Sireum jeung Gajah

Jaman baheula aya sireum keur ngarak rajana, ngaliwat kana alur jajalaneun gajah. Keur ramé ngarak, jol datang gajah. Sireum nu sakitu keur nakleukna téh, teu antaparah deui, leyé-leyé baé ditincakan, bongan cenah maké ngaliud di jajalaneun. Atuh lain ratus deui, tapi aya rébuna sireum anu paéh téh. Barang raja sireum ningal baladna réa nu paéh, kacida ambekna, tuluy susumbar, ³Éh Sakadang Gajah, sato nu telenges, nu teu boga ras-rasan ka papada mahluk, rasakeun pamales ti kami. Ulah adigung asa aing. Engké di Jumaah Kaliwon, urang perang tanding jeung kami!´ Walon gajah bari seuri, ³Rék ngajago Sakadang Sireum téh? Lamun enyaan, hég ku kami didagoan! Di mana hayang perang téh?´ ³Tuh di ditu, di handapeun tangkal waru nu itu, nu condong ka jalan!´ gancang, gajah nuluykeun deui lampahna. Ari raja sireum teu talangké deui, tuluy baé nabeuh tangara, ngumpulkeun kabéh baladna. Teu sabaraha lila, balad sireum téh geus nakleuk di tegalan. Ceuk Raja sireum, ³Éh balad kami kabéh! Di Jumaah Kaliwon kaula rék perang tnding jeung Sakadang Gajah, tuh handapeun tangkal waru nu itu! Ku sabab éta, kaula ménta ka aranjeun sakabéh ulah sisingeun, kudu pada digarawé. Saréréa kudu nyieun lombang sing gedé pikeun piruang. Nya palebah waru nu itu kudu nyieun piruang téh. Prak geura digarawé ti ayeuna. Tapi kadé jukutna mah ulah ruksak, kudu angger baé kawas ayeuna. Dikorowot ti jero baé, taneuhna engké sésakeun, tuh kira sakandel papan beunang Sakadang Manusa, ka luhurna mah.´ Balad sireum saur manuk, kabéh pada jangji rék pada suhud digarawé, sarta pada sanggup anggeus dina waktu tujuh poé. Saomong balad sireun teu nyalahan, dina waktu tujuh poé piruang téh geus bérés. Ti luhurna teu katara, teu jiga piruang meueus-meueus acan, kawantu buatan par ahli nerus bumi. Barang nepi kana waktuna, kana poé Jumaah Kaliwon téa, subuh kénéh Raja Sireum geus ngabedega sisi piruang beulah kulon, nyahareup ngétan. Saksi-saksi geus karumpul, nyaéta: Sakadang Peucang jeung Sakadang Monyét. Wanci haneut moyan, jol Sakadang Gajah ti beulah wétan maju ka kulon, nyampeurkeun Raja Sireum. Jauh kénéh ogé Raja Sireum geus celuk-celuk nangtang ka Sakadang Gajah, ³Gancang ka dieu Sakadang Gajah, ieu sihung kami geus seukeut meunang ngasah tujuh poé tujuh peuting, geus sadia bakal maéhan sampéan. Lamun enya sampéan sakti, gancang geura rontok kami!´ Barang gajah ngadéngé panangtang Raja Sireum kitu, jol suruwuk baé narajang. Tapi cilaka, teu kungsi nepi, da awakna kaburu tigebrus mantén kana piruang, sukuna tipitek. Sakadang Gajah adug-adugan méakeun tanaga hayang kaluar tina piruang, tapi weléh teu bisa. Tungtungna béak tanaga ngajoprak teu bisa walakaya. Ceuk raja Sireum ka balad-baladna, ³pék ayeuna geura hanca ku aranjeun éta sato telenges téh!´ Balad sireum nu réana mangyuta-yuta, bareng narajang, napuk kana sakujur awak Sakadang Gajah. Gajah ripuh dicocoan ku sireum. ³ampuuun«ampuuun!´ Sakadang Gajah tulungtulungan ménta ampun. Manéhna taluk tarima éléh, jeung jangji moal deui-deui ngaganggu ka bangsa sireum. Ti dinya riwayatna, aya paribasa ³Sireum ogé ditincak-tincak teuing mah sok ngalawan´. Atuh lamun aya nu suten, jempol anu jadi perlambang gajah, éléh ku cinggir anu jadi perlambang sireum

Tur guci anu disimpen dina wates teh ngajanggelek jadi gunung. belah kulon Raden Topobrana. aya hiji karajaan anu rajana Prabu Rakata. Haritamah Pulo Jawa sareung Sumatra teh ngahiji. Ningali ramana sumping reg weh perang liren. dua putrana langsung nyampeurkeun cedok weh nyareumbah ka Prabu Rakata kitu dei para parajuritna. mangka karajaan teh di titipkeun ka putra-putrana.Selat Sunda jeung Gunung Krakatau Kacatur jaman baheula di Pulo Jawa Beulah kulon. anjeunna teu nyandak nanaon tibang guci pusaka nu dicandak. Tah kitu sasakala Selat Sunda sareng Gunung Krakatau teh . Dugi ramana ngadamel wates nganggo guci pusaka anu caina dikucurkeun terus jadi selat. tur di bagi dua belah wetan ku Raden Sundana. terus indit ka medan laga kasampak dua putrana keur perang campuh atu bendu pisan anjeunanana. Kumargi Prabu Rakata parantos sepuh pisan. ceg kana guci pusaka tea. Terus cai laut anu dina guci dikucurkeun disapanjang wates dua nagara. Anu cikal Raden Sundana anu bungsu Raden Topobrana. Sang Prabu gaduh dua putra. atuh Sang Prabuteh langsung ngadeg. Atuh dua putrana beak bersih diseukseukan pampangnaman Raden Sundana nu wani ngarug-gug nagara raina. Terus Sang Prabu teh indit ngabagawan anu tempatna dibates dua nagara nu dibagi dua tea. Nu kiwari disebut Selat Sunda. Sang Prabu teh ceg ka guci anu gtos dieusi cai laut tea. nu katelah Gunung Rakata atanapi Gunung Krakatau. Dua putrana anu tarungkul teh nyarek. Nu mawi dinamian Selat Sunda lantaran Raden Sundana sarakah hoyong wilayah anu raina. Hiji mangsa dina taun ka genep Sang Prabu teh ngadangu yen putrana parasea Raden Sundana ngarugrug karajaan raina Raden Topobrana. Teu lami eta bates anu tilas disiram ku cai laut teh ngajanggelek jadi selat. teras guci anu tos teh kosong teh disimpen ditapal bates dua karajaan tea. anjeunanana indit deui ka tempat pang tapaanana.

³Ieu marini. Mun maneh ngomong sombong atawa boga pikiran sombong. ujug-ujug aya nu ngempur cahyaan rag rag kana lahunanana. tapi rek dibagikeun ambeh dipake ku sarerea babarengan´ Sanggeus ngomong kitu. cenah! . nepi ka pakean-pakeanana kalotor. Tapi aya kasusahna. ie bentang baris leungit teu puguh-puguh´ Nyi Marini kacida atoheunana. itung-itung mulang tarima. Marini kageteun pisan. Dina hiji poe indungna meunang ondangan ti tatanggana nu rek ngawinkeun anakna awewe. henteu boga cucuk geulung keur pakeeun isuk ka ondangan teh. jadi pikiran Nyi Marini. turug-turug kadenge ku manehna aya sora tan katingalan ³Marini. Marini make cucuk geulung bentang tea. Manehna diuk hareupeun jandela. Pagawean di dapur jeung di imah kabeh ditangkes ku manehna. Nyi Marini ku indungna pohara diasihna. lantaran rajin jeung suhud ngabantuan pagawean indungna. meunang ngabatik indungna. lantaran manehna teu bogaeun cucuk gelung. tuluy eta cucuk geulung bentang teh dibantingkeun nepi ka remuk. Manehna kacida atoheunana. nu manggihkeun baris dipersen. cucuk geulung bentang teh ujug-ujug leungit´ ³Ih Marini geuning leungit cucuk geulung maneh teh´ ceuk salahsaurang baturna. Tuluy eta reremukan teh haliber. Kabeh jelema nu aya dina eta pesta mangneangankeun cucuk geulung nu leungit tea. ³mana teuing senangna mun aing boga bentang pikeun cucuk gelung´ karek oge mikir kitu. ³kacida senangna dipuji-puji ku babaturan. Kacaritakeun di eta lembur aya hiji randa boga anak awewe ngaran Marini. ³karek oge mikir kitu. ngan aing sorangan anu panggeulisna lantaran make cucuk geulung bentang. Nyi Marini atoheunana. Heug geura pake isuk kana pesta kawinan batur maneh. dina hatena jangji. Ku lantaran kitu. Di jero hatena manehna ngecewis. Kabeh nu aya di dinya ngarasa heran. meh kabeh jelema carukup. manehna kakara ingeteun yen manehna boga pikiran sombong. Malah kalan-kalan Nyi Marini sok ngabantuan indungna ngabatik. cucuk geulung maneh tek kapanggih´ ceuk salasaurang baturna. Manehnas katenjona geulis pisan sarta cahyaan. Demi pangupajiwana kana karajinan ngabatik. Tuluy manehna nyalukan batur-baturna. Isukna. Tapi maneh teu meunang ngomong sombong. Ku manehna dicaritakeun asal usulna eta cucuk geulung bentang teh. Ningal kitu. Satuluyna manehna nyarita kieu. ieu bentang nu dipakayang ku maneh pikeun cucuk geulung tea. jadi nu ayeuna disebut Cika-cika. Sapeupeuting. Pohara manehna hanjakaleunana. Nyi Marini ku indungna meunang milu ka ondangan. Babaturanana kabeh muji kageulisanana. lantaran bakal make baju alus jeung make samping weuteuh. Nyi Marini pohara karunyaeunana ka maranehanana. yen moal boga pikiran jeung ngomong sombong. Di jero hatena manehna jangji. ³Ayeuna kuring embung make cucuk geulung bentang sosoranganan. lantaran teu meunang budak rajin jeung hade ka indung. tapi nu leungit weleh teu kapanggih. manehna mikir.Asal Muasal Cika-Cika Jaman baheula ± baheula ge baheula deui ± aya hiji lembur anu gegek jiwana. bari neuteup bentang-bentang nu tingkaretip di langit. Nyi Marini leuwih diperhatikeun ku sarerea ti batan panganten. Nyi Marini kageteun pisan. Pengeusi eta lembur.

Sakadang Kuya kacida sugemanana. tuluy cupak capek. tuluy manehna bebeja ka Sakadang Monyet. Lantaran tabeatna hawek jeung sarakah manehna embung nyesakeun. Ngahaeut ka tengah poe. ³Sakadang Monyet. Kulantaran kitu. Manehna indit nepungan Sakadang Monyet. . Tapi Sakadang Monyet teu malire. ³ah. tuluy naek. Ditanya ku Sakadang Monyet. jongjon bae metikan jeung ngadaharan. jejeritan awahing ku lada jeung panas. ulah ngaganggu. Sakadang Kuya pohara nyerieunana. gancang lumpat rek nyokot buah loa paparin Dewata tea. atuh bati cumeplak we neureuyan ciduh. tapi hanjakal teu bisa naek. kapan bareto ge maneh teu mere cau ka kami. menta tulung.³ Sakadang Monyet lumah lameh menta ngarah dipikarunya. mana bagian uing? Kapan geus jangji paparon´ ceuk Sakadang Kuya ngagorowok. Kakara uing mah barang dahar ni¶mat kieu. engke paparon´ ³Hade. ngunek-ngunek hayang males. ngala cabe nu geus arasak. metikan cau hiji-hiji bari ditungtut dihakanan. ³Di mana?´ Tuluy maranehna arindit babarengan ka tempat tangkal cau tea.tuh cokot deukeut tangkal caringin itu!´ tapi ulah dibeakeun kabeh. ³Keur naon make mere ka maneh. maneh teh keur ngahadar naon? Cik uing menta!´ Tembal Sakadang Kuya. Biwirna dipulas ku pucuk daun jati supaya beureum.´ tembal Sakadang Monyet. cing tulungan pangalakeun. uing manggih tangkal cau nu buahna geus asak. sesakeun keur kami saparona. uing lapar pisan. di tengah jalan raus raus bae didahar. cuplak ceplak. Sakadang Kuya mah teu dibere sapotong-potong acan. ketembongna bangun aramis pisan. Omongna ³Sakadang Monyet. Sakadang Monyet. nepi ka beak. Dina hiji poe Sakadang Kuya indit ka kebon Juru tani. cara nu geus barang dahar geunah. Kabeh dibawa lumpat. Adug lajer. tapi kumaha da teu bisa naek. manehna manggih tangkal cau nu buahna geus asak. ³Nya ari maksa-maksa teuing mah top bae. lantaran geus bisa males kanyeri hatena bareto. kalahkah maledogan ku cangkangna. sing karunya ka uing ku hayang ngasaan buah loa paparin Dewata!´ omongna deui lengas lengis. tapi ti isuk mula tacan manggih nanaon.Sakadang Kuya Jeung Sakadang Monyet Dina hiji poe Sakadang Kuya keur neangan kadaharan. Ngala genep nu galede. uing teh keur ngeunah ngadahar buah loa paparin ti Dewata. warnana bareureum.´ ³Cing ngasaan saeutik. Ari beak«.´ Sakadang Monyet pihara atoheunna. ³Sakadang Kuya. padahal eta teh milik kami?´ ³Hampura bae atuh nu enggeus-enggeus mah!.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful