Sejarah Aksara Jawa

Dening : Agus Nurrokhmat (X.4/01)

SMA N 1 KEBUMEN .

Basa pasrawungane mung nggunakake basa lesan. nuduhake tandha wektu sadurunge taun 700 Masehi. Tinemu ing prasasti Canggal ing Kedu. Kanthi anane aksara kang digawa saka India kasebut saka sethithik basa tinulis wiwit digunakake. 2. yaiku: 1. ana limang periode aksara Jawa. Atmodjo diperang maneh dadi loro. Periode kapisan (aksara Pallawa) dening Bp. Sadurunge iku etnis Jawa mung nggunakake basa lesan. sajroning sejarah peradaban etnik Jawa. Kanthi mangkono kabeh ana nem periode. KONSEPSI SECARA ILMIAH Miturut Prof. Pancen aksara ora mung dadi piranti komunikasi sarana tulisan. Contone tinemu ing prasasti Tugu ing Bogor. Miturut Casparis. digunakake sadurunge taun 700 M. yaiku konsepsi secara ilmiah lan konsep secara tradisional. Magelang. fungsi. lan maknane Ha-Na-Ca-Ra-Ka kasebut ana konsepsi cacah loro kanggo nlusur kelairane aksara Jawa lan penyusunan abjad ha-na-ca-ra-ka. Slamet Riyadi) babarane Yayasan Pustaka Nusantara Yogyakarta diandharake manawa ngrembug sejarahe aksara Jawa anyar kang uga diarani sastra sarimbagan utawa carakan iku ora bisa dipisahake karo rembug bab kelairan lan pandhapuke aksara kasebut. baka sethithik ditindakake studi paleografi (ilmu kanggo nyinaoni aksara kuna). nanging luwih saka iku aksara uga dadi ukuran kemajuane budaya sing ndarbeni aksara kasebut. Miturut studi paleografi sing ditindakake Casparis. Miturut Bp Slamet Riyadi ing bukune kang isi kelairan. Sawise ditemokake sawatara prasasti liyane. tulisan sing paling tuwa ditemokake awujud prasasti kanthi nggunakake aksara Pallawa. Dr.Sejarahe Aksara Jawa Ing buku HA NA CA RA KA (Bp. . Poerbatjaraka. Aksara Pallawa tataran pungkasan. Peradaban sing wis nggunakake basa tinulis kanyatan luwih maju tinimbang sing ora/durung duwe aksara. sadurunge wong-wong India angejawa. digunakake ing abad VII lan tengahan abad VIII. penyusunan. Aksara Pallawa tataran wiwitan. wong Jawa durung duwe aksara.

000. Moch. Yogyakarta. uga melu dadi penumpang. Aksara Jawa anyar. Nanging beda versine. penerjemah sing wis ngrasuk agama Islam. Lair lan ngrembakane aksara Jawa raket sesambungane karo lair lan ngrembakane basa Jawa. Wektu kasebut punjere pamarentahan ing Jawa ana ing Demak. Bp. digunakake taun 750-925 M. tinemu ing prasasti Airlangga. digunakake taun 1500 M nganti saiki. 6. kanthi irah-irahan Cheng Ho dan Nebula China. Asvi Warman Adam (ahli peneliti LIPI Jakarta) nyebutake ekspedisi kapisan numpak prau cacah 300 kanthi penumpang 27. sarta ing lontar (ron tal) Kunjarakarna. Choesni nggathukake kelairane aksara Jawa anyar karo tekane muhibah utawa kunjungan persahabatan saka Tiongkok menyang tanah Jawa (Majapait) kang dipandhegani Laksamana/Jendral Cheng Ho (Jeng Ho) kanthi ngirid wadyabala pirang-pirang ewu cacahe sikep gegaman. Tinemu ing Kitab Bonang lan buku-buku sabubare iku. Bab taun kelairane aksara Jawa iki padha karo andharane Bp. Aksara Jawa kuna kawitan. tinemu ing prasasti Singosari lan Malang. Aksara Majapait. Bapak Moch. Choesni nyanggarunggekake (meragukan) apa bener tekane caraka kanthi sandiyuda Sam Poo Kong sing diwerdeni tiga perkasa pembalas dendam samono akehe iku ‘kunjungan persahabatan’ kang tulus? Apa ora ana gandheng-cenenge karo pangrabasane wadya bala Tiongkok kang sumedya nguwasani Singasari sing digagalake dening Raden Wijaya . Ing rubrik Opini koran Jawa Pos Senen. Aksara Jawa anyar lair sawise basa Jawa anyar digunakake kanthi resmi ing sajroning pamarentahan. Ma Huan. Malang sasi Oktober taun 1996. digunakake taun 9251250 M. 5. Panemu iki disengkuyung antara liya karo bukti awujud naskah kanthi tulisan aksara Jawa anyar yaiku Kitab Bonang. 15 Agustus 2005. contone tinemu ing prasasti Polengan ing Kalasan. Moch. Choesni ing majalah JAMBATAN edisi khusus babaran Lembaga Javanologi Surabaya kang didumake marang para peserta Kongres Basa Jawa II ing Batu. digunakake ing taun 1250-1450 M. Mula ana sing duwe panemu manawa aksara Jawa anyar wiwit digunakake kanthi resmi nalika jaman Demak. 4.3. saoraorane wiwit taun 1500 M. Aksara Jawa kuna tataran pungkasan. Dr.

durung kaweruhan. ing perangan kang ngrembug bab makna filosofis hana-ca-ra-ka. Kabeh serat (buku/tulisan) kasebut isi abjad ha-na-ca-ra-ka kagandhengake karo filsafat utawa ngelmu kasampurnan. Serat Aji Saka. kasembadan sedyane). Upamane Serat Sastra Gendhing. Beda karo kang kasebut ing Serat Manikmaya. Jalaran larikan kapisan abjad Jawa anyar iku unine ha-na-ca-ra-ka. Serat Centhini. da-ta-sa-wa-la (tanpa peperangan). wawasan. Durung kalebu sing ana makalah-makalah liyane. Serat Sastra Harjendra. Dene abjad Jawa sing luwih tuwa diarani ka-ga-nga. Panambangan. lan ing taun 1981 dibabar dening Departemen Pendidikan dan Kebudayaan kanthi irah-irahan Manikmaya. Slamet Riyadi). lan Serat Retna Jiwa. Poerbatjaraka. bisa dipesthekake manawa anane abjad ha-na-ca-ra-ka wiwit jaman Kartasura. lan tujuane sing gawe makna filosofis dhewe-dhewe. Ing ngarep wis diaturake. abjad . Miturut panalitine Prof. ing taun 1740 Jawa utawa taun 1813 Masehi. Serat Saloka Jiwa. Serat Manikmaya ditedhak (disalin) punggawa Mangkunagaran. lan Serat Momana sing padhadene nggathukake karo legenda Aji Saka. Yen ta Serat Manikmaya mujudake naskah sing paling tuwa. Nanging data literer nuduhake menawa naskah utawa teks sing ngemot urutan utawa abjad ha-na-ca-ra-ka ora mesthi digathukake karo legenda kasebut.lan Arya Wiraraja dhek taun 1293? Ma-ga-ba-tha-nga alias “mangga batangen”. mangkono pepuntoning andharan sawise ngonceki kanthi njlimet surasane ha-na-ca-ra-ka (ana utusan). Dr. Miturut Uhlenbeck. mula luwih dikenal kanthi jeneng carakan kaya ing Sundha lan Bali. lan pa-dha-ja-ya-nya (padha jayane. Ing majalah Jambatan kasebut ing ngarep ana nem jinis makna filosofis. awit miturut Wiryamartana naskahnaskah saliyane Serat Manikmaya sing ana abjad hanacaraka-ne kehkehane ditulis ing wiwitane abad XIX. Apa ana naskah liyane isi legenda Aji Saka sing luwih tuwa tinimbang Serat Manikmaya. Ing buku HA NA CA RA KA (Bp. Ing buku-buku kasebut abjad ha-na-ca-ra-ka diarani sastra sarimbagan. secara tradisional urutan abjad hana-ca-ra-ka digathuk-gathukake karo legenda Aji Saka. awit manut wewaton abjad Devanagari dening ka-kha-ga-gha-nga. Serat Manikmaya dikarang dening Kartamursadah ing jaman Kartasura. dibabar ora kurang saka 20 warna filsafat ha-na-ca-ra-ka miturut daya nalar.

ha-na-ca-ra-ka digunakake sawise adoh lete karo wektu sedane Sultan Agung (1645 M) utawa antarane jaman Amangkurat I lan Amangkurat II. Sawise sawatara lawase. Duga. Wusana Dora lan Sembada mati sampyuh ngeres-eresi. Dora lan Sembada kapatah ngreksa kanthi piweling wanti-wanti. Upamane. Dora . Aji Saka banjur nerusake laku dikanthi Duga lan Prayoga. aja pisan-pisan diwenehake wong saliyane Aji Saka dhewe sing teka ing pulo Majeti njupuk pusaka kasebut. Bab iki adhedhasar data literer anane restrukturisasi (pemugaran) kabudayan Jawa ing jaman Sultan Agung. Pananggalan kasebut mujudake gabungan antarane kalender taun Saka karo kalender taun Hijriah. KONSEPSI SECARA TRADISIONAL Adhedhasar konsepsi secara tradisional laire aksara Jawa digathukake karo Legenda Aji Saka. Kajaba saka iku. lan Prayoga lerem ing pulo Majeti sawatara suwene. salah siji sing tumekane saiki bisa kita rasakake. Nalika arep angejawa. Marang Aji Saka si Dora kanthi atur dora wadul warna-warna. yaiku anane pananggalan Jawa. Sadurunge nerusake laku angejawa. Sarehne Sembada puguh ora gelem diajak awit nuhoni dhawuhe Aji Saka. ing naskah-naskah sadurunge jaman Sultan Agung ora ana abdjad ha-na-ca-ra-ka. minangka fungsi literer uga tau ngalami owah gingsir mligine ing bab wewaton panulise basa Jawa nganggo aksara Jawa. Dene Dora lan Sembada tetep ana pulo Majeti ngreksa pusaka. Aji Saka kang didherekake para abdine sing jenenge Dora. Dora lan Sembada krungu kabar manawa Aji Saka wis dadi ratu ing Medhangkamulan. kanthi sesidheman si Dora banjur menyang Medhangkamulan tanpa nggawa keris. Bisa uga ing jaman Sultan Agung wis ana gagasan bab abjad kasebut. aksara Jawa minangka perangane kabudayan Jawa. Aji Saka ninggal pusaka awujud keris. Ora bisa kita selaki aksara Jawa kanthi abjad ha-na-cara-ka sing umure wis atusan taun kasebut wis akeh lelabuhane. Sembada. crita turun-temurun awujud tutur tinular (dari mulut ke mulut) bab padudon lan perang tandhinge Dora lan Sembada jalaran rebutan keris pusakane Aji Saka sing kudune tansah padha direksa bebarengan ing pulo Majeti. Dora ngajak Sembada ninggalake pulo Majeti ngaturake pusaka marang Aji Saka. Cundhuk karo saya majune panalaran lan wawasane sing duwe kabudayan.

lan precaya manawa Aji Saka bakal netepi janjine mundhut pusakane tanpa utusan. Sawise ngupakara layone Dora lan Sembada kanthi samesthine. Sembada puguh ora gelem diajak jalaran nuhoni dhawuhe bendarane. Pancen abjad aksara Jawa sing 20 cacahe lan disusun dadi patang larik iku. mligine tumrap sing lagi wiwit sinau maca lan nulis aksara Jawa. Duga lan Prayoga banjur gegancangan marak ratu gustine ngaturake pusaka lan pawarta bab patine Dora lan Sembada. Minangka pangeling-eling. Wasana Dora lan Sembada padha mati sampyuh ketaman keris sing dienggo rebutan. .kadhawuhan bali maneh menyang pulo Majeti. Dora banjur budhal. Abjad sing kaya guritan lan digathukake karo legenda Aji Saka mau saya narik kawigaten bareng dikantheni gambar padudon. Aji Saka banjur ngripta aksara Jawa legena cacah wong puluh wiwit saka HA nganti NGA. Bareng tekan pulo Majeti saiba kagete Duga lan Prayoga meruhi Dora lan Sembada padha mati ketaman pusaka sing isih tumancep ing dhadhane. perang tanding lan mati sampyuhe Dora lan Sembada. Gelem ora gelem Sembada kudu diajak menyang Medhangkamulan kanthi nggawa keris pusaka. Sawise sawatara suwe Dora ora sowan maneh ngajak Sembada ngaturake keris pusaka. mujudake guritan sing gampang diapalake lan dieling-eling (memoteknik). banjur pancakara perang tandhing rebutan keris. Midhanget ature Duga lan Prayoga. Jalaran panggah ora percaya marang kandhane si Dora. WA LA penyusunane aksara Jawa anyar. HA NA DA PA MA bathang Iku mau konsepsi secara tradisional bab kelairan lan TA DHA GA BA pancakara) JA YA NYA = Padha dene digdayane = Wasana padha dadi THA NGA CA SA RA KA = Ana caraka (utusan) = Padha suwala (padudon. Lelorone padha padudon rebut bener. Aji Saka sakala ngrumangsani kalepyane dene ora netepi janji mundhut pribadi pusaka sing direksa Dora lan Sembada. Aji Saka banjur utusan Duga lan Prayoga nusul menyang pulo Majeti.

Kapethik saka : http://ninkwidya.blogspot.com/2008/05/sejarahaksara-jawa.html .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful