P. 1
dongeng sunda

dongeng sunda

|Views: 28|Likes:
Dipublikasikan oleh Bayu Raditya Pratama

More info:

Published by: Bayu Raditya Pratama on Jan 26, 2012
Hak Cipta:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOCX, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

01/26/2012

pdf

text

original

Sireum jeung Gajah

Jaman baheula aya sireum keur ngarak rajana, ngaliwat kana alur jajalaneun gajah. Keur ramé ngarak, jol datang gajah. Sireum nu sakitu keur nakleukna téh, teu antaparah deui, leyé-leyé baé ditincakan, bongan cenah maké ngaliud di jajalaneun. Atuh lain ratus deui, tapi aya rébuna sireum anu paéh téh. Barang raja sireum ningal baladna réa nu paéh, kacida ambekna, tuluy susumbar, ³Éh Sakadang Gajah, sato nu telenges, nu teu boga ras-rasan ka papada mahluk, rasakeun pamales ti kami. Ulah adigung asa aing. Engké di Jumaah Kaliwon, urang perang tanding jeung kami!´ Walon gajah bari seuri, ³Rék ngajago Sakadang Sireum téh? Lamun enyaan, hég ku kami didagoan! Di mana hayang perang téh?´ ³Tuh di ditu, di handapeun tangkal waru nu itu, nu condong ka jalan!´ gancang, gajah nuluykeun deui lampahna. Ari raja sireum teu talangké deui, tuluy baé nabeuh tangara, ngumpulkeun kabéh baladna. Teu sabaraha lila, balad sireum téh geus nakleuk di tegalan. Ceuk Raja sireum, ³Éh balad kami kabéh! Di Jumaah Kaliwon kaula rék perang tnding jeung Sakadang Gajah, tuh handapeun tangkal waru nu itu! Ku sabab éta, kaula ménta ka aranjeun sakabéh ulah sisingeun, kudu pada digarawé. Saréréa kudu nyieun lombang sing gedé pikeun piruang. Nya palebah waru nu itu kudu nyieun piruang téh. Prak geura digarawé ti ayeuna. Tapi kadé jukutna mah ulah ruksak, kudu angger baé kawas ayeuna. Dikorowot ti jero baé, taneuhna engké sésakeun, tuh kira sakandel papan beunang Sakadang Manusa, ka luhurna mah.´ Balad sireum saur manuk, kabéh pada jangji rék pada suhud digarawé, sarta pada sanggup anggeus dina waktu tujuh poé. Saomong balad sireun teu nyalahan, dina waktu tujuh poé piruang téh geus bérés. Ti luhurna teu katara, teu jiga piruang meueus-meueus acan, kawantu buatan par ahli nerus bumi. Barang nepi kana waktuna, kana poé Jumaah Kaliwon téa, subuh kénéh Raja Sireum geus ngabedega sisi piruang beulah kulon, nyahareup ngétan. Saksi-saksi geus karumpul, nyaéta: Sakadang Peucang jeung Sakadang Monyét. Wanci haneut moyan, jol Sakadang Gajah ti beulah wétan maju ka kulon, nyampeurkeun Raja Sireum. Jauh kénéh ogé Raja Sireum geus celuk-celuk nangtang ka Sakadang Gajah, ³Gancang ka dieu Sakadang Gajah, ieu sihung kami geus seukeut meunang ngasah tujuh poé tujuh peuting, geus sadia bakal maéhan sampéan. Lamun enya sampéan sakti, gancang geura rontok kami!´ Barang gajah ngadéngé panangtang Raja Sireum kitu, jol suruwuk baé narajang. Tapi cilaka, teu kungsi nepi, da awakna kaburu tigebrus mantén kana piruang, sukuna tipitek. Sakadang Gajah adug-adugan méakeun tanaga hayang kaluar tina piruang, tapi weléh teu bisa. Tungtungna béak tanaga ngajoprak teu bisa walakaya. Ceuk raja Sireum ka balad-baladna, ³pék ayeuna geura hanca ku aranjeun éta sato telenges téh!´ Balad sireum nu réana mangyuta-yuta, bareng narajang, napuk kana sakujur awak Sakadang Gajah. Gajah ripuh dicocoan ku sireum. ³ampuuun«ampuuun!´ Sakadang Gajah tulungtulungan ménta ampun. Manéhna taluk tarima éléh, jeung jangji moal deui-deui ngaganggu ka bangsa sireum. Ti dinya riwayatna, aya paribasa ³Sireum ogé ditincak-tincak teuing mah sok ngalawan´. Atuh lamun aya nu suten, jempol anu jadi perlambang gajah, éléh ku cinggir anu jadi perlambang sireum

Haritamah Pulo Jawa sareung Sumatra teh ngahiji. teras guci anu tos teh kosong teh disimpen ditapal bates dua karajaan tea. Terus Sang Prabu teh indit ngabagawan anu tempatna dibates dua nagara nu dibagi dua tea.Selat Sunda jeung Gunung Krakatau Kacatur jaman baheula di Pulo Jawa Beulah kulon. Kumargi Prabu Rakata parantos sepuh pisan. anjeunanana indit deui ka tempat pang tapaanana. nu katelah Gunung Rakata atanapi Gunung Krakatau. belah kulon Raden Topobrana. atuh Sang Prabuteh langsung ngadeg. dua putrana langsung nyampeurkeun cedok weh nyareumbah ka Prabu Rakata kitu dei para parajuritna. Hiji mangsa dina taun ka genep Sang Prabu teh ngadangu yen putrana parasea Raden Sundana ngarugrug karajaan raina Raden Topobrana. Sang Prabu gaduh dua putra. terus indit ka medan laga kasampak dua putrana keur perang campuh atu bendu pisan anjeunanana. Tah kitu sasakala Selat Sunda sareng Gunung Krakatau teh . anjeunna teu nyandak nanaon tibang guci pusaka nu dicandak. Terus cai laut anu dina guci dikucurkeun disapanjang wates dua nagara. Nu kiwari disebut Selat Sunda. Dugi ramana ngadamel wates nganggo guci pusaka anu caina dikucurkeun terus jadi selat. aya hiji karajaan anu rajana Prabu Rakata. Dua putrana anu tarungkul teh nyarek. tur di bagi dua belah wetan ku Raden Sundana. Teu lami eta bates anu tilas disiram ku cai laut teh ngajanggelek jadi selat. Anu cikal Raden Sundana anu bungsu Raden Topobrana. Tur guci anu disimpen dina wates teh ngajanggelek jadi gunung. Atuh dua putrana beak bersih diseukseukan pampangnaman Raden Sundana nu wani ngarug-gug nagara raina. mangka karajaan teh di titipkeun ka putra-putrana. Sang Prabu teh ceg ka guci anu gtos dieusi cai laut tea. ceg kana guci pusaka tea. Ningali ramana sumping reg weh perang liren. Nu mawi dinamian Selat Sunda lantaran Raden Sundana sarakah hoyong wilayah anu raina.

jadi nu ayeuna disebut Cika-cika. Dina hiji poe indungna meunang ondangan ti tatanggana nu rek ngawinkeun anakna awewe. tapi nu leungit weleh teu kapanggih. ujug-ujug aya nu ngempur cahyaan rag rag kana lahunanana. cucuk geulung maneh tek kapanggih´ ceuk salasaurang baturna. Malah kalan-kalan Nyi Marini sok ngabantuan indungna ngabatik. Demi pangupajiwana kana karajinan ngabatik. ³karek oge mikir kitu. lantaran manehna teu bogaeun cucuk gelung. Nyi Marini leuwih diperhatikeun ku sarerea ti batan panganten. ³mana teuing senangna mun aing boga bentang pikeun cucuk gelung´ karek oge mikir kitu. tapi rek dibagikeun ambeh dipake ku sarerea babarengan´ Sanggeus ngomong kitu. Babaturanana kabeh muji kageulisanana. jadi pikiran Nyi Marini. Manehna diuk hareupeun jandela. Ku manehna dicaritakeun asal usulna eta cucuk geulung bentang teh. ieu bentang nu dipakayang ku maneh pikeun cucuk geulung tea. cenah! . ngan aing sorangan anu panggeulisna lantaran make cucuk geulung bentang. ³Ieu marini. Nyi Marini ku indungna meunang milu ka ondangan. ³kacida senangna dipuji-puji ku babaturan. Nyi Marini pohara karunyaeunana ka maranehanana. Kabeh jelema nu aya dina eta pesta mangneangankeun cucuk geulung nu leungit tea. manehna mikir. Nyi Marini ku indungna pohara diasihna. bari neuteup bentang-bentang nu tingkaretip di langit. henteu boga cucuk geulung keur pakeeun isuk ka ondangan teh. Nyi Marini atoheunana. cucuk geulung bentang teh ujug-ujug leungit´ ³Ih Marini geuning leungit cucuk geulung maneh teh´ ceuk salahsaurang baturna. Tapi aya kasusahna. nu manggihkeun baris dipersen. Di jero hatena manehna jangji. nepi ka pakean-pakeanana kalotor. Sapeupeuting. itung-itung mulang tarima. Pengeusi eta lembur. Tapi maneh teu meunang ngomong sombong. Heug geura pake isuk kana pesta kawinan batur maneh. Di jero hatena manehna ngecewis. dina hatena jangji. Kabeh nu aya di dinya ngarasa heran. Ku lantaran kitu. Ningal kitu. Mun maneh ngomong sombong atawa boga pikiran sombong. ³Ayeuna kuring embung make cucuk geulung bentang sosoranganan. Kacaritakeun di eta lembur aya hiji randa boga anak awewe ngaran Marini.Asal Muasal Cika-Cika Jaman baheula ± baheula ge baheula deui ± aya hiji lembur anu gegek jiwana. tuluy eta cucuk geulung bentang teh dibantingkeun nepi ka remuk. Marini make cucuk geulung bentang tea. Tuluy manehna nyalukan batur-baturna. lantaran rajin jeung suhud ngabantuan pagawean indungna. Manehna kacida atoheunana. lantaran bakal make baju alus jeung make samping weuteuh. Pagawean di dapur jeung di imah kabeh ditangkes ku manehna. Pohara manehna hanjakaleunana. meh kabeh jelema carukup. lantaran teu meunang budak rajin jeung hade ka indung. Tuluy eta reremukan teh haliber. Nyi Marini kageteun pisan. turug-turug kadenge ku manehna aya sora tan katingalan ³Marini. Isukna. Manehnas katenjona geulis pisan sarta cahyaan. manehna kakara ingeteun yen manehna boga pikiran sombong. meunang ngabatik indungna. Marini kageteun pisan. ie bentang baris leungit teu puguh-puguh´ Nyi Marini kacida atoheunana. Satuluyna manehna nyarita kieu. yen moal boga pikiran jeung ngomong sombong.

cara nu geus barang dahar geunah. Sakadang Kuya mah teu dibere sapotong-potong acan. uing manggih tangkal cau nu buahna geus asak. Adug lajer. .tuh cokot deukeut tangkal caringin itu!´ tapi ulah dibeakeun kabeh. Kabeh dibawa lumpat. Ngala genep nu galede. ³ah. cuplak ceplak. tuluy cupak capek.Sakadang Kuya Jeung Sakadang Monyet Dina hiji poe Sakadang Kuya keur neangan kadaharan.´ ³Cing ngasaan saeutik. Sakadang Kuya pohara nyerieunana. gancang lumpat rek nyokot buah loa paparin Dewata tea. tapi ti isuk mula tacan manggih nanaon. ngunek-ngunek hayang males. Manehna indit nepungan Sakadang Monyet. tuluy manehna bebeja ka Sakadang Monyet. di tengah jalan raus raus bae didahar. Kakara uing mah barang dahar ni¶mat kieu. ³Sakadang Kuya. Omongna ³Sakadang Monyet. nepi ka beak. atuh bati cumeplak we neureuyan ciduh. uing lapar pisan. uing teh keur ngeunah ngadahar buah loa paparin ti Dewata. sesakeun keur kami saparona. Dina hiji poe Sakadang Kuya indit ka kebon Juru tani. mana bagian uing? Kapan geus jangji paparon´ ceuk Sakadang Kuya ngagorowok. padahal eta teh milik kami?´ ³Hampura bae atuh nu enggeus-enggeus mah!. menta tulung. jejeritan awahing ku lada jeung panas. warnana bareureum. ulah ngaganggu. Ditanya ku Sakadang Monyet. manehna manggih tangkal cau nu buahna geus asak.³ Sakadang Monyet lumah lameh menta ngarah dipikarunya. metikan cau hiji-hiji bari ditungtut dihakanan. cing tulungan pangalakeun. maneh teh keur ngahadar naon? Cik uing menta!´ Tembal Sakadang Kuya. jongjon bae metikan jeung ngadaharan. tapi kumaha da teu bisa naek. tapi hanjakal teu bisa naek. Ari beak«. ³Di mana?´ Tuluy maranehna arindit babarengan ka tempat tangkal cau tea. Kulantaran kitu. Ngahaeut ka tengah poe. sing karunya ka uing ku hayang ngasaan buah loa paparin Dewata!´ omongna deui lengas lengis. ³Sakadang Monyet. Sakadang Monyet. engke paparon´ ³Hade. ³Nya ari maksa-maksa teuing mah top bae. lantaran geus bisa males kanyeri hatena bareto. kalahkah maledogan ku cangkangna. ketembongna bangun aramis pisan.´ Sakadang Monyet pihara atoheunna.´ tembal Sakadang Monyet. Tapi Sakadang Monyet teu malire. tuluy naek. kapan bareto ge maneh teu mere cau ka kami. Sakadang Kuya kacida sugemanana. ³Keur naon make mere ka maneh. Lantaran tabeatna hawek jeung sarakah manehna embung nyesakeun. ngala cabe nu geus arasak. Biwirna dipulas ku pucuk daun jati supaya beureum.

You're Reading a Free Preview

Mengunduh
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->