Anda di halaman 1dari 28
PERMINTAAN, PENAWARAN, KESEIMBANGAN PASARAN DAN KEANJALAN
PERMINTAAN, PENAWARAN,
KESEIMBANGAN PASARAN DAN
KEANJALAN
PERMINTAAN (Dd)  Definisi kesanggupan dan kemampuan pembeli/pengguna membeli barang /perkhdmatan pada tingkat harga
PERMINTAAN (Dd)
 Definisi
kesanggupan dan kemampuan pembeli/pengguna
membeli barang /perkhdmatan pada tingkat harga
(P) tertentu
 Hukum
P
Dd
, c.p.
P
Dd
, c.p.
Cont. (Keluk) P 4 3 Dd 2 3 Qd
Cont. (Keluk)
P
4
3
Dd
2
3 Qd
Faktor-faktor Mempengaruhi Dd  Harga barang itu sendiri (Pd)  Harga barang lain (Pn) 
Faktor-faktor Mempengaruhi Dd
 Harga barang itu sendiri (Pd)
 Harga barang lain (Pn)
 Citarasa pengguna(T)
 Pendapatan Pengguna (I)
 Jangkaan harga masa depan (J)
 Saiz & struktur penduduk (S)
 Dasar kerajaan (G)
 Musim (M)
Cont.  Harga barang itu sendiri (Pd) hubungan songsang dengan P barang (hukum Dd) 
Cont.
 Harga barang itu sendiri (Pd)
hubungan songsang dengan P barang (hukum Dd)
 Harga barang lain (Pn)
3 jenis barang lain : (barang pengganti, penggenap &
tiada kaitan)
Cont.  Harga barang pengganti (Pmen Qdmar ) P mentega Dd P 1 P P
Cont.
 Harga barang pengganti (Pmen
Qdmar
)
P mentega
Dd
P
1
P
P 2
Q
Qty marjerin
Q 2
Q 1
Cont.  Harga barang penggenap (Pkopi Qd gula ) P kopi P 1 P P
Cont.
 Harga barang penggenap (Pkopi
Qd gula )
P kopi
P 1
P
P
Dd
2
Q
Qty gula
Q 2
Q 1
Cont.  Harga barang tiada kaitan Bukan hubungan langsung dengan barang lain Cth. (Teh dengan
Cont.
 Harga barang tiada kaitan
Bukan hubungan langsung dengan barang lain
Cth. (Teh dengan kasut)
P teh
atau
, Qd kasut tidak berubah
 Citarasa pengguna(T)
iklan memainkan peranan penting dlm
mengubah citarasa pengguna.
Cont.  Pendapatan pengguna (I) menentukan kuasa beli hubungan langsung antara pendapatan dengan Dd (
Cont.
 Pendapatan pengguna (I)
menentukan kuasa beli
hubungan langsung antara pendapatan dengan Dd ( I
Dd
& sebaliknya)
Keluk akan beralih ke kanan apabila DD meningkat dan
sebaliknya.
 Jangkaan masa depan (J)
bila pembeli menjangka harga barang akan naik, maka
pembelian sekarang akan bertambah. So keluk Dd beralih
ke kanan & sebaliknya.
Cont.  Saiz & struktur penduduk (S) bil. Penduduk Dd barangan . So keluk Dd
Cont.
 Saiz & struktur penduduk (S)
bil. Penduduk Dd barangan . So keluk Dd beralih
ke kanan
 Dasar kerajaan (G)
melalui cukai iaitu bila cukai dikenakan ke atas
barang import, Qd barang tempatan bertambah.
subsidi yang diberi oleh G utk mengawal @
merendahkan P. So Qd barang tersebut meningkat.
 Musim (M)
mengikut musim cth. Musim perayaan, Dd ke atas
pakaian, makanan akan meningkat.
Perubahan Qd dan Peralihan Dd  Perubahan Qd berlaku di sepanjang keluk shj. dipengaruhi oleh
Perubahan Qd dan Peralihan Dd
 Perubahan Qd
berlaku di sepanjang keluk shj.
dipengaruhi oleh Pd shj
P
P
C Penguncupan Qd (A ke C)
2
P
A Pengembangan Qd (A ke B)
P
B
1
Qd
Cont.  Peralihan Dd peralihan keluk ke kanan (pertambahan)@ ke kiri (pengurangan) dipengaruhi oleh faktor
Cont.
 Peralihan Dd
peralihan keluk ke kanan (pertambahan)@ ke kiri
(pengurangan)
dipengaruhi oleh faktor selain drpd. Pd
P
Pengurangan
Pertambahan
P
Q
Qd
Q 2
Q 1
PENAWARAN (Ss)  Kuantiti barangan yg ditawarkan di pasaran pada suatu tahap harga dengan faktor-faktor
PENAWARAN (Ss)
 Kuantiti barangan yg ditawarkan di pasaran pada
suatu tahap harga dengan faktor-faktor lain tetap.
 Hukum
P
,
Ss
c.p.
P
,
Ss
c.p.
Cont. (Keluk Ss) P Ss P 1 P P 2 Q Qs Q 2 Q
Cont. (Keluk Ss)
P
Ss
P 1
P
P
2
Q
Qs
Q 2
Q 1
Faktor-faktor Mempengaruhi Ss  Harga barang itu sendiri (Ps)  Harga barang lain (Pn) 
Faktor-faktor Mempengaruhi Ss
 Harga barang itu sendiri (Ps)
 Harga barang lain (Pn)
 Harga faktor-faktor pengeluaran (Pf)
 Objektif pengeluar (O)
 Skel pengeluar (S)
 Tahap teknologi (T)
 Bilangan pengeluar (B)
 Dasar kerajaan (G)
Cont.  Harga barang itu sendiri (Ps) hub. P dan Qs adalah positif (P Qs
Cont.
 Harga barang itu sendiri (Ps)
hub. P dan Qs adalah positif (P Qs & sebaliknya )
 Harga barang lain (Pn)
Harga brg pengganti, P
Harga brg penggenap, P
Qs pengganti
Qs penggenap
 Harga faktor-faktor pengeluaran (Pf)
Jika Pf
, Qs
. So keluk beralih ke kiri &
sebaliknya
Cont.  Objektif pengeluar (O) Untung maksimum, Qs kurang pengeluaran maksimum, Qs bertambah  Skel
Cont.
 Objektif pengeluar (O)
Untung maksimum, Qs kurang
pengeluaran maksimum, Qs bertambah
 Skel pengeluar (S)
skel pengeluran besar, Qs bertambah, so keluk ke kanan
dan sebaliknya
Tahap teknologi (T)
Tahap teknologi tinggi, Qs bertambah, So keluk ke
kanan.
Cont.  Bilangan pengeluar (B) Bilangan ramai, Qs bertambah, so keluk ke kanan dan sebaliknya.
Cont.
 Bilangan pengeluar (B)
Bilangan ramai, Qs bertambah, so keluk ke kanan
dan sebaliknya.
 Dasar kerajaan (G)
Cukai tinggi, Qs rendah, so keluk ke kiri dan
sebaliknya.
Subsidi diberi, P rendah, Qs tinggi, so keluk ke
kanan.
Perubahan Qs dan Peralihan Ss  Perubahan Qs berlaku di sepanjang keluk shj. dipengaruhi oleh
Perubahan Qs dan Peralihan Ss
Perubahan Qs
berlaku di sepanjang keluk shj.
dipengaruhi oleh Ps shj
P
P
C
Pengembangan Qs (A ke
1
C)
P
A
P
B
Penguncupan Qs (A ke B)
2
Q
Qs
Q 2
Q 1
Cont.  Peralihan Ss peralihan keluk ke kanan (pertambahan)@ ke kiri (pengurangan) dipengaruhi oleh faktor
Cont.
 Peralihan Ss
peralihan keluk ke kanan (pertambahan)@ ke kiri
(pengurangan)
dipengaruhi oleh faktor selain drpd. Ps
P
Pengurangan Ss
Pertambahan Ss
P
Q
Qs
Q 2
Q 1
KESEIMBANGAN PASARAN  Berlaku bila permintaan pasaran = penawaran pasaran pd satu tingkat harga. (Dd
KESEIMBANGAN PASARAN
 Berlaku bila permintaan pasaran = penawaran
pasaran pd satu tingkat harga. (Dd = Ss)
P
D
S
E (Keseimbangan pasaran)
P 0
Qty
Q 0
Ketidakseimbangan Pasaran  Lebihan Dd – bila harga rendah dr. P E (>Ss)  Lebihan
Ketidakseimbangan Pasaran
 Lebihan Dd – bila harga rendah dr. P E (>Ss)
 Lebihan Ss – bila harga tinggi dari P E (>Dd)
P
D
>Ss
S
E (Keseimbangan pasaran)
P E
>Dd
Qty
Q E
Harga Tidak Berada di Titik Keseimbangan  Disebabkan oleh :  Perubahan citarasa  Harga
Harga Tidak Berada di Titik
Keseimbangan
 Disebabkan oleh :
 Perubahan citarasa
 Harga barang pengganti
 Harga barang penggenap
 Pendapatan
 Jangkaan
Cont.  Perubahan citarasa Berubah citarasa, Dd barangan/perkhidmatan juga berubah Cth: Produk kesihatan -
Cont.
 Perubahan citarasa
Berubah citarasa, Dd barangan/perkhidmatan juga
berubah
Cth: Produk kesihatan - suplemen
 Harga barang pengganti
perubahan harga, mengubah Dd pengguna
Cth: P teh naik, Qd kopi meningkat
 Harga barang penggenap
 perubahan harga, mengubah Dd pengguna
Cth: P teh naik, Qd susu menurun
Cont.  Pendapatan bergantung kepada jenis barangan (bawahan atau normal) barang bawahan – pendapatan
Cont.
 Pendapatan
bergantung kepada jenis barangan (bawahan atau
normal)
barang bawahan – pendapatan meningkat, pengguna
cenderung guna barang normal yg baik mutunya.
Cth : beras hancur – beras wangi
 Jangkaan
jangkaan harga naik, pengguna akan beli banyak
sekarang
Cth: Susu Nestle naik – pengguna beli banyak
sekarang.
PERUBAHAN KESEIMBANGAN PASARAN  Pertambahan Dd  Pengurangan Dd  Pertambahan Ss  Pengurangan Ss
PERUBAHAN KESEIMBANGAN PASARAN
 Pertambahan Dd
 Pengurangan Dd
 Pertambahan Ss
 Pengurangan Ss
 Perubahan kedua-dua Dd dan Ss
Cont.  Pertambahan Dd (P naik, Q bertambah) P D S D 1 P 1
Cont.
 Pertambahan Dd (P naik, Q bertambah)
P
D
S
D 1
P 1
E 1
P
E
Q
Qty
Q 1
Cont.  Pengurangan Dd (P turun, Q kurang) P D S D 1 P E
Cont.
 Pengurangan Dd (P turun, Q kurang)
P
D
S
D 1
P
E
P 1
E 1
Q
Qty
Q 1
Cont.  Pertambahan Ss (P turun, Q bertambah) P D S S 1 P E
Cont.
 Pertambahan Ss (P turun, Q bertambah)
P
D
S
S 1
P
E
P 1
E 1
Q Q 1
Qty
Cont.  Pengurangan Ss (P naik, Q kurang) P D S S 1 P 1
Cont.
 Pengurangan Ss (P naik, Q kurang)
P
D
S
S 1
P 1
E 1
P
E
Q
Qty
Q 1
Cont.  Perubahan Dd & Ss (Dd , Ss dgn kadar sama) P D S
Cont.
 Perubahan Dd & Ss (Dd
, Ss
dgn kadar sama)
P
D
S
D 1
S 1
P
E
E 1 (Psama, Q
bertambah)
Q
Qty
Q 1
Cont.  Perubahan Dd & Ss (Dd , Ss dgn kadar sama) P D S
Cont.
 Perubahan Dd & Ss (Dd
, Ss
dgn kadar sama)
P
D
S
D 1
E
S 1
P
P1
E 1 (P naik, Q sama)
Q
Qty
Cont.  Perubahan Dd & Ss (Dd , Ss dgn kadar sama) P D S
Cont.
 Perubahan Dd & Ss (Dd
, Ss
dgn kadar sama)
P
D
S
D 1
S 1
E 1 (P naik, Q sama)
P 1
P
E
Q
Qty
KEANJALAN PERMINTAAN  Mengukur kesan perubahan harga barangan ke atas kuantiti yang diminta sebagai akibat
KEANJALAN PERMINTAAN
 Mengukur kesan perubahan harga barangan ke atas
kuantiti yang diminta sebagai akibat daripada
perubahan dalam sesuatu pembolehubah.
 Pembolehubah :
 Harga barang itu sendiri
 Pendapatan pengguna
 Harga barang lain
JENIS-JENIS KEANJALAN PERMINTAAN Keanjalan permintaan harga (Ed) Keanjalan permintaan pendapatan (Ey)
JENIS-JENIS KEANJALAN
PERMINTAAN
Keanjalan permintaan harga (Ed)
Keanjalan permintaan pendapatan (Ey)
Keanjalan permintaan silang (Ec)
Keanjalan Permintaan Harga (Ed)  Mengukur sejauhmana kuantiti yang diminta akan berubah apabila terdapat perubahan
Keanjalan Permintaan Harga (Ed)
 Mengukur sejauhmana kuantiti yang diminta akan
berubah apabila terdapat perubahan dalam harga
sesuatu barangan.
 Formula :
Ed = % kuantiti diminta
%  harga
= (-) Q
Q
X
P
P
Cont.  Ed = (-) Q 1 – Q 0 X P 0 P 1
Cont.
 Ed = (-) Q 1 – Q 0
X
P 0
P 1 – P 0
Q 0
Di mana : Q 0 = Kuantiti asal yang diminta
Q 1 = Kuantiti baru yang diminta
P 0 = Harga asal
P 1 = Harga baru
JENIS-JENIS KEANJALAN PERMINTAAN HARGA (Ed)  Ed = 0 –tidak anjal sempurna  Ed <
JENIS-JENIS KEANJALAN
PERMINTAAN HARGA (Ed)
 Ed = 0 –tidak anjal sempurna
 Ed < 1 – tidak anjal
 Ed = 1 –anjal uniti/satu
 Ed > 1 – anjal
 Ed =  - anjal sempurna
KEANJALAN BERLAINAN DI SEPANJANG KELUK Dd P A Ed > 1 Ed = 1 E
KEANJALAN BERLAINAN DI
SEPANJANG KELUK Dd
P
A
Ed > 1
Ed = 1
E
Ed < 1
B
Qty
FAKTOR-FAKTOR MEMPENGARUHI Ed  Barang pengganti  Jika banyak barang pengganti, maka Dd adalah anjal
FAKTOR-FAKTOR MEMPENGARUHI
Ed
 Barang pengganti
 Jika banyak barang pengganti, maka Dd adalah anjal
 Nisbah pendapatan yang dibelanjakan terhadap
sesuatu barang
 Semakin besar pendapatan dibelanjakan ke atas
sesuatu brg, maka Dd semakin anjal.
 Kepentingan/Keperluan Barang
 Anjal jika barang itu tidak perlu
 Tidak anjal jika barang itu perlu
 Kegunaan barang
 Anjal jika barang mmepunyai banyak kegunaan
 Kegemaran
 Anjal jika kurang gemar sesuatu barang
Cont.  Jangkamasa  Pendek – Dd tidak anjal  Panjang – dd anjal 
Cont.
 Jangkamasa
 Pendek – Dd tidak anjal
 Panjang – dd anjal
 Pengguna baru
anjal jika hil. Pengguna baru ramai
 Bilangan firma
 Anjal jika ramai penjual/pengeluar
 Jumlah hasil
 TR = P x Q
 Perubahan harga mempengaruhi hasil jualan dan
bergantung kpd bentuk keanjalan yang terlibat.
KEANJALAN PERMINTAAN PENDAPATAN (Ey)  Mengukur sejauh mana kuantiti yang diminta akan berubah apabila terdapat
KEANJALAN PERMINTAAN
PENDAPATAN (Ey)
 Mengukur sejauh mana kuantiti yang diminta akan
berubah apabila terdapat perubahan dalam
pendapatan pengguna.
 Formula :
Ey = % kuantiti diminta
%  pendapatan
= (-) Q
Q
X
Y
Y
Cont.  Ey = (-) Q 1 – Q 0 X Y 0 Y 1
Cont.
 Ey = (-) Q 1 – Q 0
X
Y 0
Y 1 – Y 0
Q 0
Di mana : Q 0 = Kuantiti asal yang diminta
Q 1 = Kuantiti baru yang diminta
Y 0 = Pendapatan asal
Y 1 = Pendapatan baru
DARJAH KEANJALAN PERMINTAAN PENDAPATAN  Keluk Engel – keluk yg menerangkan hubungan di antara perubahan
DARJAH KEANJALAN PERMINTAAN
PENDAPATAN
Keluk Engel – keluk yg menerangkan hubungan di antara perubahan
dlm pendapatan (Y) dengan perubahan dlm kuantiti diminta (Qd).
A) Ey = 1
Y
KE
Y
1
Y
10%
0
10%
Qty
Q 0
Q 1
Contoh : pakaian
Cont. B) Ey > 1 Y KE Y 1 10% Y 0 20% Qty Q
Cont.
B) Ey > 1
Y
KE
Y 1
10%
Y 0
20%
Qty
Q 0
Contoh : barang mewah
Q 1
Cont. C) 1>Ey > 0 Y KE Y 1 Y 20% 0 10% Qty Q
Cont.
C) 1>Ey > 0
Y
KE
Y
1
Y
20%
0
10%
Qty
Q 0
Q 1
Contoh : barang keperluan biasa
Cont. D) Ey = 0 Y KE Y 1 Y 0 Qty Q 0 Contoh
Cont.
D) Ey = 0
Y
KE
Y 1
Y 0
Qty
Q 0
Contoh : barang mesti
Cont. E) Ey < 0 (-ve) Y Y 1 Y 0 KE Qty Q 0
Cont.
E) Ey < 0 (-ve)
Y
Y 1
Y 0
KE
Qty
Q 0
Contoh : barang bawahan
KEANJALAN PERMINTAAN SILANG (Ec)  Mengukur peratus perubahan kuantiti diminta apabila berlaku perubahan harga satu
KEANJALAN PERMINTAAN SILANG
(Ec)
 Mengukur peratus perubahan kuantiti diminta apabila
berlaku perubahan harga satu barang lain.
 Formula :
Ec = % kuantiti diminta barang A
%  harga barang B
= (-) Q A
X
P B
P B
Q A
Cont.  Ec = (-) Q A1 – Q A0 X P B0 Q A0
Cont.
 Ec = (-) Q A1 – Q A0
X
P B0
Q A0
P B1 – P B0
Di mana : Q A0 = Kuantiti asal yang diminta barang A
Q A1 = Kuantiti baru yang diminta diminta barang A
P B0 = Harga asal barang B
P B1 = Harga baru barang B
JENIS-JENIS KEANJALAN PERMINTAAN SILANG (Ec)  1) Ec = nilai +ve (barang pengganti) P D
JENIS-JENIS KEANJALAN
PERMINTAAN SILANG (Ec)
 1) Ec = nilai +ve (barang pengganti)
P
D
P B1
P B0
Qty
Q A0
Q A1
 Hubungan +ve (terus) antara P barang pengganti dgn
Qd bagi barang lain.
Cont.  2) Ec = nilai –ve (barang penggenap) P P B0 P B1 D
Cont.
 2)
Ec = nilai –ve (barang penggenap)
P
P B0
P B1
D
Qty
Q A0
Q A1
 Hubungan -ve (songsang) antara P barang pengganti dgn
Qd bagi barang lain.
Cont.  3) Ec = 0 (barang tiada kaitan) P D P 1 P 0
Cont.
 3)
Ec = 0 (barang tiada kaitan)
P
D
P
1
P
0
Q
Qty
0
perubahan harga tidak mengubah kuantiti diminta bagi
barang lain.
KESIMPULAN  Hukum permintaan menyatakan bahawa wujudnya hubungan yg songsang antara P dan Dd. 
KESIMPULAN
 Hukum permintaan menyatakan bahawa wujudnya
hubungan yg songsang antara P dan Dd.
 Perubahan di sepanjang Dd dipengaruhi oleh Pd manakala
peralihan keluk dipengaruhi faktor selain Pd.
 Hukum penawaran menyatakan bahawa wujudnya
hubungan yg langsung antara P dan Ss.
 Perubahan di sepanjang Ss dipengaruhi oleh Ps manakala
peralihan keluk dipengaruhi faktor selain Ps.
 Keseimbangan pasaran bila Dd = Ss.
 Ketidakseimbangan pasaran – berlakulah >Ss (P naik) dan
>Dd (P turun)
Cont.  Keanjalan permintaan dipengaruhi oleh harga barang itu sendiri, pendapatan & harga barang lain.
Cont.
 Keanjalan permintaan dipengaruhi oleh harga barang itu
sendiri, pendapatan & harga barang lain.
 3 jenis keanjalan permintaan
Ed,
Ey, Ec
 5 jenis Ed
tidak anjal sempurna (Ed = 0), tidak anjal (Ed<
1), uniti (Ed = 1), anjal (Ed > 1), anjal sempurna (Ed = 
 5 jenis Ey
Ey = 0 (barang mesti), 1>Ey>0 (barang
keperluan biasa), Ey = 1 (pakaian), Ey > 1 (barang mewah),
Ey < 0 (bawahan)
 3 jenis Ec
Ec = +ve (barang pengganti), Ec = -ve (barang
penggenap) dan Ec = 0 (barang tiada kaitan)