Sejarah Aksara Jawa

Dening : Agus Nurrokhmat (X.4/01)

SMA N 1 KEBUMEN .

lan maknane Ha-Na-Ca-Ra-Ka kasebut ana konsepsi cacah loro kanggo nlusur kelairane aksara Jawa lan penyusunan abjad ha-na-ca-ra-ka. Dr. wong Jawa durung duwe aksara. Miturut studi paleografi sing ditindakake Casparis. Poerbatjaraka. Peradaban sing wis nggunakake basa tinulis kanyatan luwih maju tinimbang sing ora/durung duwe aksara. sajroning sejarah peradaban etnik Jawa. Slamet Riyadi) babarane Yayasan Pustaka Nusantara Yogyakarta diandharake manawa ngrembug sejarahe aksara Jawa anyar kang uga diarani sastra sarimbagan utawa carakan iku ora bisa dipisahake karo rembug bab kelairan lan pandhapuke aksara kasebut. Miturut Bp Slamet Riyadi ing bukune kang isi kelairan. yaiku: 1. nanging luwih saka iku aksara uga dadi ukuran kemajuane budaya sing ndarbeni aksara kasebut. digunakake ing abad VII lan tengahan abad VIII. penyusunan. Basa pasrawungane mung nggunakake basa lesan. Miturut Casparis. Periode kapisan (aksara Pallawa) dening Bp. yaiku konsepsi secara ilmiah lan konsep secara tradisional.Sejarahe Aksara Jawa Ing buku HA NA CA RA KA (Bp. nuduhake tandha wektu sadurunge taun 700 Masehi. Aksara Pallawa tataran wiwitan. fungsi. Kanthi mangkono kabeh ana nem periode. Aksara Pallawa tataran pungkasan. ana limang periode aksara Jawa. Kanthi anane aksara kang digawa saka India kasebut saka sethithik basa tinulis wiwit digunakake. . Tinemu ing prasasti Canggal ing Kedu. Contone tinemu ing prasasti Tugu ing Bogor. Atmodjo diperang maneh dadi loro. Sadurunge iku etnis Jawa mung nggunakake basa lesan. sadurunge wong-wong India angejawa. 2. Magelang. Sawise ditemokake sawatara prasasti liyane. digunakake sadurunge taun 700 M. KONSEPSI SECARA ILMIAH Miturut Prof. Pancen aksara ora mung dadi piranti komunikasi sarana tulisan. baka sethithik ditindakake studi paleografi (ilmu kanggo nyinaoni aksara kuna). tulisan sing paling tuwa ditemokake awujud prasasti kanthi nggunakake aksara Pallawa.

4. Bp. saoraorane wiwit taun 1500 M. Choesni nyanggarunggekake (meragukan) apa bener tekane caraka kanthi sandiyuda Sam Poo Kong sing diwerdeni tiga perkasa pembalas dendam samono akehe iku ‘kunjungan persahabatan’ kang tulus? Apa ora ana gandheng-cenenge karo pangrabasane wadya bala Tiongkok kang sumedya nguwasani Singasari sing digagalake dening Raden Wijaya . 15 Agustus 2005. digunakake ing taun 1250-1450 M. digunakake taun 9251250 M. Choesni nggathukake kelairane aksara Jawa anyar karo tekane muhibah utawa kunjungan persahabatan saka Tiongkok menyang tanah Jawa (Majapait) kang dipandhegani Laksamana/Jendral Cheng Ho (Jeng Ho) kanthi ngirid wadyabala pirang-pirang ewu cacahe sikep gegaman. Malang sasi Oktober taun 1996. Yogyakarta. Choesni ing majalah JAMBATAN edisi khusus babaran Lembaga Javanologi Surabaya kang didumake marang para peserta Kongres Basa Jawa II ing Batu. digunakake taun 750-925 M. Moch. Moch. Asvi Warman Adam (ahli peneliti LIPI Jakarta) nyebutake ekspedisi kapisan numpak prau cacah 300 kanthi penumpang 27.000. Aksara Jawa kuna kawitan. kanthi irah-irahan Cheng Ho dan Nebula China. sarta ing lontar (ron tal) Kunjarakarna. Dr. Aksara Jawa anyar. tinemu ing prasasti Singosari lan Malang. Tinemu ing Kitab Bonang lan buku-buku sabubare iku. 5. Aksara Majapait. Wektu kasebut punjere pamarentahan ing Jawa ana ing Demak. Mula ana sing duwe panemu manawa aksara Jawa anyar wiwit digunakake kanthi resmi nalika jaman Demak. Nanging beda versine. Lair lan ngrembakane aksara Jawa raket sesambungane karo lair lan ngrembakane basa Jawa. Aksara Jawa anyar lair sawise basa Jawa anyar digunakake kanthi resmi ing sajroning pamarentahan. 6. contone tinemu ing prasasti Polengan ing Kalasan.3. digunakake taun 1500 M nganti saiki. Ma Huan. Bab taun kelairane aksara Jawa iki padha karo andharane Bp. Bapak Moch. Panemu iki disengkuyung antara liya karo bukti awujud naskah kanthi tulisan aksara Jawa anyar yaiku Kitab Bonang. uga melu dadi penumpang. Aksara Jawa kuna tataran pungkasan. Ing rubrik Opini koran Jawa Pos Senen. tinemu ing prasasti Airlangga. penerjemah sing wis ngrasuk agama Islam.

Miturut Uhlenbeck. awit miturut Wiryamartana naskahnaskah saliyane Serat Manikmaya sing ana abjad hanacaraka-ne kehkehane ditulis ing wiwitane abad XIX. Durung kalebu sing ana makalah-makalah liyane. Serat Manikmaya ditedhak (disalin) punggawa Mangkunagaran. mangkono pepuntoning andharan sawise ngonceki kanthi njlimet surasane ha-na-ca-ra-ka (ana utusan). lan Serat Retna Jiwa. mula luwih dikenal kanthi jeneng carakan kaya ing Sundha lan Bali. Serat Sastra Harjendra. secara tradisional urutan abjad hana-ca-ra-ka digathuk-gathukake karo legenda Aji Saka. Miturut panalitine Prof. ing taun 1740 Jawa utawa taun 1813 Masehi. Kabeh serat (buku/tulisan) kasebut isi abjad ha-na-ca-ra-ka kagandhengake karo filsafat utawa ngelmu kasampurnan. Poerbatjaraka. Slamet Riyadi). Apa ana naskah liyane isi legenda Aji Saka sing luwih tuwa tinimbang Serat Manikmaya. awit manut wewaton abjad Devanagari dening ka-kha-ga-gha-nga. Serat Manikmaya dikarang dening Kartamursadah ing jaman Kartasura. abjad . wawasan. Ing ngarep wis diaturake. Ing buku-buku kasebut abjad ha-na-ca-ra-ka diarani sastra sarimbagan. Panambangan. Yen ta Serat Manikmaya mujudake naskah sing paling tuwa. ing perangan kang ngrembug bab makna filosofis hana-ca-ra-ka. Beda karo kang kasebut ing Serat Manikmaya. Upamane Serat Sastra Gendhing. durung kaweruhan. Dene abjad Jawa sing luwih tuwa diarani ka-ga-nga. lan ing taun 1981 dibabar dening Departemen Pendidikan dan Kebudayaan kanthi irah-irahan Manikmaya. Ing majalah Jambatan kasebut ing ngarep ana nem jinis makna filosofis. Serat Saloka Jiwa. bisa dipesthekake manawa anane abjad ha-na-ca-ra-ka wiwit jaman Kartasura. Dr. lan pa-dha-ja-ya-nya (padha jayane. Serat Centhini. Ing buku HA NA CA RA KA (Bp. Jalaran larikan kapisan abjad Jawa anyar iku unine ha-na-ca-ra-ka. kasembadan sedyane). da-ta-sa-wa-la (tanpa peperangan). Nanging data literer nuduhake menawa naskah utawa teks sing ngemot urutan utawa abjad ha-na-ca-ra-ka ora mesthi digathukake karo legenda kasebut. dibabar ora kurang saka 20 warna filsafat ha-na-ca-ra-ka miturut daya nalar. Serat Aji Saka. lan tujuane sing gawe makna filosofis dhewe-dhewe.lan Arya Wiraraja dhek taun 1293? Ma-ga-ba-tha-nga alias “mangga batangen”. lan Serat Momana sing padhadene nggathukake karo legenda Aji Saka.

minangka fungsi literer uga tau ngalami owah gingsir mligine ing bab wewaton panulise basa Jawa nganggo aksara Jawa. Dora lan Sembada kapatah ngreksa kanthi piweling wanti-wanti. aja pisan-pisan diwenehake wong saliyane Aji Saka dhewe sing teka ing pulo Majeti njupuk pusaka kasebut. lan Prayoga lerem ing pulo Majeti sawatara suwene. Kajaba saka iku. Nalika arep angejawa. kanthi sesidheman si Dora banjur menyang Medhangkamulan tanpa nggawa keris. Dora ngajak Sembada ninggalake pulo Majeti ngaturake pusaka marang Aji Saka. Sawise sawatara lawase. KONSEPSI SECARA TRADISIONAL Adhedhasar konsepsi secara tradisional laire aksara Jawa digathukake karo Legenda Aji Saka. Pananggalan kasebut mujudake gabungan antarane kalender taun Saka karo kalender taun Hijriah. Wusana Dora lan Sembada mati sampyuh ngeres-eresi. Dene Dora lan Sembada tetep ana pulo Majeti ngreksa pusaka. Duga. yaiku anane pananggalan Jawa. Marang Aji Saka si Dora kanthi atur dora wadul warna-warna.ha-na-ca-ra-ka digunakake sawise adoh lete karo wektu sedane Sultan Agung (1645 M) utawa antarane jaman Amangkurat I lan Amangkurat II. Bab iki adhedhasar data literer anane restrukturisasi (pemugaran) kabudayan Jawa ing jaman Sultan Agung. Sembada. aksara Jawa minangka perangane kabudayan Jawa. Dora . Aji Saka kang didherekake para abdine sing jenenge Dora. Dora lan Sembada krungu kabar manawa Aji Saka wis dadi ratu ing Medhangkamulan. salah siji sing tumekane saiki bisa kita rasakake. Aji Saka ninggal pusaka awujud keris. ing naskah-naskah sadurunge jaman Sultan Agung ora ana abdjad ha-na-ca-ra-ka. Sadurunge nerusake laku angejawa. Upamane. Cundhuk karo saya majune panalaran lan wawasane sing duwe kabudayan. Aji Saka banjur nerusake laku dikanthi Duga lan Prayoga. crita turun-temurun awujud tutur tinular (dari mulut ke mulut) bab padudon lan perang tandhinge Dora lan Sembada jalaran rebutan keris pusakane Aji Saka sing kudune tansah padha direksa bebarengan ing pulo Majeti. Ora bisa kita selaki aksara Jawa kanthi abjad ha-na-cara-ka sing umure wis atusan taun kasebut wis akeh lelabuhane. Sarehne Sembada puguh ora gelem diajak awit nuhoni dhawuhe Aji Saka. Bisa uga ing jaman Sultan Agung wis ana gagasan bab abjad kasebut.

mujudake guritan sing gampang diapalake lan dieling-eling (memoteknik). Sawise sawatara suwe Dora ora sowan maneh ngajak Sembada ngaturake keris pusaka. Minangka pangeling-eling. Dora banjur budhal. Midhanget ature Duga lan Prayoga. Lelorone padha padudon rebut bener. Duga lan Prayoga banjur gegancangan marak ratu gustine ngaturake pusaka lan pawarta bab patine Dora lan Sembada. Wasana Dora lan Sembada padha mati sampyuh ketaman keris sing dienggo rebutan. Jalaran panggah ora percaya marang kandhane si Dora. HA NA DA PA MA bathang Iku mau konsepsi secara tradisional bab kelairan lan TA DHA GA BA pancakara) JA YA NYA = Padha dene digdayane = Wasana padha dadi THA NGA CA SA RA KA = Ana caraka (utusan) = Padha suwala (padudon. Aji Saka sakala ngrumangsani kalepyane dene ora netepi janji mundhut pribadi pusaka sing direksa Dora lan Sembada. Bareng tekan pulo Majeti saiba kagete Duga lan Prayoga meruhi Dora lan Sembada padha mati ketaman pusaka sing isih tumancep ing dhadhane. Sembada puguh ora gelem diajak jalaran nuhoni dhawuhe bendarane. banjur pancakara perang tandhing rebutan keris. lan precaya manawa Aji Saka bakal netepi janjine mundhut pusakane tanpa utusan.kadhawuhan bali maneh menyang pulo Majeti. Sawise ngupakara layone Dora lan Sembada kanthi samesthine. perang tanding lan mati sampyuhe Dora lan Sembada. Abjad sing kaya guritan lan digathukake karo legenda Aji Saka mau saya narik kawigaten bareng dikantheni gambar padudon. Aji Saka banjur utusan Duga lan Prayoga nusul menyang pulo Majeti. WA LA penyusunane aksara Jawa anyar. Aji Saka banjur ngripta aksara Jawa legena cacah wong puluh wiwit saka HA nganti NGA. . Pancen abjad aksara Jawa sing 20 cacahe lan disusun dadi patang larik iku. mligine tumrap sing lagi wiwit sinau maca lan nulis aksara Jawa. Gelem ora gelem Sembada kudu diajak menyang Medhangkamulan kanthi nggawa keris pusaka.

html .blogspot.com/2008/05/sejarahaksara-jawa.Kapethik saka : http://ninkwidya.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful