CERITA WAYANG BAHASA JAWA

Endang Pregiwa iku anake Arjuna lan Endang Manuhara. Dheweke duwe sedulur tunggal bapa biyung sing jenenge Endang Pregiwati. Ing lakon Pregiwa-Pregiwati, kekarone bebarengan lunga nggoleki bapakne menyang Amarta, kairingan Cantrik Janaloka minangka pangiringe. Ing tengahing laku ngupadi bapakne iku, katelune sapatemon kalawan Kurawa sing nembe ngupadi patah kembar kanggo minangkani wewaton nglamar Dewi Siti Sendari. Ancase Kurawa, Dewi Siti Sendari bakal didhaupake kalawan pangeran pati Astina sing jenenge Leksmanamandrakumara. Nalika Janaloka kacipuhan ngadhepi Kurawa ing sawijining andon yuda sing ora imbang, Endang Pregiwa banjur ngejak mlayu Endang Pregiwati, nyingkir saka papan andon yuda. Endang Pregiwa lan adhine wusana sapatemon kalawan Abimanyu. Sabanjure Abimanyu ngadhepi Kurawa sawise Janaloka nemahi pati. Lan nalika iku Gathotkaca mbiyantu Abimanyu saengga kekarone kasil ngasorake para Kurawa. Gathotkaca sing weruh Pregiwa lan Pregiwati banjur tuwuh rasa tresna ing atine. Endang Pregiwa nglanggati krenteging rasa tresa ing atine Gathotkaca lan wusana kekarone didhaupake. Gathotkaca lan Endang Pregiwa nurunake anak siji sing jenenge Arya Sasikirana utawa Sasikirna. Dene Endang Pregiwati sabanjure dilamar dening Pancawala sawise kedadeyan rajapati. Gathotkaca ditutuh mateni Pancawala nggunakake keris sing disilih saka Arjuna, saengga antuk paukuman kanthi cara dirante. Nanging Gathotkaca kasil ndhudhah sejatining kedadeyan rajapati iku. Gathotkaca kasil nemokake bukti yen sing mateni Pancawala ora liya Leksmanamandrakumara, anake Duryudana utawa Suyudana, sing pancen pengin sesandhingan kalawan Endang Pregiwati. Wusana, Gathotkaca diluwari saka paukuman lan Pancawala diwaluyakake maneh dening Sri Kresna amarga pancen durung tekan pepesthene nemahi pati. Dhaupe Endang Pregiwati lan Pancawala, anake Prabu Yudhistira, lumaku kanthi regeng lan agung kadidene dhaupe anak raja. Pancawala ing crita pedhalangan Jawa mujudake anake Prabu Yudhistira utawa Puntadewa, raja ing Indraprasta/Amarta/Amerta, lan Dewi Drupadi, anake Prabu Drupada raja ing Pancala. Miturut crita Hindhu, Dewi Drupadi duwe sisihan akeh utawa nglakoni poliandri, yaiku dadi sisihane Pandhawa sing nurunake anak dhewe-dhewe. Ing Mahabarata, Pancawala uga sinebut Pancakumara utawa Pandhawasuta, tegese anake para Pandhawa. Lan saka dhaupe Dewi Drupadi kalawan para Pandhawa banjur nurunake Pratiwindya (anake Yudhistira), Srutasoma (anake Bima), Srutakirti (anake Arjuna), Srutanika (anake Nakula) lan Srutakarman (anake Sadewa). Pancawala banjur dhaup karo Dewi Pregiwati. Ing perang Baratayuda, Pancawala mehak Pandhawa. Pancawala urun kridha mbela Pandhawa nalika pasanggrahane Pandhawa dirabasa Kurawa, yaiku ing Baratayuda babak katelu utawa Ranjapan. Pancawala bebarengan para senapati Pandhawa ngadhepi panempuhe Kurawa. Nalika Aswatama nylundup mlebu wewengkon Karaton Astina sedya mateni Parikesit, Pancawala mati dening Aswatama. Pancawala raket pasedulurane karo Anantasena, anake Bima lan Dewi Urangayu, anake Hyang Mintuna. ::Ichwan Prasetyo:: Dewi Surtikanti milih mbela pati sisihane Dewi Surtikanti iku anake Prabu Salya lan Dewi Setyawati utawa Dewi Pujawati. Dene Dewi Setyawati dhewe ora liya anake begawan raseksa sing jenenge Bagaspati ing padhepokan utawa pertapan Hargabelah. Prabu Salya lan Dewi Setyawati nurunake anak cacah lima, yaiku Dewi Erawati

dadi raja ing Awangga jejuluk Adipati Karna. Ditya Wahmuka lan Ditya Arimuka dadi pasanggiri nagara Pandansurat. Kekarone metu ing lakon Alap-alapan Triputri. Bisma banjur adhep-adhepan kalawan Wahmuka lan Arimuka. Kasile Karna ngalahake krajan Awangga uga saka pambiyantune Arjuna. Arjuna bisa sapatemon kalawan durjana sing mlebu ing karaton Mandraka. Suryaputra banjur dipasrahake marang Prabu Salya. Amarga klerune Adimanggala iku Surtikanti dadi sedhih banget lan banjur mutusake bakal bela pati marang sisihane kanthi cara mati lampus. Dewi Ambika lan Dewi Ambiki. Adimanggala antuk paukuman pati saka Karna. Surtikanti mati sadurunge Karna gugur ing pabaratan. Citragada lan Wicitrawirya. Dewi Ambika lan Dewi Ambiki. Karna lan Dewi Surtikanti nurunake anak loro. Prabu Santanu raja Astina kanggo melu ing patembayan kanggo adhine. Suryapurna utawa Karna banjur sinengkakake ngaluhur. Saksapaa sing bisa ngalahake raseksa kembar iki bakal bisa mboyong putri kembar telu. ya Dewi Amba. Suryaputra sabanjure dijodhokake kalawan Dewi Surtikanti. Nanging Suryaputra kasil dikalahake dening Arjuna lan uga kasil dirangket. Ing lakon Alap-alapan Surtikanti dicritakake karaton Mandraka kalebon sawijining durjana sing tansah ngadani patemon kalawan Dewi Surtikanti. yaiku Warsasena lan Warsakusuma. Kanthi pusaka lembing Kyai Salukat. nanging nalika diungelake dening Adimanggala wose dadi Adipati Karna seda utawa mati. Ing taman Mandraka. adu kasekten. krajan sing tansah ngreridhu lan ngganggu gawe katentremane Mandraka. Patine Surtikanti amarga klerune Adimanggala nalika matur marang Sutikanti sing kudune wose ngandharake yen Adipati Karna njaluk sedhah utawa suruh. Amarga kedadeyan kasebut. Telu putri kasebut yaiku Dewi Amba. yaiku ari-ari. Dewi Surtikanti mati lampus. Nalika iku Dewabrata utawa Resi Bisma diutus bapake. Wusana Arjuna lan Suryaputra banjur andon yuda. ::Ichwan Prasetyo:: Wahmuka lan Arimuka sedulur kakang kawah adhi ari-ari Ditya Wahmuka ora bisa dipisahake kalawan Ditya Arimuka. Wahmuka banjur bali marang wujud asale yaiku kawah. Adipati Karna. Dewi Surtikanti. Dewi Banowati (prameswarine Prabu Duryudana). Ing perang Baratayuda. Arjuna sing ditetepake lan dipilih dadi juru paes tumrap Dewi Surtikanti. Katelune banjur perang tandhing rame banget. Dewabrata kasil ngalahake Ditya Wahmuka lan Arimuka.(prameswarine Prabu Baladewa). Nalika upacara pikramane Suryaputra lan Dewi Surtikanti arep digelar. Adipati Karna dhewe sing mateni Adimanggala. dene Ditya Arimuka uga bali marang wujud asale. Arjuna kasil mangerteni jati dhirine duratmaka sing ora liya Suryaputra. Patembayan kasebut kasil narik kawigatene para raja lan satriya sing rata-rata pancen padha kapencut marang kasulistyane putri telu kembar kasebut. Sawise kasil ngalahake Prabu Karnamandra lan ngejeki krajan Awangga. nalika nglawan Arjuna. Dewi Ambika lan Dewi Ambiki iku anake Prabu Darmahambara. Dewi Amba. belapati tumrap sisihane. Ananging saka raja-raja lan satriya sing melu patembayan ora ana sing bisa ngalahake kasektene Wahmuka lan Arimuka. Dewi Surtikanti njaluk supaya dipaesi dening sawijining jaka sing bagus. yaiku kedadeyan nalika ana putri telu kembar arep ningkahan bareng. Arya Burisrawa lan Rukmarata. Kekarone awujud raseksa kembar sing riwayat asal-usule siji. Maling agung kasebut raine mirip Pamade utawa Arjuna saengga Arjuna saguh ngrangket durjana kasebut. raja ing .

Dene Amba dhewe tetep ndhesek Bisma supaya gelem ngejak tekan Astina. Bima utawa Werkudara. yaiku Brajamusti. sing dedunung ing Jodhipati. dheweke nglintir kalungguhan nata ing Pringgadani. Miturut Citramuka. Brajalamatan lan Brajawikalpa. Dewi Amba wus dipacangake lan Prabu Citramuka. Lan miturut Brajadenta. Nalika iku Srikandhi kasusupan sukmane Dewi Amba. ::Ichwan Prasetyo:: Brajadenta nyawiji kalawan ragane Gathotkaca Brajadenta iku anake nomer telu Prabu Arimbaka. amarga mbakyune sing nglenggahi jejering ratu iku kerep dedunung ing Jodhipati ngampingi sisihane. Bisma banjur nesu lan ngancam Amba nganggo sanjatane. Wandane Dewi Arimbi iku Cicir. Brajadenta banjur madeg kraman kathi pawadan yen kalungguhan raja iku ora apik yen dipasrahake marang wanita. raja nagara Srawantipura iku wus ora gelem maneh nganggep Amba minangka pacanange. raja nagara Srawantipura. Tembung Brajadenta ateges sanjata saka gadhing. Gathotkaca sing gugur minangka senapati Pandhawa dening Adipati Karna. Bisma gugur ing tangane Srikandhi. raja nagara Pringgadani. Dadi Brajadenta iku ora liya adhine Prabu Arimba lan Dewi Arimbi saka Pringgadani. mula Dewi Arimbi kerep ngampingi Bima ing Jodhipati lan masrahake panguwasane krajan Pringgadani marang Brajadenta. Saksurute Prabu Arimba. ora mung dadi wakile mbakyune. Sepatane Amba kawujud ing perang Bharatayuda babak kapindho utawa Tawur. Panah iku ngenani dhadhane Amba. panemune iku kabukten nalika Arimbi sing jumeneng ratu ing Pringgadani kerep ninggalake kuwajibane amarga kudu ngampingi Bima. Amarga kuwajibane dadi prameswarine Bima. prajurit wanita saka Pandhawa. Nanging nalika Dewi Amba kasil sapatemon kalawan Citramuka. Suwening suwe ing telenging atine Brajadenta tuwuh pikiran kanggo ngrebut dhampar keprabon Pringgadani saengga dheweke bisa nguwasani Pringgadani. Ananging ana uga adhine liyane sing ora sarujuk marang sikep lan tumindake Brajadenta iku. Brajadenta kerep makili Dewi Arimbi mimpin krajan Pringgadani. Dewi Ambika lan Dewi Ambiki. Amba banjur nyusul Bisma maneh lan njaluk supaya entuk melu tekan Astina. Arimbi mati ing satengahing perang Baratayuda amarga mbelani anake. panah sing pinenthang ing gandhewane Bisma kanggo ngagar-agari Amba ucul saka jepitan drijine Bisma. sisihane Arjuna. ing tengah dalan Dewi Amba njaluk marang Bisma supaya diluwari amarga wus dipacangake lan Prabu Citramuka saka nagara Srawantipura.Giyantipura. . Lan tanpa sengaja. Amba wus dadi hake Bisma sing menang ing patembayan kanthi ngalahake pasanggirine Wahmuka lan Arimuka. Nalika Bisma kasil mupu patembayan lan mboyong Dewi Amba. Sadurunge mati Amba nyepatani Bisma yen dheweke bakal males patine lumantar sawijining prajurit wanita titisane. Dewi Arimbi dhewe yaiku anake Prabu Arimbaka. sisihane. Madeg kramane Brajadenta antuk panyengkuyung saka adhi-adhine. Gumantine raja ing Pringgadani iku ditemtokake tumrap pangeran pati miturut sarasilah kulawarga sing tuwa dhewe. Pungkasan uripe. D ewi Arimbi duwe kasekten bisa njilma saka wujud asline raseksa dadi putri sing sulistya ing warna. Kasekten iki kababar sepisanan nalika Arimbi sapatemon kalawan Bima. Nanging Bisma ora gelem nampa baline Amba minangka putri Boyongan.

anake Dewi Arimbi lan Bima. Dewi Dresanala.Adhi-adhine sing ora sarujuk nalika Brajadenta nglairake sikepe arep madeg kraman marang Arimbi yaiku Prabakeswa lan Kala Bendana. Anantakusuma. Wandane Wisanggeni iku . Arepa Brajadenya wus nyawiji kalawan ragane Gathotkaca. ::Ichwan Prasetyo:: Wisanggeni lair wujud geni lan menjila dadi satriya pinunjul Wisanggeni iku anake Arjuna lan Dewi Dresanala. Dewi Arimbi. Kepara yen guneman kalawan Sanghyang Wenang wae Wisanggeni uga tansah mungkak krama. raja Astina. Wusana Brajadenta mati dening Gathotkaca. ora ana sing wani tumindak sakepenake dhewe marang Wisanggeni. masrahake dhewe panguwasane marang Gathotkaca. Wisanggeni duwe sisihan sing jenenge Dewi Mustikawati. arwahe Brajadenta bakal mbiyantu apa gawene Gathotkaca. Arjuna bisa jumeneng dadi raja ing Kaindran amarga antuk kanugrahan saka dewa sawise kasil ngalahake Prabu Niwatakawaca. Sarotama. Lan pungkasan uripe. Dewi Mustikawati njaluk wewaton gambaring jagad marang Wisanggeni lan Prabu Sitija. Arjuna duwe sisihan Dewi Dresnala nalika Arjuna dadi raja ing Kaindran. Wusana Wisanggeni sing kasil nggawa gambaring jagad lan banjur dipasrahake marang Dewi Mustikawati. Yen Wisanggeni utawa Prabu Sitija bisa minangkani penjaluke iku. Dene pusaka-pusaka piyandele Krajan Amarta sing ilang lan kasil dibalekake maneh dening Wisanggeni yaiku Kalimasada. Ing lakon Wisanggeni Krama. Salawase uripe Wisanggeni dedunung ing kayangan Daksinageni bebarengan ibune. Wisanggeni kudu ngadhepi Prabu Sitija utawa Prabu Bomanarakasura kanggo mupu Dewi Mustikawati ing sawijining patembayan. kalebu Prabu Kresna. Arwahe Brajadenta banjur nyawiji ing ragane Gathotkaca kanthi cara mrasuk ing untune Gathotkaca. Ing lakon Gathotkaca Kembar. Kasile Wisanggeni amarga dibiyantu dening Sanghyang Wenang sing nyumadhiyakake gambaring jagad kaya panjaluke Dewi Mustikawati. ing laku nggoleki bapake. Wisanggeni lair saka guwa garbane Dewi Dresanala wujud geni. prameswarine Prabu Suyudana. Wisanggeni kasil mbiyantu bapake lan nagara Amarta bisa nemokake maneh pusaka-pusaka piyandel sing ilang. Wusana pangramane Brajadenya kasil ditindhes dening Gathotkaca. Sabanjure Gathotkaca sinengkakake ngaluhur jumeneng nata ing Pringgadadi sawise ibune. Wiwit iku Gathotkaca duwe kasekten saksapaa sing kena cokot untune mesthi mati. Dewi Mustikawati iku anake Prabu Mustikadarwa. raine bagus nanging sakmadya banget anggone nyenyandhang. payung Tunggulnaga lan Pasopati. Dewi Dresanala iku anake Bathara Brahma. Kabeh kulawarga Pandhawa. Nalika iku Brajadenta nyaru wujud kadidene Gathotkaca. Wisanggeni dadi satriya sing pinunjul kapinterane. yaiku Suluhan utawa Gathotkaca Gugur. ananging dheweke bisa urip maneh yen dibutuhake dening Gathotkaca. sabanjure malih lan ngrembaka dadi satriya sing pinunjul. raja ditya sing sekti mandraguna saka nagara Imaimantaka. jejuluk Prabu Kiritin. kawegigane lan kasektene. raja ing Krajan Sonyapura. gugur ing palagan Baratayuda babak kaping papat. Dewi Mustikawati saguh dadi sisihane. lan kabeh kulawargane. Dening para dhalang Wisanggeni arang banget diwetokake ing pakeliran. Marang sapa wae Wisanggeni tansah mungkak krama utawa caturan tanpa nggunakake basa krama sing alus. Lan saben dibutuhake. Wisanggeni uga kondhang minangka wayang sing mbranyak. Brajadenta kasil sesambungan asmara kalawan Dewi Banowati. Hrudadali. Ing lakon Wisanggeni Takon Bapa.

para dewa kabeh kasoran. Kasektene ora ana sing bisa nandhingi. Nalika iku Arjuna nembe mertapa ing pertapan Indrakila lan jejuluk Begawan Ciptaning Mintaraga utawa Cipta Ening Mintaraga. Niwatakawaca sing jeneng enome Nirbita iku banjur tumuju suralaya kanggo nglamar Dewi Supraba. Sanghyang Girinata banjur mrentahaka Arjuna supaya ngadhepi Niwatakawaca. . Arjuna sing dibiyantu Dewi Supraba kasil mateni Niwatakawaca. Ananging para dewa ora ana sing nglilani yen Dewi Supraba rabi kalawan Niwatakawaca. Wusana Niwatakawaca banjur ngrabasa ing suralaya. Dene kawitane Arjuna rabi kalawan Dewi Dresanala sing sabanjure nurunake Wisanggeni yaiku nalika Prabu Niwatakawaca pengin ngrabi Dewi Supraba.Rungsit.

97.5.3  0305:8.3. -.383030300:89.39: -.035.38.39:.3.9:.7. :8.208..7::3.7.3.0 .3.2-:3..9  3. 5:8.838092.7.302.5.83. 7.7::/03../07.9 ../039.8.9.9 57.. 7.7:3..3/.8.303.8:7.-.8353:3:..3-.0/033./8..3/7.38.0.03:302...97.37.949.3./039.02./ ...7 7.2-..3. 47.!7.2. 5:8.:00:89.3/007.:83.2.7.303:/:3./.308.3:70.79.7.938.3.43.5..2...949./.39.2..7.87.39:. 3...  8.  $.7..3:.. .03..7.3!7.:3%:3:3.30.3. .97. .949.38...3.730!7.2..2.03/.3/.38... $.-8.703.949.3./7.08050.8/93/08 /033.:.3.0!7../039...3!.303..3.535.:3.-:793  7:3...37.73./8.7.749..3:7/5./8.. 7:/..307083. ..30708. 5.7.83.3.:/..-..8303.-03/-:9:.87.3..2.3.383 3:2.08.35..8353:3: 8.3-.3:3.02.3..808.5.3430303..3037.53:3: 8..809030  8..303.3.38.7..7.!..: /.3-:30 0708./05!7.949.7..0/005..-0:.8303.3..80-:30  072- 2.309/094...9  0:89.8./308347.39:23/.5.0-:!7.9 .323.5:7.3:7.-8.-:.3.03 -0-.3.83.305:8. 7.39./039..//030.3!7./03.3.:83.3:750 ::735....949./..5.309./039.-...7...73.:9.3.8808.3.07:3...3.2-.8.7. 0335.80:7508.-:$::/.30 . 3./7.3.:$::.949. 2./039..  :8.338.893./.303.9:7. 7:3..8.5.83.949..949./2...39.3.7.38.303.3:702.3/7.78.3 0:: !7../...3503.-.23./.98.-:7083.43..7.:75 2./9../0.949..303/..-::89..-. 7..303 /:088.9  .3!73.83.449:39:3020892..2.303:.5..3.8.7.35:3.::7 ..303:9.-:$9.7..08.303: .  038.43/.34.7. ../.300708.3 3702-.030.37.....8.32.3./.9.3.:!7.0 8.-:$9.0-. 0708.-8..3..3..32...7.-:42.. 3.:9.3/083.5.30383.303.2..79.3832-7. 8.3.82-...438../88.53907.3./.2:3.07.3 .-.845.303./.3/7.0.:.37.!7.3.33.7:::/ .::7:203033.3$43.3003/-:9:...7.3:73.93.2.3.30 .5..0!7.9..83.8:3:39:30.38.. .3..3203.38./.80 .2.303.342:5:0:89..-.0 /002.0072-.3 8.902-.303:.3.33/000-8.949.3024... 9:. 7.3/..02-.2.82.303..:8  05.... .8094 8..3./03.2:3.307. 7. .39:/033$. 2-.:.335.3:9..3 72-....:340-.2./-..8..30  .943.7..7052.30..27.:0.30 :89.30 .7-..-0:.303:.  3.-:$9..8/-. 7.../8.9  705.73. ./:088.0.0503.3039.949.7.9.30  :8...7.07.949.303/0/:3:33.5.303 $.:7.30-.7.39.32.3  0:89./.303%.3./:0.8.43 8..07..:20303/..8.2-.::/03 8.02. ..2.3..2.3$.0. ..9..:0: 0:89.08.:8:2.0.9/033.3.30/033 8.7.7.80903 8.

7.-.3339.-:.7.9.....373.. 7:3.335.3  $.!7.5....9..33/7.3.503337..3.9.833.3.3339.7.2..3.70$:57...9..:3..8..3:727039.#:389  030...47..3030$:57.83/-..838.-0$:57.5.343..59./0.9..30::0..83-8.                     .3:703:7:3. .-.82... :9..-.9.830303 034207-9.. .-.38:7.847.-..303 .3:79:2::8:7..359.:-.7:3....08.39:0$:57../0..30708..-..: 7:3.  3..-.9./05.3..35079.-.80903047.3:737...9..-. .903 ..8:5.302-02079.3..307:3.3/3  5...-0....-.3.7..7.  :8.7..3.

      .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful