P. 1
CERITA WAYANG BAHASA

CERITA WAYANG BAHASA

5.0

|Views: 3,510|Likes:
Dipublikasikan oleh M1ft_84

More info:

Published by: M1ft_84 on Oct 01, 2011
Hak Cipta:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOCX, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

08/12/2014

pdf

text

original

CERITA WAYANG BAHASA JAWA

Endang Pregiwa iku anake Arjuna lan Endang Manuhara. Dheweke duwe sedulur tunggal bapa biyung sing jenenge Endang Pregiwati. Ing lakon Pregiwa-Pregiwati, kekarone bebarengan lunga nggoleki bapakne menyang Amarta, kairingan Cantrik Janaloka minangka pangiringe. Ing tengahing laku ngupadi bapakne iku, katelune sapatemon kalawan Kurawa sing nembe ngupadi patah kembar kanggo minangkani wewaton nglamar Dewi Siti Sendari. Ancase Kurawa, Dewi Siti Sendari bakal didhaupake kalawan pangeran pati Astina sing jenenge Leksmanamandrakumara. Nalika Janaloka kacipuhan ngadhepi Kurawa ing sawijining andon yuda sing ora imbang, Endang Pregiwa banjur ngejak mlayu Endang Pregiwati, nyingkir saka papan andon yuda. Endang Pregiwa lan adhine wusana sapatemon kalawan Abimanyu. Sabanjure Abimanyu ngadhepi Kurawa sawise Janaloka nemahi pati. Lan nalika iku Gathotkaca mbiyantu Abimanyu saengga kekarone kasil ngasorake para Kurawa. Gathotkaca sing weruh Pregiwa lan Pregiwati banjur tuwuh rasa tresna ing atine. Endang Pregiwa nglanggati krenteging rasa tresa ing atine Gathotkaca lan wusana kekarone didhaupake. Gathotkaca lan Endang Pregiwa nurunake anak siji sing jenenge Arya Sasikirana utawa Sasikirna. Dene Endang Pregiwati sabanjure dilamar dening Pancawala sawise kedadeyan rajapati. Gathotkaca ditutuh mateni Pancawala nggunakake keris sing disilih saka Arjuna, saengga antuk paukuman kanthi cara dirante. Nanging Gathotkaca kasil ndhudhah sejatining kedadeyan rajapati iku. Gathotkaca kasil nemokake bukti yen sing mateni Pancawala ora liya Leksmanamandrakumara, anake Duryudana utawa Suyudana, sing pancen pengin sesandhingan kalawan Endang Pregiwati. Wusana, Gathotkaca diluwari saka paukuman lan Pancawala diwaluyakake maneh dening Sri Kresna amarga pancen durung tekan pepesthene nemahi pati. Dhaupe Endang Pregiwati lan Pancawala, anake Prabu Yudhistira, lumaku kanthi regeng lan agung kadidene dhaupe anak raja. Pancawala ing crita pedhalangan Jawa mujudake anake Prabu Yudhistira utawa Puntadewa, raja ing Indraprasta/Amarta/Amerta, lan Dewi Drupadi, anake Prabu Drupada raja ing Pancala. Miturut crita Hindhu, Dewi Drupadi duwe sisihan akeh utawa nglakoni poliandri, yaiku dadi sisihane Pandhawa sing nurunake anak dhewe-dhewe. Ing Mahabarata, Pancawala uga sinebut Pancakumara utawa Pandhawasuta, tegese anake para Pandhawa. Lan saka dhaupe Dewi Drupadi kalawan para Pandhawa banjur nurunake Pratiwindya (anake Yudhistira), Srutasoma (anake Bima), Srutakirti (anake Arjuna), Srutanika (anake Nakula) lan Srutakarman (anake Sadewa). Pancawala banjur dhaup karo Dewi Pregiwati. Ing perang Baratayuda, Pancawala mehak Pandhawa. Pancawala urun kridha mbela Pandhawa nalika pasanggrahane Pandhawa dirabasa Kurawa, yaiku ing Baratayuda babak katelu utawa Ranjapan. Pancawala bebarengan para senapati Pandhawa ngadhepi panempuhe Kurawa. Nalika Aswatama nylundup mlebu wewengkon Karaton Astina sedya mateni Parikesit, Pancawala mati dening Aswatama. Pancawala raket pasedulurane karo Anantasena, anake Bima lan Dewi Urangayu, anake Hyang Mintuna. ::Ichwan Prasetyo:: Dewi Surtikanti milih mbela pati sisihane Dewi Surtikanti iku anake Prabu Salya lan Dewi Setyawati utawa Dewi Pujawati. Dene Dewi Setyawati dhewe ora liya anake begawan raseksa sing jenenge Bagaspati ing padhepokan utawa pertapan Hargabelah. Prabu Salya lan Dewi Setyawati nurunake anak cacah lima, yaiku Dewi Erawati

Adipati Karna dhewe sing mateni Adimanggala. Dewi Banowati (prameswarine Prabu Duryudana). Arjuna bisa sapatemon kalawan durjana sing mlebu ing karaton Mandraka. Dewi Surtikanti. Nalika iku Dewabrata utawa Resi Bisma diutus bapake. Patembayan kasebut kasil narik kawigatene para raja lan satriya sing rata-rata pancen padha kapencut marang kasulistyane putri telu kembar kasebut. yaiku kedadeyan nalika ana putri telu kembar arep ningkahan bareng. Kanthi pusaka lembing Kyai Salukat. Ing taman Mandraka. Kekarone awujud raseksa kembar sing riwayat asal-usule siji. Suryaputra banjur dipasrahake marang Prabu Salya. Surtikanti mati sadurunge Karna gugur ing pabaratan. Telu putri kasebut yaiku Dewi Amba. Citragada lan Wicitrawirya. nanging nalika diungelake dening Adimanggala wose dadi Adipati Karna seda utawa mati. Arjuna kasil mangerteni jati dhirine duratmaka sing ora liya Suryaputra. krajan sing tansah ngreridhu lan ngganggu gawe katentremane Mandraka. yaiku Warsasena lan Warsakusuma. Wahmuka banjur bali marang wujud asale yaiku kawah. Katelune banjur perang tandhing rame banget. Dewi Ambika lan Dewi Ambiki iku anake Prabu Darmahambara.(prameswarine Prabu Baladewa). Maling agung kasebut raine mirip Pamade utawa Arjuna saengga Arjuna saguh ngrangket durjana kasebut. Dewi Surtikanti mati lampus. Kekarone metu ing lakon Alap-alapan Triputri. Dewi Surtikanti njaluk supaya dipaesi dening sawijining jaka sing bagus. Patine Surtikanti amarga klerune Adimanggala nalika matur marang Sutikanti sing kudune wose ngandharake yen Adipati Karna njaluk sedhah utawa suruh. Arya Burisrawa lan Rukmarata. Suryapurna utawa Karna banjur sinengkakake ngaluhur. Adipati Karna. Arjuna sing ditetepake lan dipilih dadi juru paes tumrap Dewi Surtikanti. Ditya Wahmuka lan Ditya Arimuka dadi pasanggiri nagara Pandansurat. Dewi Ambika lan Dewi Ambiki. Suryaputra sabanjure dijodhokake kalawan Dewi Surtikanti. yaiku ari-ari. Ananging saka raja-raja lan satriya sing melu patembayan ora ana sing bisa ngalahake kasektene Wahmuka lan Arimuka. nalika nglawan Arjuna. dadi raja ing Awangga jejuluk Adipati Karna. raja ing . Wusana Arjuna lan Suryaputra banjur andon yuda. Ing perang Baratayuda. Ing lakon Alap-alapan Surtikanti dicritakake karaton Mandraka kalebon sawijining durjana sing tansah ngadani patemon kalawan Dewi Surtikanti. Amarga kedadeyan kasebut. Sawise kasil ngalahake Prabu Karnamandra lan ngejeki krajan Awangga. Dewabrata kasil ngalahake Ditya Wahmuka lan Arimuka. ya Dewi Amba. Bisma banjur adhep-adhepan kalawan Wahmuka lan Arimuka. Dewi Ambika lan Dewi Ambiki. Amarga klerune Adimanggala iku Surtikanti dadi sedhih banget lan banjur mutusake bakal bela pati marang sisihane kanthi cara mati lampus. Kasile Karna ngalahake krajan Awangga uga saka pambiyantune Arjuna. belapati tumrap sisihane. Dewi Amba. adu kasekten. Adimanggala antuk paukuman pati saka Karna. Karna lan Dewi Surtikanti nurunake anak loro. ::Ichwan Prasetyo:: Wahmuka lan Arimuka sedulur kakang kawah adhi ari-ari Ditya Wahmuka ora bisa dipisahake kalawan Ditya Arimuka. Nalika upacara pikramane Suryaputra lan Dewi Surtikanti arep digelar. Saksapaa sing bisa ngalahake raseksa kembar iki bakal bisa mboyong putri kembar telu. Prabu Santanu raja Astina kanggo melu ing patembayan kanggo adhine. dene Ditya Arimuka uga bali marang wujud asale. Nanging Suryaputra kasil dikalahake dening Arjuna lan uga kasil dirangket.

Sadurunge mati Amba nyepatani Bisma yen dheweke bakal males patine lumantar sawijining prajurit wanita titisane. panah sing pinenthang ing gandhewane Bisma kanggo ngagar-agari Amba ucul saka jepitan drijine Bisma. Dewi Amba wus dipacangake lan Prabu Citramuka. Miturut Citramuka. Bisma gugur ing tangane Srikandhi. ing tengah dalan Dewi Amba njaluk marang Bisma supaya diluwari amarga wus dipacangake lan Prabu Citramuka saka nagara Srawantipura. Nalika Bisma kasil mupu patembayan lan mboyong Dewi Amba. sisihane. Nanging nalika Dewi Amba kasil sapatemon kalawan Citramuka. . Bisma banjur nesu lan ngancam Amba nganggo sanjatane. Saksurute Prabu Arimba. raja nagara Srawantipura. ora mung dadi wakile mbakyune. dheweke nglintir kalungguhan nata ing Pringgadani. sisihane Arjuna. mula Dewi Arimbi kerep ngampingi Bima ing Jodhipati lan masrahake panguwasane krajan Pringgadani marang Brajadenta. Brajadenta kerep makili Dewi Arimbi mimpin krajan Pringgadani. Brajalamatan lan Brajawikalpa.Giyantipura. Nanging Bisma ora gelem nampa baline Amba minangka putri Boyongan. sing dedunung ing Jodhipati. Amba wus dadi hake Bisma sing menang ing patembayan kanthi ngalahake pasanggirine Wahmuka lan Arimuka. yaiku Brajamusti. Brajadenta banjur madeg kraman kathi pawadan yen kalungguhan raja iku ora apik yen dipasrahake marang wanita. Dadi Brajadenta iku ora liya adhine Prabu Arimba lan Dewi Arimbi saka Pringgadani. Sepatane Amba kawujud ing perang Bharatayuda babak kapindho utawa Tawur. Amarga kuwajibane dadi prameswarine Bima. Amba banjur nyusul Bisma maneh lan njaluk supaya entuk melu tekan Astina. Suwening suwe ing telenging atine Brajadenta tuwuh pikiran kanggo ngrebut dhampar keprabon Pringgadani saengga dheweke bisa nguwasani Pringgadani. Kasekten iki kababar sepisanan nalika Arimbi sapatemon kalawan Bima. Dene Amba dhewe tetep ndhesek Bisma supaya gelem ngejak tekan Astina. Lan miturut Brajadenta. Dewi Arimbi dhewe yaiku anake Prabu Arimbaka. Panah iku ngenani dhadhane Amba. Nalika iku Srikandhi kasusupan sukmane Dewi Amba. panemune iku kabukten nalika Arimbi sing jumeneng ratu ing Pringgadani kerep ninggalake kuwajibane amarga kudu ngampingi Bima. Wandane Dewi Arimbi iku Cicir. ::Ichwan Prasetyo:: Brajadenta nyawiji kalawan ragane Gathotkaca Brajadenta iku anake nomer telu Prabu Arimbaka. Gathotkaca sing gugur minangka senapati Pandhawa dening Adipati Karna. Bima utawa Werkudara. Ananging ana uga adhine liyane sing ora sarujuk marang sikep lan tumindake Brajadenta iku. amarga mbakyune sing nglenggahi jejering ratu iku kerep dedunung ing Jodhipati ngampingi sisihane. raja nagara Srawantipura iku wus ora gelem maneh nganggep Amba minangka pacanange. Pungkasan uripe. Tembung Brajadenta ateges sanjata saka gadhing. Lan tanpa sengaja. Arimbi mati ing satengahing perang Baratayuda amarga mbelani anake. prajurit wanita saka Pandhawa. Dewi Ambika lan Dewi Ambiki. raja nagara Pringgadani. Gumantine raja ing Pringgadani iku ditemtokake tumrap pangeran pati miturut sarasilah kulawarga sing tuwa dhewe. D ewi Arimbi duwe kasekten bisa njilma saka wujud asline raseksa dadi putri sing sulistya ing warna. Madeg kramane Brajadenta antuk panyengkuyung saka adhi-adhine.

Kabeh kulawarga Pandhawa. Wusana Wisanggeni sing kasil nggawa gambaring jagad lan banjur dipasrahake marang Dewi Mustikawati. Marang sapa wae Wisanggeni tansah mungkak krama utawa caturan tanpa nggunakake basa krama sing alus. raja Astina. Sabanjure Gathotkaca sinengkakake ngaluhur jumeneng nata ing Pringgadadi sawise ibune. lan kabeh kulawargane. Lan pungkasan uripe. Dewi Mustikawati njaluk wewaton gambaring jagad marang Wisanggeni lan Prabu Sitija. Arjuna bisa jumeneng dadi raja ing Kaindran amarga antuk kanugrahan saka dewa sawise kasil ngalahake Prabu Niwatakawaca. ing laku nggoleki bapake. arwahe Brajadenta bakal mbiyantu apa gawene Gathotkaca. payung Tunggulnaga lan Pasopati. raine bagus nanging sakmadya banget anggone nyenyandhang. prameswarine Prabu Suyudana. Arjuna duwe sisihan Dewi Dresnala nalika Arjuna dadi raja ing Kaindran. Dening para dhalang Wisanggeni arang banget diwetokake ing pakeliran. yaiku Suluhan utawa Gathotkaca Gugur. Wusana Brajadenta mati dening Gathotkaca. Kepara yen guneman kalawan Sanghyang Wenang wae Wisanggeni uga tansah mungkak krama. kalebu Prabu Kresna. sabanjure malih lan ngrembaka dadi satriya sing pinunjul. Dewi Dresanala iku anake Bathara Brahma. Ing lakon Gathotkaca Kembar. Wisanggeni uga kondhang minangka wayang sing mbranyak. Lan saben dibutuhake. Sarotama.Adhi-adhine sing ora sarujuk nalika Brajadenta nglairake sikepe arep madeg kraman marang Arimbi yaiku Prabakeswa lan Kala Bendana. Wusana pangramane Brajadenya kasil ditindhes dening Gathotkaca. Arepa Brajadenya wus nyawiji kalawan ragane Gathotkaca. gugur ing palagan Baratayuda babak kaping papat. Dewi Mustikawati iku anake Prabu Mustikadarwa. raja ing Krajan Sonyapura. Hrudadali. Wisanggeni duwe sisihan sing jenenge Dewi Mustikawati. ::Ichwan Prasetyo:: Wisanggeni lair wujud geni lan menjila dadi satriya pinunjul Wisanggeni iku anake Arjuna lan Dewi Dresanala. jejuluk Prabu Kiritin. Dene pusaka-pusaka piyandele Krajan Amarta sing ilang lan kasil dibalekake maneh dening Wisanggeni yaiku Kalimasada. Wiwit iku Gathotkaca duwe kasekten saksapaa sing kena cokot untune mesthi mati. Wisanggeni kudu ngadhepi Prabu Sitija utawa Prabu Bomanarakasura kanggo mupu Dewi Mustikawati ing sawijining patembayan. Kasile Wisanggeni amarga dibiyantu dening Sanghyang Wenang sing nyumadhiyakake gambaring jagad kaya panjaluke Dewi Mustikawati. Dewi Arimbi. Nalika iku Brajadenta nyaru wujud kadidene Gathotkaca. Brajadenta kasil sesambungan asmara kalawan Dewi Banowati. Arwahe Brajadenta banjur nyawiji ing ragane Gathotkaca kanthi cara mrasuk ing untune Gathotkaca. Yen Wisanggeni utawa Prabu Sitija bisa minangkani penjaluke iku. Ing lakon Wisanggeni Krama. Salawase uripe Wisanggeni dedunung ing kayangan Daksinageni bebarengan ibune. Anantakusuma. ananging dheweke bisa urip maneh yen dibutuhake dening Gathotkaca. ora ana sing wani tumindak sakepenake dhewe marang Wisanggeni. Wisanggeni kasil mbiyantu bapake lan nagara Amarta bisa nemokake maneh pusaka-pusaka piyandel sing ilang. Dewi Dresanala. kawegigane lan kasektene. masrahake dhewe panguwasane marang Gathotkaca. Dewi Mustikawati saguh dadi sisihane. Wisanggeni lair saka guwa garbane Dewi Dresanala wujud geni. Wisanggeni dadi satriya sing pinunjul kapinterane. Wandane Wisanggeni iku . Ing lakon Wisanggeni Takon Bapa. anake Dewi Arimbi lan Bima. raja ditya sing sekti mandraguna saka nagara Imaimantaka.

. Sanghyang Girinata banjur mrentahaka Arjuna supaya ngadhepi Niwatakawaca. Nalika iku Arjuna nembe mertapa ing pertapan Indrakila lan jejuluk Begawan Ciptaning Mintaraga utawa Cipta Ening Mintaraga. Dene kawitane Arjuna rabi kalawan Dewi Dresanala sing sabanjure nurunake Wisanggeni yaiku nalika Prabu Niwatakawaca pengin ngrabi Dewi Supraba.Rungsit. para dewa kabeh kasoran. Wusana Niwatakawaca banjur ngrabasa ing suralaya. Kasektene ora ana sing bisa nandhingi. Arjuna sing dibiyantu Dewi Supraba kasil mateni Niwatakawaca. Ananging para dewa ora ana sing nglilani yen Dewi Supraba rabi kalawan Niwatakawaca. Niwatakawaca sing jeneng enome Nirbita iku banjur tumuju suralaya kanggo nglamar Dewi Supraba.

-03/-:9:.949.2.3.302.845.893.07.39: -. 0335.9:.8:3:39:30.-:.3. .7.3.3/007.809030  8.3:7/5.2.383 3:2.303.9 57.!7.-:$9.303/.30 :89./03..9./:088.83.3!7.-:$::/.35.2.3..2.303 $. .38.2./.5.38.. .::/03 8./9.3 0:: !7.9.:20303/./7..303.949.7.2...:3.308.303.5.7...:83.3-:30 0708.80 .  8.2-:3./.8808.. 9:.938. 5:8.-0:..3:73.5.  3.02..80-:30  072- 2.2-.3 . .7..3!...7052.2.303.:.3-..949..:.38.3:9.38.:3%:3:3.303. 7:3.:0: 0:89....7.7.8353:3: 8.303.7.7.3$.300708.-:793  7:3....7..9./.::7 ..342:5:0:89.8.!7.-8.82-.3 8..:9.303: ...3... 0708.3  0305:8.07.0.3.//030.8./88..39:.:0.305:8.3 72-.80:7508./.0/005. 5:8...338../ .8.949. 7..3.-8.3.303:..3.0 .7.:8  05.-.30  ..7::3.7.3  0:89.53:3: 8..:/.8.:7.335.:.449:39:3020892.08050./..808..303 /:088.3.2:3.323.33.3.7.0.949..5.3:702.3024.703.3-.97..3/. 2..3.8/93/08 /033.82.7. 3./039.3:70.39.39:23/.80903 8./05!7.838092..-./.37.5.8.3:3.3.030.03:302.3 3702-.30-. -..303:/:3.2.2:3.02.-:42..035.0.2-. .7.:9..7-.87./...83..3.303/0/:3:33.08.:83. .-8.79./.30708.02..7.303%.3.30 .8303.3.0!7.3.303:../.3.87.0 /002.!. .3003/-:9:.9.7.:!7.902-.7:::/ .3... :8..30 .3:.730!7..0.9:7.-..3.303.53907.949.309..79.23.7.3.. ../039.0503. 7.8303.949..39:..303.-0:.../03.7:3.0-.3037..33/000-8.0/033...83.:00:89..3.-..3$43. 7..03 -0-... 7.5..38.39.30.9  3..0!7.3.8.27. 8.5.3.2.3!73..2../07.3.02-.9  705.5./8.34.39:/033$.  $.07...: /..-:7083...303.949.32.2-./039../.-.7.7 7.../:0.-.3!7.3... ..30  :8..32.3.8.3.:8:2.-:$9.8353:3:.3./-..03/.949.3. 5.93..5./039. 7..9  ..:75 2.3.. 7.303:..9/033.37. 2-.2.3.3.  038.2.8.73.3.309/094..949./8.30/033 8./2.97.08...83.78..30383.0 8.43./8.. 47.303:9..2.30.83.949...73..07:3...7.9  0:89.7.3430303./308347./039..3.30 .:340-.08.37./7.2..7.39.208.-:$9.3.7./.0.73. 7. 3.3832-7.38.38.749./039.7..3:750 ::735...3. 7:/.2.307..3.3203.949..3:7..3.5.0-:!7.7..97./0.38. 3. $..0072-.3..35:3..8/-.3/7.9.8.43.7::/03.438.3/7.8:7.943.535.39.43/.383030300:89..::7:203033.9 .:$::.03.43 8.  :8.5:7.7.3/..3/083...3503..307083...8. ...37...7.949...32.83.3/.9 .5.7.3/7.3.3039..98./8./.-..7. ..8094 8.-::89.

...30::0.-..7.47.....303 ..838.7.: 7:3...-0$:57./05.7:3.80903047.:-...-.3339..3..5.7.3..                     . .3339...9.3:703:7:3./0.!7.-.3:737.903 .3:727039.59..  :8..5.08...-:.9...847... :9.833.30708.359.3..3/3  5..302-02079.35079..-0.343.. . 7:3.9.9.:3.-.3.3  $.9.7.9..3030$:57.3..335.70$:57.38:7.33/7.83-8...-..-.  3..-.39:0$:57.8.373.9...3.7....8:5.307:3....7.3:79:2::8:7.../0.503337..-.82.3.83/-.3..-.830303 034207-9. .#:389  030.2.-..9..

      .

You're Reading a Free Preview

Mengunduh
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->