Anda di halaman 1dari 52

j·÷&é e÷¬sÿ{Ï+>¥ {°yéT

¬ø.Áoìyêdü ¬s&ç¶ : 98491 67712 eT+∫e÷≥


|æ.dürwt ≈£îe÷sY : 97003 68618
e÷ |üÁ‹ø£˝À Á|üø£≥q\T |ü$Á‘·‘·j˚T ` bÕ\düeTTÁ<ä+
eT]j·TT e÷¬sÿ{Ï+>¥ ø=s¡≈£î
dü+Á|ü~+#·+&ç e÷qe⁄&ÉT Jeq yê´bÕs¡+˝À ‘·qqT ‘êH˚ yÓ÷dü+
ôV’≤<äsêu≤<é : 80997 45174 #˚düT≈£î+≥THêï&ÉT. |üP». ÁbÕs¡úq, Vü‰s¡‹ yÓTT<ä˝…’q u≤¨´|ü#êsê\T #˚dü÷Ô ‘·q
$XÊK|ü≥ï+ : 98491 67712 <ä]Á<äeT+‘ê <ä÷s¡yÓTÆbı‘·T+<äì uÛ≤$düTÔHêï&ÉT. uÛÑ>∑e+‘·Tì ù|s¡T #Ó|ü⁄Œø=ì
sê»eT+Á&ç : 93900 12936 ˝≤≥Ø {Ϭø≥Tº ø=+≥THêï&ÉT. Äs√E qT+&ç Ç+{Ïø£|ü⁄Œ yÓ’|ü⁄ #·÷dü÷Ô
HÓ\÷¢s¡÷ : 92960 01299 X¯j·TìdüTÔHêï&ÉT. m|ü⁄Œ&√ ø£|ü⁄ŒqT Áã<ä›\T #˚düT≈£îì <ÛäqsêdüT\T Á|üy˚•kÕÔj·Tì
ÄX¯\T ô|+#·T≈£î+≥THêï&ÉT. Ä|üP»\T #˚j·T&ÜìøÏ ‘êqT #˚|æq, #˚düTÔqï
neT˝≤|ü⁄s¡+ : 92916 28094 uÛÑ÷‘·es¡Ôe÷q <√cÕ\qT »„|æÔøÏ ‘Ó#·TÃø√&ÉT. uÛÑ>∑e+‘·T&ÉT ‘·qô|’ esê\es¡¸+
>∑T+≥÷s¡T : 99121 05999 ≈£î]|ækÕÔ&Éqï ÁuÛÑeT˝ÀH˚ eTTì– ‘˚\T‘·THêï&ÉT. Ç<ä+‘ê uÛÑj·T+ø£s¡yÓTÆq |”&Éø£\.
ˇø£s¡ø£+>± #ÓbÕŒ\+fÒ Ä‘·àe+#·q. n‘·ì <äèwæº˝À uÛÑ>∑e+‘·T&ÉT ˇø£
Edited, printed, published and ne÷j·T≈£î&ÉT. ø=+#·+ ÁbÕs¡úq #˚ùdÔ #ê\T, |üqT\T #˚dæ ô|&É‘ê&ÉT. Ç<˚$<Ûä+>±
owned by G.Appa Rao (Anand), Ä˝À∫kÕÔ&˚ ‘·|üŒ \q n+‘·s¡+>±ìï X¯ó~∆ #˚düTø√yê\qï Á‘·j·T‘·ï+ #Ój·T´H˚
Printed at Sree Devi Printers,B-8, #Ój·T´&ÉT. |ü$Á‘·yÓTÆq Vü≤è<äj·÷ìπø |üs¡e÷‘·Tà&ÉT ÁbÕ<Ûëq´‘·ìkÕÔ&ÉT.
Industrial Estate, Visakhapatnam- |ü$Á‘·Vü≤è<äj·T+˝ÀH˚ |üs¡e÷q+<ä+>± |üe[kÕÔ&˚. |ü$Á‘· Vü≤è<äj·T+ ø£\yê]πø
530007. And Published esê\ es¡¸+ ≈£î]|ækÕÔ&ÉT.
at 38-4-217/1, Marripalem, á <Ûäsêàìï ‘Ó\TdüT≈£îqï e´øÏÔ yÓTT≥ºyÓTT<ä≥ n+‘·s¡+>±ìï |ü$Á‘·+
Visakhapatnam-530018. Editor: #˚düT≈£î+{≤&ÉT. <äj·÷o\T&Ó’q uÛÑ>∑e+‘·T&ÉT ìs¡à\ eTqdüTÿ&Ó’q uÛÑ≈£îÔì ø±bÕ&˚
G.appa Rao(Anand) e÷sêZH˚ï yÓ‘·T≈£î‘·T+{≤&ÉT. uÛÑ≈£îÔì |ü⁄sêø£è‘· ø£s¡à\qT, bÕbÕ\qT ‘·q ô|’øÏ
RNI : APTEL 10978/2009 rdüT≈£î+{≤&ÉT. n‘·ì bÕbÕ\ ø£wüº ìwüߘsê\qT ‘êqT düVæ≤dü÷Ô uÛÑ≈£îÔì ñqï dæú‹øÏ
rdüTø=ìb˛‘ê&ÉT. ø±˙ ˇπø ˇø£ wüs¡‘·T $~ÛkÕÔ&ÉT. ªª ìX¯Ã\uÛ≤e+‘√ ‘·qì ‘êqT
Á|ü#·Ts¡D ø±sê´\j·T+ düeT]Œ+#·Tø√yê*.µµ ‘Ó*dæ ‘Ó*j·Tø£ #˚dæq ‘·|ü⁄Œ*ï dü]~<äT›ø√yê\ì Ä•kÕÔ&ÉT.
<˚yê\j·÷\T
Ä<Ûë´‹àø£ yêsêÔ e÷dü |üÁ‹ø£
n≥Te+{Ïyê]πø uÛÑ>∑e+‘·Tì ø£è|ü n+<äT‘·T+~. <ëì <ë«sê dü‘·ÿs¡à\T
#˚j·T>∑\T>∑T‘ê&ÉT. uÛÑ>∑e+‘·Tì ø£è|ü dü‘·ÿs¡à\T ø£\dæ e´øÏÔ jÓTTø£ÿ Ä‹àø£ Á|ü>∑‹øÏ
&√sY. q+. 38`4`217 <√Vü≤<ä+ #˚kÕÔsTT. ø£èwüí|üs¡e÷‘·à ^‘·˝À ` ªªbÕ|üø±sê´˝Ò J$‘·+>±
eTVü≤sêDÏ M~Û, eTÁ]bÕ˝…+, ø=qkÕ–+∫q eTVü‰bÕ|æ ≈£L&É qqTï X¯s¡DTø√]qf…Æ¢‘˚ Ä‘·ì bÕbÕ\˙ï
$XÊK|ü≥ï+`530018. düeTTÁ<ä+˝À $dæ]y˚j·Tã&É‘êsTTµµ ( 4/35).Ä‘·àe÷s¡Z+˝À dü+#·]+#˚ e´øÏÔ C≤„q
E-mail :devalayalu.monthly@gmail.com
ÁbÕ|æÔø√dü+ Á|üj·÷‹ïdü÷ÔH˚ ñ+{≤&ÉT. dü+bÕ~+∫q C≤„qCÀ´‘·T*ï Vü≤è<äj·T+˝À
Mobil No: 93948 55244
Á|ü»«*+|ü#˚düT≈£î+{≤&ÉT. á Ä<Ûë´‘·à s¡Vü‰kÕ´ìï ‘Ó\TdüT≈£îqï yê&ÉT e´s¡úyÓTÆq
|üqT\CÀ*øÏ b˛&ÉT. #˚dæq Á|ü‹ |üì˙ e÷qe‘ê <äèø£Œ<∏ä+‘√ #˚düTÔ+{≤&ÉT. Bìì
|üÁ‹ø£≈£î dü+ã+~Û+∫q düeT‘·« <äèw溑√ ns¡ú+ #˚dæø√e&É+˝ÀH˚ e÷qe⁄ìøÏ y˚T\T»s¡T>∑T‘·T+~.
Hê´j·T|üs¡yÓTÆq n+XÊ\ìï+{Ï˙ bÕ\düeTTÁ<ä+ e+{Ï |ü$Á‘· Vü≤è<äj·T+˝À |üs¡e÷‘·Tà&Ó’q
$XÊK|ü≥ï+ |ü]~Û˝Àì ø√s¡Tº\˝ÀH˚ X‚n˝≤+{ÏwüXÊsTT Vü‰sTT>± ìÁ~kÕÔ&ÉT.
MT Vü≤è<äj·÷*ï |ü$Á‘·+ #˚düTø=+&ç..... ... m&ç≥sY
|ü]wüÿ]+#·Tø√yê*.
1
dü+|ü⁄{Ï : 2 dü+∫ø£ : 1 @Á|æ˝Ÿ 2011
>ös¡e dü+bÕ<ä≈£î\T
ø=e«* |ü<äàHêuÛÑ X¯s¡à

m&ç≥sY : õ. m. sêe⁄ (Äq+<é) >∑DÒX¯ <Ûë´qeTT


düVü‰j·T dü+bÕ<ä≈£î\T : |æ. düTo\
ùdº{Ÿ ø√` Ä]¶H˚≥sY : mdt. øÏs¡DY ≈£îe÷sY XÀ¢ ˆˆ X¯óø±¢+ ãs¡<Ûäs¡+ $wüßí+
X¯•es¡í+ #·‘·Ts¡T“»+
©>∑˝Ÿ n&Ó’«»sY : õ. l >ö] Á|üdüqïe<äq+ <Ûë´j˚T
‘·‡s¡« $|òüTÀï|üXÊqÔj˚T.
ã÷´s√ ]b˛s¡ºsY‡
m. >ö‘·$T Áoìyêdt. (ÄsY.ÄsY. õ˝≤¢)
õ. n|üŒ\ sêE ($XÊK õ˝≤¢)

kÕº|òt ]b˛s¡ºsY‡
m.m.$.lìyêdüT\T ôV’≤<äsêu≤<é
C….ø£fi≤<ÛäsY sê»eT+Á&ç uÛÑ>∑eBZ‘·
|æ. sêπøwt ≈£îe÷sY $XÊK|ü≥ï+
XÀ¢ˆˆ j·TT<ÛëeTqT´X¯Ã $Áø±düÔ' ñ‘·ÔeTÚC≤X¯Ã Ms¡´yêHé
_. Áoìyêdt nqø±|ü*¢ kÂuÛÑÁ<√ Á<Í|ü<˚j·÷X¯Ã düs¡« @e eTVü‰s¡<∏ë' ˆˆ
_. <äTsêZ Á|ükÕ<é Áoø±≈£îfi¯+
‘ê‘·Œs¡´eTT:
s¡$ ≈£îe÷sY HÓ\÷¢s¡T õ˝≤¢ Ms¡T&Ó’q j·TT<ÛëeTqT´&ÉT. ã\e+‘·T&Ó’q
ñ‘·ÔeTÚE&ÉT, düTuÛÑÁ<ä ≈£îe÷s¡T&É>∑T n_Ûe÷qT´&ÉT, Á<Í|ü~
&çÅdæºã÷´≥sY‡: >∑+>± |ü_¢πøwüHé‡, $XÊK|ü≥ï+. ≈£îe÷s¡T\>∑T ñ|übÕ+&Ée⁄\T >∑\s¡T. Ms¡+<äs¡T
eTVü‰s¡<∏äT˝Ò.
2
á dü+∫ø£ ˝À ... >±j·TÁ‹ eTVæ≤eT
(<ÛësêyêVæ≤ø£) 9
Bø£å ` \ø£å´+ 5
n+‘ê sêeTeTj·T+ 7
ñ>±~ 12
l ¬ø’˝≤dü e÷qdü düs√es¡
lsêeT düeTs¡ú Á|ükÕÔeq ñbÕdüq 13
j·÷Á‘·
>∑T&ç˝À Á|ü<äøÏåD\T m+<äT≈£î #ÓkÕÔs¡T 16 (<ÛësêyêVæ≤ø£) 37
uÛ≤s¡´ z >=|üŒ es¡+ 21
l q÷ø±+_ø£ neTàyê] C≤‘·s¡ 24
dü«s¡÷bÕq+<ä\Vü≤]
ø£\dæyÓT\dæ J$+#·T 26 (<ÛësêyêVæ≤ø£) 23
l ø£èwüí ©\\T ( Á|ü\+u≤düTs¡ e<ä ` ø£<∏ä ) 29
∫\÷ÿ\T u≤\õ eTVæ≤eT 34
eTq uÛÑøÏÔ dæìe÷\T (l d”‘êsêeT ø£fi≤´D+) 39
eTVü≤ jÓ÷>∑T\T
C≤q|ü<ä ø£fi¯\T ªãT≥º u§eTà\Tµ 42
(lbÕ<ä l e\¢uÛÑT\T #·]Á‘·)
lKs¡ HêeT dü+e‘·‡s¡+˝À MT sê• |òü*‘ê\T 43 31

eTTK ∫Á‘·+: l d”‘êsêeTT\T yês¡T


á dü+∫ø£ ˝Àì s¡#·sTT‘·\
n_ÛÁbÕj·÷\T yê] e´øÏÔ>∑‘·yÓTÆq$. <ë«<äX¯ CÀ‹]¢+>±\T
<˚yê\j·÷\T |üÁ‹ø£ >±ì, dü+bÕ<ä≈£î\T >±ì, (<ÛësêyêVæ≤ø£ ) 36
yê{ÏøÏ u≤<Ûä´‘· eVæ≤+#·s¡T.
` m&ç≥sY

3
X¯+uÀ.. •e X¯+uÀ..! #˚düTÔHêïe÷ nìnqï≥T¢>± ñ+~. Çø£b˛‘˚ eTq C≤q|ü<ä
e÷]à HÓ\ |üs¡eT•e⁄&ÉT ø£esY ù|J‘√ e∫Ãq ø£fi¯\T eT]Ãb˛‘·THêïyê]øÏ eT∞fl yê{Ïì ‘Ó*j·T|üs¡Tdü÷Ô
<˚yê\j·÷\T dü+∫ø£ e÷ Ç+{Ï*¢bÕ~Ûì Äø£≥Tº≈£î+~. yê{Ï $\TeqT ÁbÕeTTK´‘·qT $e]dü÷Ôqï rs¡T
X¯+uÀ •e X¯+uÀ o]¸ø£ eTeTà*ï Äø£≥Tº≈£î+~ n<äT“¤‘·+>± ñ+~. eTq sêÁwüº+ ˝À <˚yê\j·÷\‘√
•esêÁ‹˝À ñqï |üs¡e÷s¡∆+ #ê˝≤ $es¡+>± bÕ≥T uÛ≤s¡‘·<˚X¯+˝À ñqï nìï <˚yê\j·÷\ >∑T]+∫
n+~+#ês¡T. dü«s¡÷bÕq+<ä\Vü≤] <ÛësêyêVæ≤ø£ $es¡+>± n+~düTÔqï+<äT≈£î.#ê˝≤ dü+‘√wü+. ˙‹ ø£<∏ä\T
#·<äTe⁄‘·T+fÒ, e÷qe⁄\T m˝≤ ñ+&Ü* m˝≤ #ê˝≤ uÛ≤>∑T+≥THêïsTT.
ñ+&É≈£L&É<äT nì, Ä |üs¡e÷‘·Tà&çì ùd$+#˚ e÷s¡Z+ |üøÏÿsê\ d”‘êeTVü‰\ø°Î
ns¡∆+e+‘·+>± $e]+∫ #ÓãT‘·Tqï lll dü‘ÓÔq|ü*¢, q˝ÀZ+&É õ˝≤¢.
dü«s¡÷|üq+<˚+Á<ä düs¡dü«‹ eTVü‰kÕ«eTT\ yê]øÏ e÷
bÕ<ë_Ûe+<äHê\T. yÓTT‘·Ô+>± >±j·TÁ‹ eTVæ≤eT...
|üÁ‹ø£˝À eT]ìï |ü]XÀ<ÛäHê‘·àø£ eTT+<äT>± <˚yê\j·÷\T m&ç{À]j·T˝Ÿ {°yéTøÏ
Á|ü<ÛäeT yê]¸ø√‘·‡e X¯óuÛÑø±+ø£å\T,
ø£<∏äHê\T Á|ü#·T]+#·+&ç. @Á|æ˝Ÿ yÓTT<ä{Ï qT+∫ <˚yê\j·÷\T

˝ÒU≤ ª\j·÷\Tµ
˝À <˚yê\j·÷\T |üÁ‹ø£ |üÁ‹ø£qT rdüTø√e&É+ »s¡T>∑T‘·T+~. n+<äT˝À edüTÔqï
Á|ü<ÛäeT yê]‡ø√‘·‡e+ »s¡T|ü⁄≈£î+≥Tqï+<äT≈£î e÷ X¯ó >±j·TÁ‹ eTVæ≤eT nH˚ <ÛësêyêVæ≤ø£ <ë«sê >±j·TÁ‹
uÛ≤ø±+ø£å\T, |üÁ‹ø£ j·÷»e÷Hê´ìøÏ e÷ n_Ûq+<äq\T. eT+Á‘·+ ˝À ñqï ns¡∆ìï ns¡úe+‘·eTT>± $e]dü÷ÔHêï
rs¡T n_Ûq+<ä˙j·T+, yÓTT<ä{À¢ nìï |üÁ‹ø£\T
{Ï. s¡+>∑Hê<Ûäsêe⁄ e÷~]>±H˚ á |üÁ‹ø£ ø=ìï HÓ\\T e∫à Ėb˛‘·T+~˝Ò
yÓ÷]dt ù|≥, ‘ÓHê*. nqT≈£îHêïeTT. ø±ì MT ø£èwæøÏ |ü≥Tº<ä\≈£î Vü≤≥‡|òt.
mdt, CÀ‹s¡àsTT. $XÊK|ü≥ï+.
Á|üj·T‘·ï+ u≤>∑T+~...
eTVü≤jÓ÷>∑T\T nH˚ o]¸ø£ ˝À ÁbÕ#·Ts¡´+˝À ˝Òì
jÓ÷>∑T\ >∑T]+∫ #ê˝≤ #·ø£ÿ>± n+~dü÷ÔHêïs¡T . eTq |ü⁄sê‘·q Ä\j·÷\≈£î dü+ã+~Û+∫q
eTT+<äT>± MT dü+bÕø°j·TesêZìøÏ ø£è‘·»„‘·\T , |üÁ‹ø£qT düe÷#êsêìï, $X‚cÕ\qT >∑T]+∫ <˚yê\j·÷\T |üÁ‹ø£˝À
eT]+‘· |ü<äTqTô|{Ϻ eTT+<äT≈£î q&ç|æ+#ê\ì $X‚¢wüD≤‘·àø£+>± n+~+#ê\qï~ e÷ dü+ø£\Œ+.
Ä•dü÷ÔHêïeTT,|üÁ‹ø£˝À ø±*q&Éø£q l ¬ø’˝≤dü bÕsƒ¡≈£î\T ≈£L&Ü MT ÁbÕ+‘·+˝Àì |ü⁄sê‘·q |ü⁄D´πøåÁ‘ê\
e÷qdüdüs√es¡ j·÷Á‘· <ÛësêyêVæ≤ø£ #·<äTe⁄‘·T+fÒ e÷ $esê\T |ü+|æ+#·e#·TÃ.
s√e÷\T ì\TÃ+≥THêïsTT Ä j·÷Á‘·qT y˚TeTT `m&ç≥sY

4
ñ<√´>∑+˝À ø±ì, yê´bÕs¡+˝À ø±ì, sêeDT&ÉT ÄyÓTqT ã\e+‘·+>± rdüT¬ø[fl \+ø£˝À
Ä<Ûë´‹àø£+>± ø±˙, @ s¡+>∑+˝À dü¬ø‡dt kÕ~Û+#ê\Hêï ñ+#ê&ÉT. m˝≤¬>’Hê neTàì yÓ‹øÏ, C≤&É |ü≥Tº≈£îsêyê*.
eTT+<äT <äè&ÛÉdü+ø£\Œ+ Bø£å ñ+&Ü*. sêeTT&çøÏ #ÓbÕŒ*. yêqs¡T\+<ä] \ø£å´+ ˇø£ÿfÒ. \+ø£≈£î
yÓ[¢ d”‘·eTàqT #·÷dæ sêyê*. X¯‘·jÓ÷»Hê\ <ä÷s¡+
ªª ‘·*dæπs y˚\TŒ\ <ÛäTì s¡‘·ïeTT\ #˚‘· ñqï düeTTÁ<ëìï <ë≥>∑*–q yê¬ses¡T? n+<äs¡÷
yÓs¡∫πs |òüTÀs¡ø±ø√\ $wüeTT #˚‘· rÁe+>± Ä˝À∫dü÷ÔHêïs¡T. Vü≤qTeT+‘·T&=ø£ÿ&˚
$&ç∫πs j·T‘·ïeTeTè‘·+ãT y=&ÉeTT<äqTø£ <ä÷s¡+>± ì\ã&ܶ&ÉT. n+>∑<äT&ÉT Äj·Tq <ä>∑Zs¡ ¬øfi≤¢&ÉT.
ì•Ã‘ês¡∆+ãT e<ä\s¡T ì|ü⁄DeT‘·T\T µµ ñ‘ê‡Vü≤|ü]#ê&ÉT.Vü≤qTeT≈£î ‘·q X¯øÏÔkÕeTsê∆´\T
mes¡sTTHê >∑Ts¡TÔ #˚ùdÔø±ì >∑Ts¡TÔsêe⁄. qTe⁄« e÷Á‘·y˚T
<˚e<ëqe⁄\T bÕ\ düeTTÁ<ëìï ∫*ø±s¡T. düeTTÁ<ëìï <ë≥>∑\e⁄ nHêï&ÉT.Vü≤qTeT Äø±X¯eT+‘·
neT÷\´yÓTÆq $\TyÓ’q s¡‘êï˝…H√ï ãj·T≥|ü&ܶsTT. m‘·TÔ>± X¯Øsêìï ô|+#ê&ÉT. ˇø£ÿ >∑+‘·T˝À düeTTÁ<ëìï
<˚e‘·\T eTT]dæb˛˝Ò<äT. Vü‰˝≤Vü≤\eTH˚ uÛÑj·T+ø£s¡yÓTÆq <ë≥>∑\&˚yÓ÷ nì|æ+∫+~ n+<ä]øÏ. #·÷dü÷Ô+&É>±
$wüj·T+ |ü⁄{Ϻ+~. <ëìï #·÷dæ ≈£L&Ü yêfi¯ófl Äø±XÊìï N\TÃ≈£î+≥÷ ]e⁄«q m–]b˛j·÷&ÉT.
uÛÑj·T|ü&É˝Ò<äT. neTè‘·+ \_Û+#˚yês¡≈£î yêfi¯ófl ø±ùd|ü⁄ $ÁXÊ+‹ rdüT≈£îì yÓfi¯ófl ` yÓTÆHêø£
bÕ\düeTTÁ<ëìï eT~Ûdü÷ÔH˚ yÓfi≤fls¡T. BÛs¡T˝…’q yês¡T yêfi¯ó |üs¡«‘·+ eT<Ûä´˝À m<äT¬s’ Áã‹$T˝≤&ç+~ n\dü≥
fl ‘·\ô|{Ϻq ø±s¡´Áø£eT+ $»j·Te+‘·eTj˚T´es¡≈£î <ëìï rs¡TÃø√eT+~. neTàqT #·÷ùdes¡≈£î $ÁXÊ+‹ rdüT≈£îH˚
e~*ô|≥ºs¡T. Á|ükÕÔeq ˝Ò<äHêï&ÉT. ‘·s¡Tyê‘· Hê>∑e÷‘· düTs¡dü`
sêeD≤düTs¡T&ÉT d”‘·HÓ‘·TÔ≈£îb˛sTT mø£ÿ&É m<äT¬s’+~. $T+π>j·T&ÜìøÏ H√s¡T ‘Ó]∫+~, <˚Vü‰ìï
e⁄+∫+B dü+bÕ‹ <ë«sê yêqs¡T\≈£î ‘Ó*dæ+~. ô|+#·˝Ò<äT, dü÷ø£åà<˚Vü≤+‘√ ãT~∆qT|üjÓ÷–+∫ H√{Ï˝À
<ä÷]qfÒ¢ <ä÷] ãj·T≥≈£î e#˚ÃXÊ&ÉT.
X¯Øs¡ã\+ ø£Hêï ãT~∆ã\+ m≈£îÿe
ñ|üjÓ÷–+#ê&ÉT Vü≤qTeT Çø£ÿ&É.
‘·s¡Tyê‹ Ä≥+ø£+ dæ+Væ≤ø£
nH˚ sêø£ådæ. düeTTÁ<ä+MT<äT>± m–πs
ÁbÕDT\ ˙&É düeTTÁ<ä+ MT<ä |ü&çq
yÓ+≥H˚ Ä ˙&ÉqT |ü≥Tº≈£îì ‘·q yÓ’|ü⁄
˝≤≈£îÿì #·+|æ ‹+≥÷ ñ+≥÷+~.
<ëìï ≈£L&Ü dü+Vü≤]+#ê&ÉT.
ÄK] Ä≥+ø£+ \+ø±Á|üy˚XÊìøÏ
n&ÉT¶>± \+øÏDÏ nH˚ sêø£ådæ. ˇπø ˇø£ÿ
eTTwæº|òü÷‘·+‘√H˚ ≈£L˝≤Ã&ÉT.
#·÷dæs¡eTà+fÒ ø±*à e#êÃ&ÉT.

5
dü«ø£sêàqTcÕ˜q+
dü«ø£sêàqTcÕ˜HêìøÏ $T+∫q áX¯«s¡|üPC≤, áX¯«sêsê<ÛäqeT÷ ˝Ò<äT. me]e+‘·T≈£î e∫Ãq ø£s¡à\qT
yês¡qTwæ˜dü÷Ô ‘·<ë«sê áX¯«sês¡Ãq|üs¡T˝…’ ÁX‚j·T+ dü+bÕ~+#·Tø√yê*.
‘·qqT ñ<ä›]+#·T≈£îqï yê&˚ m<äT{Ïyê]ì ñ<ä∆]+#·>∑\&ÉT. <äTkÕ‡+>∑‘·´y˚T yê´~ÛøÏ ∫øÏ‘·‡
dü‘ê‡+>∑‘·´+. Á|ü‹ ø£s¡à≈£L Á|ü‘˚´ø£yÓTÆq ø±\eT÷, eT+Á‘·eT÷, <˚e‘ê, Á<äe´eT÷ ñHêïsTT. nìï{Ïø°
|üs¡eT‘ê‘·Œs¡´eTT áX¯«sês¡ŒDeTT. `: ø£+∫ |üs¡e÷#ês¡T´\T
me¬s’Hê ˇø£ \øå±´ìï kÕ~Û+#ê\qT≈£îì ø√dü+ düŒ]+∫q bÕdt esY¶ sêeTeT+Á‘·eTqï e÷≥qT
eTT+<äT¬øfi¯óÔqï|ü⁄Œ&ÉT uÛÑj·Tô|fÒºyês¡T+{≤s¡T. eTq+ >∑Ts¡TÔ#˚düTø√yê*.
yÓqøÏÿ˝≤π>yês¡T+{≤s¡T`C≤Á>∑‘·Ô>± ñ+&ÉeTì z >=|üŒ ©&ÉsY sêeTT&ÉT. Äj·Tìï
ôV≤#·Ã]+#˚yês¡T+{≤s¡T. <äTs¡T<˚›X¯+‘√ Ä≥+ø±\T nqTdü]+∫q y˚TH˚»sY Vü≤qTeT+‘·T&ÉT. Ç<˚ eTs¡à+
ø£*–+#˚yês¡T+{≤s¡T. y˚{Ïø° #·*+#·≈£L&É<äT. y˚{Ïø° @ |üìqsTTHê eTq+ ∫‘·ÔX¯~∆‘√ #˚j·÷*. n˝≤
u…~]b˛≈£L&É<äT. #˚|ü{Ϻq |üìì $&ç∫ ô|≥º≈£L&É<äT. #˚düTÔqï|ü⁄Œ&ÉT Á|üø£è‹ eTq≈£î nH˚ø£ s¡ø±˝…’q düeTdü´\qT,
\ø£å´+ dæ~∆+#˚es¡≈£î Ä‘·à$XÊ«dü+‘√ eTT+<äT≈£î ø£cÕº\qT eTq e÷s¡Z+˝À ñ+#·T‘·T+~. yê{Ïì
yÓfi¯fl>∑*–q yêπs Hêj·T≈£î\T. <ÛÓ’s¡´kÕVü≤kÕ\T, ñ‘ê‡Vü≤+ n~Û>∑$T+#˚ X¯øÏÔ eTq≈£î+<√ ˝Ò<√ nì eTq*ï |üØøÏådü÷Ô
e+{Ï$, ñ‘·ÔeT>∑TD≤\T ø±<äT ø£˙dü nedüsê\T. M{Ïì ñ+≥T+~. eTqX¯πøÔ$T{À eTq≈£î ‘Ó*ùd˝≤ #˚düTÔ+~.
n\yê≥T#˚düTø√e&É+ eTT\+>± Hêj·T≈£î\T Á|üø£è‹ì nqTdü]+#·&Éy˚T eTq$~Û! $~Û nH˚~ ÁbÕs¡ã∆
eT¨qï‘·T\e⁄‘ês¡T. kÕe÷qT´˝Ò $CÒ‘·\e⁄‘ês¡T. ø£s¡à+ ø±<äT. ÁbÕø£è‘· <Ûäs¡à+. n
n+≈£î]ƒ‘·<ÛÓ’s¡´+,dü÷ø£åà <äèwæº, düTì•‘·yÓTÆq
ãT~∆, >=|üŒ kÕeTs¡∆´+ nH˚ Hê\T>∑T >=|üŒ \ø£åD≤\T ˝Ò<ë `: l >∑Ts¡÷J, ôV’≤<äsêu≤<é.
düT>∑TD≤\T me]øÏ ñ+{≤jÓ÷ yêfi‚fl |òüTqø±sê´\T
kÕ~ÛkÕÔs¡ì sêe÷j·TD+˝Àì
düT+<äsêø±+&É #Ób˛Ô+~.
n+<äTπø M{Ïì
‘Ó\T‡ø√yê*. á Hê\T>∑T \ø£åD≤\T
Vü≤qTeT+‘·T&ç ≈£îHêïsTT. n+<äTπø
düTs¡düqT, dæ+Væ≤ø£qT, \+øÏDÏì,
eT~∆+#ê&ÉT, X¯Á‘·è<äTπs“¤<ä´yÓTÆq
\+ø±q>∑s¡+˝ÀøÏ Á|üy˚•+#ê&ÉT.
d”‘êH˚«wüD #˚XÊ&ÉT. nXÀø£eq+˝À
d”‘·eTàqT #·÷XÊ&ÉT. kÕ«$T
Äqyê\T n+~+#ê&ÉT. nkÕ<Ûë´ìï
düTkÕ<Ûä´+ #˚XÊ&ÉT. Çø£ÿ&É
Vü≤qTeT+‘·T&ç ôd’ø£˝≤õø£˝Ÿ ôÁdº+>¥Ô

6
eT‘êìøÏ, $XÊ«kÕìøÏ nr‘·+>± lsêeTT&ÉT Hê‘·*¢ @s¡÷|ü+˝À e∫ÃHê H˚ >∑Ts¡TÔ|ü≥º˝ÒHêµ.nHêï&ÉT.
Ä<äs¡Ù+ @ düe÷C≤ìø£sTTHê. ªsêyÓ÷ $Á>∑Vü‰Hé <Ûäs¡à:µ. sêeTT&ÉT >=|üŒ<äq+ bÕs¡«‹øÏ ns¡∆yÓTÆ+~.
<Ûäs¡àeTTq≈£î ì\TyÓ‘·TÔ dü«s¡÷|ü+ sêeTT&ÉT. Ç+<äT˝À ne‘ês¡|ü⁄s¡Twüß\πø Ä<äs¡Ù+ sêeTT&ÉT.
m˝≤+{Ï dü+<˚Vü≤+ ˝Ò<äT. sêeTTì $T+∫q <Ûäs¡à+
˝Ò<äT. sêeTTì $T+∫q Hêj·T≈£î&ÉT ˝Ò&ÉT. sêeTTì lsêeT sêy˚T‹ s¡y˚T sêyÓ÷ eTH√s¡y˚T
düVü≤ÁdüHêeT ‘·‘Y ‘·T\´+ sêeT HêeT esêqH˚ ˆˆ
ªªbÕs¡«‹<˚$ d”‘·eTà˝≤ y˚cÕìï y˚düT≈£îì
sêeTTì eTT+<äT ì\T#·T+~. ªsêe÷! qHÓï<äTs¡T>± á XÀ¢ø±ìï eT÷&ÉT kÕs¡T¢ #·~$‘˚ $wüßí
ñ+#·T≈£îì mø£ÿ&√ ‹s¡T>∑T‘êy˚+{ϵ n+~. düVü≤ÁkÕìï #·~$q |òü*‘·+ edüTÔ+~. sêeTHêe÷ìøÏ
sêeTT&ÉT ÄX¯Ãs¡´b˛˝Ò<äT. m+‘√ $qj·T+>± ‘·‘Y ‘·T\´yÓTÆq HêeT+ ˝Ò<äT. ø£cÕº\qT+∫ >∑{ϺøÏÿ+∫
#ÓbÕŒ&ÉT. ª»>∑»®q˙! qTe⁄« Hê ‘·*¢ee÷à. ˙ ˇ&ÉT¶qï |ü&˚düTÔ+~. lsêeT ˙ HêeTy˚T$T s¡T∫sêµ
ø=&ÉT≈£îì qTy˚« |üØøÏådüTÔHêïyê? Hê‘·*¢ @s¡÷|ü+˝À
e∫ÃHê H˚ >∑Ts¡TÔ|ü≥º˝ÒHêµ. nHêï&ÉTµµ
$T+∫q dü‘·´+ ˝Ò<äT. sêeTTì $T+∫q e´øÏÔ ˝Ò&ÉT.
eqyêkÕìøÏ yÓfi¯¢ø£ÿπs¢<äT HêHêï ! n+~ ø£qï‘·*¢ øödü\´.
ª|æ‘·èyêø£´ |ü]bÕ\q #˚j·T˝Ò<äT sêeTT&ÉTµ n+{≤s¡e÷à
˙ ø=&ÉT≈£îì. Ç∫Ãq e÷≥ ‘·bÕŒ&ÉT sêeTT&ÉT n+≥T+~
˝À≈£+. n~ <Ûäs¡à+ ø±<äHêï&ÉT. ‘·*¢πø <Ûäs¡à+ #ÓbÕŒ&ÉT.
•ebÕs¡«‘·T\T Äø±X¯j·÷q+ #˚düTÔHêïs¡T. d”‘ê
d”‘ê n+≥÷ $\|ædü÷Ô sêeTT&ÉT n&É$˝À
‹s¡T>∑T‘·THêï&ÉT d”‘êH˚«wüD #˚dü÷Ô. bÕs¡«‹
n&ÉT>∑T‘√+~ •e⁄&çì ªHê<∏ë! lsêeTT&ÉT ne‘ês¡
dü«s¡÷|ü⁄&É+{≤s¡T ø£<ë! Ç˝≤ kÕe÷qT´&ç˝≤ d”‘· ø√dü+
$\|ædü÷Ô ‹s¡>∑&˚$T{Ï? d”‘· mø£ÿ&É ñ+<√ sêeTT&çøÏ n+≥÷ sêeTHêeT e÷<ÛäTsê´ìï >±q+ #˚dæ ‘·]+∫q
‘Ó©<ä+{≤sê? sêeTT&ç X¯øÏÔ |ü≥¢ Hê≈£î nqTe÷q+>± >=|üŒ uÛÑø£Ô•U≤eTDÏ sêeT<ëdüT. ø£+#Ós¡¢ >√|üqï>± ñqï
ñ+~µ . |üs¡eT•e⁄&ÉT qe⁄«≈£îHêï&ÉT. ªdüπs qTy˚« e´øÏÔ sêeTHêeT+ <Ûä]+∫ sêeT<ëdüT nj·÷´&ÉT.
|üØøÏå+#·T sêeTTìµ nHêï&ÉT. ‘·quÛÑøÏÔ‘√ ‘ê˙cÕ≈£î ≈£L&Ü sêeT<äs¡Ùq+ #˚sTT+#ê&ÉT.
bÕs¡«‹<˚$ d”‘·eTà˝≤ y˚cÕìï y˚düT≈£îì >√˝§ÿ+&É ø√≥ C…’˝À¢ ñqï sêeT<ëdüTqT $&ç|æ+#·&ÜìøÏ
sêeTTì eTT+<äT ì\T#·T+~. ªsêe÷! qHÓï<äTs¡T>± sêeT\ø£åàDT\T e#êÃs¡T. ‘êqT e#êÃqqï <ëìøÏ
ñ+#·T≈£îì mø£ÿ&√ ‹s¡T>∑T‘êy˚+{ϵ n+~. sêeTT&ÉT >∑Ts¡TÔ>± >√˝§ÿ+&É ø√≥˝À ñqï ˇø£ ÁbÕø±s¡+ uÛ≤Ø
ÄX¯Ãs¡´b˛˝Ò<äT. m+‘√ $qj·T+>± #ÓbÕŒ&ÉT. ª»>∑»®q˙! ñ≈£îÿ ‘·\T|ü⁄\˝À ˇø£<ëìì #˚‘√Ô rdæ ‹s¡π>dæ ô|{≤º&É≥
qTe⁄« Hê ‘·*¢ee÷à. ˙ ø=&ÉT≈£îì qTy˚« |üØøÏådüTÔHêïyê? Ä sêeTT&ÉT.

7
‘·q ∫qï‘·q+˝À #·]Á‘·qT uÀ~Û+∫q e÷kÕºs¡T Ä Ä<äs¡Ù+>± rdüTø√yê* á $wüj·T+˝À
‘·\T|ü⁄ì |æ\¢\+<ä]ø° #·÷|æùdÔ Hê≈£î ≈£L&Ü <ëìì lsêeTqe$T sêeTTì |ü⁄{Ϻqs√E.#Ó’Á‘·X¯ó<ä∆
#·÷|æ+#ê&ÉT e÷ ùdïVæ≤‘·T&ÉT ø=+&Ü kÕsTTs¡y˚Twt, <äX¯$THê&ÉT |ü⁄qs¡«düT qø£åÁ‘·j·TTø£Ô ø£sêÿ≥ø£ \>∑ï+˝À
Ç+&çj·THé mø˘‡Áô|dt ~q|üÁ‹ø£˝À d”qj·TsY bò˛{À sêeTT&ÉT »ìà+#ê&ÉT. sêeTTì »qHêìï <˚X¯eT+‘ê
»s¡ï*dtºñ<√´>∑+ Ç‘·ìøÏ. ÄdüøÏÔ ñqïyês¡+‘ê >√˝§ÿ+&É lsêeTqe$T |ü+&ÉT>∑qT »s¡T|ü⁄≈£î+{≤s¡T. e&É|ü|üð,
yÓ[¢ á s√Eø° á ì<äs¡ÙHêìï, á $uÛÑ÷‹ì <ä]Ù+∫ bÕqø±ìï Á|ükÕ<ä+>± rdüT≈£î+{≤s¡T. qesêÁ‘·T\T
eTq ‘Ó\T>∑Tyê] ÄdæÔ nsTTq sêeT<ëdüTì Äj·Tq uÛÑøÏÔ˙ ñ‘·‡yê\T #˚kÕÔs¡T. |ü+~fi¯¢˝À dü+<ä&ç #˚kÕÔs¡T.
düà]+∫ ‘·]+#·e#·TÃ. |ü⁄sêDÁ|üe#·Hê\T #˚kÕÔs¡T s√p kÕj·T+Á‘ê\T.
qTe⁄« <Ûäsêàìï ‘·|üŒ≈£î+&Ü bÕ{Ï+#·&É+ e\¢ }s¡+‘· ø£*dæ ñ‘·‡yê\T #˚kÕÔs¡T. d”‘êsêeTT\ ø£fi≤´D+
Hê≈£î eTs¡D≤q+‘·s¡+ Ç+Á<ä|ü<ä$ e∫Ã+<äì #˚kÕÔs¡T ás√Eq. ñ>±~ ‘·s¡Tyê‘· e#˚à |ü+&ÉT>∑\˝À
bı+–b˛j·÷&ÉT <äX¯s¡<ÛäT&ÉT. ‘·+Á&çì ‘·]+|üCÒXÊ&ÉT. yÓTT<ä{Ï~ lsêeTqe$T. m+‘√ ÇwüºyÓTÆq |üs¡«~q+ eTq
<äTwüº•ø£åD #˚dæ ‘·+Á&çøÏ Ç+Á<ä |ü<ä$ì Ç|æŒ+∫q Ms¡TìøÏ ‘Ó\T>∑Tyê]øÏ lsêeTqe$T.
H˚H˚$T #˚j·÷˝À ÄC≤„|æ+#·eTHêï&ÉT Ç+Á<äT&ÉT. sêe÷j·TD+ n+‘ê lsêeTTì \ø£åD≤\qT
eT÷ØÔuÛÑ$+∫q $qj·Ty˚T ÄuÛÑs¡D+ sêeTTìøÏ. HêπøMT >∑TD>∑D≤\qT ø°]Ô+∫+~. yê{ÏqT+&ç ø=ìï{Ïì rdüT≈£îì
nø£ÿπs¢<äT Ç+Á<ë! sêeTsêeD j·TT<ä∆+˝À Hê ø√dü+ Ä#·]+#·>∑*–Hê eTìwæ eTVü≤˙j·TT&Ée⁄‘ê&ÉT.
m+<äs√ yêqs¡T\T ÁbÕD≤\T ø√˝ÀŒj·÷s¡T. ø=+‘·eT+~øÏ düe÷C≤ìøÏ ˇø£ ø=‘·Ô #Ó’‘·q´+ edüTÔ+~. ‘·\T¢\T sêeTTì
#˚‘·T\T, ø=+‘· eT+~øÏ ø±fi¯ó¢, ‘·\\T ‘Ó– >∑T]+∫ |æ\¢\≈£î #ÓbÕŒ*. Á|ü‹∫Hêï]ì ˇø£ sêeTTì˝≤
j·TT<ä∆uÛÑ÷$T˝À |ü&ç ñHêïs¡T. ˙ <ä>∑Zs¡ neTè‘·uÛ≤+&É+ r]Ã~<ë›*. |ü⁄øÏÿ{Ï |ü⁄sêD≤\qT≈£îH˚ eTq
ñ+~ ø£<ë! ˇø£ÿkÕ] Ä j·TT<ä∆uÛÑ÷$T˝À neTè‘·es¡¸+ sêe÷j·TD+˝À m+‘√ ñ+~. Çyê[º n<ÛäTHê‘·q
≈£î]+|æ+∫ yêfi¯¢+<ä]˙ Áã‹øÏ+#·eTì n&ç>±&ÉT. m+‘·{Ï ø±s=Œπs{Ÿ Je⁄\≈£î yê‘êes¡D≤ìøÏ ø±e*‡q n+XÊ˝…H√ï
kÂo\´+ sêeTT&ç~. yêqs¡T\ô|’ neTè‘·es¡¸+ ≈£î]ùdÔ ñHêïsTT. Hêj·Tø£‘·« \ø£åD≤˝…˝≤ ñ+&Ü*,
X¯Á‘·Te⁄˝…’q sêeD ôd’q´+ ≈£L&Ü Áã‘·T≈£î‘·T+~. uÛ≤y√<˚«>±\qT n<äT|ü⁄˝À m˝≤ ñ+#·Tø√yê*,
sêeTTìø±ÿe*‡qB n<˚. Ç‘·s¡T\‘√ m˝≤ yÓT\>±* e+{ÏyÓH√ï ‘Ó\TkÕÔsTT
Ç+Á<äT&ÉT neTè‘·es¡¸+ ≈£î]|æ+#ê&ÉT. j·TT<ä∆uÛÑ÷$T˝À sêe÷j·TD+ <ë«sê. Á|ü‹ ˇø£ÿs¡÷ sêe÷j·TD+
ÁbÕD≤\T ø√˝ÀŒsTTq yês¡+‘ê ÁbÕD≤\‘√ ˝Ò∫ e#êÃs¡T. #·<äe+&ç. sêeTTì \ø£åD≤\qT e´øÏÔ‘ê«ìï MT$>±
sêe÷j·TD+ j·TT<ä∆ø±+&É˝À 120e düs¡Z˝À ñ+~ á eT\T#·Tø√+~. $»j·T+ MT<˚ ne⁄‘·T+~.
n+X¯+. sêeDT&ÉT eTs¡DÏ+#ê&ÉT. sêeDTì e+X¯+˝À Äs¡¸ $C≤„q|ü]wü‘·TÔ <ë«sê |ü⁄˝…¢\
yês¡+‘ê n+‘·]+#ês¡T. $;ÛwüDT&=ø£ÿ&˚ $T–˝≤&ÉT. lsêeT#·+Á<äT&ÉT >±s¡T sêe÷j·TD≤ìøÏ {°ø± ‘ê‘·Œs¡´+
nqï>±] ø£s¡àø±+&É\T #˚j·T&ÜìøÏ dü+X¯j·T|ü&ÉT‘·THêï&ÉT sêdæ Á|ü#·T]+#ês¡T. yê$fi¯¢yê] Á|ü‘·T\T düπsdü]. Ç+ø±
sêeTT&˚<äsTTHê nqT≈£î+{≤&Ü nì. sêeTTì e´øÏÔ‘ê«ìï eT¬sH√ï Á|ü#·Ts¡Ddü+düú\T sêe÷j·TD≤ìï j·T<Ûë
n+#·Hê y˚j·T˝Òø£b˛j·÷&ÉT $;ÛwüDT&ÉT. ‘·<∏ä+>±q÷ e#·q+˝Àq÷ Á|ü#·T]+#êsTT. me]<äsTTHê
ª$;ÛwüD≤ ! sêeDT&ç <äVü≤qdü+kÕÿsê\T #˚j·Tej·÷´µ |üs¡yê˝Ò<äT #·<äe&ÜìøÏ. lsêeTqe$THê&˚ á
nHêï&ÉT. ˙≈£î X¯Á‘·Te⁄ ø£<ë nì. ªeTs¡DÏ+∫q e´øÏÔ‘√ ø±s¡´Áø£e÷ìøÏ lø±s¡+ #·T≥º+&ç. n
Hê≈£î yÓ’s¡+ ˝Ò<äT. nsTTHê ˙ nqï eTVü‰uÛÑ≈£îÔ&ÉT. bÕsƒ¡≈£î\+<äs¡ø° lsêeTqe$T X¯óuÛ≤ø±+ø£å\T
•e|üPC≤ <äTs¡+<Ûäs¡T&ÉT. Ä‘·ìì dü+Vü≤]+#·&ÜìøÏ H˚qT ‘Ó*j·TCÒk˛Ô+~ <˚yê\j·÷\T.
ne‘ês¡y˚T m‘êÔ*‡ e∫Ã+<äµHêï&ÉT. eTìwæ yÓ[¢b˛sTTHê
>∑‘·+˝À Ä e´øÏÔ‘√ ñqï X¯Á‘·T‘ê«ìï ‘·\T#·T≈£î+≥÷ `: ø=e«* |ü<äàHêuÛÑ X¯s¡à, N|òt m&ç≥sY.
>∑&ÉT|ü⁄‘·T+{≤+ eTq+. n˝≤+{Ï yêfi¯¢+‘ê sêeTT&çì

8
>∑‘·e÷dü+ ‘·s¡TyêsTT uÛ≤>∑+
ªªBÛeTVæ≤µµ:`ªBÛeTVæ≤µ nq>± <Ûë´qeTT #˚j·TT<äTeTT >±ø£ j·Tì ns¡∆eTT. nq>± |üs¡y˚TX¯«s¡Tì
~e´>∑TDeTT\qT eTq eTqdüT‡ q+<äT ìs¡+‘·sêj·TeTT>∑ <Ûës¡D #˚j·TT≥.
á |ü<äeTT eTqqT <Ûë´HêuÛ≤´düeTT #˚j·TT≥≈£î Áù|πs|æ+#·T
#·Tqï~. dü+<Ûä´j·TqT |ü<äeTT q+<äT ≈£L&Ü sTT<˚ ns¡∆eTT
ø£\<äT. dü+` #·ø£ÿ>±, <Ûë´` <Ûë´qeTT #˚j·TT≥.
eTqeTT @ø±+‘·eTTq Ädüq ã<äT∆\yÓTÆ ø£fi¯ófl eT÷düT≈£îì
eTqdüT‡qT Vü≤è<äj·T kÕ∆qeTTq ì*|æ uÛÑ>∑e+‘·Tì ÁbÕs¡∆q
CÒj·Te˝…qT. eTqeTT ÁbÕs¡∆q #˚j·TT#·Tqï|ü⁄Œ&ÉT #·+#·\yÓTÆq
eTqdüT‡ ÁbÕ|ü+∫ø£ $wüj·TeTT\ yÓ’ù| b˛e⁄#·T+&ÉTqT.
n+<äT#˚ Á|üj·T‘·ï|ü⁄s¡«ø£eTT>± eTqdüT‡qT $wüj·TeTT\qT+&ç
eTs¡*+∫ Vü≤è<äj·TkÕ∆qeTTq ì\T|ü⁄#·T |üs¡y˚TX¯«s¡
>∑TDeTT\qT eTqqeTT #˚j·Te˝…qT. Hê\T>∑T yÓ’|ü⁄\, ÁøÏ+<ä,
ô|’q |üs¡y˚TX¯«s¡T&˚ yê´|æ+∫ düs¡«$<ÛäeTT\ eTqqT dü+s¡øÏå+#·T
#·THêï&ÉqT uÛ≤eeTT eTqqeTT #˚j·Te˝…qT.
j·TEπs«<äeTT˝Àì (n<Ûë´. 34) eTqkÕ |ü]Áø£eT
eT+Á‘·eTT\˝À sTT<˚ uÛ≤eq >∑\<äT. eTqdüT‡qT ì\T|ü⁄≥≈£î
á eTqkÕ |ü]Áø£eT eT+Á‘·eTT\qT eTqqeTT #˚j·TT≥
eT+∫~. mø£ÿ&Óø£ÿ&É≈£î eTqdüT‡ |üs¡T–&ÉTH√ nø£ÿ&É+‘ê
|üs¡y˚TX¯«s¡T&˚ yê´|æ+∫ j·TTHêï&ÉqT uÛ≤eq e\q eTqdüT‡
$dæ– ∫es¡≈£î ‘·q dü«kÕ∆qyÓTÆq Vü≤è<äj·TeTTqT #˚s¡TqT.
˝Àø£eTT˝À |üs¡y˚TX¯«s¡Tì $T+∫q e]+|ü<ä–q ( ø√s¡<ä–q) ÁX‚wü˜ |ü<ës¡úeTT eTs=ø£{Ï @$T ø£\<äT?
c˛&ÉXÀ|ü#ês¡ |üPC≤~ø£eTT\ìïj·TT eTqdüTqT #·*+|ü#˚j·TTq$j˚T ø±ì @ø±Á>∑|üs¡#·˝Òe⁄. |üP»˝À
eTqeTT #˚j·TT Á|ü‹ÁøÏj·T eTq ∫‘·ÔeTT˝À (eTqdüT˝À) eè‹Ôì (ø£<ä*ø£qT) ø£*–+#·TqT. ∫‘·Ô eè‘·TÔ\qT
ìs√~Û+#·T≥j˚T áX¯«s¡ kÕø屑êÿs¡eTTq≈£î e÷s¡ZeT>∑TqT ø±ì ∫‘·Ôeè‘·TÔ\qT ô|+#·Tq$ e÷s¡ZeTT\T ø±e⁄. |ü‘·+»*
eTVü≤]¸ dü÷∫+∫q ncÕº+>∑jÓ÷>∑eTqT e÷s¡ZyÓTTø£ÿ{Ïj˚T áX¯«s¡ kÕø屑êÿs¡eTTq≈£î n+<äs¡≈£î nqT≈£L\yÓTÆq
sê»e÷s¡ZeTT. uÛÖ‹ø£ $<ä´\ nuÛ≤´düeTTq≈£î ≈£L&Ü eTH√ @ø±Á>∑‘· n‘·´edüs¡eTT. mes¡T ‘êeTT H˚s¡Tà |üìj·T+<äT
eTqdüTqT m+‘· m≈£îÿe>± @ø±Á>∑‘· |üs¡#·>∑\s√ yês¡T Ä ø£fi¯ j·T+<äT >=|üŒ ÁbÕMDT´\>∑T<äTs¡T. á kÕ<Ûäq ì‘·´
J$‘·eTT˝À eTq¬ø+‘√ düVü≤ø±] j·T>∑TqT. eTTK´eTT>± $<ë´s¡Tú\øÏ~ ñ|üj·TTø£ÔeTT. n+<äT#˚‘·H˚ ÁbÕNq ø±\eTT˝À
$<ë´uÛ≤´düeTTq≈£î |ü+ù| eTT+<äT >±j·TÁr ñ|ü<˚X¯eTT #˚dæ dü+<Ûë´e+<äqeTT H˚¬sŒ&çyês¡T. eTH√ @ø±Á>∑‘·≈£î ∫‘·Ô
Á|üdüqï‘· ≈£L&Ü n‘·´edüs¡eTT. ªªyÓTÆÁr ø£s¡TD≤ eTT~ ‘√ù|øå±D≤+ düTK<äT'K |ü⁄D≤´|ü⁄D´ $wüj·÷D≤+ uÛ≤eHê‘·: ∫‘·Ô
Á|ükÕ<äqyéTµµ (jÓ÷>∑<äs¡ÙqeTT 1`33) ‘·q‘√ düe÷qT˝…’q yê]j·T+<äT yÓTÆÁ‹, ñqï‹ #Ó+<äT yê] jÓT&É eTT~‘·
(dü+‘√wüeTT),

9
BqT\ |ü≥¢ ø£s¡TD, <äTsêàs¡TZ\|ü≥¢ ñù|ø£å ø£*– j·TT+&ÉT≥ e\q ∫‘·Ô Á|üdüqï‘· ø£\T>∑TqT. eTTeTT≈£åîe⁄ Á|ü‹ì‘·´eTT
ø£˙düeTT ¬s+&ÉT >∑+≥\sTTqqT eTqdüT‡ yÓTT<ä\>∑T dü÷ø£åà|ü<ës¡úeTT\T kÕø屑êÿs¡eT>∑T≥≈£î neX¯´eTT>± <Ûë´qeTT
#˚j·TTe˝…qT. uÛÑ>∑e+‘·Tì <Ûë´qeTT #˚j·T>∑\ e´øÏÔ ‘êHÓ{Ϻ
dæú‹˝ÀqTqïqT ~yê´q+<äeTT H=+<äTqT. #ê\ ‘·è|æÔ‘√
J$‘·eTT >∑&ÉT|ü⁄qT.
ªªùV≤ düπs«X¯«sê! düs¡« yê´|ü≈£î&ÉyÓ’,
düs¡«$<ÛäeTT\ dü+s¡øÏå+#·T ˙e⁄ Hê≈£î n‘·´+‘·
düìïVæ≤‘·T&ÉyÓ’, n+‘·sê´$TyÓ’ j·TTHêïe⁄. n{Ϻ ìqTï
e÷ Vü≤è<äj·TeTTq <Ûë´ì+‘·TeTT >±ø£! ~yê´q+<äeTT
H=+<äT<äTeTT >±ø£!µµ
ª~Ûj·T'µ:`ª~Ûj·T'µ nq>± ãT<äT∆\ì ns¡∆eTT.
ãT~∆ nq>± e÷qe⁄\˝Àì n+‘·]+Á~j·TeTT. <˚ìe\q
#·÷∫, #·~$, ‘Ó*dæø=ì C≤„qe+‘·T\eT>∑T<äTyÓ÷ <ëìì
ªãT~∆µ n+<äTs¡T. Bì e\qH˚ e÷qe⁄&ÉT Áø=‘·Ô Áø=‘·Ô
Á|üjÓ÷>∑eTT\T #˚dæ $C≤„qeTTqT n_Ûeè~∆
#˚düTø=qT#·THêï&ÉT. Bì e\qH˚ e÷qe⁄&ÉT
dü‘ê´dü‘·´eTT\qT, <Ûäsêà<Ûäs¡àeTT\qT, ø£s¡Ôyê´ø£s¡Ôe´eTT\qT
y˚s¡Ty˚s¡T>± ‘Ó*dæø=ì <Ûäsêà‘·Tà&ÉT, düuÛÑT´&ÉT ø±>∑\T>∑T
#·THêï&ÉT. |üs¡y˚TX¯«s¡Tì ~e´ >∑TDeTT\ <Ûë´qeTT˝À
Äq+<äeT>∑Tï\yÓTÆq eTqeTT uÛÑ>∑e+‘·Tì @$T ø√s¡e˝…qT
` <Ûäq <Ûëq´eTT\Hê? uÛÀ>∑uÛ≤>∑´eTT\Hê? >ös¡yê~
Ûø±s¡eTT\Hê? Äs√>∑´ Bs¡ÈJeqeTT\Hê? ø±ì, Ç$
j·Tìïj·TT uÛÑ>∑e+‘·Tì dü«s¡÷|üeTTqT, ø£s¡à dæ<ë∆+‘·eTTqT ‘Ó*j·Tì yês¡T ø√¬s<äs¡T.
ªªuÛÑ>∑e+‘·Tì <Ûë´ì+#·T yê]øÏ Ç$ nìïj·TT ‘·T#·Ã¤eTT>∑ >√#·]+#·TqT. á ÁbÕ|ü+∫ø£
uÛÀ>∑eTT\ìïj·TT e÷qe⁄&ÉT Á|üj·T‹ï+∫ bı+<ä>∑\&ÉT. á »qà˝À >±ì, |üPs¡«»qà˝À >±ì
|ü⁄D´ø±s¡´eTT˝≤#·]+|üì<˚, πøe\eTT ÁbÕs¡úq\ e\q Ç$ \_Û+|üe⁄. <Ûäsêà‘·Tàq≈£î ` |ü⁄D´J$øÏ
ÁbÕ]∆+|ü≈£îqïqT Ç$ \_Û+#·TqT.µµ
eT], uÛÑ>∑e+‘·Tì @$T ø√s¡e˝…qT? <˚ì e\q e÷qe⁄&ÉT $T–*q JesêdüT\ ø£qï ñqï‘·eTT>∑ qTHêï&√,
<˚ì e\q ÁbÕ|ü+∫ø£ edüTÔe⁄\ìï{Ïì kÕ~Û+#·>∑\T>∑T#·THêï&√ n{Ϻ ãT~∆ì ø√s¡e˝…qT. n~j˚T ì»yÓTÆq ÁbÕs¡∆q
j·T>∑TqT. Ä ãT~∆ Á|ü|ü+#·eTT˝À <=s¡T≈£î edüTÔe⁄ ø±<äT. Á|üj·T‹ï+∫ bı+<äe\dæq~. <ëìøÏ |üs¡y˚TX¯«s¡Tì
nqTÁ>∑Vü≤eTT ≈£L&Ü ø±e\dæ j·TTqï~.
ì‘·´ J$‘·eTT˝À á ãT~∆ jÓTTø£ÿ nedüs¡eTT m+‘·>±H√ j·TTqï~. nH˚ø£ yÓ÷düeTT\‘√ ≈£L&çq á
Á|ü|ü+#·eTT˝À Áã‘·T≈£î≥≈£î Ç~ ˇø£ JeHêedüs¡eTT. ø£©Ô edüTÔe⁄\ qT+&ç eT+∫ edüTÔe⁄\qT y˚s¡T #˚j·TT≥≈£î,
ndü‘·´eTTqT+&ç dü‘·´eTTqT y˚s¡T #˚j·T≥≈£î, #Ó&ÉT qT+&ç eT+∫ì y˚s¡T #˚j·TT≥≈£î á ãT~∆ nedüs¡eT>∑TqT.

10
Ç~ ˝Ò≈£îqï mH√ï düeTdü´\T ñ‘·ŒqïeT>∑TqT. nH˚ø£ dü+<˚Vü≤eTT\T ñøÏÿ] _øÏÿ] CÒj·TTqT. dü‘·´eTT
>√#·]+|ü<äT. n|ü⁄Œ&ÉT á ãT~∆ jÓTTø£ÿ Á|üø±X¯eTedüs¡eT>∑TqT. |ü]XÀ<Ûä≈£î\≈£î ø£\T>∑T nH˚ø£ dü+<˚Vü≤eTT\qT rs¡TÃq~
á ãT~∆j˚T. yÓ’C≤„ìø£ |ü⁄s√>∑‹øÏ, XÊgø£fi≤s¡+>∑eTT\ n_Ûeè~∆øÏ, kÕe÷õø£ Jeq $ø±kÕìøÏ ãT~∆ jÓTTø£ÿ
nedüs¡yÓT+‘·>±H√ j·TTqï~. nìï{Ïì $T+∫, e÷qe Jeq \ø£å´yÓTÆq <äT'KsêVæ≤‘·´dæú‹ (yÓ÷ø£åeTTqT) CÒs¡TÃ≥≈£î Bì
nedüs¡eTT Á|ü<ÛëqeTT>∑ qTqï~.
e÷qe⁄&ÉT á ãT~∆ düVü‰j·TeTTq Jeq s¡+>∑eTT˝À ñqï‘√qï‘· kÕ∆qeTT\T #˚s¡Tø√>∑\&ÉT. ˝Àø£eTT˝À
$<ë´e+‘·TìøÏ >ös¡e eTsê´<ä\T, Ä<äs¡ dü‘êÿs¡eTT\T \_Û+#·T#·T+&ÉT≥ n+<ä]ø° $~‘·yÓTÆq $wüj·Ty˚T.
ñ|üìwü‘·TÔ\˝À ãT~∆ Je⁄q≈£î ˇø£ kÕs¡~∏>± e]í+|üã&çq~. ãT~Û∆eT+‘·T&Ó’q kÕs¡~Û >∑Ti¿eTT\qT dü]jÓÆTq e÷s¡ZeTT˝À
q&ç|æ+∫ nqT≈£îqï >∑eT´eTTq≈£î #˚s¡TÃq≥T¢ eT+∫ ãT~∆ e÷qe⁄ì ‘·q ÄX¯j·T•Ks¡eTT\≈£î CÒs¡TÃqT. n+<äT#˚‘·H˚
>±j·TÁr eT+Á‘·eT+<äT á Á|ü|ü+#·eTT˝Àì düs√«‘·ÔeTyÓTÆq ãT~∆ ø=s¡≈£î ÁbÕs¡úq >∑\<äT.
n+‘·sê´$TjÓÆTq z |üs¡y˚TX¯«sê ! ˙e⁄ düs¡«E„&Ée⁄, |üPs¡íC≤„ì$. ˙ nqTÁ>∑Vü≤eTTq y˚TeTTqT C≤„qe+‘·T\
eT>∑T<äTeTT >±ø£! |üs¡eTdüTKeTT\ qqTuÛÑ$+‘·TeTT >±ø£ ! Ç+ø±e⁄+~...... ( e#˚à dü+∫ø£˝À)
l >±j·TÁ‹ |”sƒ¡eTT, $XÊK|ü≥ï+.

11
j·TT>∑eTTq≈£î Ä~ ªñ>±~µ nsTT´+~. ‘Ó\T>∑T
yês¡T »s¡T|ü⁄≈£îH˚ |ü+&ÉT>∑\˝À eTTK´yÓTÆq~. #Ó’Á‘· X¯ó<ä∆ ìã“s¡+>± m<äTs=ÿHê\H˚
bÕ&É´$THê&ÉT ‘Ó\T>∑T dü+e‘·‡s¡+ ÁbÕs¡+uÛÑ+. n<˚ dü+<˚XÊìï ñ>±~ |ü#·Ã&ç ÇdüTÔ+~.
ñ>±~ |ü+&ÉT>∑s√E. Ç<˚ s√Eq ÁãVü‰à düèwæºì s¡T‘·Te⁄\T e÷s¡TŒ ø±s¡D+>± eTq X¯Øsê\˝À e#˚Ã
ÁbÕs¡+_Û+∫Hê&Éì #ÓbÕÔs¡T. eT‘·‡´e‘ês¡+ <Ûä]+∫q yê‘·, |æ‘·Ô, ø£|òü s√>±\≈£î #·ø£ÿ{Ï eT+<äT>± ñ>±~
$wüßíe⁄ k˛eT≈£îì dü+Vü≤]+∫ y˚<ë\qT |ü#·Ã&ç ñ|üjÓ÷>∑|ü&ÉT‘·T+<äì, Äj·TTπs«<ä yÓ’<äT´\T
ÁãVü‰àø£|üŒ–+∫q dü+<äs¡“¤+>± ªñ>±~µ Ä#·s¡D˝ÀìøÏ #ÓbÕÔs¡T. n|ü⁄Œ&É|ü⁄Œ&˚ e∫Ãq #Ós¡≈£î>∑&É\T, ˝Ò‘·
e∫Ã+<äì #ÓbÕÔs¡T. ÁãVü‰à<˚e⁄&ÉT á »>∑‘·TÔqT #Ó’Á‘·e÷dü e÷$T&çø±j·T\T, y˚|ü|ü⁄e⁄«, ns¡{Ï|ü⁄fi¯ófl , ∫+‘·|ü+&ÉT,
X¯óø£¢|üø£å Á|ü<∏äeT~ekÕq dü÷s√´<äj·T y˚fi¯ düeTÁ>∑+>± u…\¢+, |ü∫à $Ts¡|üø±j·T\T, Á|ü<Ûëq ~qTdüT\T ñ>±~
düèwæº+#ê&É+{≤s¡T. |ü#·Ã&çøÏ $ìjÓ÷–kÕÔs¡T.
ìs¡¢j·T dæ+<ÛäTe⁄ Á|üø±s¡+ ñ>±~s√Eq XÀ¢ ˆˆ ‘ê«eTwü˜ XÀø£ qsê;Ûwüº eT<ÛäTe÷dü düeTT<䓤e.
ª|ü+#·ø£è‘·´ìs¡«Vü≤Dµ ø±$+#ê\ì #ÓbÕŒs¡T Ä ◊<äT ì u≤$T XÀø£ dü+‘·bÕÔ+ eTeTXÀø£+ dü<ë ø£s¡T ˆˆ
|üqT\÷ ‘Ó’˝≤uÛÑ´+>∑q+, q÷‘·q dü+e‘·‡sê~ nH˚ XÀ¢ø±ìï #·~$ ñ>±~ |ü#·Ã&ç rdüTø√yê*.
k˛ÔÁ‘·|üsƒ¡q+, ì+ã≈£îdüTeT uÛÑø£åD+ (ñ>±~ |ü#·Ã&ç |ü+#ê+>∑ ÁX¯eD+.
ùdeq+) <Ûä«C≤s√Vü≤D+ (|üPs¡í ≈£î+uÛÑ <ëq+), |ü+#ê+>∑ sê• |òü˝≤\qT #·÷düT≈£îì nedüsêìï ã{Ϻ
ÁX¯eD+ #˚j·÷*. e÷$&Ü≈£î\‘√s¡D≤\T, Ç+{ÏeTT+<äT @yÓ’Hê Á>∑Vü≤XÊ+‘·T\T #˚sTT+#·Tø√e*‡ ñ+≥T+~. n˝≤
eTT>∑TZ\T y˚j·T&É+, ø=‘·Ô ã≥º\T <Ûä]+#·&É+, |æ+&ç #˚sTT+#·T ø√e&É+ e\¢ düTKXÊ+‘·T\≈£î Ä≥+ø£+
e+≥\‘√ <˚e⁄ìøÏ HÓ’y˚<ä´+ düeT]Œ+∫ ≈£î≥T+ã ñ+&É<äT. @<Ó’Hê ø=‘·Ô|üìøÏ ø±ì, Ä<Ûë´‹àø£ e÷s¡Z+˝À
düuÛÑ÷´\+‘ê ø£*dæ |ü+&ÉT>∑ »s¡T|ü⁄ø√e&É+ nHê~>± eT+Á‘·kÕ<Ûäq\T, |ü⁄s¡X¯Ãs¡D\T ÁbÕs¡+_Û+#ê\qT≈£îH˚
edüTÔqï Ä#ês¡+. Ä<äj·T e´j·÷\T, sê» |üP»´+, yê]øÏ ªªñ>±~µµ #ê˝≤ eT+∫s√E. á s√Eq
nee÷q+, ø£+<ëj·T`sê• |òü˝≤\T e+{Ï |òü*‘ê\qT ÁbÕs¡+_Û+∫q |üqT\ìï dü|òü©ø£è‘·eTe⁄‘êsTT. n
|ü+&ç‘·T\T #˚ù|Œ |ü+#ê+>∑ ÁX¯eD+ <ë«sê á s√Eq
$ì ‘Ó\TdüTø√yê*. <˚X¯ ø±\e÷q |ü]dæú‘·T\qT ≈£L&Ü á lKs¡ HêeT dü+e‘·‡s¡+ ª <˚yê\j·÷\T µ
|ü+#ê+>∑ ÁX¯eD+ <ë«sê ‘Ó\TdüT≈£î+{≤s¡T. bÕsƒ¡≈£î\+<ä]ø° düTKXÊ+‘·T\+~yê«\ì ª˝Àø±dü‡eTkÕÔ
ñ>±~ |ü#·Ã&ç. düTœH√uÛÑe+‘·Tµ nH˚ dü+ø£\Œ+ n+<ä]B ø±yê\ì
eTqJ$‘·+˝À ñ+&˚ dü+‘√cÕ\T, <äT:U≤\T, Äø±+øÏådü÷Ô........
Äq+‘· $cÕ<ë\T, ø£wüº düTU≤\≈£î Á|ürø£>± ñ>±~
|ü#·Ã&ç ñ+≥T+~. r|æ,|ü⁄\T|ü⁄, ø±s¡+, #˚<äT, e>∑s¡T,
ñ|ü⁄Œ, e+{Ï wüÁ&ÉT#·T\‘√ ñ>±~ |ü#·Ã&çì #˚kÕÔs¡T. `: ø=e«* |ü<äàHêuÛÑ X¯s¡à, N|òt m&ç≥sY.
dü+e‘·‡s¡+ b˛&Ée⁄Hê m<äTs¡j˚T´ ˇ&ç <äT&ÉT≈£î\qT

12
ñbÕdüq jÓTTø£ÿ ÄeX¯´ø£‘·:
ñbÕdüq jÓTTø£ÿ ÄeX¯´ø£‘· @$T{Ï? á
$wüj·T+ô|’ l dü<äTZs¡T düeTs¡ú sêeT<ëdüT>±s¡T ªªñbÕdüH˚#·
yÓ÷{≤ ÄÁX¯jÓ÷, ñbÕdüH˚ MD ìsêÁX¯yÓ÷µµ nHêïs¡T.
n+fÒ ñbÕdüq nqTq~ #ê˝≤ >=|üŒ ÁX‚wüºyÓTÆq ÄÁX¯j·TyÓTÆ
ñqï~. ñbÕdüq ˝Òì#√ ìsêÁX¯j·TeTì #ÓbÕŒs¡T. ∫qï
|æ\¢\≈£î düs¡« $<ÛäeTT˝…’q ÄÁX¯j·TeTT ‘·*¢j˚T. ‘·*¢
˝Òø£b˛‘˚ Ä |æ\¢\>∑‹ m˝≤ ñ+&ÉTH√, n<˚ $<Ûä+>± Á|ü‹
e÷qe⁄ìøÏ >∑Ts¡T<˚e‘ê ñbÕdüq n‘·´+‘· ÄeX¯´yÓTÆq~.
ñbÕdüq #˚j·Tì#√, m+‘√ >=|üŒ >=|üŒ »qdü+|ü<ä
ñqïq÷ n~ düs¡« ø±\eTT\+<äT s¡øÏå+#·<äT. mH√ï
dü+<äs¡“¤eTT\ j·T+<äT |üìøÏsê<äT. n|üð&ÉT HêHê
$<ÛäeTT˝…’q <äT'KeTTq≈£î, yê´≈£î\‘·≈£î >∑T] ne⁄‘ês¡T.
nsTT‘˚ ñbÕdüq #˚j·TT #·T+&çq#√, n$ y˚sTT #˚‘·T\‘√
düs¡« $<ÛäeTT\ s¡øÏå+#·TqT. ñbÕdüq e\¢ e÷qe⁄&ÉT
ì•Ã‘·+>±, <ÛÓ’s¡´eTT‘√ J$+#· >∑\&ÉT.
Bìì $#ês¡eTT #˚dæ, Hê |üs¡eT |üP»´,
Äsê<Ûä´ <Ó’eyÓTÆq uÛÑ>∑yêHé dü<äTZs¡T l<Ûäs¡ kÕ«$T>±s¡T,
uÛÑ≈£îÔ\ j·T+<äT <äj·T‘√ yê] ñ<ä∆s¡D ø√dü+ Á|ü‹ ~qeTT
ñbÕdüq (»|ü<Ûë´Hê<äT\qT) #˚j·TT≥≈£î eTT+<äT @j˚T •e, >∑D|ü‹, <˚$ yÓTT<ä˝…’q Á|ü<Ûëq <˚e‘·\+<ä]ì düTÔ‹
<˚e‘·\qT @ $<ÛäeTT>± düà]+∫, düTÔ‹+∫ Äj·÷ #˚XÊs¡T. á ñbÕdüqqT ÁX¯<ë∆ uÛÑøÏÔ‘√
<˚e‘êqTÁ>∑Vü≤eTTqT bı+~, dü<äTZs¡Te⁄ jÓTTø£ÿ ñbÕdüqqT Á|ü‹ ~qeTT #˚j·TT#·T+&çq, Ç~ düs¡« $<ÛäeTT \+<äT
#˚j·÷˝À ‘Ó*bÕs¡T. nwüºÁ>∑Vü≤≈£L≥ dü+<äs¡“¤eTTq ˝Àø£ s¡øÏå+∫ ø±bÕ&ÉTqT nqT≥˝À dü+<˚Vü≤eTT ˝Ò<äT. eTTK´eTT>±
ø£fi≤´DeTT ø=s¡¬ø’ dü»®q>∑&É j·T+<äT 13ø√≥¢ sêeT‘ês¡ø£ eTqdüT e⁄+∫ÁX¯<ë∆ uÛÑøÏÔ‘√ #˚dæq|ü⁄&˚ dü+|üPs¡í
eT+Á‘· nqTcÕ˜qeTT »s¡T|ü⁄≥≈£î ìX¯ÃsTT+∫, nqTcÕ˜q Á|üjÓ÷»qeTT ø£\T>∑TqT.
düeTj·TeT+<äT •wüß´\qT nqTÁ>∑Væ≤+∫ Áyêdæ >∑Ts¡T |üs¡+|üs¡
sTT∫ÃHês¡T. eTT+<äT>± ‘·eT‘·eT >∑Ts¡T |üs¡+|üs¡qT düà]+#ê*.
»>∑<äTZs¡T X¯+ø£sê#ês¡T´\ yês¡T e÷qe⁄\ BìH˚ >∑Ts¡T dü+Á|ü<ëj·TeTT n+<äTs¡T. á
ÇVü≤|üs¡ ÁX‚j·TdüT‡ ¬ø’ |ü+#êj·T‘·q ñbÕdüq dü+Á|ü<ëj·TeTT Hêsêj·TD dü+Á|ü<ëj·TeTT, dü«s¡÷|ü
nqTÁ>∑Væ≤+∫Hês¡T. Ç#·Ã≥ dü<äTZs¡T l<Ûäs¡T\T >∑Ts¡T, $wüßí, dü+Á|ü<ëj·T+, düeTs¡ú dü+Á|ü<ëj·T+ nì n+<äTs¡T.

13
>∑Ts¡T |üs¡+|üs¡
XÀ¢ ˆˆ Ä~ Hêsêj·TD+ $wüßí+ ÁãVü‰àq+ #· edæwüºø£yéTˆ •e eT]j·TT >∑Ts¡T düTÔ‹
lsêeT+ e÷s¡T‹+ e+<˚ sêeT<ëdü+ #· XÀ¢ ˆˆ qeT' •yêj·T >∑Ts¡y˚ dü∫Ã<ëq+<ä eT÷s¡Ôj˚Tˆ
l<Ûäs¡yéTˆˆ ìÁwüŒ|ü+#êj·T XÊ+‘êj·T ìsê\+u≤j·T ‘˚»ùdˆˆ
l<Ûäs¡ eT+Á‘·eTT á XÀ¢ø£eTTq+<äT •e⁄ì düTÔ‹j·T÷ n˝≤π> >∑Ts¡T
XÀ¢ ˆˆ qeT' XÊ+‘êj·T ~yê´j·T dü‘·´<Ûäs¡à dü«s¡÷|æDÒˆ düTÔ‹j·T÷ ì>∑÷&ÛÉyÓTÆ e⁄qï~. l<Ûäs¡ >∑Ts¡Te⁄>±] •wüß´\
kÕ«q+<ëeTè‘· ‘·èbÕÔj·T l<Ûäsêj·T qyÓ÷qeT' ˆˆ #˚‘· ñ|ü<˚X¯eTT bı+~q yês¡T ‘·q >∑Ts¡Te⁄ á
s¡÷|üeTT q+<äT e⁄Hêïs¡ì uÛ≤$+∫ ‘·q >∑Ts¡Te⁄ jÓTTø£ÿ
qeT'XÊ+‘êj·T ~yê´j·T ` Ç~ ˇø£ eTVü‰eT+Á‘·eTT. <Ûë´qeTT #˚j·Te˝…qT.
Ç~ dü+J$ì eT+Á‘·yÓTÆ ñqï~. m≥Te+{Ï ø£]ƒq <˚$ düTÔ‹
|ü]dæú‘·T\+<äT >±ì, |òüTÀs¡ $|ü‘·TÔ\T dü+uÛÑ$+∫q >±ì XÀ¢ˆˆ∫<ëq+<ä eTsT÷+ ~yê´+ Ä~ eT<Ûë´+‘· e]®‘ê+ˆ
á eT+Á‘·eTTqT, ÁX¯<ë∆ uÛÑ≈£îÔ\‘√ dü+|üPs¡íeTT>± Ä‘·à s¡÷bÕ+ |üsê+ XÊ+‘ê uÛÑyê˙+ HÍ$T dü+‘·‘·yéTˆˆ
eTqdüT‡q ñ+∫ »|æ+∫q s¡øÏå+∫ ø±bÕ&ÉTqT. á Ç~ <˚$ jÓTTø£ÿ düTÔ‹. Bì j·T+<äT <˚$
eT+Á‘·eTTq≈£î dü«j·T+>± >∑Ts¡Te⁄>±πs ns¡úeTTqT Áyêdæ dü«s¡÷|üeTT e]í+|üã&çq~.
Ç∫ÃHês¡T. dü«‘·Vü‰>± >∑Ts¡Te⁄>±s¡T ‘·eT leTTKeTT‘√
Bì eTVü‰‘·à´eTTqT #Ó|üð≥qT H˚qT $HêïqT. Á|ü‹ l <ä‘êÔÁ‘˚j·T <Ûë´q+
~qeT÷ á eT+Á‘·eTTqT ø£˙düeTT 13 kÕs¡¢sTTHê XÀ¢ˆˆ<ä‘êÔÁ‘˚j·T+ •e+ XÊ+‘·+ dü∫Ã<ëq+<ä
»|æ+#ê*. eTq≈£î Ä|ü<ä\T >±ì, düeTdü´\T, eT<ä«j·TyéTˆ
ø£wüº|ü]dæú‘·T\T m<äT¬s’q|ü⁄&ÉT á eT+Á‘·eTTqT ø£˙düeTT Ä‘·à s¡÷|ü+ |üs¡+ ~e´+ ne<Ûä÷‘· eTTbÕdüàùV≤ˆˆ
108 kÕs¡T¢ »|æ+#ê*. >∑Ts¡Te⁄\ bò˛{ÀqT m<äTs¡T>± á XÀ¢ø£eTTq+<äT <ä‘êÔÁ‘˚j·T <Ûë´qeTT
e⁄+#·Tø=ì ÁX¯<ë∆ uÛÑøÏÔ‘√ eTqdüT‡ \>∑ïeTT #˚dæ eT]j·TT <ä‘êÔÁ‘˚j·TT\ dü«s¡÷|üeTTqT e]í+|üã&çq~.
eT+Á‘·eTTqT |ü]ƒ+∫q m&É\ ‘·|üŒø£ s¡øÏå+#·TqT. Ç~ <ä‘êÔÁ‘˚j·TT\ eT+Á‘·eTT\qT »|æ+#·T yês¡T á XÀ¢ø£eTT
nH˚ø£ uÛÑ≈£îÔ\ nqTuÛÑeeTTq≈£î e∫Ãq $wüj·TeTT. jÓTTø£ÿ ns¡∆eTTqT eTqdüT‡q ì\T|ü⁄≈£îì nq+‘·s¡+ <ä‘·Ô
dü«‘·Vü‰>± Hê≈£î ≈£L&É nqTuÛÑeeTTq≈£î e∫Ãq~. X¯ó eT+Á‘·eTT »|æ+#·e˝…qT.
∫s¡÷“¤‘·T˝…’ dü<ë düs¡« ø±\eTTq+<äT á »|üeTTqT l qs¡dæ+Vü≤kÕ«$T düTÔ‹
#˚j·Te#·TÃ. á eT+Á‘·eTTqT >∑Ts¡T eTTKeTT qT+∫ XÀ¢ ˆˆ dü∫Ñ·T‡K dü«s¡÷bÕj·T »>∑‘·ÿfi≤´D ùV≤‘·y˚ˆ
ñ|ü<˚X¯eTT bı+~ #˚dæq#√ m≈£îÿe X¯øÏÔ e∫à oÁ|òüTeTT>± Ä‘·às¡÷bÕj·T XÊ+‘êj·T lqèdæ+Vü≤j·T‘˚ qeT' ˆˆ
X¯óuÛÑeTT\T bı+<äT<äTs¡T. Ç~ ìX¯Ãj·TeTT.
dü+<˚Vü≤eTT˝Ò<äT. Ä+»H˚j·T kÕ«$T <Ûë´q+
>∑DÒX¯ düTÔ‹ XÀ¢ ˆˆ»>∑‘Y ø£fi≤´D ø±sê´j·T sêeTuÛÑøÏÔ Á|ü<ësTTH˚ˆ
j·T+q‘ê« eTTqj·T' düπs« ì]«|òüTï+ j·÷+‹ ‘·‘·Œ<äyéTˆ ∫<ëq+<ëj·T >∑Ts¡y˚ Ä+»H˚j·÷j·T‘˚ qeT'ˆˆ
>∑DÒXÀ|üìwü<˚«<ä´+ ‘·<é ÁãôV’≤àyêdæà düs¡«>∑yéT ˆˆ
sêeT uÛÑ≈£îÔ\≈£î Ä~ >∑Ts¡TyÓ’q Ä+»H˚j·T
>∑DÒX¯ (eT+Á‘·) düTÔ‹ düeTdüÔ $|òüTïeTT\T ìyês¡DyÓTÆ kÕ«$Tì <Ûë´qeTT #˚dæ düTÔ‹+∫q ‘·s¡Tyê‘·H˚ sêeTTì
ì]«|òüTïeTT>± kÕ<Ûäq #˚j·TT≥ø=s¡≈£î. <Ûë´ì+∫ sêeT eT+Á‘·eTTqT »|æ+#·e˝…qT.

14
dü<äTZs¡T düeTs¡ú sêeT<ëdüT >±] <Ûë´q+ »|üeTT #˚j·TT≥≈£î eTT+<äT>± »|üe÷\qT ø£fi¯flø£<äT›ø=ì
XÀ¢ ˆˆ nq+‘· ã\ Msê´j·T ø±$T‘ês¡ú Á|ü<ësTTH˚ˆ á XÀ¢ø£eTTqT #Ó|üðø=ì »|üeTT #˚j·TTe\j·TTqT. Bì
dæ#·Ã‘·T‡K dü«s¡÷bÕj·T sêeT<ëkÕj·T‘˚ qeT' ˆˆ j·T+<äT »|üe÷\ jÓTTø£ÿ e÷Vü‰‘·à´eTT e]í+#·ã&çq~.
e÷ jÓTTø£ÿ dü+Á|ü<ëj·T Á|ües¡Ô≈£î˝…’q e÷
>∑Ts¡Te⁄\≈£î >∑Ts¡Te⁄˝…’q dü<äTZs¡T düeTs¡ú sêeT<ëdüT\ »|üeTT eTT–dæq ‘·s¡Tyê‘· #Ó|üŒe\dæq~
düTÔ‹+∫ eT]j·TT e+<äqeTT#˚dæ nq+‘·s¡+ »|üeTT XÀ¢ ˆˆ ‘·«+ e÷˝Ò düs¡«<˚yêHê+ Á|”‹<ë X¯óuÛÑ<ëuÛÑeˆ
#˚j·Te˝…qT. Bìj·T+<äT sêeT<ëdüT\ eTVæ≤eT eT]j·TT •e+ ≈£îs¡Twü«y˚T uÛÑÁ<˚ j·TXÀMs¡´+ #· düs¡«<ë ˆˆ
yê] jÓTTø£ÿ dü«s¡÷|ü es¡íq e]í+|üã&çq~. »|üeTT eTT–dæq ‘·s¡Tyê‘· eTs¡˝≤ »|üe÷\qT
ø£fi¯¢ø£<äT›ø=ì á XÀ¢ø£eTTqT #Ó|üŒe˝…qT. Bì j·T+<äT
Ä+»H˚j·TkÕ«$T <Ûë´q+ »|üe÷\qT |ü≥Tºø=ì »|üeTT #˚dæq <˚e‘·
eTH√»e+ e÷s¡T‘· ‘·T\´y˚>∑+ ˆ Á|üdüqïeT>∑Tqì #Ó|üŒã&çq~. Á|ü‹ ~qeTT »|üeTT
õ‘˚+Á~j·T+ ãT~∆ eT‘ê+ e]wüºyéTˆ #˚j·TTq|ü⁄&ÉT á $<Ûä+>± ô|’q ‘Ó*Œq XÀ¢ø£eTT\ìïj·TT
yê‘ê‘·à»+ yêqs¡ j·T÷<ÛäeTTK´yéTˆ ì<ëqeTT>± yêìô|’ eTqdüT‡ e⁄+∫ #Ó|üðø=ì »|üeTT
lsêeT <ä÷‘·+ X¯s¡D+ Á|ü|ü<˚´ˆˆ #˚j·÷*. >∑Ts¡T uÛÑ≈£îÔ\+<äs¡÷ ÁX¯<ë∆uÛÑøÏÔ‘√ ñbÕdüq #˚dæ
Ä+»H˚j·T kÕ«$T düTÔ‹j·T+<äT, Ä+»H˚j·TTì eTVæ≤eT >∑Ts¡T<˚e⁄\ ø£è|üqT bı+~ ÇVü≤, |üs¡ J$‘·eTTqT
n‘·ì e\q ø£\T>∑T Á|üjÓ÷»qeTT\qT e]í+ã&çq~. kÕs¡∆ø£eTT #˚düTø=ì ì‘·´J$‘·eT+<äT, e÷qe
ãT~∆, ã\eTT, j·TX¯düT‡,<ÛÓ’s¡´eTT, ìs¡“¤j·T‘·«eTT, J$‘·eTT˝À n‹ >=|üŒyÓ’q eTTK´yÓTÆq XÊ+‹, Áù|eT,
Äs√>∑´eTT, »&É‘·«eTT ˝Òì~ yêø˘ |ü≥T‘·«eTT ` ø£s¡TD, <äj·T, $XÊ\ Vü≤è<äj·TeTT, |üs√|üø±s¡eTT,
Çeìïj·TT Vü≤qTeT+‘·Tì düà]+#·T≥ <ë«sê ø£\T>∑TqT. düVü≤qeTT, ø£åeT yÓTT<ä˝…’q dü<äTZDeTT\qT dü+bÕ~+∫
lsêeT <Ûë´qeTT... eT+∫yês¡T>± J$+#·T≥ H˚s¡TÃø=qe\j·TTqT. Ç‘·s¡T\
$XÀ«<é uÛÑedæú‹\j·÷ ~wü,ùV≤‘·Ty˚Tø£+ düTKXÊ+‘·T\≈£î uÛÑ+>∑eTT ø£*–+∫q, n~ eTs¡˝≤ eTqπø
e÷j·÷ÁX¯j·T+ $>∑‘· e÷j·÷eT∫+‘·´ eT÷]ÔyéT ‹|æŒ m|üð&√ ˇø£kÕ] ‘·|üŒø£ n|ü»j·TeTT ø£\T>∑TqT.
Äq+<äkÕ+Á<ä eTeT\+ ì»uÀ<Ûä e÷Á‘·yéT á $wüj·TeTTqT eTs¡Te≈£L&É<äT. Ç<˚ ì»yÓTÆq
d”‘ê|ü‹+ $~‘· ‘·‘·«eTVü≤+ qe÷$Tˆˆ ◊X¯«s¡´eTT, á ◊X¯«s¡´eTTqT, dü+|ü<äqT bı+~q yêπs
∫e]>± sêeTTì »|üeTT #˚j·TT≥≈£î sêeTTì ì»eTT>± <ÛäqT´\T. yê] J$‘·y˚T ì»yÓTÆq J$‘·eTT
j·T<ës¡ú dü«s¡÷|üeTTqT ( ì» dü«s¡÷|üeTT) Bì j·T+<äT ‘·T<ä≈£î e÷qe J$‘·eTq≈£î >∑T] nsTTq Ä‘·à
e]í+#· ã&çq~. »|üeTT #˚j·TTq|ü⁄Œ&ÉT <˚e‘ê kÕø屑êÿs¡eTT bı+~ ø£è‘ês¡Tú\>∑T<äTs¡ì l
dü«s¡÷|üeTTqT dü]>± ‘Ó\TdüTø=ì <Ûë´qeTT #˚dæqjÓT&É\ >∑Ts¡T#·s¡DeTT\+<äT ÁbÕs¡úq #˚j·TT#·THêïqT. n
m≈£îÿe |òü*‘·eTT ÁbÕ|æÔ+#·TqT. sêeTTì <Ûë´ì+∫ »j·T »j·T s¡|òüTTMs¡ düeTs¡ú
sêeTTì s¡÷|üeTTqT eTqdüT‡q≈£î ‘Ó#·TÃø=ì »|üeTT
#˚j·TTe\j·TTqT. `dü»®q>∑&É sêeTkÕ«$T,
»|üeTT #˚j·TT≥≈£î eTT+<äT #Ó|üŒe\dæq~ l düeTs¡ú ÄÁX¯eTeTT.
XÀ¢ˆˆ eTVü‰e÷j˚T eTVü‰e÷˝Ò düs¡«X¯øÏÔ dü«s¡÷|æD°ˆ
#·‘·Ts¡«s¡Zdüú«sTT e´düüÔkÕ«H˚ï dæ~∆<ëuÛÑeˆˆ

15
>∑T&çøÏ yÓ[flq Á|ü‹ ˇø£ÿs¡T Á|ü<äøÏåD\T #˚kÕÔs¡T. mìïkÕs¡T¢ Á|ü<äøÏåD #˚j·÷*..?
Á|ü<äøÏåD\T ¬s+&ÉT s¡ø±\T. ˇø£{Ï Ä‘·à Á|ü<äøÏåD, Á|ü<äøÏåD mìïkÕs¡T¢ #˚j·÷* nH˚ $wüj·T+ô|’
eTs=ø£{Ï >∑s¡“¤>∑T&ç ˝Ò<ë $Á>∑Vü≤+ #·T≥÷º Á|ü<äøÏåD. K∫Ñ·yÓTÆq ìs¡íj·T+ me«s¡÷ #˚j·T˝Ò<äT. ø=+<äs¡T
Ç~ #ê˝≤ eT+~øÏ »yêãT <=s¡ø£ì Á|üX¯ï. >∑T&ç˝À eT÷&ÉTkÕs¡T¢ #˚j·÷\ì #Ó_‘˚ ø=+<äs¡T ◊<äT ˝Ò<ë 11
e⁄+&˚ <˚e⁄&çøÏ eTqdüT‡˝À @<äHêï ø√]ø£ ø√s¡T≈£îì kÕs¡T¢ Á|ü<äøÏåD #˚j·÷\ì dü÷∫kÕÔs¡T. Çø£ÿ&É ˇø£
qeTkÕÿs¡+ ô|&É‘ê+. Äj·TqøÏ HÓ’y˚<ä´+ øÏ+<ä $wüj·÷ìï >∑eTì+#ê*. ñ<ëVü≤s¡D≈£î ∫\T≈£Ls¡T
ø=ã“]ø±j·T>±˙ |ü⁄e⁄«\T >±˙ düeT]ŒkÕÔ+. <˚e⁄&ç‘√ u≤˝≤J kÕ«$T eT+~s¡+˝À yÓTT<ä{ÏkÕ] yÓ[flqyês¡T
H˚s¡T>± dü+ã+<Ûä+ ˝Òì á Á|ü<äøÏåD\T #˚j·÷*‡q 11 Á|ü<äøÏåD\T #˚kÕÔs¡T. n<˚ ø√]ø£\T r]q ‘·s¡Tyê‘·
nedüs¡+ @eTT+<äì ø=+<ä]øÏ dü+<˚Vü≤+ ø£\T>∑e#·TÃ. 108 Á|ü<äøÏåD\T #˚kÕÔs¡T. >∑T&ç #·T≥÷º mìï
BìøÏ »yêãT ø=+<äs¡T |ü+&ç‘·T\T Ç˝≤ #ÓãT‘ês¡T. Á|ü<äøÏåD\T #˚j·÷˝À, m+<äT≈£î Ç˝≤ ìs¡ísTT+#ês√
eTqøÏ ø£ì|æ+#˚ düèwæºøÏ Ä‹<∏ä´$TdüTÔqï uÛÑ÷$T nH˚$ »yêãT <=s¡ø£ì Á|üX¯ï\T. @ <˚e⁄&ç >∑T&çøÏ yÓfi‚Ô
‘·q#·T≥÷º ‘êqT Á|ü<äøÏåD\T #˚dü÷Ô ñ+≥T+~. uÛÑ÷$T Ä <˚e⁄&çøÏ dü+ã+~Û+∫q k˛ÔÁ‘·+ |ü]ƒdü÷Ô Á|ü<äøÏåD\T
Ç˝≤ Á|ü<äøÏåD\T #˚j·T≥+ e\¢ <ëìøÏ X¯øÏÔ e∫Ã+<ë, #˚j·÷*. k˛ÔÁ‘·+ yÓTT‘·Ô+ ‘Ó*j·÷*‡q nedüs¡+ m+‘·
˝Òø£ X¯øÏÔì ì\u…≥Tºø√e{≤ìøÏ Á|ü<äøÏåD\T #˚k˛Ô+<ë e÷Á‘·+ ˝Ò<äT. me]øÏ yês¡T ‘·eT≈£î ‘Ó*dæq+‘·es¡≈£î
nH˚~ |üø£ÿq ô|&ç‘˚, yÓTT‘·Ô+ MT<ä Á|ü<äøÏåD eTqq+ #˚düT≈£î+≥÷ Á|ü<äøÏåD #˚ùdÔ dü]b˛‘·T+~.
#˚j·T≈£î+&Ü ñqï eTs¡Tø£åD+ @<Ó’Hê »s¡>=#·TÃ. düèwæº eTqdüT‡ πø+ÁBø£]+∫ Á|ü<äøÏåD #˚j·T≥+ #ê˝≤
yÓTT‘·Ô+ $HêX¯q+ ø±y=#·TÃ. n˝≤π> dü÷s¡T´ì #·T≥÷º eTTK´+. Ç‘·s¡ Ä˝À#·q\‘√ Á|ü<äøÏåD\T #˚dæHê
uÛÑ÷$T Á|ü<äøÏåD #˚k˛Ô+~. |òü*‘·+>± Jesê• ˇø£fÒ, s√&ÉT¶ MT<ä C≤–+>¥ #˚dæHê ˇø£ÿfÒ..! n˝ÖøÏø£
eTqT>∑&É≈£î dü÷s¡T´ì qT+∫ X¯øÏÔ ( dü÷s¡´s¡•à)ì $wüj·÷\qT |üø£ÿq ô|&ç‘˚ Á|ü<äøÏåD X¯ØsêìøÏ,
bı+<äT‘√+~. á $<Ûä+>± uÛÑ÷$T Ä‘·à Á|ü<äøÏåD\T eTqdüT‡≈£î ≈£L&Ü ñ|üjÓ÷>∑ø£s¡+>±H˚ ñ+≥T+~. n
#˚j·T≥y˚T>±ø£, dü÷s¡T´ì #·T≥÷º ≈£L&Ü Á|ü<äøÏåD
#˚k˛Ô+~. n˝≤π> uÛÑ≈£îÔ\T Ä‘·à Á|ü<äøÏåD #˚j·T≥+, `: m. l >ö‘·$T, ôV’≤<äsêu≤<é.
$Á>∑Vü≤+ #·T≥÷º ‹s¡>∑≥+ ô|’q #Ó|æŒq $wüj·÷\≈£î
dü÷∫ø£>± ñ+{≤sTT. Ç˝≤ ÁuÛÑeTD+ #˚j·T≥+ <ë«sê
eTq C≤„HêìøÏ nr‘·yÓTÆq X¯øÏÔì <˚e⁄ì qT+∫
bı+<äT‘ês¡T. Ç~ eTqdüT‡≈£î, X¯ØsêìøÏ ≈£L&Ü y˚T\T á dü+∫ø£˝À Á|üø£≥q\ ø=s¡≈£î
#˚düTÔ+~. Bìì >∑T]Ô+#·ãfÒº y˚\ @fi¯¢ qT+N ≈£L&Ü dü+Á|ü~+#·+&ç.
πøe\+ Væ≤+<äTe⁄\T e÷Á‘·y˚T Ç˝≤ Á|ü<äøÏåD( ¬ø.Áoìyêdü ¬s&ç¶ : 98491 67712
uÛÑÁeTD+) #˚ùd Ä#êsêìï bÕ{Ïdü÷Ô e#êÃs¡T.

16
ø±* q&Éø£q ¬ø’˝≤dü e÷qdü düs√es¡ j·÷Á‘· (>∑‘·e÷dü+ ‘·s¡TyêsTT uÛ≤>∑+)
Hê>± u≤u≤‘√ Á|üj·÷D+ !
nkÕ<Ûä´+ nqT≈£îqï <äX¯˝À Hê ¬ø’˝≤dü e÷qdü düs√es¡ j·÷Á‘· eT\T|ü⁄ ‹]–+~. eTìwæ˝À ñqï
qeTàø£+, $XÊ«dü+, Á|üj·T‘·ï+ rÁe+>± e⁄+fÒ nkÕ<Ûä´+ ˝Ò<äT. \øå±´ìøÏ ‘·–q dü+dæ<ä∆‘· |ü]|üPs¡í+>± e⁄+fÒ
m≥Te+{Ï düeTdü´¬ø’Hê |ü]wüÿs¡+`e÷s¡Z<äs¡Ùø£‘·«+ n+~+#˚+<äT≈£î, Á|üø£è‹ ˝Ò<ë uÛÑ>∑e+‘·T&ÉT ˝Ò<ë |üs¡e÷‘·à ˝Ò<ë
kÕsTT u≤u≤..... @ ù|s¡T‘√ |æ*∫Hê, Ä X¯øÏÔ dü«s¡÷|ü+ eTq ø√dü+ m|ü⁄Œ&ÉT dæ<ä∆+>± e⁄+≥T+<äì Hê≈£î u≤>± ns¡ú+
nsTT´+~.
l eTè‘·´+»j·T|ü⁄] Hê>± u≤u≤ ªª ¬ø’˝≤dü+ H˚qT #·÷|ækÕÔqT, ˙≈£î dü+‘Y
dæú‹ì n+~kÕÔqTµµ n+≥÷ $XÊ«dü+‘√ ‘·qqT nqTdü]+#·eTq≥+
uÛÑ>∑e+‘·Tì ø£è|ü>± ‘√∫+~ Hê≈£î.
ìC≤ìøÏ á j·÷Á‘· e\q ˝≤uÛÑ+ @$T{Ï? ¬ø’˝≤dü
|üs¡«‘êìï <ä]ÙùdÔ, e÷qdü düs√es¡+˝À eTTì–‘˚ @$T
edüTÔ+~? eTTøÏÔ edüTÔ+<ë? yÓ÷ø£å+ edüTÔ+<ë? |ü⁄D´+
\_ÛdüTÔ+<ë? ndü\T rs¡új·÷Á‘·\ e\q eTq+ bı+<˚~
@$T{Ï? ô|’q #Ó|ü⁄Œ≈£îqï$ \_Û+#˚≥¢sTT‘˚ Ç|üŒ{Ïes¡≈£î ø=ìï \ø£å\
eT+~ |ü$Á‘· rs¡új·÷Á‘·\T #˚dæ e⁄Hêïs¡T. ø=ìïy˚\ eT+~ á
¬ø’˝≤dü e÷qe düs√es¡ j·÷Á‘· #˚dæ e⁄Hêïs¡T. Ms¡+‘ê eTTøÏÔì
bı+<ësê? m≥Te+{Ï e÷s¡TŒ yê] J$‘·+˝À #√≥T #˚düT≈£î+~?
ndü\T n≥Te+{Ï Á|üuÛ≤e+ @yÓTÆHê ø£ì|æk˛Ô+<ë? ˇø£y˚fi¯ ø£ì|æùdÔ
n~ n+<ä]˝Àq÷ düe÷q+>± ø£ì|æk˛Ô+<ë? á Á|üX¯ï\≈£î
düe÷<ÛëHê\T yÓ‹øÏ‘˚ dü‘·´+ ns¡ú+ ne⁄‘·T+~.
»>∑<äTZs¡T Ä~ X¯+ø£s¡T\T #Ó|æŒq≥T¢
ªª≈£îs¡T‘˚ >∑+>± kÕ>∑s¡ >∑eTq+
Áe‘· |ü]bÕ\q eT<∏äyê <ëqyéT!
C≤„q $V”≤q dü‡s¡«eT‘·q
eTTøÏÔ+uÛÑ»‹q »qàX¯‘˚q!!
uÛ≤es¡ú+:` >∑+>∑, kÕ>∑s¡ dü+>∑e÷\T mìï+{Ï˝ÀH√ kÕïq+ #˚dæHê, Áe‘ê\T, |üP»\T, H√eTT\T #˚dæHê, ˝≤uÛÑ+ ˝Ò<äT.
C≤„q+ bı+<ä≈£î+&Ü q÷s¡T »qà\T m‹ÔHê eTTøÏÔ nqï <ëìì ÁbÕ|æÔ+#·Tø√˝Ò&ÉT. düs¡« XÊÁkÕÔ\T á $wüj·÷H˚ï
ìsê∆]düTÔHêïsTT.
ø£qTø£ Ç≥Te+{Ï j·÷Á‘·\T #˚ùd≥|ü⁄Œ&ÉT n&ÉT>∑T n&ÉT>∑T˝À, nDTe⁄ nDTe⁄qT ÄkÕ«~dü÷Ô ne>±Vü≤q
ô|+#·T≈£î+≥÷ yÓfi‚ÔH˚ eTq≈£î C≤„q+ \_ÛdüTÔ+~. n≥Te+{Ï C≤„q+ ø±s¡D+>±H˚ eTq≈£î J$‘·+ ns¡ú+ ne⁄‘·T+~.

17
l eTè‘·´+»j·T|ü⁄] u≤u≤≈£î ‘Ó*j·Tì $wüj·T+
˝Ò<äT. XÊÁkÕÔ\MT<ä eT+∫ ne>±Vü≤q ñ+~. eT+Á‘·, ‘·+Á‘·
$<ä´\T H˚s¡TÃø=Hêï&ÉT. Væ≤e÷\j·÷\˝À n˙ï ‹]–e#êÃ&ÉT.
nj·Tq≈£îqï >=|üŒ \ø£åD+ nX¯óe⁄>± ø£$‘·«+ #Ó|üŒ&É+. @
$wüj·T+ MT<äHÓ’Hê düπs n|üŒ{Ïø£|ü⁄Œ&ÉT Væ≤+B˝À ø£$‘·
n˝Ò¢kÕÔ&ÉT. @ $wüj·T+ >∑T]+#Ó’Hê düπs #·s¡Ã yÓTT<ä\T ô|{ϺHê
>∑+≥\ø=\~ e÷{≤¢&É‘ê&ÉT.
kÕj·T+Á‘·+ 4 >∑+≥\≈£î ªH˚bÕ˝Ÿ >∑+CŸ µ qT+∫
Ç+&çj·÷ uÀs¡¶sY s¡÷ù|{Ïj·÷ ùdºwüHé≈£î e#êÃeTT.
ãj·T\T<˚πseTT+<äT l Hê>∑u≤u≤ 6 eTTU≤\ s¡TÁ<ëø£åqT
j·TCÀ„|üM‘·+˝À <ä÷]à e÷\>± #˚dæ Hê yÓTfiÀfl y˚dæ
ªª ˙≈£î Ç~ s¡ø£å>± e⁄+≥T+~. sêÁ‹ qTe⁄« @ø£eTTœ
s¡TÁ<ëø£å ø±yê\ì n&ç>±e⁄ ø£<ë! á Äs¡T eTTU≤\ s¡TÁ<ëø£å
@ø£eTTœ‘√ düe÷q+. ˙≈£î Bì <ë«sê Ä X¯øÏÔ \_ÛdüTÔ+~. Ç~
Hê <ä>∑Zs¡ ø=ìï dü+e‘·‡sê\ qT+∫ e⁄+~. ˙≈£î ÇdüTÔHêïqT
˙e⁄ Hê |üs¡+|üs¡˝ÀøÏ e#êÃe⁄. dü+‘Y>± |æ\eã&É‘êe⁄. ˙≈£î
Ä<Ûë´‹àø£+>± eT+∫ ñqï‹ \_ÛdüTÔ+~µµ nì ‘·q
uÛÑT»+ MT<ä ñqï ∫qï ‘·T+&ÉTqT Hê uÛÑT»+ MT<ä y˚XÊ&ÉT.
yÓ+≥H˚ H˚qT e+– bÕ<ä qeTkÕÿs¡+ #˚kÕqT. ªª ˙e⁄ »s¡ï*dtº$ ø£qTø£ H˚qT Á|üj·÷D+˝À mH√ï $wüj·÷\T #ÓãT‘êqT
nedüs¡eTì|æùdÔ sêdüTø√µµ nì #ÓbÕŒ&ÉT. y˚TeTT kÕj·T+Á‘·+ 4`30 >∑+≥\≈£î s¡÷ù|{Ïj·÷ e#êÃeTT. nø£ÿ&É qT+∫
¬s+&ÉT ùdºwüqT¢ ne‘·\e⁄qï ªHêHébÕsêµ ùdºwüHé˝À ~>±eTT. nø£ÿ&É qT+∫ y˚πs s¡÷{Ÿ˝À Ç+ø=ø£ ¬s’\T møÏÿ ª yÓTÆ˝≤ì
µ nH˚ »+ø£åHé≈£î ãj·T\T<˚sêeTT. ∫eTà Nø£{Ï n+fÒ @$T{À ‘Ó*dæ+~. ¬s’\T yÓfi¯óÔq+‘· ùd|ü⁄ ø£+bÕsYºyÓT+{Ÿ˝À
˝…’≥T yÓ\T>∑T‘·T+~. ¬s’\T Ä–‘˚ Ä ˝…’≥T Ä]b˛‘êsTT.
Ä ÁbÕ+‘·eT+‘ê n&É$ ÁbÕ+‘·+ ne«≥+ e\q ùdºwüHé\˝À ≈£L&Ü ø£¬s+≥T ˝Ò<äT. ˝≤+‘·s¡T e+{Ï BbÕ\T
ˇø£{Ï ¬s+&ÉT ø£ì|æ+#êsTT. Ä s¡÷≥T˝À ¬s’fi¯ófl ≈£L&Ü #ê˝≤ ‘·≈£îÿe. H˚bÕ˝Ÿ uÀs¡¶sYqT ÄqT≈£îì, Ç+&çj·÷s¡÷{Ÿ ˝À
yÓfi¯óÔ+~ ¬s’\T. eT÷&ÉT >∑+≥\ Á|üj·÷D+ ‘·sê«‘· ø±∞q~ e∫Ã+~. <ä>∑Zs¡ <ä>∑Zs¡ 25 ìeTTcÕ\T q~ MT<ä ø£{Ϻq
&ÜyéT MT<ä ¬s’\T yÓfiÀÔ+fÒ Ä <äèX¯´+ #ê˝≤ u≤>∑T+~. n+‘·>± yÓ\T>∑T ˝Òø£b˛sTTHê n+‘· $XÊ\yÓTÆq q~ì #·÷&É≥+
n<äT“¤‘·+>± nì|æ+∫+~. Ä q~˝À 7 q<äT\T ≈£\TkÕÔj·T≥! n˙ï Væ≤e÷\j·÷\ qT+∫ ekÕÔj·T≥. eTq≈£î
‘Ó*j·Tì düT+<äs¡ uÛ≤s¡‘· <˚X¯+ m+‘· ñ+<√! á ¬s’\T Á|üj·÷D+˝À H˚qT s¡ø£s¡ø±\ Á|üX¯ï\T y˚XÊqT. Äj·Tq Hê≈£î
nqTuÛÑyêìøÏ <ä>∑Zs¡>± $e]+#ês¡T. ø£~˝Ò ¬s’\T, eTdüø£ yÓ\T‘·Ts¡T ne«≥+ e\q sêdüTø√e≥+ ≈£î<äs¡˝Ò<äT.

>∑Ts¡Te⁄ >∑T]+∫ H˚qT Á|ü•ï+∫q|ü⁄Œ&ÉT Äj·Tq ø£;s¡T e÷≥\qT >∑Ts¡TÔ≈£î ‘Ó#êÃ&ÉT.


ªª >∑Ts¡T _Hé øöHé ã‘êj˚T u≤‘Y µµ
@ $wüj·÷e>±Vü≤q¬ø’Hê >∑Ts¡Te⁄ ‘·|üŒ y˚¬ses¡T dü¬s’Hê e÷s¡Z+ ‘Ó\T|ü>∑\s¡T? m+‘· dü‘·´yÓ÷ ø£<ë! >∑Ts¡Te⁄
düìï~Û˝À >∑Ts¡Te⁄ ø£è|ü˝ÀH˚ eTq kÕ<Ûäq ÁbÕs¡+uÛÑeTe⁄‘·T+~.

18
Ä >∑Ts¡Te⁄ jÓTTø£ÿ nqTÁ>∑Vü≤+‘√H˚ eTq˝Àì kÕ<Ûäq dæús¡|ü&ÉT‘·T+~. eè~∆ #Ó+<äT‘·T+~. ÄK]øÏ >∑Ts¡Te⁄
ø£è|ü‘√H˚ kÕ<Ûäq |ü]|üPs¡íyÓTÆ C≤„qdæú‹˝À ≈£Ls√à u…&ÉT‘·T+~.
Ç˝≤ >∑Ts¡Te⁄ >∑T]+∫ >∑+≥≈£î ô|’>± ‘Ó*bÕ&ÉT Hê>∑u≤u≤. >∑Ts¡Te⁄‘√ ø£*dæ q&ÉTdü÷Ô nj·Tq #Ó|æŒ+~ #˚dü÷Ô,
Äj·Tq n&ç–+~ n+<äCÒdü÷Ô, Äj·Tq ˙&É˝À >∑&ç|æ‘˚ #ê\≥. eTs=ø£ |üP»‘√ |üì˝Ò<ä≥. Äj·Tq (>∑Ts¡Te⁄) ‘·q+‘·
yê&ç>± •wüß´DÏí e÷s¡TÃ≈£î+{≤&É≥!
H˚qT qeTTà≈£îqï dæ<ä∆jÓ÷– l wæ]¶ kÕsTT u≤u≤H˚
áj·Tq s¡÷|ü+˝À e∫Ã, qqTï ‘·q‘√ rdüT≈£î yÓfi¯SÔ, ‘·q
ø£è|üqT Äj·Tq e÷≥\ <ë«sê Hê≈£î ‘Ó\T|ü⁄‘·Tqï≥T¢>±
nì|æ+∫+~. y˚TeTT »qs¡˝Ÿ ø£+bÕs¡TºyÓT+≥T˝À mø±ÿeTT.
n+<äT˝ÀH˚ m≈£îÿ<ëeTì Äj·Tq nHêï&ÉT. ø±s¡D+
ñ‘·Ôsê+#·˝Ÿ˝À, ¬s’fi¯fl˝À kÕ<ÛäT, dü+‘·T\T »qs¡˝Ÿ uÀ–˝À møÏÿ‘˚
{Ϭø≥T¢ n&É>∑s¡≥...!
Áø£y˚T|æ Ä uÀ– U≤∞ nsTTb˛sTT, y˚T$T<ä›s¡+, eTs=ø£ e´øÏÔ
e÷Á‘·y˚T $T–˝≤eTT. ˇø£ÿ ø£åD+ Hê˝À ˇø£s¡ø£yÓTÆq
Ä+<√fi¯q|üP]‘·yÓTÆq Ä˝À#·q |ü⁄{Ϻ+~. Hê>±u≤u≤\T
qs¡e÷+dü+ ‹+{≤s¡ì, áj·Tq yÓ÷dü>±&Éì, C≤Á>∑‘·Ô>±
e⁄+&Ü\ì, H˚qT >∑‘·+˝À $qï e÷≥\T >∑Ts¡TÔ≈£îe#êÃsTT. n+‘˚
ø=ìï ìeTTcÕ\ bÕ≥T s¡e«+‘· uÛÑj·T+ Hê˝À #√≥T #˚düT≈£î+~.
øÏ{Ïø°˝À+∫ ]e⁄«q edüTÔqï #·\¢ì >±*ì ≈£L&Ü
|ü{Ϻ+#·Tø√≈£î+&Ü <ä÷s¡+>± ø£ì|ædüTÔqï Nø£{Ï s¡÷bÕ\qT >∑T∫Ã
>∑T∫à #·÷düTÔHêïqT. y˚>∑+>± yÓfi¯óÔqï ¬s’\T ø±s¡D+>± <äj·÷´˝≤¢
|üs¡T¬>&ÉT‘·Tqï Ä s¡÷bÕ\T >∑T]Ô+#·{≤ìøÏ M\T |ü&É≥+˝Ò<äT
ˇø£ÿkÕ] u…s¡TÔMT<ä |ü&ÉT≈£îì >∑+C≤sTT |”\TdüTÔqï eTè‘·T´+»j·T |ü⁄] Hê>±u≤u≤ yÓ’|ü⁄ #·÷XÊqT. Äj·Tq ªeTdtÔµ nH˚
dæú‹˝À ñHêï&ÉT nì|æ+∫+~. q\¢>± e⁄qï Äj·Tq ˇ+{ÏMT<ä #=ø±ÿrùdXÊ&ÉT. ø£≥Tº≈£îqï mÁs¡|ü+#ÓqT >√N˝≤>±
yÓqTø£≈£î _–+#ê&ÉT. bı&ÉyÓ’q E≥Tº Äj·Tq ∫\TeTT |”\TdüTÔ+fÒ Ä Nø£{Ï uÀ–˝À ì|ü⁄Œ s¡e«sêE≈£îì yÓ\T>∑TqT
ì+|æ+~ ˇø£ÿ ø£åD+.
sêÁ‹ 12:30 >∑+≥\≈£î ªyÓTÆ˝≤ìµ nH˚ ùdºwüqT˝À ~>±eTT. n~ »+ø£åHé. nø£ÿ&çqT+∫ eTs=ø£ ¬s’\T
e÷sê\≥! n~ eTs√ø£ ¬s+&ÉT >∑+≥\ <ëø± sê<äHêïs¡T. bÕ¢{ŸbòÕs¡+ ∫es¡≈£î rdüT≈£î yÓfi≤fls¡T qqTï. ‘·q |ü+#ÓqT
$|æŒH˚\MT<ä |üs¡T#·T≈£îì ∫qï eT÷≥˝≤+{Ï dü+∫ì ‘·\øÏ+<ä ô|≥Tº≈£îì $ÁXÊ+‹>± |ü&ÉT≈£îHêï&ÉT. ˇ+{ÏMT<ä bı{Ϻ
#˚‘·T\ ‘Ó\¢ì #=ø£ÿ, øÏ+<ä >√N˝≤+{Ï >∑T&ɶ! m+‘· ùd«#·Ã¤, m+‘· ìs¡“¤j·T+! m+‘· ìsê&É+ãs¡+! H˚qT ≈£L&Ü Äj·Tq≈£î
<ä>∑Zs¡>± <äT|üŒ{Ï |üs¡#·T≈£îì q&ÉT+ yê˝≤ÃqT. ø=+‘·ùd|ü⁄ ‘·sê«‘· ¬s’˝Ò« n~Ûø±] e∫à bÕ¢{ŸbòÕs¡+ MT<ä e´≈£îÔ\qT
{Ϭøÿ≥T¢ n&ÉT>∑T‘·THêïs¡T. Hê≈£î uÛÑj·T+ y˚dæ+~. Ç|üŒ{ÏøÏ ¬s+&ÉT ¬s’fi¯ófl e÷sêeTT. eT÷&Ée ¬s’\T m≈£îÿ‘·THêïeTT.
mø£ÿ&Ü {Ϭøÿ≥Tº ø=q˝Ò<äT. Hê>±u≤u≤‘√ n~Ûø±] edüTÔqï $wüj·T+ #ÓbÕŒqT! @+ |üsê«˝Ò<äT. |ü&ÉTø√ nHêïs¡T. ∫e]øÏ
n‘·qT e÷ <ä>∑Zs¡≈£î e#êÃ&ÉT. ªª mø£ÿ&çøÏ yÓfi¯óÔHêïs¡T eTVü‰sêCŸµµ nì n&ç>±&ÉT.

19
Hê>±u≤u≤ ˝Ò∫ #ÓbÕŒ&ÉT. n‘·qT e÷s¡T e÷{≤¢&É≈£î+&Ü
yÓ[flb˛j·÷&ÉT. dü]ø=‘·Ô nqTuÛÑe+ Hê≈£î! á dü+∫ø£˝À Á|üø£≥q\ ø=s¡≈£î
ˇø£ >∑+≥ ‘·sê«‘· Ä n~Ûø±] eT∞fl e÷ <ä>∑Zs¡≈£î dü+Á|ü~+#·+&ç.
e#êÃ&ÉT. Hê>±u≤u≤ Á|üø£ÿH˚ |üs¡∫e⁄qï \T+^MT<ä ¬ø.Áoìyêdü ¬s&ç¶ : 98491 67712
≈£Ls¡TÃHêï&ÉT. áj·Tq >∑+C≤sTT dæ<ä∆+#˚dæ yÓ*–+∫
Äj·Tq≈£î Ç#êÃ&ÉT. Ç<ä›s¡T ˇø£] ‘·sê«‘· eTs=ø£s¡T Hê\T¬>’<äT kÕs¡T¢ |”˝≤Ãs¡T. Ç<ä›s¡T ‘·eT ‘·eT dæú‘·T\T eT]Ãb˛sTT
eTs√ ˝Àø£+˝À $Vü≤]+#êsê! nqï≥T¢ ø£ì|æ+∫+~ Hê≈£î. @y˚y√ ø£ãTs¡T¢. Hê≈£î #ê˝≤ ø=~›>± ns¡ú+ nj·÷´sTT.
2 >∑+≥\ ÁbÕ+‘·+˝À ¬s’\T møÏÿ ñ<äj·T+ 8 >∑+≥\≈£î ª ø±\≈£îyê µ ùdºwüHé˝À ¬s’\T ~>±eTT. nø£ÿ&É
qT+∫ y˚TeTT yÓfi≤fl*‡q ùdºwüHé ns¡>∑+≥ Á|üj·÷D+˝À ñ+<ä≥. ø±˙ sêyê*‡q ¬s’\T m|ü⁄Œ&=düTÔ+<√ ‘Ó*j·T<äT.
l Hê>±u≤u≤ bòÕ¢{ŸbòÕs¡+ ∫es¡˝À >∑&ç¶e⁄qï ÁbÕ+‘·+˝À ≈£Ls¡TÃ+<ëeTì rdüT≈£îyÓfi≤fl&ÉT. ¬s’\T |ü{≤º\MT<ä, ¬s’fi¯fl≈£î
˙s¡T ì+ù| ≈£Lfi≤sTT ø£ì|æ+∫+~. kÕïqø±s¡´Áø£eT+ #˚ùd<ë›eTHêï&ÉT. n+‘˚ Äj·Tq #˚dæ e∫Ãq ‘·sê«‘· H˚qT #˚dæ
e#êÃqT. Hê <ä>∑Zs¡Tqï n≥T≈£î\T, _düÿ≥T¢ rXÊqT. ø=ìï ‹HêïeTT. nj·Tq ∫\T+ yÓ*–+#·>±H˚, mø£ÿ&çqT+∫
e#êÃs√, q\T>∑T¬s’<äT>∑Ts¡T e#êÃs¡T. yê]˝À ˇø£ ªkÕ<ÛäTe⁄µ ≈£L&Ü ñHêïs¡T. Äj·Tq ù|s¡T n|òüTÀ] u≤u≤! Äj·Tq
e÷qdü düs√es¡+ yÓ[fledüTÔHêï&É≥. Äj·Tq‘√ ø£*dæ bò˛{À\T ~>±eTT. eT<Ûë´Vü≤ï+ 12 >∑+≥\≈£î ª ø±&√Z<ëeyéTµ
nH˚ ùdºwüHé˝À ~>±eTT. n~ HÓ’ì‘ê˝Ÿ≈£î 30 øÏ.MT <ä>∑Zs¡˝À ñqï~. n~ ÄK] ¬s’\T ùdºwüqT Væ≤e÷\j·÷\˝À. Çø£
q&Éø£ ˝Ò<ë J|ü⁄\T e+{Ï yêVü≤Hê\˝À yÓfi≤fl*‡+<˚! ô|<ä›q~ô|’q e⁄qï e+‘Óq <ë{Ï m‘Ó’Ôq ø=+&ÉMT<ä e⁄qï
Vü≤qTeT+‘·Tì eT+~s¡+˝ÀøÏ rdüT≈£îyÓfi≤fl&Üj·Tq. nø£ÿ&ç yês¡T Äj·TqqT >∑Ts¡TÔ|ü{≤ºs¡T. ÁøÏ+<ä bÕs¡T‘·Tqï q~˝À
kÕïq+ #˚<ë›eTHêï&Üj·Tq. #˚dæ e#êÃø£ e÷ <ä>∑Zs¡Tqï$ ‹ì, ˙fi¯ófl ‘ê– 2 >∑+≥\≈£î $T˙ ãdüT‡ ˝≤+{Ï~ eùdÔ
møÏÔ ªVü≤]K+&éµ ˝À qTqï ÄÁX¯e÷ìøÏ ãj·T\T<˚sêeTT m‘Ó’Ôq ø=+&É\eT<Ûä´, eTT<ä› ø£s¡÷Œs¡+ #Ó≥¢qT <ë≥T≈£î+≥÷
35 øÏ˝ÀMT≥s¡T¢ <ä≥ºyÓTÆq n&Ée⁄\ eT<Ûä´ düTe÷s¡T e+<ä mø£sê\˝À ñqï ÄÁX¯eT+ n~.
eT÷&ÉTy˚\ dü+e‘·‡sê\ ÁøÏ‘·+ J$+∫, Ç|üŒ{Ïø° ø=+‘·eT+~øÏ Á|ü‘·´ø£å <äs¡Ùq+ ÇdüTÔqï leTVü‰e‘êsY
u≤u≤J>±] |üs¡+|üs¡˝Àì l uÛÑ>∑yêHé ôV’≤&ÜK+&Éyê˝Ò u≤u≤>±s¡T kÕú|æ+∫q ÄÁX¯eT+ yê] •wüß´\T ø°.X‚. uÛÑ>∑yêHé
ôV’≤&ÜU≤Hé $Vü‰]>±s¡T q&ç|æq ~e´©\\T mH√ï ñHêïsTT..... Ç+ø±e⁄+~..... (j·÷Á‘· ø=qkÕ>∑T‘·T+~).....
`: lll |üs¡eTVü≤+dü y˚<ëq+<ä u≤u≤J yês¡T,
ôV’≤<äsêu≤<é,

20
ªªø±πs´wüß <ëd” ø£s¡DÒwüß eT+Ár kÂuÛ≤>∑´e+‘·+>± kÕ>±\ì |üdæ‘·q+ qT+#˚ mH√ï
uÛÀCÒ´wüß e÷‘ê X¯j·TH˚wüß s¡+uÛ≤ H√eTT\T, ñ|üyêkÕ\T #˚düTÔ+~.( ‘Ó\T>∑THê≥ eT+>∑fi¯
s¡÷ù|#· \ø°åà ø£åeTj·÷ <Ûä]Ár >ö]Áe‘êìï, n≥¢‘·~› H√eTTì Ä&É|æ\¢\ #˚‘· ∫qï‘·q+
wü&É∆s¡àj·TTø±Ô ≈£î\<Ûäs¡à |ürïµµ qT+#˚ #˚sTTkÕÔs¡T. ãT*¢ |ü≥Tº|ü]øÏD°, C≤¬ø≥Tº y˚düT≈£îì
<˚e⁄&ç eT+~s¡+ eTT+<äT ≈£Ls¡TÃì ‘·*¢ #Ó|æŒq≥Tº |üP»
n+fÒ ùde #˚ùdy˚fi¯ <ëdæ˝≤, dü\Vü‰*#˚à #˚ùd ∫Hêï] u≤*ø£\qT #·÷&É≥+ ˇø£ n<äT“¤‘·yÓTÆq
düeTj·÷q eT+Á‹˝≤, nqï+ ô|fÒº nedüs¡ø£åD≤q nqTuÛÑe+.
neTà˝≤, |ü&Éø£{Ï+≥ s¡+uÛÑ˝≤, nìïy˚fi¯˝≤ \ø°åà ø£fi¯
ñ{Ϻ|ü&˚ s¡÷|ü+‘√, (n\+ø£è‘·yÓTÆ) dü«#·Ã¤yÓTÆq eTqdüT˝À
uÛÑ÷<˚$≈£îqï+‘· düVü‰Hêìï, ø£åe÷ >∑TD≤ìï ì+|ü⁄≈£îì
ñ+&˚ Ç˝≤¢˝Ò
<Ûäs¡à|ü‹ï>± #Ó|ü⁄Œø√<ä>∑Z<äì <ëì ns¡ú+.
nHêïs¡T eTq ô|<ä›\T. ø±\+ m+‘· e÷]Hê,
Ä<ÛäTìø£‘·qT m+‘·>± dü+‘·]+#·T≈£îHêï Ä&Éyêfi¯ófl
<ë<ë|ü⁄ Ç˝≤π> ñ+≥THêïs¡T. á H˚|ü<∏ä´+˝À $XÊK˝Àì
≈£î» eTVü‰|”sƒ¡+, l \*‘ê ÄÁX¯eT+,l s¡TÁ<ë
CÀ´‹cÕ\j·÷\ n~ÛH˚‘· dü<äTZs¡T l$<ë´ ‘·|üdæ«
$<ë´q+<äXÊÁdæÔ>±s¡T ªªuÛ≤s¡´ ˇø£ >=|üŒes¡+µµ
n+≥THêïs¡T. n~ m˝≤>√ Äj·Tq e÷≥˝À¢H˚
‘Ó\TdüT≈£î+<ë+....
ªuÛÑ>∑e+‘·T&ÉT neTà s¡÷|ü+˝À eT>∑yê]øÏ ùde,
Áù|eT, nqTsê>±\qT n+~+∫ neTà J$‘ê+‘·eT÷ n≥¢‘·~∆ H√eTT ø√dü+ ∫qï] ‘·\T¢\≈£î nqï+
ñ+&É<äT >∑qTø£ ~«rj·÷s¡∆+˝À |ü⁄s¡Twüßì ô|≥º≈£î+&Ü ñ|üyêdü+ ñ+∫, bÕ\T, |üfi¯ófl Çdü÷Ô
Ä<ä]+#˚+<äT≈£î uÛ≤s¡´qT düèwæº+∫ ‘·<ë«sê ùde, Áù|eT, }s¡&ç+#˚ ‘·\T¢\T ‘Ó\T>∑THê≥ uÀ˝…&É+‘·eT+~!) Ç˝≤
e+X¯+, eTqXÊÙ+‹, j·TX¯düT‡*ï n+~düTÔHêï&ÉT. ô|]– ô|]–, j·TTø£Ô ej·TdüT e∫Ãq ‘·s¡Tyê‘· ‘·q
mø£ÿ&√ |ü⁄{Ϻ, ø£qïyê]+{Ï ÇcÕºsTTcÕº\qT eTs¡∫b˛sTT. πøe\+ |ü~ ì$TcÕ\
leTVü‰\øÏåà>± ne‘·]+∫, n˝≤¢s¡T eTT<äT›>± ô|]–, bÕ≥T »]π> ô|[fl#·÷|ü⁄\ ‘·+‘·T˝À ˇø£ |ü⁄s¡Twüß&çì
u≤\´+ qT+#˚ sêuÀj˚T uÛÑs¡Ô, n‘·Ô e÷eT\≈£î q$Tà, ‘·q yê]ì, yê] Áù|eTqT, ùdïVæ≤‘·T*ï, ‘·q
nqT>∑TD+>± ñ+&˚≥Tº>± ‘·*¢<ä+Á&ÉT\ <ä>∑Zs¡ •ø£åD |ü⁄{Ϻ+{Ïì, ñqï }]ì, ‘·qø√]ø£\T, n_ÛÁbÕj·÷\T,
bı+<äT‘·T+~. ø±uÀj˚T uÛÑs¡Ô ø√dü+ m+‘√ |ü$Á‘·+>± n_Ûs¡T#·T\T, n_ÛeT‘ê\T, nìï{Ï˙ $&ç∫ô|{Ϻ uÛÑπsÔ
dü«#·Ã¤yÓTÆq, ø£\àwü+ ˝Òì eTqdüT‡, uÛ≤yê\‘√ düs¡«dü«eTqï uÛ≤eq‘√, J$‘ê+‘·+ ‘·q≈£L ‘·q
ô|s¡T>∑T‘·T+~. m|ü⁄Œ&√ ø±uÀj˚T uÛÑs¡Ô Äj·TTsês√>∑´ |æ\¢\≈£L s¡ø£åD ÇkÕÔ&Éqï qeTàø£+‘√ n‘·&ç ∫{Ϭøqy˚\T
◊X¯«sê´\‘√ ‘·T\‘·÷>±\ì, n‘·&ç‘√ ø£\dæ ‘·q J$‘·+ |ü≥Tºø=ì n‘·Ôyê]+{ÏøÏ e#˚ÃdüTÔ+~

21
. eTT≈£îÿ yÓTTVü≤+ ‘Ó*j·Tì Ä eT>∑yê&ÉT Ä<ä]kÕÔ&Ü..... ô|[fl es¡e÷... XÊ|üe÷?
ø±bÕ&É‘ê&Ü ˝Òø£ nHê<äs¡D #·÷|ækÕÔ&Ü, ne÷qTwü+>±
ñ+{≤&Ü ˇø£ y˚fi¯ ñ+fÒ ‘·q >∑‘˚$T{Ï nì Ä˝À∫+#·H˚ MT≈£î ô|fiË’fl+<ë? ø±˝Ò<ë? ≈£î»<√wü+,
Ä˝À∫+#·<äT. uÛÑs¡Ô nq>±H˚ ‘·q≈£î ‘·*¢, ‘·+Á&ç, ø±\düs¡Œ<√wü+ ñqïj·TqT≈£î+≥÷Hêïsê? nsTT‘˚ MT
ùdïVæ≤‘·T&ÉT, >∑Ts¡Te⁄, <Ó’e+ n˙ï n‘·&˚qqï ‹s¡T>∑T˝Òì düeTdü´\T e÷≈£î |ü+|ü+&ç Á|üeTTK ≈£î» <√wü ì|ü⁄DT\T
qeTàø£+‘√ n‘·&ç #˚sTT |ü≥Tº≈£î+≥T+~. ‘·q düeTkÕÔ˙ï l dü<äTZs¡T l $<ë´q+<ä XÊÁdæÔ >±s¡T, l wüDTàK X¯øÏÔ
n]Œ+#·&ÜìøÏ dæ<ä∆|ü&ÉT‘·T+~. n‘·Ôyê]+≥ n&ÉT>∑T |”sƒ¡+, $XÊK|ü≥ï+ yê]#˚... <˚yê\j·÷\T |üÁ‹ø£
ô|{ϺqHê{ÏqT+N ‘·q |ü⁄{Ϻì+≥ ∫qï|æ\¢>± <ë«sê MT Á|üX¯ï\≈£î ñ∫‘·eTT>± düe÷<Ûëq+ #Ó|æŒ
Á|üe]Ô+#˚<ä˝≤¢ Çø£ÿ&É e÷Á‘·+ mø£ÿ&É ˝Òì ô|<ä›]ø£eT÷ |ü]cÕÿs¡+ #·÷|ü>∑\s¡T.
‘Ó#·TÃ≈£îì n‘·Ôe÷eT*ï >ös¡$+∫, ùd$+∫, uÛÑs¡Ô ô|’ o]¸ø£ ø√dü+ MTs¡T Á|üX¯ï\T |ü+|æ+#·e\dæq e÷
n_ÛÁbÕj·÷\≈£î ‘·–q≥Tº>± q&É#·T≈£îì, Ä&Éã&ÉT#·T\T, ∫s¡THêe÷ :
eTs¡<äT\T, ã+<ÛäTe⁄*ï Ä<ä]dü÷Ô Ç+{Ï yÓTT‘·Ô+ |üì‘√
u≤≥T |üP»\T,H√eTT\T, ñ|üyêkÕ\T ≈£L&Ü #˚dü÷Ô
ª<˚yê\j·÷\Tµ
Ä<Ûë´‹àø£ yêsêÔ e÷dü |üÁ‹ø£
uÛÑs¡Ô≈£î dü+‘√cÕìïdü÷Ô eTqT>∑&É kÕ–dü÷Ô+~. ‘·q &√sY. q+. 38`4`217,eTVü≤sêDÏ M~Û,
J$‘êqï+‘·{Ï˙ dü+kÕsêìπø n+øÏ‘·+ #˚ùd Ç˝≤¢\T, eTÁ]bÕ˝…+, $XÊK|ü≥ï+`530018.
‘·qqT #˚|ü{Ϻqyê&ç e+XÊ_Ûeè~∆ ø√dü+ qe e÷kÕ\T
ø£wüº|ü&ç eTs=ø£ ÁbÕDÏì yÓ÷dæ, s¡ø£Ôe÷+kÕ\T |ü+∫ Ç∫à Ä<ä]+#·ã&ÉT‘·T+<√ nø£ÿ&É dæ]dü+|ü<ä\T, düTKXÊ+‘·T\T
nHês√>±´\ bÕ˝…’Hê düVæ≤dü÷Ô _&ɶ*ï ø£+≥T+~. ø£ì ‘ê+&É$kÕÔsTTµ nì
}s¡Tø√≈£î+&Ü yê]ì eT+∫ bÂs¡T\T>± r]Ã~<˚›+<äT≈£î
nVü≤]ïX¯\÷ ÁX¯$Tdü÷Ô+~. ‘·<ë«sê ≈£î≥T+ã, e+X¯ ô|<ä›\Hêïs¡T. ‘·q≈£î eT÷&ÉT eTTfi¯ófl
Á|ü‹wüº\qT, >ös¡yêìï ÇqTeT&ç+|üCÒdüTÔ+~. ‘·qT ‹H˚ y˚dæq+<äT≈£î >±qT Ád”Ô ø£è‘·»„‘·>± n+‘·≈£î eTT&ÉT¬s≥T¢
eTT<ä›qT ôd’‘·+ _&ɶ\ H√{ÏøÏ n+~+∫, ‘·qT ø£&ÉT|ü⁄ n~Ûø£+>± |ü⁄s¡TwüßìøÏ eX¯|üs¡Tsê˝…’ ñ+≥T+~. ‘·q
e÷&ÉTÃ≈£îì nsTTHê yê]ì #·ø£ÿ>± ô|+∫ ô|<ä›#˚düTÔ+~. düs¡«eT÷ n]Œ+#·&Éy˚T >±ø£ ø£cÕºìï ‘êH˚ m≈£îÿe>±
Ç+‘· düVü≤q+, ùdyê‘·‘·Œs¡‘·, C≤*, <äj·T, zs¡TŒ, d”«ø£]+∫, düTU≤ìï n‘·´~Ûø£+>± |ü+∫ Ç∫à uÛÑs¡ÔqT
ø£åe÷>∑TD+, ‘ê´>∑ãT~› ø£*–q Ád”Ô uÛ≤s¡´>± sêe&ÉeT+fÒ Äq+<ä|üs¡TdüTÔ+~.
n~ |ü⁄s¡TwüßìøÏ uÛÑ>∑e+‘·T&ÉT Á|ükÕ~+∫q es¡+
ø±ø£eTπs$T{Ï? uÛÑ÷$T MT<ä uÛ≤s¡´ ø£+fÒ >=|üŒ e´øÏÔ‘·«+ $~ÛeXÊ‘·÷Ô uÛÑs¡Ô s=– nsTT‘˚ ≈£L&Ü
ñqï eTìwæ eTs=ø£s¡T+{≤sê?! ndüVæ≤´+#·Tø√≈£î+&Ü m+‘√ Áù|eT>±, Ä<äs¡+>± ‘·*¢ì
$T+∫q n_Ûe÷q+‘√ n+øÏ‘·uÛ≤e+‘√ ùde #˚düTÔ+~.
K∫Ñ·+>± ñ+&És¡qï<˚ Á|üeTTKT\ ‘·*¢<ä+Á&ÉT\T, ‘√&ÉãT{Ϻqyês¡T, ùdïVæ≤‘·T\T |ü⁄s¡TwüßìøÏ
n_ÛÁbÕj·T+ ≈£L&Ü. Çìï >=|üŒ>∑TD≤\T >∑\ uÛ≤s¡´qT ø=+‘·es¡πø düVü‰j·T|ü&É‘ês¡T. ø±ì uÛ≤s¡´ e÷Á‘·+ ‘·q
>ös¡$+∫, Áù|$T+∫, nyÓT ø£wüºdüTU≤\qT ‘Ó\TdüT≈£îì ÄK]XÊ«dü es¡≈£L uÛÑs¡Ôø√düy˚T J$dü÷Ô n‘·ì ø√düy˚T
‘·<äqT>∑TD+>± Á|üe]Ô+∫qyê&˚ ì»yÓTÆq |ü⁄s¡Twüß&ÉT. ÁX¯$TdüTÔ+~. ªH˚qTHêïqT ø£<∏ëµ n+≥÷ uÛ≤s¡´\T Ç#˚Ã
n+<äTπø ª@ Ç+{ nsTT‘˚ Ç˝≤¢\T ø£+≥‘·&ç ô|&ÉT‘·T+<√ uÛÑs√kÕj˚T #ê˝≤kÕs¡T¢ uÛÑs¡Ô\≈£î <ÛÓ’sê´ìï∫à eTT+<äT≈£î
Ä Ç\T¢ n_Ûeè~∆ #Ó+<ä<äT. mø£ÿ&Ó’‘˚ Ç˝≤¢\T q&ç|ædüTÔ+<äqï~ |ü⁄s¡Twü˝Àø£|ü⁄ kÕ«qTuÛÑe+.

22
Ç+{À¢ uÛÑs¡Ô y˚~Û+∫Hê Væ≤+dæ+∫Hê ≈£L&Ü mø£ÿ&Ü MT≈£î nì|æùdÔ MTs¡T MT uÛ≤s¡´qT Áù|$T+#·+&ç...
ãj·T≥|ü&É≈£î+&Ü ‘·eT dü+kÕs¡|ü⁄ |üs¡Te⁄ Á|ü‹wüº*ï Äsê~Û+#·+&ç... >ös¡$+#·+&ç.
ø±bÕ&ÉTø√yê\qï ‘ê|üÁ‘·j·T+‘√ n+‘ê eTÚq+>±
ìX¯Ùã∆+>± uÛÑ]+#˚ eTVü‰eTìwæ uÛ≤s¡´, y˚~Û+#˚ uÛÑs¡ÔqT MT‘√ düe÷qyÓTÆq ¨<ë Çe«+&ç. ÄyÓTqT
ôd’‘·+ |üPõ+∫, >ös¡$+#˚ eTVü≤˙j·TTsê\T. n+<äTπø ø£wüºô|≥º≈£î+&Ü, ÄyÓT ø£+≥‘·&ç ô|≥º≈£î+&Ü #·÷düTø√+&ç.
|ü⁄s¡Twüß˝≤sê! <äj·T#˚dæ MT uÛ≤s¡´*ï Áù|eTqTsê>±\‘√ J$‘êìï Äq+<äeTj·T+ #˚düTø√+&ç. j·TÁ‘· Hês¡´düTÔ
#·÷düTø√+&ç. ÄyÓTqT eTqkÕ yê#ê n_Ûe÷ì+#·+&ç. |üPC´+‘˚ s¡eT+‘˚ ‘·Á‘· <˚e‘ê: n+≥T+~ eTqTdüà è‹.
ø£˝À¢HÓ’Hê nyÓTqT yÓ÷dü+ #Ój·÷´\ì #·÷&Éø£+&ç. ø°&ÉT eTVæ≤fi¯\T mø£ÿ&Ó’‘˚ |üPõ+|üã&É‘ês√ nø£ÿ&É <˚e‘·\T
‘·\ô|≥ºø£+&ç. neTà, nø£ÿ, #Ó*¢, uÛ≤s¡´, Ç˝≤ |ü\T Äq+<äHê≥´+ #˚kÕÔs¡≥. MT Ç˝≤¢*ï >ös¡$+∫ MT
s¡÷bÕ\˝À $TeTà*ï Ä<ä]düTÔqï ÁkÕÔ\qT Ç+{Ïì <˚e‘·\ ì\j·T+ #˚düTø√+&ç. j·÷e‘Y Ád”Ô
u≤<Ûäô|≥º≈£î+&Ü, Væ≤+dæ+#·≈£î+&Ü, ø£wüºô|{Ϻ yê] ñdüTs¡T C≤‹øÏy˚ Hê Vü≤è<äj·T|üPs¡«ø£ ø£è‘·»„‘·\T. n
b˛düTø√≈£î+&Ü yê] nqTsê>±ìï e÷Á‘·y˚T bı+<˚+<äT≈£î
Á|üj·T‹ï+#·+&ç. düπs«»HêdüT‡œH√uÛÑe+‘·T!

|ü⁄s¡Twüß\+<ä]ø° Hê eTq$ @$T≥+fÒ... dü<äTZs¡T l$<ë´ ‘·|üdæ« $<ë´q+<äXÊÁdæÔ,


ˇø£ÿkÕ] á $wüj·÷\ìï{Ï˙ MTs¡T rs¡Tu≤≥T>± ≈£î» eTVü‰|”sƒ¡+, l \*‘ê ÄÁX¯eT+,
|ü]o*+∫, Ä‘·à $eTs¡Ù #˚düTø√+&ç. MT eTqdüT*ï MTs¡T l s¡TÁ<ë CÀ´‹cÕ\j·T+, $XÊK|ü≥ï+.
‘·s¡∫ ‘·s¡∫ #·÷düTø√+&ç. á $wüj·÷\˙ï ì»y˚Tqì

Á|üø£≥q\ $esê\T
ø£\sY u≤¢øé   yÓ’{Ÿ
Á|òü+{Ÿ ù|J u≤´qsY, uÀ≥yéT Ádæº|t s¡÷. 12,000/` ```
u≤´ø˘ ø£esY |òü⁄˝Ÿ ù|J s¡÷. 20,000/- ```
Á|òü+{Ÿ ÇqïsY |òü⁄˝Ÿ ù|J s¡÷. 15,000/- ```
u≤´ø˘ ÇqïsY |òü⁄˝Ÿ ù|J s¡÷. 15,000/` ```
ÇqïsY |òü⁄˝Ÿ ù|J s¡÷. 10,000/`, 7,000/`
ÇqïsY Ä|òt ù|J s¡÷. 6,000/`, 4,000/`
ÇqïsY u≤´qsY |òü⁄˝Ÿ Ádæº|t s¡÷. 3,000/`, 2,000/`
ÇqïsY u≤´qsY Ä|òt Ádæº|t s¡÷. 2,000/` 1,000/`
23
dü+ C≤˙<Ûä«+ dü+ |üè#·Ã<Ûä«+ dü+ y√ eTHê+dæ C≤q‘êeyéT ˆ
<˚yê uÛ≤>∑+ j·T<∏ë |üPπs« dü+C≤HêHê ñbÕdü‘˚ ˆˆ
( n<Ûäs¡«y˚<ä+ 6/64/1)
uÛ≤es¡ú+ : C≤„Hêìï dü+bÕ~+∫ |üs¡düŒs¡+ ø£\dæyÓT\dæ ñ+&É≥+ Á|ü‹ eTìwæø° ø£s¡Ôe´+. n+<äs¡÷ ñ‘·ÔeT
dü+kÕÿs¡e+‘·T\T ø±yê*. eTq |üPØ«≈£î\T ‘·eT ø£s¡Ôyê´\T m˝≤ ìs¡«Væ≤+#ês√ n\π> eTq+ ≈£L&Ü m\¢|ü⁄Œ&É÷
ø£s¡Ôe´ ìs¡«Vü≤D #˚<ë›eTT.
dü+<˚X¯+: qs¡|üX¯óe⁄\e˝… ‹q≥+ MT<ä, dü+‘êHêìï ø£q≥+ MT<ä, yêdüq, ‘·èwüº\ MT<ä Ä<Ûës¡|ü&É≈£î+&Ü
n<Ûë´‘êàyê<ä Jeq $<Ûëq+ ñ»®«\ ñ‘·èÿwüº Ä<äs¡àyê<ë\ qT+&ç Áù|s¡D bı+<äT‘·T+~. n<Ûë´‘·àyê~øÏ Ä‘·à,
X¯Øs¡eTT\ ‘˚&Ü ‘Ó\TdüTÔ+~. n‘·àqT j·T»e÷ì>±, X¯Øsêìï |üìeTT≥Tº>± n‘·&ÉT uÛ≤$kÕÔ&ÉT. ‘˚&Ü ‘Ó\TdüT≈£îqï
e´øÏÔ X¯Øs¡ düTU≤ìø°, kÂø£sê´\≈£L, Ç+Á~j·÷\ yê+#Û·\≈£L, $T<∏ë´Á|üX¯+dü≈£L, Ä&É+ãsê\≈£L ÁbÕeTTK´+
Çe«&ÉT. Ä‘·àø£fi≤´D+, $ø±X¯+ e+{Ï ñqï‘· Á|üjÓ÷»Hê\≈£î á neT÷\´ e÷qe J$‘êìï n‘·T´‘·ÔeT+>± m˝≤
ñ|üjÓ÷–+#·Tø√yê˝À nì Ä˝À∫kÕÔ&ÉT. á \ø£å´|üP]Ô˝À XÊØ]ø£ kÂø£s¡´\, uÛÖ‹ø£ dü+|ü<ä\ ˝Ò$TøÏ øÏ+∫‘·TÔ ≈£L&Ü
$#ê]+#·&ÉT. ñ+<äTø£+fÒ á X¯]s¡+ |üìeTT≥Tº e÷Á‘·y˚T nì n‘·ìøÏ ‘Ó\TdüT. X¯Øs¡ kÂø£sê´\T ‘·π>Zø=B› Ä‘·à
ñ‘·ÿs¡¸≈£î <ë«s¡+ ‘Ós¡T#·T≈£î+≥T+~. Bì˝À Vü‰ì ‘·≈£îÿe, ˝≤uÛÑ+ m≈£îÿe. Ä‘·àyê~ ªìsê&É+ãs¡ Jeq+
ñqï‘·yÓTÆq Ä˝À#·q\Tµ nH˚ Ä<äsêÙìï bÕ{ÏkÕÔ&ÉT. $˝≤kÕ\≈£î, Ä&É+ãsê\≈£î $ìjÓ÷–+#˚ düeTj·÷˙ï,
&ÉãT“q÷, b˛<äT|ü⁄ #˚dæq|ü⁄Œ&˚ ˝Àø£ÁX‚j·TdüT‡¬ø’ Ä<äs¡Ùyê<ä ø±sê´\˝À <ëìï $ìjÓ÷–+#·&É+ kÕ<Ûä´eTe⁄‘·T+~.
$˝≤dü e+‘·yÓTÆq, Ä&É+ãs¡yÓTÆq Jeq+ >∑&çù|yês¡T n~Ûø£ ÄeX¯´ø£‘·\≈£î, ∫+‘·\≈£î, ∫≈£îÿ\≈£î, ˇ‹Ô&ÉT\≈£î >∑T]
ne⁄‘ês¡T. Ç‘·s¡T\ ø£+fÒ Ä~Ûø±´ìï Á|ü<ä]Ù+#ê\ì, n~Ûø£ düTU≤\T uÛÀ–+#ê\H˚ yê+#Û· ‘·–Z+#·T≈£îH˚ ø=\B ‘·q
jÓTTø£ÿ ‘·q ≈£î≥T+ã+ jÓTTø£ÿ nqedüs¡|ü⁄ Ks¡TÃ, Ä&É+ãs¡|ü⁄ e´j·÷ìï ‘·–Z+#·Tø√>∑\T>∑T‘ê&ÉT. ~e´‘·«+
$T‘·e´j·T+ qT+&˚ ÁbÕs¡+uÛÑ+ ne⁄‘·T+~.
á C≤„q+ ø£*–q eTTqTwüß´&ÉT n+<ä]‘√ ø£\dæyÓT\dæ ñ+&É≥+˝ÀH˚ Äq+<ä+ nqTuÛÑ$kÕÔ&ÉT. n+<ä]
düTK <äT:U≤\T ‘·q düTK <äT:U≤\e+{Ïy˚qì n‘·&çøÏ ‘Ó\TdüTÔ+~, Ç‘·s¡T\ düTK+˝À düTKeT÷, Ç‘·s¡T\ <äT:K+˝À
<äT:KeT÷ n‘·&çøÏ nquÛÑeeTe⁄‘êsTT. ‘·q düTU≤ìï Ç‘·s¡T\≈£î |ü+#ê\ì, Ç‘·s¡T\ <äT:KuÛ≤sêìï ‘êqT yÓ÷j·÷\H˚
Äø±+ø£å n‘·DÏï edüT<ÛÓ’e ≈£î≥T+ãø£+ jÓTTø£ÿ CÖqï‘ê´ìøÏ #˚s¡TdüTÔ+~ |üs¡düŒs¡ düVü≤ø±s¡+, |üs√|üø±s¡+, <äj·T,
eTeT‘·, @ø±‘·à‘ê uÛ≤eq <Ûäè&É+ ø±e&É+e\¢ |üs¡düŒs¡ dü<들eq, ùdïVü≤+ kÕeT+»dü´+ eè~∆jÓÆT düe÷»+˝À
dü«ØZj·T yê‘êes¡D+ @s¡Œ&ÉT‘·T+~.
áHê{Ïø° kÕs¡úø£‘·yÓTÆq Ä<ësêÙìï eTq ãTTwüß\T eTq≈£î n+~+#ês¡T. ‘·eT C≤„Hêìï, ãT~∆˙ düe÷»
ø£fi≤´D≤ìπø yês¡T $ìjÓ÷–+#ês¡T. dü«j·T+>± ≈£î{°sê\˝À ìsê&É+ãs¡+>± J$dü÷Ô »e÷C≤ìï düTKdüeTè<äT∆\
•Ks¡+ #˚πsÃ+<äT≈£î ìs¡+‘·s¡ Á|üj·T‘·ï+ #˚XÊs¡T. m+‘· ñqï‘·yÓTÆq ñ‘·èÿwüºyÓTÆq Ä˝À#·Hê |ü<ä∆‹ Ç~! J$‘·eT+‘ê
ìkÕ«s¡ú uÛ≤e+‘√ ‘·eT ø£s¡Ôe´bÕ\q˝À ìeT>∑ï+ ø±e≥+ yê]øÏ Çwüº+.
n≥Te+{Ï ñ‘·èÿwüº Ä<äsêÙ\bÕ\q˝À eTq+ o\e+‘·T\+ ø±>∑\+... n

26
bı+<ä&É+

kÕ<Ûä´+ø±<äT. n+<äTe\¢H˚ Hês¡<ë<äT\T dü<äTZs¡T


es¡T´\sTTq düq‘·Tÿe÷s¡T\ düìï<ÛëHêìøÏ b˛sTT ñ|ü<˚X¯
ÁX¯eD≤<äT\T #˚dæ dü+düÿ]+|üã&çq ãT~∆‘√ Ä $<ä´qT
kÕ<Ûäq <ë«sê nqTuÛÑe+˝ÀøÏ ‘Ó#·TÃ≈£îì Äq+~+#ês¡T.
ªª$y˚ø£eTT, yÓ’sê>∑´eTT,
dü<ë#ês¡eTT, eT+∫ XÊÁd”Ôj·T |ü<ä∆‹‘√ ≈£L&çq
nqTcÕ˜qeTT, uÛÑ>∑e+‘·Tì |ü≥¢ uÛÑøÏÔ,
$XÊ«düeTT\T, y˚<äÁ|üe÷D≤+^ø±s¡eTT, dü<äTZs¡T
ùde, X¯e÷~ wü≥ÿdü+|ü‹Ô yÓTT<ä˝…’q dü+|ü‹Ô >∑\
eTTeTTø£åe⁄\≈£î Ä‘·àC≤„q+ ø£\T>∑T‘·T+~. C≤„q+
Á|ü»«]\T¢‘·T+~. nC≤„q+ ‘=\>∑T‘·T+~.µµ

πøe\eTT dü+kÕs¡ düTKeTT|ü≥¢ Ädü≈£îÔ\sTT, u≤Vü≤´


$wüj·TeTT\ e\¢ \_Û+#˚ ø£åDÏø£yÓTÆq Äq+<ä+ |ü≥¢
nqTs¡≈£îÔ\sTT yê{Ïì eT]+‘·>± düeT≈£Ls¡TÃø√yê\H˚
‘·|üq‘√ ‘·eTø±˝≤ìï yÓ∫Ã+#˚ yê]øÏ $y˚ø£eTT ñ+&É<äT.
y˚<ë+‘·$C≤„q+ \_Û+#·<äT. nHê#ês¡|üs¡T\≈£î,
dü<äTZs¡Tø£è|ü:` Á|ü|ü+#·+˝À 64 ‘·+Á‘ê\T ` n+fÒ <äTsê#ês¡|üs¡T\≈£î, ùd«#êä $Vü‰s¡T\≈£î ÁuVü≤àC≤„q+
$<ä´\T e÷qe J$‘·+ eTqT>∑&É≈£î M\T ø£*Œ+#˚$ \uÛÑ´+ ø±<äT. $y˚ø£eTT, yÓ’sê>∑´eTT, dü<ë#ês¡eTT, eT+∫
ñHêïsTT. M{Ïì ‘·q≈£î >∑\ y˚T<ÛädüT‡‘√ kÕ~Û+∫ XÊÁd”Ôj·T |ü<ä∆‹‘√ ≈£L&çq nqTcÕ˜qeTT, uÛÑ>∑e+‘·Tì |ü≥¢
Á|ü|ü+#êìï Á|ü˝ÀuÛÑô|{Ϻ J$+#·e#·TÃ. nsTT‘˚ uÛÑøÏÔ, $XÊ«düeTT\T, y˚<äÁ|üe÷D≤+^ø±s¡eTT, dü<äTZs¡T
ÁãVü‰à$<ä´≈£î dü«j·T+ø£èwæ #ê\<äT. dü<äTZs¡Te⁄ ø£è|ü ùde, X¯e÷~ wü≥ÿdü+|ü‹Ô yÓTT<ä˝…’q dü+|ü‹Ô >∑\
ø±yê*. n+‘˚ø±<äT n+‘·'ø£s¡DeTT X¯e÷~ wü≥ÿeTT\ eTTeTTø£åe⁄\≈£î Ä‘·àC≤„q+ ø£\T>∑T‘·T+~. C≤„q+
<ë«sê X¯ó<ä∆eTT ø±yê*. πøe\eTT y˚<ë+‘· Á>∑+<ÛäeTT\ Á|ü»«]\T¢‘·T+~. nC≤„q+ ‘=\>∑T‘·T+~. nC≤„q+
|üsƒ¡q+e\¢ kÕ<Ûä´eTT ø±<äT. C≤„Hêìï ø£|æŒ ñ+#·T‘·T+~. ñqï~ C≤„qy˚T. nC≤„q+‘√
ªªqj·Te÷‘êà Á|üe#·H˚q \uÛÑ´'µµ Á|üe#·Hê\T ø£|üŒã&ç ñ+~. Ä nC≤„Hêìï ‘=\–+#·Tø√yê*. n~
$q&É+ e\¢>±ì #˚j·T&É+ e\¢>±ì Ä‘·àC≤„q+ n+‘· ‘˚*ø£>± kÕ<Ûä´eTj˚T |üìø±<äT. n+<äTπø ô|’q
nqTuÛÑe+˝ÀøÏ sê<äT. ªªHÓ’cÕ‘·πsÿD eT‹sê|üH˚j·Tµµ ‘·s¡ÿ+ $e]+∫q kÕ<Ûäq dü+|ü‹Ô nedüs¡+.
e\¢ kÕ<Ûä´+ø±<äT nì ø£sƒ√|üìwü‘Y ôV≤#·Ã]düTÔqï~. Á|ü‹yês¡T ÁãVü≤àC≤„q+ ø£\>±* n+fÒ @$T #˚j·÷* nì
πøe\eTT ãT~∆ kÕeTs¡ú´eTT‘√ Ä‘·àC≤„HêqTuÛÑ÷‹ Á|ü•ï+dü÷Ô ñ+{≤s¡T.

27
yê] yê] >∑Ts¡T dü+Á|ü<ëj·÷\qT nqTdü]+∫
$$<ÛäeTT\sTTq e÷sêZ\qT dü÷∫+#·&É+ eTq+
nqTuÛÑe+˝À #·÷düTÔHêïeTT. »|üeTT, ‘·|üeTT,
bÕsêj·TD, ñ|üyêdü Áe‘ê\T, eTÚqeTT, jÓ÷>±düq
nuÛ≤´düeTT, ÁbÕD≤j·÷eTeTT, ns¡Ãq, HêeT dü+ø°s¡Ôq,
dü÷s¡´ qeTkÕÿs¡eTT\T, n_Ûùwø£+ yÓTT<ä\sTTq
Á|üÁøÏj·T\HÓìï+{ÏH√ dü÷∫kÕÔs¡T. Ç$ n˙ï eT+∫y˚.
ø±<äì mes¡÷ nqs¡T. nsTT‘˚ n+<äT˝À @ ˇø£ÿ{Ï
ÁãVü≤àC≤„q kÕ<Ûäq≈£î |üP]Ô>± ñ|üø£]+#˚~ ø±<äT. nsTT‘˚
ndü\T ñ|üø£]+#·<äT, nì ≈£L&Ü #Ó|üŒ˝ÒeTT. Ç$ ø=+‘·
nqT≈£L\yÓTÆq yê‘êes¡D≤ìï düèwæº+#·&ÜìøÏ
‘√&ÉŒ&ÉT‘êj·Tqï~ ô|<ä›\ n_ÛÁbÕj·T+>± ñ+~. y˚<ë+‘·
yêø±´s¡ú $#ês¡D e\¢H˚ ÁãVü≤àC≤„q+ ÁbÕ|æÔdüTÔ+<äqï~
X¯+ø£s¡T\ n_ÛÁbÕj·T+.
n+<äTe\¢H˚ ÁãVü≤àdü÷Á‘· uÛ≤wü´+˝À ªª‘·‘·«
C≤„q+ ‘·T y˚<ë+‘· yêπø´uÛÑ´ @e uÛÑe‹µµ nì X¯+ø£s¡T\T
$e]+#ês¡T. y˚<ë+‘·eTT\ \ø£å´+ ÁãVü≤àC≤„q+,
y˚<ë+‘·eTT˝Ò õC≤„düTe⁄\≈£î dæús¡yÓTÆq ÄdæÔ.
y˚<ë+‘·eTT\˝À ‘·‘·Ô«õC≤„düTe⁄\≈£î Ä‘·à dü«s¡÷|üeTT kÕ«uÛ≤$ø£yÓTÆq nC≤„Hêìï ‘=\–+#·T≈£îì, XÀø£,
nqTuÛÑyêìøÏ e#˚à $<ÛäeTT, $es¡eTT ‘Ó*|æ ñ+~. yÓ÷Vü≤s¡÷|üyÓTÆq sT÷ dü+kÕs¡ yê´yÓ÷Vü‰ìï HêX¯q+ #˚dæ,
<˚Vü‰<äT\ ø£+f… _ÛqïyÓTÆq Ä‘·àdü«s¡÷bÕìï ‘Ó*|æ, n<˚ n‘·àC≤„q+ <ë«sê ìs¡‹X¯j·÷q+<äT\T>± ñ+&Ü*.
düø£\ Je⁄\ |üs¡e÷s¡ú dü«s¡÷|ü+ nì ìø£ÿ∫Ã>± ‘˚*à y˚<äeTT\T ∫e] uÛ≤>∑eTT\T, y˚<ë+‘·eTT\T
#Ó|æŒ+~. á n+XÊìï ñ|üìwü‘Y\T eTq≈£î m+‘√ ˝Òø£ ñ|üìwü‘Y\T nì n+{≤s¡T. M{Ï n<Ûä´j·Tq+ <ë«sê
düT\Te⁄>± ñ+&˚ $<Ûä+>± n+~düTÔHêïsTT. n+<äTe\q Ä‘·àC≤„q+ \_ÛdüTÔ+~. Ä‘·àC≤„q+ e\¢ nC≤„q+ ìeè‹Ô
õC≤„düTe⁄\T y˚<ë+‘·eTT, ñ|üìwü‘Y\qã&˚ yê{Ïì ne⁄‘·T+~. nC≤„q+ ìeè‹Ô nsTT‘˚, C≤„q+
dü<äTZs¡Te⁄\ <ë«sê n<Ûä´j·Tq+ #˚dæ ÁãVü≤àC≤„q+ nqTuÛÑe+˝ÀøÏ edüTÔ+~. á $wüj·÷\qT ‘Ó*j·TC…|ü⁄‘·÷
düeTTbÕ]®+#·T≈£îì Ä#·s¡D‘√, nqTuÛÑe+˝ÀøÏ ‘Ó#·TÃ≈£îì m|üŒ{Ïø£|ü⁄Œ&ÉT kÕ<Ûä≈£îì düs¡sTTq e÷s¡Z+˝À ñ+#·&ÜìøÏ
ìs¡‹X¯j·÷q+<ä+˝À ñ+&Ü*. dü<äTZs¡Tø£è|ü eTTU≤´edüs¡+. düs¡« <äT'Kìeè‹Ô, ñ|üìwü‘Y
nC≤„qyéT kÕ«uÛ≤$ø£e÷! $C≤„q+ nqTuÛÑe+˝ÀøÏ ‘Ó#·TÃø√e&É+ e\¢ »s¡T>∑T‘·T+~.
nC≤„qyéT kÕ«uÛ≤$ø£+>± ñ+≥Tqï~. Ç~ y˚<ë+‘· $C≤„q+ e\¢ <ÛäqeTT, n~Ûø±s¡eTT, Äs√>∑´eTT
C≤„q+ ø£+fÒ ã©j·TyÓTÆq~. C≤„Hêìï ‘·q yÓ÷Vü≤C≤\+‘√ yÓTT<ä\sTTq$ \_Û+#·ø£b˛e#·TÃ, e÷qdæø£ Á|üXÊ+‘·‘·
ø£|æŒy˚dæ ‘ê‘êÿ*ø£ Äq+<ëìï s¡T∫ #·÷|ædü÷Ô, m&É‘Ó>∑ì \_ÛdüTÔ+~. n$y˚ø£eTT e\¢ ø£*π> <äT'KeTT q•düTÔ+~.
<äT'KdüeTTÁ<ä+˝ÀøÏ Je⁄\qT ˝≤>∑T‘·Tqï~. C≤„q+ ≈£L&Ü ø£s¡àã+<ÛäeTT ‘=\T>∑T‘·T+~. n+‘·ø£+f… ø±e\dæ+~
kÕ«uÛ≤$ø£y˚T. ndü\T ‘êqT C≤„qdü«s¡÷|ü⁄&˚. @eTT+~. <äT'Kìeè‹Ô, düTKÁbÕ|æÔ,.............
ìs¡‹X¯j·÷q+<äy˚T ‘·q dü«s¡÷|ü+. n+<äTe\¢ Ç+ø±e⁄+~.....( e#˚à dü+∫ø£˝À).

28
j·TeTTHê rs¡eTT˝À ñqï bı>∑&É #Ó≥Tº MT<ä
≈£Ls¡TÃì eT<ÛäTs¡ y˚DT>±qeTT‘√ l ø£èwüí|üs¡e÷‘·à
kÕeTy˚<äkÕsêìï uÀ~Û+#Ó&çyê&ÉT... m+‘√ Á|æj·TeTT>±
˝Ò˝Ò‘· |üdæ]ø£qT y˚TdüTÔqï >√e÷‘·\T Ä eT<ÛäTs¡
y˚DTs¡e+ $q>±H˚ |üdæ]ø£qT e~* ìX‚Ãwüߺ˝…’
u§eTà\e˝… q+<äu≤\TìyÓ’|ü⁄ #·÷dü÷Ô y˚DT>±qeTTqT
ÄkÕ«~+#˚$... Vü≤+dü\T u…>∑TZs¡T |ü≈£åî\T
düe÷~Ûìwüߘ\e˝… y˚DT>±qeTTqT Á>√\T#·T+&Ó&ç$.
|üs¡e÷‘·à >√|üu≤\T\‘√ Ä&ÉT#·T bÕ&ÉT#·T
qè‘·´eTT\T #˚ôd&çyê&ÉT. yês¡T >∑+‘·T\Ty˚dü÷Ô
|üs¡T>∑T˝…&ÉT‘·÷ |ü+<ÓeTT\T y˚dü÷Ô.... ø£\Vü≤eTT˝≤&ÉT#·÷
Áø°&ç+#·T#·T+&Ó&çyês¡T.
ˇø£kÕ] yês¡T ¬s+&ÉT |üø£åeTT\T>± u≤s¡T\Tr]
ˇø£|üø£åeTTq≈£î ã\sêeTTì, ¬s+&Ée <ëìøÏ lø£èwüßíì
Hêj·T≈£î\T>± m+#·T≈£îì Ä&ÉT#·T+&ç]. ¬>*∫q
|üø£åeTTyê]ì z&çqyês¡T uÛ≤+&ûs¡ø£eTqT e≥eèø£åeTT
ø£&É≈£î yÓ÷j·Te˝…qì |ü+<ÓeTT. Ä≥˝À l ø£èwüßíì
|üø£åeTT z&çb˛jÓTqT. uÛÑ≈£îÔ\ e<ä› z&çb˛e⁄≥ l<∏ëeTTì yÓ÷ôdqT. e÷s¡Ty˚X¯eTT˝À e∫à lø£èwüßíì
uÛÑ>∑e+‘·TìøÏ |ü]bÕ{Ï ø£<ë! |üs¡e÷‘·à Á|æj·TdüKT&Ó’q |üøå±q ñqï≥Tº q{Ï+∫ ø£+dü Áù|]‘·T&Ó’q
Á|ü\+u≤düTs¡T&ÉT ne‘·\ |üø£åeTT˝À ñqï
ã\sêeT<˚e⁄ì yÓ÷ôdqT.

Á|ü\+ãTì ø£|ü≥eTT Á>∑Væ≤+∫


ã\sêeTkÕ«$T ‘·q ãs¡Te⁄ ô|+#·Tø=HÓqT.
yÓ÷j·T˝Òø£ <ëqe⁄&ÉT ì»s¡÷|üeTT <ë˝…ÃqT.
Á|ü\+ãTì ÁãVü≤às¡+Á<ÛäeTT ∫≥T¢q≥Tº ˇø£ÿ
eTTwæº|òü÷‘ ·$T#ÓÃqT ã\sêeTT&ÉT. ‘·\ ¬s+&ÉT
Áeø£ÿ\sTT Á|ü\+u≤düTs¡T&ÉT ÁbÕDeTT\qT
$&É#ÓqT. yêì ‘˚»eTT |üs¡e÷‘·à˝À
©qeTjÓT´qT.

29
Á|ü\+u≤düTs¡Tì eè‘êÔ+‘·eTT :` $ìjÓ÷–+#Ó&çyê&ÉT. ø±˙ ø±e* yêfi¯ófl m+‘·
|üs¡eT•e⁄ì Á|æj·TdüKT&ÉT nÁ|üeT‘·TÔ˝…’ ñHêï me&√ Ä ñ<ë´qeqeTT˝Àì
~ø±Œ\≈£î&ÉT j·TπøåX¯«s¡T&ÉT Á‹˝Àø£|üPE´&ÉT nsTTq |ü⁄wüŒeTT\qT n|üVü≤]+#·T#·T+&Ó&çyê&ÉT. n~ ‘Ó*dæ
≈£îuÒs¡TìøÏ #Ó’Á‘·s¡<∏äeTT nqT ñ<ë´qeqeTT ø£\<äT. ≈£îuÒs¡T&ÉT |ü⁄wüŒ#Ís¡´eTT #˚dæqyê&ÉT sêø£ådüT&Ó’ »ìàkÕÔ&Éì
|üs¡eT •euÛÑ≈£îÔ&Ó’q ≈£îuÒs¡T&ÉT #Ó’Á‘·s¡<∏äeTT˝Àì X¯|æ+#ÓqT. ˇø£kÕ] VüAVüA nqT >∑+<Ûäs¡T«ì
|ü⁄wüŒeTT\ìï{Ïì eTVü‰<˚e⁄ì |üP»ø√düy˚T ≈£îe÷s¡T&Ó’q $»j·TT&ÉT mH√ï rs¡új·÷Á‘·\T #˚dæ
≈£îuÒs¡Tì ñ<ë´qeqeTT e<ä›≈£î e#ÓÃqT. ≈£îuÒs¡Tì
nqTeT‹ Á>∑Væ≤+|üø£H˚ ñ<ë´qeqeTT˝ÀøÏ yÓ[fl ø=ìï
|ü⁄e⁄«\qT ¬>’ø=HÓqT. j·T»e÷ì nqTeT‹ ˝Òø£H˚
|ü⁄wüŒeTT\T d”«ø£]+∫q ø±s¡DeTT>± $»j·TTìøÏ
|ü⁄wüŒ#Ís¡´ <√wüeTT e#ÓÃqT. ≈£îuÒs¡Tì XÊ|üÁ|üuÛ≤eeTT#˚
Á|ü\+u≤düTs¡Tì>± e÷¬sqT. |üXÊÑêÔ|üeTT‘√ ≈£îuÒs¡Tì
X¯s¡DTy˚&É>± nuÛÑj·T$T∫à ≈£îuÒs¡T&ÉT ªªHêj·THê...! ‘Ó*dæ
eTT{ϺHê ‘Ó*j·Tø£ eTT{ϺHê n–ï¨Á‘·eTT e\q #˚sTT
ø±\ø£ e÷q<äT ø£<ë...! nfÒ¢ bÕ|üeTT ≈£L&Ü. ø±˙
|üs¡eT uÛÑ≈£îÔ&ÉyÓ’q ˙≈£î ø£&É≈£î y˚T\T »s¡T>∑TqT.
bÕ|ü|òü*‘·eTTqT nqTuÛÑ$+∫q ‘·s¡Tyê‘· ã\
sêeTkÕ«$T#˚ dü+Vü≤]+#·ã&ç eTT≈£îÔ&Ée⁄ ne⁄‘êe⁄µµ nì
Äos¡«~+#˚qT.( Vü‰Vü‰ VüAVüA nqT >∑+<Ûäs¡T«\T
XÊ|üÁ>∑düTÔ˝…’ >∑CÒ+Á<ä eTø£s¡eTT\T>± »qà˝…‹Ô
lVü≤]ø£è|ü#˚ ¬ø’e\´eTTqT bı+~Hês¡T) n

s¡#·q\≈£î ÄVü‰«q+...!
ª<˚yê\j·÷\Tµ e÷dü|üÁ‹ø£˝À $$<Ûäs¡ø±\ o]¸ø£\≈£î s¡#·sTT‘·\qT+&ç, ø£e⁄\qT+&ç, bÕsƒ¡≈£î\qT+&ç
Ä<Ûë´‹àø£ s¡#·q\qT ÄVü‰«ìdüTÔHêïeTT. j·÷Á‘êqTuÛÑyê\T, uÛÑ≈£îÔ\ nqTuÛÑ÷‘·T\T, <Ó’e dü+ã+<ÛäyÓTÆq yê´kÕ\T, ø£<∏ä\T,
ø£$‘·\T, Ç‘·s¡ n+XÊ\qT |ü+|üe#·TÃ. nsTT‘˚ Äj·÷ s¡#·q\‘√bÕ≥T n+<äT≈£î dü+ã+~Û+∫q bò˛{À\qT M˝…’q#√
»‘·#˚j·T+&ç. s¡#·q\qT Á‹|æŒ |ü+|ü>√s¡Tyês¡T ‘·>∑T kÕº+|ü⁄\T n‹øÏ+∫q ø£es¡T ≈£L&Ü »‘·#˚j·÷*. s¡#·q\˝À
nedüs¡yÓTÆ‘˚ uÛ≤wü, XË’*˝À e÷s¡TŒ\T, #˚s¡TŒ\T #˚düT≈£îH˚ ùd«#·Ã¤e÷ dü+bÕ<äø£esêZìøÏ e⁄+≥T+<äì ‘Ó*j·TCÒdüTÔHêïeTT.
MTs¡T |ü+ù| Á|ü‹ s¡#·q ≈£L&Ü bÕsƒ¡≈£î\˝À uÛÑøÏÔ uÛ≤eeTT ø£*π> $<ÛäeTT>±, yê] J$‘·eTTq≈£î ø=+‘·es¡¬ø’Hê
ñ|üjÓ÷>∑ø±]>± e⁄+&Ée˝…qì eTq$. s¡#·q\T ‘Ó*ùd $<Ûä+>± <ädü÷ÔØ düŒwüº+>± e⁄+&Ü*.
s¡#·q\T |ü+|üe\dæq e÷ ∫s¡THêe÷ :
<˚yê\j·÷\T Ä<Ûë´‹àø£ yêsêÔ e÷dü|üÁ‹ø£,
&√sY. q+: 38-4-217, eTVü‰sêDÏ M~Û, eTÁ]bÕ˝…+, $XÊK|ü≥ï+ ` 530018

30
≈£îs¡Te|ü⁄s¡+˝À »]–q eTs=ø£ n<äT“¤‘· ©\. kÕcÕº+>∑|ü&ÉT‘·÷ Äq+~+#˚yê&ÉT. n‘·ì uÛÑøÏÔøÏ yÓT∫Ã
lbÕ<äle\¢uÛÑT\T düø£\ rs¡údü«s¡÷|ü⁄˝…’Hê kÕ<Ûä≈£î\≈£î kÕ«$T ˇø£Hê&ÉT |ü\ÿ]+∫Hê&ÉT. ÄHê{ÏqT+&ç Ä
düHêàs¡Z+ #·÷|ü≥+ ø√dü+ Á|ü‹~q+ eT÷&ÉTy˚fi¯˝≤ s¡»≈£îì dü+kÕs¡∫+‘· q•+∫ uÛÑøÏÔÁX¯<ä∆\T m≈£îÿyÓ’q$.
ø£èwüíq~˝À kÕïq+ #˚dæ ÄsêÈ´~$<ÛäT\T ìs¡«]Ô+∫ n‘·&ÉT Á|ü‹~q+ kÕ«$Tyê] ÄÁX¯eTÁbÕ+>∑D+
}&çÃ#·*¢q ‘·s¡Tyê‘· ‘·q ≈£î\eè‹Ôø√dü+ b˛j˚Tyê&ÉT.
n‘·ì ùde\ø£\] kÕ«$T ˇø£ yÓ’XÊKe÷dü+˝À n‘·ì‘√
lbÕ<äle\¢uÛÑT\T q~øÏ kÕïqìøÏ ªª˙e⁄ sêEyÓ’ sê»´y˚T\T‘êe⁄sêµµ nHêïs¡T. kÕ«$T
e∫ÃHês¡T. n‘·ì eTqdüT‡ Á>∑Væ≤+∫Hês¡T. n‘·ì‘√ e÷≥\‘·ìø£s¡ú+ ø±˝Ò<äT. ˇø£Hê&ÉT Ä #êø£* q~˝À
ªªm$Tsê! ˙≈£î sê»´uÛÀ>±\T nqTuÛÑ$+#·˝…qH˚ ø√]ø£ ã≥º\T‘·T≈£î‘·T+&É>± ˇø£ j·Teq (eTTd”¢+) j·TTesêE
ø£*–+<ë? dü+ø√∫+#·ø£ #Ó|ü⁄Œ! ˙ø±uÛÀ>±\T á düT+<äs¡ düF»q+‘√ ùdeø£|ü]yês¡+‘√ $Vü‰sês¡ú+ q~øÏ
»qà˝ÀH˚ ø±e˝…Hê e#˚à »qà˝À ø±e˝…Hê #Ó|ü⁄Œµµ e∫ÃHê&ÉT. n‘·ì yÓ’uÛÑeeTT Ä düT+<äs¡ <äèX¯´eT÷ #·÷∫
nHêïs¡T. n‘·&ÉT ªªkÕ«MT! Ç|ü⁄Œ&ÉT H˚qT eTTdü*yêDÏí #êø£* eTqdüT‡ ñ$«fi¯Sfl]+~. Ç+‘·˝À
◊HêqT. Hê≈£î sê»´ uÛÀ>±\_“¤Hê á eè<ä∆|ü´+˝À lbÕ<äle\¢uÛÑT\T q~øÏ kÕïqìøÏ e∫ÃHês¡T. n‘·ì
‘·è|æÔ>± nqTuÛÑ$+#·˝ÒqT. eTs¡T»qà˝À nqTÁ>∑Væ≤ùdÔ eTqdüT‡ Á>∑Væ≤+∫Hês¡T. n‘·ì‘√ ªªm$Tsê! ˙≈£î
Ä»Hêà+‘·+ nqTuÛÑ$+#·>∑\qT.µ nHêï&ÉT. sê»´uÛÀ>±\T nqTuÛÑ$+#·˝…qH˚ ø√]ø£ ø£*–+<ë?
dü+ø√∫+#·ø£ #Ó|ü⁄Œ! ˙ø±uÛÀ>±\T á »qà˝ÀH˚ ø±e˝…Hê
eTsƒêìøÏ ‹]– edüTÔ+&˚yês¡T. yês¡T kÕïHêìøÏ b˛sTT e#˚à »qà˝À ø±e˝…Hê #Ó|ü⁄Œµµ nHêïs¡T. n‘·&ÉT ªªkÕ«MT!
e#˚Ã≥|ü⁄Œ&ÉT ˇø£ #êø£* Á|ü‹~q+ <ä]à+∫ Ç|ü⁄Œ&ÉT H˚qT eTTdü*yêD ◊HêqT.

31
Hê≈£î sê»´ uÛÀ>±\_“¤Hê á eè<ä∆|ü´+˝À ø£ècÕíq~˝À n+‘·]Ω‘·T˝…’Hês¡T. nsTTHê ≈£îs¡Te|ü⁄s¡+˝À
‘·è|æÔ>± nqTuÛÑ$+#·˝ÒqT. eTs¡T»qà˝À nqTÁ>∑Væ≤ùdÔ dü÷ø£åàs¡÷|ü+˝À ñ+≥÷ Ç|üŒ{Ïø° uÛÑ≈£îÔ\qT
Ä»Hêà+‘·+ nqTuÛÑ$+#·>∑\qT.µµ nHêï&ÉT. lbÕ<äT\T nqTÁ>∑Væ≤düTÔHêïs¡T.
ªª˙e⁄ eTè<ÛäTs¡ <˚X¯+˝À j·TeqsêEyÓ’ »ìàkÕÔe⁄µµ nì lyês¡T dü÷ø£åàs¡÷|ü+˝À ñ+≥÷ Á|ü<ä]à+∫q
es¡$T∫ÃHês¡T. yÓ+≥H˚ Ä #êø£* ªªH˚qT j·TeqsêEHÓ’ n<äT“¤‘· ©\˝À¢ n<äT“¤‘· ©\˝À¢ ˇø£{Ï.
»ìà+∫Hê MT≈£î <ä÷s¡+ ø±e<äT›. MTj·T+<äT <äè&ÉyÓTÆq ø±X¯´|üdü>√Ár≈£î&Ó’q e\¢uÛÒX¯ó&ÉH˚ Áu≤Vü‰àDT&ÉT yêDÏ»´+
uÛÑøÏÔì >∑÷&É nqTÁ>∑Væ≤+#·+&çµµ nì y˚&ÉT≈£îHêï&ÉT. #˚ùdyê&ÉT. @fÒ{≤ ≈£îs¡Te|ü⁄s¡+ e∫à ùd$+∫
lbÕ<ÛäT˝≤‘·ì dü<äT“¤~∆øÏ dü+‘√wæ+∫ ªª˙e⁄ j·TeqsêEyÓ’ b˛j˚Tyê&ÉT. ˇø£ dü+e‘·‡s¡+ n‘·&ÉT ‘·q≈£î yê´bÕs¡+˝À
düeTdüÔuÛÀ>±\T nqTuÛÑ$kÕÔe⁄. ˙≈£î eT‘·<˚«wü+ ñ+&É<äT. u≤>± ˝≤uÛÑ+ eùdÔ ≈£îs¡Te|ü⁄s¡+˝À y˚sTTeT+~
y˚TeTT qèdæ+Vü≤ düs¡dü«‹ nH˚ j·TrX¯«s¡T>± ˙ Áu≤Vü‰àDT\≈£î dü+‘·s¡ŒD #˚kÕÔqì ÁyÓTT≈£îÿ≈£îHêï&ÉT. Ä
eè<ë∆|ü´+˝À eTs¡\ <äs¡Ùq+ ÇkÕÔeTT. n|ü⁄&ÉT ˙≈£î dü+e‘·‡s¡+ n‘·&ÉT Ä•+∫q<ëìø£+fÒ n~Ûø£˝≤uÛÑ+
C≤„H√<äj·T+ ne⁄‘·T+~ b˛!µµ nHêïs¡T. ˇø£ $+‘Ó’q e∫Ã+~. ÁyÓTT≈£îÿ #Ó*¢+#·T{≤ì¬ø’ ô|’ø£+ eT÷≥ø£≥Tºø=ì
#·÷|ü⁄ n‘·ìô|’ Á|üdü]+∫Hês¡T. ‘·ø£åDy˚T Ä s¡»≈£î&ÉT ≈£îs¡Te|ü⁄s¡+ ãj·T\T<˚]Hê&ÉT. n‘·ì e<ä› <Ûäq+ ñqï<äì
ÁøÏ+<ä|ü&ç ÁbÕD≤\T $&ç∫Hê&ÉT. lbÕ<äT\T ù|s=ÿqï |üdæø£{Ϻ eTT>∑TZs¡T <=+>∑\T j·÷Á‹≈£î\e˝… n‘·DÏí
ªeTè<ÛäTs¡µ áHê{Ï _<äs¡T˝Ò<ë _C≤|üPs¡T q>∑sê\T yÓ+ã&ç+∫Hê&ÉT. Á‘√e˝À eTs=ø£ j·÷Á‹≈£î&ÉT ‘√&Ó’Hê&ÉT.
ø±e#·TÃqì #ê]Á‘·≈£î n_ÛÁbÕj·T+. n|ü⁄Œ&û ¬s+&ÉT ¬s+&ÉT eT÷&ÉT ~Hê\T ø£*dæ Á|üj·÷D+ #˚dæq ‘·s¡Tyê‘·
|ü≥ºD≤\T ãVü‰à˙sê»´+˝Àìy˚. lbÕ<äle\¢uÛÑT\T ìsêàqTwüàyÓTÆq #√≥ <=+>∑\T n‘·ìô|’ã&ç kıeTTà
≈£îs¡Te|ü⁄s¡+˝À Ç{°º ©\˝…H√ï Á|ü<ä]Ù+∫ ˇø£ <√#·T≈£îì ‘·\ ø=dæHês¡T.
nX¯«j·TT»e÷dü+ ãVüQfi¯ <ë«<ä• Vü≤kÕÔqø£åÁ‘·+ Hê&ÉT

32
#·ìb˛j˚T eTT+<äT e\¢uÛÒX¯ó&ÉT
ªªlbÕ<äle\¢uÛ≤µµ nì _>∑Zs¡>± Äs¡ÔHê<ä+ #˚dæHê&ÉT.
<=+>∑˝≤‘·ì X¯Øsêìï mes¡÷ >∑T]Ô+#·≈£î+&ÉTq≥T¢
‘·>∑T\u…&É<ëeTqT≈£î+≥T+&É>± uÛÑø£Ôs¡øå±|üsêj·TDT&Ó’q
lbÕ<äle\uÛÑT\T »&É\T »qà+ Á‹X¯S\+ <Ûä]+∫q
j·T‹s¡÷|ü+˝À Vü≤sƒê‘·TÔ>± Á|ü‘·´ø£åyÓTÆ Ä <=+>∑\qT
bı&ç∫ #·+|æHês¡T. Hê\Zeyê&ÉT ‘êqT <=+>∑ø±<äì
yÓTTs¡ô|≥Tº≈£î+fÒ yêìø£uÛÑj·T+ Á|ükÕ~+∫Hês¡T.
lbÕ<äT˝≤‘·ìøÏ $uÛÑ÷‹ Ç∫à e\¢uÒX¯óì
X¯Øs¡+ô|’ #·*¢ ‘·\qT yÓTT+&ÜìøÏ n‹øÏ+#·TeTì
Ä<˚•+∫ Ä ø£fi‚ãs¡+ô|’ ‘·eT neTè‘·<äè≈£îÿ\T kÕ]+∫
n‘·DÏí nø£ÿ&É ø±e\T+∫ n+‘·]Ω‘·T˝…’Hês¡T. n‘·&ÉT
kÕ«$T #Ó|æŒqfÒ¢ #˚dæHê&ÉT. ‘Ó–q ‘·\ yÓTT+&ÜìøÏ
n‘·T≈£îÿqï~. dü÷s√´<äj·T düeTj·÷ìøÏ e\¢uÛÒX¯óìøÏ
|üP]Ô>± düèŒVü≤ e∫Ã+~. e\¢uÛÒX¯ó&ÉT ìÁ<ä y˚T˝§ÿqïyê˝Ò <äs¡Ùq$T∫à |üPs¡«»qà $wüj·÷\T >∑Ts¡TÔ #˚dæHês¡T.
˝Ò∫ ‘·q #Ó+‘·H˚ |ü&ç ñqï eT÷&ÉT ø£fi‚ãsê\qT, ø±|ü˝≤ yÓ[flb˛‘·÷ Á>±eT+ ãj·T≥ eTs¡\ ˇø£kÕ]
ñqï ‘Ó’]ú≈£îì #·÷∫ Ç<ä+‘ê @$T≥ì n&ç–Hê&ÉT. Ä ø£s¡÷Œs¡ø±+‹ >∑\ <ä‘·ÔkÕ«$Te˝…, lbÕ<äT\e˝… <äs¡Ùq+
Hê\Ze e´øÏÔ »]>∑q<ä+‘ê #Ó|æŒHê&ÉT. e\¢uÛÒX¯ó&ÉT Ç~ Á|ükÕ~+∫Hês¡T. n+ãøÏ∫Ãq e÷≥ Á|üø±s¡+ 30 @+&É¢
lbÕ<äle\¢uÛÑT\ ø£s¡TD≤<äT“¤‘·©\ n+≥÷ eTqkÕsê ‘·s¡Tyê‘· ø±s¡+C≤≈£î ‹]–e∫à eTs=ø£kÕ] lbÕ<äT\
ø°]Ô+∫ ‘·q≈£î kÕ«$Tyê] Á|ü‘·´ø£å<äs¡Ùq+ ø±q+<äT≈£î s¡÷|ü+˝À <äs¡Ùq$T∫ÃHês¡T. |æsƒê|ü⁄s¡+˝À »ìà+∫
∫+‹+∫ Á|ü‘·´ø£å<äs¡Ùq+ bı+~q ‘Ó’]ú≈£îDÏí n_Ûq+~+∫ ≈£îs¡Te|ü⁄s¡+˝À dü÷ø£åàs¡÷|ü+˝À ñ+≥Tqï
≈£îs¡Te|ü⁄s¡+ #˚]Hê&ÉT. |üPs¡«+ nqT≈£îqï≥T¢, lbÕ<äle\¢uÛÑT\T <ä‘·Ô dü+Á|ü<ëj·T+ yê]ø£+<ä]ø°
y˚sTTeT+~øÏ ø±ø£ Hê\TZy˚\eT+~øÏ nqïdü+‘·s¡ŒD #˚dæ |üs¡e÷sê<ÛäT´\T, Ä<ÛäTìø£ ø±\+˝À m+<äs√
<äøÏåD‘ê+ã÷˝≤\T <ä+&ç>± |ü+∫Hê&ÉT. á $<Ûä+>± eTVü‰jÓ÷>∑T\T ≈£îs¡Te|ü⁄s¡+˝À ‘·|üdüT‡ #˚dæHês¡T.
lbÕ<äle\¢uÛÑT\T ≈£îs¡Te|ü⁄s¡+˝À dü÷ø£åàs¡÷|ü+˝À lyêdüT<˚yêq+<ä düs¡dü«‹, yÓHÓï\ø£+{ÏVü≤qTe÷j·TeTà
ñ+≥÷ ø=*∫q yê]øÏ ø=+>∑Tã+>±s¡yÓTÆ, ‘·\∫qyê]øÏ s¡+>±e<Ûä÷‘·, ne<Ûä÷‘· kÕ«$T, >√fi¯|üŒjÓ÷–, >∑TDe[
Á‘ê‘·jÓÆT dü»®qT\≈£î ì»s¡÷|ü+˝À kÕø屑·ÿ]düTÔHêïs¡T. eTVü‰sêE, l<Ûäs¡kÕ«$T, yê\πøX¯«s¡kÕ«$T, Ä\T≈£Ls¡T
lbÕ<äT\yê] Ä<˚XÊqTkÕs¡+ J$‘·eT+‘ê lìyêdüXÊÁdæÔ, K+&˚sêe⁄ e÷DÏø£´ Á|üuÛÑTe⁄, nø£ÿ\ø√≥
•e|üP» #˚dæq n+_ø£ eTs¡T»qà˝À eTVü‰sêÁwüº <˚X¯+ >∑C≤qq eTVü‰sêE, •yêq+<äkÕ«$T, sêeTø£èwüí
nø√˝≤ õ˝≤¢ ø±s¡+C≤ q>∑s¡+˝À n+ã>± »ìà+∫+~. eTVü‰sêE, nwüº<ä‘·Ô eTVü‰sêE, Á|üuÛÑ÷<ëdt,nkÕŒ
j·TTø£Ôej·TdüT˝À e÷<ÛäeX¯s¡àqT ô|+&Ü¢&ç •e|üP» eTVü‰sêCŸ, ∫+‘êeTDÏkÕ«$T, ÁãVü‰à#ê] eTVü‰sêE,
X¯ìÁ|ü<√wü|üP»\T nyê´Vü≤‘·+>± #˚dæ 16 @+&É¢ ø£MX¯«s¡ <ä‘·Ô eTVü‰sêE e+{Ï eTVü‰‘·Tà˝…+<äs√
<ë+|ü‘·´+ HÓs¡|æ <ä‘êÔÁ‘˚j·TT\ eT÷&Ée ne‘ês¡+ l ≈£îs¡T>∑&ɶ˝À ‘·|üdüT‡ #˚dæHês¡T. ( Ç+ø±e⁄+~...)
qs¡dæ+Vü≤düs¡dü«‹ì ø£qï~. Äj·Tq 9e j˚T≥ Ç\T¢
$&ç∫b˛j˚TeTT+<äT n+ã≈£î lbÕ<äle\¢uÛÑT\T>± e#˚à dü+∫ø£˝À #·÷&É+&ç.

33
˝Òy˚yÓ÷ nì n‘·&ÉT u…+>∑ô|≥Tº≈£îHêï&ÉT. s√Es√E≈£î Ä
e÷qe düs√esêìï >∑Ts¡TÔ≈£î ‘Ó#˚à n<äT“¤‘·yÓTÆq eTTdü*yêì Äy˚<äq n~Ûø£yÓTÆ+~. ÄVü‰s¡+ H√{ÏøÏ
düs¡düT‡ ªñkÕàHékÕ>∑sYµ Äø±X¯eT+‘· $XÊ\yÓTÆq Ä düs¡ùd‡ b˛e&É+ ˝Ò<äT. me«]‘√q÷ n‘·&ÉT e÷{≤¢&É≥+ ˝Ò<äT.
ôV’≤<äsêu≤<äT q>∑sêìøÏ eT+∫˙s¡T düs¡|òüsê #˚düTÔ+~. Ä @<√ >=|üŒ ì~Ûì b˛>=≥Tº≈£îqïyêì˝≤>± n‘·&ÉT
düs¡düT‡ eT<Ûä´˝À ˇø£ \+ø£MT<ä ñqï ˇø£ ∫qï ≈£îÁ>±eT+ ø£ì|æ+#˚yê&ÉT. ñqï≥Tº+&ç yÓøÏÿ yÓøÏÿ @&˚Ãyê&ÉT. ‘·q˝À
∫\T≈£Ls¡T. Ä+Á<ÛäÁ|ü<˚XŸ sêÁwüº+˝À ‘Ó\+>±D≤ ‘·H˚ @<√ >=DT≈£îÿH˚yê&ÉT. ‹s¡T|ü‹ ñqï ~≈£îÿyÓ’|ü⁄ ‹]–
ÁbÕ+‘·+˝Àì s¡+>±¬s&ç¶ õ˝≤¢˝À á Á>±eT+ ñ+~. <ä+&Ü\T ô|fÒºyê&ÉT. ‘·+Á&û! u≤˝≤J! m+‘·
ñkÕàHékÕ>∑sY »˝≤\˝À kÕs¡e+‘·eT÷, düTÁ|üdæ<ä›yÓTÆq ìs¡›j·÷‘·Tà&Éej·÷´ ˙e⁄! á @&Ü~ m+<äT≈£î Hê≈£î ˙
ôV’≤Á<ëu≤<äT Á<ëø£å ‘√≥\‘√ eT<ÛäTs¡eT÷ nsTTq Ä
Á>±eT+ mø£ÿ&É #·÷dæHê Áy˚˝≤&ÉT‘·÷ ø£ì|æ+#˚ Á<ëø£å
>∑T‘·TÔ\‘√ #·÷|üs¡T\≈£î ø£qT$+<äT #˚düTÔ+~. #ê˝≤ ø±\+
ÁøÏ‘·+ Ä Á>±eT+˝À ˇø£ >=|üŒ y˚+ø£fÒX¯«s¡ kÕ«$T uÛÑ≈£îÔ&ÉT
>∑TD≤\ e÷<Ûäe¬s&ç¶ ñ+&˚yê&ÉT. Á|ü‹ @{≤ |ü+≥ #˚‹øÏ
sê>±H˚ Äj·Tq ‹s¡T|ü‹ Á|üj·÷D+ ø£fÒºyê&ÉT. #˚˝À
|ü+&çq <Ûëq´+ ø=+‘· kÕ«$TøÏ n]Œ+#˚yê&ÉT. kÕ«$TøÏ
ø£fi≤´D√‘·‡e+ #˚sTT+#˚yê&ÉT. kÕ«$T <äs¡Ùq+ #˚düT≈£îì
‹]– e#˚Ãyê&ÉT. @&Ü~øÏ ˇø£ÿkÕ] #˚düT≈£îH˚ Ä <äs¡Ùqy˚T
eT∞fl |ü+≥\ s√E\T e#˚à es¡≈£L Äj·Tq eTqT>∑&É≈£î
dü]b˛j˚T~. @&ÉTø=+&É\yê&Ü! n+≥÷ #˚˝À $‘·ÔHê\T
yÓ<ä»˝Ò¢yê&ÉT. >√$+<ë! >√$+<ë! n+≥÷ #˚\≈£î ˙s¡T
ô|fÒºyê&ÉT. u≤˝≤J! u≤˝≤J! n+≥÷ #˚˝À ø£\T|ü⁄
rùdyê&ÉT. yÓ+ø£qï ‘·+Á&û! yÓ+ø£qï ‘·+Á&û! n+≥÷ #˚\T
q÷πsÃyê&ÉT. ‹s¡T|ü‹ y˚+ø£fÒX¯«s¡T&É+fÒ Äj·Tq uÛÑøÏÔ
m+‘· Á|ü>±&ÛÉyÓTÆq<ä+fÒ Äj·Tq ñ#êä«dü ìXÊ«kÕ\˝À
kÕ«$T ù|πs $ì|æ+#˚~. ø=H˚ïfi¯ó¢ n˝≤ >∑&ç#êsTT.
Áø£eT+>± ø=Hêïfi¯¢≈£î Ä uÛÑ≈£îÔ&ÉT eTTdü*yê&ÉT nj·÷´&ÉT.
nsTT‘˚ @fÒ{≤ Äj·Tq ‹s¡T|ü‹ j·÷Á‘· e÷Á‘·+
ì]«|òüTï+>± ø=qkÕ>∑T‘·÷H˚ e∫Ã+~. Ä @&Ü~ ø√‘·\
s√E\T e#êÃsTT. Ä eè<ä∆ uÛÑ≈£îÔ&ÉT ø£i¿b˛≥T <äs¡Ùq+ ˝Ò≈£î+&Ü #˚düTÔHêïe⁄? ø£fi¯flyÓ+≥ nÁX¯óe⁄\T
bı&ÉT#·T≈£î+≥÷ #˚˝À qT+#·Tì |ü+≥ #·÷düT≈£îHêï&ÉT. <ÛësêbÕ‘·+>± ø±πs$. Á>±eT+˝À ø=+<äs¡T n‘·ì u≤<Ûä
nsTTHê Äj·Tq u≤>± ~>∑T\T>± ñHêï&ÉT. ‘·q X¯Øs¡+ ns¡∆+ #˚düT≈£îHêïs¡T. n‘·ì MT<ä kÕqTuÛÑ÷‹
‘Ó\+>±D≤ qT+∫ ‹s¡T|ü‹ <ëø± Á|üj·÷D≤ìøÏ ‘·≥Tº≈£îH˚ #·÷|æ+#ês¡T. eT] ø=+<äs¡T yÓiÏíyê&Éì qyê«s¡T. Ä
dæú‹˝À ˝Ò<äT. }fiÀ¢ q\T>∑Ts¡÷ Ä ej·TdüT‡˝À ‹s¡T|ü‹ eTTdü* uÛÑ≈£îÔ&ÉT eT+#êq |ü&ܶ&ÉT. ø=ìï s√E\T
yÓ[fl @&ÉTø=+&É\÷ ø±*q&Éø£q mπøÿ Á|üj·T‘·ï+ es¡Tdü>± n‘·ìøÏ ø£+{Ï$T<ä ≈£îqT≈£î˝Ò<äT. Ä sêÁ‹
e÷qTø√eTì Äj·Tq≈£î dü\Vü‰ Ç#êÃs¡T. Ä @&ÉT Ä˝À∫+∫ Ä˝À∫+∫ n\dæb˛sTT ñqï n‹ìøÏ
u≤˝≤J <äs¡Ùq+ ø£fi≤´D√‘·‡e+ #˚sTT+#˚ n<äèwüº+ ‘·q≈£î ‘Ó\¢yês¡TC≤eTTq ìÁ<ä |ü{Ϻ+~.

34
n*y˚\T eT+>∑eTà, |ü<ëàe‹ $Á>∑Vü≤+ ø£ì|æ+∫+~.
n<˚#√≥ e÷<Ûäe¬s&ç¶ >∑T&ç ì]à+∫ |üP»\T
ÁbÕs¡+_Û+#ê&ÉT. kÕ«$T eT÷\ $sê≥Tº≈£î m&ÉeT ø£qTï
ô|’uÛ≤>∑+, #Ûêr <ä>∑Zs¡ >∑&ɶbÕs¡‘√ >±j·TyÓTÆq >∑Ts¡TÔ\T
H˚{ÏøÏ ø£ì|ækÕÔsTT. ‘·eTfi¯Hê&ÉT sêÁwüº+ #Ó+>∑\Œ≥Tº õ˝≤¢
eT<ÛäTsê+‘·ø£+ Á>±e÷ìøÏ #Ó+~q yÓ+ø£≥#ê]
≈£î≥T+ã+ n|üŒ{Ï qT+∫ Ç|üŒ{Ïes¡≈£î kÕ«$Tyê]
ùde˝À ñHêïs¡T. Ç|ü⁄Œ&ÉT Äs√‘·s¡+ yês¡T yÓ+ø£qï
ˇø£ >∑+≥ùd|ü⁄ n˝≤ ìÁ<ä b˛j·÷&ÉyÓ÷! n+‘·˝À mes√ Ä\j·T+ Ä\j·T+ Ä\HêbÕ\Hê #·÷düTÔHêïs¡T. á
n‘·ìì ‘·{Ϻ ˝Ò|ü⁄‘·Tqïf…Æ¢ eT+#·+MT<ä ˝Ò∫ >∑s¡“¤>∑T&ç #·T≥÷º |ü<äø=+&ÉT Á|ü<äøÏåD≤\T #˚dæqyê]
≈£Ls¡TÃHêï&ÉT. ˝Ò˝Ò! ‘ê‘ê! eT<ÛäTs¡yÓTÆq, >∑+;Ûs¡yÓTÆq ˇø£ eTqdüT˝À ñqï ø√]ø£ ø=~›s√E˝À¢H˚ H˚s¡y˚s¡T‘·T+<äì
ø£+sƒ¡+ n‘·ìì ìÁ<ä ˝Ò|ü⁄‘·÷+~. Ä eè<äT›&ÉT ø£fi¯ó¢ ‘Ó]∫ uÛÑ≈£îÔ\ Á|ü>±&ÛÉ $XÊ«dü+. ø√]ø£ HÓs¡y˚]q yês¡T eT∞fl
#·÷#ê&ÉT. z¨! @$T n<äT“¤‘·yÓTÆq <äèX¯´+! l<˚M, 108 Á|ü<äøÏåD≤\T #˚j·÷*. á kÕ«$T ‘·eT ø√]ø£
uÛÑ÷<˚e⁄\‘√ kÕø屑·÷Ô u≤˝≤J Á|üuÛÑTy˚ m<äTs¡T>± e∫à HÓs¡y˚s¡TkÕÔ&ÉH˚ $XÊ«dü+‘√ uÛÑ≈£îÔ\T n~Ûø£ dü+K´˝À
ì\ã&ܶ&ÉT. Äj·Tq Ç˝≤ nHêï&ÉT. ‘ê‘ê! ‘ê‘ê! H˚qT Ä\j·÷ìøÏ edüTÔHêïs¡T. >∑s¡“¤>∑T&ç˝À kÕ«$T $Á>∑Vü‰ìøÏ
e#˚ÃXÊqT. ‹s¡T|ü‹ sêe&É+ ø√dü+ ˙$+ø£ m&ÉeTyÓ’|ü⁄ >∑~˝Àì neTàyê] $Á>∑Vü≤+ eT÷&ÉT#˚‘·T˝À¢
Äj·÷dü|ü&Éø£ÿs¡˝Ò<äT. ˙ ø√dü+ H˚H˚ Çø£ÿ&É≈£î e#˚ÃXÊqT. |ü<ëà\‘√, yêeTVü≤düÔ+ yÓ÷ø±* <ä>∑Zs¡ nìà uÛÑ≈£îÔ\qT
Á|üuÛÑ÷! Á|üuÛÑ÷! H˚qT ì»+>±H˚ ìqTï #·÷düTÔHêïHê? Çø£ Äos¡«~düTÔqï≥T¢>± e⁄+~. yÓ+ø£fÒX¯«s¡kÕ«$T Ä\j·T+
Ç<ä+‘ê πøe\+ dü«|üïe÷? nHêï&ÉT. ‘ê‘ê! Ç~ |üø£ÿH˚ ˇø£ •yê\j·T+ ñ+~. Ç~ ≈£L&Ü 500
ø£˝Ò>±ì ‘Ó\¢yês¡TC≤eTTq e∫Ãq ø£\\T ì»+
ne⁄‘êj·T+{≤s¡T. >∑<ë! Ç|ü⁄Œ&ÉT ˙e⁄ qqTï #·÷düTÔqï
á s¡÷|ü+˝ÀH˚ m|üŒ{Ïø° Çø£eTT+<äT á ∫\T≈£Ls¡T
Á>±eT+˝ÀH˚ H˚qT ˙≈£î <äs¡Ùq$Tdü÷Ô ñ+{≤qT. ˙ #˚˝À
ˇø£ •e*+>∑+ ñ+~ #·÷&ÉT! Ä *+>±ìøÏ <äøÏåDyÓ’|ü⁄q
ˇø£ bÕeTT|ü⁄≥º uÛÑ÷$T n&ÉT>∑Tq H˚qT ñHêïqT. á
s¡Vü≤dü´+ |üs¡eT•e⁄ì ø=ø£ÿìπø ‘Ó\TdüT. Äj·Tq ì~Ûì
ø±e*ø±dæq≥T¢ qqTï ø±bÕ&ÉT‘·THêï&ÉT. qqTï
n]ÃdüTÔHêï&ÉT. Ç+‘·es¡≈£î H˚qT uÛÑ÷>∑s¡“¤+˝À ì~Û>±H˚
ñHêï Çø£eTT+<äT ˙˝≤+{Ï uÛÑ≈£îÔ\+<ä]øÏ <äs¡Ùq
MTj·T<ä\T#·T≈£îHêïqT. ˙#˚˝À H˚qT #Ó|æŒq#√≥ dü+e‘·‡sê\ Hê{Ï<˚. |üPs¡«+ ˇø£ u…’sê– Çø£ÿ&É •e⁄&ç
Á‘·$«#·÷&ÉT! uÛÑ÷<˚M, l<˚M\‘√ düVü‰ ˇπø sê‹MT<ä ø√dü+ ‘·|üdüT‡ #˚dæ Á|üdüqï+ #˚düT≈£îHêï&Éì düú\|ü⁄sêD+.
yÓ+ø£fÒX¯«s¡Tì s¡÷|ü+˝À H˚qT ˙≈£î <äs¡Ùq$TkÕÔqT. uÛÑøÏÔ‘√ •e⁄&çì |üPõ+#˚yê] ø√¬sÿ\T HÓs¡y˚πs˝≤ Ä
düèŒVü≤˝ÀøÏ e∫Ãq e÷<Ûäe¬s&ç¶ #·T≥Tº|üø£ÿ\ yÓ~øÏ ˇø£ u…’sê– es¡+ bı+~q≥T¢ ◊‹Vü≤´+. •e⁄&çì uÛÑøÏÔ‘√
bı<ä˝À |ü⁄≥º ø£ì|æ+#·>±H˚ ‘·q eTqTwüß\‘√ e∫à ø=*∫qyê] ø√¬sÿ\T dæ~∆kÕÔj·Tì Á|ü»\ Ä#·+#·\
>∑&ɶbÕs¡‘√ ‘·yê«&ÉT. >∑&ɶbÕs¡≈£î s¡ø£Ô|ü⁄ eTs¡ø£\T $XÊ«dü+.n
ø£ì|æ+#·&É+‘√ _‘·Ôs¡b˛sTTq e÷<Ûäe¬s&ç¶ bÕ\‘√ |ü⁄≥ºqT `: ùdø£s¡D l >ö‘·$T,
ø£]–+#ê&ÉT. |ü⁄≥º ø£]–b˛sTT @ø£•\˝À yÓ+ø£fÒX¯«s¡T&ÉT,

35
l eTVü‰+ø±fi‚X¯«s¡T&ÉT. düTe÷s¡T>± 5000 dü+e‘·‡sê\ ÁbÕNq #·]Á‘· á
Á>±e÷ìøÏ Ä\j·TeTT+&ÉT≥ düVü≤»+ ø±ì q>∑sêìøÏ ñ+~. ñ»®sTT˙ |ü$Á‘· rs¡ú düú\+ es¡íq
Ä\j·T+ >∑T]+∫ Á>±eT+ ñ+&ÉT≥ #ê˝≤ ns¡T<Ó’q ÁbÕNq <Ûäs¡à Á>∑+<∏ë\˝À \_ÛdüTÔ+~. sêe÷j·TD
$wüj·T+. eT<Ûä´Á|ü<˚XŸ˝Àì ø£ècÕíq~ rsêq ñ»®sTT˙ düeTj·T+˝À düTÁ^e⁄&ÉT Çø£ÿ&çøÏ e#êÃ&ÉT. ø£èwüßí&ÉT,
q>∑s¡+ ñ+~. Ä q>∑sêìï Ç+Á<ä|ü⁄]`neTsêe‹ ˝Ò<ë ã\sêeTT&ÉT eT]j·TT düT<ÛëeTT&ÉT á q>∑s¡+˝ÀH˚
Äe+‹ø£ nì n+{≤s¡T. Çø£ÿ&É e+<ä˝≤~ Ä\j·T dü«s¡í $<Ûë´uÛ≤´dü+ »]bÕs¡T.
•Ksê\qT #·÷dæ á q>∑sêìï ªdü«s¡íX¯è+>∑µ nì u≤DuÛÑ≥Tºì qe\, X¯SÁ<ä≈£îì eTè#·Ã¤ø£{Ïø£+,
n_Ûe]ídü÷Ô+{≤s¡T. k˛eT<˚e⁄ì ø£<∏ëdü]‘ê‡>∑s¡+ eT]j·TT eTVü‰ø£$
yÓ÷ø£å<ëj·Tø£, dü|üÔ|ü⁄s¡+˝À ˇø£f…Æq á ø±[<ëdüTì Á>∑+<∏äeTT\ s¡#·q\T á |ü$Á‘· ñ»®sTT˙
ne+‹ø± q>∑s¡+˝À 7 kÕ>∑s¡rsêú\T, 28 rsêú\T,84 q>∑s¡+ e\¢ Á|üuÛ≤$‘·eTj·÷´sTT. Çø£ÿ&É s¡∫+#·ã&ɶ
uÖ<ä›*+>±\T,25qT+∫30 es¡≈£î •e*+>±\T, Á>∑+<∏ë\T uÛ≤s¡rj·T dü+düèÿ‹øÏ Á|ürø£\T. Á|üU≤´‘·
nwüºuÛ…’s¡e⁄\T, e+<ä˝≤~ <˚e‘ê\j·÷\T, |ü⁄wüÿ]DT\T CÀ´‹wüß´\T, >∑DÏ‘· XÊgE„\T nsTTq esêVü≤$TVæ≤s¡T&ÉT
eT]j·TT kÕàs¡ø£ dü÷úbÕ\T ñHêïsTT. 33 ø√≥¢ <˚e‘·\ yÓTT≥º yÓTT<ä{Ï qø£åÁ‘· >∑DÏ‘·XÊ\ (y˚<äXÊ\) Çø£ÿ&É
Ç+Á<ä|üP] á ñ»®sTT˙˝ÀH˚ ñqï≥T¢ nì|ædüTÔ+~. kÕú|æ+#ê&ÉT.
ñ»®sTT˙ q>∑s¡ ø£<∏ä #ê˝≤ ÁbÕNqyÓTÆq~.

36
dü+düèÿ‘· $<ä´ Ä<ä´|”sƒ¡eTT eT]j·TT <Ûäs¡àeTT, C≤„qeTT, ø√˝ÀŒj·÷&ÉT Ç+‘·˝À z n<äT“¤‘·+ »]–+~.
ø£fi¯\jÓTTø£ÿ Á‹y˚D° dü+>∑eT+ Çø£ÿ&É »]–+~. á q>∑s¡ •euÛÑ>∑yêqT&ÉT kÕø屑·ÿ]+#ê&ÉT. |æ\¢yêìì düèVü≤˝ÀìøÏ
yÓ’uÛÑeeTTqT eTÚs¡T´\T, >∑T|ü⁄Ô\T eT]j·TT Ç‘·s¡
sê»e+XÊ\T ô|+#ês¡T. dü+|ü‘Yø£s¡Ô $Áø£e÷~‘·T´ì
kÕÁe÷»´|ü⁄ sê»<Ûëì>± ñ»®sTT˙ ñ+&˚~.
Çø£ÿ&É sêE uÛÑs¡èÔVü≤] $s¡Vü≤ø£<∏ä, ˙‹X¯‘·ø£+,
Á|ü<√´‘·Tì sê»ø£q´ yêdüe<ä‘·Ô eT]j·TT <äj·TqTì
Áù|eTø£<∏ä á q>∑s¡ Á|üø£è‹ kÂ+<äs¡´ es¡íqì nH˚ø£
s¡#·sTT‘·\T #˚XÊs¡T. Á|üuÛ≤‘· eT+>∑fi¯ düeTj·÷q
q>∑s¡Ád”Ô\T ≈£î+≈£îeT ø£*|æq ˙fi¯ófl Ç+{ÏeTT+<äT
∫\ø£]+∫ n+<äyÓTÆq eTT>∑TZ\‘√ n\+ø£]+#˚yês¡T.
á dü«s¡Z+ ˝≤+{Ï q>∑s¡+˝À •euÛÑ>∑yêqT&ÉT
CÀ´‹]¢+>∑yÓTÆ @ $<Ûä+>± Á|ü‘·´ø£åeTj·÷´&√, Ä ø±s¡D≤\
e\¢ á q>∑s¡|ü⁄ ÁbÕeTTK´‘· @ $<Ûä+>± ô|]–+<√,
Çø£ÿ&É ø=ìï ÁbÕNq ø£<∏ä\T <ë«sê ‘Ó\TdüT≈£î+<ë+.
#ê˝≤ø±\+ ÁøÏ‘·+ <ä÷wüDT&ÉT \H˚ ù|s¡T>∑\
<äTwüº sêø£ådüT&ÉT ñ+&˚yê&ÉT. n‘·&ÉT <˚e‘·*ï, dü»®qT\qT
eT]j·TT •euÛÑ≈£îÔ\qT |”&ç+#˚yê&ÉT. ñ»®sTT˙ q>∑sêìï
HêX¯q+ #˚kÕ&ÉT. yê&ç dü+Vü‰s¡X¯øÏÔ qT+&ç
s¡øÏå+|üã&É{≤ìøÏ n+<äs¡÷ eTVü‰<˚e⁄ì ÁbÕ]ú+#ês¡T.
ˇø£s√E eTVü‰<˚e⁄&ÉT eTVü‰ø±∞ s¡÷bÕìï <Ûä]+∫ <äTwüº
<ä÷wüDTì e~Û+#ê&ÉT. ˇø£ CÀ´‹]¢+>∑ s¡÷|ü+˝À
•euÛÑ>∑yêqT&ÉT nø£ÿ&É Á|ü‘·´ø£å+ ø±e&É+ e\q ñ»®sTT˙
eTVü‰ø±fi‚X¯«s¡+ nH˚ ù|s¡T‘√ Á|üdæ~∆ >±+∫+~. ÁbÕNq
ø±\+˝À á ÁbÕ+‘êìï #·+Á<äùdqT&ÉqT sêE ‘Ó∫à yêì ‘·*¢øÏ <äs¡Ùq$T∫à n+‘·sê∆qyÓTÆHê&ÉT.
|ü]bÕ*dü÷Ô ñ+&˚yê&ÉT. ˇø£Hê&ÉT Äj·Tq •e|üPC˝À á düe÷#ês¡+ $ì #·+Á<äùdq eTVü‰sêE Ä |æ\¢yêì
ìeT>∑ïyÓTÆj·TTqï|ü⁄&ÉT ˇø£ >=\¢|æ\¢yê&ÉT nø£ÿ&çø=#êÃ&ÉT. Ç+{ÏøÏ #˚s¡T≈£îHêï&ÉT. •euÛÑ>∑yêqT&ÉT kÕø屑·ÿ]+∫q
|üPC≤ |ü⁄qkÕÿsê\ yê‘êes¡D+ #·÷dæ Ä |æ\¢yêì #√≥TqT Á‘·$« #·÷&É>± nø£ÿ&É qT+&ç ÄX¯Ãs¡´ø£s¡+>±
eTqdüT˝À ≈£L&Ü •e⁄ì |üPõ+#ê\ì ø=]ø£ ø£*–+~. n–ïC≤«\\T Á|ü»«]\T¢‘·÷ ø£ì|æ+#êsTT. dü÷s¡T´ìe˝…
yê&ÉT Ç+{ÏøÏ yÓ[fl ˇø£ >∑T+Á&Éì sêsTTì rdüT≈£îe∫à Á|üø±X¯e+‘·yÓTÆq CÀ´‹]¢+>±ìï sêE Á|ü‹cÕ˜|üq #˚dæ
<ëìH˚ •e*+>∑+>± |üPõ+#· Hês¡+_Û+#ê&ÉT. yêì ‘·*¢ ˇø£ uÛÑe´ Ä\j·÷ìï ì]à+#ê&ÉT.
uÛÀ»HêìøÏ |ü<˚, |ü<˚ |æ\Te kÕ–+~. ø±ì |æ\¢yê&ÉT á Ä\j·T+˝À eTVü‰ø±fi‚X¯«s¡Tì *+>∑eT÷]Ô,
nø£ÿ&É qT+∫ ø£<ä\ø£ •e|üP»˝À ìeT>∑Tï&Ó’Hê&ÉT. ‘·*¢ kÕ\Á>±eTsêsTT‘√ #˚j·Tã&ç+~. Bìô|’ yÓ+&ç‘=&ÉT>∑T
ø√|ü+‘√ Ä sêsTTì <ä÷s¡+>± $dæπsdæ+~. X¯+ø£sê! y˚j·Tã&ç ñ+~. á *+>∑eT÷]Ô Hê>∑$uÛÑ÷wæ‘·yÓTÆ
X¯+ø£sê! n+≥÷ Ä |æ\¢yê&ÉT @&ÉTdü÷Ô düèVü≤ uÛÑdüà˝Ò|æ‘·yÓTÆ ñqï~.

37
sêD√Jwæ+<Û˚ 1734e
dü+e‘·‡s¡+˝À

sêeT#·+Á<ä u≤u≤ùwDM
#˚‘·T\ô|’ Ä eTd”<äTì
|ü&É>={Ϻ+∫ Ä kÕúq+˝À
$XÊ\yÓTÆq Ä\j·÷ìï
ì]à+#ês¡T.
ø√{Ïrs¡ú+˝À
bÕs¡ y ˚ j · T ã&ç q
*+>∑eT÷]Ôì ‹]– Ä
Ä\j·T+˝À |ü⁄q'Á|ü‹wüº
>±$+#ê&ÉT. øÏåÁbÕ
qBrs¡eTTq ñ»®sTTì˝À
Ä\j·T eT÷\˝À¢ bÕs¡«re÷‘·, $Hêj·T≈£î&ÉT eT]j·TT ñqï á eTVü‰ø±∞ •e⁄ì eT+~s¡+˝À ñ<äj·T+ Hê\T>∑T
ø±ØÔø£kÕ«$T ( ≈£îe÷s¡kÕ«$T ) $Á>∑Vü‰\THêïsTT. >∑+≥\≈£î |üP» »s¡T>∑T‘·T+~. n_Ûùwø£+ ‘·s¡Tyê‘·
Ä\j·T+˝À q÷HÓ eT]j·TT HÓsTT´‘√ BbÕ\T m\¢y˚fi¯˝≤ eTVü‰ø±fi¯óìøÏ ∫‘êuÛÑkÕàìï |üPkÕÔs¡T. XÊÁkÕÔ˝À¢
yÓ\T>∑T‘·÷H˚ ñ+{≤sTT. ∫‘êuÛÑkÕàìï n|ü$Á‘·+>± |ü]>∑DÏ+#ês¡T. ∫‘êuÛÑkÕàìï
#ê\ø±\+ ÁøÏ‘·+ <˚e‘·\ •*Œ $X¯«ø£s¡à á eTT≥Tº≈£î+fÒH˚ kÕïq+ #˚j·÷*‡ ñ+≥T+~. ø±ì
Ä\j·÷ìï ø£{≤º&ÉT. <˚e‘·\T eT]j·TT uÛÑø£Ô»qT\ <ë«sê eTVü‰ø±fi¯ó&ÉT nsTTq •e⁄ì düŒs¡à‘√ uÛÑdüà+
n]Ã+∫q Á<äe´+‘√ á >∑T&ç ì]à+#·ã&ç+~. eÁC≤\T, |ü$Á‘·eTe⁄‘·T+~. m+<äTø£+fÒ •e⁄&ÉT ìcÕÿeTT&ÉT.
e÷DÏø±´\‘√ ‘·j·÷s¡T #˚j·Tã&çq n\+ø±sê\T, Äj·Tq≈£î ø±eTdüŒs¡Ù ˝Ò<äT. n+<äTπø Äj·Tq
düVü≤Ádüs¡‘·ï BbÕ\T, dü«s¡í, s¡õ‘· <Ûë‘·Te⁄\‘√ #˚dæq eT+>∑fi¯ø£s¡T&ÉT. •eeTVæ≤eTï k˛ÔÁ‘·+˝À es¡íq á ÁøÏ+~
|üPC≤ kÕe÷Á– dü«s¡í•Ksê\T eT]j·TT yÓ+&ç <ë«sê\T, $<Ûä+>± ñqï~.
uÛ≤+&Ü>±s¡+˝À e⁄qï nq+‘·yÓTÆq ◊X¯«s¡´+ á ∫‘êuÛÑkÕà ˝Ò|ü' ÁdüÔ>∑|æ qèø£ s√{° |ü]ø±s¡:
|ü⁄D´uÛÑ÷$T˝À Á|ü‹wüºyÓTÆ j·TT+&˚~. neT+>∑fi¯´+ o\+ ‘·uŸ uÛÑe‘·T HêyÓTÆ eeTœ\yéT,
ø±ì eTVü≤eTàBj·TT\T |ü]bÕ\Hê düeTj·T+˝À ‘·<Ûë|æ düà‘·TD≤yéT es¡<é |üs¡yéT eT+>∑fi¯eTdæ!
leTVü‰+ø±fi‚X¯«s¡ eT+~s¡|ü⁄ yÓ’uÛÑe+ á $<Ûä+>± •e⁄&ÉT eT+>∑fi¯eTj·T düT+<äs¡T&ÉT.
n+‘·]+∫b˛sTT+~. 1265e dü+e‘·‡s¡+˝À &Ûç©¢ ne+rq>∑s¡+ •e⁄ì Á|æj·Tq>∑s¡+, eTVü‰ø±fi¯óì
düT˝≤ÔqT wü+wüßB∆H˚ n\ÔeTwt á Ä\j·T+ô|’ <ä+&Ó‹Ô <ä]à+#˚yê]øÏ ø£˝À¢ ≈£L&Ü <äT:K+ <ä]<ë|ü⁄˝À¢øÏsê<äT.
Çø£ÿ&ç dü+|ü<äqT ø=\¢>={≤º&ÉT. Ä\j·÷ìï n|ü$Á‘·+ e÷qe⁄\T @j˚T ø√]ø£\‘√ Ä eTVü≤ø±fi¯óì
#˚kÕ&ÉT. ‘·sê«‘· Ä\j·÷ìï <Ûä«+dü+#˚kÕ&ÉT. eTVü‰ø±fi¯ó CÀ´‹]¢+>√bÕdüq #˚kÕÔs√, eTH√yê+#Ûê |òü\dæ~∆
ì *+>∑eT÷]Ôì ô|øÏ*+∫ <ëìì ø√{Ïrs¡ú+˝À ø£\>∑≥y˚T ø±ø£ yÓ÷ø£åÁbÕ|æÔ ≈£L&Ü yês¡T bı+<äT‘ês¡T.
bÕs¡y˚XÊ&ÉT. Ä Ä\j·TkÕúH˚ eTd”<äT ì]à+#ê&ÉT.
<Ûäsêà+<ÛäT˝…’q düT˝≤ÔqT\ |ü‘·q+ ‘·sê«‘· düsê∆sY ` ùdø£s¡D Ä\eT÷].@.$. lìyêdt.
sêe⁄\bÕ˝…+, ‘·÷ˆˆ>√ˆˆõ˝≤¢.,
38
dæìe÷\˙ï Áù|ø£å≈£î\ n_Ûe÷Hêìï #·÷s¡>=ì
<˚yê\j·÷\T |üÁ‹ø£ <ë«sê mH√ï Ä<Ûë´‹àø£, $»j·Te+‘·eTe«&Éy˚T ø±≈£î+&Ü ∫s¡kÕúsTT>± Áù|ø£å≈£î\
Á|üuÛÀ<ë‘·àø£ $wüj·÷\T Á|ürHÓ˝≤ bÕsƒ¡≈£î\≈£î n+~düTÔqï >∑T+&Ó\˝À ì*∫b˛j·÷sTT.
$wüj·T+ n+<ä]øÏ $~‘·y˚T. eTq dæìe÷\˝À uÛÑøÏÔøÏ ‘Ó\T>∑T #·\q∫Á‘· |ü]ÁX¯eT dü«s¡í j·TT>∑+>±
m+‘· ÁbÕ<Ûëq´‘· ñqïB, eTq uÛÑøÏÔ dæìe÷\T Hê{Ï uÛ≤dæ*¢q ø±\+˝À mH√ï ÄDÏeTT‘ê´˝≤¢+{Ï ∫Á‘ê\T
qT+∫ H˚{Ï es¡≈£î Á|ü»\qT m˝≤ n\]dü÷Ô e#êÃj·TH˚ e#êÃsTT. n≥Te+{Ï ∫Á‘ê\˝À nÁ>∑kÕúq+˝À
$wüj·÷\qT ‘Ó*j·T#˚ùd o]¸ø£qT ø=+‘·eT+~ bÕsƒ¡≈£î\ ≈£Ls√Ãu…≥º‘·–q ∫Á‘·+ l d”‘êsêeTø£fi≤´D+. 1961
ø√]ø£ô|’ áHÓ\ qT+∫ ÁbÕs¡+_ÛdüTÔHêï+. ‘Ó\T>∑T˝À »qe] 6q l d”‘êsêeTø£fi≤´D+ $&ÉT<ä\sTT´+~. @uÛ…’
dü+e‘·‡sê\T >∑&ç∫b˛sTTq|üŒ{ÏøÏ á ∫Á‘êì≈£îqï
Ä<äs¡D @ e÷Á‘·+ ‘·>∑Z˝Ò<äT. á dæìe÷˝Àì bÕ≥\T
H˚{Ïø°Ï eTq >∑T+&Ó˝À¢ Á|ü‹<Ûä«ìdü÷ÔH˚ ñHêïsTT.
Ä<Ûë´‹àø£ uÛÑ÷$T nsTTq eTq uÛ≤s¡‘·<˚X¯+˝À
sêe÷\j·T+ ˝Òì Á>±eT+ ñ+&É<äT.

e∫Ãq eTq uÛÑøÏÔ dæìe÷\T, yê{Ï˝À¢ ñqï≥Te+{Ï mH√ï


$X‚cÕ\qT <˚yê\j·÷\T <ë«sê e÷ bÕsƒ¡≈£î\≈£î
n+~+#ê\qï<˚ e÷ dü+ø£\Œ+.
dæ˙ e÷<Ûä´eT+ #ê˝≤ Á|üuÛ≤e+‘·yÓTÆq~.
X¯øÏÔe+‘·yÓTÆq~. ‘Ó\T>∑T #·\q ∫Á‘· |ü]ÁX¯eT
‘=*Hêfi¯fl˝À m≈£îÿe XÊ‘·+ bÂsêDÏø£ ∫Á‘ê\T eTq
ìsêà‘·\T ì]à+#ês¡T. n|ü⁄Œ&É|ü⁄Œ&˚ Hê≥ø£s¡+>∑+ qT+∫
dæìe÷s¡+>±ìøÏ Áù|ø£å≈£î\T eTs¡\T‘·Tqï s√E\$.
Äs√E\˝À Hê≥ø±\˝À m≈£îÿe uÛ≤>∑+ bÂsêDÏø£ >±<Ûä\
Ä<Ûës¡+>± s¡÷bı+~+∫qy˚ ñ+&˚$. ø±ã{Ϻ dæìe÷\T
≈£L&Ü $»j·Te+‘·yÓTÆq Hê≥ø±\ Ä<Ûës¡+>±
s¡÷bı+~ùdÔ Áù|ø£å≈£î\qT ‘·|üŒ≈£î+&Ü n\]+#·e#·TÃ
nH˚ <äèø£Œ<∏ä+‘√ dæìe÷\qT ì]à+#˚yês¡T. n˝≤π> Ä

39
l d”‘êsêeTT\ ø£fi≤´D+ dæìe÷≈£î eTT+<äT>±
¬ø$ ¬s&ç¶ <äs¡Ùø£‘·«+ eVæ≤+#ê\qT≈£îHêïs¡T. nsTT‘˚
sêeD≤düTs¡T&ç bÕÁ‘·qT m˙ºÄsY b˛wækÕÔqq&É+ Äj·Tq≈£î
q#·Ãø£ Ä u≤<Ûä´‘·qT+∫ ‘·|ü⁄Œ≈£îHêïs¡T.
@ $wüj·÷HÓ’ïHê XÀ~Û+∫, eT~Û+∫.....
neTè‘·+ ˝≤+{Ï ø£<∏ä kÕ~Û+∫ Ä ø£<∏ä‘√ dæìe÷qT
n+~yê«\H˚ <äè&ÛÉ ∫‘·Ô+ q+<äeT÷] ‘ês¡ø£ sêeTsêe⁄~.
düTe÷s¡T q\uÛ…’ sêe÷j·TD≤\qT ÄeT÷\Á>∑+ #·~$
∫es¡≈£î ªªd”‘ê |ü]ÁuÛÑeTD $ÁuÛÑeT+µµ nH˚ Á>∑+<Ûä+˝À

@ n˝≤π> Á|ür }s¡T˝À l sêeTqe$TøÏ qesêÁ‘·T\T


»s¡|ü&É+ d”‘êsêeTT\ ø£fi≤´D+ |òüTq+>± »s¡|ü&É+
≈£L&Ü ÄqyêsTTr>±H˚ ek˛Ô+~. ‘Ó\T>∑THê≥
lsêeTqe$T |ü+~fi¯fl˝À ld”‘êsêeTT\ ø£fi≤´D+
#·÷‘·eTT sês¡+&ç nH˚ bÕ≥ $q≈£î+&Ü qesêÁ‘·T\T
|üP]Ô ø±e+fÒ n~ n‹X¯jÓ÷øÏÔ ø±<äT. n˝≤π> Á|ür
ô|[fl˝Àq÷, ô|[¢øÏ rùd M&çjÓ÷ ø±´ôd≥T¢/d”&ç\˝ÀqT,
eT+>∑fi¯<ëj·Tø£yÓTÆq Ä bÕ≥ ñ+&çrsê*‡+<˚. Á|üeTTK
dü+^‘· <äs¡à≈£î&ÉT >±* ô|+#·\sêe⁄ á bÕ≥qT
dü«s¡|ü]#ês¡T.
sêeDT&ç s¡dü»„‘·≈£î eTT>∑Tú&Ó’ Ä bÕÁ‘·H˚ b˛wæ+#ê\ì
ìX¯ÃsTT+#·T≈£îHêï&ÉT ‘ês¡ø£sêeTT&ÉT. düTŒ¤s¡Á<ä÷|æ,
ÄC≤qTu≤VüQ&ÉT nsTTq sêe÷sêe⁄ sêeDT&ç bÕÁ‘·
b˛wæ+#·&É+ j·T÷ì{À¢ me]ø° s¡T∫+#·˝Ò<äT. ø±˙
sêe÷sêe⁄ ìs¡íj·T+ e÷s¡TÃø√˝Ò<äT. sêeDT&ç bÕÁ‘·
b˛wæ+∫ yÓT|æŒ+#ê&ÉT.
d”«j·T <äs¡Ùø£‘·«+˝À mHé @ {Ï dü+düú˝À m˙ºÄsY
l d”‘êsêeTø£fi≤´D+qT n<äT“¤‘·+>± ‘Ós¡¬øøÏÿ+#ês¡T.
nsTT‘˚ <äs¡Ù≈£î&ÉT>± Äj·Tq ù|s¡T y˚düTø√ø£b˛e&É+
$X‚wü+. n+‘˚ø±ø£ m˙ºÄsY á ∫Á‘êìï ‘·q
‘·*¢<ä+Á&ÉT\≈£î n+øÏ‘·$T#êÃs¡T.

40
lsêeTT&ÉT>± Vü≤s¡Hê<Ûé, d”‘·>± ^‘ê+»*, q>±j·T#Y á ∫Á‘·+‘√ ‘Ó\T>∑T ‘Ós¡≈£î
eT+&√<ä]>± _.düs√» ‘·~‘·s¡T\T q{Ï+#ês¡T. ‘ê+Á‹ø£ |ü]#·j·TeTj·÷´s¡T.
#Ûêj·TÁ>±Vü≤≈£î&ÉT>± ù|s¡T ‘Ó#·TÃ≈£îqï s¡$ø±+‘Y
$&ÉT<ä˝…’q nìï #√≥¢ nq÷Vü≤´
düŒ+<äq‘√ $»j·TuÛÒ] ÁyÓ÷–+∫+~ l
s¡#·q: d”ìj·TsY düeTTÁ<ë\ >±q+:|æ.düTo\,ãè+<ä+ d”‘êsêeTø£fi≤´D+, 9 ôd+≥s¡¢˝À
d”‘êeTT\ ø£fi≤´DeTT #·÷‘·eTT sês¡+&ç l (2) X¯‘·~H√‘·‡yêìï »s¡T|ü⁄≈£î+~. nH˚ø£
nyês¡T¶\T l d”‘êsêeT ø£fi≤´D+
#·÷#·Tyês¡\≈£î #·÷&ÉeTT#·Ã≥≥`|ü⁄D´|ü⁄s¡Twüß\≈£î <Ûäq´uÛ≤>∑´eT≥
uÛÑøÏÔ j·TT≈£îÔ\≈£î eTTøÏÔ Á|ü<äeT≥....ˆˆ uÛÑøψˆ
düTs¡\TqT eTTqT\TqT #·÷&Ée‘·TÔs¡≥
ø£fi≤´DeTT #·÷‘·eTT sês¡+&ç
<äTs¡®q ø√{Ïì <äs¡ŒeT&É+#·>∑`dü»®q ø√{Ïì dü+s¡ø°å+|ü>∑ ˆˆ<äTs¡®qˆˆ
<Ûës¡TDÏ XÊ+‹ì kÕú|üq #˚j·T>∑...ˆˆ<Ûës¡TDψˆ
qs¡T&Ó’ |ü⁄{Ϻq |ü⁄s¡Tc˛‘·ÔeTTì`ø£fi≤´DeTT #·÷‘·eTT sês¡+&ç
<äX¯s¡<Ûä sêE E‘·T&Ó’ yÓ\dæ`øö•ø£ j·÷>∑eTT s¡ø£åD CÒdæ ˆˆ<äX¯ˆˆ
»q≈£îì düuÛÑ˝À Vü≤s¡T$\T $s¡∫...ˆˆ»qˆˆ
C≤qøÏ eTqdüT ¬>*∫q sêeTTì` ø£fi≤´DeTT #·÷‘·eTT sês¡+&ç ˆˆlˆˆ
õ] ø£fi≤´D|ü⁄ u§≥TºqT ô|{Ϻ ˆˆuÀ≥TºqTˆˆ
eTDÏ u≤dæø£eTTqT qT<äT≥qT ø£{Ϻ ˆˆqT<äT≥qTˆˆ
bÕsêDÏì bÕ<ë\≈£î ô|{Ϻ ˆˆbÕsêDÏ숈
ô|[fl≈£L‘·T¬s’ yÓ\dæq d”‘ê`ø£fi≤´DeTT }‘·eTT sês¡+&ç ˆˆlˆˆ dæìe÷qT e]+#êsTT. n+‘·ø£Hêï ÄHê{Ï
dü+|ü+– q÷HÓqT ≈£îs¡T\≈£î <äT$« ˆˆ≈£îs¡T\≈£îˆˆ ø£+∫ |”sƒê~Û|ü‹ |üs¡e÷#ês¡´ >±] ~e´
ÄodüT‡\T n+<äTø√e&É+ l
kı+|ü⁄>∑ ø£dü÷Ô] HêeTeTT B]à ˆˆHêeTeTTˆˆ d”‘êsêeTø£fi≤´D+ dæ˙ s¡÷|üø£s¡Ô m˙ºÄsY
#Ó+|ü »yê~ #·Tø£ÿqT u…{Ϻ...ˆˆ#Ó+|üˆˆ düTø£è‘·+>± #Ó|üŒe#·TÃ. ‘Ó\T>∑T #·\q ∫Á‘·
ô|+&ç¢ ø=&ÉT¬ø’ yÓ\dæq sêeTTì` ø£fi≤´DeTT #·÷‘·eTT sês¡+&ç ˆˆlˆˆ #·]Á‘·˝À mq˝Òì ø°]Ô Á|ü‹wüº\T
C≤qøÏ <√dæ≥ ¬ø+|ü⁄\ Áb˛¬>’ ˆˆ ¬ø+|ü⁄\ ˆˆ dü+bÕ~+#·&Éy˚T ø±ø£ ˇø£ yÓTÆ\T sêsTT>±
sêeTTì <√dæ≥ ˙\|ü⁄ sêXË’ ˆˆ˙\|ü⁄ˆˆ ì*∫b˛sTT+~ l d”‘êsêeTø£fi≤´D+. n
ÄDÏeTT‘·´eTT\T ‘·\+Áu≤\T>±...ˆˆÄDψˆ `:ø=e«* sêeTø£èwüí |üs¡eTVü≤+dü
•s¡eTT\ yÓT]dæq d”‘êsêeTT\ ` ø£fi≤´DeTT #·÷‘·eTT sês¡+&ç ˆˆlˆˆ ôV’≤<äsêu≤<é.

41
eTq ‘Ó\T>∑T yê]˝À ãT≥º
u§eTà\+f… ‘Ó*j·Tì yês¡T mes¡÷ ñ+&Üs¡T nì
#Ó|ü⁄Œø√e#·TÃ. eTTK´+>± á ãT≥ºu§eTà\T ãs¡Te⁄
˝Ò≈£L+&Ü ñ+&É{≤ìøÏ ù|&É‘√ ‘·j·÷s¡T #˚kÕÔs¡T. á
u§eTà\T eT÷&ÉT n&ÉT>∑T\ yÓ&É\TŒ‘√, mì$T~
n&ÉT>∑T\ m‘·TÔ˝À ñ+&ç, ø£fi¯fløÏ+|üsTTq s¡+>∑T\‘√
ø£qT$+<äT #˚kÕÔsTT.
Á>±eT <˚e‘·\ |ü+&ÉT>∑\ }πs–+|ü⁄\˝ÀqT,
<˚e⁄fi¯fl ñ‘·‡yê\˝ÀqT M{Ï Á|ü<äs¡Ùq\T, ñ+{≤sTT.
M{Ï >∑T]+∫ ‘Ó*dæq ø£fi≤Vü≤è<äj·TT\T @sêŒ≥T
#˚dü÷Ô ñ+{≤s¡T.
á u§eTà\T ˝À|ü\ n+‘ê &=\¢>± ñ+&ç ø£fi≤Á|ü<äs¡Ùq dæ+– dæ+>∑&ÉTøÏ ˇø£ Á|üDj·T ø£\Vü‰ìï
ø±fi¯fl uÛ≤>∑+˝ÀqT, H√{Ï <ä>∑Zsê eT]j·TT ø£fi¯fl <ä>∑Zsê düèwæº+#·&É+‘√ yÓTT<ä\sTT´ ∫e]øÏ dæ+–,dæ+>∑&ÉT
s¡+Á<Ûë\T ñ+&ç, Ä≥>±&ÉT ˝À|ü\ ‘·q ‘·\qT <ä÷]à sêJ |ü&ç <ä>∑Z]ø=∫à øö–*+#·T≈£îqï≥Tº
qè‘·´+ #˚dü÷Ô ñ+fÒ eTq m<äTs¡T>± ñqï u§y˚Tà q{Ï+#·&É+‘√ eTT>∑TdüTÔ+~.
Hê≥´+ #˚dü÷Ô ñqï≥Tº ñ+≥T+~. Ä n<äT“¤‘· á n<äT“¤‘· Á|üÁøÏj·T n+‘ê H√{Ï e÷≥
nqTuÛÑe+ #·÷ùdÔH˚ ø±ì eTqøÏ ns¡ú+ ø±<äT. Ä ˝Ò≈£î+&Ü, πøe\+ qè‘·´+, &É|ü⁄Œ düVü≤dü+^‘·+‘√
u§eTà˝À¢ ˇø£ u§eTà Ä&É u§eTà ªªdæ+–µµ >±qT, ˇø£ e÷Á‘·y˚T á ø£fi≤s¡÷bÕìï n_ÛqsTT+∫ Áù|ø£å≈£î\
eT>∑ u§eTà ªªdæ+>∑&ÉTµµ >±qT ñ+≥T+~. á eTqïq\T bı+<ä&É+ n+fÒ e÷≥\T ø±<äT. m+‘√
nqTuÛÑe+ ñqï eTq C≤q|ü<ä ø£fi≤ø±s¡T\T,
á ø£fi≤s¡÷bÕìï Áã‹øÏ+#·&ÜìøÏ Á|üj·T‘·ï+
#˚düTÔHêïs¡T. yê]øÏ eTq e+‘·T kÕj·T+
#Ój·T´&É+ C≤q|ü<ä ø£fi≤eT‘·*¢ øÏ eTq+
#Ój·T´>∑*π> n‹ ∫qï kÕj·T+ ne⁄‘·T+~ nì
>∑Ts¡TÔ ô|≥Tº≈£îqï s√E, mH√ï e+<ä\
dü+e‘·‡sê\T>± eTq Á|ü‘˚´ø£ ñìøÏì
ø±bÕ&ÉT‘·÷ edüTÔqï á ø£fi≤K+&Ü\T
eTs¡T>∑Tq |ü&É≈£î+&Ü ñ+{≤sTT. n

42
y˚Twü+
Ä<ëj·T+`14, e´j·T+`2, sê»|üP»´+`4, nee÷q+`2
#Ó’Á‘·+, CÒ´wü˜+, ÁXÊeD+, uÛ≤Á<ä|ü<ä+, |ü⁄wü´+, e÷|òüTe÷dü\T nqT≈£L\+>± ñ+{≤sTT.
n<äèwüº dü+K´: 9
á sê• Ád”Ô |ü⁄s¡Twüß\≈£î >∑èVü≤j·÷\+<äT ∫ø±≈£î\T n~Ûø£eTT. ñ<√´>∑ ]‘ê´ ø=ìï
ì+<ä\T ekÕÔsTT. ns√>∑´Ø‘ê´ ø=ìï Çã“+<äT\T ø£\T>∑T‘êsTT. ø√s¡TºeTTqï>∑T
e´eVü≤s¡eTT\+<äT <Ûäqe´j·TeTT n~Ûø£eTT. Ç+{Ïj·T+<äT ø=ìï X¯óuÛÑø±sê´\T #˚j·TT≥≈£î
neø±X¯eTT\THêïsTT. düú\eTT`Ç\T¢ e¬>’sê dü+bÕ~+#·e#·TÃqT. yÓTT‘·Ô+MT<ä X¯óuÛÑyÓTÆq dü+e‘·‡s¡+>± ñ+≥T+~.
n~Ûø±s√qï‘·T\T ã~©\+<äT ø±s¡´kÕ<Ûäq kÕ~ÛkÕÔs¡T. ]j·T˝Ÿ yê´bÕs¡T\T e&ç¶ yê´bÕs¡T\T s√Eyê] yê´bÕs¡T\T
ø±]àø£ ø£s¡¸ø£ ≈£L©\T ì‘·´ ø±+Á{≤≈£îº »qT\T <Ûäq Çø£ÿ≥T¢ e∫ÃHê kÕe÷q´ ˝≤uÛÑeTT e÷Á‘·y˚T bı+<äT‘ês¡T. yÓTT‘·Ô+
MT<ä <Ûäq˝≤uÛÑeTT eè‹Ôj·T+<äTqïq÷ ì\T|ü⁄ø=qT≥≈£î ø£wüº‘·s¡eTT>± qT+&Ée#·TÃqT. ñ<√´>∑T\T MTs¡T ø√]q |üqT\T
kÕ~ÛkÕÔs¡T, e´ekÕj·T<ës¡T\≈£î #˚‹eè‹Ô yês¡\≈£î eT+∫ sê»jÓ÷>∑eTT <Ûäq ˝≤uÛÑeTT\T yê´bÕs¡T\≈£î kÕe÷q´
<Ûäq˝≤uÛÑeTT n_Ûeè~ú˝À |üj·TìkÕÔs¡T. $<ë´s¡T∆\T ñrÔs¡í‘· j·T+<äT yÓTs¡T>∑T bı+<ä>∑\s¡T. ìs¡T<√´>∑T\T dü+e‘·‡s¡
eT<Ûä´˝À |òü*‘·+ kÕ~ÛkÕÔs¡T. ñqï‘√qï‘· $<ë´s¡T∆\T Ç‘·s¡ #˚XÊ\≈£î |üj·Tì+#·T neø±X¯eTT\THêïsTT. ∫qï ∫qï
yê´bÕs¡T\≈£î <ÛäqeTT dü+|üP]Ô ,yÓTT‘·Ô+MT<ä á sê•yê]øÏ ∫qï ∫qï Çã“+<äT\T ‘·|üŒ á dü+e‘·‡s¡+
$TÁX¯eT+>±H˚ ñ+~.
eèwüuÛÑ+
Ä<ëj·T+`8, e´j·T+`11, sê»|üP»´+`7, nee÷q+`5
#Ó’Á‘·+,yÓ’XÊK+,ÄcÕ&É+,ÁXÊeD+,uÛ≤Á<ä|ü<ä+, ø±ØÔø£+,|ü⁄wü´+,bòÕ\TZD e÷kÕ\T
nqT≈£L\+>± ñ+{≤sTT.
n<äèwüº dü+K´: 6
á sê• Ád”Ô |ü⁄s¡Twüß\≈£î >∑èVü≤eTT q+<äT ãTTDeTT\T rs¡TqT. <ÛäqÁbÕ|æÔjÓ÷>∑eTT, |ü<äM
jÓ÷>∑´‘·\T ‘·\∫q |üqT\T HÓs¡y˚s¡TqT. dü+‘êqeTT#˚ ø=ìï Çã“+<äT\T sêe#·TÃqT. <Ûäqe´j·TeTT,
<ä÷s¡<˚X¯ |üj·÷qeTT ñ<√´>∑ÁbÕ|æÔ jÓ÷>∑eTT\qï$. uÛ≤s¡´es¡ZeTT\#˚ düú\$yê<äeTT\T <Ûäq ãTTD düeTdü´\‘√ b˛s¡T
»s¡T>∑TqT. e÷‘·|æ‘·èes¡ZeTT q+<äT Äs√>∑´ e´j·TeTT\T, Äs√>∑´eTT#˚ ÁX¯e÷~Ûø£´eTT Á|üj·÷D Çã“+<äT\T ø=ìï
sêe#·TÃqT. ø√s¡Tº eTTqï>∑T e´eVü‰s¡eTT\T ø=+‘· ÁX¯eT ø£*Zqq÷ }s¡≥>± ø±s¡´eTT |üP]Ô
#˚j·T>∑\T>∑T‘ês¡T.Hê´j·Tyê<äT\T sê»ø°j·THêj·T≈£î\T ‘·s¡#·÷ ì+<ä\‘√ <Ûäq˝≤uÛ≤<äT\T bı+<ä>∑\s¡T. $<ë´s¡T∆\T
ñqï‘· $<ä´qT bı+<äT≥≈£î, ñrs¡í‘·≈£î eT+∫ø±\eTT. ñqï‘√qï‘· e÷s¡Z $<ë´s¡T∆\≈£î eT+∫ neø±X¯eTT\T ñ<√´>∑
ÁbÕ|æÔjÓ÷>∑eTT. <ä÷s¡<˚X¯Á|üj·÷D jÓ÷>∑eTT\T sêDÏ+#·e#·TÃqT. ø±fi≤ø±s¡T\T e´ekÕj·T<ës¡T\T,uÛÑ÷$T $Áø£j·T
Áø£j·T<ës¡T\≈£î düúã∆‘· s¡÷|ü Ä<ëj·T e´eTeTT\T sêe#·TÃqT. ñ<√´>∑eTTq+<äT n~Ûø±s¡ >∑DeTT\eTqïq\T u≤>∑T>±
|òü*+#·TqT. #˚‹eè‘·TÔ\j·T+<äT kÕe÷q´ ˝≤uÛÑeTT düú\>∑èVü≤jÓ÷>∑ X¯óuÛÑeTT\T ø£\T>∑TqT. dü«+‘· yê´bÕs¡eTT |üP]Ô>±
sêDÏ+#·TqT. dü«X¯øÏÔ‘√ |üqT\T #˚j·TT≥ X¯SuÛÑeVü≤eTT.. dæìe÷, bÕ]ÁXÊ$Tø£ yê´bÕs¡eTT $TÁX¯eTeTT, <Ûëq´eTT
_j·T´+ $T\¢sY‡ yê´bÕs¡T\T <ÛäHê<ëj·TeTT n~Ûø£+>± bı+<äe#·TÃqT.

43
$T<∏äTq+
Ä<ëj·T+`11, e´j·T+`8, sê»|üP»´+`3, nee÷q+`1
#Ó’Á‘·+, yÓ’XÊK+, CÒ´wü˜+, ÁXÊeD+, uÛ≤Á<ä|ü<ä+, ÄX¯«j·TT»+, ø±ØÔø£+,bòÕ\TZD e÷kÕ\T
nqT≈£L\+>± ñ+{≤sTT. n<äèwüº dü+K´: 5
á sê• Ád”Ô |ü⁄s¡Twüß\≈£î >∑èVü≤eTTq+<äT ø=ìï ãTTDeTT\T r¬sÃ<äs¡T. eè‹Ô ñ<√´>∑
yê´bÕs¡eTT\+<äT ‘·\∫q |üqT\T kÕ~Û+∫rs¡T‘ês¡T. dü+‘êq $wüj·T+˝À |üqT\T
X¯óuÛÑø±s¡´eTT\T. ñ<√´>∑ #·s¡Ã\T kÕqT≈£L\+>± ñ+{≤sTT. uÛ≤s¡´es¡ZeTT yê]#˚ ø=+‘· <ÛäqÁbÕ|æÔ kÂK´eTT ø£\T>∑TqT.
e÷‘ê|æ‘·èes¡ZeTT#˚ eTs¡D≤+‘·s¡ yês¡Ô\T $+{≤s¡T. Á|üj·÷DeTT\T ‘·|üŒe⁄ Äs√>∑´$wüj·TeTT kÕ|ò”>± qT+&ÉTqT. yÓ’<ä´
∫øÏ‘·‡\T ‘·|üŒe⁄. ø√s¡Tº eTTqï>∑T e´eVü≤s¡eTT\T j·T+<äT $TÁX¯eT düŒ+<äq. $TÁ‘· u≤+<Ûäe´ C≤sTT+≥T »qT\#˚ ø=ìï
u≤<Ûä\T ‘·|üŒe⁄. <ÛäqeTT düeTj·÷ìøÏ sêe⁄. Ä+<√fi¯qeTT\T πø+Á<ä sêÁcÕº ñ<√´>∑T\≈£î ã~©\T ‘·|üŒe⁄. Á|üsTTy˚≥T
ñ<√´>∑T\≈£î kÕúq #·\qeTT ‘·|üŒ<äT. #˚‹eè‘·TÔ\yê]øÏ eT+∫ Ä<ëj·TeTT ‘·\∫q |üqT\T |üP]Ô. dü«+‘· C≤sTT+≥T
yê´bÕs¡eTT\≈£î ø=ìï Çã“+<äT\T e∫ÃHê sêDÏ+#·>∑\s¡T. ø±Øàø£`ø£s¡¸ø£`>∑TeTkÕÔ\≈£î <ÛäHê<ëj·TeTT Ks¡TÃ
$TÁX¯eTeTT. Á|üj·÷DeTT\+<äT C≤Á>∑‘·Ô\T nedüs¡+. kÕe÷q´ $<ë´s¡T∆\T ñrÔs¡í‘· kÕ~Û+#·>∑\s¡T. ñqï‘√qï‘·
$<ë´s¡T∆\T Ä•+∫q $<Ûä+>± <ä÷s¡ Á|üj·÷DeTT\T #˚kÕÔs¡T. $<ë´_Ûeè~∆ bı+<äT‘ês¡T. e´ekÕj·T <ës¡T\T`
ø£fi≤ø±s¡T\T`uÛÑ÷$T Ç+&ÉT¢ $Áø£j·T<ës¡T\T düúã∆‘·‘√ yê´bÕs¡eTT\T kÕ>∑TqT. Á|æ+≥T, bòÕ´˙‡ yê´bÕs¡T\≈£î kÕe÷q´
<Ûäq˝≤uÛÑeTT\T. ‘·\∫q |üqT\T |üP]Ô. <ÛäHê<ëj·TeTT\T ø£\T>∑TqT.<Ûëq´eTT, ∫qï yê´bÕsê\T, #˚‹eè‹Ô<ës¡T\≈£î
á dü+e‘·‡s¡eTT n+‘ê eT+∫ ˝≤uÛÑeTT>± ñ+&É>∑\<äT.

ø£sêÿ≥ø£+
Ä<ëj·T+`5, e´j·T+`8, sê»|üP»´+`6, nee÷q+`1
yÓ’XÊK+, CÒ´wü˜+, ÄX¯«j·TT»+, ø±ØÔø£+,e÷|òüTe÷kÕ\T nqT≈£L\+>± ñ+{≤sTT.
n<äèwüº dü+K´: 2
á sê• Ád”Ô |ü⁄s¡Twüß\≈£î >∑èVü≤eTTq+<äT <Ûäqe´j·TeTT n~Ûø£eTT ≈£î≥T+ã ì$T‘·ÔeTT
Ks¡Tà #˚kÕÔs¡T. dü+‘êqeTT#˚ <ä÷s¡ Á|üj·÷DeTT\T #˚kÕÔs¡T. $<ë´_Ûeè~∆ ø=s¡≈£î edüTÔe⁄
\qT $Áø£sTT+#·e#·TÃqT. <ÛäqeTT >∑÷]Ã Ä˝À#·q\T #˚kÕÔs¡T. e÷‘ê|æ‘·èes¡ZeTT#˚ Ä]úø£ Çã“+<äT\T ø=ìï
‘=\–b˛e⁄qT. Äs√>∑´$wüj·TeTT kÕ|ò”>± qT+&ÉTqT. yÓ’<ä´ ∫øÏ‘·‡\T ‘·|üŒe⁄. ø√s¡Tº eTTqï>∑T e´eVü≤s¡eTT\T j·T+<äT
$TÁ‘·T\düVü‰j·TeTT‘√ kÕ<ÛäHê $»j·TeTT\T kÕ~Û+#Ó<äs¡T. $TÁ‘· u≤+<Ûäe´ C≤sTT+≥T »qT\#˚ ø=ìï ì+<ä\T
∫ø±≈£î\T Ä≥Tb˛≥T¢ u≤<Ûä\T ‘·|üŒe⁄. Á|üsTTy˚≥T ñ<√´>∑T\≈£î n~Ûø±s¡T\ e‹Ô&ç ñqï <ÛäHê<ëj·÷eTT ñ+&ÉTqT.
#˚‹eè‘·TÔ\yê]øÏ ‘·–q Ä<ëj·TeTT\‘√ Áø√+>√‘·Ô yê´bÕs¡eTT\T ÁbÕs¡+_ÛkÕÔs¡T. n~Ûø±s√qï‘· ñ<√´>∑T\≈£î
Á|üj·÷DeT+<äT ‘·>∑T C≤Á>∑‘·Ô\T eTTK´eTT. ≈£î≥T+ã ø£\Vü‰eTT\T ekÕÔsTT. $TÁ‘·Á<√Vü≤eTT »s¡T>∑TqT. sêe*‡q
u≤ø°\T e#·TÃqT. ø±Øàø£, ø£s¡¸ø£, >∑TeTkÕÔ\≈£î ‘·\∫q |üqT\T |üP]Ô. n|ü⁄Œ\T r¬sÃ<äs¡T. ø=‘·Ô edüTÔe⁄\T KØ<äT\T
#˚kÕÔs¡T. e´ekÕj·T<ës¡T\T, ø£fi≤ø±s¡T\T, uÛÑ÷$T Ç\T¢ $Áø£j·T<ës¡T\T yê´bÕs¡+ uÛ≤Ø>± kÕ–+#·T≥ eT+∫~.
<ÛäqjÓ÷>∑eTT ñqï~ ôVA˝Ÿùd˝Ÿ, edüTÔ ì\« yê´bÕs¡T\T <ä÷≈£î&ÉT>± yê´bÕs¡eTT\T e<äT›, Á|æ+≥T, bòÕ´˙‡
yê´bÕs¡T\≈£î kÕe÷q´ <Ûäq˝≤uÛÑeTT\T.ã+>±s¡+, yÓ+&ç, d”º˝Ÿ, ˝ÀVü≤ yê´bÕs¡T\T ø=ìï qwüºeTT\T #·$ #·÷kÕÔs¡T.
dæìe÷ bÕ]ÁXÊ$Tø£, ø£\|ü, dæyÓTà+{Ÿ Ç‘ê´<äT\T ø=ìï qwüºeTT\T, kÕe÷q´ <Ûäq ÁbÕ|æÔ. øÏsêD≤, n|üsê\T, ÁuÀø£s¡T¢
yês¡T uÛ≤Ø>± yê´bÕs¡eTT\T #˚j·Te#·TÃqT. #˚‹eè‹Ô<ës¡T\T, ∫qï düqïyê´bÕs¡T\T ‘·>∑T C≤Á>∑‘·Ô eTTK´eTT.
<Ûäq˝≤uÛÑeTT. á sê• yê]øÏ á dü+e‘·‡s¡eTT n+‘ê eT+∫ ˝≤uÛÑkÕ{Ï>± ñ+&É>∑\<äT.

44
dæ+Vü≤+
Ä<ëj·T+`8, e´j·T+`2, sê»|üP»´+`2, nee÷q+`4
yÓ’XÊK+,ÁXÊeD+,uÛ≤Á<ä|ü<ä+,ø±ØÔø£+,e÷|òüT+,bòÕ\TZD e÷kÕ\T nqT≈£L\+>± ñ+{≤sTT.
n<äèwüº dü+K´: 1
á sê• Ád”Ô |ü⁄s¡Twüß\≈£î >∑èVü≤eTTq+<äT ãTTDeTT\T rs¡TqT. ø=ìï ø=‘·Ô kÕe÷Á– KØ<äT
#˚kÕÔs¡T. ‘·\∫q |üqT\T HÓs¡y˚s¡TqT. dü+‘êq+ e\q ø=ìï Çã“+<äT\T ‘·˝…‘·Ô>∑\e⁄.
á dü+e‘·‡s¡+ >∑èVü≤e÷s¡TŒ\T, kÕúqe÷s¡TŒ\T ‘·|æŒ+#·T≥ ø£wüºeTT. @*Hê{Ï X¯ì Á|üuÛ≤eeTT#˚ ø=+‘· Çã“+~ ø£\TZqT.
∫es¡ y˚T\T ø£\T>∑#˚j·TTqT. XÊØs¡ø£ ÁX¯eT\T, ø±sê´≥+ø£eTT\T, ñ‘·Ôsês¡ú+˝À düs¡«kÂK´eTT\T, >∑èVü≤eTTq+<äT X¯ó
uÛÑø±s¡´eTT\T »s¡T>∑T≥, e÷qdæø£ ñ‘ê‡Vü≤+, ñ˝≤¢dü+>± kÕ|ò”>± >∑&ÉT#·T≥, dü+‘êq kÂK´+, sêe*‡q bÕ‘· u≤ø°\T
edü÷\>∑TqT. Á|üuÛÑT‘·« sê»ø°j·T |ü<äe⁄\T ∫e]ø±\+˝À e]+#·TqT. á sê• Ád”Ô, |ü⁄s¡TcÕ<äT\≈£î $<ë´ yê>∑“¤\eTT\T
u≤>∑T+&ÉT≥ #˚‘·qT m#·Ã≥≈£î yÓ[flHê >ös¡yê<äT\T, ã+<ÛäT$TÁ‘· Áù|eT, MT˝À >∑\ ~e«X¯øÏÔ kÕeTs¡ú´eTT\#˚ nbÕs¡uÛÑøÏÔ
@s¡Œ&ÉTqT. >±ì XÊØs¡ø£eTT>± ø£è+>∑T#·T+&ÉT≥, Wwü<ä ùde #˚j·TT≥ »s¡T>∑TqT. $<ë´s¡T∆\T ˝≤, Ç+»˙]+>∑T,
yÓT&çwüHé, f…øÏïø£˝Ÿ ø√s¡T‡\˝À bÕ˝§ZqTyê]øÏ eT+∫ e÷s¡Tÿ\T e∫à $<˚X¯, <ä÷s¡ Á|üj·÷DeTT\T #˚j·TT<äTs¡T. @
s¡ø£yÓTÆq $<ë´s¡T∆˝…’Hê $<ë´_Ûeè~∆, »j·T+, &çÁ^\T bı+<äT≥ »s¡T>∑TqT. <Ûäqe´j·T+ nsTTHê e÷qdæø£ <Ó’s¡´+
#˚≈£Ls¡TqT. e´ekÕj·T<ës¡T\≈£î ¬s+&ÉT |ü+≥\T |ü+&çHê #˚‹øÏ e#˚Ã<ëìøÏ ˇ≥+ø£eTT\T @s¡Œ&ÉTqT. |”¢&És¡T¢, &Üø£ºs¡T¢,
q÷‘·q dæìe÷\T rj·TT yê]øÏ ‘·>∑T Áb˛‘·‡Vü‰eTT ø£*–, q÷‘·q q{°q≥ es¡Z düVü‰j·TeTT#˚ eTT+<äT≈£î <ä÷düT≈£î
bı>∑\s¡T. yÓTT‘·Ô+ MT<ä á dü+e‘·‡s¡+ dæ+Vü≤ sê• yê]øÏ n+‘· X¯óuÛÑø£s¡+>±H˚ ñ+≥T+~.

ø£q´
Ä<ëj·T+`11, e´j·T+`8, sê»|üP»´+`5, nee÷q+`4
#Ó’Á‘·+,CÒ´wü˜+,ÁXÊeD+,e÷s¡Z•s¡+,ÄX¯«j·TT»+,|ü⁄wü´+, e÷kÕ\T nqT≈£L\+>± ñ+{≤sTT.
n<äèwüº dü+K´:5
á sê• Ád”Ô, |ü⁄s¡Twüß\≈£î >∑èVü≤eTTq+<äT <Ûëj·÷<äT\ ì+<ä\T, dü+‘êqeTT#˚ ø=~›
dü+|òüT≥q\T düeTdü´\T. uÛ≤s¡´es¡ZeTT, e÷‘ê|æ‘·èes¡ZeTT\#˚ $s√<ÛäeTT\T <Ûäq
düeTdü´\T, ãTTD düeTdü´\T <ä÷s¡ Á|üj·÷DeTT\T, Äs√>∑´eTTø=~›>± u≤~Û+#·TqT. ø√s¡TºeTTqï>∑T e´eVü‰s¡eTT\T
sêDÏ+#·e⁄. Ád”Ô ì+<ës√|üDeTT\T n~Ûø£eTT. #˚‹eè‘·TÔ\T, dü«+‘· yê´bÕs¡eTT\T C≤sTT+≥T yê´bÕs¡eTT\T ø=~›
ø=~›>± sêDÏ+#Ó<äs¡T. ˝≤uÛÑeTT\T kÕe÷q´eTT. ø±]àø£, ø£s¡¸ø£, >∑TeTkÕÔ, Hê´j·Tyê<äT\T, sê»ø°j·T »qT\T eT+∫
jÓ÷>∑ã\düeTj·TeTT. ‘·–q <ÛäqeTT ÁbÕ|æÔ+#·TqT. ≈£î≥T+ã düeTdü´\T ‘=\>∑TqT. kÕe÷q´ $<ë´s¡T∆\T, ñqï
‘√qï‘· $<ë´s¡T∆\T #·<äTe⁄˝À eT+∫ ñrÔs¡í‘·, kÕe÷q´ ñ<√´>∑eTT\T Á|üj·T‘·ï ˝≤uÛÑeTT\T kÕ~Û+#Ó<äs¡T.
e´ekÕj·T+, ø£fi≤ø±s¡T\T, uÛÑ÷$T $Áø£j·T<ës¡T\T, ¨˝Ÿùd˝Ÿ edüTÔ ì\«\ yê´bÕs¡T\T eè‹Ôj·T+<äT n~Ûø£ ˝≤uÛÑeTT\T
bı+<Ó<äs¡T. |ü⁄düÔø£, eTTÁ<äD, j·T+Á‘·,bòÕ˙‡ Ç‘ê´~ »qT\T ˝≤uÛÑkÕ{Ï>± eè~ú˝ÀqT+<äTs¡T. sêe\dæq u≤ø°\T edü÷\T
ø±e⁄, C≤Á>∑‘·Ô nedüs¡eTT, ã+>±s¡+, yÓ+&ç, ˝ÀVü‰<äT\T,Ç‘·Ô&ç d”º˝Ÿ yê´bÕs¡T\T kÕeTq´ ˝≤uÛÑeTT bı+<Ó<äs¡T.
dæìe÷,bÕ]ÁXÊ$Tø£, ø£\|ü, dæ+yÓT+≥T, øÏsêD, n|üsê\T, edüTÔÁuÀø£s¡T¢, <Ûëq´eTT, _j·T´+,|ü|ü⁄Œ, q÷HÓ yê´bÕs¡
»qT\T, |üPs¡«+ ø£+f… ô|<ä›yê´bÕs¡eTT #˚j·Te#·TÃqT. Áø=+>=‘·Ô <Ûäqeè~∆. ˝≤uÛÑkÕ{Ï jÓ÷>∑´‘· >∑\X¯uÛÑ|ü]D≤eTeTT.
∫qï yê´bÕs¡T\T,kÕe÷q´ Jeq Á|ü»\T s√pyêØ e´ekÕj·T ≈£L©\T kÕe÷q´ <Ûäq˝≤uÛÑeTT C≤Á>∑‘·Ô>∑\ e´≈£îÔ\≈£î
düú\eTT, Çfi¯ófl, ÄuÛÑs¡DjÓ÷>∑eTT\T ø£\Te⁄. ø√s¡Tº eTTqï>∑T e´eVü≤s¡eTT\T sêDÏ+#·e⁄. ÁX¯eT n~Ûø£eTT $TÁ‘·u≤+<Ûäe´
C≤sTT+≥T Á|üsTTy˚≥T ñ<√´>∑, πø+Á<ä, sêÁcÕº ñ<√´>∑ n~Ûø±s√qï‘· ñ<√´>∑ »qT\T eè‘·TÔ\j·T+<äT ∫ø±≈£î\T
‘·|üŒe⁄.
45
‘·T\
Ä<ëj·T+`8, e´j·T+`11, sê»|üP»´+`1, nee÷q+`7
yÓ’XÊK+, CÒ´wü˜+, e÷s¡Z•s¡+, |ü⁄wü´+, e÷|òüT+, bòÕ\TZD e÷kÕ\T nqT≈£L\+>± ñ+{≤sTT.
n<äèwüº dü+K´: 6
á sê• Ád”Ô, |ü⁄s¡Twüß\≈£î jÓ÷>∑ø±\y˚T ø±ì Á|ü‹ e´øÏÔ#˚ nqTe÷ì+|üã&ÉT,
˝Òìb˛ì e÷≥\≈£î >∑T] ne⁄≥ »s¡T>∑TqT ø±ì MT zs¡TŒ, XÊ+‘·y˚T $TeTTà\qT
ø±bÕ&ÉTqT. m+‘· _+ø£yÓ÷ n+‘· XÊØs¡ø£eTT>± <äTs¡“¤\‘·«eTT, Wwü<ä ùde\T #˚j·TT≥,
e÷qdæø£ Ä+<√fi¯q ø£\T>∑T#·T+&ÉTqT. m+‘· Ä<ëj·TeTT e∫ÃHê Vü‰s¡‹ ø£s¡TŒs¡eTTe˝… Vü≤]+#·T≥, á dü+e‘·‡s¡+
@*Hê{Ï X¯ì Á|üuÛ≤eeTT#˚ nqT≈£L\ |ü]dæú‘·T\T ‘·≈£îÿe>± ñ+&ÉTqT. nHês√>∑´ ùd#·q\T, X¯ÁdüÔ∫øÏ‘·‡\T »s¡T>∑T≥,
ã+<ÛäT$TÁ‘· $s√<ÛäeTT\T, X¯‘·èeè~∆, ø£fi¯Á‘· $s√<ÛäeTT\T, dü+‘êq ∫ø±≈£î\T, nee÷qeTT\T bı+<äT≥, ø√s¡Tº
düeTdü´\T, >∑èVü≤ e÷s¡TŒ\T,kÕúq#·\q dü÷#·q\T, Á|üe÷<äeTT\T, Á|üuÛÑT‘·« eT÷\ø£ Çã“+<äT\T ñ+&ÉTqT. <=+>∑\
u…&É<ä m≈£îÿe>± ñ+&ÉTqT. n|ü⁄Œ\T #˚j·TT≥ »s¡T>∑TqT, eTs¡àkÕúq u≤<Ûä\T, ø°fi¯ófl|ü≥T¢, dü+‘êq Ø‘ê´ø£\‘·\T,
Ä+<√fi¯q, e÷qdæø£ yê+‹ ˝Ò≈£î+&ÉT≥ »s¡T>∑TqT. ñ|üø±s¡eTTq≈£î b˛sTTq n|üø±s¡eTT m<äTs¡e⁄qT, Ä&Éyês¡T |üì
ˇ‹Ô&ç e\q #Ó|üŒ˝Òø£ u≤<Ûä|ü&ÉT≥, qs¡eTT\ ìÁkÕÔD, |æ‘·è, e÷‘·è es¡ZeTT˝À n\»&ÉT\T, e÷{≤ e÷{≤ |ü{Ϻ+|ü⁄\T,
eTqXÊÙ+‹ ˝Ò≈£î+&ÉT≥ »s¡T>∑TqT, Ä&Éyê]øÏ Ä>∑wüߺ, ôdô|º+ãs¡T, &çôd+ãs¡T\˝À eÁkÕÔ\+ø±s¡ ÄuÛÑs¡D ÁbÕ|æÔ
ø£\T>∑TqT. $<ë´s¡T∆\≈£î ¬s+&Ée #êqT‡ eT+∫~, q÷‘·q e´eVü‰s¡ e÷s¡TŒ\T nqT≈£L*+#·TqT.
eè•Ãø£+
Ä<ëj·T+`14, e´j·T+`2, sê»|üP»´+`4, nee÷q+`7
yÓ’XÊK+, ÄcÕ&É+,uÛ≤Á<ä|ü<ä+, bòÕ\TZD e÷kÕ\T nqT≈£L\+>± ñ+{≤sTT.
n<äèwüº dü+K´: 9
á sê• Ád”Ô, |ü⁄s¡Twüß\≈£î Á>∑Vü≤ dü+jÓ÷>∑eTT\ Ø‘ê´ jÓ÷∫+#·>± X¯óuÛ≤X¯óuÛÑ $TÁX¯eT
|òü\eTT>± ñ+&ÉTqT. MT ÁX¯eT≈£î ‘·>∑Z |òü*‘·+ bı+<äT‘ês¡T. kÕ+|òæTø£eTT>± >ös¡e
eTsê´<ä\≈£î }Væ≤+∫q+‘·>± ø£ì|æ+#·<äT. m+‘· Ä<ëj·T+ ø£ì|æ+∫Hê ∫es¡≈£î nqedüs¡ <äTu≤sê Ks¡TÃ\‘√
kÕ>∑TqT. $<ë´e+‘·T\≈£î Áb˛‘ê‡Vü≤e+‘·eTT>± ñ+&É<äT. C≤„|üø£X¯øÏÔ q•+#·T≥, ˝À|ü\ mìï X¯øÏÔ kÕeTs¡ú´eTT\THêï
@$T ‘Ó*j·Tìyêìe˝… dü+#·]+#·T<äTs¡T. ìsêàD ø±s¡´Áø£eTeTT\T düú+_Û+#·T≥. X¯óuÛÑø±s¡´eTT\T ø£*dæsê≈£î+&ÉT≥,
Äø±s¡DeTT>± >∑èVü≤eTT˝ÀqT, ô|’Hê, uÛ≤s¡´‘√qT yê>±«<äeTT\T @s¡Œ&ÉT#·T+&ÉTqT. MTs¡T ¬s+&Ée eTìwæ kÕj·T+ ˝Òì<˚
@ |üì #˚j·T˝Òs¡T. X¯ì ã\eTT #˚ bÕ‘· >∑èVü≤eTT eTs¡eTà‘·TÔ\T #˚sTT+#·T≥, dæúsêdæÔ˝À e÷s¡TŒ\T, e´ekÕj·÷<äT\˝À
Ä<ëj·T+ #˚≈£Ls¡TÃ≥, @ eè‹Ô˝À Jeq+ #˚j·TTyês¡\¬ø’Hê, ñ<√´>±<äT\˝À, ñqïyês¡\¬ø’Hê ˇ&ç<äT&ÉT≈£î\T e∫ÃHê
‘·≥Tº≈£î+{≤s¡T. $<ë´s¡Tú\≈£î ø=+‘· eT+<ä‘·«eTT>± ñ+&ÉTqT. ø£wüº|ü&ç #·~$q |ü*‘·eTT\T+&É e#·TÃqT. dæìe÷,
bÕ]ÁXÊ$Tø£, ø£\|ü, dæ+yÓT+≥T,øÏs¡D≤ n|üsê\T, edüTÔÁuÀø£s¡T¢, <Ûëq´eTT, _j·T´eTT, |ü|ü⁄Œ, q÷HÓ\yê´bÕs¡ »qT\T
C≤sTT+≥T ‘·>±<ë\‘√ ø=ìï qwüºeTT\T #·$#·÷kÕÔs¡T. düeTdü´\Tb˛e⁄qT. yê´bÕs¡+ n~Ûø£+>± ñ+&ÉTqT.
Áø°&Üø±s¡T\T, <Ûë]à≈£î\T, ∫qïyê´bÕs¡T\T, s√Eyê] eè‘·TÔ\T s√E yê] yê´bÕs¡ »qT\T düú\eTT Çfi¯ófl Ç‘ê´~
edüTÔjÓ÷>∑eTT ˝≤uÛÑkÕ{Ï JeqeTT\T kÕ–+#Ó<äs¡T. nø√ºãs¡T 30 qT+∫ ≈£îE&ÉT <äX¯eT kÕúqyÓTÆq dæ+Vü≤sê•˝À
kÕÔ+uÛÑq e\¢ ˇ‹Ô&ÉT\T, Äs√>∑´ düeTdü´\T m<äTs√ÿ+{≤s¡T.

46
<ÛäqTdüT‡
Ä<ëj·T+`2, e´j·T+`11, sê»|üP»´+`7, nee÷q+`7
yÓ’XÊK+, ø±ØÔø£+, e÷s¡Z•s¡+, bòÕ\TZD e÷kÕ\T nqT≈£L\+>± ñ+{≤sTT.
n<äèwüº dü+K´:3
á sê• Ád”Ô, |ü⁄s¡Twüß\≈£î $X‚wü jÓ÷>∑ø±\j·TT, @ |üì ‘·\ô|{Ϻq #˚dæHê jÓ÷–+∫
¬s+&ç+‘·\T ô|s¡T>∑TqT. >∑èVü≤ dü+ã+<ÛäØ‘ê´>±ì, ãj·T≥>±ì eT+∫ Áb˛‘ê‡Vü≤eTT,
>∑èVü≤eTT˝À X¯óuÛÑeTT\T $+‘Ó’q dü+|òüT≥q\T ÁbÕ|æÔ+∫ MT >ös¡e Ä~ÛK´‘·qT eè~∆ #˚j·TTqT. <Ûäq, ≈£î≥T+ã, $<ä´,
<Ó’e ø±s¡´Áø£eTeTT\≈£î ø±s¡≈£î&ÉsTTq >∑Ts¡Te⁄ X¯óuÛÑ\ø°Î dæú‹#˚ #˚|ü{Ϻq~ ã+>±s¡eT÷ nì|æ+#·TqT. $<ë´s¡T∆\T
¬s+&ÉT #êqTŒ\˝À Ä~Ûø£ e÷s¡Tÿ\T kÕ~Û+#·T≥, M<˚X¯ Á|üj·÷DeTT\T, f…øÏïø£˝Ÿ ø√s¡T‡\T, ˝≤, Ç+»˙]+>∑T, b˛düº˝Ÿ,
yÓT&çdüHé, M{Ï˝À eT+∫ Áb˛‘·‡Vü≤eTT #˚≈£Ls¡TqT. e´ekÕj·T<ës¡T\≈£î, ¬s+&ÉT |ü+≥\˝ÀqT. Ä<ëj·TeTT
u≤>∑T+&ÉTqT. ãTTD$eTTøÏÔ eT+∫ »s¡T>∑TqT. XÊj·TX¯≈£îÔ\‘√ >∑èVü≤ ìsêàDeTT #˚j·TT≥ »s¡T>∑TqT. $TÁ‘· u≤+<Ûäe´
C≤sTT+≥T es¡ZeTT#˚ $TÁX¯eT düŒ+<äq\T, ø±]àø£, ø£s¡¸ø£ >∑TeTkÕÔ, Hê´j·Tyê<äT\T, sê»ø°j·T »qT\≈£î
$TÁX¯e÷<ëj·TeTTqïq÷ Äs√>∑´Ø‘ê´ Á|üj·÷DØ‘ê´ düeTdü´\T sêe#·TÃqT. e´ekÕeTj·TT, yê´bÕs¡<äT\≈£î $TÁX¯eT
düŒ+<äq. ÁøÏ&Üø±s¡T\T, <Ûë]à≈£î\T, ø°]Ô uÛÑ+>∑eTT\Tbı+<˚ neø±X¯eTT\T ñqï$. ∫qï, düqïø±s¡T\T s√p
yê´bÕs¡T\T s√pyê] ≈£L©\T C≤Á>∑‘·ÔqT bÕ{Ï+#·T≥ eT+∫~. ãTTDeTT\T rπsà neø±X¯eTT\T sêe#·TÃ.

eTø£s¡+
Ä<ëj·T+`5, e´j·T+`5, sê»|üP»´+`3, nee÷q+`3
CÒ´wü˜+, ø±ØÔø£+,|ü⁄wü´+, bòÕ\TZD e÷kÕ\T nqT≈£L\+>± ñ+{≤sTT.
n<äèwüº dü+K´:8
á sê• Ád”Ô |ü⁄s¡TcÕ<äT\≈£î #ê˝≤ eT¨qï‘·ø±\+. J$‘·eTT˝À ms¡T>∑ì <Ûäq<ëj·T+,
>ös¡yê<äT\T bı+<äT‘ês¡T. >∑Ts¡Tã\+ u≤>∑Tqï~. $<ä´, <Ûäq, ≈£î≥T+ã, dü+‘êq
ø±s¡≈£î&ÉsTTq >∑Ts¡T ÁbÕeTTK´eTT#˚ ˝À>∑&É kÕ~Û+#·˝Òì ø±s¡´eTT\T ne©\>± dæ~∆+#·TqT. <˚ekÕúqeTT\T, |ü⁄s√Væ≤‘·,
kÕ<ÛäT, düC…®q, q≥, $≥>±j·T≈£î\T, dü+^‘·+, ñ|ü<˚•≈£î\T, >∑Ts¡T‘·«+ bı+~q Ä#ês¡T´\≈£î #ê˝≤ ñ‘ê‡Vü≤
Áb˛‘ê‡Vü≤+, dü+|òüT n~Ûø±s¡+, ¨<ë e´≈£îÔ\#˚ n_Ûq+<äq, MT e÷≥≈£î m<äTs¡T˝Ò<äT. MT<˚ sê»´eTqï≥T¢ |ü{Ϻ+<ä˝≤¢
ã+>±s¡+ nqï≥T¢+&ÉTqT. sêVüQã\eTT#˚ s¡Vü≤dü´ yê´bÕs¡+, nq´Ád”Ô ÁbÕ|üø£eTT, düTU≤q+<äeTT\T n+‘·]+#·TqT,
$<˚X¯eTT\≈£î yÓfi¯ófl<äTs¡T. @ s¡ø£yÓTÆq &çbÕs¡TºyÓT+≥T ñ<√´>∑düTÔ\¬ø’Hê sêDÏ+#·TqT. <ÛäHê<ëj·T+ u≤>∑T+&ÉTqT.
myéT.m˝Ÿ.m., eT+Á‘·T\T, ¨<ë. e´≈£îÔ\T, ø£˝…ø£ºs¡T¢, »&ç®, ¬>õf…&é Ä|ò”düs¡T¢≈£î Wq‘·«+, <ÛäHê<ëj·T+ u≤>∑T+&ÉTqT.
MT<˚ n+<ä]ø£Hêï ô|’ #˚sTT nqï≥T¢+&ÉTqT. Á|üyÓ÷wüqT¢#˚ ã~©\T n>∑TqT, e´ekÕj·T<ës¡T\≈£î ¬s+&ÉT |ü+≥\˝ÀqT
n‘ê´~Ûø£´‘· ø£\TZqT. @*Hê{Ï X¯ì Á|üuÛ≤e+ ø£ì|æ+#·<äT. Á|üj·÷DeTT\+<äT ‘·>∑T C≤Á>∑‘·Ô n‘·´edüs¡eTT. øÏsêD≤,
n|üsê\T, edüTÔ ÁuÀø£sY‡, <Ûëq´eTT, _j·T´eTT, |ü|ü⁄Œ, q÷HÓ\kÕúq#·\qeTT, >∑èVü≤jÓ÷>∑eTT, ñ<√´>±<äT\yêfi¯flb˛s¡T
bı+<Ó<äs¡T. Áø°&Üø±s¡ <Ûë]àø£ »qT\T ì+<ä\T, nø±\düwüºeTT\T, ãTTDjÓ÷>∑eTT\T, kÕeTq´ ø°]Ô <ÛäqeTT\T
bı+<ä>∑\s¡T. ∫qï yê´bÕs¡T\T,düqïø±s¡T ¬s’‘·T\T, düqïø±s¡T s√Eyê] yê´bÕs¡ »qT\T $TÁX¯eT Ä<ëj·TeTT‘√ Jeq
$<ÛëqeTT˝À≥T ˝Ò≈£î+&Ü kÕ–+∫ <Ûäqe+‘·T\>∑T<äTs¡T.

47
≈£î+uÛÑ+
Ä<ëj·T+`5, e´j·T+`5, sê»|üP»´+`6, nee÷q+`3
yÓ’XÊK+,ÄcÕ&É+,ÁXÊeD+,ø±ØÔø£+,|ü⁄wü´+,e÷|òüT+,bòÕ\TZD e÷kÕ\T nqT≈£L\+>±
ñ+{≤sTT.
n<äèwüº dü+K´: 8
á sê• Ád”Ô, |ü⁄s¡Twüß\≈£î >∑èVü≤eTTq+<äT <ä÷s¡<˚X¯ Á|üj·÷DeTT\T, ÄuÛÑs¡DeTT\KØ<äT,
ø±s¡´eTT\T |üP]Ôj·÷>∑TqT, dü+‘êqy˚T#˚ eT+∫ »s¡T>∑TqT, uÛ≤s¡´es¡ZeTT <ÛäqÁbÕ|æÔ ø±e#·TÃqT. e÷‘·|æ‘·èes¡ZeTT#˚
ø=ìï uÛ≤<Ûä\T sêe#·TÃqT. Äs√>∑´eTT#˚ <Ûäqe´j·TeTT #˚j·÷*‡e#·TÃqT. ø√s¡Tº eTTqï>∑T e´eVü≤s¡eTT\#˚ $s√<ÛäeTT\T
ôV≤#·Ã>∑TqT. <Ûäqe´j·TeTT $TÁ‘· u≤+<Ûäe´ C≤sTT+≥T es¡ZeTT#˚ eè‹Ôj·T+<äT nqT≈£L\˝≤uÛÑeTT\T. $»j·T<äX¯$T
es¡≈£L nìï s¡+>∑eTT˝≤ ˇø£ |ü]ø£åø±\eTT>± j·TT+&ÉTqT. Á|ü‹ $wüj·TeTTq+<äT e´‹πsø£‘·, Ä+<√fi¯q, uÛÑj·T+,
ã+<ÛäT$TÁ‘· $s√<ÛäeTT\T, q$Tàqyê] e\q <ä>±\T bı+<äT≥ »s¡T>∑TqT. nø√ºãs¡T \>±j·T‘·T |ü]dæú‘·T\T
u≤>∑T+&ÉTqT. n~Ûø±s¡ es¡Z Ø‘ê´ qwüºÁ<äe´ ˝≤uÛÑ+, Á|üj·÷D+, Á|üe÷<äeTT\ qT+&ç ‘˚s¡Tø=qT≥ »s¡T>∑TqT.
>∑èVü≤eTs¡eTà‘·TÔ\T, XÊ+‘· JeqeTT, <Ó’eø±s¡´eTT\˝À bÕ˝§ZqT≥, Á|üjÓ÷»qø£s¡yÓTÆq |üqT\T #˚j·TT≥, ñ‘·ÔeT
>∑Ts¡Te⁄\ ÁbÕ|üø£eTT, dü‘·TŒs¡Twü düVü≤yêdü+ ø£\T>∑TqT. q÷‘·q >∑èVü≤ ìsêàD Á|üj·T‘·ïeTT\T nqT≈£L*+#·T≥,
dæús¡Jeq+ ø=qkÕ–+#·T≥, >∑èVü≤+˝À X¯óuÛÑø±s¡´eTT\T »s¡T>∑TqT. ñ˝≤¢dü+>± eTH√<ÛÓ’s¡´eTT‘√ eTT+<äT≈£î yÓfi¯fl>∑\s¡T.
#Ó‹eè‹, yê´bÕs¡ ñ<√´>±<äT\+<äT sêDÏ+|ü⁄, eT+∫ >∑T]Ô+|ü⁄ ñ+≥T+~. Ä]∆ø£+ m<äT>∑T≥ ø±s¡´»j·T+. nø√ºãsY
qT+∫ dü|üÔeT+˝À ≈£î» düÔ+uÛÑq e\¢ J$‘· uÛ≤>∑kÕ«$T‘√ ‘·>±<ë\T, e÷qdæø£ Ä+<√\q. n–ï, yêVü≤Hê\
$wüj·T+˝À nÁ|üeT‘·Ô+>± yÓT\>∑+&ç.
MTq+
Ä<ëj·T+`2, e´j·T+`11, sê»|üP»´+`2, nee÷q+`6
#Ó’Á‘·+,yÓ’XÊK+,ÄcÕ&É+,ÁXÊeD+,uÛ≤Á<ä|ü<ä+,e÷s¡Z•s¡+,e÷|òüTe÷kÕ\T nqT≈£L\+>±
ñ+{≤sTT.
n<äèwüº dü+K´: 3
á sê• Ád”Ô, |ü⁄s¡Twüß\≈£î nìï $wüj·TeTT\+<äT eT+∫ ñ‘ê‡Vü≤ Áb˛‘ê‡j·÷eTT\T ø£*–
kÕ+|òæTø£eTT>± eT+∫ù|s¡T, $X‚wü Ä<ëj·T+ ø£*–+#·TqT. MT<˚ sê»´eTqï≥T¢+&ÉTqT. <Ûäq, ≈£î≥T+ã, $<ä´,
dü+‘êqeTT\≈£î ø±s¡≈£î&ÉsTTq >∑Ts¡Te⁄ ã\eTT#˚‘·qT Ä&Éyê] düVü‰j·T+, nq´Ád”Ô ÁbÕ|üø£eTT. >∑èVü≤ J$‘êq+<äeTT
ø£*– sêDÏ+#·TqT. $C≤„qX¯øÏÔ ô|s¡T>∑TqT. <Ó’eø±s¡´eTT\T, |ü⁄D´πøåÁ‘· dü+#ês¡ <äs¡àHê<äT\e\q Äq+<äeTT, $\TyÓ’q
edüTÔ eÁkÕÔ<äT\T ùdø£]+#·T≥, Jeq˝≤uÛÑ+ ø£\T>∑TqT. $<ë´s¡T∆\T eTT+<äT #ÛêqT‡˝À $»j·T+ bı+<äT‘ês¡T. nsTTHê
¬s+&Ée #ÛêqT‡˝À bıs¡bÕ≥T¢ ekÕÔsTT, e´ekÕj·T<ës¡T\T ¬s+&ÉT |ü+≥\˝À n‘·´~Ûø£ ˝≤uÛ≤<äT\T, j·÷Á‘ê|òü\dæ~∆, @
s¡+>∑eTT˝À qTqï ñ<√´>∑düTÔ\¬ø’Hê n~Ûø±s¡ nqTÁ>∑Vü≤+ Á|üyÓ÷wüqT¢ nqT≈£îqï düú˝≤<äT\≈£î ã~©\T ø£\T>∑TqT.
nø√ºãs¡T es¡≈£î mes¡÷ n&ÉT¶sês¡T. nq+‘·s¡+ n$T‘√Á<˚ø£eTT#˚ e÷qdæø£ u≤<Ûä\T, >∑èVü≤eTT˝À #√s¡uÛÑj·T+,
yÓ+&ç,ã+>±s¡+, Ç+&É¢ düú˝≤<äT\T b˛>=≥Tºø=qT≥, n|üì+<ä\≈£î >∑T] n>∑T≥ »s¡T>∑TqT. Áø°&Üø±s¡T\T <Ûäs¡àã<ä∆
»qT\T <√|æ&û $<ÛëqeTT>± |üqT\T kÕ–ùdÔ <Ûäq˝≤uÛ≤<äT\T bı+<ä>∑\s¡T. ∫qï yê´bÕs¡T\T, kÕe÷q´ Jeq Á|ü»\T
s√EyêØ e´ekÕj·T ≈£L˝≤\T kÕe÷q´ <Ûäq˝≤uÛÑeTT C≤Á>∑‘·Ô>∑\ e´≈£îÔ\≈£î düú\eTT, Çfi¯ófl, ÄuÛÑs¡DjÓ÷>∑eTT\T
ø£\e⁄.
48