CERITA WAYANG BAHASA JAWA

Endang Pregiwa iku anake Arjuna lan Endang Manuhara. Dheweke duwe sedulur tunggal bapa biyung sing jenenge Endang Pregiwati. Ing lakon Pregiwa-Pregiwati, kekarone bebarengan lunga nggoleki bapakne menyang Amarta, kairingan Cantrik Janaloka minangka pangiringe. Ing tengahing laku ngupadi bapakne iku, katelune sapatemon kalawan Kurawa sing nembe ngupadi patah kembar kanggo minangkani wewaton nglamar Dewi Siti Sendari. Ancase Kurawa, Dewi Siti Sendari bakal didhaupake kalawan pangeran pati Astina sing jenenge Leksmanamandrakumara. Nalika Janaloka kacipuhan ngadhepi Kurawa ing sawijining andon yuda sing ora imbang, Endang Pregiwa banjur ngejak mlayu Endang Pregiwati, nyingkir saka papan andon yuda. Endang Pregiwa lan adhine wusana sapatemon kalawan Abimanyu. Sabanjure Abimanyu ngadhepi Kurawa sawise Janaloka nemahi pati. Lan nalika iku Gathotkaca mbiyantu Abimanyu saengga kekarone kasil ngasorake para Kurawa. Gathotkaca sing weruh Pregiwa lan Pregiwati banjur tuwuh rasa tresna ing atine. Endang Pregiwa nglanggati krenteging rasa tresa ing atine Gathotkaca lan wusana kekarone didhaupake. Gathotkaca lan Endang Pregiwa nurunake anak siji sing jenenge Arya Sasikirana utawa Sasikirna. Dene Endang Pregiwati sabanjure dilamar dening Pancawala sawise kedadeyan rajapati. Gathotkaca ditutuh mateni Pancawala nggunakake keris sing disilih saka Arjuna, saengga antuk paukuman kanthi cara dirante. Nanging Gathotkaca kasil ndhudhah sejatining kedadeyan rajapati iku. Gathotkaca kasil nemokake bukti yen sing mateni Pancawala ora liya Leksmanamandrakumara, anake Duryudana utawa Suyudana, sing pancen pengin sesandhingan kalawan Endang Pregiwati. Wusana, Gathotkaca diluwari saka paukuman lan Pancawala diwaluyakake maneh dening Sri Kresna amarga pancen durung tekan pepesthene nemahi pati. Dhaupe Endang Pregiwati lan Pancawala, anake Prabu Yudhistira, lumaku kanthi regeng lan agung kadidene dhaupe anak raja. Pancawala ing crita pedhalangan Jawa mujudake anake Prabu Yudhistira utawa Puntadewa, raja ing Indraprasta/Amarta/Amerta, lan Dewi Drupadi, anake Prabu Drupada raja ing Pancala. Miturut crita Hindhu, Dewi Drupadi duwe sisihan akeh utawa nglakoni poliandri, yaiku dadi sisihane Pandhawa sing nurunake anak dhewe-dhewe. Ing Mahabarata, Pancawala uga sinebut Pancakumara utawa Pandhawasuta, tegese anake para Pandhawa. Lan saka dhaupe Dewi Drupadi kalawan para Pandhawa banjur nurunake Pratiwindya (anake Yudhistira), Srutasoma (anake Bima), Srutakirti (anake Arjuna), Srutanika (anake Nakula) lan Srutakarman (anake Sadewa). Pancawala banjur dhaup karo Dewi Pregiwati. Ing perang Baratayuda, Pancawala mehak Pandhawa. Pancawala urun kridha mbela Pandhawa nalika pasanggrahane Pandhawa dirabasa Kurawa, yaiku ing Baratayuda babak katelu utawa Ranjapan. Pancawala bebarengan para senapati Pandhawa ngadhepi panempuhe Kurawa. Nalika Aswatama nylundup mlebu wewengkon Karaton Astina sedya mateni Parikesit, Pancawala mati dening Aswatama. Pancawala raket pasedulurane karo Anantasena, anake Bima lan Dewi Urangayu, anake Hyang Mintuna. ::Ichwan Prasetyo:: Dewi Surtikanti milih mbela pati sisihane Dewi Surtikanti iku anake Prabu Salya lan Dewi Setyawati utawa Dewi Pujawati. Dene Dewi Setyawati dhewe ora liya anake begawan raseksa sing jenenge Bagaspati ing padhepokan utawa pertapan Hargabelah. Prabu Salya lan Dewi Setyawati nurunake anak cacah lima, yaiku Dewi Erawati

belapati tumrap sisihane. dene Ditya Arimuka uga bali marang wujud asale. adu kasekten. Karna lan Dewi Surtikanti nurunake anak loro. Wahmuka banjur bali marang wujud asale yaiku kawah. yaiku ari-ari. Dewi Banowati (prameswarine Prabu Duryudana). Suryaputra sabanjure dijodhokake kalawan Dewi Surtikanti. Kanthi pusaka lembing Kyai Salukat. yaiku kedadeyan nalika ana putri telu kembar arep ningkahan bareng. raja ing . Adimanggala antuk paukuman pati saka Karna. Ing taman Mandraka. Kasile Karna ngalahake krajan Awangga uga saka pambiyantune Arjuna. Patine Surtikanti amarga klerune Adimanggala nalika matur marang Sutikanti sing kudune wose ngandharake yen Adipati Karna njaluk sedhah utawa suruh. Prabu Santanu raja Astina kanggo melu ing patembayan kanggo adhine. Katelune banjur perang tandhing rame banget. Kekarone metu ing lakon Alap-alapan Triputri.(prameswarine Prabu Baladewa). Dewabrata kasil ngalahake Ditya Wahmuka lan Arimuka. Saksapaa sing bisa ngalahake raseksa kembar iki bakal bisa mboyong putri kembar telu. Citragada lan Wicitrawirya. Suryapurna utawa Karna banjur sinengkakake ngaluhur. Bisma banjur adhep-adhepan kalawan Wahmuka lan Arimuka. ya Dewi Amba. Adipati Karna dhewe sing mateni Adimanggala. nanging nalika diungelake dening Adimanggala wose dadi Adipati Karna seda utawa mati. Arjuna kasil mangerteni jati dhirine duratmaka sing ora liya Suryaputra. Nalika iku Dewabrata utawa Resi Bisma diutus bapake. ::Ichwan Prasetyo:: Wahmuka lan Arimuka sedulur kakang kawah adhi ari-ari Ditya Wahmuka ora bisa dipisahake kalawan Ditya Arimuka. Arya Burisrawa lan Rukmarata. krajan sing tansah ngreridhu lan ngganggu gawe katentremane Mandraka. Arjuna bisa sapatemon kalawan durjana sing mlebu ing karaton Mandraka. Telu putri kasebut yaiku Dewi Amba. Dewi Ambika lan Dewi Ambiki. Adipati Karna. Dewi Surtikanti njaluk supaya dipaesi dening sawijining jaka sing bagus. Ing perang Baratayuda. Ing lakon Alap-alapan Surtikanti dicritakake karaton Mandraka kalebon sawijining durjana sing tansah ngadani patemon kalawan Dewi Surtikanti. Sawise kasil ngalahake Prabu Karnamandra lan ngejeki krajan Awangga. Dewi Ambika lan Dewi Ambiki. Wusana Arjuna lan Suryaputra banjur andon yuda. Amarga klerune Adimanggala iku Surtikanti dadi sedhih banget lan banjur mutusake bakal bela pati marang sisihane kanthi cara mati lampus. yaiku Warsasena lan Warsakusuma. Maling agung kasebut raine mirip Pamade utawa Arjuna saengga Arjuna saguh ngrangket durjana kasebut. Dewi Ambika lan Dewi Ambiki iku anake Prabu Darmahambara. Dewi Amba. nalika nglawan Arjuna. Dewi Surtikanti. Ditya Wahmuka lan Ditya Arimuka dadi pasanggiri nagara Pandansurat. Ananging saka raja-raja lan satriya sing melu patembayan ora ana sing bisa ngalahake kasektene Wahmuka lan Arimuka. Suryaputra banjur dipasrahake marang Prabu Salya. Kekarone awujud raseksa kembar sing riwayat asal-usule siji. Dewi Surtikanti mati lampus. Amarga kedadeyan kasebut. Arjuna sing ditetepake lan dipilih dadi juru paes tumrap Dewi Surtikanti. dadi raja ing Awangga jejuluk Adipati Karna. Nalika upacara pikramane Suryaputra lan Dewi Surtikanti arep digelar. Patembayan kasebut kasil narik kawigatene para raja lan satriya sing rata-rata pancen padha kapencut marang kasulistyane putri telu kembar kasebut. Surtikanti mati sadurunge Karna gugur ing pabaratan. Nanging Suryaputra kasil dikalahake dening Arjuna lan uga kasil dirangket.

