Sireum jeung Gajah

Jaman baheula aya sireum keur ngarak rajana, ngaliwat kana alur jajalaneun gajah. Keur ramé ngarak, jol datang gajah. Sireum nu sakitu keur nakleukna téh, teu antaparah deui, leyé-leyé baé ditincakan, bongan cenah maké ngaliud di jajalaneun. Atuh lain ratus deui, tapi aya rébuna sireum anu paéh téh. Barang raja sireum ningal baladna réa nu paéh, kacida ambekna, tuluy susumbar, ³Éh Sakadang Gajah, sato nu telenges, nu teu boga ras-rasan ka papada mahluk, rasakeun pamales ti kami. Ulah adigung asa aing. Engké di Jumaah Kaliwon, urang perang tanding jeung kami!´ Walon gajah bari seuri, ³Rék ngajago Sakadang Sireum téh? Lamun enyaan, hég ku kami didagoan! Di mana hayang perang téh?´ ³Tuh di ditu, di handapeun tangkal waru nu itu, nu condong ka jalan!´ gancang, gajah nuluykeun deui lampahna. Ari raja sireum teu talangké deui, tuluy baé nabeuh tangara, ngumpulkeun kabéh baladna. Teu sabaraha lila, balad sireum téh geus nakleuk di tegalan. Ceuk Raja sireum, ³Éh balad kami kabéh! Di Jumaah Kaliwon kaula rék perang tnding jeung Sakadang Gajah, tuh handapeun tangkal waru nu itu! Ku sabab éta, kaula ménta ka aranjeun sakabéh ulah sisingeun, kudu pada digarawé. Saréréa kudu nyieun lombang sing gedé pikeun piruang. Nya palebah waru nu itu kudu nyieun piruang téh. Prak geura digarawé ti ayeuna. Tapi kadé jukutna mah ulah ruksak, kudu angger baé kawas ayeuna. Dikorowot ti jero baé, taneuhna engké sésakeun, tuh kira sakandel papan beunang Sakadang Manusa, ka luhurna mah.´ Balad sireum saur manuk, kabéh pada jangji rék pada suhud digarawé, sarta pada sanggup anggeus dina waktu tujuh poé. Saomong balad sireun teu nyalahan, dina waktu tujuh poé piruang téh geus bérés. Ti luhurna teu katara, teu jiga piruang meueus-meueus acan, kawantu buatan par ahli nerus bumi. Barang nepi kana waktuna, kana poé Jumaah Kaliwon téa, subuh kénéh Raja Sireum geus ngabedega sisi piruang beulah kulon, nyahareup ngétan. Saksi-saksi geus karumpul, nyaéta: Sakadang Peucang jeung Sakadang Monyét. Wanci haneut moyan, jol Sakadang Gajah ti beulah wétan maju ka kulon, nyampeurkeun Raja Sireum. Jauh kénéh ogé Raja Sireum geus celuk-celuk nangtang ka Sakadang Gajah, ³Gancang ka dieu Sakadang Gajah, ieu sihung kami geus seukeut meunang ngasah tujuh poé tujuh peuting, geus sadia bakal maéhan sampéan. Lamun enya sampéan sakti, gancang geura rontok kami!´ Barang gajah ngadéngé panangtang Raja Sireum kitu, jol suruwuk baé narajang. Tapi cilaka, teu kungsi nepi, da awakna kaburu tigebrus mantén kana piruang, sukuna tipitek. Sakadang Gajah adug-adugan méakeun tanaga hayang kaluar tina piruang, tapi weléh teu bisa. Tungtungna béak tanaga ngajoprak teu bisa walakaya. Ceuk raja Sireum ka balad-baladna, ³pék ayeuna geura hanca ku aranjeun éta sato telenges téh!´ Balad sireum nu réana mangyuta-yuta, bareng narajang, napuk kana sakujur awak Sakadang Gajah. Gajah ripuh dicocoan ku sireum. ³ampuuun«ampuuun!´ Sakadang Gajah tulungtulungan ménta ampun. Manéhna taluk tarima éléh, jeung jangji moal deui-deui ngaganggu ka bangsa sireum. Ti dinya riwayatna, aya paribasa ³Sireum ogé ditincak-tincak teuing mah sok ngalawan´. Atuh lamun aya nu suten, jempol anu jadi perlambang gajah, éléh ku cinggir anu jadi perlambang sireum

Dua putrana anu tarungkul teh nyarek. Terus cai laut anu dina guci dikucurkeun disapanjang wates dua nagara. Nu mawi dinamian Selat Sunda lantaran Raden Sundana sarakah hoyong wilayah anu raina. dua putrana langsung nyampeurkeun cedok weh nyareumbah ka Prabu Rakata kitu dei para parajuritna. Haritamah Pulo Jawa sareung Sumatra teh ngahiji. Atuh dua putrana beak bersih diseukseukan pampangnaman Raden Sundana nu wani ngarug-gug nagara raina. atuh Sang Prabuteh langsung ngadeg. Tah kitu sasakala Selat Sunda sareng Gunung Krakatau teh .Selat Sunda jeung Gunung Krakatau Kacatur jaman baheula di Pulo Jawa Beulah kulon. anjeunanana indit deui ka tempat pang tapaanana. tur di bagi dua belah wetan ku Raden Sundana. Teu lami eta bates anu tilas disiram ku cai laut teh ngajanggelek jadi selat. Hiji mangsa dina taun ka genep Sang Prabu teh ngadangu yen putrana parasea Raden Sundana ngarugrug karajaan raina Raden Topobrana. nu katelah Gunung Rakata atanapi Gunung Krakatau. Terus Sang Prabu teh indit ngabagawan anu tempatna dibates dua nagara nu dibagi dua tea. Anu cikal Raden Sundana anu bungsu Raden Topobrana. Kumargi Prabu Rakata parantos sepuh pisan. belah kulon Raden Topobrana. Tur guci anu disimpen dina wates teh ngajanggelek jadi gunung. Sang Prabu gaduh dua putra. ceg kana guci pusaka tea. teras guci anu tos teh kosong teh disimpen ditapal bates dua karajaan tea. anjeunna teu nyandak nanaon tibang guci pusaka nu dicandak. Nu kiwari disebut Selat Sunda. Dugi ramana ngadamel wates nganggo guci pusaka anu caina dikucurkeun terus jadi selat. Sang Prabu teh ceg ka guci anu gtos dieusi cai laut tea. terus indit ka medan laga kasampak dua putrana keur perang campuh atu bendu pisan anjeunanana. aya hiji karajaan anu rajana Prabu Rakata. Ningali ramana sumping reg weh perang liren. mangka karajaan teh di titipkeun ka putra-putrana.

dina hatena jangji. ³Ayeuna kuring embung make cucuk geulung bentang sosoranganan. Manehna kacida atoheunana. jadi pikiran Nyi Marini. Kabeh jelema nu aya dina eta pesta mangneangankeun cucuk geulung nu leungit tea. cucuk geulung maneh tek kapanggih´ ceuk salasaurang baturna. Malah kalan-kalan Nyi Marini sok ngabantuan indungna ngabatik. Di jero hatena manehna ngecewis. Heug geura pake isuk kana pesta kawinan batur maneh. Nyi Marini pohara karunyaeunana ka maranehanana. Ku lantaran kitu. Dina hiji poe indungna meunang ondangan ti tatanggana nu rek ngawinkeun anakna awewe. meunang ngabatik indungna. Tuluy eta reremukan teh haliber. ³kacida senangna dipuji-puji ku babaturan. Isukna. henteu boga cucuk geulung keur pakeeun isuk ka ondangan teh. Ningal kitu. cenah! . tapi nu leungit weleh teu kapanggih. lantaran bakal make baju alus jeung make samping weuteuh. Mun maneh ngomong sombong atawa boga pikiran sombong. Tuluy manehna nyalukan batur-baturna. Marini kageteun pisan. Nyi Marini ku indungna pohara diasihna. Sapeupeuting. ie bentang baris leungit teu puguh-puguh´ Nyi Marini kacida atoheunana. manehna kakara ingeteun yen manehna boga pikiran sombong. Nyi Marini leuwih diperhatikeun ku sarerea ti batan panganten. Manehnas katenjona geulis pisan sarta cahyaan. nepi ka pakean-pakeanana kalotor. Nyi Marini ku indungna meunang milu ka ondangan. tapi rek dibagikeun ambeh dipake ku sarerea babarengan´ Sanggeus ngomong kitu. ³karek oge mikir kitu. yen moal boga pikiran jeung ngomong sombong. turug-turug kadenge ku manehna aya sora tan katingalan ³Marini. nu manggihkeun baris dipersen. ³Ieu marini. ³mana teuing senangna mun aing boga bentang pikeun cucuk gelung´ karek oge mikir kitu. Ku manehna dicaritakeun asal usulna eta cucuk geulung bentang teh. Di jero hatena manehna jangji. manehna mikir. Nyi Marini kageteun pisan. Kabeh nu aya di dinya ngarasa heran.Asal Muasal Cika-Cika Jaman baheula ± baheula ge baheula deui ± aya hiji lembur anu gegek jiwana. Tapi maneh teu meunang ngomong sombong. cucuk geulung bentang teh ujug-ujug leungit´ ³Ih Marini geuning leungit cucuk geulung maneh teh´ ceuk salahsaurang baturna. ngan aing sorangan anu panggeulisna lantaran make cucuk geulung bentang. Manehna diuk hareupeun jandela. Tapi aya kasusahna. ieu bentang nu dipakayang ku maneh pikeun cucuk geulung tea. ujug-ujug aya nu ngempur cahyaan rag rag kana lahunanana. jadi nu ayeuna disebut Cika-cika. Pohara manehna hanjakaleunana. bari neuteup bentang-bentang nu tingkaretip di langit. lantaran rajin jeung suhud ngabantuan pagawean indungna. Pagawean di dapur jeung di imah kabeh ditangkes ku manehna. Demi pangupajiwana kana karajinan ngabatik. Satuluyna manehna nyarita kieu. lantaran teu meunang budak rajin jeung hade ka indung. Nyi Marini atoheunana. lantaran manehna teu bogaeun cucuk gelung. itung-itung mulang tarima. Babaturanana kabeh muji kageulisanana. Marini make cucuk geulung bentang tea. Kacaritakeun di eta lembur aya hiji randa boga anak awewe ngaran Marini. meh kabeh jelema carukup. Pengeusi eta lembur. tuluy eta cucuk geulung bentang teh dibantingkeun nepi ka remuk.

Sakadang Kuya kacida sugemanana. Kulantaran kitu. jejeritan awahing ku lada jeung panas. warnana bareureum. tapi ti isuk mula tacan manggih nanaon.´ Sakadang Monyet pihara atoheunna. Kakara uing mah barang dahar ni¶mat kieu. Ngala genep nu galede. Dina hiji poe Sakadang Kuya indit ka kebon Juru tani. ³Di mana?´ Tuluy maranehna arindit babarengan ka tempat tangkal cau tea. ketembongna bangun aramis pisan. lantaran geus bisa males kanyeri hatena bareto. sesakeun keur kami saparona. di tengah jalan raus raus bae didahar. ngala cabe nu geus arasak. ngunek-ngunek hayang males. nepi ka beak. gancang lumpat rek nyokot buah loa paparin Dewata tea. menta tulung. ulah ngaganggu.´ ³Cing ngasaan saeutik. tuluy naek. Kabeh dibawa lumpat. Biwirna dipulas ku pucuk daun jati supaya beureum. sing karunya ka uing ku hayang ngasaan buah loa paparin Dewata!´ omongna deui lengas lengis.Sakadang Kuya Jeung Sakadang Monyet Dina hiji poe Sakadang Kuya keur neangan kadaharan. tapi kumaha da teu bisa naek. Ngahaeut ka tengah poe. tapi hanjakal teu bisa naek. metikan cau hiji-hiji bari ditungtut dihakanan. tuluy cupak capek. padahal eta teh milik kami?´ ³Hampura bae atuh nu enggeus-enggeus mah!. ³Keur naon make mere ka maneh. Sakadang Kuya mah teu dibere sapotong-potong acan. jongjon bae metikan jeung ngadaharan. engke paparon´ ³Hade. ³Sakadang Monyet. Tapi Sakadang Monyet teu malire. manehna manggih tangkal cau nu buahna geus asak. atuh bati cumeplak we neureuyan ciduh. ³Nya ari maksa-maksa teuing mah top bae. maneh teh keur ngahadar naon? Cik uing menta!´ Tembal Sakadang Kuya. Manehna indit nepungan Sakadang Monyet. uing manggih tangkal cau nu buahna geus asak. mana bagian uing? Kapan geus jangji paparon´ ceuk Sakadang Kuya ngagorowok. . Sakadang Monyet. cuplak ceplak. ³Sakadang Kuya. cara nu geus barang dahar geunah.³ Sakadang Monyet lumah lameh menta ngarah dipikarunya. ³ah. kalahkah maledogan ku cangkangna.´ tembal Sakadang Monyet. Adug lajer.tuh cokot deukeut tangkal caringin itu!´ tapi ulah dibeakeun kabeh. uing teh keur ngeunah ngadahar buah loa paparin ti Dewata. Omongna ³Sakadang Monyet. Ari beak«. kapan bareto ge maneh teu mere cau ka kami. Ditanya ku Sakadang Monyet. Lantaran tabeatna hawek jeung sarakah manehna embung nyesakeun. tuluy manehna bebeja ka Sakadang Monyet. cing tulungan pangalakeun. uing lapar pisan. Sakadang Kuya pohara nyerieunana.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful