Lekejakejane (le-ke-ja-ke-ja-ne) /hercules. se etsoang ke ngoana ke bopaki ba lefutso la motsoadi. makgabane/ (bap. Lekekeruwane (le-ke-ke-ru-wa-ne) /Crowned Lapwing/ Mofuta wa nonyana e bosootho bo lefifi. makgabunyane/ (bap. kgabane). /bon. ho ikitlaetsa ho bua kapa ho etsa se itseng le ha ho le thata. seka letlaloana la tlhapi kapa dibupuwa tsa lewatle. ngoana e monyane haholo ya sa tsoa hlaha. Leketlela (le-ke-tle-la) /dangle towards/ Ketsetso ya ho leketla. makgala. lehaba la poone kapa mabele tshimong./ Lekgala (//) /crab/ Mofuta wa phoofotsoana ya metsing e maoto a robedi. majoeng kapa lehoatateng. Lekgaba (le-kga-ba) /rich green crop field/ Mahlaku a semela sa poone kapa sejalo se jaloang ha se le boemong bo botle ba botala masimong kapa serapeng. Makese/ (bap. /bon. titan/ Motho wa mmele o moholo ya molelele ka seemo. side walking/ E tsamayang ka lehlakore. makekeruwane/. Mael. se etsoang ke ngoana ke bopaki ba lefutso la motsoadi. kgala). task beer/ Joala bo nowang nakong ya lelomolo la ho fala lekoko la kgomo ya selelekela ka mora ho hlabisa mahadi. Lekesi (le-ke-si) // Mofuta wa ntja e tshetshane e sebedisoang bakeng sa ho tsoma. Leketlile (le-ke-tli-le) /dangled/ Bokgale ba ho leketla. e kgonang le ho tsamaya naheng. se teteyaneng lehlaku ka baka la metsi a lehlakung la sona. Lekese (le-ke-se) /coffin/ Lebokose le tshelang mofu. lesea). Lekgabane (le-kga-ba-ni) /gentleman/ Motho ya metsamao e metle ya iphotlileng. enang le hlooho e sepapetloa ka lebaka la masiba a sekotlo sa yona. le seka matsoho a mabedi ao se itshireletsang ka ona. Leketlisa (le-ke-tli-sa) /to dangle/ Ketsiso ya ho leketla. ya nyanyang. lekase). leviathan. Lekgakgapha (le-kga-kgap-ha) /fish scale/ Enngwe ya ditho. makgakgapha/. Lekele (le-ke-le) /after dowry party beer. Ngoana lekgala o tsamaya ka lekeke: diketso tsa motho di bontsha ho futsa ntatae kapa mmae. motho wa boitshoaro bo lokileng.

Mmamolangoane). bokantle ba tholoana e jewang. Makgathe/. le ka sebedisoang joalo ka moriana. Lekgale (le-kga-le) /exclamation: you must never!/ Lekgotsa le bontshang ho hana ka botlalo hoa mmuwi kapa moetsi. /bon. Tem. maobane kapa hosane. Makgea/ Tem. lekhapu). ravine/ Sebaka sa thaba kapa letsoapo se tebileng. sebakeng sa Moria. jj. /bon. makgethi/ (bap. lekgale boo! Lekgale (le-kga-le) /exclamation: never seen this ever before!/ Lekgotsa le bontshang ho tsota monate wa ketsahalo ka ho bontsha ho makala. Lekgathe (le-kga-the) /tense/ Sebopeho sa puo ha ho hlalosoa leetsi kapa maetsi ho ya ka nako ya joale. le makgapetla a matenya a matala ebile ana le metoa e mesweu. 273 . Mohl. Erica algida/ Mofuta wa semela se hlaha se diphatsa. kloof. Lekgeloha (le-kge-lu-ha) (Lekheloha) /Secretary bird/ Mofuta wa Nonyana e tholahalang haholo Afrika Borwa le Lesotho. makganyane/. Lekganyane (le-kgan-ya-ne) /Zion christian church member/ Molatedi wa enngwe ya dikereke tse kgolo tsa Afrika Borwa. Lekgethi (le-kge-thi) /adjective/ Lentsoe le hlalosang lereho kapa lebitso. lehlalosi). (mm. chelete). Makgapu/ (mm. sebopeho. Mehleng ena lekgalana lena le se le sebedisoa dirapaneng tsa malapeng. Batho ba bang ba sebedisa lentsoe lena “lekgapetla” bakeng sa “lehlaku” la sefate. /bon. /bon. Lekgekgeba (le-kge-kge-ba) /money/ Chelete ha e hlalosoa ka Sesotho: Sesebedisoa se sebedisoang bakeng sa ho reka kapa ho fapanyetsana ka se nkuwang le se fanoang.273 Lekgalana (le-kga-la-na) /aloe/ Mofuta wa semela sa lekgala se sebedisoang haholo joalo ka moriana wa mafu a mangatanyana. tshobotsi. detriment/ Hoa ketso kapa ketsahalo: e mpe. /bon. Lentsoe lena le sebedisoa le le ka bongateng hangata. sa naheng. se bulehileng ka tlholeho. e thehiloeng ke Lekganyane. tsela e fetang lerallaneng kapa pakeng tsa dilomo. Ha ke so bone menyakoe e tjena lekgale! Ha ke so bone ntho e joalo lekgale! Lekgalo (le-kga-law) /passage. e masiba a mapheo a matsho le a mmele a masweu le bothokoa bo hlakileng. Lekgalong (le-kga-law-ng) /glen. karoloana ya chelete e nkuwang ho mokgolo kapa tefo pele monga yona a e thola bakeng sa ditshebeletso tsa mmuso. Nkeke ka tsamaya. /bon. /bon. Lekgapetla (le-kga-pe-tla) /the peel. Makgalana/ (bap. /bon. bark/ Letlalo la tholoana ya sefate. makgalong. channel/ Sebaka seo ho fetoang teng lerallaneng kapa thabeng. e batlileng e na le Sebopeho sa ntsu. /bon. e mokobolo o sekoekoe. e jang nama. ha lehlaku le tloha lekaleng la semela mme le sa ebolehe. Molekgetho). Phapang ke hore lekgapetla le ya eboleha ho tholoana. /bon. Makgekgeba/ (bap. makgalo/. Makgantsetse/. lentsoe le bolelang kapa hlalosang mokgoa wa ntho efe kapa efe ho ya ka mmala./ Lekgantsetse (le-kga-ntse-tse) /detrimental. ketso e sa kgahliseng hohang. /bon. Mohl. moo hofetoang ho sona. e sa tsamaisaneng le se batloang kapa se batlahalang. /bon. bophahamo. Lekgea (le-kge-a) /honey/ Sejo se monate se tsoekere se etsoang ke ho behela hoa dinotshi. makgetho/ (bap. Lekgapu (le-kga-pu) /alpine heath. /bon. e hlooho e nang le sekola sa masiba. Makgala-a-thaba/. eo ntlo kgolo ya yona eleng Profinsing ya Limpopo. Lekgetho (le-kget-haw) /tax/ Lekgekgeba kapa karolo ya chelete e ntshoang ho moputso wa motho kapa karolo ya moputso bakeng sa mmuso. se emelang moruo wa naha ha ho bapisoa le dirafjoa kapa dihlahisoa tsa naha tse kenang naheng le tse tsoang naheng. Makgapetla/ Tlh. e phelang haholo dibakeng tse bulehileng tsa joang. Lekgala-la-thaba (//) /spotted aloe/ Mofuta wa lekgala le hlaha le melang haholo naheng. seholobe). Makgeloha/. /bon.

ebile hangata se kampeloa. kobo ya senna ya Sesotho. Lekhetlo).274 Lekgetholli (le-kge-thul-li) // Lentsoe le sebedisoang ho hlalosa ntho kapa motho ka ho qolla hara tse ding tse ngata. seng. Makgoaba/ (bap. 0/ (bap. Lesotho. Makgoakgoa. Lekhoekhoe). jj. Lekgokolotso (le-kgu-ku-lu-tsaw) /bits. Lekgoaba (le-kgwa-ba) /crown/ Mofuta wa nonyana e ntshohadi. Motho ya sebedisoang ka thata hofeta tekanyo. Mohl. leng. Mokgoaebane) (mm. tsela ya ho thola maqheka bakeng sa ho rarolla bothata bo itseng. serapana sa meroho le dimela tse jaloang hae. (bap. mong. ding. motho ya tsoang makhoakhoeng ebile a dula teng. /Bon. lekhoaba). endeavor/ Boiteko ba ho etsa ketso e itseng le ha ho le thata. plan. Makgoakgoa/. stage. Lekgokolo (le-kgo-ko-lo) (lekhokolo) /manhood blanket/ Mofuta wa kobo ya Basotho. kutlo ya letlalo e bakang hore mokudi a ikgoabitle ka lebaka la ho ja sejo se sa tsamaisaneng le mmele. Makgolo/. dinqanqana. e ntle. mokgahlelo omong o supang nako ya ketsahalo kapa boemo. letlakala. setekekeng sa Butha Buthe. Inotshi. Lekgoekgoe (le-kgwe-kgwe) /bodily reaction. dross/ Se thonakoang fatshe joalo ka matlakala kapa ntho tse nyane. /bon. O fumane ngoana emong lekgetlo la bobedi pele a nyaloa. makgokolo/. /bon. motho ya dulang motseng o bitsoang Makhoakhoeng. Lekgoakgoa (le-kgwa-kgwa) (lekhoakhoa) // Moahi wa Makhoakhoeng. Metso e kahodimo ho mashome a robong le metso e robong. haholo ha a thetsitsoe kapa a habotse ntho e sa lokang. Lekhokolotso). /bon. botlamuwa kapa tlhopeho. Lekgolo (le-kgu-lu) /hundred/ Mashome a leshome. LEKGOABA (LEKGWABA) Lekgoakgoa (le-kgwa-kgwa) (lekhoakhoa) /garden/ Sebaka sa ho jala dijalo. Lekgwaba. Makgobonthithi/. dihahabi tse nyane le mmoho le dibodu ka nako tse ding. sekgolopane) (mm. detritus. 274 . empa sona se le senyane hofeta tshimo. eo hangata e aparoang ke motho e motona ya kenang bonneng. rash/ Botsikinyane bo hlahang letlalo la mmele. sehla se fapaneng le seseng. lepantiti). /bon. palo e ka tlase ho le kgolo le motso o le mong. /bon. palo e kahodimo ho mashome a robong le metso e robong. Tem. /bon. Lekgetlo (le-kge-tlaw) /session. Lekgoba (le-kgo-ba) /slave/ Motho ya sebedisoang ntle le tefo ka baka la boemo ba hae ba bokgoba. /bon. mmoho le dibakeng tsa masimo a dijalo. Makgoba/ (bap. dithole). makhoakhoa/. Lekgobonthithi (le-kgo-bon-hit-hi) /attempt. /bon. e phelang ka peo ya poone. Makgokolotso/ (mm. Makgetlo/ (mm. /bon. Batho babang ba na le ho bitsa lentsoe lena ka tsela e fosahetseng ba le bitse “lekgolokotso” bakeng sa ho le bitsa “lekgokolotso”. /bon. e fumanoang haholo dithoteng tsa joang moo ho nang le difate tse qaqohaneng. motshoaruwa. turn/ Karolo enngoe ya nako eo ketsahalo e etsahalang ka yona. le etsang hore motho a ingoaye. Makgoakgoa/. Lekgoakgoa (le-kgwa-kgwa) (lekhoakhoa) // Seboko sa karolo ya batho ba Basotho ba dulang Makhoakhoeng ebile ba tsoa ho Bakoena. haholo meroho. Mohl. O kgutla lekgetlo la boraro.

Tlh. makgopho/ (bap. Makgopo/ (bap. Makgotsa/ Mohl. ya dumellanang le se ngotsoeng bukeng ya bibele. India. le karolong tseding tsa lefatshe.275 Lekgoloa (le-kgo-lwa) /an expatriate. /bon. Mael. /bon. New Zealand mmoho le Australia). /bon. makgowa/ (bap. Lekgopo (le-kgu-paw) /rib/ Lesapo le koahetseng dikahare tsa phoofolo kapa motho. /bon. kgidi! kgelele! too! Be! Jj. Baahi kapa batho ba dikarolong tse ding tsa Asia. kgotla). Lekgopho (le-kgup-hu) /acme. Dia bela dia hloeba. Tem. modumedi). a le mobe ebile a hloka matla le botle joalo ka pele. makgoloa/. Saudi Arabia. Makgolokotso/ (bap. Japane. “Lekgotsa” ke lentsoe. Lekgulo (le-kgu-law) /pasture/ Boemo ba naha ha bo bontsha botala ba joang le dimela tse jewang ke diphoofolo. e le kgeleke. avaricious. motho ya sa faneng ka seo anang le sona le ha se le sengata. churchgoer/ Motho ya kgoloang tumelo e itseng: ya dumelallanang le thero ya lentsoe kapa seo Modimo a se bolelang. kapa se bakoang ke sejo se sa tsamaisaneng le letlalo. Lehonono ke lentsoe le sebedisoang. Leqhutsu kapa tsutsudupa e hlahang mmeleng kapa sefahleho ka baka la lefu la letlalo. /bon. Makgoloa/ (bap. le kopaneng le lesapo la mokokotlo. /bon. sekgolopane. Lekgotsa (le-kgu-tsa) /exclamation word/ Lentsoe le bontshang ho makalla ketsahalo ka ho bontsha kapa ho supa ho tshoha kapa ho makala. wa tlhaho le semelo sa Yuropa. makgotla/ (bap. Lentsoe le nepahetseng haholo ke “lekgokolotso” hofeta “lekgolokotso”. Lekgotla (le-kgu-tla) /court/ Moaho oo ho tshoareloang dinyewe ho ona. se bakoang ke ho longoa ke kokoanyana. sehloba. Lekgowa (le-kgu-wa) /white man/ Motho wa mmala o mosoeu. sore/ Seka seso se hlahang bokantle ba letlalo. “lekgowa” ha le bolele motho emong le emong e mosoeu. /bon. letshwao le bontshang hore lentsoe kapa modumo wa polelo o wa phahama. Lentsoe. se qhalaneng ebile se thonakoa fatshe. /bon. Tem. Eo eleng modumedi. parsimonious/ Motho ya timanang haholo. naturalised alien/ Motho ya sa batleng ho kgutlela hae. 275 . ya tshepang hore se buuwang se tla etsahala. Tlh. China. O mphomotsa makgulong a matala. Boemo ba ho se utloane le se buuwang kapa se hlalosoang. letheba). Motho ya joalo. Lekgolokoe (le-kgu-lu-kwe) /Basotho clan group: of the crab/ Karolo ya Basotho e reheletsoeng ka mora phoofotsoana ya metsing e bitsoang kgala. “makalo” ke letshwao la puo le ha bobedi ba mantsoe ana a bontsha ho hoeletsa kapa ho phahama hoa modumo ha a sebedisoa. empa le nepahetseng ke “lekgonono” hofeta “lehonono”. lekgoekgoe. Lekgotsa (//) /exclamation mark/ Letshwao le bontshang khoeletso puong kapa polelong e buuwang. makgulo ho psha a matala. Makgulo/ Mohl. (!). mohlomong le Amerika lebowa. /bon. Chebahalo e ntle ya naha nakong tsa Lehlabula kapa Hoetla. makalo). (bap. Iran le mafatshe a mang mmoho le batho ba mmala o hlakileng ba dinaha tse ding. ba ka ba basoeu ka mmala empa ha ba bitsoe makgowa. sebaka seo baahlodi ba ahlolang ba molato teng le babuelli ba emelang ba molato teng. a tseba ho bina. a le mafolofolo ebile a tumme haholo mme a qetelle a tsofetse. /bon. kgopo). Mohl. Sena se bolela hore makgowa ke babang ba batho ba Europe (Yuropa. Lekgonono (le-kgaw-naw-naw) /sceptic/ Boemo ba ho se tshepe se buuwang kapa se hlahisoang. Lekgonatha (le-khu-nat-ha) /stingy. letlakala. motho ya nang le nako e telele a sa chakele hahabo. koma re sala re di otla ka hlooho: motho ho tsofala le ho kgathala ya neng a le motle. dithole). sebaka seo ba molato ho sekoasekoang taba tsa bona teng. matla. pontsho ya manganga a manyane. Lekgoloa (le-kgo-lwa) /believer. lenyesemane). Makgolokoe/ Lekgolokotso (le-kgu-lu-ku-tsaw) /refuse/ Se kgokolotsoang fatshe.

e hlokang kotloloho kapa motsitsa. e dikoekoe. Makodulo/ Tem. /bon. kobo kapa moalo. lerete). /bon. mokgahla) Mael. Lekile (le-ki-le) /tried/ Bokgale ba ho leka. Selehe. bokahodimo ba ntho e metsi e nowang ha e tsitsinyeha. moriana kapa ntho e itseng. (mm. /bon. Makolota/ (bap. Lekodulo (le-ko-du-lo) /good song. Lekgutla (//) /uneven/ E sa otlolohang kapa e sekoti. Makoatlakoatla/. rhythm/ Molodi wa lekodikotoana. modumo kapa molodi o monate wa nonyana. e ntlha tse tharo kapa dikarolo tse tharo. eo kooma e bapelaneng le yona. boemo ba mmele ka tlasa molala bo phahameng ka baka la masapo a sa dulang hantle. makodikotoana/. Lekwatlakwatla). motho eo hangata a nang le tshabo ya ntho tse sa tshoseng. se modumo wa nonyana ya lekodikotoana. motsamao o potlakileng haholo. 276 . Lekoko (le-kaw-kaw) /hide/ Letlalo la phoofolo ha le etsoa phate ka mora ho suuwa. Lekoalata (le-kwa-la-ta) /testicle/ Setho sa bonna se ikarabellang bakeng sa ho etsa dithoere. Lekodikotoana (le-ko-di-ko-twa-na) /African Quail finch/ Mofuta wa nonyana e ntle. se etsoang ke ho bela kapa ho tsitsinyeha hoa metsi a belang a nang le motsoako wa dijo. eo ho nahanoang hore ka pale kapa nalane ke moedi wa Afrika Borwa le naha ya Lesotho. Lentsoe. Lekodulo (le-ko-du-lo) (lekodilo) /herdboy flute/ Mofuta wa seletsa se sebedisoang ke badisana. Lekoakoa (le-kwa-kwa) /preserved vegetable/ Moroho o bolokiloeng ka ho omisoa kapa ho hatsetsoa. lekodukotwana. Makoko/ (bap. (bap. makgutla/ (bap. Lekisa (le-ki-sa) /copy/ Ho tshoantsha kapa ho etsisa. “Lekodilo” le lona le nepahetse joalo ka “lekodulo”. Ho suwa lekoko la puleng: ho etsa ntho kapa ketso e hlokang mosola kapa e kekeng ya thusa ka letho. makodilo/. /bon. Lekwenya). /bon. /bon. leloapi). buble/ Sephetho sa metsi a nang le sesepa ao ho hlatsoang ka ona. ha kgotso e ate bakeng sa rona bohle. nonyana e etsang lekodulo ha e lla. e pakeng tsa qalo ya dirope. Makoele/ (mm. /bon. lekolikotoana). Batho babang ba sebedisa lerapo bakeng sa lekoko ha ba sebedisa maele ana. /bon. Ho kobeha hoa mokokotlo ho hlahelletseng haholo. kgutlo-tharo). Lekoatlakoatla (li-kwa-tla-kwa-tla) /running/ Modumo wa ho matha. Makoala/ (bap. E hlokang bochitja. Makoenya/ (mm. Mael. Tlh. (mm. /bon.276 Lekgutla (le-kgu-tla) /triangle/ E mahlakore a mararo. Mael. e modumo o monate haholo. Makoakoa/ Lekoala (le-kwa-la) /coward/ Motho ya tshabang ho loana. Lekgutla (//) /haunch back/ Mokokotlo o lesapo le phahameng. Habo lekoala ha ho lliwe (lloe): ho ba le mahlale a ho phema kotsi kapa boemo bo ka bang kotsi ntle le ntoa kapa ho hlasela. /bon. boi). Dijo tse tshireletsehileng kgahlanong le polo. Lekoenya (le-kwen-ya) /oil cake. ho etsa ntho e tshoanang le enngwe ka puo. /bon. lekwele). karolo ya setho sa mmele ya motho e motona. Lekweba). letlalo la phoofolo le suuweng le sebedisoang joalo ka phate. selota). makwele. Makoeba/ (bap. fat cake/ Sejo sa koro se hadikiloeng ka mafura: bohobe ba phofo ya koro bo entsoeng ka pitikoe ya hlama mme sa kengoa ka hara mafura a chesang ho etsa sejo. /bon. Ha e lale makoala re none: ha ho be le kgotso bakeng sa rona bohle ba ratang toka le kgutso. Lekoa (le-kwa) (lekwa) /vaal river/ Enngwe ya dinoka tse kgolo tsa Afrika Borwa e arolang Profinsi ya Gauteng le Foreistata (Free state). Lekoeba (le-kwe-ba) /foam. motsamao kapa ka setshoantsho. Lekoele (le-kwe-le) /beer preparation mixture/ Motsoako wa metsi a kopangoang le phofo ya mmela o lokisoang ho etsa joala ba Sesotho ka ho kenya tomoso pele ho etsoa setoto. (mm.

lentsoe le qalang polelo kapa le kopanyang dipolelo joalo ka: ana. makotikoti/ (bap. Makolota/ (bap. e phelang haholo naheng. Lekoloa (le-ku-lwa) /inspected/ Boetsuwa ba ho lekola. hlooho e nang le bokapele bo hlahelletseng haholo. Makula/ Tem. ebe. Lekope (le-ko-pe) (leqope) ?? // Mofuta wa seletsa sa Basotho sa sekgalekgale. (bap. hore. empa. Makumane/. mobu o thatafetseng. mobu o tiileng o hlahang ha ho lengoa nakong tsa komello. /bon. /bon. jj. Makote/. Karolo e nyane e tsoang ho ntho e kgolo. Lekotikoti. /bon. ya dikgato tsa metsi (litres) tse 20 eo hangata ho tsheloang phofo kapa metsi ho yona. /bon. /bon. mohlang. Lekomo (le-kaw-maw) /chart/ Puisano e ka thoko ho seboka kapa kopano. (sheb. Lekula (le-ku-la) /Indian/ Moahi wa naha ya India ya buang enngwe ya dipuo tsa naha eo. motho e motona ya makgatheng a ho qeta polotso kapa lebollo. Sena se bolela hore lebitso kapa lentsoe le nepahetseng ke “Leindia” hofeta “Lekula”. “lekula” le na le moelelo o tshoanang le “kafore”. emere). Lekukuno (le-ku-ku-naw) /discomfort zone/ Sebaka mmeleng moo ho nang le tlhabo kapa boima bo etsang hore motho a utloe bohloko. Lekumane (le-ku-ma-ne) /piece/ Sekotoana sa ntho e itseng e hlephuhileng ho e kgolo. Lekopotsi (le-ko-po-tsi) /beer can/ Setshelo se sebedisoang bakeng sa ho tshela joala ba Sesotho. makukuno/. lekoalata). /bon. mmolopita). makoloane/ (bap. Batho babang ba kgetha lebitso “leqope” hofeta “lekope” ho ya ka dibaka tsa Basotho. setsoejane). Lekopanyi (le-ko-pan-yi) /conjunction/ Lentsoe le kopanyang dipolelo tse pedi tsa serapa kapa hofeta moo. Lerete. e bosootho bo bothokoa ebile e na le mmala o motsho molaleng. Lekunkuroana (le-kun-ku-rwa-na) /cape turtle dove/ Mofuta wa nonyana ya lelapa la leebana. Makuka/. phatla) Mael. hore. eo kajeno a fumanehang lefatshe ka bophara kapa bongateng ba dinaha tsa lefatshe. Leindia bakeng sa tahebediso). Ho na le kakanyo ya hore lebitso. Lekuka (le-ku-ka) /water bag. sod/ Mobu o thata. Makomo/ (bap. Tshoene ha e ipone lekopo: motho ha a bone diketso tsa hae tse mpe. haholo nakong tsa maeto a malelele. homotho). ha. Moetlo wa ho beha maruo a naha mmusong le batho ba teng. Makopotsi/ (bap. /bon. makope/.277 Lekola (le-ku-la) /inspect/ Ho sheba boemo ba motho kapa ntho ka ho etsa dipatlisiso. Lekomonisi (le-kaw-maw-ni-si) /communist/ Motho ya nang le tumelo ya puso ya bokomonisi: mokgoa. 277 . /bon. Makopo/ (bap. paunch bag/ Mokotla wa setho o sebedisoang ho tshela metsi. /bon. /bon. Lekote (le-ko-te) /solid soil. bolekana. sebatsana). Lekotikoti (le-ko-ti-ko-ti) /small tin/ Setshelo sa lesenke se senyane se sebedisoang bakeng sa ho noa kapa ho tshela ntho tse metsi. mohlomong. /bon. Lekopokopo (le-ko-po-ko-po) /zink tin/ Nkgo e kgolo ya lesenke. Lekotsoe (le-kuts-we) /checked/ Boetsuwa le bokgale ba ho lekola. empa. haholo merung. ho phenyokolla ka ho etsa diphuputso. puo ya lehomohomo kapa homohomotho. Lekopo (le-kaw-paw) /giant forehead/ Phatla e kgolo haholo. /bon. Lekotse (le-ku-tsi) /checked/ Bokgale ba ho lekola. Lekolota (le-kaw-law-ta) /testicle/ Setho sa bonna se ikarabellang tlhahisong ya dithoere. setho sa motho e motona se qetellong ya koma se jereng dithoere tsa ho tsoadisa nakong ya thobalano. Lekoloane (le-ku-lwa-ni) /initiation school male candidate/ Motho e motona ya boemong ba lebollo kapa ya mophatong wa polotso. /bon. mme. tumelo le moetlo o sebedisoang ke Lekomonisi kapa motho wa naha ya Makomonisi. empa o bona tsa babang. Makunkuroana/.

Setho sa mmele se fumanong ka mpeng ya motho kapa phoofolo se ikarabellang bakeng sa ho jara dijo. /bon. se tsamaisang dijo kapa dino ka mora phello ya qoqotho. (bap. lereho kapa lebitso le hanyetsanang le leleng. allien/ Motho wa naha enngwe Afrika Borwa. Lelakabe (le-la-ka-be) /flame/ Ponahalo ya mollo e sebopeho se sekgubedu. Ho lebisa leihlo kapa mahlo nqa ya sebaka se phahameng. Kopano ya batho ba amanang. leberoana) (mm. jj. Makunutu/ (bap. taba kapa ketsahalo e sa hlokeng phatlalatso kapa pepeso. Mohl. o ya kae? /bon. Lelana (le-la-na) /appendicitis. Lelatsa (le-la-tsa) /stare upwards/ Ketsiso ya ho lelala: ho etsa hore mahlo a shebe hodimo. Lelalang/. lesela le lenyane haholo. Lebitso lena “lekwerekwere” lea roneha ho ya ka batho ba bitsoang joalo. kafore. kgutshoane= telele. malapi/. lebitso lena le tshoana le “kafore”. E . /bon. Lekuru (le-ku-ru) /bold head/ Hlooho e hlokang moriri. Hodimo=tlase. 278 . Baamani kapa seng ka wena ntlong kapa moahong o le mong. /bon. hlooho e beotsoeng ka lehare. Malapa/ (bap. Mala/. Lekurwana). Lekwerekwere (li-kwe-re-kwe-re) /foreigner. malakabe/. ho bontsha bohloko ka baka la ho etsoa hampe. eo ha dijo di ka kena ho yona ntle le ho tsoa e bakang bokudi. lla). appendix/ Karolo kapa setho sa mmele se fumanoang qetellong ya mala a maholo. malahleloa/ (bap. lebero. look upwards/ Ketsiso ya ho lelala: ho sheba ka ho lebisa mahlo hodimo kapa nqa e phahameng. motho eo eseng moahi wa Afrika Borwa wa tlhaho. batho ba amanang ka tsoalano kapa lenyalo. lefetodi). Hela! Kgutla moo. lefatla. Lelahleloa (le-la-hle-lwa) // Lentsoe leo boteng ba lona bo matlafatsang polelo ka ho bontsha tumelo. lentsoe. (bap. ho di tsamaisa le ho kenya maro a itseng a tsoang mabopong a ona. bosio ba moriri hloohong. 0/. ho tadima nqa ya lehodimo kapa hodimo. /bon. maikutlo a kameho kapa taelo. lekgotsa). /bon. lekula). Mohl. Lelapi (le-la-pi) /cloth/ Lekumane la lesela. pinyane. bosio ba moriri hloohong. ho bontsha ho hlonama ka ho ntsha dikgapha. hlooho e beotsoeng ka lehare. /bon. Makuroana/ (bap. Lela (li-la) /intestine/ Setho sa mmele se ka mpeng. koma). Lelala (le-la-la) /stare upwards/ Ho shebisa mahlo hodimo. motse). Lelaletsa (le-la-le-tsa) /stare towards. /bon.278 LEKUNKUROANA (LEKUNKURWANA) Lekunutu (le-ku-nu-tu) /secret/ Taba e sa tlamehang ho tsejoa. lentsoe kapa lebitso le kgahlanong le leleng. lefatla). ho ntsha dikeledi ka baka la bohloko ba pelo. Lekuroana (le-ku-rwa-na) /bold headed/ Hlooho e hlokang moriri. /bon. Ho ya ka bona. hole= haufi. /bon. Monna. Lelatodi (le-la-tu-di) /opposite/ Lentsoe le hanyetsanang le leleng: Lentsoe le bontshang phapang ho leleng. letsoantle ha le hlalosoa ke ba bang ba matsoalla a Afrika Borwa. khanyetso. Bokudi kapa lefu le joalo. kea tsamaya. Lela (le-la) /to cry/ Ho ntsha sello ka molomo ka baka la bohloko ba leqeba kapa ho lahleheloa. Lelapa (le-la-pa) /family/ Sebaka seo eleng lahae la batho ba phelang mmoho. (bap. Makuru/ (bap. Makwerekwere/ Tem. /bon. boteng ba mollo.

ho etsa selelekela. e theohelang ha bonolo mmetsong ka baka la monate wa yona. ho tshoara teu. e nke nako e ngata. e nang le sebopeho se yang hodimo haholo. Ho anya leleme: ho nonya maikutlo. Mohl. sebopeho kapa boemo boo lebitso la bona le qalang ka tlhaku “L”: bo nang le chebahalo e telele. Bana ba hlahileng ka letsatsi leleleng ba bitsoa mafahla. telele). Ho na le phapang pakeng tsa mantsoe. ho etsa mosebetsi wa moetapele. 279 . Malebe/. Mael. Lelefatsa (le-le-fa-tsa) /prolong/ Ketsetso ya ho lelefala: ho etsa hore ntho. Nama tsa nnyoana. Lebitso lena. Ho utloana haholo le. e nke nako e ngata. puo kapa ketsahalo e be telele. puo kapa ketsahalo e be telele. ntho kapa ketsahalo: ho ba telele. nectereous/ E monate ha e jewa. Lelekela (le-le-ke-la) /lead. ho tebela kapa ho ntsha motho moahong kapa mosebetsing.279 Lelebe (li-le-be) /libia minora/ Ditho tse bonojana tsa bokahare ba setho sa motho e motshehadi kapa phoofolo e tshehadi. Lelekisa (le-le-ki-sa) /run after. Lelemela (//) /easy going/ Hoa motsamao kapa ketsahalo: o bonolo. Lelefala (le-le-fa-la) /enlongate/ Hoa puo. ho koenya le tlhafuno ya dijo. go after/ Ho matha ka mora motho kapa ntho e itseng ka sepheo sa ho e tsoara. Leleiri (le-le-i-ri) /napkin/ Seaparo se aparoang ke lesea kapa lekgabunyane le so kgoneng ho ithusa. Ke qetile mosebetsi ka letsatsi leleleng ka hora tse pedi. Lelele (le-le-le) /tall/ Hoa ntho: e phahameng ho ya hodimo. ho ya lolololo. Ho ba leshano. Re nkile letsatsi leleleng ho tloha Maseru ho ya Matoabeng. Ke batla leleleng feela. Ho ba telele. Lelefalo (le-le-fa-law) /enlongating/ Ketso ya ho lelefala: boemo kapa sebopeho sa ho ba telele. Ke tsamaile leeto le lelelele haholo. ho ba ka pele ka ho etsa dintho. Maleiri/. Seaparo se aparoang ke motho ya ikakelang. /bon. Leleka (le-le-ka) /expel. Mael. ho poma tshebedisano mokgeng. Maleme/ Mael. ho fedisa dikamano le. monate). one day. Tlh. “lelele” le “lelelele”. Ho etsahala molebe. ho ba pulamadiboho. Ho ba mathe le leleme: ho ba le setsoalle se seholo le. Hlathe e lelekisa tsebe: ponahalo ya ho thaba kapa ho bontsha ho kgotsofala ha ho etsahala ketso e itseng. (bap. Ke lehehemu leleleng feela le setseng motseng wa ha Sebophe. precede. usher. same day/ Ka nako e tshoanang ya letsatsi. /bon. ho itlhaba pele ka boemo. e sebopeho se seholo ha e hlalosoa ka bophahamo ba yona. Lelefatso (le-le-fa-tsaw) /prolonging/ Ketso ya ho lelefatsa: mokgoa wa ho etsa hore ntho. ho nka nako e ngata. Mael. ho batla taba ka ho botsa potso e itseng. Mael. to fire. /bon. Lelelele (li-le-le-le) /of a thing: tall or long/ Hoa ntho. ho mathisa ka morero wa ho qhautsa. terminate/ Ho tlosa motho sebakeng seo a dulang ho sona. lesela le aparoang ke motho ya ithomang. mmamokgodutsoanehadi le lelelele haholo. Lelemela (le-le-me-la) /palatable. Letlalo la tlou le lelelele ha le phuthollotsoe. Leleleng (li-li-li-ng) /one thing. Leleme (li-li-mi) /tongue/ Setho sa mmele se fumanoang ka hara lehano se thusang bakeng sa ho bua. Mohl. ho ya lolololo. Tlh. (bap. Ho ba leleme: motho ya buang ka batho babang bosiong ba bona. preside over/ Ho bontsha tsela. e nkang nako ho fihlelloa ka lebaka la bolelele ba yona. ho nka nako e ngata. “lelele” le “lelelele”. o monate. Leleka (le-le-ka) /expatriate/ Ho tlosa motho wa molata naheng eo eseng ya habo ka ho mo isa naheng ya habo kapa lefatsheng la habo. Ho na le phapang pakeng tsa mantsoe. Ho ba telele. sehlopheng kapa mokgatlong. ka motsotso kapa hora e le nngwe ya letsatsi. Motho ya leleme: motho ya leshano haholo.

Malofa/ Tem. le ho ritela joala. /bon. moloko) Tem. seseng. lekoeba. Lentsoe lena le sebedisoa le le ka bongateng hangata le ha le na le bonngwe. Lelente (li-len-te) /ribbon/ Mofuta wa lesela le letle le sebedisoang bakeng sa mekgabiso e fapaneng. malothoane/. absenteeist/ Motho ya atisang ho ba sio mosebetsing. Malente/ (mm. cultivate/ Ho etsa hore mobu o be boemong ba ho kenngoa peo kapa dijalo ka ho o phetola ka mohoma. Mmamalente). jj. Phethahatso ya phahlo. (mm. Tem. malomolo/. (bap. buddleya salviifolia/ Mofuta wa sefate se melang matsatseng. Lelwanglwahla). Lelothoane (li-lawt-hwa-ni) /wild sage. tse motsu tse nang le ponahalo ya ho hlaba. Leloko (le-lu-ku) /generation. buddleja albomaculata/ Semela se hlaha sa naha seo mahlaku a sona anang le ho sebedisoa joalo ka moriana. Lelofa (le-law-fa) /loafer. /bon. /bon. selotho). Mael. Malepa/ (bap. Lelora (le-law-ra) /mountain sage. Lema (li-ma) /plough. le behang dipalesa tse kgubedu. omong) Tem. “lelofa” le tshoana le sothofatso ya lentsoe. dithabeng kapa pela dilomo. /bon. Lentsoe lena. malora/. moleleri). ntho tse soahlamaneng ka mora ho wa hoa meaho kapa ho qhoma hoa diqhomane. motho eo eleng wa sehlopha sa lelapa ka morabe. babang. (bap. maloangloahla). sechaba kapa bodumedi bo itseng. /bon.280 Leleng (le-li-ng) /other one. se sebedisoang joalo ka patsi. tseding. Lelwele). /bon. Leloko (le-lu-ku) /family member/ Motho eo eleng wa lelapa ho ya ka tsoalano kapa kamano. /bon. Leloangloahla (le-lwan-lwa-hla) /debris. ho sollaka hohle ka morero o sa bonahaleng. motho ya dutseng hae a sa sebetse. “loafer” eo ka puo ya Sesotho eleng: “sekgoba”. ho reketla hoa lefatshe kapa sekgohola se matla. Lelera (li-li-ra) /wander/ Ho tsamaya hohle ka sepheo se sio. Baleloko/. Puo kapa boemo bo thata haholo ho bo hlalosa. (mm. Bongata ba lentsoe lena. puo kapa ketso e thata ho e hlalosa kapa ho e lokisa. emong. /bon. seemo se ka hodimo se tiileng sa ntho e lero seka metsi. wreckage/ Ntho tse setseng ebile di hasane ka mora sefefo. Lelomolo (le-lo-mu-law) /cultural event. Lentsoe lena “leleng” le na le moelelo o fapaneng haholo le “le leng” (that is). le mahlaku a manyane hofeta lekala. Leloele (le-lwe-le) /red-hot poker/ Mofuta wa semela se lekala leleleng le otlolohileng. Lehlaahlela le lla ka leleng: batho ba tlemeha ho thusana ho phethahatsa morero o itseng. Lelomolo (le-lo-mu-law) /holiday/ Letsatsi la phomolo leo ka lona ho etsoang sehopotso sa letsatsi leo honeng ho etsahala diketso tse itseng tse mabapi le bochaba. “leloko” le a fapana ho ya ka moelelo: bongata ba batho ba lelapa ke “baleloko” ha tlhatlhamano ya lelapa e le “meloko”. /bon. Lelepa (li-li-pa) /puzzle/ Se qhaqhollotsoeng ebe se a lokisoa ho aha sebopeho se itseng. /bon. (bap. malomolo/ (bap. le ka boleloang kapa la bitsoa ntle le leo le seng le bitsitsoe. /bon. bobong. another one. Batho ho ya ka letlobo la sekgalekgale ho fihla ho la kajeno. mabele kapa koro ho e etsa phofo. ho roala kapa ho rola thapo. Maloele/. moetlo). enngwe. ho etsa hore mobu o medise dijalo. okola). ho kgusa ngoana. posterity/ Batho ho ya ka tlhatlhamano ya lelapa ho tloha ho bonkgono le bontatemoholo ba shoeleng ho fihlela hona joale. maloapi/ (bap. Leloala (le-lwa-la) /grinding machine/ Mochini o silang poone. 280 . Leloapi (le-lwa-pi) /juicy thick crust/ Thatafalo ya bokahodimo ba ntho e metsi. each one/ Enngwe hape ntle le e boletsoeng. phethahatso ya moetlo joalo ka ho tlosa seqoma. meloko/ (bap. omong wa mechini o sebedisoang bakeng sa ho haila kapa ho sila. ho hlajoa hoa kgutshoane ya nku ya kwae bakeng sa ngoetsi e ncha. le ho mema batho ho phethahatsa moetlo o itseng wa sechaba se itseng. festival/ Ketsahalo ya setso eo ho yona ho hlajoang phoofolo.

Lemao le ntlha pedi: motho ya qabanyang babang kapa metsoalle ka ho bua dipuo tse fapaneng bathong bao. /bon. seka mokgodutsoane. lefito. sekopanyi sa seaparo. lempara (lem-pa-ra) /stretcher/ Sesebedisoa se sebedisoang bakeng sa ho nka kapa ho kuka mokodi. Lena (le-na) /this one/ Lesupa le bontshang ntho e haufinyane ya lebitso le qalang ka “L”. Lemeno (le-me-naw) /folding/ Sebaka seo seaparo se fellang teng. (bap. /bon. ho ba hlokolosi ka se etsahalang. sesebedisoa se sebedisoang bakeng sa ho kopanya seaparo. /bon. Sebaka seo nyamatsana e dulang teng. recognized/ Bokgale ba ho lemoha. mampara/. mamuloana/ (bap. Lemala (le-ma-la) /injure/ Ho utloa bohloko ka ho ntsha kotsi. mamanamana/. Mamina/ (bap. ho utloisa bohloko ka ho otla kapa ho natha. Lemoha (le-mu-ha) /observe. conman. Ho hlaba kgobe ka lemao: ho iketla kapa ho ja hamonate. 281 . lenngoe). dilemokgolo/. Moqabanyi. imposter/ Motho ya jalletsang ba bang. Mamao/ (bap. congress/ Kopano ya batho eo sepheo sa yona eleng ho tshohla dipolotiki. Mampeshe/ (bap. se holang ka ho manama kapa phukallang fatshe. Mamena/. Mael. Lemaditsoe (le-ma-di-tswe) // Boetsuwa le bokgale ba ho lematsa. /bon. den/ Ntlo ya tau kapa bodulo ba ditau. realise. Mamenemene/. ho tsoa leqeba ka baka la ho otloa kapa ho ntshoa kotsi ke ketsahalo e itseng. Lemeha (le-me-ha) /ploughable/ Ketsahalo ya ho lema: ho etsa hore mobu o be boemong ba ho kenyoa peo kapa dijalo. Bokeno ba monyako. Lempeshe (lim-pe-she) /chameleon/ Mofuta wa sehahabi. /bon. mashome a leshome a dilemo. Lemme). o lenama. ho bontsha ka ho thibela phoso e ka etsoang. Ho bontsha temoho. seboka seo ho buang ka tsoelopele le ntshetsopele ya mokga wa dipolotiki. ho etsa hore mobu o medise dijalo. /bon. (mm. ebile se ka sebedisoa joalo ka moriana o fokotsang ho hlatsa. Lemuloana (le-mu-lwa-na) /rally. motho ya tloaelehileng ka bomenemene. o fetolang mmala wa ona ho ya ka sebaka. leqhoae). sehlopha). seka metsi a nko a bonahalang ha motho a kula. /bon. recognize/ Ho hlokomela ketsahalo kapa ketso e itseng. /bon. mmoka. Lemati (le-ma-ti) /door/ Sebaka sa moaho kapa ntlo moo ho kenoang teng se bulehang le ho koaleha. /bon. Lematsa (le-ma-tsa) /to injure/ Ho ntsha kotsi ka ho etsa leqeba kapa ho holofatsa setho se itseng sa mmele. Mamati/ (bap. Lemina (le-mi-na) /mucous/ Seka metsi kapa lero le tsoang nkong ha motho a tshoeroe ke sefuba. Lemanamana (le-ma-na-ma-na) /alternanthera punges/ Mofuta wa semela se hlahang hae. /bon. Lemaditse (le-ma-di-tse) /injured/ Bokgale ba ho lematsa. ho etsa ketso ho motho ka morero wa ho hlokofatsa. Lemme (lem-me) // Bokgale ba ho lema. Lematsoa (le-ma-tswa) /injured/ Boetsuwa ba ho lematsa. Lemosa (le-mu-sa) /make aware/ Ho etsa hore motho kapa ntho e hlokomele ketsahalo kapa ketso e itseng. Mameno/ (bap. moo seaparo kapa kobo e mennoeng teng. Lemena (le-me-na) /trap. mina). convention. moaho kapa ntlo se bulehang le ho koaleha ha se sututsoa kapa se huloa.281 Lema (le-ma) /spite/ Ho etsa ketso e itseng ho motho ka sepheo sa ho mo utloisa bohloko. haholo ya tshoeroeng ke sefuba. Lemao (le-ma-u) /pin/ Sesebedisoa se sebedisoang bakeng sa ho qhoaela kobo kapa seaparo se itseng. /bon. Lentsoe le supang ntho e haufi. Lemenemene (le-me-ne-me-ne) /trickster. Lemohile (le-mo-hi-le) /realised. Mael. lenoabo). monyako). leqola). Lemokgolo (le-maw-kgu-lu) /century/ Dilemo tse lekgolo. motho wa diketso tse qhekanyetsang.

dinala/ Mael. Lenakana (le-na-ka-na) /antenna/ Seka lehlokoa le bonojana. /bon. mananenetefatso/. Lengaangane). chronology. lull. o mmala o mosehla le matheba a matsho joalo ka lengau. Mangae/. (bap. Lengae (le-ng-a-e) /song track. Lengawana (le-nga-wa-na) /cheetah/ Mofuta wa phoofolo. Mananethuto/. Batho ba bangata ba sebedisa lentsoe lena le le ka bongateng le ha le na le bonngwe. o phelang naheng ka ho tsoma dinyamatsana. manakana/. Lengangane (le-nga-nga-ni) /Hadeda Ibis/ Mofuta wa nonyana. Lenaneo (le-na-neo) /programme/ Ketsahalo e hlophisetsoeng ho etsahala ka nako e kgethiloeng. Lengana (le-nga-na) /wormwood. (bap. /bon. /bon.282 Lenaila (le-na-ila) /hairy legs/ Hoa phoofolo. lesapo le hlahetseng hloohong ya phoofolo. seka lekgoaba. e dulang meferong. Lengangajane (le-ng-ang-aja-ni) /try fruit/ Tholoana e omisitsoeng. se sebedisoang joalo ka moriana wa mafu a fapaneng. seka langau. calm / Nako eo ho thotseng haholo ka yona. Lenala (le-na-la) /nail/ Seka leshoetla le hlahang qetellong ya monoana. Mangae/. Masapo/. o mosesane ka mmele. Ha ho tlosoa tlaku ya pele eleng “L” ya lentsoe lena. o botala bo bothokoa. e mmala o mosehla le matheba a matsho. Mangangajane/ Tem. e ntsho e ngangaetsang ha e lla. le tsitsinyehang le hlahang hloohong ya mefuta e meng ya dikokoanyana. Lentsoe le nepahetseng ke “lengeloi” hofeta “lenyeloi”. Batho babang ba bitsa lentsoe lena. lesatjoana le hlahang qetelong ya monoana bakeng sa ho o tshireletsa. Lengeloi (le-ng-e-loi) /angel/ Sebupuwa seo ho nahanoang hore se dula lehodimong le Modimo. Ho ikenya tshotso dinaleng: ho ikenya hara mathata. Manala. /bon. Lenaka (le-na-ka) /horn/ Seka lesapo le hlahang hloohong kapa sefahlehong sa tse ding tsa diphoofolo. Manaila/. Mangana/. ya lelapa la mokgotlo. lesisitheho. /bon. /bon. pina ho ya ka tatellano ya tsona. Pina e binoang ke lekoloane ka mora ho tsoa mophatong. /bon. /bon. order/ Tsela kapa sebopeho seo ntho di hlophisoang ka tatellano ka yona. mangawana/ Lengele (le-nge-le) /tranquility. nkoe). nako ya tlhokeho ya lerata le morusu. /bon. /bon. Lengau (le-nga-u) /leopard/ Mofuta wa phoofolo. Mananeo/. Lenanethuto (le-na-ne-thu-taw) /syllabus/ Karolo ya thuto eo eleng yona e tlamehang ho baloa le ho rutoa selemong se itseng. e sebetsang. /bon. Artemisia afra/ Mofuta wa semela se monko o monate. /bon. seka katse kapa qoabi. se hlahang matsoapong. se nang le ponahalo ya kganya. se nang le mapheo kapa ponahalo e joalo. “lenyele” bakeng sa “lengele”. o lebelo haholo. e maoto a makgisa. sebupuwa sa semoya. o bohale. haholo pitsi: e maoto a boya. tholoana e thatafaditsoeng ka letsatsi. tsamayang kapa buang ntle le potlako kapa matjato. /bon. Lenanenetefatso (le-na-ni-ni-ti-fa-tso) /checklist/ Lethathama la ntho tlamehanh ho etsoa pele ho qaloa ho etsa mosebetsi kapa ketso e itseng. ho ipakela bothata kapa mahlomola. lenyele) Tlh. 282 . /bon. butle). o phelang ka ho tsoma dinyamatsana tsa naha. Mangeloi/ Tlh. /bon. /bon. Lenane (le-na-ni) /sequence. Lenama (le-na-ma) /slow/ E etsang dintho butle. Lengae (le-ng-a-e) /circumcision ceremony song/ Pina e binoang ke lekoloane ka mora ho tsoa mophatong. e tletseng moetse kapa boya bo bolelele maotong. Mangangane/ (mm. se sebedisoang bakeng sa ho loana kapa ho itshireletsa. Mangau/ (bap. song number/ Pina ha e kgethoa kapa e qolloa hara tse ding tse ngata. Manane/. Tem.

Mangope/. Seletsa sa mmino seka kgetsi ya maiketsetso. Lengoaparela (le-ng-wa-pa-re-la) /metacarpus. le thusang tshotheho le tsitsinyeho e ntle ya letsoho. lenkukurwane). Lengetse (le-nge-tse) /head ornament/ Ntho e sebedisoang ho kgabisa hlooho joalo ka boya ba molala wa pitsi. bopaki bo ngotsoeng ba thuteho. Mangesemane/ (bap. leshohleshoehle). Ho ntsha mosi ka lengope: ho phinya kapa ho tshoinya. setho sa mmele seo ho kgumangoang ka sona. mopotjoane. setho sa mmele seo ho kgumangoang ka sona. (bap. /bon. mankoane/. Lengole (e-ng-ole) /knee/ Lesapo le pakeng tsa serope le mmomo le etsang hore leoto le kobehe mme le kgone le ho laola motsamao. Mangenengene/. mangetane/. /bon. /bon. /bon. haholo wa mosadi kapa e motshehadi. boditsi kapa masiba a nonyana e ntle. lenyetse). /bon. ho sala “engel”. Mangole/ Tlh. metacarpal/ Leleng la masapo a manyane a mangata. Lenkoane (lin-kwa-ni) /gully person/ Moahi wa mankoaneng: motho ya dulang motseng o tletseng mangope. Lengeloi (le-ng-e-loi) /well mannered lady/ Motho. ya hlokang dikgang ebile a le diketso tse ntle tse ratoang ke monna wa hae kapa batho le sechaba ka kakaretso. Batho babang ba bitsa lentsoe lena “lengole” ho ya ka dibaka tsa Basotho.283 “lengeloi” mmoho le tlhaku tse pedi tsa ho qetela “oi”. Lengolo (le-ngo-law) /letter/ Molaetsa o ngotsoeng bakeng sa ho baloa. e motle. Mankoane/. a letsoho. Lenngoe (len-ng-we) (lenngwe) // Bokgale le boetsuwa ba ho lema. Leno (le-nu) /that one/ Lesupa le bontshang ntho e hojana eo lebitso la yona le qalang ka “L”. /bon. Lengwaparela). mangetse/ (bap. /bon. lenyesemane). Lenkoane (lin-kwa-ni) /gully/ Mokoti seka phulama e kgolo e bakoang ke khoholeho ya mobu o mongata ke metsi. sebaka se chekehileng ka baka la khoholeho ya mobu mme se tsamaya metsi a manyane hofeta a noka. /bon. (mm. tshomo kapa ketsahalo. Mokgabiso kapa mokgabo wa hlooho kapa karolo enngwe ya mmele. Mangolo/. mankunkuroane/ (mm. Mael. donga/ Mokoti seka phulama e kgolo e bakoang ke khoholeho ya mobu o mongata ke metsi. /bon. Lengoele (le-ngwe-le) (lengole) /knee/ Lesapo le pakeng tsa serope le mmomo le etsang hore leoto le kobehe mme le kgone le ho laola motsamao. ya hlahetseng naheng eo. Morutlhoane. Lengwele). /bon. mangeloi/. pele ho menoana. Mangolo/ Lengolo (//) /qualification/ Leqhephe le thata le pakang boemo ba motho ba thuteho ya mocha o itseng wa thuto. Mangoele/ Tlh. e tshetsoeng majoana a bakang modumo o moholo. Lenkunkuroane (len-kun-ku-rwa-ne) /Turtle-Dove/ Mofuta wa nonyana ya lelapa la leeba kapa letsibana. lenoanyetso) (mm. /bon. Mangoaparela/ (bap. /bon. /bon. mongolo o ngotsoeng ho fana ka molaetsa o itseng joalo ka taba. Lengetane (le-ng-eta-ni) /pottery/ Seetsoa sa letsopa se thubehang joalo ka nkgo. mme sena se ka netefatsa hore lebitso lena ke la molata “angel”. pale. leritshoana le tseding. se bakang modumo ha se tsitsinyoa nakong ya mmino. Lengenengene (le-nge-ne-nge-ne) // Seetsoa se kentsoeng majoana a masesane. sebaka se chekehileng ka baka la khoholeho ya mobu mme se tsamaya metsi a manyane hofeta a noka. Lejoe leno ke la morall. Ano/ Mohl. /bon. /bon.a 283 . se ngotsoeng leqhepheng kapa pampiring joalo ka molaetsa. Lengope (li-ng-aw-pe) /gully. “Lengole” le ‘lengoele” ke ntho e le nngwe: phapang ke tsela eo e bitsoang ho ya ka dibaka. Lengesemane (le-ng-isi-ma-ni) /Englishman/ Moahi wa England ya buang senyesemane.

lengoaparela). Manqosa/ (bap. Manoanyetso/ (bap. Lenoanyetso (len-wan-ye-tso) /metatarsal. Lenoanyetso (len-wan-ye-tso) /arthritis/ Lefu le hlaselang sebaka seo masapo a kopanang teng ka lebaka la ho fokola hoa lefufuro. Ngoana moshanyana ke kabeloa manong: motho e motona o lokeloa ke ho fuwa mathata ohle le ha ho sa kgonahale. e mapheo a maholo.284 Leno (le-nu) /yours: of nouns starting with “L”/ Seemedi se bontshang hore thuo kea mmuuwa kapa moetsuwa. e dulang naheng. o hlooho e lekuroana mmoho le molala o hlokang masiba. lengoaparela). qoqotho le molomo ho etsa pina. Leno lona le ikgetha hara amang. /bon. modumo wa puo ya molomo o ngotsoeng ebile o ka hlalosoa. Mantsoeta/ 284 . Lentsoe la morena le haeloa lesaka: seo morena kapa motho e moholo a se buang se tlameha ho ananeloa le ho hlonchoa. /bon. ntsukobokoo). Leoto bakeng sa tshebediso). phano ya ditaba tsa Modimo ho ya ditemana le dikgaolo tsa bibele. Manonyane/ (bap. Lenoanyetso (len-wan-ye-tso) /bone joint dislocation/ Sebaka seo lesapo leleng le arohaneng le leleng ka lebaka la ho tsoa kotsi. se thellang haholo. lempeshe). Leleng la masapo a manyane a bohato ba leoto. /bon. Lenonyane (le-non-ya-ne) /vulture/ Mofuta wa nonyana. metatarsus/ Setho kapa bohato ba leoto moo ho fumanoang masapo a manyane. Manoanyetso/. Lenqosa (lin-qu-sa) /messenger. mantsoe/. modumo wa leleme le molomo ha ho binoa. /bon. /bon. Tseno/ Mohl. Manoanyetso/ (bap. Manong/ Mael. /bon. /bon. a mangata ebile a teteane bakeng sa ho thusa motsamao o tsitsitseng. Lentsoe (lin-tswe) /word/ Modumo o ngotsoeng wa eng kapa eng e bontshang puo efe kapa efe. e dulang dilomong tsa dithaba. moemedi). ka mora leqaqailane. /bon. o phelang difateng kapa dihlahleng tse kgolo ka ho kola dikokoanyana. motho ya sebetsang joalo ka morumuwa ho etsa mosebetsi bakeng sa. Leno lona ke a le tseba. motho ya emelang emong lekgotleng la dinyewe. /bon. manto/ (sheb. Lento (len-tu) /foot/ /bon. a mangata. Lentsoe (//) /word of God. Lenong (le-no-ng) /vulture/ Nonyana e kgolo. o fetolang mmala wa ona ho ya ka sebaka seo o leng ho sona. dikooetsa le matamo ebile se dula dibakeng tseo hofeta naheng. dilomong. 0/. modumo o etsang puo kapa polelo mme o ngoloa bakeng sa ho baloa le ho ruta ba batlang ho tseba ho ngola le ho bala. modumo o etsoang ke leleme. /bon. Lentsoe (lin-tswe) /voice/ Modumo o etsoang ke molomo ho ntsha puo e nang le moelelo. sermon/ Thero ya phutheho ya kereke ha ho baloa bibele ke moruti kapa motho ya balang ka taba tse monate tsa bibele e halalelang. se fumanoang haholo metsing a dinoka. o lenama haholo ka motsamao. ntsu. seka mokgodutsoane. Mantsoe/ Mael. /bon. e phelang ka ho ja ntho tse shoeleng. Lenoabo (le-nwa-bu) /type of chameleon/ Mofuta wa sehahabi. e phelang ka ho ja setopo sa phoofolo kapa ntho tse shoeleng le tse bodileng. Manoabo/ (bap. e hlooho e lekuroana hangata. se nang le ponahalo e bosootho bo maroboko. /bon. representative/ Motho ya emelang emong bakeng sa ho mmuella. Lentsoeta (lents-we-ta)/common platanna. seka lenong. Lelapa leno le hloekile. se mangoaparela a matsho. ho lemala kapa ho noanyetseha. xenopus laevis/ Mofuta wa senqanqana se sebopeho sekang sa lehe.

lebese=lebejana. (sheb. Manyekethe/ (bap. calm/ Nako ya kgutso e kgolo. pere=petsana. Lengeloi bakeng sa tshebediso le semelo). masepa. ho nyatsa ka baka la bonyane kapa boemo ba mmele kapa sebopeho. 285 . sebe se etsoang ke motho se mo ronang. Lenyele (len-ye-le) /tranquility. a sa hlokoeng ke mmele. Lenyala (len-ya-la) /abomination/ Se ditshila pela mahlo a Modimo. nyalo).285 LENTSOETA Lenya (len-ya) /impurity. manyala). Manyeloi/ Tem. Lentsoe lena. motho=mothoana. tloaelo ya monyatsi le ho halala motho emong. lereho kapa lentsoe le tloaelehileng. lengele. abomination/ Se sa hlokahaleng mmeleng wa motho. tlhokahalo ya lerata le morusu. Lentsoe le nepahetseng ke “lengeloi” hofeta “lenyeloi”. 0/ Tlh. se nang le mapheo kapa ponahalo e joalo. (bap. pokano kapa thobalano ntle le lenyalo ha e dumelloe. 0/. ka ho le etsa hore le hlalose bonyane. 0/. tlhokahalo ya tlhompho kgahlanong le. Lenyeka-thipa (len-ye-kat-hi-pa) /risk taker/ Motho ya sa tshabeng ho etsa ketso e kotsi. wa diketso tse ntle tse ratoang ke monna wa hae kapa batho ka kakaretso. “lenyala” le sebedisoa le le ka bongateng hangata joalo ka “manyala”. letsoai). Manyai/. Lenyenyefatsi (len-yen-yen-fa-tsi) // Lentsoe le nyenyefatsang lebitso. /bon. (bap. Lenyatso (len-ya-tso) /contempt. Lentsoe le nepahetseng haholo ke “lengele” hofeta “lenyele”. Tem. Mohl. lentsoe lena. motho ya lebanang le kotsi sefahla mahlo. seka phofo. mokgoa wa ho nkela babang fatshe ka baka la boemo ba bona. “Lenya” ke lentsoe la kgale la Sesotho le sebedisoang haholo Bibeleng. /bon. /bon. Lenyalo (len-ya-law) /marriage/ Kopanyo ya monna le mosadi e phethahatsoang ka ho etsa lelomolo. se nang le ponahalo ya kganya. /bon. (bap. leihlo=leihloana. /bon. Lenyatso (len-ya-tso) /undermining/ Boemo ba ho nyatsa kapa ba ho bontsha tello. underestimation/ Ketso ya ho nyatsa: ho bontsha tello kgahlanong le. Manyalo/ (bap. Lenyela (len-ye-la) /excrement. se sa lokang ha se etsoa ke motho. Ka Sesotho. Manyela/ Tlh. /bon. shit/ Sejo se tsoang ka sebono se sa sebedisoang ke mala kapa mmele. makaka). Lentsoe le ka sebedisoang joalo ka sehlongoanthao. haholo wa mosadi. Tem. Lenyeloi (len-yo-loi) (lengeloi) /well mannered lady/ Motho. ketso ya ho nyatsa. Mokete o joalo. “lenyela” le sebedisoa le le ka bongateng hangata joalo ka “manyela”. bosio bo boholo ba modumo. mohoasa). manyala). ketso e ditshila ha e etsoa ke motho kapa e etsahala ho motho. semmuso. manyala a hlatsitsoeng ke sebono. sebupuwa sa semoya. /bon. jj. ho nkela motho fatshe ka baka la boemo ba hae. Manyeka-thipa/ Lenyekethe (len-ye-ket-he) /salt/ Senoko se sesoeu. bohobe=bohojana. ho dula mmoho. lesepa ha le nyeloa. /bon. Manya/ (bap. /bon. Lenyeloi (len-yo-loi) (lengeloi) /angel/ Sebupuwa seo ho nahanoang hore se dula lehodimong le Modimo. mosadi=mosajana. se kgesehang ha se etsoa ke motho. se sebedisoang ho tsheloa dijong hore di be le tatso e letsoai. /bon. e motle. Lenyai (len-yai) // Mokopu o monyane o so tiing kapa o so butsoeng. lull. hoa motho e motshehadi le e motona bakeng sa ho phedisana bophelo bohle.

Lentsoe lena “lenyofonyofo” le tsoa ho leetsi. moetse). Mohl. ntho e thata kapa lejoe. Mofihli). /bon. lenyolonyolo). ya ratang ho qabanya kapa ho qabana le batho.286 Lenyesemane (len-ye-se-ma-ne) /Englishman/ Moahi wa England ya buang senyesemane. Lentsoe le nepahetseng ke “lenyesemane” hofeta “lengesemane”. setho sa mmele ha se hlalosoa ka botlalo ho kenyeletsoa serope. ya qetang ho fihla motseng. Lenyofonyofo (len-yaw-fawn-yaw-faw) /glutton. lenama. Lenyetse (len-ye-tse) /mane/ Boya ba sekotlo sa koatola: moriri o tholahalang ka mora molala wa pere kapa tau e tona. (bap. /bon. (bap. turbulent/ Hoa motho: ya hlokang kgotso. ditjobo tsa moriri kapa tseo kgabisang. E kgopjoa e le maoto mane: mang le mang a ka etsa phoso ho sa natsoe boemo ba hae ba borui. Maoma/ (bap. Batho ba bangata ha ba kgone ho etsa phapang pakeng tsa “lenyetse” le “lengetse. /bon. /bon. Bafarisi ke manyolonyolo a hlalosang moalo ka tsela e kgotsofatsang bona. Letlere. Lenyonyo (len-yawn-yaw) /tapeworm/ Mofuta wa seboko se phelang mmeleng wa motho kapa phoofolo e jeleng dijo tse sa hloekang. “new-comer”. Maoka/ (mm. Lenyoloi (len-yo-lo-i) /angel/ (sheb. lengetse. Hoa phoofolo: e hlorisang batho ka baka la diketso tsa yona. Lentsoe lena le utloahala joalo ka sothofatso ya lentsoe la senyesemane. moikaketsi) Mohl. /bon. Borikgoe ba hae bo tsoa ka lenyoka. gourmand/ Motho ya jang hofeta tekanyo. Manyolonyolo/ (bap. /bon. ya sa tsoa fihla sekolong kapa mokgatlong kgetlo la pele. lengole. mmomo. bohato le qaqailane. obuobu). tlhafu. boholo. boemo ba ho labalabela se nyorollang kapa se nowang. motho ya jang haholo. Lenyetse (len-ye-tse) /braiding. Leoma (le-u-ma) /head wound/ Leqeba la hlooho le bakoang ke ho batoa ka molamu. /bon. Leoka (le-u-ka) /acacia/ Mofuta wa sefate se nang le makala a motsu a hlabang haholo. Lenyora (len-yaw-ra) /thirst/ Boemo ba ho lakatsa metsi haholo. /bon. motho ya fetolang nnete ka tsela ya hae kapa e utloisisoang ke yena fela. Lenyokonyane (len-yu-kun-ya-ne) /troublesome. ebile se ka baka bokudi. /bon. braid/ Moloho o molele wa boditsi o kenyeletsoang moriring. ya bakang moferefere le tsitsipano ya meno. Lenyoka (lin-yaw-ka) /below waist. Maoto/ Tlh. senyofu) Tem. bonyane kapa 286 . Manyoere/ (bap. serethe. Leo (le-o) /that one: of words starting with “L”/ Lesupa le bontshang ntho e hojana eo lebitso la yona le qalang ka “L”. Lenyoere (len-yu-we-re) /new person at a place/ Mofihli sebakeng: motho e mocha sebakeng. boditsi. maobu/ (bap. Lenyolonyolo (len-yaw-lon-yaw-law) /cabalist/ Motho ya hlokang nnete ka ho iketsa eka o wa tseba empa ho sejoalo. /bon. maokeng). Leobu (le-o-bu) /slow person/ Motho ya lenama haholo. below hips/ Bokatlase ba letheka kapa qholo bo etsang hore seaparo se wele fatshe ka baka la sebopeho sa tulo ya masapo kapa mmele wa motho. (bap. “nyofa” le bolelang ho ja haholo. bofutsana. komello). Tem. maome). Patlo ya seno. Lengeloi bakeng sa tshebediso). /bon. (sheb. ya hlahetseng naheng eo. Lekgowa bakeng sa tshebediso). motho ya etsang ketso efe kapa efe ka ho bontsha botsoa bo boholo. seboko). 0/ (bap. Manyonyo/ (bap. Tlh. leha batho ba bang ba le sebedisa bakeng sa bobodu ba diketso tsa motho. Manyoka/ Mohl. Lentsoe le nepahetseng ke “leoto” hofeta “lento” leha hona le batho ba sebedisang “lento” ho ya ka sebaka seo ba phelang ho sona. Manyesemane/ Tlh. dinyofonyofo/. mofuta wa seboko o bakoang ke phepo e ditshila kapa dijo tse sa butsoang hantle tse nang le mahe a sebokoana sena. Mael.” Mantsoe ana a bolela ntho tse fapaneng. Lejoe leo le letle ebile le thata. Leoto (le-u-tu) /foot/ Setho sa mmele ho qala tlasa leqaqailane se thusang bakeng sa tsepamo.

se sebedisoang ho nka mobabi. haholo thipa kapa lerumo. Leotsa (le-u-tsa) /sharpen/ Ho etsa hore ntho.287 bohlale ba hae. (bap. leleiri). Lepeletsa (le-pe-le-tsa) /to speed on a flat surface/ Ho etsa hore ntho e tsamayang e tsamaye ka ho lokoloha sebakeng se hlokang moepa kapa motheo. e fumanoang haholo dibakeng tse bulehilng tsa joang ba dithota. 287 . (bap. e behelang meferong kapa joang bo bolelele. Maparaka/. Mael. thoteng). Mapae/ (bap. /bon. Ho qela ho leoto: ho tsamaya kapa ho tloha sebakeng. le kgone ho seha ha bobebe ka ho etsa hore le be bohale. Mapantsula/. Mapantiti/ (bap. Lepellisa (le-pel-li-sa) /cause to sepeed/ Ketsiso ya ho lepella. tjobolo). puleho e peperaneng. Lepeletsa (le-pe-le-tsa) /to dangle/ Ho leketlisa ntho kapa motho. foretell/ Ho bolela kapa ho hlalosa ketsahalo kapa ketso e tlo etsahala pele e etsahala. /bon. Lepae (le-pa-e) // Seaparo se sebedisoang bakeng sa ho phuthela kapa ho pepa le ho jara ngoana. thota. Lepamo (le-pa-mu) // ?? /bon. motshoaruwa). /bon. Mapatso/. Motho wa mekgoa. bolepi). letsima kapa ho potlaka moo ho hlokang motheo kapa moepa teng. Mapaku/. /bon. tlhakoana. (bap. Lepane (le-pa-ni) /pan/ Pitsa e sebedisoang bakeng sa ho hadika kapa ho butsoisa dijo ntle le ho sebedisa metsi. Leparaka (le-pa-ra-ka) /stretcher/ Se sebedisoang bakeng sa ho nka kapa ho jara mokudi. Mapato/ (bap. Lepato (le-pa-taw) /burial/ Ketso ya ho beha mofu kapa ntho e shoeleng lebitleng ka lekese. Lepatso (le-pa-tsu) /a crack. Lepetso). molepe. e phelang haholo ka peo ya dimela le mefuta ya dikokonyana. moaho kapa thaba. maotoana/ (bap. Lepa (le-pa) /forecast. /bon. /bon. Lempara). tlhako). (bap. Lehele. le ho eboha kapa ho qhetsoha ebile le baka phetoho ya mmala wa letlalo mmoho le tshobotsi ya sefahleho. tlhaloso ya setho seo ha e le sejo. mapera/. setsomi sa ntja. mapau/. /bon. Lepaku (le-pa-ku) /hunting dog/ Mofuta wa ntja e sebedisoang bakeng sa ho tsoma. Lepesho (le-pe-shu) /traditional men’s underwear/ Mofuta wa seaparo se tenoang ke batho ba batona ho koahela mmele tlasa letheka feela. /bon. Mael. pato. Lepeletse (le-pe-le-tse) /flat/ Hoa tsela kapa sebaka: se hlokang motheo le moepa. matha. theteha). /bon. (mm. mmino le diketso tse hlaha. Lepantsula (le-pan-tsu-la) /fast urban dancer/ Motho wa motse setoropo ya fochoselang ka matjato. eo ho nahanoang hore diketso tsa hae di tshoana le tsa koata kapa tsotsi. Leoto ke moloi: motho o tsamaya a fihle le moo a sa tshoanelang ho fihla teng. Lepera (li-pe-ra) /leprosy/ Mofuta wa boloetse bo bakang hore ditho tsa mmele di hloke kutlo. Ho etsa hore ntho e tsitsinyehe kapa e tsamaye moyeng ka ho tshoara bokahodimo ka tsela e itseng. Mapane/. /bon. Lepantiti (le-pan-ti-ti) /prisoner/ Motho ya koalletsoeng ntloanatshona. Leotoana (le-u-twa-na) (leotwana) /chicken feet/ Setho sa mmele se thusang ho ema hoa nonyana kapa kgoho. mapamo/. Tem. Lentsoe lena ke sothofatso ya lentsoe la molata “bandit” le bolelang ho hong ho ya ka puo ya naha ya lona le sebaka sa teng sa Mexico le Amerika. Mapesho/. /bon. phupu). Lepau (le-pau) /Long-tailed Widowbird/ Mofuta wa nonyana e setono se selelelehadi. /bon. Mapalapala/ (bap. Lepella (le-pel-la) /speed on a flat surface/ Ho tsamaya. Ketso ya ho epela mofu mabitleng. open place/ Sebaka sa naha se otlolohileng se hlokang motheo le moepa. cleavage/ Sebaka se bulehileng sa lejoe. motho ya molato ya ahloletsoeng ho dula chankaneng nako e itseng. Lepalapala (le-pa-la-pa-la) /heath. /bon.

Maphotha/ Tlh. lepatso. /bon. nahanne. Lepetso (li-pe-tsu) /cleavage/ Sebaka se bulehileng sa lejoe. 0/. interim. tlhokeho ya dijo ka mpeng ha e hlalosoa ke kutlo ya mmele. Mapetjo/. sekoti seka lehaha. Hape. nako ya phomolo kapa ho ja ka mora kopano ya seboka. Lepetu (le-pe-tu) /collar bone/ Lesapo la lehetla le tlasa molala. Maphako/ Mael. /bon. 0/. ha o hlalosoa ke nko.288 Lepeshoana (ke-pe-shwa-na) /small men’s underwear/ Lepesho le lenyane: mofuta wa tsheya e nyane e aparoang ke bashanyana. Maphola/. Tumelo e ikgethileng ya batho ba itseng. /bon. buile. lekgakgapha) Lephoka (lep-hu-ka) /smell. mapetjo/. a na le ho hlalosa bokgale nako tse ding. Mael. lepatso). /bon. /bon. monko ho sa natsehe sebopeho sa ona. Mapeshoana/ (mm. Maphao/ (bap. maphewana/ (bap. Ho robala ka lephako: ho robala ntle le ho ja kapa ho fumana dijo Lephao (lep-ha-u) /hollowness/ Mokoti o moholo o hlahileng lefikeng. lehaha). Maphemphe/ Lephethi (lep-hi-ti) /perfect verb/ Leetsi le bontshang hore ketso e phethahetse kapa e se e etsahetse. setho sa nonyana se ditshiba se thusang bakeng sa ho fofa kapa ho lepella moyeng. /bon. qetile. /bon. se sebedisoang bakeng sa ho tshela metsi kapa dijo. Kgutlile. mosebetsi kapa ketsahalo e itseng. Lepetjo (li-pit-jaw) /password/ Lentsoe kapa palo e sebedisoang bakeng sa ho bula khomputha kapa sesebedisoa se itseng. le sebedisoang bakeng sa ho fofa. se lefikeng se hlahellang ka nqa enngwe ya lefika. Mapetso/ (bap. seo diphoofotsana tsa naha di ka dulang teng. /bon. Lephako (lep-ha-kaw) /hunger/ Boemo ba tlala ha bo utloa ke mmele. scent. Lephewana (lep-hi-wa-na) /fin/ Setho se sebedisoang ke tlhapi kapa tse ding tsa diphoofotsoana tsa metsing bakeng sa ho sesa. /bon. puleho e peperaneng. Mapheo/. Maphaka/ Lephaka (lip-ha-ka) /an empty bottle/ Setshelo se thubehang. Lephako (//) /empty. /bon. e ratang sebaka se ditshila se nang le dijo. Mohl. /bon. masalla a tse jewang a molomong kapa mahlakoreng a molomo. lekala la semela le jehang ka baka la monate wa lona. Lephaka (lip-ha-ka) /bottle/ Botlolo ha e hlalosoa ka Sesotho: Enngwe ya dietsoa tse thubehang. Tlh. sebeditse. /bon. maphethi ke maetsi ao boholo ba ona a qetellang ka tlhaku “E”. Ho uba lephako: ho tshoaroa ke tlala e kgolo kapa ho ba le takatso ya dijo. Lephemphe (lep-hemp-he) // Bohlasoa bo etsoang ke dijo tse salletseng molomong. /bon. haholo mpa ka tlhaloso ya boko kapa kelello. Lephola (lep-hu-la) /early grazing/ Hoa diphoofolo: nako ya hoseng haholo eo ho ntshoang dikgomo ho ya fula. e nang la mapheo a makgunoana. moaho kapa thaba. utloile. sekoti se seholo se bonahalang selomong. le nang le masiba. /bon. /bon. /bon. style/ Mokgoa wa ho etsa dintho kapa diketso o fapaneng le mekgoa e meng. interlude/ Nako ya kgefutso ka mora ketsahalo e itseng. maphoka/ (bap. tloaelo ya batho kapa sehlopha e sa tshoaneng le ya dihlopha tse ding. se sa tsoarang letho. Maphoqo/ Lephotha (lep-hut-ha) /blunder/ Ketso e fotsahetseng e bakang hore ho be le botlaila kapa se sa lokang. flat stomach/ Ponahalo ya mpa ha e momorane ka baka la ho se je ka mora nako e telele. /bon. Lephele (lep-he-le) /cockroach/ Mofuta wa kokoanyana ya matlung. /bon. Lentsoe lena le sebedisoa haholo ke 288 . Maphele/. Lephoqo (lep-haw-qaw) /sugar cane/ Lekala la semela le nang le tsoekere. fragnance/ Monko ho ya ka kutlo ya nko le toloko ya boko. Lepheo (lep-he-o) /wing/ Letsoho la nonyana. Lepeshwana) Lepetjo (li-pit-jaw) /motto. Lephola (lep-hu-la) /interval. ponyonyo). mapetu/. monate kapa mobe.

moqala). o kabang kotsi.Yuropa. /bap. solotsi. lejakane. boemo bo thatafallang motho. papa e makumane. Bothata boo motho a kopanang le bona. Tlh. motho eo mosebetsi wa hae eleng ho thiba le ho tshoara batho ba tlolang molao. Mapolesa/ (bap. Lephotho (lep-hu-tu) /milk pap. Leqa (le-qa) /chunk of meat/ Nama e tenya.289 morabe wa bakone (nguni) ha morabe wa Basotho (Batswana. bomapota/ (mm. sebotho. Lepotoketsi (le-po-to-ke-tsi) /portuguese/ Moahi wa Portugal. Basotho le Bapedi) ba sebedisa lentsoe “phoso” le ha babang ba na le ho le sebedisa. Maphutse/ (bap. /bon. Leqala (le-qa-la) /hard reed/ Lehlaka le thata haholo leo hangata le sebedisoang ke mathuela kapa ngaka tsa setho. Maphotho/ Lephura (lep-hu-ra) /grinder/ Motho kapa ntho e thubang. ya tsoaletsoeng naheng ya Portugal. mapoqo/. Leqai (le-qa-i) /uncircumcised male/ Motho e motona ya sa bollang. ba mmala o mokgubedu kapa mosoeu. /bon. /bon. /bon. /bon. Leqapha (leq-hap-ha) /male’s traditional short/ Seaparo. Mapsheha/ (bap. mapota. lechoeya. lefetoa). Maqaba/ (bap. /bon. lehlaku la moroho wa mokopu o sebedisoang joalo ka moroho. Lephutse (lep-hu-tsi) /soft shelled pumkin/ Mofuta wa mokopu o hlokang kgaketlana kapa o letlalo le bonojana. Lepotlapotla (le-po-tla-po-tla) /haste/ Ketso ya ka pele pele. /bon. sa mohlankana. maphura/. Maqaqailane/ (bap. /bon. Lepu (le-pu) /pumkin leaves/ Dihaba tsa moroho wa mokopu. Motho ya tsebang ho etsa ntho tse ngata a le mong. ho tata haholo. /bon. /bon. Lepota (li-paw-ta) /all rounder/ Motho ya potang dibakeng tse ngata: ya etelang dibaka tse fapaneng ka ho potoloha mona le mane. boima boo ho leng thata ho bo rarolla. ya buang puo ya sepotoketsi. Lentsoe le utloahalang le nepahetse haholo ke “leqaba” hofeta “lekaba”. le sebedisoang bakeng sa ho etsa dietsoa tsa ntlo. Maqakabetsi/. motho e motona ya sa yang mophatong bakeng sa lebollo kapa polotso. poone kapa ntho e thata ka meno kapa ka ntho e itseng. motho wa diketso tse hlokang thuteho le tokoloho ya kelello. mobu o thunthetsang kapa o tshilafatsang ya bapallang kapa ya fetang ho ona. letseka) (mm. motho e motona ya boemong ba bohlankana ya so nyaleng. Maqai/ Leqakabetsi (le-qa-ka-be-tsi) /predicament/ Bothata bo etsahalang ho motho bo hlokang tharollo e kgolo. lesepa). Leponesa). Lepoqo (le-pu-qu) /dust/ Mobu o bakang ditshila kapa lerole. Lepoqo (le-paw-qaw) /Moshoeshoe’s other name/ Lebitso leleng la Morena Moshoehsoe wa pele. Lepsheha (lip-she-ha) /diarrhoea/ Lesepa le metsi kapa le itsoelang ka borata ntle le taolo ya monga lona. Basotho ba sebedisa “leqaqailana” bakeng sa “leqaqailane”. seka borikgoe bo bokgutshoanyane. Leqaqailane (le-qa-qa-ila-ne) (leqaqailana) /ankle/ Lesapo le kopanyang lesapo la mmomo le bohato ba leoto. meqala/ (bap. /bon. e tiileng ya lebese. Bolepoqo/. sabasaba). koata). /bon. /bon. mapotoketsi/. Dibakeng tse ding tsa Afrika Borwa. Lephura-kgoahla (//) /bachelor/ Mohlankana ya so nyaleng. mapoteng). nama e kgolo ha e sehoa. /bon. Karolo e kgolo e sehiloeng ya phoofolo e bolailoeng bakeng sa sejo. bohobe bo makumane a thata ba ho futsoeloa le lebese. motho wa moetlo o sa tloaelehang. /bon. modise 289 . Lepolesa (le-po-le-sa) /police/ Motho eo mosebetsi wa hae eleng ho netefatsa hore toka le molao dia lateloa. Maphura-kgoahla/ (bap. maqa/ Leqaba (le-qa-ba) /uncivilised person/ Motho ya sa rutehang kapa ya phelang sekgale. Lekala seka thupa ya semela. /bon. porous pap/ Bohobe bo dithollo kapa bo loketseng ho kopanyoa le lebese bakeng sa ho ja. lenoanyetso) Tem. mapu/.

se bonahatsang temalo. palo ya buka ho ya ka palo ya karolo. Leqephe (liq-hep-he) /a page/ Karolo ya buka e latellang enngwe kapa e hlahlangoang ke enngwe. sore/ Sebaka sa mmele moo ho nang le lepatso. /bon. ntho e nyane e thubehileng ho e kgolo. /bon. moseme). Leqele (le-qe-le) /lefty. ho batla ho etsa ketso enngwe e fapaneng le ya pele ha ho le thata. e phelang naheng ka ho ja nama ya diphoofolo tse nyane ho yona. Maqatha/. Leqhekoana (leq-he-kwa-na) /very old woman/ Mosadimoholo kapa nkgono ya hodileng haholo dilemong. /bon. /bon. tlhokahalo ya ntho tsa bohlokoa bophelong. scarcity/ Bosio ba ntho e batlahalang. motho ya hlophehileng wa thuto e hodimo kapa ya tsebang haholo. lepeshoana. Maqele/. /bon. connection/ Kamano pakeng tsa mekga. Leqatha (le-qat-ha) /newly weds house/ Ntlo ya banyalani ba bacha. Maqaqa/. Leqhofa). maqebekoane/. /bon. thitana). Maqheku/ (bap. 290 . Leqeme (le-qe-me) /shortage. maqhama/. tshea. serame. Setho sa mmele se bontshang ho lemala kapa bokudi. Lemao. sepelete). letoma kapa boladu ba temalo.290 kapa motho ya sa tsoa bolla. left-handed or footed Motho ya sebedisang letsoho kapa leoto le letshehadi haholo hofeta le letona. Tsamaisano ka tshebedisano e itseng. Leqebekoane (le-qe-be-kwa-ne) /dumbling/ Bohobe ba phofo ya koro bo pheiloeng ka mosi wa metsi a belang mme wa kokomoha ho bontsha putso. setsohatsana). madi. /bon. /bon. link. lepesho. ntlo e sa tsoa ahoa ya batho ba qetang ho nyalana. Leqhoetha (leq-hwet-ha) // /bon. kutloano pakeng tsa batho kapa dihlopha. plan/ Ketso e kgethoang bakeng sa ho fetola morero wa pele o hlolehileng. /bon. Leqaqane (le-qa-qa-ne) /civet/ Mofuta wa phoofolo ya leloko kapa lelapa la qoabi. metsi a tiileng ka baka la serame. borurusi. Leqeba (le-qe-ba) /wound. Leqhetso (leq-he-tsu) /particle/ Lekumane la ntho e qhetsohileng ho enngwe e kgolo. Maqeba/. /bon. Leqeme la mosebetsi le tletse. /bon. maqhoetha/ (sheb. /bon. Leqheka (leq-he-ka) /trick. (bap. Maqephe/. /bon. Maqase/ (bap. Maqapha/ (bap. LEQAQANE Leqase (le-qa-se) /straw mat/ Moalo o entsoeng ka lodi kapa semela se itseng. Leqaqa (le-qa-qa) /white poor person/ Motho wa lekgowa ya hlophehileng. Leqhoele (leq-hwe-le) /waist string/ Thapo kapa kgoele eo ho tlangoang letheka ka yona bakeng sa tumelo e itseng. /bon. deficit. Leqhoa (leq-hwa) /ice/ Metsi a thatafetseng ka baka la mohatsela o moholo. deficiency. Maqeme/ Mohl. Leqheku (leq-he-ku) /very old man/ Monnamoholo kapa ntatemoholo ya hodileng haholo dilemong. Lehloa. sehlopha kapa dinaha. Maqheka/. /bon. Leqhoae (leq-hwa-e) (leqhwae) /blanket pin/ Sesebedisoa se sebedisoang ho qhoaela kobo kapa seaparo. /bon. ho nka leano leleng ha la ho qala le hloleha. maqhoa/ (bap. /bon. Maqhekoana/ (bap. /bon. maqhoele/. o aloang fatshe bakeng sa ho dula kapa ho paqama. particle/ Lekumane le lenyane haholo la ntho e qhetsohileng ho enngwe. setsohotsana). maqhoae/ (bap. maqhetso/ Leqhetsoana (leq-hets-wa-na) /piece. scarce. Leqhama (le-qha-ma) /correlation. leqoetha bakeng sa tshebediso). maqaqane/. maqhetsoana/. /bon. qhoqhoane).

Maqotha/. maqoetha/. Lentsoe “leqosa” le “lenqosa” a na le moelelo o tshoanang. Lekope bakeng sa tshebediso). /bon. Leqobete (le-qo-be-te) (leqwebete) // ?? Leqoetha (li-qwet-ha) /lawyer/ Motho ya emelang emong lekgotleng la dinyewe. /bon. Maqotha-ntja/ (mm. /bon. Leqope (le-qu-pe) // (sheb. Lequloana (le-qu-lwa-na) /informal gathering/ Kopano ya batho eo sepheo sa yona se hlokang taba tse monate. /bon. ntlo ya mofu. Maquloana/ (bap. Leqhubu (leq-hu-bu) /wave. /bon. lenyokonyane). pitso). Maqhome/ (bap. leqatha). /bon. Ya diketso tse phephetsang maikutlo a motho emong. Leqhome (leq-hu-me) /popcorn/ Poone e qhommeng ka baka la mocheso mme ya hlahisa bosoeu ba bokahare ba yona. Maqhubu/. Leqoashapa (le-qwa-sha-pa) /fried corn/ Poone e hadikiloeng mollong wa fatshe mobung ntle le ho sebedisa pitsa kapa lepane. Leqhoko (leq-hu-ku) /provokative/ E. lentsoe lena “leqoetha” moelelo wa lona o bolela seseng. Maqoetha/ (bap. /bon. lemuloana. leqothantja). Lenqosa. Tem. e sa otlolohang. Maqola/ Mael. phapang ke dibaka tseo Basotho ba dulang ho tsona. /bon. Maqhotsa/. Se sebedisoang ke sealemoya kapa thelefishine ho amohela molaetsa wa puo kapa setshoantsho.291 Leqhofa (le-qho-fa) /dead person’s hut/ Ntlo eo motho a sa tsoa shoella ka hara yona. moemedi). haholo kobo. Leqothantja (le-qut-hant-ja) /nail biting/ Keboho ya letlalo la menoana moo ho qalang manala teng. Mahoashe a letlalo la diphoofolo tseding. (bap. leqosa) Tem. seo se sebedisoang joalo ka sejo dibakeng tse ding tsa Afrika Borwa. /bon. Leqosa (lin-qu-sa) /messenger. 291 . Leqhutsu (leq-hu-tsu) /uneveness/ E hlokang boreledi. kapa ya qalang le ho utloisa motho kapa ntho bohloko moyeng. /bon. Lefu le leqoleng la kobo: motho a ka shoa neng kapa neng ho sa nahanoa. Leqola (le-qaw-la) /edge/ Bophetho ba seaparo. sebera). Ka mora lepato. maqhofa/ (Bap. a tsamayang a ya hodimo le tlase. Masonja). ya lelapa la sekone. Leqoashapa). Ka puo ya sekone. /bon. Maqhutsu/. keboho ya letlalo la menoana moo manala a qalang teng. Maqoashapa/ (bap. Leqoetha (li-qwet-ha) /ambassador/ Motho ya emelang naha ya habo machabeng kapa naheng enngwe. eo hangata semelo sa hae eleng Profinsi ya Kapa Bochabela le bakeng tse ding tsa Afrika Borwa. motho ya emelang emong lekgotleng la dinyewe joalo ka mmuwelli. mmuelli kgotla. ntlo ya mofu ha e sa bitsoa leqhofa. Maqiphe/ (mm. /bon. Tloaelo ya ho ja manala. Leqotha (le-qut-ha) /scale/ Boemo bo mahoashe ba letlalo ka mora manala. Qetello ya lemeno la kobo kapa seaparo se seholo. poone e hlahisitseng bokahare bo bosoeu ka baka la ho hadikoa. e nang le ho hlahella hoa ho kokomoha hoa ntho e itseng. surf. e mahoashe kapa e sa lekaneng ka sebopeho. motho ya sebetsang joalo ka morumuwa ho etsa mosebetsi bakeng sa motho emong. Kopano kapa seboka sa batho ba nang le morero o seng motle. moemedi wa moqosi kapa moqosuwa kgotla. tide/ Boemo ba metsi a etsang maqhutsu. Leqhotsa (leq-ho-tsa) /Xhosa/ Moahi wa Afrika Borwa ya buang puo ya seqhotsa. Tlh. representative/ Motho ya emelang emong bakeng sa ho mmuella kgotla. Maqosa/ (bap. Leqiphe (leq-hip-he) /mopani worm/ Seboko se setenya haholo sa sefate sa morara kapa mofuta o itseng wa semela. /bon. /bon. ya etsang diketso tse halefisang motho emong.

/bon. tlhodio). neng-kapaneng. Leraba (le-ra-ba) /trap. seo hangata se nang le pokello ya nama e ngata haholo. sefi. mang-mang. /bon. Lebitsohokoa). lebitso kapa lereho le akgang mantsoe a mmaloa leleleng. Lerantha (le-rant-ha) /dilapidated cloth/ Seaparo kapa ntho e tabuhileng haholo ka baka la botsofadi kapa bokgale ba yona. Mararetsi/ Mohl. le ahiloeng ebile le bopiloe ka mantsoe a fetang bonngwe. Lerako (le-ra-ko) /wall. ketle). leharasoa). /bon. Marashea/ (bap. Lerata (le-ra-ta) /noise/ Modumo o moholo o bakoang ke ho buwela hodimo. Lerabele (le-ra-be-le) /rebel/ Motho ya fetohelang mokga. /bon. Leraretsi (le-ra-re-tsi) /multiple word/ Lentsoe. Marabele/ Tem. bofofu bo bakoang ke ho hloleha hoa leihlo ho bontshahatsa kganya ka lebaka la karolo e sa lokang e aparelang leihlo. leather string. kae-kapa-kae. haholo lereho. Nyenyefatso ya lerantha. ho qhoma hoa ntho e itseng kapa ho wela hoa ntho e itseng. leharasoana. Moaho o qalang fatshe ho motheo kaho ebile o hloka marulelo kapa phethahalo ya se bitsoang ntlo. se sebedisoang bakeng sa ho dula. ridge/ Thaba e nyane e hlokang matsoapo le dilomo tse kgolo. Malabulabu). opaque. Lerao (le-ra-o) /buttock/ Setho sa mmele se ka tlasa bomorao ba letheka. boemo ba pelo kapa kelello bo bontshang ho lakatsa kapa ho hoheloa ke 292 . motho-feela-makgetha. tshoenemotho. morashea) Tem. Batho babang ba sebedisa lekoko bakeng sa lerapo ha ba sebedisa maele ana. ntho e shebahalang e le boemong bo sa lokiseheng. maranthana/ (bap. qetellong ya molomo. Lerama (le-ra-ma) /cheeck/ Karolo ya sefahleho e ka tlasa leihlo. Maraba/ (bap. opacity/ Lefu la mahlo le bakang thibelo ya kganya kapa pono e tloaelehileng. Mael. letsoapo). Lerallana (le-ral-la-na) /hillock/ Leralla le lenyane haholo. mara/. (bap. kupu. Marantha/ (bap. leebana-kgoroana.292 Lera (le-ra) /cataract. sehlopha kapa naha ya habo. strap/ Kgoele kapa thapo e entsoeng ka letlalo la phoofolo le suuweng. Marallana/ (bap. Lerashea (le-ra-she-a) /Russian/ Moahi wa naha ya Rashea. ho tsitlallela ho etsa ketso hlokang mosola. Tlh. Marao/ (bap. Marapo/ Mael. kopano ya dintho. (bap. /bon. /bon. a tshehetse ba direng. masa-a-kokometse. lehana). ntja-pedi. sebono). /bon. ka hodima qaleho ya serope. e sebedisoang bakeng sa ho tlama kapa ho fasa. /bon. Marallana/. /bon. Ho suwa lerapo la puleng: ho etsa ketso e sa thuseng la letho. Mael. ya buang puo ya serashea. sefi kapa boemo bo dielang motho kapa phoofolo. tutudu e tshoanang le thaba. Marako/ (bap. /bon. Lerato (le-ra-to) /love/ Maikutlo a tibileng a thato kgahlanong le motho kapa ntho e itseng. pela mahlakore a nko. Marama/. tetso ya diletsa. Lerapo (le-ra-po) /rope. /bon. jj. Lebowa le Batswana) ba kgetha ho sebedisa tlhaku “L” bakeng sa tlhaku “M” ho bitsa motho wa mofuta o mong. /bon. Leranthana (le-rant-ha-na) // Lerantha le lenyane: seaparo se senyane kapa ntho e tabuhileng haholo ka baka la botsofadi kapa bokgale ba yona. Lentsoe lena “lerabele” ke sothofatso ya lentsoe la molata “rebel”. Marema-tlou. /bon. Leralla (le-ral-la) /hill. snare/ Se sebedisoang ho cheha kapa ho tshoasa. marata/ (bap. Hangata lelapa la batho ba buang Sesotho (Basotho ba Borwa. /bon. Lerapo la papa: seshebo kapa seo ho jelelloang bohobe ka sona. hedge/ Kaho e arolong sebaka sa ntlo kapa moaho. Tlhapi folofela leraba hobane metsi a pshele o a bona: tlohela ho tletleba hobane baheno ba hlahetsoe ke kotsi kapa ba shoele o ba bona. e Asia. lebota). kaho eo bokahare ba yona eleng ntlo kapa moaho oo ho dulang batho.

fepa=phepo. 0/ (bap. Lerenene (le-re-ni-ni) /gum/ Nama e kgubedu kapa e kgubetsoana ya lehano. /bon. ba mokgatlo o le mong ba kgema mmoho. mareho kapa mabitso a semelo: thaba. lereo/lereho ha le sebedisoa polelong. /bon. ha “lero” e le metsi a tlholeho a fumanoang ditholoaneng kapa dimeleng tse so phehoeng. /bon. motshehetsi). “moro” ke metsi a nama e phehiloeng mmoho le dinoko. Maikutlo kapa boemo ba batho ya ratanang ka ho bontsha dipuo le diketso tse itseng. Lerematlou (le-re-ma-tlou) /unity/ Motho wa kakanyo kapa monahano o tshoanang le wa sehlopha kapa mokgatlo wa batho ba habo. Marenene/. 0/ (bap. Dileri/ Tem. Leratsoana (le-rats-wa-na) /small rope. Lereko (le-re-ku) /elegance/ Pontsho ya mohau o neheloang motho ntle le ho loka hoa hae. Thupa kapa molamu o sebedisoang ho tshihetsa motsamao wa motho. phehisa=phehiso. hauha=khauho. /bon. Marematlou/ Mael. /bon. o ka sebedisoang ho tshela mefuta ya dino tse fapaneng. eo hangata e tholahalang sebakeng kapa mobung moo ho nang le masapo kapa masalla a dijo kapa ntho tse shoeleng. /bon. sehloelli). lerato la semoya le lebisoang ho moetsadibe. Lentsoe lena le utloahala jolao ka sothofatso ya lentsoe la molata “step ladder”. Letsoaitsoai). e kgubedu ka mmala. /bon. mareho a maetsi: amana=kamano. “moro” le “lero”. diaha=tieho. Lerete (li-re-te) /testicle/ Setho sa bonna se ikarabellang tlhahisong ya dithoere. maratsoana/. Thato). ntlo. qapa=qapo. babela=pabelo. thehello ya leetsi lefe kapa lefe. Marete/ (bap. Maro/ Tem. mosa). Mohl. utloa=kutlo. string. sheba=chebo. kgodu ya ditholoana. emisa=kemiso. rohaka=thohako. (bap. marematlou. mamola=mamolo. motho. “kgodu”. 0/ (bap. moritshoana). Leritshoana (le-rits-hwa-na) /clay container/ Mofuta wa setshelo sa Sesotho o entsoeng ka letsopa le besitsoeng. leru. Ho na le phapang e kgolo pakeng tsa mantsoe. jj. Marematlou a ntsoe leng: ba tsamaisanang mmoho ba bua puo e tshoanang. maritshoana/ (mm. /bon. e tshiheditseng le ho tshoara meno hore a mamarele masapong. LERITSHOANA Lero (li-raw) /juice/ Metsi a fumanoang ditholoaneng. /bon. /bon. Mohl. leritshwana) (bap. setho sa motho e motona se qetellong ya kooma se jereng dithoere tsa ho tsoadisa nakong ya thobalano. sebetsa=tshebetso. makatsa=semaka. mohau o sa hlokeng tefo kapa tefello. e lomang. seikokotlelo). lakatsa=takatso. Ketso ya ho rata motho kapa ntho. ntja. shoe lace/ Nyenyefatso ya lerapo: lerapo le lenyane.293 motho kapa ntho e itseng. Leribe (le-ri-be) // Enngwe ya ditereke tsa naha ya Lesotho pakeng tsa Butha-Buthe le Berea eo motse moholo wa sona eleng Hlotse. ho itshireletsa kapa ho loana. Lere (le-re) /rod/ Molamu o sebedisoang ke motho bakeng sa ho ikokotlela. Leri (le-ri) /step ladder/ Sesebedisoa se sebedisoang bakeng sa ho thusa ho kalama kapa ho hloella hodima ntho e itseng. ao hangata a latsoehang hamonate. /bon. chabisa=chabiso. lekolota). otla=kotlo. jj. Leroana (le-rwa-na) /red ant/ Mofuta wa kokoanyana e nyane. Lereho (li-re-o) (lereo)/noun/ Lentsoe le sebedisoang ho reha kapa ho bitsa ketso efe kapa efe. mokoti. “Kgodu” ke metsi a moroho o phehiloeng. Tshoarelo ya diphoso. (bap. Maroana/ (bap. tataisa=tataiso. 293 . nolofatsa=nolofatso.

/bon. Letsatsi la bobe. Tem. eo hangata e jewang ho ya ka mofuta wa yona. (bap. tsie). Leroborobo (le-raw-baw-raw-baw) /spotted. 0/. Lentsoe lena le sebedisoa le le ka bongateng hangata. e phelang lewatle. mobu). Maru/ Mael. “tsa” le “la” ke marui. chelete le ditlhokahalo tsohle tsa bophelo. Leru le letsho: koduwa e hlahileng kapa bothata bo hlahetseng motho kapa naha. Lerotho (le-rut-hu) /dim/ Boemo bo fifetseng ho ya ka ponahalo ya leihlo. Mosadi wa moimana. Lerumo (le-ru-maw) /spear/ Mofuta wa sebetsa se hlabang. tulo ya moroba. discontinue. Lefifi). spot/ Tem. Marothodi/ Leru (le-ru) /cloud/ Boemo bo fupereng pula. Ka puo ya Sesotho marui a mangata hofeta ka puo ya senyesemane. Tlh. Lerotho (//) /uncertain. thota e tletseng joang bo bongata. Moo ho ahileng moroba teng. Lesabasaba (le-sa-ba-sa-ba) /grassy plain.294 Lerobane (li-ro-ba-ne) /nomad’s territory/ Sebaka sa motho ya tsamayang hohle a sa dule sebakeng seleseng ka baka la mosebetsi wa hae o itseng. bokgoni ba ho ba le ntho tsohle tse hlokahalang bophelong. (sheb. /bon. Diaparo tsa senna. Tlohela). /bon. Lerulelo (le-ru-le-law) /roof/ Sebaka sa moaho se koahetseng ntlo ka hodimo. Leruarua (le-ru-a-ru-a) /whale/ Mofuta wa phoofolo ya metsing seka tlhapi e kgolo ka ho fetisisa. e phelang dibakeng tse tletseng joang. masabasaba/ (bap. 0/ (bap. Marulelo/. Sena se bolela hore mantsoe ana a latelang ke marui: “sa”. thuo). Mobu o fofang. Selepe sa ntate. /bon. marobane/. tloaelo kapa mokgoa o itseng. Mohl. “ya”. asset. Maruo/. Sabole). quit. Maroborobo le maroboko bakeng sa tshebediso). o nang le bokapele bo motsu. “wa”. thota. ba lehodimo. Marutle/ (bap. savannah/ Sebaka se motsitsa se tletseng joang bo bongata. Lesa (le-sa) /abandon. seka mosi se bonahatsang monyetla wa hore pula e ka na ha ho hlaha moya. ho emisa ho tsoelapele ka ketso e itseng. eo ho seng moo e yang teng. LERUTLE Lesa (le-sa) /stop. Leruo (le-ru-aw) /wealth. /bon. moo diphoofolo tse ruuwang di koalloang teng. (bap. e tsoalang ntle le ho behela mahe joalo ka ditlhapi tse ding. /bon. Kobo ya mariha. dinku kapa dipodi teng. seka mosi. Lerothodi (le-rot-ho-di) /drop/ Karolo e nyane ya metsi e rothang ho tsoa hodimo marung kapa ho tsoa hodima ntho e itseng. /bon. affluence. Lerutle (le-ru-tle) /grasshoper/ Enngwe ya diphoofotsoana tse nyane e fofang. Lerole (le-ro-le) /dust/ Makumane a masesane a mobu a kgonang ho tsamaya le moya. /bon. desert/ Ho sia motho kapa ntho e itseng e le nngwe. Marumo/ (bap. ketsahalo. Marole/ (bap. bleak/ Hoa bokamoso kapa boemo ba ketsahalo: bo hlokang tsoelopele kapa ntlha. cease/ Ho kgaotsa ho etsa ketso. /bon. /bon. Lerui (le-ru-i) /possesive preposition: of/ Lentsoe le amanyang motho le seo eleng sa hae kapa tsa hae haholo ntho e nang le lebitso. ntlo kapa lehae la 294 . prosperity/ Boteng ba monono bo akgang thuo ya diphoofolo tse ngata. Maruarua/. mohatsela kapa mofuthu o susumetsang boemo bo joalo. /bon. Lesaka (le-sa-ka) /kraal/ Sebaka seo ho koalloang diruuwa joalo ka dikgomo. bokahodimo ba ntlo se tshireletsang bokahare ba yona. /bon. tlhokahalo ya ponahalo e felletseng. ho tlohela mosebetsi kapa ketsahalo e itseng.

Masale/. Ho ja masapo a hlooho: ho nahanisa se boletsoeng. Lesea (le-se-a) /infant/ Ngoana e monyane ya so tsebeng ho tsamaya.295 seruuwa. setala). Lesalla (le-sal-la) /leftover. Lesapuwana (le-sa-pu-wa-na) /bridegroom’s mother’s supper/ Dijo. Masea/ (bap. eo kelello ya hae e song ho tsitsi. /bon. Lesako (le-sa-ko) /gap/ Sekgeo se teng pakeng sa meno seo motho a tsoaloang le sona. surplus/ Se setseng ka mora nako ya dijo. Sesene le lesako ke mantsoe a mabedi a bolelang ntho tse fapaneng: “lesako” ke sebaka se mareneneng se bulehileng ka tlhaho. Masedi/ (bap. lehlohlojane). mokgabo wa kgauta. ngoana). mohloathupa). electric string/ Mofuta wa thapo e tshetshane e tsamaisang motlakase. Lentsoe la morena le haeloa lesaka: seo morena kapa motho e moholo a se buang se tlameha ho ananeloa le ho hlonchoa. Mofuta wa thapo e sebedisoang ho kgabisa molamu. Lesale (le-sa-le) /ring/ Se roaloang monoaneng. lekgabunyane. /bob. Masalla/. Sesene) Tlh. /bon. Leseka (le-se-ka) /wire. se bonojana hofeta lesapo. naledi kapa lebone. /bon. sejo se setseng ha ho jewa. Letshoaho le qollang lentsoe kapa mantsoe ka ho a arola ho amang. Lesapo la masapo: molekane waka eo ke mo ratang haholo. Karolo ya setho sa mmele e tshoanang le lesapo empa yona e le bonolo. Ho nahana haholo ka boemo bo itseng. Masaka/ (bap. mokete kapa lelomolo la ho leboha ba fatshe. se sesoeu. 295 . /bon. Lesakana (le-sa-ka-na) /bracket/ Letshoaho la puo le sebedisoang ho kenyeletsa lentsoe kapa mantsoe a polelo a itseng ka ho a qolla polelong. Ho nahana ka ho batla tharolloa ya bothata bo itseng. sejo se hlafunnoeng mme sa sala sejaneng. Masebo/ (mm. masamane/ (bap. /bon. Masako/. Masapuwana/. tsebeng kapa sethong seseng sa mmele ka sepheo sa ho kgabisa. Masehla/ (bap. ya so tsebeng phapang ya botle le bobe. sedimentary rock/ Mofuta wa lejoe le bonojana le hoholehang ha bonolo. masapo/. haholo nama ya kgomo ya selelekela. lehlabathe. /bon. Mael. e tloaelehileng ka ho kalama difate kapa ho cheka le ho kena mekoting. /bon. Mael. Lesedinyana (le-se-din-ya-na) /newspaper. Mael. Masatjoana/. Masela/. Motho ya monyane haholo dilemong. Lesapo (le-sa-paw) /bone/ Setho sa mmele. phabadimo. Lesela (li-si-la) /cloth. /bon. linen/ Se sebedisoang ho etsa seaparo kapa sesebedisoa sa ho kgabisa bokahare ba ntlo ha se rokiloe. se tshihetsang motsamao wa mmele le ho tshireletsa ditho tse bonojana tsa mmele kapa dikahare. Masedinyana/ Lesehla (le-se-hla) /sand stone. e nang le mohatla o boya bo bongata. /bon. /bon. le bakang mobu wa lehlabathe ha le phophoreha. Lesedi (le-se-di) /light/ Boteng ba kganya kapa ponahalo e bakoang ke letsatsi. /bon. ( ) Ke tsamaile (mmoho le yena) maobane ka ba ka kgutla le yena. Lesatjoana (le-sat-jwa-na) /cartilage/ Seka lesapo se tholahalang manoanyetsong a mmele kapa dithong tse ding tsa mmele. sebaka se hlokang leino kapa meno mareneneng sa tlholeho. kgoedi. (bap. motho ya saletseng morao ha ho tsamauwa. ha “sesene” e le sebaka se hlokang leino kapa meno ka lebaka la ho lahleheloa ke leino kapa meno ka tsela e itseng. seka tadi. silefere kapa moetso o itseng wa boleng bo hodimo o roaloang tsebeng kapa monoaneng. phabafatshe. Disebo). Maseka/ (bap. Lesamane (le-sa-ma-ne) /squirrel/ Mofuta wa phoofolo ya naheng. Mohl. /bon. magazine/ Pampiri e hlahisang le ho phatlalatsa ditaba le diketsahalo tsa tikoloho. kganya). Lesebo (le-se-bo) /god’s gift/ Se fanoang ho badimo. /bon. /bon. remnant. tse jewang ke mma monyadi le metsoalle ya hae nakong ya phirimana. boseka).

tomotomo). /bon. Leshala (le-sha-la) /coal/ Serafjoa se setsho. masenke/. Seletsa sa mmino seka kgetsi e tshetsoeng majoana a bakang modumo o moholo. /bon. Masere/. (bap. ditedu kapa bohoete./ Leshoata (li-shwa-ta) /aftershave/ Boemo ba letlalo le sa tsoa beoloa le bontshang seka makgopho. motho eo ho leng thata haholo ho yena hore a ka fana. Lesetla (le-se-tla) // Motho ya setlang: ya otlang ha bohloko ka letsoho. oo motsoako wa ona eleng metsi a belang le phofo ya poone kapa ya mabele. empa ya sa tshoaroang a etsa joalo ha se lona. maboya. (bap. dijo tse tsoang ka lesoba la sebono tseo mmele o sa di hlokeng. Masheleshele/ (bap. haholo tsa hae. eseng lena. Mashala/. se sebedisoang ho besa kapa ho etsa mollo. ketsahalo. deceit/ Tlhokeho ya nnete. se bakang modumo ha se tsitsinyoa nakong ya mmino. re batla lesele. e utloisang ya nathoang bohloko. tesello). (bap. Lesenke (li-sen-ke) /corrugated iron/ Mofuta wa tshepe e sebedisoang ho rulela. Mashoehleshoehle/. /bon. ho fuparolla se atlaretsoeng ka letsoho hore se lokolohe. Re batla lesele. astute/ E bohlale bo jalletsang. modichaba. jilt. bon. Leshoehleshoehle (le-shwe-hle-shwe-hle) // Seetsoa sa maiketsetso se kentsoeng majoana a masesane. Mahoashe a letlalo la motho le tlositsoeng moriri. ya mamolang ka tsela e mpe. ho emisa ho tsoelapele ka ketso e itseng. tlosa). Leshwehleshwehle). e senyang haholo ka ho ja ka ho ebola le ho heletsa. Leo eseng lona le batloang. ho koahela le ho kupetsa kapa ho etsa meaho. lekwerekwere). letsoantle. Lentsoe lena le sebedisoa le le ka bongateng hangata eleng “masene”. motho ya nkang seo eseng sa hae ntle le tumello. dexterous. alfalfa/ Mofuta wa furu e boleng bo hodimo. ketsahalo kapa puo e hlokang nnete. Motsoalle wa leshodu ke leshodu: motho ya nang le kamano le ya etsang bobe o tshoana le yena. Lesene (li-se-ne) /canny. Lesetedi (le-se-te-di) /settler/ Motho ya dulang naheng eo eseng ya habo kapa eo a sa tsoalloang ho yona. Mashoabe. e sebedisoang ho fepa diphoofolo. Che ha re batle lena. (mm. Leshodu ke le tshoeroeng: motho ya tshoeroeng a utsoa ke yena leshodu. Mashodu/. /bon. ho kgaotsa ho sebetsa kapa ho ba le kamano le. /bon. Lesetlaoka (le-se-tla-o-ka) /termite/ Enngwe ya dikokoanyana. /bon. Masetedi/ Tlh. /bon. leave/ Ho kgaotsa ho etsa ketso. Manyala a tsoang ka mosima wa lerao. Mashoata). /bon. Ho fana ka tokoloho ho se tshoeroeng kapa se ditlamong. /bon. tloaelo kapa mokgoa o itseng. faece/ Se tsoang ka lesoba la sebono se jeloeng nako e fetileng. leave alone/ Ho tlohela se tshoeroeng hore se lokolohe.296 Lesela (li-se-la) /abandon. seka seboko. untruth. Mael. /bon. Lesere (le-se-re) /lurcene. Mael. Mashano/. Lejoe lesele. bomasetla. Lesheleshele (le-she-le-she-le) /morning porridge/ Mofuta wa motoho oo hangata o nowang hoseng. 296 . bosio ba puo e supang bonnete. Ponahalo e kgubedu ya mollo wa patsi e tukang. Leshano (le-sha-nu) /falsehood. Mashodu/. molata. Leshodu (le-sho-du) /stingy person/ Motho ya timanang haholo. lengenengene). Lesepa (le-si-pa) /excrement. Morutlhoane. Lesole lesele. masene) Tlh. seka lejoe. Leshoabe (le-shwa-be) /type of wild vegetable/ Mofuta wa moroho wa naha o nang le tatso e shoabaselang kapa o mahoashe ha o jewa. (bap. (mm. Lentsoe lena ke sothofatso ya lebitso la molata “settler”. masetlaoke/. Lesella (le-sel-la) /free. /bon. e kgonang ho susumetsa ka dipuo kapa diketso tsa boqhekanyetsi. Masepa/ (bap. /bon. lenyela).(bon. Lesele (li-si-li) /different one/ Seqolli se hlakisang ntho eo ho buuwang ka yona ka ho kgetholla hara tse ding. Leshodu (le-sho-du) /thief/ Motho ya utsoang. forsake. tlohela. Mohl.

Lesiba (le-si-ba) // Mofuta wa seletsa sa Basotho oo hangata o entsoeng ka karolo ya lesiba le lesika le hoketsoemg molamung mme le butsoeloa ka moya wa molomo ho etsa modumo kapa lekodulo le monate. masoalakahleng). Masoebe/. /bon. Lesoalakahla (le-swa-la-ka-hla) /forest inhabitant/ Moahi wa motse o hara dithaba le difate tse ngata. /bon. ho dieha ho qeta ho etsa ketso e itseng. ho nka nako ho pheta mosebetsi o itseng. masiba/. karoloana e dutseng ka tatellano kapa ka hlophiso. generation/ Batho ho ya ka tatellano ho tloha ho bontate-moholo le bonkgono ba kgale kgale. Alepidea amatymbica/ Mofuta wa semela se babang seo motsoako wa sona o tutsoeng o sebedisoang joalo ka moriana wa sefufa. mashomo/. lesisitheho le ja kgomo: motho ya potlakang ho etsa dintho o fumana le ho thola hanyane. (bap. mashokgoa/(mm. monna kapa motho e motona ya hlokang mosadi ka boikgethelo. Lepotlapotla le ja podi. /bon. slownnes/ Ho ba lenama ho bakoang ke ketso e itseng. Tshiba). Lesiba (le-si-ba) /feather/ Seaparo sa nonyana kapa kgoho se hlobehang kapa se hlothehang. Leso (le-su) /mine/ Seemedi se bontshang hore thuo ke ya moetsi kapa mmuwi. Lesihla (le-si-hla) /bunch/ Sehlopha sa ntho tse hlophisitsoeng ka lenane. /bon. /bon. Masiba/. Lesoko (le-su-ku) /type of plant/ Mofuta wa semela se melang naheng o nang le dikotola tse tatso e babang. /bon. (bap. ponahalo ya letlalo lesosobaneng ka lebaka la botsofe. sluggishness. e nang le kutloahalo ya metsi. Lesira (le-si-ra) /curtain. mongobo). Leshokgoa (le-sho-kgwa) /xysmalobium indulatum/ Mofuta wa moroho wa naheng o babang haholo. masoko/. lace/ Lesela le sefesefe le sebedisoang ho aparoa ke monyaduwa kapa le sebedisoang bakeng sa ho koala difestere le mealo.297 Leshoetla (le-shwe-tla) /cartilage/ Seka lesapo se tholahalang manoanyetsong a mmele kapa dithong tse ding tsa mmele. motho ya so nyaleng wa monna kapa mohlankana. mokoti). modudi kapa moahi wa motse o ahiloeng hara meru le matsoapo a maholo. Masira/ Lesisitheho (le-si-sit-he-o) /delay. Mashome/. /bon. /bon. Leshome (le-shu-me) /ten/ Palo e ka hodimo ho robong. Masoalakahla/ (bap. ho fihlela bathong ba kajeno. e nang le metsi kapa mongobo. masika/. ya etsang butle o fumana le ho thola haholo. Lesoe (le-swe) /damp/ Boteng ba metsi nthong e kgonang ho monya metsi. Mashoetla/ (bap. /bon. Lesoha (le-su-a) /bachelor/ Motho e motona ya dilemong tsa ho nyala empa a so nyale. lesatjoana). Masoefe/. /bon. tatellano ya morabe kapa lelapa ho tloha qalehong ya lona. /bon. /bon. pohotshehla). /bon. /bon. Lesoahlasoahla (le-swa-hla-swa-hla) // Modumo o bakoang ke ntho e phelang e tsamayang hara dihlahla. empa e le ka tlase ho leshome le motso o le mong. 297 .(bap. leshokhoa). Lephurakgoahla). Lesoefe (le-swe-fe) /albino/ Motho wa lebala le lekgubetsoana haholo ka baka la tlhaho ya hae e bakoang le ho susumetsoa ke thobaloano ya batho ba madi a bapelaneng haholo. /bon. sebaka se bulehileng kapa se bontshatsang puleho ho sona. Lesoko (le-su-ku) /cough mixture. mofero kapa joang bo boholo empa e sa bonahale. Lesoba (le-su-ba) /hole/ Mokoti o hlahang nthong e itseng. Lesika (le-si-ka) /procreation. (bap. Lepotlapotla) Mael. Masoha/ (bap. Leshomo (le-sho-mo) // Setlama sa naheng se melang naheng seo ho dumeloang hore motsoako wa sona o ka sebedisoa joalo ka moriana wa ho thibela letsolo. Masoba/ (bap. Lesoebe (le-swe-be) /wrinkle/ Tshotshobano ya letlalo e bakoang ke botsofadi. masihla/.

acidity. lane. enana. 298 . yanene. boemo bo bodila bo bakoang ke mofuta o mobe wa dijo kapa dino. /bon. tseo. /bon. yane. (bap. Lesuhlangeto (le-su-hla-ng-eto) // Mofuta wa Nonyana e boputsoa bo botsho. Ena. bane. lena. lane. banene. Mohl. lenana. jj. Lesupa (le-su-pa) /demonstrative pronoun/ Lentsoe le sebedisoang bakeng sa ho bontsha kapa ho supa ntho e itseng ntle le ho bolela lebitso la yona. ulcer/ Boteng ba ho babeloa le ho hoayahoaya ka mpeng. ka tsela e hlokang tsebiso kapa tsebahatso. /bon. mokobolo o molelele le hlooho e lekuroana le bokgubetsoana. e boya bo manameng haholo kapa e shebahalang e le boreledi. ebile e na le ponahalo ya ho cha. tsenono. Lesupatsela (le-su-pa-tse-la) /pioneer/ Motho ya bontshang tsela kapa ya etellang pele ka ho hlahisa kapa ho etsa ntho e ncha kgetlo la pele. oar/ Thupa e sebedisoang bakeng sa ho pheha le ho fetola bohobe. ebile e na le mekgabiso e fapaneng. tsenono. Lesokoana (le-so-kwa-na) /traditional stick game. bona. masolanka/. relay/ Papadi ya batho ba batshehadi ya ho matha ka ho neheletsana thupa. haphazardly/ Ka tsela kapa boemo bo sa lebelloang. tseno. enono. tseno. /bon. ona. masokolara/ (bap. /bon. jj. nahathote ya dithako tse helehileng. bona. 0/ Tlh. Masupatsela/. tsanene. lentsoe le sebedisoang joalo ka seemedi ho supa seo ho buang ka sona. lena. lesupi). Lesupatsela (le-su-pa-tse-la) /role model/ Motho eo babang ba nkang diketso tsa hae ka baka la mekgoa ya hae e metle. /bon. lanene. onana. Masupi/.298 Lesokoana (le-so-kwa-na) /pap stick. enono. eno. /bon. lanene. /bon. eno. Lesokolla (le-saw-kawl-la) /heart burn. tsane. (bap. Ho matha ka ho nelehetsana thupa pakeng tsa batho ba fetang bonngwe hofihlela ba fihla kgoeleng. bane. tseo. motho ya tummeng eo diketso tsa hae di nang le tshutshumetso ho ba mo latelang. Lesokolara (le-su-ku-la-ra) /sufferer. Masuhlangeto/ LESUHLANGETO Lesumatha (le-su-mat-ha) /unexpectedly. Mohl. Lesupi (le-su-pi) /ruin/ Sebaka se seholo se cheleng. yanene. Masole/. ntle le morero kapa ho rerisa. /bon. Lesupa le lesupi ke ntho e le nngwe. lenana. bonana. Ena. Lesole (le-saw-le) /soldier/ Motho eo mosebetsi wa hae eleng ho tshireletsa naha ya habo ka ho e loanela nakong tsa ditlhaselo le dintoa kgahlanong le naha kapa dinaha tseding. Lesupi (le-su-pi) /demonstrative pronoun/ Lentsoe le sebedisoang bakeng sa ho bontsha kapa ho supa ntho e itseng ntle le ho bolela lebitso la yona. bonana. unsponsored person/ Motho ya sokolang: ya hlokang tshihetso ya dichelete tse hlokahalang bakeng sa phethahatso ya morero o itseng. yane. eseng masokolla! Lesolanka (le-su-lan-ka) /swanky blanket/ Mofuta wa kobo ya bokgabane ya Basotho. enana. tsanene. Masokoana/. lesupa) Tem. tsane. Masupatsela/. lentsoe le sebedisoang joalo ka seemedi ho supa seo ho buang ka sona. Motho a ka tshoaroa ke lesokolla feela. e bolelang le ho hlalosa ntho e le nngwe. banene. lejakathata).

letsha. lefoqo). Setipana. /bon. Matata/ (bap. Letata (le-ta-ta) /duck/ Mofuta wa nonyana e kgonang ho sesa le ho qoela hara metsi. Hangata lelapa la Sesotho (Basotho ba Borwa. le ho fehla motlakase. Leta (le-ta) /wait/ Ho emela motho kapa ntho e itseng nako e itseng. /bon. Letawa (le-ta-wa) /alcoholic. (bap. Amaxhoza. /bon. Leta-la-phofu). Mataetae. le suuweng. batho ba bangata haholo kopanong kapa mabaleng a dipapadi.299 Lesuti (le-su-ti) /masses. e Yuropa. motho ya hloloang ke tahi ka ho etsa diphoso ha a noele. /bon. eo e ka ruuwang joalo ka seruuwa nakong tse ding. 299 . letailane). a matenya mmoho le makala a nonofetseng. koeetsa). lebowa le Batswana) ha ba sebedisa lentsoe lena “letebele” ba akaretsa le ho bolela leloko lohle la batho ba buang dipuo tsa sekone (nguni speaking people) joalo ka Amazulu. Nonyana ena e na le mefuta e mengata. Letailana (le-ta-ila-na) /back to war. Tem. ya tsoaletsoeng naheng eo. /bon. ho loantsha motho ya loantshang wa heno ka boikemisetso bo boholo. diketekete tsa batho ba kopaneng mmoho ka sepheo se itseng. e mmala o motsho le maroboko kapa matheba a masoeu. drunkard/ Motho ya tawang haholo. Matebele/ Tem. Maletaaphofu/ (mm. Lesuwane (le-su-wa-ne) (lesuoane) /Carex clavata/ Mofuta wa semela se tholahalang haholo dithabeng o sebedisoang joalo ka moriana ka nako tseding. (bap. Letanta (le-tan-ta) /net/ Moloo wa boseka kapa thapo e thata e nang le masoba e ka sebedisoang bakeng sa ho koala ntho e itseng kapa ho tshoasa ditlhapi. Matatanoka/. Lentsoe lena ke sothofatso ya lebitso “dam” ha ka Sesotho lebitso le nepahetseng e le “qanthana”. eo hangata a tholahalang profinsing ya Mpumalanga. Letatanoka (le-ta-ta-nu-ka) ) /african black duck/ Mofuta wa nonyana ya lelapa la matata. Masuwane/. Matanta/. Motho wa sekgorane ya nang le leruo la dichelete le tse rekoang ke tsona. Matawa/. mob. Letadiana (le-ta-di-a-na) /italian/ Moahi wa naha ya Italy. Letamo (le-ta-mo) /dam/ Sebaka sa maiketsetso sa pokello ya metsi a noka kapa a lengope. back to action/ Ho e lata letailana: ho boela ntoeng hape ka matla a maholo. ho kgoroha kgetlo la bobedi ka sefutho se seholo ka sepheo sa ho hlasela ya qetang ho hlasela. ox or sheep’s hide/ Kobo e entsoeng ka letlalo la nku. (mm. maltitude/ Bongata bo boholo ba batho ba kopaneng sebokeng. ho dula ka lebaka la tebello kapa kemelo ya ho fihla hoa ntho e itseng. qanthana. LETATA Letata (li-ta-ta) /goat. pholo kapa podi. /bon. ya buang puo ya setadiana. mme a hloleha ho bo tlohela. agaphanthus/ Mofuta wa semela se hlahisang dipalesa tse mmala o mosweu kapa o moputsoana. seo metsi a sona a sebedisoang bakeng sa ho noesetsa masimo. /bon. /bon. bongata). Letebele (le-te-be-le) /nguni speaking person/ Moahi wa Afrika Borwa ya Buang puo ya setebele. /bon. e bonahalang haholo pela dinoka le diphulana. ya noang joala letsatsi leleng le leleng. ka sepheo se itseng. Matamo/ Tem. letshoele. se mahlaku a malelele. Matadiana/ Letaetae (le-tae-tae) /rich person/ Motho ya ruileng haholo. Letalaphofu (le-ta-lap-ho-fu) /african lilly. ho fepa le ho nyorolla diphofolo. /bon. Motho ya noang joala hofeta tekano. /bon. Matata/.

Letheka (let-he-ka) /waist. Mathepu/. ho emela motho kapa ntho e itseng nako e itseng. motho e motona ya robalang kapa bokanang le batho ba batona. tlhophiso ya mananeo a ntho tse itseng ho ya ka ho latellana. Tharasi. Leteroko (li-ti-ro-kaw) /carriage/ Se huloang ke sepalangoang ebile se belesitsoe moroalo kapa se kalamisitse batho. teketsa. (bap. Matetetso/ (bap. Matharaso/ (bap. /bon. Matekatsi/ (bap. seka mamina. letshoaho). ka sepheo se itseng. pervert/ Motho e motshehadi ya bokanang le batho ba batshehadi. bohloko bo ka hara setho seseng sa mmele. /bon. Mathathama/ (bap. /bon. Letebele (le-te-be-le) /Zimbabwein ethnic group/ Emong wa baahi ba naha ya Zimbabwe ya buang puo ya setebele.300 Amaswazi. succession/ Tatellano ya dintho ho ya ka lenane. ebile e hlalosetsa methapo ya pono ya boko se bonoang. wait for/ Ho emela ntho kapa motho ya song ho fihle. Letetsoe (li-te-tswe) // Boetsuwa ba ho letela. Lethepu (let-he-pu) /Wand flower/ Mofuwa wa semela se makala a malelele. mateketso/ (bap. Lehloele). tenya). ka baka la bokudi bo itseng. letipa). Leteketso (le-ti-ke-tso) /pupil/ Karolo ya leihlo e teketsang. gay. eo semelo le tlhaho ya hae eleng Afrika Borwa. Matheka/. Sekosekara). ho dula ka lebaka la tebello kapa kemelo ya ho fihla hoa ntho e itseng. ketso ya ho tla ka mora ntho e itseng. Ketsetso ya ho leta. Letere (le-te-re) /alphabet/ (sheb. hooker. /bon. haholo seruuwa. figure/ Setho sa mmele moo ho fellang mpa teng. /bon. Letheba (let-he-ba) /mark. Letetetso (le-ti-te-tso) /internal bleeding/ Leqeba le ka hara mmele le tsoang madi kapa le nang le mahloele. /bon. ho la Kwa-Zulu. Matheba/ (bap. /bon. motho e motshehadi ya robalang le banna kapa batho ba batona bakeng sa chelete. Letetse (li-te-tse) /waited for/ Bokgale ba ho letela. 300 . Se huloang ke sepalangoang ebile se tshetse thoto kapa batho ho ya ka moetso. setho sa mmele ka hodima dibono. ya fihlileng naheng eo nakong tsa difaqane. sebonahatsi) Letela (li-te-la) /await. Letharaso (let-ha-ra-saw) /lesbian. Letenya (lit-in-ya) /of a thing: fat/ Hoa ntho eo lebitso la yona le qalang ka tlhaku “L”: e nang le chebahalo kapa ponahalo e kgolo ya sebopeho. setenya. Letekatsi (le-te-ka-tsi) /prostitute. Qaleho ya lentsoe lena (matebela) e tloha nakong ya difaqane nakong eo Mzilikazi le mabotho a hae ho tsoa Kwa-Zulu a neng a hahlaula dinaha le mafatshe a merabe emeng ka sepheo sa ho ba tebela (leleka) dibakeng tsa bona ka morero wa ho di hapa. /bon. boo hangata bo bakoang ke mahloele. Matheketheke/. Letheketheke (let-he-ket-he-ke) /mucuous diarrhoea/ Letshollo le nang le masepa a thekeselang. Thobalano mmoho ya batho ba tshoanang ka ditho tsa botona kapa tsa botshehadi. letoto). e hlaha e song ho panoe kapa ho palangoe. sefebe). “tlhaku” bakeng sa tlhaloso le tshebediso). Materoko/. /bon. Lethathama (let-hat-ha-ma) /sequence. Amandebele le Mashangane kapa Matsonga. e bonahalang e nonne kapa e le mmele o moholo. tharaso. botharaso. homosexual. /bon. se behang dipalesa tse kgubetsoana mmoho le tse tshoeu ebile hangata se sebedisoa bakeng sa mokgabiso dirapeng tsa matlo. Tem. (bap. Lethapisa (let-ha-pi-sa) /wild and untouched/ Phoofolo ya hae. series. a menotoana. Mathapisa/ . marking/ Letshoaho le tholahalang mmeleng wa motho kapa phoofolo. /bon. street walker/ Motho e motshehadi ya phelang ka ho rekisa botshehadi ba hae bakeng sa chelete. Motenya. motho ya sebedisang mmele wa hae bakeng sa thobalano kapa pokano le motho e motona bakeng sa chelete kapa joalo ka kgoebo.

Lethoko (let-hu-kaw) /side. e masiba a masehla kapa mmala wa namuni. /bon. mathuela/ Tem. mokoma. Mathoasa/ (bap. none/ Ntle le eng kapa eng. (mm. mocholoko). Lethodile). /bon. (bap. 0/ (bap. lethuela). e mamelang ka hloko ka ho sebedisa tsebe. (mm. mathopo/ (bap. le hlooho e ntsho (haholo tse tona). e phelang ka ho ja dithotse tsa dimela . le ditaola ho laola bohloko ba mokudi. mathusi/ Mohl. mathoko). ntle le boteng ba eng kapa eng. Mathopa/ Lethopo (lit-hup-aw) /hosepipe/ Seetsoa sa polasitiki se sebedisoang ho noesetsa serapana. lebitso kapa lereho ka ho totobatsa boemo ba se hlalosoang. /bon. aside/ Lehlakore le ka nqa e enngwe ya ntho efe kapa efe. ka nqa e mabapi le enngwe. /bon. moroetsana kapa mosadi ya sa yang lebollong. mathodi/. E utloang hantle haholo se buuwang. Ho na le batho ba sa kgoneng ho etsa phapang pakeng tsa “lethoasa” le “lethuela”. Lethoethoe (let-hwet-hwe) /attentive/ E tsebe e bulehileng hantle bakeng sa ho mamela. Letholopje (let-hu-lup-je) /Village Weaver/ Mofuta wa nonyana o fumanoang haholo dibakeng tse bulehileng ho kenyeletsoa le meru. /bon. ho kokomoha hoa setho seo le bohloko bo boholo. /bon. kokomoho ya setho se tletseng boladu mmeleng. Ke mosadi e motle haholo. hohong). Letipa (le-ti-pa) /gay/ Motho ya nang le kamano ya pokano le motho ya tshoanng le yena ka ditho tsa botshehadi kapa botona. Lethuela (let-hu-ela) /traditional healer/ Ngaka ya setho e sebedisang methokgo ho fodisa bakodi. matholopje/. Lethoasa (lit-hwa-sa) /intern healer/ Motho ya boemong ba thupello ya ho ba lethuela kapa ngaka ya setho. lethoasa. Lethodi (let-ho-di) /red hartebeest/ Mofuta wa phoofolo e hlaha ya leloko la kgomo. le mapheo a kopantseng matheba a matsho. zero. 301 . lehlakore. tharasi). Letharaso. ?? /bon. motho ya makgatheng a ho ba mokoma. boteng bo felletseng kapa bo bonyane ba ntho e itseng. e manaka a maholo a shebileng morao. bosio bo felletseng ba ntho e itseng. se hlalosoang le se boleloang. /bon. empa monna wa hae o motsho hampe. seka podi e kgolo. Lethusi (let-hu-si) /adverb/ Lentsoe le hlalosang lehlalosi. Letho (let-haw) /nothing. masimo a dijalo kapa ho tsamaisa metsi ho tloha pompong ho ya sebakeng seseng. e kgunong kapa kgunoana ka mmala. 0/ (bap.301 Lethisa (let-hi-sa) /uncircumcised or girlish lady/ Motho e motshehadi ya sa bollang. LETHOPJE (MATHOLOPJE) Lethonyana (let-hon-ya-na) /something/ Boteng ba eng kapa eng. /bon. Mathisa/ (bap. boil/ Pokeletso ya boladu sethong seseng sa mmele e bakang ho kukuneloa. Matipa/. Leting (le-ti-ng) /sour beer/ Mofuta wa joala bo bodila. leqai). Lethwethwe). /bon. phumaneho ya eng kapa eng. Thobalano mmoho ya batho ba tshoanang ka ditho tsa botona kapa tsa botshehadi. /bon. Lethopa (let-hu-pa) /abscess. Ena yona e kgobedu hanyane. ting). senoesetsi). Mosetsana kapa mosadi wa diketso tse tletseng bosawana. /bon. Mathoko/ (bap. Ketso e ka etsoang e itseng. Mokoma. (bap.

Tjeketjela. /bon. mothoduwa). empa phapang ke hore ka Sesotho. se mmele o tsitsinyehang. leo hangata le lekanang le boholo ba lefika. setho sa motho kapa phoofolo se aparetseng bokantle ba mmele ohle.302 Letjeketjane (le-tji-ki-tja-ni) /catapult/ Mofuta wa sebetsa sa kgale se entsoang ka leratsoana kapa thapo e nkang lejoe le lekaneng ho betsoa kgahlanong le se otloang kapa se tlamehang ho bolawa. o phelang ka ho ja dibodu tsa ntho tse shoeleng. Letlaka (le-tla-ka) /vulture/ Mofuta wa nonyana e kgolo. Letlakaphike (//) /Lappet-faced Vulture/ Mofuta wa nonyana. /bon. e mebala e fapaneng. phapang ke piletso ho ya ka sebaka. Matlaapepiloe/ (bap. Letlaloana (le-tla-lwa-na) /layer/ Bokahodimo ba ntho. Matjeketjane/ (bap. ntlailane). /bon. Mohl. /bon. hae. Matlalo/. mokgahla). Letlametlu (le-tla-me-tlu) /berg stream frog/ Serarana sa dinoka: mofuta wa senqanqana se seholo. ebile se ka sebedisoa joalo ka moriana wa mathata a letlalo (boils). Letlama (le-tla-ma) /shawl like Basotho blanket/ Mofuta wa kobo ya Basotho ya theko le boleng bo hodimo haholo. /bon. /bon. Letlala (le-tla-la) // (bap. se aparetseng kapa se bonahalang kantle ho ntho. Matlakala hase dithole joalo ka ha mefuta emeng ya batho e nahana. /bon. (bap. thorn apple/ Semela se melang pela malapa. /bon. lefika le ka nka sebopeho sa selomo kapa lehaha. kapa naheng moo honang le mobu o motle. Ha se dijo ke ‘tlaka le a raha. e jang ntho tse shoeleng. /bon. Matlametlu/. /bon. /bon. lerapo kapa sesebedisoa seka seaparo se itseng. “Letlakapipi” le “letlakaphike” ke ntho e le nngwe. eo hangata e aparoang meketeng ya manyalo. Matlaka/ Mael. o phelang ka ho ja dibodu tsa ntho tse shoeleng. Letlakapipi (le-tla-ka-pi-pi) /Lappet-faced Vulture/ Mofuta wa nonyana. Letlaila le tlailela moreneng: motho ya etsang diphoso o tshoareloa ke bahabo ha a leka ho bontsha boiteko (bap. Matlama/. Letlalo (le-tla-law) /skin/ Bokahodimo ba mmele ohle wa motho kapa phoofolo bo nang le kutlo ya ho thetsoa. Letjoi (let-joi) /datura. motho ya binang hampe kapa ya sa kgoneng ho bina hantle. lekoko. matlakapipi/ Tlh. tsoebila). seka letlaka. e molala le hlooho e hlokang masiba. Letlakala (le-tla-ka-la) /dry leaf/ Lehlaku la semela kapa sefate le ommeng nakong ya qaleho kapa qetello ya Hoetla kapa qalong ya Mariha. Letlaila (le-tla-ila) /bad singer/ Motho ya sa tsebeng ho bina. Letlaka le a raha: ho ba ngata hoa ntho e itseng. Mael. Matlaila/. dithole) /bon. mme 302 . Letlaila (le-tla-ila) /bad speaker/ Motho ya buang dipuo tse senyang kapa tse utloisang bohloko. Letlapa (le-tla-pa) /rock/ Lejoe le leholo le manameng fatshe. matjoi/. Matlaloana/. Ha se kgora ke letlaka le a raha. se mmala o botala bo lerotho. o dulang dinokeng kapa dibakeng tse metsi a mangata. Matjoing: sebaka se hlokang thuso. Matlala bakeng sa tshebediso). /bon. (bap. Lefika le letlapa ke majoe. Tlh. sa omisoa mme sa suuwa ho etsa mokgahla. Matlapa/ Tlh. matlala) (sheb. ho etsahala haholo hoa ketsahalo e itseng. ngoana ya hlahileng kantle ho le lenyalo. Matlakala/. seka letlalo. seka letlaka. Letlakapipi). Letlalepepiloe (le-tla-le-pe-pi-lwe) /bastard/ Ngoana eo mmae a tlileng le yena lenyalong pele molekane kapa monna wa hae a ka ba le ngoana le yena. /bon. Letlalo (le-tla-law) /hide/ Setho sa bokantle ba mmele ohle wa phoofolo. sa ntshoa nameng. Matlaila/ Mael. Matlakaphike/ (bap. Kgang ya monna e kgaoloa ke letlaka: Ho se dumellane hoa batho ba loantshanang kapa ba ngangisanang ho fedisoa ke batho ba kahodimo ho bona.

“Letloha” le “letlowa” ke mantsoe a mabedi a bolelang ntho e le nngwe. Batho babang ba sebedisa lentsoe. Matlowa/ Tem. Matloepetloepe/ Mohl. /bon. Matoabeng). Letlotlo le wele mekgoabane: Monono wa ntho tse tholahalang ha bobebe o fihlile. matoaba/. (mm. Matlole/. cute/ Hoa ntho eo lebitso la yona le qalang ka tlhaku “L”: enang le chebahalo e ratehang. beautiful. Modupi. matokomate/. matobong). Ramatlotlo) Mael. seka nama. Letodi (le-to-di) /mongoose/ Enngwe ya diphoofolo tse hlaha tsa naha. letobong. /bon. /bon. “letlopo” bakeng sa “letloepe”. e kgonang ho bolaya dinoha. “letlopo” bakeng sa “letloepe”. letlowa). boteng ba kgora ka baka la leruo le makgekgeba. Letloepe (le-tlwe-pe) /gill/ Bokahodimo ba hlooho ya mokoko kapa nonyana ya hae e tona. Matloepe/ (bap. /bon. good. Letlotlo (le-tlaw-tlaw) /fortune. letanta. matloha/ (bap. Letoaba (le-twa-ba) // Motho kapa moahi wa Matoabeng. tlopo). Letleretlere (le-tle-re-tle-re) /europrean roller/ Mofuta wa nonyana e talana bo kopantseng le bosootho. “leboella” mmoho le “letobo” a na le meelelo e tshoanang phapang ke peho ya mekolokotoane feela. /bon. Letoaba (le-twa-ba) /scabies/ Mofuta wa kokoanahloko e bakang botsikinyane bo boholo letlalong. leoma). Selemong sena ho tla na dipula tsa matloepetloepe. seka mosha. Letobo (le-taw-baw) /reserved marked grazeland/ Sebaka kapa karolo ya naha e nang le mekolokotoane eo sesupo sa yona eleng ho bontsha hore mehlape ha e ya tlameha ho fula kapa ho fudisoa ho sona. Matolo/ (bap.Hantlentle mantsoe. borurusi bo bakoang ke ho batoa kapa ho otloa ka molamu. Letlole (le-tlu-le) /charity/ Kopanyo le pokeletso ya dichelete le dithuso bakeng sa batho ba hlokang. /bon. Tlera. eo metsi a yona a phallang hohle. 303 . Letlopo (le-tlaw-paw) /gill/ Karolo e kgubetsoana. leboella). Lejoe le letle haholo. phapang ke dibaka tseo Basotho ba dulang ho tsona. treasure/ Pokeletso ya leruo la dichelete. Letlere (le-tle-re) /stick wound/ Leqeba la molamu le hlahileng hloohong. Mohl. Tlh. (bap. matodi/ Letokomane (le-taw-kaw-ma-ne) /peanut/ Mofuta wa semela se behang dikotolana tse jowang tlasa mobu. matloebelele). /bon. Letolo (le-tu-lu) /thunder/ Modumo wa maru a pula o bakoang ke boemo ba lehodimo bo nang le diabenya le tladi. Matlotlo/ (bap. ya hlooho ya kgoho kapa nonyana e tona. letsolo). e nang le ho ngatafala ho ntho tse senyehileng. matobo/ (bap. Tlh. Seseng sa ditho tsa tlhapi se thsang bakeng sa phefumoloho. /bon. /bon. /bon. Leloala le leholo le letle. Letlowa (le-tlu-wa) /net/ Moloo wa thapo e thata e nang le masoba e ka sebedisoang bakeng sa ho koala ntho e itseng kapa ho tshoasa ditlhapi. (bap. e bonahalang haholo hloohong. Letloha (le-tlu-ha) /fish net/ Moloo wa thapo e thata e nang le masoba e ka sebedisoang bakeng sa ho koala ntho e itseng kapa ho tshoasa ditlhapi. Sefi sa ditlhapi. e maoto a makgutshoanyane. e bonahalang e kgahla leihlo. /bon. bo nang le ponahalo e kgubetsoana. Matleretlere/. ha letlapa le le fatshe mme le pharame ka botenya le ho nama ka bolelele. (bap.303 le phahame ka bolelele. Le letle lona kea lerata. Matlopo/. /bon. majoana a boleng bo boholo le ntho tse ding tse ngata tsa bohlokoa. lefika). Matlere/ (bap. /bon. Tlh. /bon. Letloepetloepe (litl-we-pe-tl-we-pe) /torrential/ Hoa pula: e nang haholo e tlatsang dinoka. eo ka semelo e hlahang Kontinenteng ya Yuropa le ha e tholahala naheng ya Lesotho mmoho le Afrika Borwa. Batho babang ba sebedisa lentsoe. Letle (li-tle) /nice.

Lentsoe lena ke sothofatso ya lentsoe la senyesemane. haholo tsa batho ba batshehadi kapa baroetsana. ho tloha hoseng. /bon. /bon. sephaphatha).304 Letolobonya (le-to-lo-bon-ya) /traditional female Basotho music/ Tlhodisano kapa motjeko wa setso wa Sesotho o etsoang ka dihlopha tse ngata. e fanang ka kganya. /bon. matompolo/ Tlh. matla le mocheso. Letsatsi (//) /day/ Nako e etsang dihora tse mashome a mabedi a metso e mene. Letseka (li-tse-ka) /policeman. project/ Mokete wa mosebetsi wa batho ba bangata oo sepheo sa teng eleng ho qeta mosebetsi ka pele. /bon. 304 . e tholahalang haholo Afrika Borwa. Matsete/. motho eo mosebetsi wa hae eleng ho thiba le ho tshoara batho ba tlolang molao. Matsatsi/. e hlodiloeng ke Mmopi. sequence/ Tlhopiso ya dintho ho ya ka tatellano ya tsona. /bon. /bon. Lebitso le nepahetseng la Sesotho ke “leqebekoane”. Letsa (le-tsa) /ring/ Ho etsa hore modumo o be teng ka ho tobetsa konopo. se tsetetsoeng bakeng sa tshebediso ya ka moso. /bon. e qothomang haholo ha e baleha e tshohile. Letona (le-tu-na) /minister/ Boemo bo boholo ba kokamelo ba mosebetsi wa motho ya okametseng lefapha le itseng la mosebebetsi wa naha. Ngoanana e mobe. e qalang ka hora ya leshome le metso e mmedi hara kgitla kapa mpa ya bosiu. theohelang kapa ka ho nyolohela hoa yona. (bap. Matsema/ (bap. kopano ya batho ba bangata bao sepheo sa bona eleng ho thusa ho phetha mosebetsi o mongata. Letoto (le-taw-taw) /chronology. /bon. Letsatsi (//) /day/ Ho ya ka bibele: nako ha letsatsi le dikela ka shoalane. (sheb. matoto/ (bap. leponesa). ditolobonya/ (bap. Letsema (le-tse-ma) /co-operation. naledi e mahareng a sepakapaka. Matsatsi/. /bon. Matseka/ (bap. Letsete (le-tsi-ti) // Poone e tsetetsoeng tlasa mobu ka sepheo sa ho etsa hore e be mongobo hofihlela nako ya ho e epolla ha e tlo jewa. sebakeng se seholo. letsholo). lekunutu). enngwe ya dinaledi tsa sepakapaka e kgolohadi. Letsa (//) /to tune on music/ Ho etsa hore mmino o utloahale ka ho tobetsa konopo ya sealemoya kapa mochini wa mmino. gemsbuck/ Mofuta wa phoofolo. chelete kapa ntho e itseng e bolokiloeng bakeng sa chai ya kamoso. company. Matsa/. Matsatsa/. Letsatsi (le-tsa-tsi) /sun/ Sebupua sa tlhaho se fanang ka kganya e kgolo ka ho fetisisa ho lefatshe. o boima. an attempt/ Mokgoa o mong o kgethehileng wa ho etsa ketso e itseng ha leqheka la pele le hlolehile. Letsa (li-tsa) /springbok. Letsete (//) /investment/ Letlotlo. ho etsa hore mmino o utloahale ka ho tobetsa konopo ya sealemoya kapa mochini wa mmino. tonakgolo). teko e ncha ya ho etsa ketso e itseng. /bon. policewoman/ Motho eo mosebetsi wa hae eleng ho netefatsa hore toka le molao dia lateloa. Matsapa/. seka podi. tatellano ya dintho ho ya ka tlhopiso. /bon. eo dinaledi tse ding di e potolohang. /bon. hofihlela shoalane ya mantsiboya a tsatsi le latelang. Letsatsa (le-tsa-tsa) /ugly girl or female/ Motho e motshehadi eo tshobotsi le seopeho sa hae sa mmele di hlokang botle. motho ya ka sehlohlolong ka boemo ba mosebetsi o itseng wa naha kapa dipolotiki. e fanang ka kganya ya bophelo lefatsheng. Letsapa (le-tsa-pa) /plan. ho isa bosiu bo latelang. /bon. tolobonya). /bon. Letsatsa (le-tsa-tsa) /escarpment/ Boemo ba thaba ha e hlalosoa ho ya ka sebopeho sa yona se phahameng. ho dumisa seletsa ka ho tobetsa kapa ho sotha setho seseng sa seletsa. matsatsa/. nakong ya motshehare le ho isa ka shaolane. Letse (le-tse) /peaceful/ Bokgale ba ho lala. Matsete/ (bap. “dumbling”. Letompolo (le-tawm-paw-law) /dumbling/ Bohobe ba phofo ya koro bo pheiloeng ka mosi wa metsi a belang mme wa kokomoha ho bontsha putso. Boiteko ba ho etsa ketso e itseng. lethathama). Matona/ (bap. Lale bakeng sa tshebediso). hanghang.

tlhapi). Ho kgoba matshoafo: ho kgutlisa maikutlo. 0/. matsoabadi/ Letshoafo (lets-hwa-fu) (letshwafo) /lung/ Setho sa mmele se fumanoang ka hara sefuba. (sheb. Sekila). matsetlela/. . letsuele. Letsetsa (li-tse-tsa) // Ketsetso ya ho letsa: ho letsa bakeng sa. matshoao-puo/ Mohl. shark. /bon. Matshoala/ Tem. matsuele). Matshekga/ (bap. marking/ Motoa kapa sesupo se bontshang ntho ka ho e fapanya le tse ding. Lesotho ha hona lewatle. pokello e kgolo ya metsi empa e sa fete lewatlana kapa lewatle. /bon. : ‘“ ” . ho bua pinyane.Tse ding tsa ditlhapi tse tholahalang dinokeng hadio lewatle. ho botsa le ho bontsha boemo ba lentsoe. Letshethetshethe (lets-het-hets-het-he) /helter skelter. /bon. /bon. bongata bo boholo ba batho ba tlileng sebokeng kapa kopanong. undisclosed/ Se patehileng kapa se sa tsejoeng. /bon. lentsoe lena le sebedisoa le le ka bongateng hangata. 305 . underground. Letshela (lets-hi-la) /cross border/ E tloaetseng ho tshela madiboho nako le nako kapa kgafetsa. Letshoephenene (lets-hwep-he-ne-ne) /plan B. Letshwao.305 Letsete (le-tsi-ti) /undercover. Matshethetshethe/. Letshoao-puo (//) /punctuation mark/ Letshwao le sebedisoang mongolong ho bontsha kgefutso le ho emisa hoa polelo. /bon. /bon. letshwafo). Matsha/ (bap. matsha le dinoka tse kgolo tse nang le ditlhapi tse kgolo./ Lefu le bakang hore mobabi a hemesele ha bohloko eka o felloa ke moya. . Letsetse (le-tse-tse) /flea/ Mofuta wa kokoanyana e lomang le ho noa madi a motho kapa phoofolo. alternative/ Mokgoa wa ho thola leqheka leleng ha la pele le hloleha. Letshekga (lets-he-kga) // Motho wa matshekga kapa moahi ya dulang tulong ya matshekga. Matshela/ (bap. Letshoala (lets-hwa-la) /big fish. Letsha (lets-ha) /lake/ Sebaka se seholo sa tlhaho sa pokello ya metsi a tsoang ho noka kapa mohloding wa metsi. Letshoele (lets-hwi-li) /crowd/ Bongata bo boholo ba batho ba bokaneng. signage. letheba le sa tshoaneng le amang le hlalosang ntho e itseng. ho thusa ho letsa. whale/ Mofuta wa tlhapi e kgolo haholo. ho makala. Mael. Matshoafo/ (mm. /bon. Tem. nta. Letsetsoa (li-tse-tswa) // Boetsuwa ba ho letsa. /bon. Letshoele le beta poho: ho sebetsa mmoho ho fana ka matla a ho qeta mosebetsi kapele. Ditlhapi. Kahoo tlhapi enngwe le enngwe e kgolohadi eka bitsoa letshoala. /bon. Letsetlela (li-tsi-tli-la) /curl/ Moriri o harelaneng. koeetsa. “letshoaho” hefeta “letshoao”. boemo ba thibang thibang le semphete ke o fete._ ! ? ( ). Matshoephenene/. kopanelo ya mosebetsi e potlakisa qeto ya ona. seo eleng pinyane kapa se sa tlamehang ho tsejoa. Letsoabadi (lets-wa-ba-di) /hand blister/ Borurusi bo hlahang bokahare ba matsoho ka lebaka la ho sebetsa ka thata le ho tshoara ntho tse thata haholo. Mael. ho kgotsa. /bon. dolphin. /bon. Batho le bangodi babang ba kgetha ho se bedisa lentsoe. se nang le karolo tse pedi. asthmatic. qantana. letsoao. lefu le bakoang ke phokolo kapa tshoaetso ya matshoafo le setho se hulang moya wa ho hema matshoafong. lekgoloa). tshakgolo). se ikarabellang bakeng sa phefumoloho le khemo e tloaelehileng. Matshoele/ (mm. mme e hlahise lekgopho kapa borurusi moo e lommeng phofu ya sona teng. letsoaho). ho itshoara ka mora ho batla ho halefa. boemo ba morusu le tlhokeho ya kgutso. Mael. empa hona le dikooetsa. matsetse/ (bap. Ho nya matsete: ho ntsha makunutu. Matshoao/ (mm. Letshoao (lets-hwa-aw) (letshoaho) /sign. Tlh. /bon. chaos/ Boemo ba tsitsipano le tsikitlano ya meno. Letshoeya (lets-hwi-ya)(letshwea) /asthma. /bon. moriri o sa otlolohang kapa o sebopeho se sekoekoe. . Bohlale ba ho thola tharollo enngwe.

ho kganna sepalangoang ka sepheo sa ditlhodisano. eo hanagata eleng ntsho le hlooho le mapheo a masoeu ka mmala. o tlamehang ho fela ka nako e beiloeng kapa eo ho dumelloaneng ka yona. o melang nakong tse ngata tsa selemo dibakeng tseding. ketsahalo tsa tikoloho ha di tshohloa ka nako eo di etsahalang ka yona. Letsimo (lets-im-aw) /racing/ Ketso ya ho letsima: mokgoa wa ho matha ka sepheo sa ho etsa ditlhodisano. sebaka kapa lefatshe. redistillation/ Moroko o setseng ha ho etsoa joala. run after/ Ketsiso ya ho letsima. disebedisoa tsa ho o phetha. Letsholo (lets-hu-law) /mobilization. motho ya hlahileng pele lapeng labo. Letshoho (lets-hu-haw) /fear.306 Letshoeya (lets-hwi-ya) /drowsiness/ Mokgathala wa mmele o kopaneng le ho tsekela. e thokoa bo kopantseng le mmala o mosoeu hangata. 0/. /bon. ho matha kapa ho mathisa ntho e itseng ka baka la ho batla ho tsoa boemong ba pele. Letsholo (lets-hu-law) /project. matshollo/. Letsibolo (lets-ibu-law) /first born/ Ngoana wa pele wa motsoadi kapa batsoadi. Matsibana/ (sheb. Letsimisa (lets-im-is-a) /to race after. /bon. kganno ya sepalangoang ka sepheo sa ditlhodisano. /bon. Letsina (le-tsi-na) /distillated beer. ebe ho etsoa joala ka ho o tlhotla ho etsa joala bo bong hape. Furu ya dipodi. Bomatshotla. Matsholo/ (bap. ngoana ya tsoetseng pele habo kapa lapeng labo. kopano ya batho ba bangata bao sepheo sa bona eleng ho thusana ho batla ntho kapa motho ya nyametseng kapa ya lahlehileng. /bon. Ho utloahala hore motse ohle o tsoile letsholo ho fedisa khoholeho ya mobu. moqolotsi). Matsibolo/ (bap. Mohl. 0/ (bap. /bon. Ditaba. typhoid/ Bokudi bo bakoang ke ho se hlatsoe matsoho pele ho jewa. ebile e le nonyana e fulang. speed/ Ho matha ka sepheo sa ho etsa ditlhodisano. Letsitsoe (le-tsi-tswe) /rung/ Boetsuwa le bokgale ba ho letsa. expedition/ Mokgoa wa ho qala mosebetsi o moholo o batlang basebeletsi. Letshohla (lets-haw-hla) /reporter/ Motho ya tshohlang: ya fanang ka tlaleho ya ditaba tse ncha kapa tse sa tsejoeng. kgorula). Matshohlo/ (bap. (mm. e bolayang kapa e bohale. e hlaha. timidity/ Ketso ya ho tshoha: ho ba le tshabo kgahlanong le ntho e itseng. /bon. Matsholo/ (bap. Letshollo (lets-hul-law) /dysentry. /bon. letsema). Matsekgoi/. marshall/ Kopano ya batho ba bangata bao sepheo sa bona eleng ho thusana bakeng sa ho hlasela sera kapa ba direng. boemo ba ho nyela masepa a metsi ka baka la ho se sebedise mala kapa ho feroleha ka maleng ke se jeloeng kapa se koentsoeng se itseng. tshosang. tshabo). /bon. seka leeba kapa ya lelapa la leeba. Letsitse (le-tsi-tse) /rung/ Bokgale ba ho letsa. Letsimisoa (le-tsi-mi-swa) // Boetsuwa ba ho letsima. Letshikgoi). Letshohlo (lets-haw-hlaw) /current affair/ Taba ha e phatlalatsoa kapa e tshohloa ka nako eo e etsahalang ka yona. o kgonang le ho emela komello hofeta majoang a mangata. lefu le etsang hore mokudi a kgathale le ho tsekela. 306 . /bon. Letsikgoi (lets-hi-kgoi) (letsekhoi) /spur-winged goose/ Mofuta wa nonyana ya lepapa la letata. Dinonyana/. Letsima (lets-im-a) /race. bo etsang hore mokudi a choehe kgafetsa kgafetsa. letshohla). matshohla/ (bap. ya tlang le tlaleho ya sephetho le diketsahalo tsa tikoloho. /bon. /bon.haholo e tshabehang. Letsema). Letsimile (le-tsi-mi-le) /raced/ Bokgale ba ho letsima. Letsiri (le-tsi-ri) /goat fescue. ho matha kapa ho mathisa ntho e itseng ka baka la ho batla ho tsoa boemong ba pele. Matsiri/. diarrhoea. Letsibana (le-tsi-ba-na) /dove/ Mofuta wa nonyana. Digitaria setifoloa / Mofuta wa joang ba naheng o ratoang haholo ke dipodi.

e tholahalang malapeng le naheng. Letsoathaka (lets-wat-ha-ka) /peer/ Motho ya hlahileng ka nako e le nngwe le emong. /bon. /bon. Matsoete/ (bap.307 Letsoai (lets-wai) /salt/ Senoko se sesoeu se qhibidihang ha se nokoa kapa se kopangoa le metsi kapa dijo. Letswai). lefehlo). ponahalo ya ho tsilatsila le ho thothomela ka baka la ho tshoha. e nang le masiba a makgunong a mapheo. setho sa mmele se thusang bakeng sa ho nka. Matsoaka/ (bap. e etsang mekoti e mengata. thakaka. mekgoa le moetlo wa naha ya habo ebile a sa tla ka tsietsi naheng eo a phelang ho yona. e kgonang ho etsa phapang pakeng tsa botle le bobe. irregular/ Hoa ntho kapa tsela: e sa otlolohang. eo mmele wa yona o tletseng letsoai. Matsoathaka/ (bap. e dikgutlo kgutlo. kgoiti). motho wa tsoalo ya selemo se tshoanang le emong. Letshwemila). Letsoalo (//) /conciousness. /bon. eo e phelang ho yona. ho etsa phapang le ho hlokomela se sebe le se setle. Matsoemila/ (mm. seo hangata se sebedisoang bakeng sa ho fa dijo tatso e tshoanang le senoko seo. thakangoaha). tsoelo). e makgutla. alien/ Motho eo eseng moahi wa naha ka tlhaho. Letsoaitsoai (lets-wa-its-wai) /salty ant/ Mofuta wa kokoanyana e thokoa kapa nala ka mmala. aha kapa ho etsa sehlahisoa se secha. /bon. panic. /bon. letsatsa. matsoela/ (bap. Matsoele/. e tholahalang haholo Afrika. motho wa bothaka ba tsoalo ya dilemo le emong. Boemo ba ho elelloa. Letsoete (lets-we-te) // Mofuta wa tadi e tholahalang haholo masimong. bokgoni ba ho inyatsa kgahlanong le phoso kapa sebe se ka etsahalang ka ho ikgalemela. matsoaki/ (bap. Matsoalo/ (bap. /bon. tsoete. resident/ Moahi wa naha ya hlahetseng naheng eo eleng ya habo. mothati). setsoaka). Letsoaki (lets-wa-ki) /material/ Ntho efe kapa efe e sebedisoang ho hlahisa. ho tshoara moroalo le ho etsa ntho tse ding tse ngata. Karolo ya moya wa motho o hanyetsanang le sebe kapa kgohlahalo. /bon. tshabohadi). haholo e tona. e sa emang hantle ka kotloloho. Letsoaka (lets-wa-ka) /mixturing machine/ Sesebedisoa se thusang ho kopanya motsoako wa dijo pele di phehoa. bopa. Matsoho/ Mael. Moahi). inhabitant. /bon. Letsoedingtsoetla (lets-we-ding-tswe-tla) /crooked. le hlooho e thokoa. ya etsang diketso. /bon. motho ya dulang naheng eo eseng ya habo. e ratang ho bokella dijo tsa yona le ho di chekela mokoting. Senoko) (mm. Ho beha 307 . letsoalla. tremor. motho ya leselang ho tsoela pele ka ketso e itseng. /bon. Letsoela (lets-we-la) /quiter/ Motho ya leselang boemo bo bobe. motho ya jakileng naheng eo eseng ya habo. /bon. tsoalo). tsoela. Matsoai/ (bap. /bon. Matsoalla/ (bap. Matsoapo/ (bap. e phelang ka ho ja mekgase e bonahalang hodima diphoofolo mmoho le dikokonyana. Letsoalla (lets-wal-la) /citizen. Matsoantle/ (bap. Letsoemila (lets-hwe-mi-la) /red-winged starling/ Mofuta wa nonyana e hlaha e ntsho. Letsoalo le molato lea ikahlola: Motho ya molato o wa iponahatsa ka diketso. trepidation/ Tshabo e bakoang ke ho tshoha. conscious/ Karolo ya kelello ya motho e laolloang ke boko. Letsoapo (lets-wap-aw) /escarpment/ Thaba kapa leralla la majoe le dimela le nang le motheo kapa moepa o moholo. Letsoalo (lets-wa-law) /fear. molata). Matsoalo/ Mael. Letsoantle (lets-wan-tle) /foreigner. pontsho ya ho tshaba. /bon. sesebedisoa se thusang bakeng sa ho kopanya motsoako wa dintho tse itseng pele di sebedisoa. thaka. Letsoho (lets-aw-haw) /hand/ Setho sa mmele se qalang lehetleng ho isa qetellong ya manala a seatla. selomo. ya buang puo ya naha ya habo. /bon. lekwerekwere. Letsoele (lets-we-le) /breast/ Setho sa motho e motshehadi kapa phoofolo e tshehadi se hlahisang lebese nakong tsa ho anyesa ka mora ho tsoala ho fihlela nako ya ho kgusa. /bon. (bap. ho phamamisa. Matsoaitsoai/. Lesetedi. boemo bo etsang hore motho kapa ntho e keneloe ke tshabo le tsitsipano ya kelello le mmele.

lentsoe lena le itshetlehile haholo ho tlhaloso ya Balevi eleng baruti baneng ba kgethehile ba Israele nakong tsa mehla ya Moshe. /bon. mautsoe/ Tem. Bokollaka). Llaka (l-la-ka) /cry loudly/ Phethako ya ho lla. Lewatla (le-wa-tla) /brainless. Boiteko ba ho etsa ketso e itseng. Tlh. Lehlaahlela le lla ka leleng: batho ba tlemeha ho thusana. Lle (l-li) /don’t cry/ Seka lla. ochre/ Motsoako o mokgubedu o sebedisoang bakeng sa ho tlotsa setsoejane. Antarctica ocean le Arctica ocean. thickheaded/ Motho ya etsang ketso tse hlokang kelello. /bon. e tholahalang hara dinaha. Bohlale ba ho thola tharollo enngwe e fapaneng le ya pele. Letsopa (lets-u-pa) /clay/ Mofuta wa mobu o kopaneng le ho teteana haholo. Matsopa/. (bap. Mediterranean sea. sluggish. teko e ncha ya ho etsa ketso e itseng. Batho ba bangata ba sebedisa lentsoe lena “mautsoe” le le ka bongateng joalo ka ha eka ke bonngwe. Mael. leshodu). Mawatle a tsebahalang a lefatshe ke Pacific ocean. Atlantic ocean. lela). Leutsoe (le-uts-we) /burglar. Ngoana ya sa lleng o shoela tharing: motho ya thotseng le ha a na le bothata a ka bolawa ke tloaelo e joalo. lehadima). ho bontsha bohloko ka baka la ho etsoa hampe. e lateloang ke buka ya Numere. Mawatle/ Tem. Lentsoe kapa lebitso lena. /bon. Ho ba letsoho: ho utsoa kapa ho ba leshodu. /bon. lekoloane. ya nkang thoto kapa diphahlo ka bonokoane. Mael. Sehlola). Bongata ba mantsoe. Black sea. lethuela kapa motho ya phethang mosebetsi wa setho kapa lelomolo le kgethehileng. Matsoiri/ (mm. Lewatlana (le-wa-tla-na) /sea/ Pokello e kgolo ya metsi a dinoka e fetang ya letsha le qanthana ka boholo. motho wa boko bo chesang. Mael. motho wa boko bo fokolang. o sebedisoang bakeng sa ho bopa le ho etsa dibopeho tse itseng. “levitike” le bolela “yaba o wa bitsoa”. (bap. Lla (l-la) /cry/ Ho ntsha sello ka molomo ka baka la bohloko ba leqeba kapa ho lahleheloa. Motho ya sa kgoneng ho ipuella a ka kena tsietsing e kgolo. Letsoku (lets-o-ku) /red dye. Tem. Ho inela matsoho metsing: ho leballa diphoso kapa mefokolo. Indian ocean. ho bontsha ho hlonama ka ho ntsha dikgapha. eo ho yona ho tholahalang karolo le bongata ba dibupuwa tsohle tsa metsi. Letsolo (le-tsu-lu) /thunder/ Modumo wa maru a pula o bakoang ke boemo ba lehodimo bo nang le diabenya le tladi. penthaschistis oreodoxa/ Mofuta wa joang bo bonahalang haholo dithabeng kapa naheng. ho lla kgafetsa. /bon.308 matsoho: ho hlohonolofatsa ka ho thetsa ka diatla kapa seatla hodima hlooho. /bon. Lewatle (le-wa-tle) /ocean/ Pokello e kgolohadi ya metsi e aparetseng le ho potapota mafatshe a dinaha. ho ntsha dikeledi ka baka la bohloko ba pelo. motho ya botsoa ho nahana hantle ka tsela e tloaelehileng. “lewa” mmoho le “sewa” a tshoana le ha a sa bolele ntho e le nngwe. Mawatlana/ Tem. Baltic sea le amang a mangata. emisa ho lla. Letsoho la monna le mokolla: motho wa monna o kenya letsoho mosebetsing a thuse ha a fihla ho sebetsoa. (bap. undercover agent/ Motho ya batlang bonnete ba ditaba kapa ketsahalo e itseng ka ho iphapanya. Mawatlana a tsebahalang a dinaha ke Red sea. Mautloela/. Mawatla/. Lewa (li-wa) /plan/ Mokgoa wa ho thola leqheka leleng ha la pele le hloleha. /bon. Mael. Letsapa). larcenist/ Motho ya utsoang: ya nkang seo eseng sa hae ntle le tumello kapa taelo. /bon. /bon. Matsolo/ (bap. Levitike (le-fi-ti-ke) /leviticus/ Buka ya boraro ya bibele testamenteng ya kgale. Mawa/ (bap. 308 . Hape. Mael. Leutloela (le-utl-we-la) /secret agent. Matsoku/. Letswiri). /bon. shoplifter. Letsoiri (lets-wi-ri) /mountain glory. ya nkang ka ho sebedisa boqhekanyetsi kapa botsotsi. (mm.

Lobokano (law-baw-ka-naw) /scattering. Loetse (lwe-tse) /september/ Kgoedi ya borobong ya alemanaka ya kajeno. (mm. Lohle (lo-hle) /all: of words starting with “L” / Lentsoe kapa seemedi se sebedisoang ho akaretsa ntho eo lebitso la yona le qalang ka tlhaku “L” joalo ka: lehloa lohle. Loetse (lwe-tse) /complete. ho betseha ka ho ya nqalong tse fapaneng. 0/ (mm. hlapolla). disbanding/ Ketso ya ho lobokana: mokgoa wa ho arohana ka ho tlalatlala le sebaka. ho hlomola pelo kapa ho utloisa bohloko. jj. Loantsha (lwa-nts-ha) /fight against/ Ketsiso ya ho loana. Lofisoa (lo-fi-swa) // Boetsuwa ba ho lofa. (mm. Lleloa (l-le-lwa) // Boetsuwa ba ho lla. (bap. Lofisitsoe (lo-fi-sits-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho lofa. mulana. (bap. kgoele kapa thapo. ho futuhela ntho kapa motho ka sepheo sa ntoa. clash. Tem. battle. e tlang ka mora Phato. Loha (lu-ha) /braid/ Ho etsa moloho wa moriri. undilute. ho ya koana le koana. sio). Mohl. disunite/ Ho arohana ka ho tlalatlala le sebaka. full. ho betseha ka ho ya nqalong tse fapaneng. ho hlasela ka sepheo sa ho se kgotsofale kapa kgotsofatsoe. Tobokano). Mael. Loela (law-ela) /condense. Loantshoa (lwa-nts-hwa) /fought at/ Boetsuwa ba ho loana. Llioe). ho tlama moriri ka tsela e makgethe ya bokgabane. Kea bona hore mona ho a lloa. lewatle lohle. assault. Mohl. /bon. Loela (law-ela) /to get momentum/ Hoa ketsahalo: e nkang kapa e bang le sekgahla ha e tsoela pele. eo bophelo ba dimela tse tala bo qalang ho hloma.309 Llela (l-le-la) /cry for/ Ketsetso ya ho lla. conflict. ho ya koana le koana. Lliwe (l-li-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho lla. Loanela (lwa-ne-la) /fight for/ Ketsetso ya ho loana: ho loana bakeng sa. Mokete ona o wa loela. hlapolosa. sad/ Ketsiso ya ho lla: ho etsa hore motho a utloe bohloko ka baka la ketso kapa ketsahalo e itseng. Moiketsi ha a lleloe: motho ya ikarabellang mathateng a hae ha a tlameha ho utloeloa bohloko. 0/ (mm. Roka). Llile (l-li-le) /cried/ Bokgale ba ho lla. 309 . Lentsoe lena ke sothofatso ya lentsoe la molata “loafer”. Lwana). lwetse). plait. Lodi (lo-di) /cyperus marginatus/ Mofuta wa joang o hlokang mahlaku. o sebedisoang bakeng sa ho loha hape o ka sebedisoa joalo ka moriana wa mafu a thobalano. Mael. shapana. Lofile (lo-fi-le) /absent/ Bokgale ba ho lofa. thicken/ Hoa motsoako wa metsi: ho etsa hore seno se hlapolohileng haholo se tsebe ho noeha ka ho kenya motsoako omong o matla. ho bua mantsoe a bohale a ntoa. ho nyamela mosebetsing. loli). knit. concentrated/ E tletseng kapa e felletseng. ho ipha dimenyane ntle le tsebiso. lehoatata lohle. (bap. ho mena kapa ho kopanya ka hareng. brawl/ Boemo ba ho otlana. oo hangata o hlahang bakeng tse mongobo kapa pela metsi. Kgoedi ya pele ya selemo sa Sesotho. qoaketsana kapa ho behana matsoho kapa ho sebedisa dibetsa kgahlanong le motho kapa batho ka tsela e ka ntshang kotsi kapa ya bolaya. (bap. /bon. Lofa (law-fa) /abscond/ Ho ba sio mosebetsing ntle le mabaka. ho etsa mafito moriring ka sepheo sa ho kgabisa. Loana (lwa-na) /to fight. ebang monate ha e tsoela pele. Loha (lu-ha) /sew. Lofisa (lo-fi-sa) // Ketsiso ya ho lofa. Lloa (l-lwa) // Boetsuwa ba ho lla. Ho llela motsotso: ho itshola kapa ho itshoaya phoso ka lebaka la botlaila bo entsoeng pejana. weave/ Ho etsa thapo ka kgoele kapa mofuta o itseng wa semela. lelodi. Lobokana (law-baw-ka-na) ?? /disband. Llisa (l-li-sa) /poignant. o fanang ka tatso enngwe. e lateloe ke Mphalane. scatter. lentsoe le nepahetseng la sesotho ke “sio” kapa “nyamela”.

/bon. Loka (lu-ka) /be kind. Loko (law-kaw) /lock/ Sesebedisoa se thusang kapa se sebedisoang bakeng sa ho notlela lemati kapa monyako. senotlolo). ho etsa hore ntho e hloke sekodi kapa bobe. Ho etsa hore batho le naha ya bona e ipuse kapa e kgaotse ho busoa ke naha enngwe. ho etsa hore batshoaruwa kapa makgoba a tsoe ditlamong tsa bokgoba. Lokisitsoe (lo-ki-sits-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho lokisa. ho kgaotsa ho ba tlasa taolo ya mmuso wa naha enngwe. Lohotho (lu-hut-haw) /reconsideration. ho ba le mekgoa e metle. Lokolla (lu-kul-la) /free. Lohotha (lu-hut-ha) /reconsider/ Ho nahana ka qeto e ka nkuwang mabapi le ketso kapa ketsahalo e itseng ya pejana. e bontshang mohau. free/ Ketsahalo ya ho lokolla: ho ba boemong ba boipuso. Ho lokolla nyeweng. se sebedisoang ho notlela lemati hore bokeno bo se be teng. Lokoloha (lu-ku-lu-ha) /liberated. mamelo le kutloelo bohloko. ho etsa hore bokgoba bo fele. sort/ Ho etsa hore ntho e be boemong bo phethahetseng. (bap. ho etsa hore molao kapa taba e utloahale ka ho tlosa phoso kapa ho fetola molawana o itseng. repare. fit for. Lokisetsa (lo-ki-se-tsa) /prepare for. Loka (law-ka) /to lock/ Ho etsa hore ntho e bulehang joalo ka lemati e notlelehe. ponder/ Ho nahana ka pelo se etsahalang kapa se tlamehang ho etsahala. liberate/ Ho etsa hore batho kapa ntho e ditlamong e lokolohe. 310 . Lokisa (lo-ki-sa) /fix. e bulehe. ho se tshoenyehe mmeleng kapa maikutlong. good/ E mosa ka diketso. regulate. ho se tshoenyehe mmeleng kapa maikutlong.310 Lohotha (lu-hut-ha) /imagine. meek/ Ho ba boemong ba maikutlo le pelo e ntle. ho ba maikutlong a hlokang ho laeloa kapa ho hatelloa. laofatsa). Loketse (lu-ke-tse) // Bokgale ba ho lokela. fine/ E boemong bo nepahetseng ba ho etsa ketso e itseng. required to/ Ho ba boemong ba ho sebedisoa kapa ho sebeletsa. ho nahana ntle le ho bua ka bohato bo ka nkuwang kgahlanong le ketso e itseng. touta). (bap. ho nepahatsa se fosahetseng hore se be maemong a matle. just. ready/ Ho ipeha boemong bo botle bo loketseng ho etsa ketso e itseng. ho ba makgatheng a matle a ho etsa ketso e itseng. eo botle ba yona bo lebelletsoeng. Mohl. E bonahatsang tokafalo kapa botle. e iphotlileng ka mekgoa e metle. Lokile (lo-ki-le) (ho lokile) /alright/ Hoa boemo ba maikutlo kapa tebello: e nepahetseng ho ya ka tebello. Lokolla (lo-kul-la) /unlock/ Ketsollo ya ho loka: ho etsa hore ntho e koetsoeng joalo ka lemati e notlolohe. imagination/ Ketso ya ho lohotha: ho nahana ka qeto e ka nkuwang mabapi le ketso kapa ketsahalo e itseng ya pejana. Lokisitse (lo-ki-si-tse) // Bokgale ba ho lokisa. Lokisa (lo-ki-sa) /adjust. Le ha a bonahala a le monyane dilemong. (bap. Diloko/ Tem. ho beha seemong se lokileng kapa se phethahetseng. ho lokile hore a ka tsoela pele. (bap. rectify/ Ketsiso ya ho loka: ho etsa hore ntho kapa motho a be boemong bo botle ba bophelo kapa tshebediso. Lokisa (//) /make perfect/ Ho etsa hore ntho e fosahetseng e nepahale ka ho tshoaha diphoso. Lokile (//) /well. Lentsoe lena ke sothofatso ya lereo la molata “lock” ha lentsoe le nepahetseng la Sesotho e le “senotlolo”. Notlolla). Lokolla (lu-kul-la) /acquit/ Ho ntsha motho kgotla ka mora ho mo fumana a hloka molato. correct. Lokile (lo-ki-le) /kind. Lokela (lu-ke-la) /good for. okay. emancipate. Loka (lu-ka) /to be fine/ Ho ba boemong bo botle ba bophelo kapa tshebediso. ho ba boemong ba ho itaola kapa ho etsa thato ya bowena le naha ya heno.

Lona (lu-na) /you all/ Seemedi se bontshang batho ba ka bongateng. soro). bona). Lomahantse (lu-ma-han-tse) /obdurate. e kgopo ka tsela e makatsang. tolotshoana. adamant. ho nahana ka diketsahalo nakong ya ho kgaleha. dilopotsia bakeng sa tshebediso). Lopolla (lu-pul-la) /to emancipate. (bap. Lore (law-re) /exclamation: burn completely/ Lekgotsa le bontshang ho cha ka tsela eo ho salang molora feela. ho ba boemong bo hlokang tshitiso ya motsamao. kgoaba. Tem. Lomana (lu-ma-na) /bite each other/ Ketsetsano ya ho loma. Mael: ho loma tsebe: ho joetsa motho emong ditaba tse ncha kapa lekunutu. Ke nta ya selomela kobong: lehlabaphio kapa sera. eo ho seng bobebe ho e utloisisa. e sa bontsheng ho fetola maikutlo ha bobebe. Lora (law-ra) /to dream/ Ho ba le ketsahalo e bonoang nakong ya boroko. ho tsenkolla ka meno. eo ho lokolloa hoa yona ho bakang motsamao o hlokang tshitiso. Lomosa (lo-mu-sa) /to leaven. e tsoelang pele nako e telele. obdurate/ Ho bontsha ho se cheche ka se buuwang. ferocious/ Hoa motho kapa phoofolo: e pelo e mpe. mohlophollo. ho bona diketsahalo borokong. lentsoe le bontshang batho ka ho ba supa ba le ka bongateng. term/ Ho etsa ketso e nang le selotho: ho bua puo e thata. ho tsukutla ka meno. offering/ (sheb. eleng ntho e fosahetseng haholo ebile e hloka moelelo o nang le kelello. (bap. ntle le masalla a letho. Lopotsia (lo-po-tsi-a) /tithing. Lephurakgoahla. Lomahanya (lu-ma-han-ya) /firm. Mael. Ho lomahanya meno: ho tsitlallela ntho e itseng. Hona le batho kapa bangodi babang ba puo ya Sesotho ba sothofatsang lentsoe la senyesemane. ho cha ka botlalo. Mohl. molebe. e hlokang botho. Lolololo (law-law-law-law) /continuously/ Hoa puo kapa ketsahalo: ka tsela e sa feleng. tolodi. ho tsamaya ntle le ho tlangoa ka thapo kapa lerapo. Lea shebahala lona leha le batla ho hodisoa pele. ditlamong le kelellong. tshuinyana. free/ Ho tlosa bokgobeng. Kgetho e nepahetseng ya Sesotho e ka ba ho “lotha”. Lotha (lut-ha) /puzzle. Ke ya le rata lona empa nkeke ka le nka honajoale. Lothana (lut-ha-na) /puzzle each other/ Ketsetsano ya ho lotha. tshumu. Lopoloha (lu-pu-lu-ha) /to be free/ Ketsahalo ya ho lopolla: ho lokoloha bokgobeng. ferment. severe/ Phetako ya ho loma: ho loma hangata. kgoabana. ho etsa hore motho a lokolohe ditlamong. ho ba boemong bo lokolohileng ba kelello. Mael. brutal. callous. e kapa ya bontshang boikemisetso . Lokotseha (lu-ku-tse-ha) /to loosen/ E motsamao o lokolohileng. ho ngangella le ho tsoela pele ka ketso e itseng. yeast/ Ho kenya tomoso sejong se hlokang ho bedisoa ka tomoso. 311 . e diketso tse hlaha ka ho fetisisa. adamant. Lora (law-ra) /to talk nonsense/ Ho bua ntho kapa puo e hlokang kelello. “term” ba le bitse “theme” kapa “thema”. ho hlephola ka maino. Lotho (lut-haw) /terminology/ Ketso ya ho lotha: tshebediso ya mantsoe a thata a sa tloaelehang puong ya sechaba sefe kapa sefe. e hlokang mohau le kutloelo bohloko. Lomaka (lu-ma-ka) /bite repeatly. Ho bua lentsoe kapa mantsoe a thatahadi. Lonya (lon-ya) /atrocious. Lona (law-na) /it: used with nouns starting with “L”/ Seemedi se bontshang ntho eo lebitso la yona le qalang ka tlhaku “L”. mokakailane. motho ya iketsang eka o rata emong empa ho se joalo.311 Lokotsa (lu-ku-tsa) /make loose/ Ho etsa hore ntho e be le motsamao o lokolohileng ka ho e tlamolla. Loma (lu-ma) /bite/ Ho kenya meno ho. ngobiso. firm/ E kapa ya bontshang ho se chechelle morao ka seo a se buang. Mohl. Bokgale ba ho lomahanya.

/bon. mokoalaba. senyakamahloana. Boloi). Lotomantse (law-taw-man-tse) /arranged/ Bokgale ba ho lotomanya. motshoetshoe. 312 . Luka (lu-ka) /Luke/ Buka ya bibela ya boraro (3) Testamenteng e ncha. mocholoko. Loya (lo-ya) /bewitch. Lotomanyo (law-taw-man-yaw) /sequential arrangement/ Ketso ya ho lotomanya kapa ho hlophisa dintho hantle ka tatellano kapa letoto. Lotho (Lut-haw) /ambiguousness. Ho lokisa ka tatellano. Loti (lu-ti) /drakensburg mountain/ Dithaba tse kgolohadi tsa naha ya Lesotho le karolo enngwe ya Free State ka nqa ya Kwa-Zulu Natal. Makgekgeba a emelang naha ya Lesotho.312 moshoashoailane. motanyane. lottery/ Papadi kapa mokgoa wa ho becha le ho kgetha palo e tla hlaha bakeng sa ho hlola. phosulo. mothoanahelele. Loti (lu-ti) /Lesotho currency/ Chelete ya naha ya Lesotho. (bap. sebutsoabutsoane. holofatsa kapa ho phethahatsa ditakatso tsa memeya e mebe. Lotomantsoe (law-taw-man-tswe) /arranged/ Boetsuwa ba ho lotomanya. jj. Maloti/ (mm. tsekana. selotho. boemo bo thata ba kutloisiso. (mm. tloeperenyoepe. Luti). bolaya. keakea). tlhatlharatlhetlhe. letlalepepiloe. Ho ba ledinyane la satane. hlophiso ka letoto kapa tatellano. ketsahalo e sa hlaloseheng ha bobebe. kudisa. Maluti/. abstruse/ Puo kapa ketsahalo e thata ho utloisisoa ke kelello. e buang ka tlhaho. maloti). Ho etsa diketso tsa moloi. thero le bophelo ba Morena Jesu Chreste. (bap. to be a witch/ Ho sebedisa meriana le methokgo ya boloi bakeng sa ho hlokofatsa. Lotho (lot-ho) /lotto. potele. Lotomanya (law-taw-man-ya) /arrange by sequence/ Ho hlophisa dintho hantle ka tatellano kapa letoto le letle. mafiakgoho. /bon. ho hlopha ka letoto.

313 Mmm PALE: Tlhaku ya leshome le metso e meraro (13) ya Sesotho. M (em) //. phelekanyetsa=mphelekanyetsa. ho bala kapa ho ngola ka ho kgutsufatsa polelo kapa moqoqo o molelele. ja=maja. O seke wa nkomanya maan! Tlh. Hape. 0/ (bap. Mabalankoe (ma-ba-lan-kwe) (mabalankwe) /highlights/ Ketsahalo e bontshang pontsho e itseng ka bokgutshoanyane kapa ka ho qapoqapola. tseba=matseba. suburb/ Sebaka se pela toropo. Sehlongoapele sena ha se bolele hore lentsoe le ka bongateng. Ka puo efe kapa efe ya Afrika Borwa. Tsosa=matsoso. Ma (ma) /pluralizing prefix/ Sehlongoapele se sebedisoang bakeng sa ho ngatafatsa mantsoe a qalang ka tlhaku “L”. mabalankoe/ Mabapa (ma-ba-pa) /in connection with/ Ka lebaka le amanang le. fa=mphe. lefana=malefane. jj. lesole=masole. Mabapi (ma-ba-pi) /near/ Haufinyane le kapa pela ntho e itseng. phoqa=mphoqa. Batho babang ba sebedisa lentsoe “mabapa” bakeng sa “mabapi” ho bolela haufinyane le. Tlhokomediso: ka Sesotho. Matsoso=bomatsoso. /bon. nqa e pela ntho e itseng. le ha ho sa tsebahale qaleho ya lona le lebaka. empa le na le moelelo omong o fapaneng le tshebediso ya batho ba batsho. lefatshe=mafatshe. masututsa=bomasututsa. ka tsela e amanang le. /bon. letanta=matanta. Hona ho etsa hore mantsoe a “M” a be mangata le hofetisisa ho ya ka patlamantsoe ya Sesotho le ha e se ohle a kenyeleditsoeng. lerata=marata. Mabitso a batho le a dichaba a fumanwa tlhakung ena. matseba=bomatseba. jj. Maan (ma-an!) /exclamation: please!/ Lekgotsa le sebedisoang ho hanyetsana le puo kapa ketsahalo e itseng ka bohale. lehaeng). lejoe=majoe. kakaretso ya kapele. Mohl. ka sepheo sa ho amana le. Mabalane (ma-ba-la-ne) /urban area. Tlh. Mohl. /bon. jj. tlhaku “M” e ya mothofatsa: e etsa hore mareho a mangatanyana a hlalose motho. Ma (ma) /verbs personifying prefix/ Sehlongoapele se mothofatsang maetsi kapa mantsoe a itseng a puo ya Sesotho ho a etsa motho kapa ho hlalosa motho le mokgoa kapa sebopeho sa hae. Lentsoe lena le ratoa ho sebedisoa ke batho ba batsho. mabalankoe/. majara=bomajara. tlhaku “M” ke enngwe ya ditlhaku tse ngatahadi puong tsa batho ba batsho. Ka puo ya Afrikaans lentsoe lena hale sebedisoe joalo ka lekgotsa. jara=majara. Lengeloi=mangeloi. empa se etsa hore leetsi ebe motho. Mohl. pedi=mabedi. lewatle=mawatle. makatsa= mmakatsa. Mabalankoe (ma-ba-lan-kwe) (mabalankwe) /summary/ Ketso e etsoang ka ho kgutsufatsa kapa ka bokgutshoanyane. jwalo jwalo. lehlakoreng le haufinyane le. Tlh. Bongata (plural) ba mantsoe a joalo bo teng. matha=mmathela. Mohl. motse o haufinyane le ditoropo. kapa Afrika e ka Borwa. sututsa=masututsa. malefane=bomalefane. haholo Basotho. tlhaku “M” eka boela ya sebediswa ho mantswe kapa maetsi a bitswang leetsuwa/maetsuwa jwalo ka: bolaya=mpolaya. 313 .

tse so sebedisoeng kapa tse maemong a matle. ill-omened/ Hoa boemo ba motho: ya hlokang lehlohonolo. le mapheo a mathokoa a bonahalang haholo ha e fofa. pedi). /bon. e tholahalang hohle lefatsheng. eo ntho tse mpe di etsahalang ho yena. Madi (ma-di) /blood/ Lero le lefubedu le tholahalang mmeleng ohle wa motho kapa phoofolo. Mabuaneng (ma-bu-a-ne-ng) /Kurrichane Buttonquail/ Mofuta wa nonyana e nyane e fumanoang haholo dibakeng tse chesang tsa joang le merung e teteaneng. E bochoselang. Madimabe (ma-di-ma-be) /bad luck. (bap. bomadiela/. Bana ba banyane ba noa joala le bontata bona sena ke madambadamba feela. ya sa hloleng a sebeletsa monga hae. Machache (ma-cha-che) /type of blanket/ Mofuta wa kobo ya setso ya Basotho. Madito motsoala! 314 . /bon. 0/ Mohl. ho ntsha le ho lokisa ditho tse itseng tsa mmele. (bap. kapa e aperoe. eo ntho tsa hae di sa etsahaleng ho ya ka morero. /bon. /bon. E bothoselang. mokgoa wa ho etsa diketso tse sa tloaelehang. lero le lekgubedu le tsamaisoang ke methapo ya mmele ho potoloha ka thuso ya pelo. mali). puo ya mmomori. lentsoe le sebedisoang ke mmuwi ho bontsha seo a se boneng pele ho mmuwiswa. e hlokang botsitso le nnete. boemo bo hlokang taolo le tsepamo. rumour/ Puo e hlokang bonnete. deceiver/ Motho ya hlolehang ho lefa seo a se rekileng. Madambadamba (ma-tam-ba-tam-ba) /chaos and disorder/ Boemo ba moferefere. Tshepo Tshola o re peto ya makgabunyane mehleng ya kajeno ke madambadamba feela. Motho ya dielang ba bang ka dipuo kapa ka ho sebedisa matla. Madiela (ma-di-ela) /defaulter. Bomadimabe) (mm. Machache/. eo ho buuwang ka yona ntle le netefatso kapa sebele sa yona. Mmomori). ncha). Mabothobotho (ma-bawt-haw-bawt-haw) /soft and spongy/ E bonojana haholo ha e tshoaroa kapa ho duloa hodima yona. (bap. /bon. e teng dinaheng tsohle tsa lefatshe. Madito (ma-di-to) /I saw it first on the ground/ Lekgotsa kapa puo e bontshang hore mmuwi o bone ntho e itseng fatshe pele ho emong. Machaba (ma-cha-ba) /international/ E etsahalang lefatsheng ka bophara. tse sa tsoa rekoa. (bap. Bomabarebare/ (bap. /bon. misfortune. fresh ones/ Hoa dintho tse ngata: tse sa tsoa hlahisoa kapa tse sa tsoa fihla. malimong). Madimong (ma-di-mu-ng) /operation theatre/ Sebaka sa kokelo kapa kalafo moo batho ba kulang ba buweloang teng: ho roka. tseo eleng hona di fihlang. enngwe ya dikobo tsa Basotho e ntle haholo. e phela ka dithotse tsa dimela kapa dikokoanyana. Mabedi (ma-be-di) /twosome/ Hoa palo ya dintho tse ka bongateng: tse fetang bonngwe empa di le ka tlasa boraro. /bon. tse bakang bohloko kapa bokudi. pensioner/ Motho ya boemong ba ho tlohela mosebetsi kapa ketso e itseng ka baka la maemo a botsofe kapa mabaka a itseng. sechaba). 0/ (mm. malimabe). e bokahodimo bo bosoothoana le metoa ya bosweu. e emelang kapa eo tshebeletso ya yona e fihlang dinaheng tsohle tsa lefatshe. bomabuaneng/. motho ya dilemong tsa botsofe. Mohl. Madiela (ma-di-ela) /retiring person. morusu le mokutu. Macha (ma-cha) /new ones. 0/ (mm.314 Mabarebare (ma-ba-re-ba-re) /hearsay.

Mmaene kapa morafo bakeng sa tshebediso). morolo). eo ntho tse mpe di etsahalang ho yena. mafolof