Anda di halaman 1dari 7

Arlk Merkezi zml Sorular

rnek 1 : Ayn maddeden yaplm trde levhalar ekildeki gibi birbirlerine perinlenmitir. Sistem hangi noktadan aslrsa dengede kalr?

22 = 4 br2

2.3/2 = 3 br2

Karenin alan 4br2, genin alan 3br2 yapar. Alanlardan faydalanp arlklarn karlatrabiliriz. K noktasna gre; X = M X = 0 + 3.3 X = 9/7 birim. F 4 +3 Sistemin arlk merkezi K noktasndan 9/7 birim uzaklktadr. Yani L-M arasndadr.

u ekilde de dnebiliriz. Sistemin asldnda dengede olabilmesi iin ask noktasna gre sal ve sollu momentlerin birbirine eit olmas gerekir. buradan yola karak ask noktasn tahmin edebiliriz. rnek 2 : Ayn maddeden yaplm 2r, r, r yarapl dairesel trde levha birbirine perinlenmitir (monte edilmitir). Sistemin arlk merkezi 2r yarapl dairesel levhadan ka r uzaklktadr.

2r

2r

Dairelerin alanlarndan arlklarn karlatralm. Alan formlnn tamamn kullanmamza gerek yok. nk hepsinde piler ortak. Yalnzca yaraplarn karelerini almamz yeterli olur. 2r yarapl dairenin merkezine gre moment alrsak; x = 4.0 + 1.3 + 1.5 x = 8/6r x = 4/3r uzakta olur. 4+1+1

22

12

12

Soruyu, dairesel levhalar gruplandrarak ta zebilirdik.

rnek 3 :

2r

Eer bunlar dairesel levha olmayp, ayn maddeden yaplm, kalnlklar ayn, trde teller olsayd. Sistemin arlk merkezi 2r yarapl telden ne kadar uzaklkta olurdu.

Bu sefer arlklarn karlatrmak iin alanlarndan yararlanmayacaz. Uzunluklarndan karlatrma yapmamz gerekir. Onun iinde evrelerin bulmamz gerekir. = 2r formlyle bulunur. 2ler hepsinde ayn olduu iin yaraplarna gre arlklarn karlatrabiliriz.

X = M x = 2.0 + 1.3 + 1.5 8/4 = 2r uzaklktadr. F 2+1+1 ya da

2r

2r

2r

rnek 4 :

2R O O R R O

Ayn maddeden yaplm trde, daire eklindeki iki levha ekildeki gibi birbirine perinlenmitir. O merkezli R yarapl daire, 2R yarapl dairenin iinden kartlarak, R yarapl daireye perinlenirse sistemin yen arlk merkezi O noktasndan ka R uzakta olur?

2R O O R R O R

Yaraplarnn karelerine gre arlklarn karlatralm. Yine O noktasna gre moment alalm. kan dairenin momentini (-) alalm. Ters tarafa dndryor gibi dnmemizde bir saknca yoktur. Her zaman kann momentini (-) alsak bir sorun kmaz.

1 2

Not : unu unutmamak gerekir. Arlk merkezi sorularnn zmnn paralel kuvvetlerin dengesinden bir fark yoktur. Bu yzden arlk merkezi sorularnda x = M kullanmamzda F

bir saknca yoktur.


1

O noktasna gre moment alrsak; X = -1.1 + 2.4 x = 7/5R uzaklktadr. 4+2-1

O R O R

O R

4 2

Daireleri ayr ayr kullansak ta sonu yine deimez.

rnek 5 :

ekildeki dzgn, trde levhadan taral alan kartlp, yanna eklenirse arlk merkezi ilk duruma gre ka birim yer deitirir?

Bir cismin iinden bir para karldktan sonra geriye dzgn geometrik bir ekil kalyorsa, arlk merkezinin yeni yerini bulurken yukardaki gibi ilem yapmamza gerek yoktur. Yeni oluan ekil zerinde alanlarndan arlklar bulunur ve moment alnarak yeni arlk merkezi bulunur. Sol bataki kuvvete gre moment alrsak; X = 8.0 + 4.2 + 4.4 x = 24 x = 1,5 birim ilk kuv. uzak. 8+4+4 16 8br2 4br2 4br2 Yeni arlk merkezi ilk bataki arlk merkezinden 0,5 br sa taraftadr. rnek 6 :
X Y 2r r Z r

Younluklar srasyla 2,2 gr/cm3, 2,8 gr/cm3, 3 gr/cm3 olan x, y ve z kreleri birbirlerine monte edilmitir. Sistem nereden aslrsa dengede kalr?

X Y 2r r Z r

Ayn maddeden karlatrmalyz.

yaplmadklar

iin

arlklarn

hacimlerden

faydalanp

m1 = V. d m1 = 4/3(2r)3.2,2 m1 = 17,6.4/3r3 m2 = V.d m2 = 4/3 r3.2,8 m3 = V.d m3 = 4/3 r3.3 17,6 2,8 3

lk kuvvete gre moment alrsak; x = 17,6.0 + 2,8.3 + 3.5 x = 23,4 x = 1r uzaktadr. 17,6 + 2,8 + 3 23,4 rnek 7 :
2m m

ekildeki m, 2m ve 3m ktleli cisimlerin ktle merkezi neresidir?

6m

2m

3m 1 9m 6m 2

rnek 8 :
2m m

ekilde grld gibi bu cismin oluturduklar sistemin arlk merkezi krmz ile belirtilen yerdir. 2m 6m ve m 6m ktlelerinin ktle merkezi neresi olur?

6m

2m

2m 6m arasndaki ktle merkezini bulmak istersek, ilk nce ktleyi izgilerle birbirine balyalm ve sonra m ktlesinden izmeye balayp, sistemin arlk merkezinden geip m ktleler arasndaki izgiyi kestiimiz yer 2m-6m arasndaki arlk merkezidir. Dierleri iinde ayn yol izlenir.

6m

rnek 9 :
2m m

ekildeki m, 2m ve 3m ktleli cisimlerin ktle merkezi neresidir?

6m
Y 2m 9m 6m X m

Bu sefer zmn bileke kuvvetin koordinatlarn bularak yapalm. X = 2m.1 + m.4 + 6m.2 x = 18m x = 2 birim 2m + m + 6m 9m y = 2m.3 + m.3 + 6m.0 y = 9m y = 1 birim 2m + m + 6m 9m

rnek 10 : eklide grld gibi 2P arlndaki dzgn, trde ubuk dengededir. ubuun zerinde bulunan P arlndaki top ok ynnde harekete geerse ubuk L M N O R top hangi noktaya geldiinde devrilir?

Top O noktas zerindeyken M desteine gre ubuk dengededir. nk destee gre momentler eittir. O noktasndan sonra topun momenti daha byk olur ve L M N O R ubuk devrilir.(saa doru)
2p P

rnek 11 :
4p K L M N O R S Y 2p

eklideki ubuk tavana iplerle balanmtr. plerdeki gerilmeler verildiine gre ubuun arlk merkezi ka Pdir? ve hangi noktadadr.

4p K

1 L M 6p N O

2 R S Y

2p

pteki gerilmeler ile arlk merkezine olan uzaklklar ters orantldr. Yani gerilmeler 2ye 1 ise, arlk merkezine uzaklklar 1e 2 olur. ( 3 blmeye 1 dedik.)

rnek 12 : ekildeki sistem dengededir. Arlksz ubuk zerindeki yklerin her biri P arlnda olduuna gre; plerdeki gerilme kuvvetleri ve destein tepkisi ka Pdir.

Ayn ip zerindeki gerilmeler ayn olacandan dolay, iki ipteki gerilmeler eit olur. Destee gre moment alrsak; T.1 + T.4 = 2P.1 + 4P.2 T = 2P olur. Destein tepkisi de yukar ynldr. O zaman yukardakiler = aadakilerden N+ T + T = 4P + 2P N + 2P + 2P = 6P N = 2P olur.

2p

4p

rnek 13 : zde ve trde karelerden oluan sistemlerden hangileri verilen ekilde dengede kalr?

II

III

Sistemlerin dengede kalabilmesi iin ask eksenlerine gre sal ve sollu momentlerin birbirine eit olmas gerekir. ekilde de grld gibi de dengede kalabilir. nk ask eksenine gre sal ve sollu momentler eittir.

2 2

2 2

rnek 14 : eklideki zde kplerden cisimler birbirine perinlenmitir. Cisimler serbest braklrsa hangileri dengede kalabilir?
I II III

Sistemlerin devrilmesi iin dnme eksenine gre sa taraftaki momentlerin sol taraftaki momentlerden byk olmas gerekir.. Kplerin bir kenar 2 birim olsun. I.iin : 2.1 >1.1 dengede kalr. II.iin: 2.1 = 2.1 dengede kalr. III.iin: 2.2 > 2.1 dengede kalr.
2 1 2 2 2 2

Bu ekilde olsayd. O zaman 2.2 = 4.1 ve hala dengede kalrd. Sa tarafa bir kp daha ilave etseydik o zaman saa doru yklrd.

rnek 15 :

K R M P L

Hangileri kartlrsa dzgn, trde levha dengede kalmaya devam eder? IK ve R IIP ve R IIIM ve L IVK ve L

kartlacak paralarn dnme eksenine gre sal ve sollu momentleri eit ise dengede kalmaya devam eder. Arlklar ayn olduuna gre kan paralarn sal sollu dnme eksenine gre momentlerine baksak yeterli olur. K 1,5 br 0,5 br R dengede kalmaz. P 1,5 0,5 R dengede kalmaz. M 0,5 1,5 L dengede kalmaz. K 1,5 = 1,5 L dengede kalr. rnek 16 :

ekildeki dzgn, trde tellerden hangileri asld gibi dengede kalabilir?

II

III

Ask eksenlerini uzatrsak, tellerin dengede kalabilmesi iin ask eksenine gre tel paralarnn momentlerinin birbirine eit olmas gerekir. O zaman II VE IIIn dengede kalaca aka grlr. Arlklar iin tellerin uzunluklarndan faydalanrz.

rnek 17 : zde, trde karelerden oluan levhalardan hangileri serbest brakldnda dengede kalabilir?

Levhalarn sola doru devrilebilmesi iin 1 numaral ipe gre sol taraftaki karelerin momentlerinin, sa taraftaki karelerin 1 numaral ipe gre momentlerinden byk olmas gerekir.

Karenin bir kenarnn uzunluu 2br olsun. O zaman; 1.1 < 3 . 3 1 < 9 sol tarafa doru devrilmez.

3
3.3 > 1.1 9 > 1 sa tarafa doru da devrilmez. Yani dengede kalr.

Dier levhalar iin de ayn ilemleri yaparsak, I ve III numaral levhalarn dengede kaldn grrz. II. Levha saa doru devrilir. rnek 18 : zde ve trde kare levhalardan oluan sistem F kuvveti tarafndan dengede tutulduuna gre; bir kare levhann arl ka newtondur?

F=5N

F=5N

pin sandaki kare levhalar ile F kuvveti sistemi ayn yne doru evirmek istemektedir. O zaman ipe gre moment alrsak; (Her bir karenin bir kenar 2br ve bir karenin arl P olsun.) 2P.3 + 1P.1 = 5.4 + 2P.1 7P = 20 + 2P 5P = 20 P = 4 N olur.

2 1 2

fizikbilgisi Aralk 2010. Tm haklar sakldr. Bu sitede deiik kaynaklardan alnt yaplarak yaynlanan her trl materyal, dokman, fotoraf, sunum v.b iin ilgili kiilerden, kurumlardan ve yayn kurulularndan izin alnmaktadr. Fizik retmeni : Erol USUN info@fizikbilgisi.com