Anda di halaman 1dari 3

c

S   
 
 
Lënda gjendet në një nga tre format : e ngurtë , e lëngët , e gaztë .Dihet se trupat e ngurtë kanë
formë dhe vëllim të caktuar. Dihet gjithashtu se lëngjet kanë vëllim por jo formëtë caktuar ,kurse
gazet nuk kanë as vëllim dhe as formë të caktuar .Një lëndë mund të jetë në gjendje të ngurtë , të
lëngët , ose tëgaztënë varësi të shtypjes dhe temperaturës .
Një  është bashkësia e molekulave të cilat kryejnë lëvizje të crregullt dhe qëndrojnë së
bashkunëpërmjet forcave të dobëta kohezive (të lidhjes) ndërmjet molekulave dhe forcave të ushtruara
nga paretet e enës .Lëngjet dhe gazet janë fluide .

        


S


Le të mendojmë se ushtrojmë mbi një trup një forcë që ka dy komponente , paralele dhe pingule
me sipëfaqen e trupit .Nëse trupi është i ngurtë dhe qëndron mbi tavolinë , komponentja pingul
me sipërfaqen mund të shkaktojë një ngjeshje të trupit , varet sa i fortë është ai .Duke pretenduar
se trupi nuk rrëshqet mbi tavolinë , komponentja paralele e forcës mbi sipërfaqen e trupit do t¶i
shkaktojë trupit një shformim. Thuhet se në trupat e ngurtë shfaqet g g 
g
Do të adoptojmë një model të thjeshtuar në të cilin fluidet do t¶i konsiderojmë joviskozë; që do të
thotë pa fërkim ndërmjet shtresave të brendshme të fluidit . Një fluid i tillë quhet  .Nëse ju
vendosni duart mbi sipërfaqen e ujit dhe i shtyni përpara paralel me sipërfaqen , duart tuaja
rrëshqasin lehtë mbi ujë ; ju nuk mund të shformoni ujin ashtu si bëtë me librin .Pra , në fluidet
nuk shfaqet sforcimi i rrëshqitjes . Forcat e bashkëveprimit ndërmjet pjesëve të fluidit në prehje
janë gjithmonë pingul me sipërfaqen e takimit të tyre .

S

  
Molekulat në sipërfaqen e një lëngu shfaqin veti të ndryshme nga molekulat në brendësi.Forca
rezultante që vepron mbi një molekulë në brendësi të lëngut nga molekulat e tjera të ndodhura në
sferën e bashkëveprimit molekular është e barabartë me zero. Ndërsa forca rezultante e ushtruar
mbi molekulat sipërfaqësore , nga ana e molekulave që ndodhen në një shtresë me trashësi sa
rrezja e veprimit molekular , është e drejtuar për në brendësi të lëngut . Këto forca quhen forca të


  . Kjo forcë është aq më e madhe sa më afër të jetë molekula me
sipërfaqen
e lëngut. Pra ,shtresa sipërfaqësore synon ta ngjeshë lëngun duke krijuar kështu një gjendje
tensioni në sipërfaqen e tij ;duke bërë që kjo sipërfaqe të silet si një membranë elastike që kërkon
të mblidhet (sipërfaqja të zvogëlohet sa të jetë e mundur). Dukuritë sipërfaqësore janë të lidhura
me forcat e tensionit sipërfaqësor .Janë këto forca që bëjnë që sipërfaqja e lirë e lëngut të mos
jetë plane por e lugët ose e mysët , në varësi të faktit nëse lëngu e lag apo jo enën. Æ
 

g
g  g  
 
 
g.Ato varen dhe nga lëndët e tretura
në lëng .P.sh flluskat në ujin me sapun, ku tensioni sipërfaqësor është më i vogël se në ujin e
pastër,kanë përmasa më të mëdha se në ujin e pastër (ku përmasat e flluskave janë thuajse të
padukshme )

Në kontakt me gazet lëngjet zvogëlojnë sipërfaqen e lirë .Në kontakt me trupat e ngurtë mund të

c c
c
rritet apo zvogëlohet kjo sipërfaqje , kur rritet thuhet se lëngu e lag trupin e ngurtë , kur
zvogëlohet thuhet se kemi moslagie.

M   
una Mariot, Viskozimeter ungler dhe Stoks, tretesira te holluara sekondemates,
thermometer, vizore.

S  
  
 

Rrjedhja e lengut neper nje tub mund te jete  
 
ose e   g . Ajo qe
na intereson ne kete pune eshte rrjedhja shtresore ose laminare.Rrjedhja shtresore neper nje tub
cilindrik perfaqson nje levizje me shpejtesi te ndryshueshme te shtresave cilindrike.

Shpejtesia e levizjes se shtresave do te rritet kur i afrohet bushtit te tubit dhe eshte zero per
shtresen monomolekulare qe vesh tubin nga Brenda.Midis 2 shtresave lindin forca te ferkimit qe
jane tangjentciale me siperfaqen e kontaktit dhe te perpjeseshme me gradientin e shpejtesise
dv/dx si dhe siperfaqen e tyre te kontaktit S:

Koficenti i perpjestueshmerise quhet koficenti i viskozitetit :

Prurja Q e lengut ne rrjedhjen shtresore llogaritet me anen e formules Puazejit:

Ku l eshte gjatesia e tubit, R rrezja e tubit dhe ǻp=p1-p2 eshte difference e shtypjes se gjatesise l.
me anen e kesaj formule gjejme :

   
 

  

   ! 
 

c c
c
Viskozimetri ungler perbehet nga 1.rezervuari ku hidhet lengu ne studim , 2.rezervuari i cili
sherben si termostat , kapaku i tij ka tre vrima ne pjesen e siperme ne te cilen futen shufra qe
mbyll vrimen qe ndodhet ne fund te rezervuarit, termometri dhe perziersi. Rezervuari ka nje
thermometer tjeter dhe nje rezistence elektrike qe sherben per ngrohjen e ujit. Kjo rezistence e
mban te pandryshueshme temperature e ujit.una e shkallezuar mat vellimin e lengut qe rrjedh
nga viskozimetri.

Rezervuari mbushet me uje te distiluar dhe me pas matet


temperature e tij,hiqet shufra dhe matet me sekondmates,
koha e rrjedhjes se nje vellimi te caktuar . Per kete poshte
vrimes vendoset paraprakisht ena e shkallezuar. Matja e
kohes se rrjedhjes (t0) matet 4-5 here dhe e njejta gje
perseritet per gjetjen e kohes t te rrjedhjes se nje lengu
tjeter p.sh. (tretesire sheqeri). Meqenese vellimi i legjeve
eshte i njejte kjo thote qe Q0t0= Qt. 0
Ndryshimi i ǻp i shtypjeve eshte i perpjeshem me h
lartesine dhe d te dendesise dhe raporti i ǻP/ ǻP0 do te
jete i barabarte me d/d0 ku d dhe d0 eshte dendesia e
tretesires dhe e ujit.

Nr t0 (s) t (s) d0 d(kg/m3) Ș0 (Pl) Ș (Pl)


Ujit Sheqer (kg/m3)

1 68 71 21 32 0.00159
2 66 71 19 28 0.00147
3 67 70 20 30 0.00156
4 66 71 19 31 0.00175
5 68 72 19 29 0.00161

c c
c