Kelas IX B SMP Negeri 6 Kota Cirebon

Carpon Basa Sunda
Fidha Hari Ayuningtias

2012

Jl . Elang Raya no.1 Perumnas Kota Cirebon 45141

³Keun baé da engké ogé aya nu ngurus!´ cék Pa Érté sajeroning leumpang. kudu mawa bekel!´ ³Kumaha atuh. kitu wéh. Rombongan ti lembur kuring. da kuring mah teu boga nanaon?´ ³Keun baé. ukur hiji anu diamanatkeun téh. Katémbongna mani geus saged. Tangkal samoja gigireun kuburan bapa. Geus teu kaciri deui runggunukna pilemburan jeung ngamparna pasawahan. Teuing saha nu bakal neruskeun miara éta tangkal samoja. Buru-buru. Hansip Oding. Bah Wirya. bisi katinggaleun ku kapal!´ ³Saha baé nu milu téh?´ ³Loba. Isuk-isuk. enya baé geus ngagimbung loba jelema. Malah henteu kungsi ngimpi-ngimpi acan. amanat ema téh kamomorékeun. Datangna teuing ti lebah mana. basa kuring rék nyawang meletékna panonpoé nu baris maturan hirup kabeurangnakeun. Ayeuna. tur asa detik bieu pisan. atawa nitipkeun pakaya jeung tangkal samoja ka nu aya di lembur. pangmiarakeun tangkal samoja. Teu boga niat ti anggalna. ³Har. Ulis Odang. apan geus dibéjaan ti tangéhna ogé. Indit téh éstuning taya kereteg ti méméhna. Pa Olot. Geus teu kadéngé deui gebyurna lambak.Bulan beuki pias di awang-awang. henteu maraban domba. Ninggalkeun salaksa katineung di ditu. kapal geus miang ninggalkeun palabuan. henteu ngonci heula imah. Asana mah. Urang téh rék nyaba ka ditu. pabuburit. Pa Kuwu. Kuring nepi ka poho. Ukur dibaturan ku tilu béntang anu tingkariceup. ³Hayu? Ka mana?´ kuring kerung. Pa Érté mani ngabebereg. lantaran kuring kaburu indit. Bekel ieuh. Malah saméméh ema ninggalkeun. ³Hayu atuh!´ pokna. Nepi ka palabuan. Pa Érté ngaronghéap. nyusul bapa ka kalanggengan. Bieu. beberengkes. Sing bisa ngajeuhjeuhkeun pakeun sarta ulah natambuh waktu. kuring nénjo marakbakna kembang samoja di pipireun imah. katémbong keur . Urang téh rék nyaba ka jauhna. Geus taruluy batur mah!´ Mani asa rurusuhan indit téh. Pa Lebé. henteu mandi-mandi acan. Da éta. misah di beulah wétan. sing loba ngumpulkeun bekel. anu ku ema mah dipiara pisan. Asa cikénéh. bangun rék indit-inditan. henteu méré pisan témpo. apan kamari geus dibadamian. di bali geusan ngajadi. Urang nyiar kasenangan di ditu!´ ³Asa kakara ngadéngé kuring mah?´ ³Aéh-aéh. da ujug-ujug ngajanteng hareupeun. ka alas peuntas. Matak harita bapa omat-omatan.

Kapal anu nya badag nya jangkung. kawas nu mentingkeun . Nepi ka ayeuna. ³Hayu atuh urang indit ayeuna!´ Kabéh asup kana kapal. ³Pa. Basa hatong kapal disada. Teuing iraha jolna. teu ngiceup-ngiceup. Bangun nu keur nyawang pikahareupeun. napel kénéh dina angen-angen. sajeroning nangtung dina dék kapal. Ngan can aya waktu nu rinéh. Nu ngajanteng di dék kapal téh. Kawas nu dikomando. Pa Érté ngajanteng pisan gigireun kuring. asa aya nu ngajedud dina jajantung. keur anteng narangtung bari nyawang cai laut nu ririakan kasorot bulan nu beuki pias. keur saheulaanan mah. moal bina jeung maranéhna. Katémbongna. saniskara katineung baris diteundeun. boh nu séjénna. Miang ti lembur pikeun nyingkahan rereged. Gancangna teuing sakumaha. maranéhna bangun sedih naker. Rék ka mana ieu téh? Saenyana. Pa Érte gancang ditoél.ngabaredega. Bisa jadi. dijawab ku sorangan. Dipingpin ku Pa Lebé. biheung kasampeur deui. pangna Pa Lebé saparakanca ngajak miang téh. Ngan anu matak héran téh. Kurang dahareun. ³Parantos sigana mah. nu keur ngalamun kawas kuring. Panonna neuteup ka tengah jaladri. kuring bingung kénéh. boh Pa Lebé. Moal boa. Loba kasakit. Loba nu carinakdak. jumlahna teuing sabaraha urang. Nya kapaksa baé. Sorot panon ka jauhna. Sabab kabéh ogé. geuning aya nu maca tahlil sagala rupa. atawa ka saha baé. ieu kapal keur nyuruwuk meulah jaladri. leungeun maranéhna nangkeup harigu. Tapi anéh. da tadi mah anu ngajanteng lebah dinya téh Pa Olot. Dumasar kana sawatara kajadian harénghéng di lembur. Matak rungsing jeung henteu tingtrim. Nya di basisir ieu pisan. Kalah ka diantep ngajanteng di sisi basisir. geus teu karasa. Enya ari nineungna mah.´ Pa Kuwu nu ngawalon téh. Euleuh. Paceklik nu panjang. lantaran kaayaan lembur geus henteu pikabetaheun deui. rék kamana urang téh?´ ³Engké ogé apal sorangan!´ walonna bari henteu ngarérét-rérét acan. ari barudakna mah henteu sina milu. Pagebug. Poékeun. angger baé lebeng. Tapi naon anu karasa ku kuring. asa can kungsi manggih tandinganana. aya nu ngahariring lagu Pileuleuyan. Ngadéngé jawaban kitu mah. Asa manggih kasempetan pikeun nepikeun kapanasaran. Malah kadéngé lapat-lapat. da Pa Érté can kungsi ngécéskeun ± geus ngajugrug di basisir. Ngajajar heuleut saméter. Taneuh nu angar. Kapal anu rék mawa kuring ± teuing ka mana. ³Geus kumpul saréréa?´ cék Pa Lebé. éta pananya bisa ditepikeun ka Pa Érté.

nu geus déngdék ka kénca alatan dihakan umur. biheung geus réngsé. Naha Pa Olot téh inget ka budakna anu minculak ti batur? Enya. Dina panon Pa Érté katara aya nu ngembeng. Pasualan anu nepi ka maranéhna miang ogé. Komo saprak Si Unéd mangkat rumaja mah. Henteu bisa ngalelempang paripolah anak!´ kadéngé Pa Olot gegerendengan. diculjeunkeun kitu baé? Saha nu ngurusna? Kituna mah. hareupeun Pa Lebé. Ngan sapopoéna teu weléh ngungun alum. dina panonna aya nu ngembeng. mindeng nyieun masalah anu matak wirang Pa Olot. Salila mingpin . sarua pisan. Enya. Sarua. ti barang rumah tangga Pa Érté hayang ngoméan éta imah téh. Tapi tepi ka ayeuna ogé angger baé. Kari-kari ayeuna dikotoran ku kalakuan anak. Boa manéhna keur ingeteun ka pamajikanana. Kuring neuteup Pa Érté. Naon anu dipaké sedih ku Pa Kuwu? Asana téh taya cawadeunana.sorangan. henteu kaganti golodog-golodogna acan. Enya. weweg-weweg atuh. ³Hésé geuning hayang ngawangun imah téh. Malah katémbong geus aya nu ngalémbéréh. Keun bae panggung ogé. Pa Olot téh geus masagi dina dunya barana mah. Nyarakclakan. picontoeun urang lembur. Tur kuring henteu kungsi nyaksian Pa Kuwu meunang bangbaluh. dina panonna aya nu ngembeng. Naha ari anak pamajikan henteu dibawa. Si Unéd anu ± cék Pa Olot ± jauh tina agama. Murag kana dék kapal. Sarua. Atawa inget ka anak anu keur meujeuhna kembang buruan. Si Unéd anu kakocapkeun sakola ka kota. Inget ka imah anu henteu kungsi kaoméan. da basa ditinggalkeun téh keur meujeuhna bureuyeung. Nyaritana bangun hanjelu naker. Kalah ka pamajikanana ririwit. di lembur. hirup Pa Érté ti baheula ogé henteu manggih kamarasan. Kuring ngaléngkah deui. Imahna nu nenggang di tungtung lembur. Bagean Pa Olot ayeuna mah anu diteuteup téh. ³Aing téh henteu bisa mingpin kulawarga. Kawas bijil tina haté nu pangjerona. aya alesan maranéhna indit ninggalkeun lembur ogé. Komo apan. Alesan anu ku kuring karasa jeung karampa. Si Unéd anu sok mabok. Kuring apal pisan. Mindeng gering jeung kurang kasabaran. pédah hirup Pa Érté taya menyatna. Kuring ngaléngkah deui. Henteu robah. Malah leuwih ngembeng ti panon Pa Érté. Cék béja. kawasna mah. jieun heula tihangna anu weweg!´ walon Pa Lebé. Si Unéd anu kungsi ngagadabah Nyi Imas. Pa Kuwu ayeuna mah anu diteuteup téh. papada boga bangbaluh hirup. Pa Olot téh jadi jelema anu dipikolot. Méh kabéh anu ayeuna keur nangtung dina dék kapal. sarua pisan. Kuring leumpang lalaunan. pangna panon Pa Érté nepi ka ngembeng ogé alatan inget ka dinya. Jang!´ cék Pa Érté harita. Ninggalkeun pasualan di ditu. ³Cék kuring mah. Mapay-mapay jajaran jelema-jelema anu keur narangtung nyawang jaladri.

Kawas nu surti. teu némbongkeun robahna semu. Sabab lir dikomando deui. Atawa melang ku tajug. Sabenerna. ninggalkeun kasugemaan hirup? Naon anu keur diimpleng ku Pa Kuwu. Ukur hiji anu dipaké hanjelu téh. Tapi sanggeus sakitu lilana didagoan. Cai laut angger ririakan. Pa Lebé anu tara leupas ti kopéah jeung ± sakanyaho ± tara ninggalkeun istigpar. Satadina mah rék nuturkeun. Pa Kuwu. Inggis taya nu bisa neruskeun tapak-lacakna. ³Pikiran baé ku sorangan!´ Lebeng. najan sorotna beuki pias. *** . Bisa dirarasakeun. Pa Kuwu ogé milu indit jeung Pa Lebé. Imahna lebakeun tajug. Henteu kapikir. Henteu kaburu bisa ngawangkong. Tinggal kuring ngajanteng sorangan. sapuluh taun katukang. ninggalkeun pamajikan bahénol. naon anu dipaké sedih pikeun Pa Lebé mah. bisi euweuh nu ngurus.désa. Pakayana nu lubaklibuk. cék manéhna sorangan. kuring téh hayang nanya kitu. nyurulung mapay pipi. hirupna angger nyorangan. Nilik kahirupanana mah. Bisa jadi. Kakocapkeun bulan hareup mah rék meuli mobil. asa taya codéka nanaon. Bagéan Pa Lebé anu diteuteup téh. Naha henteu lebar ninggalkeun pakaya. neuteup Pa Kuwu nu paromanna angger. kawas henteu boga deui niat rarabi. Pamajikanana maot. aya kénéh sajaba ti éta. Imahna ngajengléng. Mapagahan barudak nu hayang diajar ngaji. asana mah henteu ninggalkeun kabeubeurat. ³Di dinya moal apal. miara tangkal samoja!´ ³Lain. ladang dug hulu pet nyawa. ukur kahalangan tangkal jambu. anu ngajaranteng dina dék kapal téh arasup ka jero. Pa Kuwu méré jawaban. Kari-kari ayeuna. ari kabeungharanana mah misah ti batur. Malah kapaké pisan. lain hasil idek-liher di balé-désa. henteu kabaca saeutik ogé. sarua pisan. kuring apal pisan. Sarua. Malah tepi ka kiwari. naon anu keur jadi kabingung. Pa Lebé. mapay beuheung. ku di dinya ogé bisa dijawab. ngan éta-étana anu dipaké hariwang ku Pa Lebé mah. Miangna ti lembur. parat nepi kana sukuna. Tapi meunang meres késang. Padahal. Malah lain ngembeng deui. Ti harita. Pa Lebé henteu kasebut bisa usaha. sawah jeung tegal teu boga. Enya. Imah geus rék runtuh. ngan asa betah kénéh. Sabab bulan anteng maturan peuting. ³Kuring mah henteu boga nanaon. kuring geus ngamomorékeun amanat Ema.´ ³Naon?´ kuring dangah. ngabiur teuing ka mana. Naon anu ku di dinya dipaké handeueul satutas ninggalkeun lembur?´ pokna. Kapal terus ngabiur. Lalaki anu sapopoéna teu weléh basajan. Sapopoéna idek-liher di tajug. dina panonna aya nu ngembeng. teu riuk-riuk.

geus mangbulan-bulan. Bah Wirya. Hansip Oding. kaayaan di jero kapal téh kalah matak sareukseuk. Terus ngadongéng. Ulis Odang. harita. di dieu. Kalah ka pengeusi kapal lir nu beuki tagiwur. Ngan Mang Satibi anu beunang disebut nékad. seuseurian. ³Ku naon Pa Olot?´ Henteu ngajawab. di ditu téh manéhna geus bisa nyieun gedong. Malah aya ti antarana anu nepi ka luhlah. di tempat nu ayeuna rék dijugjug. Beuki jongjon jeung dirina séwang-séwangan. bari kapireng sorana inghak-inghakan. Maranéhna kawas nu jongjon jeung dirina séwang-séwangan. Pangeusina geus loba nu inghak-inghakan. Kapal angger nyemprung. kumaha senangna di alas peuntas. Beuki anteng ngalamun. awahing ku tarik. Henteu mawa bekel nanaon. Rék ngarobah hirup di ditu. Pindah ka alas peuntas. di alas peuntas. pinuh ku nu ngadon ngalamun. Taya nu katangén ngobrol ngalér-ngidul. Néangan hirup jeung huripna. henteu nepi baé ka nu dituju. Kawasna Pa Lebé saparakanca kapincut ku dongéng Mang Satibi baréto. Kalah ka patingharuleng bangun ngadadak manggih kabingung. Mang Satibi kungsi indit ninggalkeun lembur. Mang Satibi nganjang deui ka lembur. Inditna kadua pamajikan.Transmigrasi. meuli sawah jeung tanah. Eukeur mah kaayaan di lembur geus teu pikabetaheun. rék transmigrasi. Ilaharna mah. Angger teu . ari lain transmigrasi mah. Kuring bingung pipetaeun. Malah terus careurik patarik-tarik. sarua henteu ngawalon. Di ditu. Cék dongéng Mang Satibi. Sabab rék ka mana deui. Anu séjénna mah. Pasti. Kapal téh terus nyemprung meulah jaladri. di tempat nu rék dituju. naha kudu milu ceurik? Tapi kapal angger nyemprung. bet henteu nyaritakeun kaayaan di ditu. Malah sakuduna béar marahmay. Tapi ditanya ngadon ngeluk. Puluhan taun ka tukang. Padahal pagawéan sapopoéna mah henteu hésé. meuli motor. Enya. Taya nu katémbong melenyun udud. Pa Lebé saparakanca. sarua ngabaretem. Ngaguruh sapangeusi kapal. Geus henteu kadéngé sorana. ³Rék iraha nepina ieu téh?´ kuring nanya ka Pa Olot. kaasup kuring. teuing rék iraha eureunna. Komo ari Pa Kuwu mah. lamun rék nyanghareupan kabagjaan ± sebut baé kahirupan di alas peuntas téh kabagjaan ± lain ngeluk tungkul siga nu bingung. ukur ngurus kebon sawit. nu aya dina kapal. Ngan anéhna. Di ditu. Taya salahna sapanjang jalan gogonjakan. kawas peunggas harepan. Nyampeurkeun Pa Érté. Heuleut lima taun ti harita. kalah ka tingbirigidig diajak nyorang sagara téh. patingcakakak sangeunahna. Ukur éta anu aya dina ingetan kuring mah. Ngan anéhna. katurug-turug kawasna mah ingeteun kana dongéng Mang Satibi téa.

karah kumaha ogé. Sabab asa aya nu tinggaleun di lembur téh. ³Moal.soraan. aya nu maké baju sarwa bodas ngajanteng. Sora anu agem. Pa Lebé. ³Hayang balik deui. Pamustunganana mah sapamadegan jeung maranéhna : hayang balik deui. Asa ketir nénjo kitu mah. Saméméh karem. tina ceurik téh. Kuring ukur bati ngahulengna. dipikir-pikir mah. Tur kuring kakara ngadéngé sora sakitu agemna. Aya nu tinggaleun di ditu!´ ³Kabéh aya nu tinggaleun?´ ³Enya!´ ³Kaasup kuring?´ ³Bisa jadi!´ ³Ké. Tapi taya sasaha. Nu gogorowokan beuki tarik. Jajauheun nepi malik arahna. kuring ogé asa aya nu tinggaleun. Basa dilieuk. ³Saha anjeun?´ ³Pangeusi ieu kapal!´ ³Enya. Enya. Kapal beuki tilelep. Pa Kuwu. Teuing meunang sabaraha bulan. Gancang balik deui!´ pokna. Kawasna. Kaasup Pa Érté. ari ieu kapal téh rék kamana? Geuning henteu nepi baé?´ ³Engké ogé bakal nyaho!´ pokna bari terus ngaléos. Kaasup kuring bet hayang balik deui. nahkodana ogé keur milu ceurik. kuring bisa kénéh neuteup bulan nu beuki pias « *** . Kapal maju ku sorangan. Lila-lila. Sora Pa Kuwu mani pangtarikna. Ngamalir dina dék-dék kapal. Asa teu kaharti. jadi patinggorowok patarik-tarik. Tapi kapal terus nyemprung. maranéhna ceurik téh. ka rohang nahkoda. ³Hayang balik deui!´ cenah. asa aya nu tinggaleun. Pangeusina patingkocéak. Terus déngdék. Kuring kukurilingan. Teu beunang dieureunkeun. jeung nu séjénna. Beuki pinuh. Kuring hareugeueun. tapi naha bet nyampeurkeun kuring?´ ³Pédah wé. katémbongna siga nu bingung!´ ³Naha anjeun henteu milu ceurik?´ ³Naon nu perlu diceungceurikan?´ ³Itu geuning batur mah «´ ³Enya. Sadetik wé cenah. Enya. anjeun moal bisa balik deui!´ aya sora ti gigireun. basa kuring keur nangtung ngumbar katineung dina dék kapal. Tapi kapal henteu eureun. Beuki loba. maranéhna ceurik hayang balik deui ka lembur. Terus ngeyembeng. Pamustunganana kapal déngdék pinuh ku cimata. Kalah cimatana pangeusina terus maruragan.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful