Anda di halaman 1dari 39

KURSUS PEMANTAPAN

JURULATIH UTAMA KAJIAN TINDAKAN


NEGERI PAHANG 2008

PERKEMBANGAN TERKINI DALAM


KAJIAN TINDAKAN

PENCERAMAH:
HANIZA MAHMOOD

BAHAGIAN PERANCANGAN & PENYELIDIKAN DASAR PENDIDIKAN


KEMENTERIAN PELAJARAN MALAYSIA
Pengenalan

 Sistem pendidikan Malaysia perlu relevan


dengan perkembangan di dunia dalam era
globalisasi dan K-ekonomi.
 Pendidikan boleh memainkan peranan yang
amat penting dalam merealisasikan objektif
negara ke arah mewujudkan sumber manusia
yang boleh bersaing dalam arena globalisasi
dan K-ekonomi.
 Para pendidik perlu berusaha untuk
melonjakkan sekolah ke tahap kecemerlangan.
 Lonjokan ini boleh dalam bentuk mewujudan
budaya menjalankan penyelidikan – khasnya
kajian tindakan.
Pelan Induk Pembangunan Pendidikan
(PIPP) Dalam Konteks Kajian Tindakan
 YAB Perdana Menteri Malaysia telah melancarkan PIPP
2006 – 2010 pada 16 Januari 2007.
 Pelan ini mempunyai enam teras strategik bagi
memperkukuhkan sistem pendidikan negara, iaitu:

Teras 1 : Membina Negara Bangsa


Teras 2 : Membangun Modal Insan
Teras 3 : Memperkasa Sekolah Kebangsaan
Teras 4 : Merapatkan Jurang Pendidikan
Teras 5 : Memartabatkan Profesion Guru
Teras 6 : Melonjakkan Kecemerlangan
Institusi Pendidikan
Pelan Induk Pembangunan Pendidikan
(PIPP) Dalam Konteks Kajian Tindakan
 Teras 5 - “Memartabatkan Profesion Guru” ada
kaitan dengan kajian tindakan.
 Menghasilkan guru yang berkualiti kekal

dalam sistem pendidikan negara dan kekal


berkualiti di sepanjang tempoh
perkhidmatan, dengan memenuhi
sebahagian besar keperluan intelektual,
rohani, fizikal dan emosional para guru.
 PIPP menyarankan “guru perlu memahami,
memberi komitmen dan mempunyai iltizam
yang tinggi dalam melaksanakan inisiatif dan
pendekatan baru ke arah usaha untuk
meningkatkan kualiti pendidikan.” h. 106.
Pelan Induk Pembangunan Pendidikan
(PIPP) Dalam Konteks Kajian Tindakan
 Peranan guru ini adalah secocok dengan saranan
Organisation for Economic Co-operation and
Development, 2005 (dinyatakan dalam PIPP 2006
– 2010) yang menyatakan:
 “… as the most significant and costly resource

in schools, teachers are central to school


improvement efforts. Improving the efficiency
and equity of schooling depends, in large
measure, on ensuring that competent people
want to work as teachers, that their teaching is
of high quality, and that all students have
access to high quality teaching.”
Pelan Induk Pembangunan Pendidikan
(PIPP) Dalam Konteks Kajian Tindakan
 Dahulunya peranan guru adalah sebagai
“penyampai pengetahuan” (provider of
knowledge), kini peranan guru adalah sebagai
“pemudah cara pengetahuan” (facilitator of
knowledge).
 Pendekatan kontruktivisme (constructivism)
 Guru perlu kreatif dan efektif dalam
penyampaian mereka.
 Guru boleh menjadi efektif dalam
penyampaiannya dengan membuat adaptasi
terhadap situasi setempat.
 Guru perlu sentiasa memikirkan pendekatan
baru dan menyesuaikan amalan mereka kepada
kehendak pelajar.
Pelan Induk Pembangunan Pendidikan
(PIPP) Dalam Konteks Kajian Tindakan
 Menurut PIPP juga, bagi mencapai matlamat
dan dasar memartabatkan profesion
perguruan, fokus perlu diberikan kepada:
 menambah baik sistem pemilihan calon
guru;
 memantapkan latihan perguruan;
 memantapkan kerjaya guru;
 menambah baik persekitaran kerja dan
kebajikan guru; dan
 memantapkan perancangan dan
pengurusan sumber manusia.
Pelan Induk Pembangunan Pendidikan
(PIPP) Dalam Konteks Kajian Tindakan

 Salah satu fokus memantapkan latihan perguruan


dalam PIPP adalah “memberi penekanan kepada
Penyelidikan dan Pembangunan (R & D) bagi
menjadikan penyelidikan sebagai budaya kerja
pendidik guru.” h. 114.
 Bahagian Perancangan dan Penyelidikan Dasar
Pendidikan diamanahkan untuk menyelaras
program kajian tindakan bersama Jabatan
Pendidikan Negeri bagi mencapai objektif
pembudayaan pendidikan di kalangan guru.
 PIPP juga menyentuh tentang penambahan kuota
guru cemerlang ke gred DGA 32 dan DG 44.
 Salah satu kriteria pertimbangan kenaikan
pangkat ke guru cemerlang adalah kebolehan
Penyelidikan Asas (Basic Research) dan
Penyelidikan Gunaan (Applied Research)
 Takrifan penyelidikan oleh Wiersma (2000):
 “Educational research is systematic and
within a broad framework follows the steps
of the scientific method. However, across
different types of studies there is extensive
flexibility in how the steps are
implemented.” h. 4.
 Dua jenis penyelidikan: i. Penyelidikan asas
(Basic research) dan ii. Penyelidikan gunaan
(Applied research).
 Penyelidikan asas:
 Pendekatan saintifik
 Berasaskan teori
Penyelidikan Asas (Basic Research) dan
Penyelidikan Gunaan (Applied Research)
 Kajian tindakan (action research)
 Carl & Kemmis (1986) berpendapat:

“Action research is a form of self-reflective enquiry
undertaken by participants (teachers, students or
principals, for example) in social (including
educational) situations in order to improve the
rationality and justice of (a) their own social or
educational practices, (b) their understanding of
these practices, and (c) the situations (and
institution) in which these practices are carried out.”
 Gay & Airasian (2000):

“…a process in which individual or several teachers
collect evidence and make decisions about their own
knowledge, performance, beliefs, and effects in
order to understand and improve them.” p. 593
 Adler, Shani & Styhre (2004), menyatakan kajian
tindakan sebagai “penyelidikan dalam tindakan
bukannya penyelidikan tentang tindakan”.
Klasifikasi Baru Kajian Tindakan
 Pendekatan konvensional – kajian tindakan
hanya dijalankan dalam konteks bilik darjah.
 Kini takrifan lebih luas – merangkumi
penglibatan komuniti dan pihak
berkepentingan (stakeholders) yang ada
hubungan dengan pendidikan dan sekolah.
 Komuniti dan pihak berkepentingan
termasuk ibu bapa, komuniti setempat, guru
besar/pengetua, PPD, JPN, KPM.
 Kenapa? Pihak ini memberi sumbangan
terhadap proses pendidikan (educative
processes).
 Selaras dengan pendekatan PPIP –
pendekatan integratif dan berbagai arah
(integrated and multi-prong approach)
Klasifikasi Baru Kajian Tindakan

 Creswell (2005)
 Kajian tindakan amalan (practical action

research)
 Kajian tindakan penyertaan (participatory

action research)

Kajian
Tindakan

Kajian Tindakan Kajian Tindakan


Amalan Penyertaan
(Practical (Participatory
Action Research) Action Research)
Klasifikasi Baru Kajian Tindakan

Creswell
(2005)
Action Research

Practical Participatory

•Studying local •Studying social


practices issues that constrain
•Involving individual individual lives
or team-based inquiry •Emphasizing “equal”
•Focusing on teacher collaboration
development and •Focusing on “life-
student learning enhancing” changes
•Implementing a plan •Resulting in the
of action emancipated
•Leading to the researcher
teacher-as-researcher
Sumber: John W. Creswell, 2005, Educational research: Planning, conducting, and evaluating
quantitative and qualitative research, 2nd ed., Upper Saddle River, NJ: Pearson Prentice Hall.
Klasifikasi Baru Kajian Tindakan

 Kajian Tindakan Amalan


 Schmuck (1997)
 “…its purpose is to research a specific school
situation with a view toward improving practice.”

Ciri-ciri utama
 Sampel kecil
 Fokus kepada isu atau masalah tertentu
 Dijalankan oleh guru sendiri atau dalam satu
pasukan di sesebuah sekolah atau daerah sekolah
 Fokus pada amalan guru dan pembelajaran
pelajar

Konteks di mana kajian tindakan amalan
dijalankan
 Masalah tingkah laku pelajar dalam kelas PPSMI
 Kajian pencapaian pelajar dalam mata pelajaran
BI

Klasifikasi Baru Kajian Tindakan

 Kajian Tindakan Penyertaan


(Participatory Action Research)
 Creswell (2005)
“…has a social and community orientation and
an emphasis on research that contributes to
emancipation or change in our society.” p. 555
 Juga dikenali sebagai

Community-based inquiry (Stringer, 1999)

Collaborative action research or participatory
research (Kemmis & McTaggart, 2000)

Critical action research (Mills, 2000)
Klasifikasi Baru Kajian Tindakan
 Ciri-Ciri Utama Kajian Tindakan Penyertaan
(Kemmis & Wilkinson, 1998)
 Penyelidik meneroka perhubungan di antara
individu dengan orang lain
 Penyelidik menjalankan kajian berhubung dengan
diri mereka sendiri
 Bercorak praktikal dan kolaboratif
 Bercorak pembebasan (emancipatory )
 Membantu individu bebas daripada beban
konstrain
 Recursive (reflektif atau dialektikal) dan memberi
fokus tentang perubahan
 Masalah yang ditangani perlu merupakan masalah
tulen (real problem) dan berpunca daripada sebab-
sebab tertentu (specific causes) bukannya simpton
masalah (symptoms of a problem).
Perbandingan Gelung Kajian
Tindakan Dengan Gelung Interaksi
 Model Gelung Kajian
Tindakan (Action
Research Cycle)
 Model amat populer Memerhati Mereflek
dan sesuai bagi
konteks kajian
tindakan amalan -
digunakan oleh EPRD.
 Model Kemmis &
McTaggart (1988) Bertindak Merancang
 4 langkah dalam kajian
tindakan berdasarkan
gelungan (cycle)
 Mereflek (Reflect);
 Merancang (Plan);

Bertindak (Action);
dan
 Memerhati
Reflection and analysis of current practice.
General idea of research topic and context Scanning the literature, discussing
with colleagues

Narrowing down the topic, Tentative action plan, consider


planning the action different research strategies

Refined topic, formulate research


questions, refined action plan

Take action, monitor effects,


Evaluation of entire process evaluation of strategy, final
amendment

Conclusions, explanations.
Recommendations for further research

Kemmis & McTaggart,


1988
Gelung Kajian Tindakan

 Kelebihan
 Mewujudkan satu rangka kajian yang
sistematik dan progresif
 Semua fenomena yang berlaku dalam
konteks P & P dalam bilik darjah boleh
ditinjau dan dibuat penambah-baikan.
 Guru berkewibawa (teacher empowerment)
 Kelemahan
 Bagi kelas yang lemah, gelungan berulang-
ulang (issue of finality)
 Model seolah-olah menunjukkan guru hanya
yang menentukan semua perkara yang
berlaku dalam bilik darjah.
Gelung Interaksi

Dipelopori oleh Stringer (1999)
 Sesuai bagi kajian tindakan penyertaan.
Gelung Interaksi
 Melibatkan 3 fasa kajian, iaitu bermula dengan
penglihatan (looking), pemikiran (thinking) dan
tindakan (action).
 Proses berulangan dan sentiasa diperbaharui.
Gelung Interaksi
 “Looking” – membina satu gambaran bagi
membolehkan pihak yang berkepentingan
(stakeholder) memahami isu yang mereka
alami – termasuk pengumpulan data,
merekod, menganalisis, melapor.
 “Thinking” - mentafsir isu-isu dengan lebih
mendalam dan mengenal pasti keutamaan
bagi menjalankan tindakan.
 “Act” - menghasilkan penyelesaian-
penyelesaian yang praktikal terhadap masalah-
masalah yang timbul. Termasuk pengujudan
pelan tindakan, melaksanakan pelan tindakan
dan menilai keberkesanan pelan.
Pembangunan Kajian Tindakan
Schmuck
(1997)
Teacher and school inquiries
(e.g. teacher-initiated research
2000 s studies)

Professional inquiry by
1990 s teachers (e.g. self-study)

1980 s
School-based site councils
(e.g. school committees)

1970 s
In-service days (e.g. teacher
staff development activities

Movement Toward Action Research

Sumber: Schmuck, 1997 (Dalam John W. Creswell (2005), Educational research: Planning, conducting, and
evaluating quantitative and qualitative research, 2nd ed., Upper Saddle River, NJ: Pearson Prentice Hall).
Refleksi Dalam Kajian
Tindakan

 Refleksi: “active, persistent, and careful


consideration of any belief or practice.”
(Koszalka, Song, & Grabrowski, 2002)
 Risko, Roskos, & Vukelich (2002): Refleksi
membolehkan guru menilai situasi dan
membuat keputusan yang rasional serta
memberikan guru peluang untuk
mewujudkan perhubungan di antara teori
dan amalan.
 Refleksi membolehkan guru menambah-
baikkan pengajaran dan pembelajaran
(Black, 2001), mengesahkan apa yang guru
jalankan dan melawan tradisi (Ferraro,
2000).
 “Recall” penting dalam refleksi
Metodologi Kajian
Tindakan
 Cara-Cara Untuk Menjalankan Refleksi
 Conderman & Morin (2004):

Menganalisis pita audio yang digunakan dalam
pengajaran;

Menganalisis rakaman video yang digunakan semasa
mengajar;

Mengadakan perbincangan dengan rakan sejawat;

Menggunakan web-based chat;

Mewujudkan sistem fail pelajar;

Melibatkan diri secara aktif dalam program mentor-
mentee;

Mewujudkan portfolio yang mengandungi perkara-
perkara seperti falsafah pengajaran, pendekatan
pengajaran, dan pengurusan kelas; dan
 Mencari bahan-bahan tentang pengajaran dan
pembelajaran daripada Internet.
Metodologi Kajian Tindakan

 Andaian-andaian amalan reflektif


(Osterman & Kottkamp (1993))
 Peluang pembangunan profesional
 Ahli hendak meningkatkan diri sebagai
seorang profesional
 Ahli mempunyai tanggung jawab untuk
meningkatkan amalan profesional
 Persekitaran profesional
Pendekatan Kuantitatif &
Kualitatif Dalam Kajian
Tindakan

 Asal usul kajian tindakan adalah berasaskan


pendekatan kualitatif.
 Di Malaysia, bolehlah dikatakan hampir semua
guru menjalankan kajian tindakan dengan
menggunakan pendekatan kuantitatif.
 Di negara-negara Barat, kebanyakan kajian
tindakan yang dijalankan oleh guru adalah
jenis kualitatif.
 Pendekatan kuantitatif berpunca daripada
bidang positivisme (positivism) yang
mementingkan aspek pengukuran melalui
pengumpulan data numerik.
 Pendekatan kualitatif mementingkan
fenomenologi (phenomenology) yang melihat
keunikan (uniqueness) kejadian sosial.
Pendekatan Kuantitatif &
Kualitatif Dalam Kajian
Tindakan

 Daripada laporan-laporan kajian tindakan yang


dihantar ke EPRD - kebanyakan guru
menggunakan jenis eksperimental dengan
mewujudkan hanya satu kumpulan
eksperimental sahaja.
 Kumpulan eksperimen ini biasanya diuji (ujian
pra) sebelum permulaan kajian (pretest) dan
seterusnya didedahkan kepada satu jenis
rawatan (treatment) seperti penggunaan
kaedah inovatif dan kemudiannya kumpulan
pelajar yang sama dikehendaki untuk
mengambil satu ujian pasca (post-test).
Konsep “net gain” digunakan.
 Pengujudan kumpulan kawalan (control group)
boleh memperkukuhkan kajian.
Konsep Inovasi & Kreativiti
Dalam Kajian Tindakan

 Sesuatu projek kajian tindakan seharusnya


mempunyai unsur inovasi dan kreativiti.
 Walau bagaimanapun, ini tidak bermakna
bahawa seseorang guru yang inovatif boleh
menghasilkan pencapaian pelajar yang baik.
 Oleh itu, guru seharusnya menyesuaikan pelan
tindakan terhadap persekitarannya.
 Unsur kreativiti mesti sentiasa ada dalam
sesuatu pelan tindakan yang dihasilkan sebab
guru mengambil tindakan berdasarkan
wujudnya sesuatu masalah (problem-based
approach).
 Penyelesaian masalah memerlukan kreativiti –
“self-reflective research”.
Kolaborasi Dalam Kajian
Tindakan

 Kolaborasi – unsur penting dalam kajian


tindakan
 Creswell (2005) – kolaborasi
melibatkan kumpulan-kumpulan
tertentu

Pelajar
Komuniti
yang
Guru berkepentin
gan
Pasukan
Kolaborasi

Staf Ibu Bapa

Pentadbir
Kolaborasi Dalam Kajian
Tindakan

 Interaksi 3 unsur utama dalam kajian


tindakan

Proses
Dinamik

Pelan Perkongsia
Tindaka n Maklumat
n
Teknologi Terkini Dalam Analisis Data
Kajian Tindakan

 Kajian tindakan yang dijalankan oleh guru di


Malaysia hanya menggunakan kaedah
penganalisisan data secara manual.
 Para guru perlulah menjelajah ke tahap yang
lebih tinggi, iaitu dengan menggunakan
komputer untuk membuat analisis data.
 Konsep “layering” dalam analisis data
kuantitatif dan kualitatif. Gambaran lebih baik.
 Perisian SPSS – program pembinaan
instrumen, analisis data kuantitatif dan
analisis data kualitatif.
 Pembinaan instrumen – SPSS Data Entry
 Analisis kuantitatif – SPSS Base
 Analisis kualitatif – SPSS Text Analysis for
“Best Practices” Tentang Pelaksanaan
Kajian Tindakan Di Sekolah (Contoh luar
negara)
 Kes A: Project LEARN (Sagor, R. (1991). What Project LEARN
Reveals about Collaborative Action Research, Educational
Leadership, March 1991, 6-10)
 Sebanyak 50 buah sekolah terlibat dalam Project LEARN
(League of Educational Action Researchers in the
Northwest)
 Kajian tindakan sebagai penggerak utama dalam
mengalakkan transformasi budaya sekolah dan
peningkatan profesionalisme guru.
 Projek 1 tahun – guru berkolaborasi – “critical friends” –
semua pihak berkepentingan di sekolah terlibat
 Pemantauan dari semasa ke semasa – adakan simposium
 Projek mempunyai beberapa gelungan
 Kesan – projek siap, budaya sekolah mengalami
transformasi, pembelajaran pelajar meningkat
 Faktor kejayaan – sokongan dari luar, perancangan baik,
“Best Practices” Tentang Pelaksanaan
Kajian Tindakan Di Sekolah (contoh luar
negara)

 Kes B: Merapatkan jurang perbezaan antara sekolah


(Grossman, F.D. & Jacqueline, A. (2004). Narrowing the gap
in affluent schools. Educational Leadership, November 2004,
70 - 73)
 Projek kajian tindakan diadakan untuk mengatasi
masalah perbezaan pencapaian di kalangan pelajar di
beberapa buah sekolah yang mempunyai berbagai
kumpulan etnik.
 Sebanyak 11 sekolah terlibat – pentadbir, guru, pegawai
peringkat daerah
 Tiap-tiap sekolah melaksanakan projek masing-masing –
sesuai dengan budaya mereka
“Best Practices” Tentang Pelaksanaan
Kajian Tindakan Di Sekolah (contoh luar
negara)
 Kes B: Merapatkan jurang perbezaan antara sekolah
(Grossman, F.D. & Jacqueline, A. (2004). Narrowing the gap
in affluent schools. Educational Leadership, November 2004,
70 - 73)
 Menggunakan instrumen soal selidik, skedul temu bual -
ditadbir kepada pelajar dan ibu bapa
 Kolaborasi – “shared vision” dan “sense of ownership”
 Kajian merangkumi program yang dilaksanakan, situasi P
& P di sekolah, strategi menghasilkan pelajar yang
memperoleh pencapaian yang baik, aspek pemencilan
kaum dan perasaan tidak sempurna
 Pelaksanaan program pengkayaan (enrichment
programmes) dalam matematik, program “Responsive
Classroom”, “trusting relationship” dengan guru
“Best Practices” Tentang Pelaksanaan
Kajian Tindakan Di Sekolah (contoh luar
negara)

 Kes C: Pengurusan Sekolah (Pavlou, D. & Bennett, N. (year


unknown). The Lord Grey School/Open University Action
Research Project: An Outline, MiE, 15 (5))
 Pencapaian akademik sekolah tidak memuaskan.
 Projek kajian tindakan bertujuan untuk meninggikan
pencapaian pelajar.
 Sasaran untuk ditetapkan untuk setiap tahun.
 Projek mewujudkan komuniti pembelajaran (learning
community) dalam bentuk “reflective practitioners” di
kalangan guru.
 Sekolah sebagai “learning organisation”.
 Model action research spiral oleh Kemmis & McTaggart
(1981) digunakan.
 Hasil projek – peningkatan pencapaian akademik.
Rumusan
 Kementerian Pelajaran sentiasa peka kepada
masalah-masalah yang dihadapi oleh sekolah.

 Kementerian Pelajaran juga sedar kejayaan kajian


tindakan memerlukan kerjasama daripada semua
pihak yang berkaitan dengan “bisnes” pendidikan
bukan sahaja di sekolah tetapi di KPM, JPN dan PPD –
guru, pentadbir, pelajar, komuniti – semua ini
seharusnya bersama-sama mencari penyelesaian
terhadap isu-isu P & P.

 Oleh itu KPM memberi “empowerment” kepada


sekolah dan guru untuk melaksanakan program yang
sesuai bagi meningkatkan proses pengajaran dan
pembelajaran.

 Kajian tindakan dikenalpasti sebagai satu langkah


yang boleh memartabatkan profesion perguruan dan
seterusnya melonjatkan sistem pendidikan ke tahap
kecemerlangan.
Rumusan
 Kejayaan kajian tindakan memerlukan
kerjasama daripada semua pihak yang
berkaitan dengan “bisnes” pendidikan bukan
sahaja di sekolah tetapi di KPM, JPN dan PPD
– guru, pentadbir, pelajar, komuniti – semua
ini seharusnya bersama-sama mencari
penyelesaian terhadap isu-isu P & P.
SEKIAN, TERIMA
KASIH