Anda di halaman 1dari 34

c  


 c c   ?

  ccc ?

Pusat Perkembangan Kurikulum (PPK), Kementerian Pendidikan Malaysia dengan kerjasama Prof.Jack Zevin
(Queenƞs College, New York, USA) telah memperkenalkan satu model KBKK. Model yang diperkenalkan ini
telah mengkelaskan KBKK kepada empat kategori utama :?

1. Pemikiran kritis. 2. Pemikiran kritis. 3. Penyelesaian masalah. 4. Membuat keputusan.?


?
^   
 ?
?
Terdapat banyak definasi berfikir pernah dikeutarakan . Antaranya Beyer (1984), Fraenkel (1980) dan Meyer
(1977).?
Berdasarkan kepada semua pendapat-pendapat ini, berfikir boleh dirumuskan sebagai : ?
?
Proses penggunaan minda untuk mencari makna dan pemahaman terhadap sesuatu, meneroka pelbagai
kemungkinan idea,?
membuat keputusan atau menyelesaikan masalah dan seterusnya membuat refleksi terhadap proses
pemikiran yang dialami. ?
?
   
 ?

Apabila timbul sesuatu soalan dan saya mencari jawapannya, saya sedang mengalami proses berfikir. Untuk
mencari jawapan, saya ?
menggunakan segala aspek yang terdapat dalam minda iaitu : ?
?
- apa yang saya tahu ( pengetahuan )?
- menyoal sendiri ( kemahiran kognitif )?
- menilai baik buruknya ( sikap atau nilai ) ?
??
Dengan demikian, proses berfikir melibatkan interaksi antara pengetahuan, proses kognitif dan sikap / nilai
dalam minda individu. ?
?
c    
?
?
- Tiada gambaran - kecamuk
- Tidak tersususn - konflik
- Tiada idea - salah persepsi
- sempit - kabur ?
- terburu-buru?

??
 

   ?
 Kategori ini memperluas dan mengembangkan daya imiginasi, inovasi dan kreativiti pelajar untuk
mendapatkan idea - idea baru,?
banyak dan pelbagai.
?
 

 ?
Kategori ini melibatkan proses menganalisis dan menilai idea, data atau maklumat untuk kefahaman yang
jelas, kukuh dan?
bermakna. ?
?

.?
Dr. Edward de Bono mendapati guru - guru dan ibu-bapa sering beranggapan bahawa kanak-kanak tidak
mampu berfikir?
mengenai pelbagai perkara yang berbeza. Bagaimanapun setelah peluang diberi, mereka terperanjat dengan
kebolehan?
kanak - kanak berfikir dan kemampuan mereka di luar batasan umur.?
?
?
?
u

  
?

½ 

   ?

a. Ingin lakukan cara lama atau baru ? k. Apakah pilihan lain untuk tidak
b. Ingin lakukan lebih baik dari dahulu ? melakukannya ?
c. Berapa lama untuk melakukannya ? l. Apakah kesan jika tidak melakukannya ?
d. Bilakah ia harus disiapkan ? m. Apakah bahan dan alatannya ?
e. Adakah orang lain akan membantu untuk n. Adakah cara yang lebih cepat ?
melaksanakannya ? o. Adakah cara yang lebih mudah ?
f. Apakah akan terjadi selepas melakukannya ? p. Adakah cara yang kurang kesilapan ?
g. Apakah kebaikannya ? q. Adakah cara kurang kekangan ?
h. Apakah keburukannya ? r. Akah akan terjadi selepas melakukannya ?
i. Apakah manfaatnya ? s. Apakah hasil yang akan terjadi ? ?
j. Adakah cara yang lebih mudah melakukannya ??

?
?

 
  c   
?
?
a. Setiap orang perlu berfikir ƛ setiap orang boleh berfikir.?
b. Berfikir ialah kemahiran yang boleh dibentuk dan dibangunkan.?
c. Anggap diri sendiri sebagai pemikir. ?
d. Yakinkan diri sendiri akan menjadi pemikir yang bertambah baik. ?
e. Berfikir memerlukan kemampuan yang deliberate. ?
f. Perkara yang sukar boleh diselesaikan dengan mudah.?
g. Buat tindakan satu persatu.?
h. Asingkan ego dari pemikiran . Pastikan objektif pemikiran dapat dicapai. ?
i. Kegunaan berfikir ialah bukan untuk betul pada setiap masa.?
j. Selalu merendah diri ƛ rasa bongkak adalah tanda pemikir yang lemah.?
?
?
?
{   

  

?
J  
  
 
   ?
?
a. Saya mahu sedikit gam untuk mencantumkan dua keping kayu.?
?
Kita dibesarkan dengan pengalaman bahawa kayu dicantumkan dengan gam. Itulah cara paling mudah,
paling murah dan ?
paling kita sukai. Itulah cara yang ada yang kita ketahui. Atau itulah cara yang sering tertanam dalam
minda kita.?
?
b. Saya mahu beberapa cara untuk mencantumkan dua keping kayu.?
?

Kita boleh mengubah paradigma dan dogma dalam minda sendiri. Selalu tanamkan bahawa setiap satu
perkara yang ?
difikirkan mempunyai banyak pilihan lain untuk melakukannya. Ini melahirkan persepsi dan kemahiran
berfikir yang baru.?
?
J ?
?
a. Saya mahu paku untuk menggantung gambar ini ke dinding.?
b. Saya mahu beberapa cara untuk menggantung gambar ini ke dinding.?
?
?
?
D    
c   

?
 
  !"?
- Imiginartif, gila-gila, spekulatif dan tidak diambil serius. Contoh : bagaimana kalau kita ada 4 tangan ? ?
??
#$   %!"?
- Besar kemungkinannya benar, ada kebenaran. Contoh : bagaimana nak mengelakkan kesesakan
bandararaya ??
??
% 
   #!"?
- Relevan dengan umur, kumpulan dan persekitaran murid dan minat mereka. Contoh : sahabat anda
cuba mengelak?
dari bertemu anda dan anda tidak tahu kenapa. Apakah yang patut anda lakukan ??
??
    !"?
- Hal - hal serius yang berkaitan dengan kita (kumpulan pelajar yang belajar KB) Umur, minat dan situasi
kita?
mempengaruhi pilihan seperti keperluan , kesusahan kita. Contoh : patutkah remaja merokok ? ?
?
?
?
D    
c   
#
?
Gabungkan 2 dari 4 jenis latihan Kemahiran Berfikir setiap kali latihan secara berpasangan antara :?
a. seronok.?
b. remote. ?
c. persekitaran sedia ada. ?
d. berat.?
??
Ini penting supaya ia membina Kemahiran Berfikir akibat dari tiada emosi, prejudis dan gangguan
pengalaman.?
?
?
?
&  
?
?
1. Konstruktif (jangan negatif). ?
2. Berfikir secara perlahan-lahan dan mudah.?
3. Elakkan ego, refleksi terhadap pendapat sendiri.?
4. Elakkan dogmatik walaupun anda pasti pendapat anda betul.?
5. Berfikir secara meneroka (bukan membahas dan mempertikai).?
6. Fikirkan titik fokus dan penyelesaian dari berfikir. ?
7. Mampu tukar gear. Tahu bila perlu guna logik, guna kreativiti, guna maklumat. ?
8. Apakah penyelesaian dari berfikir.?
9. Perasaan, emosi penting dalam berfikir (selepas penerokaan sahaja). ?
10. Sentiasa dan berani mencari serta menggunakan alternatif, persepsi dan idea baru.?
11. Mampu berundur dan maju semula.?
12. Pihak yang membahas/mempertikai ada melahirkan idea penting ƛ ambil idea dan gunakan idea-idea
tersebut.?
13. Logik cuma sebaik persepsi dan maklumat.?
14. Pandangan berbeza lahir dari persepsi yang berbeza.?
15. Semua tindakan mempunyai kesan dan akibat.?
16. Setiap perkara mempunyai alternatif lain yang belum manusia lain terfikirkannya. ?
17. Manusia mempunyai banyak peluang untuk kreatif dan mengeluarkan idea baru.?
?
  
  ?
?
a. Manusia mampu berfikir walau sebanyak mana sekalipun kalau berfikir secara perlahan-lahan dan tenang.?
b. Elakkan ego, refleksi terhadap pendapat sendiri.?
c. Ego seringkali mempengaruhi pendapat manusia.?
d. Fikirkan semula objektif kita berfikir, tujuhala dan kesan dari pendapat kita sendiri. ?
e. Elakkan dogmatik walaupun anda pasti pendapat anda betul.?
f. Walaupun pendapat kita betul, pendapat orang lain juga adalah baik dan patut diterima dan dipakai.?
g. Ada kemunginan kita tidak menerima pendapat betul orang lain kerana kita melihat dari persepsi yang
salah.?
?
  
   

    
?
a. Berfikir untuk memperoleh sesuatu yang baik, benar dan tepat.?
b. Berfikir bukan untuk menyatakan cara kita betul. ?
c. Tidak perlu untuk membahaskan tentang pendapat orang lain.?
?
º

  
 
     
?
a. Kenalpasti apakah titik fokus kita berfikir dan apakah yang ingin dicapai dari berfikir tadi. ?
b. Tentukan satu titik fokus sahaja. ?
c. Elakkan terhanyut / tergelincir / terbias dari masa ke masa, dari fasal ke fasal, dari pendapat ke
pendapat.?
?
{ 
 u 
'
  ( '
 ?
a. Bijak berfikir adalah juga mahir dalam pelbagai jenis berfikir. ?
b. Tahu bila dan bagaimana perlu guna pelbagai teknik berfikir. ?
?
½
     
?
a. Boleh meramal hasil berfkir dan kesan dari berfikir tadi. ?
b. Mampu mengenalpasti mengapa rumusan / keputusan dari berfikir tadi boleh dijayakan. ?
?
 '     
    
 ?
a. Perasaan dan emosi juga penting kerana banyak penyelesaian masalah juga melibatkan pihak lain /
manusia.?
b. Gunakan perasaan dan emosi di masa yang sesuai.?
c. Perasaan dan emosi digunakan di awal, ia akan mempengaruhi persepsi dan tindakan.?
?
     '   ?
a. Cari alternatif baru, penerokaan baru, persepsi baru, kemungkinan bertindak, pendelatan yang berlainan
dan pelbagai. ?
?
{  ?
a. Memikirkan semula senario sebenar secara terperinci. ?
b. Keluasan skop membantu menjana alternatif, berpindah dari idea ke idea, menghubung kait idea.?
c. Berundur menyusun semula langkah, memperbarui pendapat dan bertindak.?
?

 )   
 
   * 

      ?
a. Ambil semua idea. Ada kala idea yang baik bercampur dengan idea kurang baik.?
b. Idea yang baik boleh diperbaiki dan digunakan.?
c. Idea yang kurang baik boleh digabungkan dengan idea lain untuk menjadikan idea yang lebih baik.?
?
Ë
  
  
 ?
a. Pendapat / pilihan / tindakan ramai orang merupakan pendapat / pilihan / tindakan yang terbaik baru &
masih diketahui. ?
?
{
  )) 

  
?
a. Mungkin ada pendapat / pilihan / tindakan yang lebih baik dari persepsi lain pula. ?
b. Logik baru boleh muncul dari dogmatik lama. ?
?
  +    + ?
a. Apabila ada pendapat betul, semua pendapat lain seringkali dianggap salah. ?
b. Persepsi lahir dari maklumat berbeza, pengalaman berbeza, cara pandangan berbeza.?
c. Seseorang perlu peka pada pelbagai jenis persepsi yang berbeza.?
?
 
 

 ?
a. Bukan semua hasil berfikir menghasilkan tindakan. ?
b. Berfikir juga boleh menghasilkan pelan tindakikut, penyelesaian masalah, mereka bentuk, pilihan atau
keputusan yang diikuti?
dengan tindakan. ?
c. Tindakan mempunyai kesan dan akibat pada manusia, hidupan dan alam.?
?
 
       

?
a. Perkara yang kita lakukan adalah berdasarkan kepada pengalaman lalu.?
b. Masih ada cara lain untuk melakukan sesuatu yang belum kita ketahui, kita temui dan belum terlintas
dalam fikiran manusia. ?
?
{ 
  

     
 ?
a. Manusia boleh berkreatif apabila diberi peluang. ?
?
?
?
 
?
?
u


    
    
 
c   ?


  
   u&  
?
?
1. Pengulangan mempengaruhi minda.?
2. Dikongkong oleh pengamatan mata.?
3. Dikuasai niat dan kepentingan peribadi. ?
4. Pengalaman pertama memberi tanggapan untuk seterusnya.?
5. Mengutamakan kepentingan.?
6. Kuat dipengarui pengalaman peribadi.?
7. Cepat bertanggapan ekstrim.?
?
?
?
c    
?
?
Ë
  
(  
 ?
a. Silogisme ?
b. Silogisme bersyarat ?
c. Silogisme hipotetikal ?
?
 ?
?
     
J ?

?  ?  # ? c ?

Halim seorang pelajar yang


? Pelajar yang rajin akan berjaya ? Halim akan berjaya ?
rajin?

'rang alim memakai jubah dan Pak Haji memakai jubah dan Pak Haji adalah orang alim. ?
?
janggut? janggut?

?
   ?
?
Silogisme ialah argumen yang mengandungi dua premis yang menjadi syarat dan satu kesimpulan. Premis 1
menjadi syarat utama dan Premis 2 menjadi syarat kecil. Contoh : ?

?    ?  # 


? c ?
Kalau kamu masuk masuk Kamu sedang belajar di universiti,
? kamu akan berjaya.?
universiti,? maka kamu tentu akan berjaya. ?

Kalau Malaysia menggunakan Malaysia akan jadi negara Malaysia sekarang tidak
Bah.Inggeris,? maju.? menggunakan Bahasa Inggeris,
?
maka Malaysia tidak akan jadi
negara maju.?

??
J ?
Bintang jelita pujaan kita, Siti Norhaliza menggunakan sabun krim pelembab muka jenama Xiannasa. Anda
juga akan mengunakan krim pelembab muka jenama Xiannasa, maka anda akan jadi jelita seperti bintang
pujaan anda.?
?
  
?
?
Silogisme hipotetikal ialah silogisme yang mempunyai proposisi hipotesis yang terdapat anteseden dan
konsekuen di dalamnya. ?
Contoh :?

?  ?  ? c ?

? #? c


 ?
?
? Kalau? menangis? air mata mesti keluar ?

? Kalau? mahal? Itu tanda barangan baik.?

Pak Haji memakai jubah dan


? Kalau? hari akan hujan ?
janggut?

? Kalau? bukan hidup? tentu ia mati ?

??
J ?
a. Kalau berjaya di sekolah rendah, tentu akan berjaya ke universiti.?
b. Kalau mamalia ada paru-paru, tentu paus dan kelawar ada paru-paru.?
c. Kalau gempa bumi ada di Indonesia, tentu gempa bumi ada di Malaysia. ?
?
u

   

 
 ?
?
Merombak struktur pemikiran yang sedang dan sering digunakan. Ini bertujuan untuk menerbitkan idea baru. ?
Contoh : tongkat orang buta.?

?   ? 
?

? Dibuat daripada aluminium ? Dibuat daripada grafit ??

? Bentuk silinder panjang ? Pipih / segiempat / leper ? ?

? Boleh dilipat ? Boleh laras sorong masuk seperti arial radio / tripod kamera ? ?

? Warna krom ? Grafit / plastik jernih ? ?

Grafit jernih boleh dibubuh lampu dan berkelip-kelip / pancar


? Krom sadur berkilat ?
sinar ??

? Tiada asesori tambahan? Asesori bunyi signal menandakan halangan spt tembok,
longkang dll.?

? Tiada asesori kecemasan? Asesori kecemasan seperti kecurian, sesat dll.?

Tali supaya tidak terlepas dari Ada tali dan tambahan asesori bunyi peluit jika tercicir /
?
pegangan? kehilangan.?

? Berat ? Ringan dan boleh terapung di dalam air?

? Ketinggian yang piawai ? Mudah laras mengikut ketinggian pengguna.?

??
Pemikiran kritis lahir dari kreatif dan pengalaman. ?

? c ?  


   ?

? Arkitek maritim Amerika mengkaji


supaya pergerakan kapal lebih laju Arkitek dapat ilham dengan mengkaji pergerakan ikan lumba?
semasa di laut ?

? Pereka fesyen YSL ingin menjual


Mengubahsuai fesyen lama?
lebih banyak pakaian ?

? Mengurangkan serangan musuh


Membiakkan musuh semulajadi tikus seperti burung hantu ?
padi seperti tikus?

? Jurutera R&D ingin mencipta


bumbung yang boleh berubah warna
Mengkaji fenomena perubahan cicak kobeng?
dan membalik/menyerap haba
mengikut cuaca yang berubah-ubah ?

? Pakar penternakan ingin


menghasilkan baka lembu yang Mengahwinkan lembu dengan seladang.?
besar dan tahan penyakit?

?
?
?
   
?
??
1. Keluasan / tertentu.?
2. Tumpuan (projection).?
3. Mengarah ke arah penumpuan.?
4. Pengecaman dan muat tepat.?
5. Pergerakan dan alternatif.?
?
c )   ')   ?
?
½?
??
Bayangkan kita menemui seekor harimau yang baru wujud di dunia. Dari jauh kita nampak bentuk sahaja yang
jelas (keluasan / umum / tidak tepat / tidak khusus), semakin mendekat baharulah kita dapat mengenali rupa
sebenar haiwan itu ƛ berbulu halus, bertelinga kecil, berbulu pendek di telinga, berkuku dll. (terperinci / tepat /
khusus). Pemikir yang baik boleh mengenali sesuatu perkara dari umum kepada tepat dan juga sebaliknya dari
tepat kepada umum.?
?
J ?
?
Bentuk umum - ƠTolong dapatkan saya minumanơ (Bagaimanakah anda dapat memenuhi permintaannya
dengan tepat?).?
Bentuk terperinci - ƠTolong dapatkan saya minuman Milo panas tanpa ais.ơ?
?
J ?
?
a. Carikan beberapa cara untuk saya sangkutkan gambar hiasan ini ke dinding ruang tamu.?
b. Tolong lukiskan saya sekeping gambar lukisan.?
?
u) 
 
?
??
Tumpuan memberi maksud membayangkan, berimiginasi, membayang tampak sesuatu dalam minda. Ia
sebahagian asas dari pemikiran kerana kita tidak dapat memastikan setiap satu yang berlaku dalam kehidupan.
Kita cuma ingin melihat apa akan berlaku dan menumpukannya dalam minda kita. Tumpuan itu mungkin tidak
benar tetapi kita mendapat sedikit petunjuk darinya. ?
?
J ?
??
a. Apa akan terjadi sekiranya semua pengangkutan disediakan percuma ??
b. Apa akan terjadi sekiranya kutub utara mencair menjadi air ? ?
?
?
?
{ 
 ?
?
   
 '
 
 u    
% ?
??
1. Sebarang perkara yang menarik perhatian dan perasaan.?
2. Tabiat perhatian yang dibentuk melalui pengalaman dan amalan. ?
3. Tarikan dari satu butiran ke satu butiran.?
?
J ?
??
a. Tumpukan perhatian anda ke arah cara membuat reban ayam.?
b. Tumpukan perhatian anda kepada perbandingan dua set mesin pencuci kain ini.?
c. Fokuskan kepada penjajahan barat ke atas kerajaan timur dalam abad ke 19.?
d. Fokuskan kepada kaedah-kaedah mengatasi masalah buta huruf di kalangan pelajar.?
?
?
?
     ?
??
'tak menyimpan pola dan corak yang dibentuk dari pengalaman. Pola kita memakai baju membuat kita
memakai baju secara otomatis tanpa berfikir bagaimana langkah-langkah untuk memakai baju. Bagaimanapun
sebab untuk berfikir ialah untuk menyediakan corak-corak berfikir yang routine supaya kita dapat menjalani
kehidupan melalui corak-corak berfikir yang wujud tadi. ?
?
J ?
??
a. Langkah-langkah untuk berpakaian ??
b. Langkah-langkah untuk menyeberang jalan raya ??
c. Langkah-langkah untuk makan nasi ??
?
?
?
  
    ?
??
Pergerakan bermaksud bagaimana untuk ke hadapan dari titik ini. Ia mungkin sekali provokasi, di luar
pengalaman dan menongkah arus ilmu semasa. Pergerakan termasuklah integrasi, penggabungjalinan,
penyerapan, penyatuan. Ia sering dilihat sebagai igauan, mimpi, lamunan. Namun ia melahirkan alternatif. ?
?
J ?
??
a. Provokasi : kereta mempunyai tayar persegi empat.?
b. Provokasi : apakah alternatif yang ada ??
d. Provokasi : apa berikutnya ? ?
?
J   
 ?
??
† : Kelas kita ada 10 orang murid. Empat orang sakit kepala, berapa orang yang akan hadir ke
kelas ??
  : Enam orang, cikgu.?

: Kalau ada murid yang sakit kepala datang jugak ke sekolah, cikgu ? ?
?
?
?
c  (c 
 ?
??
½?
Pintar adalah kereta. ?
Bijaksana adalah pemandu.?
?
Pemandu yang cekap tidak menyebabkan kereta kemalangan. Dia boleh melajukan kereta setakat kemampuan
kereta itu sahaja.?
Alangkah baiknya kalau kereta itu memang kereta yang laju.?
?
Pintar adalah kereta.?
Bijaksana adalah pemandu.?
?
Kereta yang laju boleh cepat sampai ke destinasi. Ia juga akan paling lewat sampai sekiranya pemandunya
tidak cekap. Ia mungkin kemalangan kerana ketidakcekapan pemandunya.?
?
Kepintaran adalah berasaskan logik (ilmu). Ia menentukan kita boleh menjawab teka-teki dan menjawab
soalan peperiksaan. Ia boleh dipelajari. Kebijakasanaan boleh dipelajari dan dipupuk. Ia membaiki persepsi
kita. Manusia pintar mungkin tidak bijaksana. 'rang bijaksana mungkin tidak pintar. ?
?
 ,- 
 

?
ƒ(Secara mudahnya, ramai pelajar IQ tinggi mudah mengingat fakta serta berjaya dalam bidang akademik)?
?
1. 'rang mempunyai IQ tinggi (cerdas / intelek) tidak semestinya pandai berfikir tetapi mereka tidak pernah
diajar berfikir. ?
2. Mengambil satu sudut pandangan mengikut ilmu yang dipelajari ; dan kemudian mempertahankan
pandangan tersebut?
dengan menggunakan IQ / kepintaran / hujah mereka.?
3. Suka mempertahankan hujah berdasarkan kepintaran (diperoleh dengan ilmu pengetahuan) ; lalu mereka
merasa tidak ?
perlu meneroka sesuatu perkara dengan lebih luas dan mendalam.?
4. Berasa tidak kerlu mendengar pendapat lain yang bertentangan dengan ilmu (kepintaran) mereka?
5. Boleh jadi ego kerana ia suka pada yang betul (logik ilmu sahaja). ?
6. Suka Ơmengkritikơ pandangan orang lain atau memberi pendapat mengenai pandangan orang lain.?
7. Dilatih untuk tidak melakukan kesilapan / menjauhi kesilapan. Akan diberi celaan / pangkah / tiada
markah untuk sebarang?
kesalahan.?
8. Tidak berminat memberi jawapan yang spekulatif. Berminat untuk jawapan betul atau salah sahaja. ?
9. Takut membuat spekulasi kerana ada risiko untuk salah.?
10. Takut membuat kesilapan. ?
?
½   c   
?
?
Merancang ? Membanding dan membeza ?
Menyampaikan maklumat ? Mengecam corak / pola ?
Mendapat bukti ? Membuat sistesis ?
Berimiginasi ? Membuat induksi ?
Membuat konsentrasi ? Menginterpretasi ?
Membuat keputusan ? Membuat deduksi ?
Menjelaskan ? Menerangkan ?
Mengumpul maklumat ? Memberi sebab ?
Mempersembahkan maklumat ? Memberi alasan ?
Menyenaraikan ? Memberi akibat ?
Memberi idea baru ? Membuat inferens ?
Mengaitkan ? Menaakul ?
Mengenal pasti maklumat ? Membuat generalisasi ?
Menyusun maklumat ? Menyelesaikan masalah ?
Membahas ? Memberi pandangan ?
Mengkategorikan ? Menterjemahkan ?
Mengkelaskan ? Menghuraikan ?
Mengenal pasti idea utama ? Menilai ?
Mengecam falasi ? Menganalisis ?
Memerhati yang ganjil ? Membuat analogi ?
Bekerja ke belakang ? Membuat hipotesis ?
Meramal ? Mengkritik ?
Mengenal pasti andaian ? Menjustifikasikan ?
Menghubungkait ? Membuat kesimpulan ?
Mengenal pasti kecondongan ? Merumus ?
Menyusun atur maklumat ? CoRT 1 ?
Membuat pemerhatian yang tepat? CoRT 4?
?
½  
ccc?
?
1. Lembaran pengurusan lisan (LPL).?
2. Soalan dan penyoalan (SP).?
3. Mandala ingatan (MI). ?
4. Lembaran pengurusan grafik (LPG).?
5. CoRT 1 (Cognitive Research Trust).?
6. Peta Minda (PM). ?
?
{,  ?
J ?
?
1. Apakah perasaan anda bila melihat kemalangan ini ??
2. Siapa yang sering terlibat dalam kemalangan ? ?
3. Siapa yang menemui kemalangan itu ??
4. Bila kemalangan kerap berlaku ??
5. Bila kemalangan itu terjadi ??
6. Di mana kemalangan selalu berlaku ? ?
7. Di mana luka / parah ? ?
8. Di mana pemandu / penumpangnya di bawa ??
9. Bagaimana urutan peristiwa kemalangan itu berlaku ? ?
10. Bagaimana kemalangan itu boleh berlaku ??
11. Bagaimana kemalangan tersebut boleh dielakkan ??
12. Kenapa pengguna jalan raya semain cuai terutamanya menjelang cuti penggal persekolahan ??
13. Kenapa kemalangan itu terjadi ??
?
 
( ?

½
( ccc ? c   
?

Membanding dan membeza ? Menaakul, menganalisis, mengenal pasti persamaan dan perbezaan,
membuat kesimpulan. ?

Dramatik dan emosi ? Menganalisis, menilai, membuat kesimpulan ?

Rangka rujuk ? Memikir secara kreatif, mencapah, menganalisis, menilai , membuat


kesimpulan ?

Misteri / masalah ? Menyelesaikan masalah, membuat kesimpulan ?

Kontrovesi / perbahasan / Menganalisis, membezakan fakta dengan andaian.?


pertikaian ?

?
c   
?
?
  
     ?
(a) 'perasi kognitif :?
Kemahiran berfikir yang biasa dilakukan. ?
Contoh : Membanding dan membezakan?
?
(b) 'perasi meta - kognitif :?
Memikir tentang fikiran. ?
Contoh : Semasa membanding dan membezakan, kita memikir tentang jenis kemahiran berfikir yang
digunakan.?
?
J  
 

 ?
1. Apakah persamaan dan perbezaan di antara ƦƦƦ... dengan ƦƦ.Ʀ.??
2. Bagaimanakah kita boleh mengelas-kan / mengkategorikan ƦƦƦƦƦ??
3. Apakah idea-idea utama dalam Ʀ.??
4. Bagaimanakah anda tahu ƦƦƦ..??
5. Mengapakah anda memilih ƦƦƦ??
6. Apakah bukti untuk menyokong kesimpulan anda ??
7. Mengapakah ƦƦƦƦƦ. berlaku ??
8. Apakah interpretasi yang boleh dibuat mengenai ƦƦƦƦƦƦƦ..??
?
J  
 

   ?
1. Sekiranya ƦƦ..(syarat) ini diubah, apakah akan terjadi ? ?
2. Apakah ramalan / rumusan / kesimpulan yang boleh dibuat mengenai ƦƦƦƦƦ..ƦƦƦ.ƦƦ? ?
3. Apakah idea / pilihan / dsb yang lain / baru untuk ƦƦƦƦƦƦƦƦ.Ʀ...? ?
4. Apakah perhubungan / perkaitan di antara ƦƦƦ dengan ƦƦƦƦƦ..??
5. Apakah pola / corak yang dapat dilihat mengenai ƦƦƦƦƦƦƦƦ??
6. Apakah pendapat anda tentang Ʀ.??
7. Apakah generalisasi / hipotesis yang boleh dibuat berdasarkan kepada ƦƦƦƦƦƦƦƦƦƦƦƦƦƦƦ. ??
?
J  
  
 ?
1. Apakah pilihan-pilihan / alternatif yang mungkin ƦƦƦƦ..? ?
2. Apakah akibat sesuatu pilihan Ʀ.Ʀ??
3. Apakah kriteria-kriteria untuk membuat keputusan untuk ƦƦ..Ʀ??
4. Pilihan yang manakah yang terbaik berdasarkan kepada kriteria ƦƦ...??
?
J  
   
?
1. Apakah sebenarnya yang menyebabkan (masalah) ƦƦƦ...itu berlaku ??
2. Apakah cara-cara yang mungkin untuk menyelesaikan (masalah) ƦƦƦƦƦ itu ??
3. Cara penyelesaian manakah yang terbaik untuk menyelesaikan (masalah) ƦƦƦƦ...itu. Mengapa ??
4. Apakah kesan-kesan bagi setiap cara penyelesaian yang telah dilaksanakan ??
5. Apakah andaian kesan yang terjadi jika mana-mana satu cara penyelesaian itu dilaksanakan ? ?
?
?
?
  ?
Contoh :?
Sudin pukul kucing.?
Shaari bermain dengan kucing.?
Cuba bandingkan.?
??
 *
  ?
1. Sudin pukul apa ??
2. Shaari bermain dengan siapa ??
3. Apakah haiwan itu ??
??
 * ?
1. Apa berlaku bila kucing kena pukul ? (Kemahiran meramal). ?
2. Bandingkan watak Sudin dengan Shaari (Kemahiran membanding).?
3. Kenapa Sudin memukul kucing ? (Kemahiran memberi sebab).?
?
?
?
Ë
 ?
?
Ë
  
   

*
   ?
Perkara (P) merujuk kepada idea, isu, tajuk, tema, peristiwa atau teks. ?
Individu (I) merujuk kepada individu yang terlibat. ?
Luar individu (LI) merujuk kepada masyarakat, kawasan, daerah, negeri, negara dan luar negara.?
?
J Ë
,Ë, 
'('(?
P - Namakan lima jenis buah-buahan tempatan tanpa musim.?
I - Pada pendapat anda, buah- buah apakah yang mempunyai potensi untuk diekspot secara besar -
besaran ??
LI - Apakah buah-buahan tempatan yang menjadi kegemaran orang-orang Jepun ? Apakah peluang terhadap
industri buah-?
buahan di Malaysia ? ?
??
†Ë
,Ë, 
'('(?
Lingkaran soalan dapat digabungkan menjadi soalan-soalan yang dapat meningkatkan soalan berfikir.?
??
1 = Perkara. ?
2 = Individu. ?
3 = Luar individu. ?
4 = Perkara + individu. ?
5 = Individu + luar individu. ?
6 = Perkara + luar individu. ?
7 = Perkara + individu + luar individu. ?
?
J Ë
., 
.(?
??
Pada pendapat anda (I) , bagaimanakah industri buah-buahan tempatan (P) dapat dimajukan ??
Contoh gabungan Lingkaran soalan I+LI (Individu dan luar individu). ?
Pada pendapat anda (I) , mengapakah kerajaan Malaysia tidak menggalakkan rakyatnya membeli durian dari
Negara Thai (LI) ? ?
?
J Ë
.Ë, 
.(?
??
Apakah perbezaan antara buah-buahan tempatan (P) dengan buah-buahan dari luar negara (LI) ? ?
Contoh gabungan Lingkaran soalan P+I+LI (Perkara + individu + luar individu). ?
Buah-buahan tempatan lebih lazat dan berkhasiat (P) berbanding buah-buahan negara bukan tropika (LI) .
Adakah anda (I) bersetuju ?
dengan pendapat ini ? Beri alasan anda.?
?
?
?
   ?
?
c  
  

' 

 
 

?
 
 ?
?
1. mengenalpasti / mentafsir masalah. ?
2. mencari cara-cara penyelesaian.?
3. memilih cara penyelesaian yang terbaik. ?
4. melaksana cara penyelesaian yang terpilih.?
5. memeriksa kesan penyelesaian.?
?
?
?
{  
 . ?
?
c  
 
  

 
 ?
?
1. Menjana pilihan-pilihan.?
Melibatkan kemahiran berfikir secara kreatif untuk menghasilkan pilihan - pilihan alternatif. ?
?
2. Menentukan akibat sesuatu pilihan.?
Melibatkan kemahiran menentukan akibat sebagai satu pilihan.?
?
3. Memilih pilihan terbaik berdasarkan kepada kriteria. ?
Melibatkan kemahiran menetukan kriteria, keutamaan kriteria, menilai pilihan-pilihan dan membuat
pilihan terbaik. ?
?
?
?
 {?
?
c ?
1. Mengambil nota.?
2. Simpanan nota ringkas.?
3. Memanggil maklumat. ?
4. Mengembangkan isi.?
5. Menyelesaikan masalah. ?
?
 {{{
?
Peta Minda disesuaikan / mempunyai perkaitan rapat dari bentuk saraf otak manusia. Kebetulan ia juga boleh
dikaitkan dengan ?
bentuk dan kekukuhan akar tumbuhan.?
?
Peta Minda digunakan bagi menjana idea dalam operasi pemikiran kreatif. Ia boleh digunakan mengikut
kesesuaian. Guru dan pelajar ?
boleh membuat Peta Minda mengikut aktiviti yang dijalankan. ?
?
Peta Minda yang dihasilkan adalah penting mengikut kefahaman pembuatnya sendiri kerana ia dibuat
berdasarkan kefahaman, cara ?
mengingat dan cara mengolah yang amat tersendiri dan bersifat individu. ?
?
½   
 {?
1. Pengkelasan (PM1)?
2. Rantai urutan (PM2)?
3. Kitaran (PM3)?
4. Kitaran (berpusat) (PM4)?
5. Tangga hiraki (PM5)?
6. Pohon fikiran (PM6)?
7. Pengkelasan (berpusat) (PM7)?
?
?
?
   {?
?
?
1. Pen / pensel berwarna.?
2. Kertas kosong (warna putih adalah dicadangkan), saiz sesuai (saiz kertas lukisan adalah dianggap baik). ?
?
  ?
a. Kenalpasti konsep / idea utama.?
b. Bina dengan pantas.?
c. Bina dengan riang dan positif.?
d. Penggunaan muzik lembut mempercepat tercetusnya idea tambahan.?
e. Dalam keadaan selesa & tenang. ?
f. Bina yang unik. Cuba rangsang kreativiti sendiri.?
?
   {# ?
?
Ë

  {?
1. Tulis tajuk utama di tengah-tengah kertas.?
2. Kurungkan tajuk utama dengan menggunakan bentuk, simbol atau gambar yang sesuai.?
3. Bentuk cabang-cabang kasar dari tajuk utama ƛ satu cabang untuk satu isi utama.?
4. Tulis dengan huruf besar kata kunci atas tiap cabang.?
5. Lakar cabang-cabang kecil yang halus sedikit dari cabang utama. Tuliskan maklumat tambahan. ?
6. Gunakan gambar, lambang atau simbol untuk menjelaskan butiran.?
7. Lakarkan lagi cabang-cabang yang lebih kecil dan halus sedikit dari cabang tambahan. Tuliskan maklumat
tambahan.?
?
?
?
    {.?
?
    
 
 {  
 ?
1. Saiz semakin mengecil dari isi utama ke semua isi tambahan berikutnya. ?
2. Cabang semakin mengecil dari cabang utama ke semua cabang-cabang tambahan berikutnya.?
3. Gunakan lambang yang sesuai dengan diri, minat, persekitaran dan sejarah kita. ?
4. Gunakan anak panah / warna untuk menunjukkan perkaitan antara isi-isi atau cabang-cabang.?
5. Gunakan nombor jika perlu untuk menentukan keutamaan.?
?
Ë  Ë?
??
Lembaran Pengurusan Lisan boleh digunakan sebagai panduan menjalankan kemahiran berfikir mengikut
kemahiran-kemahiran yang ?
tertentu.?
?
J ?
c    
?
a. Apakah masalahnya ? ?
b. Apakah masalah utama dan masalah sampingan ??
c. Bagaimana cara meneyelesaikan masalah utama dan masalah sampingan ??
d. Apakah cara penyelesaian yang terbaik ? ?
e. Apakah cara penyelesaian itu berkesan selepas dilaksanakan ??
?
?
?
Ë  ËËË{ 
?
1. Kenal pasti ciri-ciri umum sekumpulan item. ?
2. Beri nama kepada kumpulan item itu.?
3. Kenal pasti ciri - ciri lain. ?
4. Masukkan ciri - ciri yang sama ke dalam kumpulan yang lebih kecil. ?
5. Ulangi langkah - langkah di atas sehingga semua item dapat dikumpulkan dalam satu kumpulan. ?
?
Ë  ËËË#{ ?
1. Perhatikan item yang dibandingkan.?
2. Kenal pasti satu daripada ciri-ciri itu.?
3. Tentukan sama ada item lain mempunyai ciri yang sama. ?
4. Nyatakan ciri-ciri yang sama dan berbeza.?
5. Membuat kesimpulan.?
?
Ë  ËËË%{   ?
1. Tentukan jenis susunan untuk digunakan sama ada mengikut nilai, abjad, saiz, corak atau masa.?
2. Ambil satu item sebagai asas. ?
3. Ambil item yang lain dan susunkan secara menaik atau menurun berdasarkan jenis susunan yang
ditentukan.?
4. Semak semula susunan tersebut.?
?
Ë  ËËË {  
 
 ?
1. Tentukan matlamat.?
2. Ambil satu item sebagai asas. ?
3. Ambil item yang lain dan bandingkan dengan item asas sama ada lebih dekat dengan matlamat. ?
4. Jika lebih dekat dengan matlamat, letakkan di atas sebagai item asas. Jika tidak letakkan di bawah. ?
5. Ulangi langkah-langkah di atas bagi item yang lain satu demi satu. ?
6. Membuat kesimpulan.?
?
Ë  ËËË/{   
 ?
1. Kumpulkan maklumat?
2. Tentukan pola maklumat?
3. Buat keputusan ?
?
Ë  ËËË0{ ?
1. Perhatikan atau kumpulkan maklumat.?
2. Tentukan corak atau pola yang terdapat dalam kumpulan maklumat.?
3. Buat jangkaan yang paling sesuai.?
?
Ë  ËËË&{  
 ?
1. Apakah kemungkinan sesuatu kejadian itu berlaku ??
2. Apakah bukti-bukti yang kemungkinan itu berlaku ??
3. Nyatakan perincian bukti yang dikenalpasti.?
4. Bukti yang manakah paling nyata (jika ada). ?
?
Ë  ËËË1{  
 ?
1. Perhatikan sesuatu situasi.?
2. Nyatakan mengapa situasi sedekian terjadi.?
3. Berikan satu jawapan yang rasional sebagai andaian.?
4. Semak semula sama ada andaian tersebut boleh diuji atau tidak. ?
?
Ë  ËËË2{     ?
1. Perhatikan sesuatu situasi.?
2. Nyatakan sebab situasi sedemikian terjadi. ?
3. Semak alasan sama ada berasaskan pendapat atau pertimbangan.?
4. Cari alasan lain.?
?
Ë  ËËË!{   ?
1. Tetapkan tajuk perbincangan.?
2. Senaraikan semua idea yang dikemukakan.?
3. Renung kembali idea yang dikemukakan.?
4. Tambah lagi idea jika ada. ?
5. Hubungkait idea yang telah disambungkan.?
?
Ë  ËËË{    ?
1. Bayangkan matlamat tertentu.?
2. Pilih atau tetapkan titik permulaan secara mental. ?
3. Bayangkan langkah semi langkah yang berlaku ke arah matlamat.?
4. Lihat keseluruhan gambaran.?
?
Ë  ËËË#{  ?
1. Bandingkan dua item / perkara yang tidak sama. ?
2. Cari sifat-sifat yang sama yang boleh dihubungkaitkan.?
3. Nyakan hubungkait sebagai metafora.?
?
Ë  ËËË%   ?
1. Apakah masalahnya ??
2. Apakah masalah utama dan apakah masalah sampingan ??
3. Bagaimana cara untuk mengatasi masalah ??
- Masalah utama.?
- Maslah sampingan.?
4. Apakah cara penyelesaian yang terbaik ??
5. Adakah cara penyelesaian itu berkesan selepas dilaksanakan ??
?
Ë  ËËË {  
  ?
1. Kenalpasti alternatif-alternatif yang boleh diambil bagi membuat keputusan. ?
2. Apakah kesan/akibat dijangka timbul apabila alternatif dilaksanakan, sama ada baik atau buruk. ?
3. Nyatakan pilihan yang terbaik.?
4. Apakah kriteria utama pilihan tersebut dibuat ? ?
5. Apakah keputusan terbaik bagi memenuhi matlamat.?
?
?
?
Ë   
ˆ ?
?
Ë  † 

 
 '    

  
   ) )
½ ˆ?
1. Membanding dan membeza.?
2. Mengkelaskan.?
3. Membuat urutan.?
4. Menyusun mengikut keutamaan.?
5. Membuat ramalan.?
6. Menerangkan sebab.?
7. Mengusul periksa andaian.?
8. Membuat inferens.?
9. Mentafsir maklumat. ?
10. Membuat gambaran mental.?
11. Membuat analogi. ?
12. Membuat keputusan.?
?
?
?
J$uJ ( $   u  ?
?
u   J$uJ ( $   u     ^D3 
J$u?

  

u 
0  
 ! ?
CoRT 1 ƛ Keluasan (memperluaskan persepsi).?
CoRT 2 - 'rganisasi.?
CoRT 3 - Interaksi. ?
CoRT 4 ƛ Kreativiti (memperluas pemikiran lateral dan kreatif). ?
CoRT 5 ƛ Maklumat dan rasa.?
CoRT 6 ƛ Tindakan.?
?
 J$u ?
?
J$u 
%?
1. logik dan persepsi ?
- CAF?
- APC?
2. nilai ?
- 'PV?
- C&S?
- PMI?
3. fokus dan punca?
- AG'?
- FIP?
?
?
?
J$uJ ( $   u ?
?
Mengandungi alat persepsi untuk membawa ke arah pengamatan. Setiap alat CoRT1 diberi nama berasaskan
singkatan frasa. Ia ?
mempunyai kegunaan untuk untuk melahirkan persepsi dan mudah dipelajari / digunakan.?
??
1. Plus, Minus, Interesting (Baik, tidak baik, menarik). ?
2. Consider all factors (Mengambil kira semua faktor). ?
3. Consequences and sequel (Meramalkan sebab dan akibat).?
4. Aims, Goals and 'bjectives (Tujuan, matlamat dan objektif). ?
5. First, Important Priorities (Memberikan keutamaan kepada yang terpenting).?
6. 'ther Peoples View (Pandangan orang lain).?
7. Alternatives, Possiblities and Choices (Pelbagai pilihan, kemungkinan). ?
?
?
?
J$u4
  ?
º

 
?

J$u? c ? J 


  ?

{, ? Untuk menangani idea dari segi kelebihan, Membantu ibu di rumah. Bincangkan ?
kekurangan dan keistimewaan ?

J½º ? Mengambil kira semua faktor yang terlibat ? Apakah faktor-faktor yang menyebabkan
pekerja asing datang ke Malaysia ? ?

J4 ? Meramalkan kesan dan akibat yang berturutan? Apakah kesan yang timbul jika siaran televisyen
24 jam dilaksanakan ??
½† ? Tujuan, matlamat dan objektif ? Apakah tujuan dan matlamat maharaja Hirohito
menjadikan sebuah negara moden ??

º, ? Memberi keutamaan kepada yang terpenting? Apakah perkara yang perlu diberi keutamaan
oleh Raja Mongkut dalam pemodenan kerajaan
Siam ??

5 ? Mendapatkan pandangan orang lain? Pak Sako dilabel sebagai penghasut rakyat oleh
Kerajaan British di Malaya. Apakah pandangan
anda ??

½ ? Pilihan-pilihan dan kemungkinan ? Senaraikan kemungkinan kekangan dalam


pembinaan industri otomobil di Malaysia dan
pilihan-pilihan yang ada dalam mengatasi
kekangan ƛ kekangan itu?

?
J$u4 
  ?
º
   
?

J$u? c ? J 


  ?

{, ? Pilih lembaran pengurusan grafik yang sesuai


Untuk menangani idea dari segi kelebihan,
untuk melihat masalah itu dari pelbagai
kekurangan dan keistimewaan ?
perspektif. ?

J½º ? Mengambil kira semua faktor yang terlibat ? Apakah faktor-faktor yang menyebabkan kita
tidak bermotivasi untuk mencapai
kecemerlangan akademik ??

J4 ? Meramalkan kesan dan akibat yang berturutan? Apakah kesan yang timbul jika saya memilih
untuk menghafal berbanding dengan
memahamkan fakta- fakta penting dalam tajuk
hakisan dan luluhawa ? ?

½† ? Tujuan, matlamat dan objektif ? Apakah objektif saya semasa belajar teknik-
teknik belajar yang betul ? ?

º, ? Memberi keutamaan kepada yang terpenting? Apakah perkara yang perlu diberi keutamaan
dalam menyelesaikan kekangan masa belajar di
rumah ??

5 ? Mendapatkan pandangan orang lain? Apakah pendapat anda cara penyelesaian
masalah saya ini berkesan selepas dilaksanakan
??

½ ? Pilihan-pilihan dan kemungkinan ? Apakah pilihan yang ada untuk saya membaiki
kelemahan saya dalam pelajaran ??

?
J$u4 
  ?
º
 
 ?

J$u? c ? J 


  ?

{, ? Untuk menangani idea dari segi kelebihan, Malaysia melaksana program gunasama basikal
kekurangan dan keistimewaan Malaysia secara percuma dan dimiliki kerajaan. Anda
melaksana program gunasama basikal secara mengguna basikal dan meninggalkannya untuk
percuma dan dimiliki kerajaan. ? digunakan oleh orang lain pula. ?

J½º ? Mengambil kira semua faktor yang terlibat ? Keluarga anda meilih satu tempat untuk
berkelah. Apakah faktor-faktor yang perlu
diambil kira untuk pergi ke percutian tersebut ? ?

J4 ? Meramalkan kesan dan akibat yang berturutan? Beberapa negara menggunakan tol untuk
lebuhraya. Apakah alternatif lain kepada
pengguna untuk menjelaskan bayaran selain
dari tol yang digunakan ??

½† ? Tujuan, matlamat dan objektif ? Apakah objektif saya semasa belajar teknik-
teknik belajar yang betul ? ?

º, ? Memberi keutamaan kepada yang terpenting? Apakah perkara yang perlu diberi keutamaan
dalam menyelesaikan kekangan masa belajar di
rumah ??

5 ? Mendapatkan pandangan orang lain ? Apakah pendapat anda cara penyelesaian
masalah saya ini berkesan selepas dilaksanakan
??

½ ? Pilihan-pilihan dan kemungkinan ? Apakah pilihan yang ada untuk saya membaiki
kelemahan saya dalam pelajaran ??
?
?
?
?
 J$u 4 ?
?
5?
?
J   5 4?
?
Matapelajaran : Bahasa Melayu / Bahasa Inggeris / Geografi / Kajian Tempatan ?
Kaedah : Lakonan ?
Isu : Pak Mat telah menemui seekor anak dugong yang baru dilahirkan dan sesat di dalam laut. Ibu
dugong itu?
tidak ditemui. 'leh kerana belas kasihan dan bimbing anak dugong itu akan mati kerana tidak
tahu mencari?
makan sendiri dan serangan pemangsa lain di laut, Pak Mat memeliharanya dan diberi nama
Si Tenang.?
Bagaimanapun Pak Mat terpaksa melepaskannya ke laut kerana undang - undang negara.?
Pelakon : Pak Mat, isteri Pak Mat, pegawai daerah, pegawai perhililitan, pegawai perikanan,
pelancong, penduduk?
kampung, jurukamera, wartawan, dll.?
Panduan : Apabila murid / pelajar melakonkan, dialog-dialog yang diucapkan merupakan pendapat orang
lain.?
?
?
?
{,?
?
J  {, 4?
?
Matapelajaran : Bahasa Melayu / Bahasa Inggeris / Geografi / Kajian Tempatan / Sains Sosial / SRT ?
Kaedah : Sumbangsaran?
Isu : Bandaraya Kuala Lumpur merupakan sebuah bandaraya yang terkenal dengan sampah-
sarapnya. Ramai?
penduduk, kakitangan wam dan terutamanya penduduk kawasan setinggan membuang
sampah ke dalam sungai.?
Panduan : Murid / pelajar akan membincangkannya dalam kumpulan masing-masing. Mereka mencari
ikhtiar bagaimana ?
untuk menangani isu ini. Satu kaedah yang ditemui akan disumbangsarankan . Cari perkara
baik, buruk dan ?
menarik daripada kaedah yang dipilih tadi.?
?
?
?
J½º?
?
J  J½º 4?
?
Matapelajaran : Bahasa Melayu / Bahasa Inggeris / Geografi / Kajian Tempatan / Sains ?
Kaedah : Permainan kecil ?
Isu : Sebuah kemalangan telah berlaku. Saksi tunggal dalam kemalangan itu adalah seorang muda
yang cuma tahu ?
menggunakan dua perkataan iaitu Ơyaƞ dan Ɲtidakƞ . Maklumat lanjut terpaksa dicari sendiri
oleh murid /?
pelajar lain. Murid / pelajar lain perlulah bertanya dan menyiasat daripada saksi tadi. ?
Panduan : Seorang murid / pelajar (juga dibantu oleh guru) akan mencatat semua pertanyaan yang
diajukan. ?
Semua soalan berkaitan dengan faktor-faktor kemalangan yang diterbitkan oleh setiap murid
/ pelajar yang ?
bertanya tadi adalah faktor-faktor penting dalam mana-mana kemalangan lain di seluruh
negara. Soalan - ?
soalan yang dikumpulkan dan dicatatkan ini akan dibentangkan semula kepada murid / pelajar
selepas?
permainan ini selesai. ?
?
?
?
½J ?
?
J  ½J 4?
?
Matapelajaran : Bahasa Melayu / Bahasa Inggeris / Geografi / Kajian Tempatan / Kemahiran Hidup ?
Kaedah : Lakonan ?
Isu : Pak Mat telah menemui seekor anak dugong yang baru dilahirkan dan sesat di dalam laut. Ibu
dugong itu tidak?
ditemui. 'leh kerana belas kasihan dan bimbing anak dugong itu akan mati kerana tidak tahu
mencari makan?
sendiri dan serangan pemangsa lain di laut, Pak Mat memeliharanya dan diberi nama Si
Tenang.?
Bagaimanapun Pak Mat terpaksa melepaskannya ke laut kerana undang - undang negara.?
Pelakon : Pak Mat, isteri Pak Mat, pegawai daerah, pegawai perhililitan, pegawai perikanan,
pelancong, penduduk?
kampung, jurukamera, wartawan, dll.?
Panduan : Apabila murid / pelajar melakonkan, dialog-dialog yang diucapkan merupakan pendapat orang
lain.?
?
?
?
º,?
?
J  º, 4?
?
Matapelajaran : Ekonomi Rumah Tangga / Bahasa Melayu / Bahasa Inggeris?
Kaedah : Amali / simulasi ?
Isu : Sebuah keluarga ingin memasak sejenis makanan yang tidak pernah mereka masak sendiri.
Mereka?
ingin mencuba memasaknya sendiri. Mereka menggunakan resepi yang ada dalam simpanan
mereka sebagai?
rujukan bagi menyediakan makanan tersebut.?
Bahan : buku masakan / resepi masakan ?
Panduan : FIP disebatikan dalam pengajaran mengikut kesesuaian kaedah dan kebolehan murid / pelajar
- pelajar.
?
?
?
½J?
?
J  ½J 4?
?
Matapelajaran : Geografi / Bahasa Melayu / Bahasa Inggeris / Kajian Tempatan ?
Kaedah : Mencari maklumat / inkuiri penemuan / kemahiran belajar ?
Isu : Malaysia yang terlalu maju dalam perindustrian tidak mencukupi sumber tenaga. Bagi
mendapatkan sumber?
tenaga yang mampu menggerakkan industri dan tanggung jawab sosialnya, kerajaan terpaksa
mencari dan?
mendapatkan sumber tenaga bagi tujuan tersebut.?
Pendekatan : Penggunaan perpustakaan, bahan buku rujukan dan bukan buku, borang Lembaran
Pengurusan Grafik dll. ?
Kaedah : Murid - murid dan pelajar diberi peluang untuk mencari maklumat dari perpustakaan,
menggunakan?
kemahiran penggunaan perpustakaan, kemahiran mencari dan mengendali maklumat,
kemahiran belajar ;?
juga inkuiri penemuan .?
?
?
?
J4 ?
?
J  J4  4?
?
Matapelajaran : Bahasa Melayu / Bahasa Inggeris?
Kaedah : Konsentrasi?
Bahan : Radio perakam, pita rakaman (muzik lembut, instrumental) ?
Isu : Suatu kebakaran telah berlaku. Banyak insiden / episod dapat diperhatikan. ?
Pendekatan : Murid-murid / pelajar akan melalui proses konsentrasi, membuat catatan atau pelbagai
pendekatan lain yang?
difikirkan lebih sesuai. ?
?
?
?
 ?
?
ƠƦƦ.perlu segera habis sukatan.ơ ?
ƠƦƦ peperiksaan lebih penting.ơ ?
ƠƦ.. .semua pihak bertanya tentang kejayaan dalam peperiksaan.ơ?
ƠƦ....pelajar terpaksa disuapkan ( diberikan ) sebanyak mungkin maklumat.ơ ?
ƠƦƦ.pelajar kurang persediaan.ơ ?
ƠƦƦ.cukuplah sekadar yang ada.ơ?
ƠƦƦ.terlalu banyak kekangan / masalah.ơ ?
Ơ.......malas nak berfikir bagaimana nak rancang KBKK.ơ ?
?
c  
 6?
?
Sebilangan orang belajar seumur hidupnya dan bila mereka meninggal mereka telah belajar semua perkara
kecuali untuk?
memikir ?
- Domerque - ?
?
Pemikiran tidak boleh mengganti-kan maklumat (ilmu), dan maklu-mat tidak boleh menggantikan pemikiran.
Kedua - duanya?
diperlukan untuk perkembangan intelek.?
- Edward de Bono -?
?
{ 
  
6?
?
ƠƦ..mewujudkan insan yang seimbang dan harmonis dari segi intelek, rohani, jasmani, Ʀ.ơ ?
- Falsafah Pendidikan Negara -?
?
ƠƦ..mengembangkan dan meningkatkan lagi daya intelek serta pemikiran yang rasional, kritis dan kreatif Ʀ.ơ ?
- Objektif KBSM -?
?
ƠƦ..untuk mencapai hasrat Wawasan Ʀ..ơ ?
- Wawasan 2020 - ?
?
?
   
ccc{   c
?
?
1. Gunakan pendekatan yang mudah dan menarik?
?

2. Gunakan pelabagai kaedah. Ini termasuk :?


- permainan,?
- simulasi?
- lakonan ?
- mimik ?
- monolog?
- dialog ?
- nyanyian.?
?
½
  
    ccc46 ?
1. Pendekatan bersepadu ƛ penggunaan ƒMenu PSS?
2. Penggunaan Bahan Bantu Mengajar (BBM)?
3. Aktiviti seronok & menarik ?
4. Kaedah yang mengembangkan intelek ?
5. Persediaan murid dan guru ?
?
½
 ccc46 ?
1. Mengembangkan isi pelajaran ?
2. Merangsang aktiviti guru dan murid ?
?
 { 
 
ccc ?
- mudah dibina, mudah diguna, mudah disimpan, mudah alih.?
- maklumatnya jelas ?
- kesepaduan BBM dan alat KBKK?
- menjurus kepada objektif pengajaran dan pembelajaran ?
- murah, tahan dan menarik ?
- selamat BBM, selamat pengguna ?
?
?
?
c   
  
?
?
          
 
?
- menentukan maklumat, skop, jenis dan sumber?
- mencari maklumat ?
- menggunakan maklumat, kemahiran dan teknik belajar, kaedah, teknologi?
- mencatat maklumat ?
- melapor maklumat, berkomunikasi ?
- menilai stategi, kemahiran, pengalaman dan kepuasan. ?
?
   ccc ?
?
  

?
- Mudah dan seronok?
- Jelas dengan apa yang sedang dilakukan?
?
#D

?
- Kekaburan?
- Menggunakan masa latihan yang terlalu panjang?
- Kaitan dengan fokus yang sedang dibuat?
??
%†

 ?
- Beralih ke Kem. Berfikir yang lain walaupun yang sedang dijalankan itu menarik dan
memberangsangkan?
- Bebas, fikiran dibuka dan terbuka?
??
^ ?
- Masa tepat dan cepat?
- Fokus tajuk sahaja supaya tidak terbias.?
?
J 
     
!{ 
?
^ ½?
??
A : Kucing.?
B : Keluarga kucing di dalam hutan. ?
A : Keluarga kucing di dalam hutan adalah harimau. Harimau semakin pupus. Bagaimana untuk mengekalkan
spesis ini ??
B : Harimau diburu oleh pemburu. Bagaimana kalau memburu harimau diharamkan. Taman Rimba Rimau
diwujudkan.?
A : Menariknya, tiada lagi pembunuhan harimau. Buruknya, harimau dari Taman Rimba Rimau mungkin
mengancam manusia?
dan ternakan. Menariknya, pastikah semua harimau tidak akan keluar dari Taman Rimba Rimau ??
B : Terdapat harimau dari Taman Rimba Rimau membunuh manusia.?
A : Kalau ingin tambahan populasi harimau, kita perlu menternak harimau dan kemudian melepaskannya ke
dalam hutan.?
B : Menariknya, kita boleh menternak harimau yang bermutu sahaja. Buruknya, bilangan populasinya
membiak perlahan.?
Menariknya, harimau ternakan boleh dilatih supaya menjauhi manusia sebelum dilepaskan semula ke
dalam hutan.?
A : Harimau betina boleh ditangkap, diberi suntikan hormon penyubur dan kemudian dilepaskan semula. Ini
menambahkan?
pesat populasi pembiakannya.?
?
?
?
 ?
?
1. Edward de Bono, ƝTeach yourChild How To Thinkƞ, Penguins Books?
2. Ainon Mohd dan Abdullah Hassan, Pemikiran Logikal dan Kritikal, Kuala lumpur : Utusan Publications ?
3. Edward de Bono, ƝTeach Yourself To Thinkƞ , London : Viking, 1995.?
?
^ 
 '?
?
Nuradzian bin Nashrud-din ?
Penyelaras, Pusat Kegiatan Guru Kawasan Tanjung Ipoh.?
Negeri Sembilan Darul Khusus?
å  ?

Definisi dan tujuan kemahiran berfikir ?

Kesilapan dalam berfikir ?

Perbezaan otak dan minda ?

Jenis-jenis kemahiran berfikir ?

Jenis bahan yang digunakan ?

Bagaimana KBKK diajar ?

Ciri-ciri pemikir yang bijak?

?
?

1. 0u  
?

- setiap orang berfikir

- tidak perlu diajar seperti berjalan

- mengapa perlu belajar/mengajar berfikir ?

À tidak berfikir seperti mana yg sepatutnya


À tidak membuat keputusan yang baik dan selesaikan masalah

- Dalam Falsafah Pendidikan Negara :

À perkembangan daya intelek individu diberi penekanan bersama -sama


dengan perkembangan rohani, emosi dan jasmani.

- memastikan kemahiran berfikir dikuasai oleh pelajar, maka objektif penguasaan


kemahiran berfikir telah didokumentasikan dalam kurikulum sekolah

- Dalam KBSR :

À antara objektif - membolehkan pelajar menguasai KB, dan


mengembangkan bakat serta kreativiti
- Dalam KBSM :

À mengembang dan meningkatkan daya intelek, serta pemikiran


rasional, kritis dan kreatif.

- Dalam usaha meningkatkan kualiti pendidikan, beberapa perubahan dilaksanakan


oleh KPM, antaranya Sekolah Bestari

- KB adalah elemen utama dalam kurikulum SB

- diajar merentasi kurikulum

- dengan harapan :

’ kualiti pemikiran murid meningkat


’ membuat keputusan dengan tepat
’ menghasilkan idea yang bernas, pendapat yang jitu dan pandangan yg kritis
dan kreatif
’ dapat membeza baik dan buruk
’ menghadapi cabaran terkini

2.0 ^  u   ?

" Pemikiran ialah proses menggunakan minda untuk mencari makna dan
pemahaman terhadap sesuatu, menerokai pelbagai kemungkinan idea dan
ciptaan dan membuat pertimbangan ya ng wajar, bagi membuat keputusan
dan menyelesaikan masalah dan seterusnya membuat refleksi dan
metakognitif terhadap proses yang dialami. " ?
?

3. 0u ?

’ mendapat latihan berfikir secara kritis dan kreatif untuk membuat keputusan
dan menyelesaikan masalah dengan bijak
’ mengaplikasikan pengetahuan, pengalaman dan kemahiran berfikir secara
lebih praktik sama ada dalam atau luar sekolah
’ menghasilkan idea atau ciptaan yang kreatif dan inovatif
’ mengatasi kesilapan berfikir yang terburu -buru, bercalaru, kabur dan sempit
’ meningkatkan aspek kognitif dan afektif, dan seterusnya perkembangan
intelek mereka
’ bersikap terbuka dalam menerima dan memberi pendapat, memb ina
keyakinan diri untuk memberi hujjah, membuat pertimbangan berdasarkan
alasan dan bukti, serta berani memberi pandangan dan kritik.

?
G.0  
^
   ?

i. Berfikir secara terburu-buru

À beri masa untuk berfikir

ii.Fikiran yang sempit

À aktiviti perbahasan, perbincangan dan sumbangsaran


À latihan menggunakan penyusun grafik banding beza

iii. Fikiran yang kabur

À latih pelajar memperjelaskan sesuatu idea dalam bentuk penulisan


À latih membuat definisi dasarkan kategori dan ciri -ciri sesuatu
objek/perkara
À membuat kerangka karangan

iv. Fikiran yang bercelaru

À Latih pelajar menyusun idea dengan lebih sistematik dalam lisan dan
penulisan
À menyusun isi-isi penting untuk karangan
À carta aliran

5.0 u    ^?


?

’ otak = organ yang terletak pada bahagian kepala yang mempunyai sistem -
sistem tertentu
’ minda = kualiti pemikiran yang dihasilkan oleh otak berkenaan
’ otak ---> pisau , minda ---> ketajaman mata pisau
’ pisau perlu sentiasa diasah agar penggunaannya berkesan
’ hemesfera otak kiri (HOKI) ---> kritis
’ hemesfera otak kanan (HOKA) ---> kreatif
’ kedua-duanya perlu dikembangkan melalui rangsangan, bahan dan aktiviti
berfikir dalam p & p.

6.0 ×       ?

- pelbagai jenis kemahiran berfikir


analitikal, logikal, kritikal, objektif, sistematik, pragmatik, positif, negatif,
konstruktif, proaktif, projektif, kreatif, perspektif, lateral, emotif dsb.

- secara amnya KB dibahagikan kepada 2 domain utama:

À KB secara kritis
À KB secara kreatif

    = " kecekapan dan keupayaan menggunakan minda


untuk menilai kemunasabahan atau kewajaran sesuatu idea, meneliti
kebernasan, kebaikan dan kelemahan sesuatu hujah dan membuat
pertimbangan yang wajar dengan menggunakan alasan dan bukti yang
munasabah "

contoh KB kritis :

À banding beza
À membuat kategori
À teliti bahagian kecil dan keseluruhan
À membuat sekuens
À menerang sebab
À membuat ramalan
À usul periksa andaian
À membuat inferens
À mengesahkan sumber maklumat

    = " kecekapan atau keupayaan menggunakan


minda untuk menerokai pelbagai kemungkinan menggunakan minda
untuk menerokai pelbagai kemungkinan menghasilkan sesuatu yang
baru, asli dan bernilai sama ada bersifat maujud, abstrak, idea atau
gagasan "

contoh KB kreatif :

À menjana dan menghasilkan idea yang pelbagai


À mencipta analogi
À mencipta metafora

- kemahiran-kemahiran lain:

À kemahiran membuat keputusan


À kemahiran menyelesaikan masalah

7.0 ×  ^ ?


- Bahan merupakan rangsangan yang digunakan untuk melatih /mewujudkan
suasana berfikir dikalangan pelajar

- Bahan boleh berbentuk :

i. Prosa - cerita, cerpen, rencana, berita

ii. Puisi - pantun, syair, sajak, lirik lagu

iii. Grafik - gambar, rajah, graf, kartun

- Semua bahan tersebut boleh dibahagikan kepada G kategori:

i. Bahan seronok - menggalakkan pelajar menggunakan banyak daya


imaginasi yang memerlukan pelajar membuat ramalan yang berbagai -
bagai

" bagaimana jari anda ada 5 "

ii. Bahan asing - bahan yang berlaku tetapi di luar pengalaman


remaja/pelajar. Bahan ini datang dari dunia orang dewasa.

" Bagaimana cara nak menyekat pemuda yang


menunggang motor dengan laju "

iii. Bahan persekitaran - bahan datang dari dunia remaja yang mereka
alami dan gemari.

" Kamu tahu kawan kamu mengambil makanan dari


kantin tanpa membayarnya. Apa yang kamu akan
lakukan ? "

iv. Bahan berat - Bahan yang mempunyai implikasi serius pada


kehidupan remaja.

" Kamu ingin masuk kumpulan rock, tapi ibubapa kamu


menentang. Apa yang patut kamu bua t ? "

- Bahan ini hendaklah digunakan mengikut tujuan/objektif, isi pelajaran serta KB


yang hendak diajar

8.0 ^  ?
- KBKK bukan satu mata pelajaran khusus ( Dr. De Bono merancang satu sukatan
khas untuk KBKK )

- Ia diajar secara penyebatian

- Penyebatian = strategi pengajaran yang menyepadukan kemahiran berfikir ke


dalam mata pelajaran yang diajar.

- 2 kaedah penyebatian :

i. Penyebatian sepenuhnya : KBKK disepadukan secara menyeluruh


dalam setiap langkah pengajaran yang dikenalpasti. Terdapat 2 cara :

a) kenalpasti tajuk/isi pelajaran dan bahan seterusnya


tentukan KBKK

b) kenalpasti KBKK dan tentukan isi pelajaran yang


sesuai serta bahan

ii. Penyebatian separa : strategi pengajaran yang menyepadukan


sebahagian daripada unsur KBKK dalam langkah-langkah pengajaran
yang sesuai

- unsur KBKK hanya disepadukan dalam langkah -


langkah tertentu sahaja mengikut keperluan dan
kesesuian

- penyebatian separa biasanya setelah pelajar telah


mengikut penyebatian sepenuhnya dalam pembel ajaran
yang lepas.

- Proses berfikir berlaku dalam dua tahap :

i. apabila minda membuat persepsi

ii. dengan persepsi, minda melakukan pemprosesan


logikal

- mengajar berfikir juga beerti mengajar pelajar membuat persepsi, i.e menajam dan
mendalamkan daya persepsi

- kemahiran berfikir berbeza dengan kemahiran membuat

- KB hanya melibatkan pen dan kertas sahaja, walaupun dalam


kemahiran reka cipta

- apa yang penting ialah proses berfikir untuk mengeluarkan sesuatu


idea, yang kemudiannya diwakilkan dalam bentu k lukisan

- reka cipta :
- konkrit - teknikal spt membina sesuatu model

- abstrak - spt merancang/merangka strategi, taktik

9.0 J J u      ?


?

’ cekal melaksanakan tugas


’ mendengar secara aktif/pendengar yang baik
’ bekerjasama dengan orang lain
’ jujur dan terbuka ( menerima pandangan orang lain )
’ peka dengan fikiran sendiri serta dapat menjelaskan langkah -langkah dan
sekuen yang digunakan
’ mahir dalam menyoal
’ dapat mengubahsuai konsep dan kemahiran dalam pelbagai situasi yang
berlainan
’ sifat ingin tahu dan inisiatif yang tinggi
’ kesediaan mengambil risiko dan cabaran