Kelas IX B SMP Negeri 6 Kota Cirebon

Carpon Basa Sunda
Fidha Hari Ayuningtias

2012

Jl . Elang Raya no.1 Perumnas Kota Cirebon 45141

Asana mah. ³Keun baé da engké ogé aya nu ngurus!´ cék Pa Érté sajeroning leumpang. Datangna teuing ti lebah mana. Hansip Oding. da ujug-ujug ngajanteng hareupeun. da kuring mah teu boga nanaon?´ ³Keun baé. Indit téh éstuning taya kereteg ti méméhna. Geus teu kadéngé deui gebyurna lambak. Ulis Odang. Ayeuna. Bah Wirya. misah di beulah wétan. amanat ema téh kamomorékeun. pabuburit. kapal geus miang ninggalkeun palabuan. Geus teu kaciri deui runggunukna pilemburan jeung ngamparna pasawahan. Kuring nepi ka poho. henteu mandi-mandi acan. sing loba ngumpulkeun bekel. basa kuring rék nyawang meletékna panonpoé nu baris maturan hirup kabeurangnakeun. kudu mawa bekel!´ ³Kumaha atuh. Malah saméméh ema ninggalkeun. Ninggalkeun salaksa katineung di ditu. Geus taruluy batur mah!´ Mani asa rurusuhan indit téh. nyusul bapa ka kalanggengan. henteu maraban domba. ukur hiji anu diamanatkeun téh. Pa Érté mani ngabebereg. Bekel ieuh. Isuk-isuk. bisi katinggaleun ku kapal!´ ³Saha baé nu milu téh?´ ³Loba.Bulan beuki pias di awang-awang. ³Hayu? Ka mana?´ kuring kerung. Bieu. Pa Lebé. Teu boga niat ti anggalna. Matak harita bapa omat-omatan. beberengkes. kuring nénjo marakbakna kembang samoja di pipireun imah. Da éta. kitu wéh. henteu ngonci heula imah. Katémbongna mani geus saged. Ukur dibaturan ku tilu béntang anu tingkariceup. Tangkal samoja gigireun kuburan bapa. ³Har. di bali geusan ngajadi. Pa Kuwu. Malah henteu kungsi ngimpi-ngimpi acan. Buru-buru. lantaran kuring kaburu indit. ka alas peuntas. Urang téh rék nyaba ka ditu. apan geus dibéjaan ti tangéhna ogé. anu ku ema mah dipiara pisan. Nepi ka palabuan. Asa cikénéh. Urang téh rék nyaba ka jauhna. Pa Olot. Urang nyiar kasenangan di ditu!´ ³Asa kakara ngadéngé kuring mah?´ ³Aéh-aéh. bangun rék indit-inditan. ³Hayu atuh!´ pokna. apan kamari geus dibadamian. katémbong keur . Pa Érté ngaronghéap. henteu méré pisan témpo. Teuing saha nu bakal neruskeun miara éta tangkal samoja. Rombongan ti lembur kuring. pangmiarakeun tangkal samoja. Sing bisa ngajeuhjeuhkeun pakeun sarta ulah natambuh waktu. enya baé geus ngagimbung loba jelema. atawa nitipkeun pakaya jeung tangkal samoja ka nu aya di lembur. tur asa detik bieu pisan.

Paceklik nu panjang. nu keur ngalamun kawas kuring. aya nu ngahariring lagu Pileuleuyan. Pagebug. lantaran kaayaan lembur geus henteu pikabetaheun deui. Bisa jadi. geus teu karasa. sajeroning nangtung dina dék kapal. Ngan can aya waktu nu rinéh. Nu ngajanteng di dék kapal téh. asa can kungsi manggih tandinganana. Moal boa. Euleuh. Nepi ka ayeuna. Bangun nu keur nyawang pikahareupeun. asa aya nu ngajedud dina jajantung. da tadi mah anu ngajanteng lebah dinya téh Pa Olot. Panonna neuteup ka tengah jaladri. angger baé lebeng. ³Geus kumpul saréréa?´ cék Pa Lebé. moal bina jeung maranéhna. Gancangna teuing sakumaha. keur saheulaanan mah. ³Pa. boh Pa Lebé. Kapal anu nya badag nya jangkung. atawa ka saha baé. leungeun maranéhna nangkeup harigu. Enya ari nineungna mah. Asa manggih kasempetan pikeun nepikeun kapanasaran. da Pa Érté can kungsi ngécéskeun ± geus ngajugrug di basisir. geuning aya nu maca tahlil sagala rupa. Kurang dahareun. Dipingpin ku Pa Lebé. ³Hayu atuh urang indit ayeuna!´ Kabéh asup kana kapal. Ngajajar heuleut saméter. éta pananya bisa ditepikeun ka Pa Érté. Dumasar kana sawatara kajadian harénghéng di lembur. Tapi naon anu karasa ku kuring. maranéhna bangun sedih naker.ngabaredega. boh nu séjénna. keur anteng narangtung bari nyawang cai laut nu ririakan kasorot bulan nu beuki pias. Katémbongna. ³Parantos sigana mah. Taneuh nu angar. rék kamana urang téh?´ ³Engké ogé apal sorangan!´ walonna bari henteu ngarérét-rérét acan. Kapal anu rék mawa kuring ± teuing ka mana. Tapi anéh. Loba kasakit. kuring bingung kénéh. saniskara katineung baris diteundeun. Poékeun. Ngadéngé jawaban kitu mah. kawas nu mentingkeun . Basa hatong kapal disada. Sorot panon ka jauhna. Ngan anu matak héran téh. teu ngiceup-ngiceup. Nya kapaksa baé. ari barudakna mah henteu sina milu. dijawab ku sorangan. Kawas nu dikomando. pangna Pa Lebé saparakanca ngajak miang téh. Teuing iraha jolna. Matak rungsing jeung henteu tingtrim. Miang ti lembur pikeun nyingkahan rereged. Kalah ka diantep ngajanteng di sisi basisir. biheung kasampeur deui. Malah kadéngé lapat-lapat. Pa Érté ngajanteng pisan gigireun kuring.´ Pa Kuwu nu ngawalon téh. Sabab kabéh ogé. Pa Érte gancang ditoél. Nya di basisir ieu pisan. jumlahna teuing sabaraha urang. Loba nu carinakdak. ieu kapal keur nyuruwuk meulah jaladri. Rék ka mana ieu téh? Saenyana. napel kénéh dina angen-angen.

dina panonna aya nu ngembeng. Kuring ngaléngkah deui. jieun heula tihangna anu weweg!´ walon Pa Lebé. Salila mingpin . biheung geus réngsé. Nyarakclakan. di lembur. henteu kaganti golodog-golodogna acan. Malah leuwih ngembeng ti panon Pa Érté. hareupeun Pa Lebé. Dina panon Pa Érté katara aya nu ngembeng. Sarua. Si Unéd anu kakocapkeun sakola ka kota. Kuring leumpang lalaunan. Naha Pa Olot téh inget ka budakna anu minculak ti batur? Enya. Boa manéhna keur ingeteun ka pamajikanana. ³Hésé geuning hayang ngawangun imah téh. Tur kuring henteu kungsi nyaksian Pa Kuwu meunang bangbaluh. Nyaritana bangun hanjelu naker. Si Unéd anu sok mabok. Bagean Pa Olot ayeuna mah anu diteuteup téh. hirup Pa Érté ti baheula ogé henteu manggih kamarasan. Enya. Si Unéd anu kungsi ngagadabah Nyi Imas. Kuring ngaléngkah deui. Inget ka imah anu henteu kungsi kaoméan. dina panonna aya nu ngembeng. mindeng nyieun masalah anu matak wirang Pa Olot. weweg-weweg atuh. Cék béja. Si Unéd anu ± cék Pa Olot ± jauh tina agama. ³Cék kuring mah. Kawas bijil tina haté nu pangjerona. Naon anu dipaké sedih ku Pa Kuwu? Asana téh taya cawadeunana. nu geus déngdék ka kénca alatan dihakan umur. ³Aing téh henteu bisa mingpin kulawarga. pangna panon Pa Érté nepi ka ngembeng ogé alatan inget ka dinya. pédah hirup Pa Érté taya menyatna. Pasualan anu nepi ka maranéhna miang ogé. Pa Kuwu ayeuna mah anu diteuteup téh. Ngan sapopoéna teu weléh ngungun alum. ti barang rumah tangga Pa Érté hayang ngoméan éta imah téh. Kalah ka pamajikanana ririwit. Murag kana dék kapal. Henteu bisa ngalelempang paripolah anak!´ kadéngé Pa Olot gegerendengan. Naha ari anak pamajikan henteu dibawa. papada boga bangbaluh hirup. sarua pisan. Atawa inget ka anak anu keur meujeuhna kembang buruan. Sarua. Pa Olot téh geus masagi dina dunya barana mah. Keun bae panggung ogé. Méh kabéh anu ayeuna keur nangtung dina dék kapal. Pa Olot téh jadi jelema anu dipikolot. Henteu robah. Tapi tepi ka ayeuna ogé angger baé. Komo saprak Si Unéd mangkat rumaja mah. Kuring apal pisan. Mapay-mapay jajaran jelema-jelema anu keur narangtung nyawang jaladri. Ninggalkeun pasualan di ditu. sarua pisan. Jang!´ cék Pa Érté harita. diculjeunkeun kitu baé? Saha nu ngurusna? Kituna mah. Malah katémbong geus aya nu ngalémbéréh. Mindeng gering jeung kurang kasabaran. Enya. Komo apan.sorangan. Alesan anu ku kuring karasa jeung karampa. kawasna mah. Imahna nu nenggang di tungtung lembur. da basa ditinggalkeun téh keur meujeuhna bureuyeung. Kuring neuteup Pa Érté. picontoeun urang lembur. aya alesan maranéhna indit ninggalkeun lembur ogé. Kari-kari ayeuna dikotoran ku kalakuan anak.

Atawa melang ku tajug. Ukur hiji anu dipaké hanjelu téh. Kawas nu surti. lain hasil idek-liher di balé-désa. Sabab bulan anteng maturan peuting. Naon anu ku di dinya dipaké handeueul satutas ninggalkeun lembur?´ pokna. ladang dug hulu pet nyawa. Tapi meunang meres késang. Imahna lebakeun tajug. ³Pikiran baé ku sorangan!´ Lebeng. Bisa dirarasakeun. naon anu keur jadi kabingung. Kakocapkeun bulan hareup mah rék meuli mobil. ari kabeungharanana mah misah ti batur. neuteup Pa Kuwu nu paromanna angger. Inggis taya nu bisa neruskeun tapak-lacakna. ninggalkeun kasugemaan hirup? Naon anu keur diimpleng ku Pa Kuwu. Kapal terus ngabiur. Pa Kuwu. Nilik kahirupanana mah. cék manéhna sorangan. ngan éta-étana anu dipaké hariwang ku Pa Lebé mah. Bisa jadi. ngan asa betah kénéh. asa taya codéka nanaon. dina panonna aya nu ngembeng. kuring téh hayang nanya kitu. Bagéan Pa Lebé anu diteuteup téh. Lalaki anu sapopoéna teu weléh basajan. Enya. mapay beuheung. Sabenerna. Naha henteu lebar ninggalkeun pakaya. Henteu kaburu bisa ngawangkong. Tinggal kuring ngajanteng sorangan. hirupna angger nyorangan. Pa Lebé anu tara leupas ti kopéah jeung ± sakanyaho ± tara ninggalkeun istigpar. kuring apal pisan. kuring geus ngamomorékeun amanat Ema. Miangna ti lembur. Tapi sanggeus sakitu lilana didagoan. ³Di dinya moal apal.désa. Pa Kuwu méré jawaban. *** . Pa Lebé henteu kasebut bisa usaha. Imahna ngajengléng. parat nepi kana sukuna. Pa Lebé. Malah tepi ka kiwari. teu némbongkeun robahna semu. bisi euweuh nu ngurus.´ ³Naon?´ kuring dangah. Cai laut angger ririakan. Sapopoéna idek-liher di tajug. Sabab lir dikomando deui. Kari-kari ayeuna. anu ngajaranteng dina dék kapal téh arasup ka jero. teu riuk-riuk. ngabiur teuing ka mana. ku di dinya ogé bisa dijawab. ninggalkeun pamajikan bahénol. sawah jeung tegal teu boga. sarua pisan. Satadina mah rék nuturkeun. Malah lain ngembeng deui. sapuluh taun katukang. Ti harita. ³Kuring mah henteu boga nanaon. nyurulung mapay pipi. Imah geus rék runtuh. Henteu kapikir. naon anu dipaké sedih pikeun Pa Lebé mah. asana mah henteu ninggalkeun kabeubeurat. Pa Kuwu ogé milu indit jeung Pa Lebé. kawas henteu boga deui niat rarabi. Malah kapaké pisan. miara tangkal samoja!´ ³Lain. ukur kahalangan tangkal jambu. Mapagahan barudak nu hayang diajar ngaji. henteu kabaca saeutik ogé. Padahal. aya kénéh sajaba ti éta. Sarua. Pakayana nu lubaklibuk. Pamajikanana maot. najan sorotna beuki pias.

³Rék iraha nepina ieu téh?´ kuring nanya ka Pa Olot. Ngan Mang Satibi anu beunang disebut nékad. Geus henteu kadéngé sorana. Di ditu. kalah ka tingbirigidig diajak nyorang sagara téh. Kapal angger nyemprung. Ngan anéhna. Pindah ka alas peuntas. kaasup kuring. Padahal pagawéan sapopoéna mah henteu hésé. sarua henteu ngawalon. Ngan anéhna. Eukeur mah kaayaan di lembur geus teu pikabetaheun. kumaha senangna di alas peuntas. Puluhan taun ka tukang. pinuh ku nu ngadon ngalamun. geus mangbulan-bulan. Pangeusina geus loba nu inghak-inghakan. kaayaan di jero kapal téh kalah matak sareukseuk. henteu nepi baé ka nu dituju. di alas peuntas. di dieu. Enya. Beuki anteng ngalamun. Maranéhna kawas nu jongjon jeung dirina séwang-séwangan. katurug-turug kawasna mah ingeteun kana dongéng Mang Satibi téa. Henteu mawa bekel nanaon. Ngaguruh sapangeusi kapal. Pasti. Néangan hirup jeung huripna. Taya nu katangén ngobrol ngalér-ngidul. Kalah ka patingharuleng bangun ngadadak manggih kabingung. Ilaharna mah. Beuki jongjon jeung dirina séwang-séwangan. Inditna kadua pamajikan. Mang Satibi nganjang deui ka lembur. ari lain transmigrasi mah. ukur ngurus kebon sawit. naha kudu milu ceurik? Tapi kapal angger nyemprung. bet henteu nyaritakeun kaayaan di ditu. Pa Lebé saparakanca. Ukur éta anu aya dina ingetan kuring mah. di ditu téh manéhna geus bisa nyieun gedong. sarua ngabaretem. seuseurian. lamun rék nyanghareupan kabagjaan ± sebut baé kahirupan di alas peuntas téh kabagjaan ± lain ngeluk tungkul siga nu bingung. Kapal téh terus nyemprung meulah jaladri. teuing rék iraha eureunna. Nyampeurkeun Pa Érté. Hansip Oding. Kawasna Pa Lebé saparakanca kapincut ku dongéng Mang Satibi baréto. Komo ari Pa Kuwu mah. harita. rék transmigrasi. Ulis Odang. Di ditu. awahing ku tarik. Cék dongéng Mang Satibi.Transmigrasi. Kalah ka pengeusi kapal lir nu beuki tagiwur. Malah aya ti antarana anu nepi ka luhlah. patingcakakak sangeunahna. Angger teu . kawas peunggas harepan. Heuleut lima taun ti harita. nu aya dina kapal. Malah terus careurik patarik-tarik. Mang Satibi kungsi indit ninggalkeun lembur. Anu séjénna mah. Kuring bingung pipetaeun. Terus ngadongéng. Malah sakuduna béar marahmay. Taya salahna sapanjang jalan gogonjakan. meuli sawah jeung tanah. di tempat nu ayeuna rék dijugjug. meuli motor. Rék ngarobah hirup di ditu. di tempat nu rék dituju. Bah Wirya. bari kapireng sorana inghak-inghakan. Tapi ditanya ngadon ngeluk. Taya nu katémbong melenyun udud. ³Ku naon Pa Olot?´ Henteu ngajawab. Sabab rék ka mana deui.

Jajauheun nepi malik arahna. Kaasup Pa Érté. Kapal maju ku sorangan. Terus ngeyembeng. Tur kuring kakara ngadéngé sora sakitu agemna. Sora Pa Kuwu mani pangtarikna. Pamustunganana kapal déngdék pinuh ku cimata. basa kuring keur nangtung ngumbar katineung dina dék kapal. Kaasup kuring bet hayang balik deui. asa aya nu tinggaleun. tina ceurik téh. Asa teu kaharti. ³Hayang balik deui!´ cenah. ³Hayang balik deui. Pa Lebé. ka rohang nahkoda. dipikir-pikir mah. tapi naha bet nyampeurkeun kuring?´ ³Pédah wé. Kapal beuki tilelep. aya nu maké baju sarwa bodas ngajanteng. Tapi kapal henteu eureun. kuring bisa kénéh neuteup bulan nu beuki pias « *** . Aya nu tinggaleun di ditu!´ ³Kabéh aya nu tinggaleun?´ ³Enya!´ ³Kaasup kuring?´ ³Bisa jadi!´ ³Ké. Nu gogorowokan beuki tarik. Kalah cimatana pangeusina terus maruragan. Kuring hareugeueun. Asa ketir nénjo kitu mah. karah kumaha ogé. Basa dilieuk. Beuki loba. Enya. Kuring kukurilingan. Ngamalir dina dék-dék kapal. maranéhna ceurik hayang balik deui ka lembur. Sabab asa aya nu tinggaleun di lembur téh. Pangeusina patingkocéak. Kuring ukur bati ngahulengna. jadi patinggorowok patarik-tarik. Terus déngdék. Lila-lila. Sadetik wé cenah. maranéhna ceurik téh. Tapi kapal terus nyemprung. ³Saha anjeun?´ ³Pangeusi ieu kapal!´ ³Enya. ³Moal. Pa Kuwu. Beuki pinuh. nahkodana ogé keur milu ceurik. kuring ogé asa aya nu tinggaleun. Enya. Tapi taya sasaha. ari ieu kapal téh rék kamana? Geuning henteu nepi baé?´ ³Engké ogé bakal nyaho!´ pokna bari terus ngaléos. Kawasna. Pamustunganana mah sapamadegan jeung maranéhna : hayang balik deui. Sora anu agem. katémbongna siga nu bingung!´ ³Naha anjeun henteu milu ceurik?´ ³Naon nu perlu diceungceurikan?´ ³Itu geuning batur mah «´ ³Enya. jeung nu séjénna. Teuing meunang sabaraha bulan. Saméméh karem. Teu beunang dieureunkeun. anjeun moal bisa balik deui!´ aya sora ti gigireun.soraan. Gancang balik deui!´ pokna.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful