Sireum jeung Gajah

Jaman baheula aya sireum keur ngarak rajana, ngaliwat kana alur jajalaneun gajah. Keur ramé ngarak, jol datang gajah. Sireum nu sakitu keur nakleukna téh, teu antaparah deui, leyé-leyé baé ditincakan, bongan cenah maké ngaliud di jajalaneun. Atuh lain ratus deui, tapi aya rébuna sireum anu paéh téh. Barang raja sireum ningal baladna réa nu paéh, kacida ambekna, tuluy susumbar, ³Éh Sakadang Gajah, sato nu telenges, nu teu boga ras-rasan ka papada mahluk, rasakeun pamales ti kami. Ulah adigung asa aing. Engké di Jumaah Kaliwon, urang perang tanding jeung kami!´ Walon gajah bari seuri, ³Rék ngajago Sakadang Sireum téh? Lamun enyaan, hég ku kami didagoan! Di mana hayang perang téh?´ ³Tuh di ditu, di handapeun tangkal waru nu itu, nu condong ka jalan!´ gancang, gajah nuluykeun deui lampahna. Ari raja sireum teu talangké deui, tuluy baé nabeuh tangara, ngumpulkeun kabéh baladna. Teu sabaraha lila, balad sireum téh geus nakleuk di tegalan. Ceuk Raja sireum, ³Éh balad kami kabéh! Di Jumaah Kaliwon kaula rék perang tnding jeung Sakadang Gajah, tuh handapeun tangkal waru nu itu! Ku sabab éta, kaula ménta ka aranjeun sakabéh ulah sisingeun, kudu pada digarawé. Saréréa kudu nyieun lombang sing gedé pikeun piruang. Nya palebah waru nu itu kudu nyieun piruang téh. Prak geura digarawé ti ayeuna. Tapi kadé jukutna mah ulah ruksak, kudu angger baé kawas ayeuna. Dikorowot ti jero baé, taneuhna engké sésakeun, tuh kira sakandel papan beunang Sakadang Manusa, ka luhurna mah.´ Balad sireum saur manuk, kabéh pada jangji rék pada suhud digarawé, sarta pada sanggup anggeus dina waktu tujuh poé. Saomong balad sireun teu nyalahan, dina waktu tujuh poé piruang téh geus bérés. Ti luhurna teu katara, teu jiga piruang meueus-meueus acan, kawantu buatan par ahli nerus bumi. Barang nepi kana waktuna, kana poé Jumaah Kaliwon téa, subuh kénéh Raja Sireum geus ngabedega sisi piruang beulah kulon, nyahareup ngétan. Saksi-saksi geus karumpul, nyaéta: Sakadang Peucang jeung Sakadang Monyét. Wanci haneut moyan, jol Sakadang Gajah ti beulah wétan maju ka kulon, nyampeurkeun Raja Sireum. Jauh kénéh ogé Raja Sireum geus celuk-celuk nangtang ka Sakadang Gajah, ³Gancang ka dieu Sakadang Gajah, ieu sihung kami geus seukeut meunang ngasah tujuh poé tujuh peuting, geus sadia bakal maéhan sampéan. Lamun enya sampéan sakti, gancang geura rontok kami!´ Barang gajah ngadéngé panangtang Raja Sireum kitu, jol suruwuk baé narajang. Tapi cilaka, teu kungsi nepi, da awakna kaburu tigebrus mantén kana piruang, sukuna tipitek. Sakadang Gajah adug-adugan méakeun tanaga hayang kaluar tina piruang, tapi weléh teu bisa. Tungtungna béak tanaga ngajoprak teu bisa walakaya. Ceuk raja Sireum ka balad-baladna, ³pék ayeuna geura hanca ku aranjeun éta sato telenges téh!´ Balad sireum nu réana mangyuta-yuta, bareng narajang, napuk kana sakujur awak Sakadang Gajah. Gajah ripuh dicocoan ku sireum. ³ampuuun«ampuuun!´ Sakadang Gajah tulungtulungan ménta ampun. Manéhna taluk tarima éléh, jeung jangji moal deui-deui ngaganggu ka bangsa sireum. Ti dinya riwayatna, aya paribasa ³Sireum ogé ditincak-tincak teuing mah sok ngalawan´. Atuh lamun aya nu suten, jempol anu jadi perlambang gajah, éléh ku cinggir anu jadi perlambang sireum

atuh Sang Prabuteh langsung ngadeg. Haritamah Pulo Jawa sareung Sumatra teh ngahiji. Hiji mangsa dina taun ka genep Sang Prabu teh ngadangu yen putrana parasea Raden Sundana ngarugrug karajaan raina Raden Topobrana. Atuh dua putrana beak bersih diseukseukan pampangnaman Raden Sundana nu wani ngarug-gug nagara raina. terus indit ka medan laga kasampak dua putrana keur perang campuh atu bendu pisan anjeunanana. Tur guci anu disimpen dina wates teh ngajanggelek jadi gunung. Nu mawi dinamian Selat Sunda lantaran Raden Sundana sarakah hoyong wilayah anu raina. anjeunanana indit deui ka tempat pang tapaanana. belah kulon Raden Topobrana. Nu kiwari disebut Selat Sunda. dua putrana langsung nyampeurkeun cedok weh nyareumbah ka Prabu Rakata kitu dei para parajuritna. Anu cikal Raden Sundana anu bungsu Raden Topobrana. Ningali ramana sumping reg weh perang liren. Sang Prabu gaduh dua putra. Tah kitu sasakala Selat Sunda sareng Gunung Krakatau teh . tur di bagi dua belah wetan ku Raden Sundana. Dugi ramana ngadamel wates nganggo guci pusaka anu caina dikucurkeun terus jadi selat. anjeunna teu nyandak nanaon tibang guci pusaka nu dicandak. teras guci anu tos teh kosong teh disimpen ditapal bates dua karajaan tea. nu katelah Gunung Rakata atanapi Gunung Krakatau. Kumargi Prabu Rakata parantos sepuh pisan. aya hiji karajaan anu rajana Prabu Rakata. Terus Sang Prabu teh indit ngabagawan anu tempatna dibates dua nagara nu dibagi dua tea.Selat Sunda jeung Gunung Krakatau Kacatur jaman baheula di Pulo Jawa Beulah kulon. Dua putrana anu tarungkul teh nyarek. Terus cai laut anu dina guci dikucurkeun disapanjang wates dua nagara. mangka karajaan teh di titipkeun ka putra-putrana. Sang Prabu teh ceg ka guci anu gtos dieusi cai laut tea. Teu lami eta bates anu tilas disiram ku cai laut teh ngajanggelek jadi selat. ceg kana guci pusaka tea.

Malah kalan-kalan Nyi Marini sok ngabantuan indungna ngabatik. Demi pangupajiwana kana karajinan ngabatik. Satuluyna manehna nyarita kieu. ³karek oge mikir kitu. Tapi aya kasusahna. ujug-ujug aya nu ngempur cahyaan rag rag kana lahunanana. ngan aing sorangan anu panggeulisna lantaran make cucuk geulung bentang. lantaran teu meunang budak rajin jeung hade ka indung. ie bentang baris leungit teu puguh-puguh´ Nyi Marini kacida atoheunana. cenah! . lantaran bakal make baju alus jeung make samping weuteuh. Nyi Marini ku indungna pohara diasihna. meh kabeh jelema carukup. ³Ayeuna kuring embung make cucuk geulung bentang sosoranganan. meunang ngabatik indungna. Nyi Marini pohara karunyaeunana ka maranehanana. ³mana teuing senangna mun aing boga bentang pikeun cucuk gelung´ karek oge mikir kitu. Nyi Marini atoheunana. Mun maneh ngomong sombong atawa boga pikiran sombong. Nyi Marini leuwih diperhatikeun ku sarerea ti batan panganten. Ningal kitu. Manehna kacida atoheunana. Di jero hatena manehna ngecewis. henteu boga cucuk geulung keur pakeeun isuk ka ondangan teh. Marini make cucuk geulung bentang tea. Ku lantaran kitu. lantaran rajin jeung suhud ngabantuan pagawean indungna. bari neuteup bentang-bentang nu tingkaretip di langit. Tapi maneh teu meunang ngomong sombong. Manehna diuk hareupeun jandela. ieu bentang nu dipakayang ku maneh pikeun cucuk geulung tea. cucuk geulung bentang teh ujug-ujug leungit´ ³Ih Marini geuning leungit cucuk geulung maneh teh´ ceuk salahsaurang baturna. tapi nu leungit weleh teu kapanggih. Tuluy eta reremukan teh haliber. lantaran manehna teu bogaeun cucuk gelung. Kacaritakeun di eta lembur aya hiji randa boga anak awewe ngaran Marini. nepi ka pakean-pakeanana kalotor. ³Ieu marini. Sapeupeuting. jadi pikiran Nyi Marini. Nyi Marini ku indungna meunang milu ka ondangan. itung-itung mulang tarima. Isukna. tuluy eta cucuk geulung bentang teh dibantingkeun nepi ka remuk. tapi rek dibagikeun ambeh dipake ku sarerea babarengan´ Sanggeus ngomong kitu.Asal Muasal Cika-Cika Jaman baheula ± baheula ge baheula deui ± aya hiji lembur anu gegek jiwana. turug-turug kadenge ku manehna aya sora tan katingalan ³Marini. dina hatena jangji. jadi nu ayeuna disebut Cika-cika. Babaturanana kabeh muji kageulisanana. Heug geura pake isuk kana pesta kawinan batur maneh. cucuk geulung maneh tek kapanggih´ ceuk salasaurang baturna. Dina hiji poe indungna meunang ondangan ti tatanggana nu rek ngawinkeun anakna awewe. manehna mikir. ³kacida senangna dipuji-puji ku babaturan. Marini kageteun pisan. Kabeh jelema nu aya dina eta pesta mangneangankeun cucuk geulung nu leungit tea. nu manggihkeun baris dipersen. Kabeh nu aya di dinya ngarasa heran. Pohara manehna hanjakaleunana. Tuluy manehna nyalukan batur-baturna. Ku manehna dicaritakeun asal usulna eta cucuk geulung bentang teh. Nyi Marini kageteun pisan. Pagawean di dapur jeung di imah kabeh ditangkes ku manehna. Di jero hatena manehna jangji. yen moal boga pikiran jeung ngomong sombong. Manehnas katenjona geulis pisan sarta cahyaan. manehna kakara ingeteun yen manehna boga pikiran sombong. Pengeusi eta lembur.

³Sakadang Kuya. ³ah. ³Keur naon make mere ka maneh. Biwirna dipulas ku pucuk daun jati supaya beureum.´ tembal Sakadang Monyet. kalahkah maledogan ku cangkangna. atuh bati cumeplak we neureuyan ciduh. Ngahaeut ka tengah poe. Sakadang Kuya kacida sugemanana. gancang lumpat rek nyokot buah loa paparin Dewata tea. di tengah jalan raus raus bae didahar. nepi ka beak. lantaran geus bisa males kanyeri hatena bareto. Omongna ³Sakadang Monyet. Lantaran tabeatna hawek jeung sarakah manehna embung nyesakeun. tuluy naek. mana bagian uing? Kapan geus jangji paparon´ ceuk Sakadang Kuya ngagorowok. Ditanya ku Sakadang Monyet. cing tulungan pangalakeun.´ Sakadang Monyet pihara atoheunna. ngala cabe nu geus arasak. ³Di mana?´ Tuluy maranehna arindit babarengan ka tempat tangkal cau tea. sing karunya ka uing ku hayang ngasaan buah loa paparin Dewata!´ omongna deui lengas lengis. uing teh keur ngeunah ngadahar buah loa paparin ti Dewata. ³Sakadang Monyet. uing lapar pisan. ngunek-ngunek hayang males. jejeritan awahing ku lada jeung panas. Sakadang Kuya mah teu dibere sapotong-potong acan. engke paparon´ ³Hade. Kulantaran kitu. uing manggih tangkal cau nu buahna geus asak.Sakadang Kuya Jeung Sakadang Monyet Dina hiji poe Sakadang Kuya keur neangan kadaharan. Ari beak«. sesakeun keur kami saparona. tuluy cupak capek. tuluy manehna bebeja ka Sakadang Monyet. Sakadang Monyet. padahal eta teh milik kami?´ ³Hampura bae atuh nu enggeus-enggeus mah!. cara nu geus barang dahar geunah. Manehna indit nepungan Sakadang Monyet. maneh teh keur ngahadar naon? Cik uing menta!´ Tembal Sakadang Kuya. jongjon bae metikan jeung ngadaharan. ulah ngaganggu. ketembongna bangun aramis pisan.tuh cokot deukeut tangkal caringin itu!´ tapi ulah dibeakeun kabeh. Tapi Sakadang Monyet teu malire.³ Sakadang Monyet lumah lameh menta ngarah dipikarunya. Ngala genep nu galede. metikan cau hiji-hiji bari ditungtut dihakanan. cuplak ceplak. Sakadang Kuya pohara nyerieunana. Kakara uing mah barang dahar ni¶mat kieu. warnana bareureum. tapi ti isuk mula tacan manggih nanaon. Kabeh dibawa lumpat. tapi hanjakal teu bisa naek. tapi kumaha da teu bisa naek. kapan bareto ge maneh teu mere cau ka kami. Dina hiji poe Sakadang Kuya indit ka kebon Juru tani. Adug lajer. .´ ³Cing ngasaan saeutik. manehna manggih tangkal cau nu buahna geus asak. menta tulung. ³Nya ari maksa-maksa teuing mah top bae.