raja nagara Srawantipura iku wus ora gelem maneh nganggep Amba minangka pacanange. dheweke nglintir kalungguhan nata ing Pringgadani. Brajadenta banjur madeg kraman kathi pawadan yen kalungguhan raja iku ora apik yen dipasrahake marang wanita. Gathotkaca sing gugur minangka senapati Pandhawa dening Adipati Karna. yaiku Brajamusti. ::Ichwan Prasetyo:: Brajadenta nyawiji kalawan ragane Gathotkaca Brajadenta iku anake nomer telu Prabu Arimbaka. panah sing pinenthang ing gandhewane Bisma kanggo ngagar-agari Amba ucul saka jepitan drijine Bisma. Nalika iku Srikandhi kasusupan sukmane Dewi Amba. Dewi Arimbi dhewe yaiku anake Prabu Arimbaka.Giyantipura. Amba banjur nyusul Bisma maneh lan njaluk supaya entuk melu tekan Astina. Bisma banjur nesu lan ngancam Amba nganggo sanjatane. Kasekten iki kababar sepisanan nalika Arimbi sapatemon kalawan Bima. ora mung dadi wakile mbakyune. ing tengah dalan Dewi Amba njaluk marang Bisma supaya diluwari amarga wus dipacangake lan Prabu Citramuka saka nagara Srawantipura. Tembung Brajadenta ateges sanjata saka gadhing. . panemune iku kabukten nalika Arimbi sing jumeneng ratu ing Pringgadani kerep ninggalake kuwajibane amarga kudu ngampingi Bima. Nalika Bisma kasil mupu patembayan lan mboyong Dewi Amba. Bima utawa Werkudara. Sadurunge mati Amba nyepatani Bisma yen dheweke bakal males patine lumantar sawijining prajurit wanita titisane. Bisma gugur ing tangane Srikandhi. Lan miturut Brajadenta. sisihane. Saksurute Prabu Arimba. sisihane Arjuna. Dewi Ambika lan Dewi Ambiki. Nanging Bisma ora gelem nampa baline Amba minangka putri Boyongan. Nanging nalika Dewi Amba kasil sapatemon kalawan Citramuka. prajurit wanita saka Pandhawa. Panah iku ngenani dhadhane Amba. Miturut Citramuka. sing dedunung ing Jodhipati. mula Dewi Arimbi kerep ngampingi Bima ing Jodhipati lan masrahake panguwasane krajan Pringgadani marang Brajadenta. Lan tanpa sengaja. Madeg kramane Brajadenta antuk panyengkuyung saka adhi-adhine. raja nagara Pringgadani. Brajalamatan lan Brajawikalpa. Dene Amba dhewe tetep ndhesek Bisma supaya gelem ngejak tekan Astina. Ananging ana uga adhine liyane sing ora sarujuk marang sikep lan tumindake Brajadenta iku. raja nagara Srawantipura. Suwening suwe ing telenging atine Brajadenta tuwuh pikiran kanggo ngrebut dhampar keprabon Pringgadani saengga dheweke bisa nguwasani Pringgadani. Amba wus dadi hake Bisma sing menang ing patembayan kanthi ngalahake pasanggirine Wahmuka lan Arimuka. Wandane Dewi Arimbi iku Cicir. Arimbi mati ing satengahing perang Baratayuda amarga mbelani anake. Pungkasan uripe. Amarga kuwajibane dadi prameswarine Bima. amarga mbakyune sing nglenggahi jejering ratu iku kerep dedunung ing Jodhipati ngampingi sisihane. Dewi Amba wus dipacangake lan Prabu Citramuka. Gumantine raja ing Pringgadani iku ditemtokake tumrap pangeran pati miturut sarasilah kulawarga sing tuwa dhewe. Sepatane Amba kawujud ing perang Bharatayuda babak kapindho utawa Tawur. Brajadenta kerep makili Dewi Arimbi mimpin krajan Pringgadani. Dadi Brajadenta iku ora liya adhine Prabu Arimba lan Dewi Arimbi saka Pringgadani. D ewi Arimbi duwe kasekten bisa njilma saka wujud asline raseksa dadi putri sing sulistya ing warna.

Wisanggeni uga kondhang minangka wayang sing mbranyak. Hrudadali. ananging dheweke bisa urip maneh yen dibutuhake dening Gathotkaca. yaiku Suluhan utawa Gathotkaca Gugur. prameswarine Prabu Suyudana. Wisanggeni kasil mbiyantu bapake lan nagara Amarta bisa nemokake maneh pusaka-pusaka piyandel sing ilang. Nalika iku Brajadenta nyaru wujud kadidene Gathotkaca. Yen Wisanggeni utawa Prabu Sitija bisa minangkani penjaluke iku. Kasile Wisanggeni amarga dibiyantu dening Sanghyang Wenang sing nyumadhiyakake gambaring jagad kaya panjaluke Dewi Mustikawati. Arepa Brajadenya wus nyawiji kalawan ragane Gathotkaca. Sarotama. raja ditya sing sekti mandraguna saka nagara Imaimantaka. Arjuna duwe sisihan Dewi Dresnala nalika Arjuna dadi raja ing Kaindran. Lan saben dibutuhake. Wisanggeni kudu ngadhepi Prabu Sitija utawa Prabu Bomanarakasura kanggo mupu Dewi Mustikawati ing sawijining patembayan. Wusana pangramane Brajadenya kasil ditindhes dening Gathotkaca. lan kabeh kulawargane. Ing lakon Wisanggeni Krama.Adhi-adhine sing ora sarujuk nalika Brajadenta nglairake sikepe arep madeg kraman marang Arimbi yaiku Prabakeswa lan Kala Bendana. Wusana Brajadenta mati dening Gathotkaca. Arwahe Brajadenta banjur nyawiji ing ragane Gathotkaca kanthi cara mrasuk ing untune Gathotkaca. kalebu Prabu Kresna. masrahake dhewe panguwasane marang Gathotkaca. raine bagus nanging sakmadya banget anggone nyenyandhang. Brajadenta kasil sesambungan asmara kalawan Dewi Banowati. Sabanjure Gathotkaca sinengkakake ngaluhur jumeneng nata ing Pringgadadi sawise ibune. Dewi Arimbi. Wandane Wisanggeni iku . Kepara yen guneman kalawan Sanghyang Wenang wae Wisanggeni uga tansah mungkak krama. arwahe Brajadenta bakal mbiyantu apa gawene Gathotkaca. Dening para dhalang Wisanggeni arang banget diwetokake ing pakeliran. Kabeh kulawarga Pandhawa. Wusana Wisanggeni sing kasil nggawa gambaring jagad lan banjur dipasrahake marang Dewi Mustikawati. Dewi Dresanala. Arjuna bisa jumeneng dadi raja ing Kaindran amarga antuk kanugrahan saka dewa sawise kasil ngalahake Prabu Niwatakawaca. ::Ichwan Prasetyo:: Wisanggeni lair wujud geni lan menjila dadi satriya pinunjul Wisanggeni iku anake Arjuna lan Dewi Dresanala. Wisanggeni dadi satriya sing pinunjul kapinterane. Lan pungkasan uripe. gugur ing palagan Baratayuda babak kaping papat. anake Dewi Arimbi lan Bima. raja Astina. raja ing Krajan Sonyapura. jejuluk Prabu Kiritin. Wiwit iku Gathotkaca duwe kasekten saksapaa sing kena cokot untune mesthi mati. ora ana sing wani tumindak sakepenake dhewe marang Wisanggeni. Dewi Mustikawati iku anake Prabu Mustikadarwa. ing laku nggoleki bapake. Salawase uripe Wisanggeni dedunung ing kayangan Daksinageni bebarengan ibune. Anantakusuma. Wisanggeni duwe sisihan sing jenenge Dewi Mustikawati. Marang sapa wae Wisanggeni tansah mungkak krama utawa caturan tanpa nggunakake basa krama sing alus. Dewi Mustikawati saguh dadi sisihane. payung Tunggulnaga lan Pasopati. Ing lakon Gathotkaca Kembar. Dene pusaka-pusaka piyandele Krajan Amarta sing ilang lan kasil dibalekake maneh dening Wisanggeni yaiku Kalimasada. kawegigane lan kasektene. sabanjure malih lan ngrembaka dadi satriya sing pinunjul. Dewi Dresanala iku anake Bathara Brahma. Wisanggeni lair saka guwa garbane Dewi Dresanala wujud geni. Ing lakon Wisanggeni Takon Bapa. Dewi Mustikawati njaluk wewaton gambaring jagad marang Wisanggeni lan Prabu Sitija.

para dewa kabeh kasoran. Sanghyang Girinata banjur mrentahaka Arjuna supaya ngadhepi Niwatakawaca.Rungsit. Arjuna sing dibiyantu Dewi Supraba kasil mateni Niwatakawaca. Ananging para dewa ora ana sing nglilani yen Dewi Supraba rabi kalawan Niwatakawaca. . Niwatakawaca sing jeneng enome Nirbita iku banjur tumuju suralaya kanggo nglamar Dewi Supraba. Wusana Niwatakawaca banjur ngrabasa ing suralaya. Nalika iku Arjuna nembe mertapa ing pertapan Indrakila lan jejuluk Begawan Ciptaning Mintaraga utawa Cipta Ening Mintaraga. Kasektene ora ana sing bisa nandhingi. Dene kawitane Arjuna rabi kalawan Dewi Dresanala sing sabanjure nurunake Wisanggeni yaiku nalika Prabu Niwatakawaca pengin ngrabi Dewi Supraba.

7.035.8303..949..9  705.303.2-.7. ./8.7.0072-.:83..3-.309.3/.303:.893.3.:!7.949.30 .8303.3.2...38. 47./...3 3702-.8.2-:3.7.030.-0:..08050.39: -.3!7.:00:89.. .23../:0.39:./8.5:7.7.949.3.3./.303..0/005.323.3203./.39:/033$.08.8.208./88.-:42../.9  3.0!7.3:9..:8  05..8353:3: 8..83.3.7.9.3.303 /:088.::7 .3 .82-. 2-..0 8.9 57.33/000-8.3430303.30383. .-:$9.9. 7.!.33. 7.3:3...97.7 7...3.2..:9.53:3: 8.2..73./ . 7..303..:.30  :8. 7:3.7::3.:0..02..80-:30  072- 2..3.-.53907.-:7083.303.305:8.8808.43..943.0 /002.3 8.5.39...2./039.:8:2.. 7:/..3...3.0 ./07.949..303/.3. 7.07.303.-:.38.::/03 8..7052..3:7/5.83.3.5..27.:0: 0:89. 3.7..9. :8.03:302.35:3.3037.2...9:.98.383 3:2./..79. ..87.08./039.0..303/0/:3:33.949.02.3..3.0.338./.3.938.3..7.9:7.808.949.:340-.-:$9..0/033.3.93. 7.03 -0-../03..39:23/.3!7.30 :89.38.303 $. .. 7.302....07.303..8.:83..307083..: /..38..-:793  7:3../308347. 7.3/7../.8:3:39:30.2.7.7.8.307.73..//030. ..5.3.0503.3.949.8.3... 5:8. 0335.3:.3832-7.8.-.0. 2.  $./8..3..9/033.2..5.:.3024../2.3.7.3 72-.303.3!. 3.:75 2.:..:7.-::89.309/094.809030  8.39.0-.3..:20303/.7.2:3..8..7./... 5. 9:.342:5:0:89.303:.-0:./8.0-:!7./039.73..838092.3/.30-.335.9.7.35..703.80:7508. $.3-:30 0708.7::/03..9 ..-03/-:9:.-..8353:3:.0..7...3.8.8094 8...5.9  0:89.3..  038..3..07..7./0.2-.7.7.03.:3.7-.949.2..8.7..08./039.3/7./:088.3/7.83.303%.3  0305:8.32./03..3/083.3/007. ./7.730!7.303: .-:$::/.80 .37.8/-.-.30 .3503.7.-:$9.39:..9.-8.-..30.  8.5./039.03/..32.303:.3:750 ::735.39.308./9..3:70..2.0!7..39.3.38..3..3.383030300:89..-.:9.07:3.3.949.3..949. 5:8... -./.3:702..303:/:3.38.97. 3../...2.3..3.3 0:: !7.2:3.80903 8.3..38.02-.:$::.38..5.!7.3$.749.3.37.-./039.2...34.5. 8..535.7./-.37.7.-8.83.438.3.5.30/033 8..7.02.3.2.  3.845..30 .43.5.449:39:3020892.949.3003/-:9:.!7.949.3$43..30708.3-.-8..3.8/93/08 /033.5.3..37.83.7:3.87.2.303:9..2.82.7.43 8. ..7.9  .3:7. 0708.. .3039...902-..3../7.79.30  .303.32.83.7:::/ .78.97./.9 . .3...0.2.2-..:3%:3:3../.30.949.43/.303.8:7../05!7.7..::7:203033.3!73..:/.8.3/.7.  :8.7.300708.3:73.3  0:89. .

343.847.8:5..-. ..-..                     .-0.80903047.7.3:79:2::8:7.3:727039.5..-:.833..7...9.-0$:57.373.83/-.9.7:3.3030$:57...: 7:3...47../05..35079.82.-.-..-..-..7... :9.30::0.7..-.3....7.335.8..3....3.33/7.9. .9.5.903 .39:0$:57.3..2...59./0.  :8...3..30708./0.  3.9.9.3339.838.-.3.-..38:7....9..3:703:7:3..359...3/3  5.7.:-...503337.3..!7.303 ...830303 034207-9.3.70$:57..307:3.:3.-. ..302-02079..9.83-8..3339.3  $. 7:3.3:737.#:389  030..08.

      .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful