Kelas IX B SMP Negeri 6 Kota Cirebon

Carpon Basa Sunda
Fidha Hari Ayuningtias

2012

Jl . Elang Raya no.1 Perumnas Kota Cirebon 45141

Buru-buru. tur asa detik bieu pisan. ³Hayu? Ka mana?´ kuring kerung. ³Keun baé da engké ogé aya nu ngurus!´ cék Pa Érté sajeroning leumpang. henteu maraban domba. kitu wéh. Teuing saha nu bakal neruskeun miara éta tangkal samoja. nyusul bapa ka kalanggengan. katémbong keur . anu ku ema mah dipiara pisan. ukur hiji anu diamanatkeun téh.Bulan beuki pias di awang-awang. enya baé geus ngagimbung loba jelema. Bekel ieuh. Ninggalkeun salaksa katineung di ditu. Hansip Oding. Da éta. ³Har. Ayeuna. Ulis Odang. beberengkes. Teu boga niat ti anggalna. Pa Lebé. ³Hayu atuh!´ pokna. Pa Kuwu. da ujug-ujug ngajanteng hareupeun. pangmiarakeun tangkal samoja. Matak harita bapa omat-omatan. kudu mawa bekel!´ ³Kumaha atuh. di bali geusan ngajadi. Malah henteu kungsi ngimpi-ngimpi acan. Geus teu kaciri deui runggunukna pilemburan jeung ngamparna pasawahan. Urang nyiar kasenangan di ditu!´ ³Asa kakara ngadéngé kuring mah?´ ³Aéh-aéh. Urang téh rék nyaba ka jauhna. ka alas peuntas. Rombongan ti lembur kuring. Urang téh rék nyaba ka ditu. Datangna teuing ti lebah mana. Asana mah. Asa cikénéh. henteu méré pisan témpo. Indit téh éstuning taya kereteg ti méméhna. da kuring mah teu boga nanaon?´ ³Keun baé. basa kuring rék nyawang meletékna panonpoé nu baris maturan hirup kabeurangnakeun. kapal geus miang ninggalkeun palabuan. Kuring nepi ka poho. atawa nitipkeun pakaya jeung tangkal samoja ka nu aya di lembur. Pa Érté mani ngabebereg. Bah Wirya. Tangkal samoja gigireun kuburan bapa. apan kamari geus dibadamian. apan geus dibéjaan ti tangéhna ogé. Bieu. sing loba ngumpulkeun bekel. bangun rék indit-inditan. Katémbongna mani geus saged. amanat ema téh kamomorékeun. kuring nénjo marakbakna kembang samoja di pipireun imah. lantaran kuring kaburu indit. Malah saméméh ema ninggalkeun. Pa Olot. Pa Érté ngaronghéap. Sing bisa ngajeuhjeuhkeun pakeun sarta ulah natambuh waktu. misah di beulah wétan. bisi katinggaleun ku kapal!´ ³Saha baé nu milu téh?´ ³Loba. Ukur dibaturan ku tilu béntang anu tingkariceup. Geus taruluy batur mah!´ Mani asa rurusuhan indit téh. henteu ngonci heula imah. Nepi ka palabuan. pabuburit. Isuk-isuk. Geus teu kadéngé deui gebyurna lambak. henteu mandi-mandi acan.

lantaran kaayaan lembur geus henteu pikabetaheun deui. pangna Pa Lebé saparakanca ngajak miang téh. Sorot panon ka jauhna. Ngajajar heuleut saméter. Miang ti lembur pikeun nyingkahan rereged. Dumasar kana sawatara kajadian harénghéng di lembur. jumlahna teuing sabaraha urang. asa aya nu ngajedud dina jajantung.ngabaredega. boh Pa Lebé. Gancangna teuing sakumaha. napel kénéh dina angen-angen. Kawas nu dikomando. Taneuh nu angar. Ngan can aya waktu nu rinéh. Rék ka mana ieu téh? Saenyana. kuring bingung kénéh. nu keur ngalamun kawas kuring. geuning aya nu maca tahlil sagala rupa. éta pananya bisa ditepikeun ka Pa Érté. Kapal anu rék mawa kuring ± teuing ka mana. sajeroning nangtung dina dék kapal. Panonna neuteup ka tengah jaladri. da Pa Érté can kungsi ngécéskeun ± geus ngajugrug di basisir. rék kamana urang téh?´ ³Engké ogé apal sorangan!´ walonna bari henteu ngarérét-rérét acan. ³Pa. Bangun nu keur nyawang pikahareupeun. moal bina jeung maranéhna. Sabab kabéh ogé. Kurang dahareun. ³Hayu atuh urang indit ayeuna!´ Kabéh asup kana kapal. atawa ka saha baé. angger baé lebeng. keur saheulaanan mah. Tapi naon anu karasa ku kuring. maranéhna bangun sedih naker. Moal boa. Teuing iraha jolna. Nepi ka ayeuna. Loba nu carinakdak. Pa Érte gancang ditoél. Euleuh. Tapi anéh. ari barudakna mah henteu sina milu. Ngadéngé jawaban kitu mah. kawas nu mentingkeun . ³Geus kumpul saréréa?´ cék Pa Lebé. boh nu séjénna. Katémbongna. da tadi mah anu ngajanteng lebah dinya téh Pa Olot. Ngan anu matak héran téh. ieu kapal keur nyuruwuk meulah jaladri. biheung kasampeur deui. Asa manggih kasempetan pikeun nepikeun kapanasaran. Poékeun. Pa Érté ngajanteng pisan gigireun kuring. Nu ngajanteng di dék kapal téh. saniskara katineung baris diteundeun. Enya ari nineungna mah. Kalah ka diantep ngajanteng di sisi basisir. leungeun maranéhna nangkeup harigu. Malah kadéngé lapat-lapat. ³Parantos sigana mah. Matak rungsing jeung henteu tingtrim. Pagebug. teu ngiceup-ngiceup. Dipingpin ku Pa Lebé. Nya di basisir ieu pisan. Basa hatong kapal disada. Loba kasakit. keur anteng narangtung bari nyawang cai laut nu ririakan kasorot bulan nu beuki pias.´ Pa Kuwu nu ngawalon téh. dijawab ku sorangan. Paceklik nu panjang. geus teu karasa. aya nu ngahariring lagu Pileuleuyan. asa can kungsi manggih tandinganana. Kapal anu nya badag nya jangkung. Nya kapaksa baé. Bisa jadi.

Pa Olot téh jadi jelema anu dipikolot. Keun bae panggung ogé. Kawas bijil tina haté nu pangjerona. Malah katémbong geus aya nu ngalémbéréh. biheung geus réngsé. jieun heula tihangna anu weweg!´ walon Pa Lebé. Si Unéd anu kakocapkeun sakola ka kota. nu geus déngdék ka kénca alatan dihakan umur. Tur kuring henteu kungsi nyaksian Pa Kuwu meunang bangbaluh. Méh kabéh anu ayeuna keur nangtung dina dék kapal. ³Aing téh henteu bisa mingpin kulawarga. Sarua. ³Cék kuring mah. Ninggalkeun pasualan di ditu. Komo saprak Si Unéd mangkat rumaja mah. Cék béja. Kuring apal pisan. da basa ditinggalkeun téh keur meujeuhna bureuyeung. Bagean Pa Olot ayeuna mah anu diteuteup téh. Tapi tepi ka ayeuna ogé angger baé. Atawa inget ka anak anu keur meujeuhna kembang buruan. Pa Kuwu ayeuna mah anu diteuteup téh. Nyaritana bangun hanjelu naker. Ngan sapopoéna teu weléh ngungun alum. Si Unéd anu sok mabok. Nyarakclakan. diculjeunkeun kitu baé? Saha nu ngurusna? Kituna mah. Kuring ngaléngkah deui. Naha Pa Olot téh inget ka budakna anu minculak ti batur? Enya. dina panonna aya nu ngembeng. Jang!´ cék Pa Érté harita. Si Unéd anu ± cék Pa Olot ± jauh tina agama. Si Unéd anu kungsi ngagadabah Nyi Imas. Enya. Salila mingpin . weweg-weweg atuh. kawasna mah. Naon anu dipaké sedih ku Pa Kuwu? Asana téh taya cawadeunana. mindeng nyieun masalah anu matak wirang Pa Olot. Henteu bisa ngalelempang paripolah anak!´ kadéngé Pa Olot gegerendengan. Enya. hirup Pa Érté ti baheula ogé henteu manggih kamarasan. Alesan anu ku kuring karasa jeung karampa. di lembur. Malah leuwih ngembeng ti panon Pa Érté. Naha ari anak pamajikan henteu dibawa. Dina panon Pa Érté katara aya nu ngembeng. Murag kana dék kapal. Kuring neuteup Pa Érté. ³Hésé geuning hayang ngawangun imah téh. dina panonna aya nu ngembeng. pangna panon Pa Érté nepi ka ngembeng ogé alatan inget ka dinya. sarua pisan. Inget ka imah anu henteu kungsi kaoméan. sarua pisan. Kalah ka pamajikanana ririwit. picontoeun urang lembur. Mindeng gering jeung kurang kasabaran. Mapay-mapay jajaran jelema-jelema anu keur narangtung nyawang jaladri.sorangan. Kari-kari ayeuna dikotoran ku kalakuan anak. papada boga bangbaluh hirup. ti barang rumah tangga Pa Érté hayang ngoméan éta imah téh. hareupeun Pa Lebé. Imahna nu nenggang di tungtung lembur. pédah hirup Pa Érté taya menyatna. Komo apan. Henteu robah. Kuring leumpang lalaunan. aya alesan maranéhna indit ninggalkeun lembur ogé. Pa Olot téh geus masagi dina dunya barana mah. henteu kaganti golodog-golodogna acan. Boa manéhna keur ingeteun ka pamajikanana. Kuring ngaléngkah deui. Pasualan anu nepi ka maranéhna miang ogé. Sarua.

henteu kabaca saeutik ogé. Pakayana nu lubaklibuk. Bisa jadi. Pa Kuwu ogé milu indit jeung Pa Lebé. Naon anu ku di dinya dipaké handeueul satutas ninggalkeun lembur?´ pokna. dina panonna aya nu ngembeng. Pa Kuwu méré jawaban. Cai laut angger ririakan. Malah lain ngembeng deui. kuring téh hayang nanya kitu. Miangna ti lembur. Sabenerna. Naha henteu lebar ninggalkeun pakaya. naon anu keur jadi kabingung. kuring apal pisan. Imahna lebakeun tajug. ngabiur teuing ka mana. Kakocapkeun bulan hareup mah rék meuli mobil. ku di dinya ogé bisa dijawab. Mapagahan barudak nu hayang diajar ngaji. Pamajikanana maot. hirupna angger nyorangan.désa. cék manéhna sorangan. ninggalkeun kasugemaan hirup? Naon anu keur diimpleng ku Pa Kuwu. Bagéan Pa Lebé anu diteuteup téh. ³Pikiran baé ku sorangan!´ Lebeng. sawah jeung tegal teu boga. ngan asa betah kénéh. Satadina mah rék nuturkeun. Henteu kapikir. Kapal terus ngabiur. Sabab bulan anteng maturan peuting. Pa Lebé henteu kasebut bisa usaha. Kari-kari ayeuna. neuteup Pa Kuwu nu paromanna angger. anu ngajaranteng dina dék kapal téh arasup ka jero. ladang dug hulu pet nyawa. naon anu dipaké sedih pikeun Pa Lebé mah. Henteu kaburu bisa ngawangkong. Tapi meunang meres késang. Malah kapaké pisan. Ukur hiji anu dipaké hanjelu téh. nyurulung mapay pipi. kuring geus ngamomorékeun amanat Ema. Lalaki anu sapopoéna teu weléh basajan. sarua pisan. Sapopoéna idek-liher di tajug. Atawa melang ku tajug. ³Di dinya moal apal. kawas henteu boga deui niat rarabi. Imah geus rék runtuh. asa taya codéka nanaon. Nilik kahirupanana mah. ninggalkeun pamajikan bahénol. Enya. Ti harita. asana mah henteu ninggalkeun kabeubeurat. mapay beuheung. teu némbongkeun robahna semu. Pa Lebé anu tara leupas ti kopéah jeung ± sakanyaho ± tara ninggalkeun istigpar. aya kénéh sajaba ti éta. najan sorotna beuki pias. teu riuk-riuk. Sarua. miara tangkal samoja!´ ³Lain. Imahna ngajengléng. Padahal. Bisa dirarasakeun. Pa Kuwu. Inggis taya nu bisa neruskeun tapak-lacakna. Tinggal kuring ngajanteng sorangan. Sabab lir dikomando deui. Pa Lebé. ³Kuring mah henteu boga nanaon. Kawas nu surti. parat nepi kana sukuna. sapuluh taun katukang. Malah tepi ka kiwari.´ ³Naon?´ kuring dangah. ukur kahalangan tangkal jambu. bisi euweuh nu ngurus. lain hasil idek-liher di balé-désa. ngan éta-étana anu dipaké hariwang ku Pa Lebé mah. Tapi sanggeus sakitu lilana didagoan. *** . ari kabeungharanana mah misah ti batur.

Angger teu . Enya. Pa Lebé saparakanca. Kalah ka patingharuleng bangun ngadadak manggih kabingung. Di ditu. Mang Satibi nganjang deui ka lembur. ukur ngurus kebon sawit. naha kudu milu ceurik? Tapi kapal angger nyemprung. Bah Wirya. kaayaan di jero kapal téh kalah matak sareukseuk. di tempat nu ayeuna rék dijugjug.Transmigrasi. Komo ari Pa Kuwu mah. Terus ngadongéng. Tapi ditanya ngadon ngeluk. Ngan anéhna. lamun rék nyanghareupan kabagjaan ± sebut baé kahirupan di alas peuntas téh kabagjaan ± lain ngeluk tungkul siga nu bingung. Ngan anéhna. Pangeusina geus loba nu inghak-inghakan. Maranéhna kawas nu jongjon jeung dirina séwang-séwangan. Hansip Oding. Ilaharna mah. Padahal pagawéan sapopoéna mah henteu hésé. Puluhan taun ka tukang. Mang Satibi kungsi indit ninggalkeun lembur. Heuleut lima taun ti harita. teuing rék iraha eureunna. geus mangbulan-bulan. Malah terus careurik patarik-tarik. harita. bet henteu nyaritakeun kaayaan di ditu. awahing ku tarik. nu aya dina kapal. katurug-turug kawasna mah ingeteun kana dongéng Mang Satibi téa. Beuki anteng ngalamun. rék transmigrasi. di tempat nu rék dituju. sarua ngabaretem. Kapal angger nyemprung. Di ditu. Beuki jongjon jeung dirina séwang-séwangan. kumaha senangna di alas peuntas. pinuh ku nu ngadon ngalamun. meuli motor. Eukeur mah kaayaan di lembur geus teu pikabetaheun. Inditna kadua pamajikan. meuli sawah jeung tanah. kawas peunggas harepan. Néangan hirup jeung huripna. Kuring bingung pipetaeun. Ngan Mang Satibi anu beunang disebut nékad. sarua henteu ngawalon. bari kapireng sorana inghak-inghakan. Rék ngarobah hirup di ditu. henteu nepi baé ka nu dituju. ³Rék iraha nepina ieu téh?´ kuring nanya ka Pa Olot. ari lain transmigrasi mah. Taya nu katangén ngobrol ngalér-ngidul. Ulis Odang. kalah ka tingbirigidig diajak nyorang sagara téh. kaasup kuring. Kapal téh terus nyemprung meulah jaladri. Anu séjénna mah. Taya nu katémbong melenyun udud. patingcakakak sangeunahna. Kalah ka pengeusi kapal lir nu beuki tagiwur. Pasti. Henteu mawa bekel nanaon. Kawasna Pa Lebé saparakanca kapincut ku dongéng Mang Satibi baréto. Malah sakuduna béar marahmay. Geus henteu kadéngé sorana. Cék dongéng Mang Satibi. seuseurian. Nyampeurkeun Pa Érté. Pindah ka alas peuntas. Malah aya ti antarana anu nepi ka luhlah. di ditu téh manéhna geus bisa nyieun gedong. di dieu. Sabab rék ka mana deui. Taya salahna sapanjang jalan gogonjakan. Ngaguruh sapangeusi kapal. di alas peuntas. ³Ku naon Pa Olot?´ Henteu ngajawab. Ukur éta anu aya dina ingetan kuring mah.

Tapi kapal henteu eureun. Sabab asa aya nu tinggaleun di lembur téh. Nu gogorowokan beuki tarik.soraan. ³Saha anjeun?´ ³Pangeusi ieu kapal!´ ³Enya. Kuring kukurilingan. Tapi kapal terus nyemprung. Kalah cimatana pangeusina terus maruragan. Pamustunganana mah sapamadegan jeung maranéhna : hayang balik deui. Kuring hareugeueun. jadi patinggorowok patarik-tarik. ³Moal. Tapi taya sasaha. katémbongna siga nu bingung!´ ³Naha anjeun henteu milu ceurik?´ ³Naon nu perlu diceungceurikan?´ ³Itu geuning batur mah «´ ³Enya. Enya. Tur kuring kakara ngadéngé sora sakitu agemna. basa kuring keur nangtung ngumbar katineung dina dék kapal. Sora Pa Kuwu mani pangtarikna. tina ceurik téh. kuring bisa kénéh neuteup bulan nu beuki pias « *** . ka rohang nahkoda. Teu beunang dieureunkeun. Kapal maju ku sorangan. Beuki loba. maranéhna ceurik téh. Pa Kuwu. Pangeusina patingkocéak. Kawasna. Terus ngeyembeng. Sadetik wé cenah. Kapal beuki tilelep. Asa ketir nénjo kitu mah. jeung nu séjénna. maranéhna ceurik hayang balik deui ka lembur. Kuring ukur bati ngahulengna. aya nu maké baju sarwa bodas ngajanteng. Aya nu tinggaleun di ditu!´ ³Kabéh aya nu tinggaleun?´ ³Enya!´ ³Kaasup kuring?´ ³Bisa jadi!´ ³Ké. asa aya nu tinggaleun. ³Hayang balik deui. Saméméh karem. Ngamalir dina dék-dék kapal. nahkodana ogé keur milu ceurik. Sora anu agem. Gancang balik deui!´ pokna. Kaasup kuring bet hayang balik deui. anjeun moal bisa balik deui!´ aya sora ti gigireun. Asa teu kaharti. Jajauheun nepi malik arahna. Pamustunganana kapal déngdék pinuh ku cimata. Lila-lila. Basa dilieuk. kuring ogé asa aya nu tinggaleun. ari ieu kapal téh rék kamana? Geuning henteu nepi baé?´ ³Engké ogé bakal nyaho!´ pokna bari terus ngaléos. Kaasup Pa Érté. karah kumaha ogé. Pa Lebé. Teuing meunang sabaraha bulan. dipikir-pikir mah. Terus déngdék. tapi naha bet nyampeurkeun kuring?´ ³Pédah wé. ³Hayang balik deui!´ cenah. Enya. Beuki pinuh.