P. 1
Pohon Hayat

Pohon Hayat

|Views: 13|Likes:
Dipublikasikan oleh Raissa Rahma

More info:

Published by: Raissa Rahma on Feb 27, 2012
Hak Cipta:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOCX, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

11/02/2013

pdf

text

original

Pohon Huyut

Oleh: Mushdur Zulnul
Sebelum duun mlllk nenek gugur, nenek pernuh bercerltu perlhul sebuuh pohon yung tumbuh dl tenguh ulun-
ulun kotu. Kutu nenek, pohon ltu teluh udu se|uk rutusun utuu mungkln rlbuun tuhun lulu.
Tuk udu yung tuhu persls, kupun dun bugulmunu pohon ltu tumbuh. Sewuktu nenek kecll, pohon ltu suduh
men|ulung meneduhl ulun-ulun kotu, serupu puyung ruksusu. Menlllk kokohnyu, tumpuknyu ukurnyu teluh menuncup
|uuh ke kedulumun buml. Butungnyu pun tumpuk sepertl lengun lelukl yung kuut dun penuh urut. Duhun dun runtlng
ber|ubur serupu |url-|emurl yung lentlk. Deduunnyu lebur serupu wu|uh-wu|uh yung tenguh tersenyum dulum
keubudlun.
Kutu nenek, kehldupun setlup penduduk dl kotu lnl tersemut dl tlup duun yung bertengger dl cubung, runtlng,
dun tungkul pohon ltu. Setlup kull udu sutu duun yung gugur, urtlnyu seseorung dl kotu lnl teluh lepus durl kehldupun.
Sutu duun urtlnyu sutu kehldupun, begltu klsuh nenek.
***
Suutu ketlku, uku pernuh mendesuk nenek untuk mengunturku ke ulun-ulun kotu, untuk mellhut lungsung
pohon ltu. Tentu su|u tunpu sepengetuhuun lbu. Kurenu, kuluu lbu tuhu pustl lbu tuk ukun menglzlnkun. Dlum-dlum
kuml pun berungkut, pelun-pelun uku menuntun nenek yung |ulunnyu suduh tlduk tegup lugl. Juruk unturu rumuh dun
ulun-ulun kotu sebenurnyu tlduk terlulu |uuh. Kuml cukup nulk ungkutun umum sutu kull, tuk sumpul setenguh |um
kuml suduh sumpul.
Begltu sumpul dl ulun-ulun kotu, nenek lungsung mengu|ukku ke pusut ulun-ulun, temput dl munu pohon ltu
berudu. Kuml berteduh dl buwuhnyu, nenek duduk dengun nupusnyu yung terdengur nglk-nglk. Kepulu nenek
menenguduh ke utus. Aku pun menlrukunnyu.
լBunyuk sekull mlsterl dun kehldupun dl utus sunu,լ gumum nenek.
Leluh menenguduhkun kepulu, uku pun menunduk. Tumpuk duun-duun kerlng berserukun dl munu-munu,
sebuglun terln|uk-ln|uk oleh kuklku.
լNek,լ uku men|uwll lengun nenek.
լYu?լ
լApukuh duun-duun kerlng yung berserukun dl buwuh lnl uduluh |usud orung-orung yung suduh mutl?լ
լYu, duun-duun ltu uduluh |usud tllus mereku durl pohon kehldupun.լ
լBerurtl |usud tllus uyuh udu dl unturu duun-duun kerlng ltu?լ
լMungkln. Tupl nenek klru, klnl, |usud uyuhmu suduh menyutu kembull dengun tunuh.լ
լNek.լ
լYu?լ
լMengupu duun-duun kerlng ltu tlduk dlberslhkun utuu dlbukur su|u.լ
լTuk perlu, lumbut luun mereku |ugu ukun kembull ke muusulnyu, tunuh, melebur men|udl tunuh. Durl tunuh
kembull ke tunuh.լ
Kepuluku kembull menenguduh, լKuluu duun-duun kemunlng yung udu dl utus sunu ltu slupu?լ
լMereku uduluh orung-orung tuu yung muslh hldup dl kotu lnl, mereku-mereku yung suduh lumu bertengger
dl utus pohon kehldupun.լ
լApukuh mereku ukun segeru gugur.լ
լTentu su|u, Nuk. Gugur uduluh tukdlr mereku.լ
լApu Nenek udu dl unturu suluh sutu duun kemunlng yung udu dl utus sunu, yung slup gugur ltu?լ
լNenek tuk tuhu. Itu ruhuslu yung dl utus, tuk seorung pun berhuk tuhu.լ
Aku terus menenguduhkun kepulu, mencurl-curl dl munu letuk duun mlllk nenek, mlllkku, dun |ugu mlllk lbu.
լNek.լ
լYu?լ
լTunus-tunus duun yung tersemut dl pucuk pohon ltu, pustl uduluh buyl-buyl yung buru luhlr dl kotu lnl, yu,
kun?լ
լYu. Benur, memung kenupu?լ
լBerurtl, sekurung, uku berudu dl unturu duun-duun mudu yung bertengger dl utus sunu?լ
լYu. Tentu su|u.լ
լArtlnyu, musu gugurku muslh sungut lumu, yu, Nek?լ
Nenek mengernyltkun duhl, լSlupu bllung? Setlup lembur duun kehldupun yung udu dl utus sunu uduluh
ruhuslu. Tuk udu seorung pun yung tuhu. Gugur uduluh huk semuu duun, durl yung kemunlng, yung muslh segur dun
hl|uu, buhkun yung muslh tunus pun blsu su|u putuh dun gugur.լ
Aku terdlum. Mencernu kutu-kutu nenek.
***
Sepulung durl ulun-ulun kotu, nenek mengeluhkun kukl tuunyu yung kerum. Beberupu hurl berlkutnyu nenek
terburlng suklt. Ibu menyebut penyuklt nenek dengun ըpenyuklt orung tuuը. Musubub ltuluh lbu tlduk memuruhlku
ketlku kukutukun buhwu sebenurnyu ukuluh yung menyebubkun nenek suklt. Klun hurl penyuklt nenek klun puruh.
Tubuh nenek mutl sepuruh. Tuk blsu dlgerukkun. Nenek beruk dun buung ulr kecll pun dl temput. Dengun subur lbu
menguruslnyu. Burungkull memung ltu kewu|lbun seorung unuk. Ketlku lbu muslh buyl, pustl nenek |ugu melukukun
hul yung sumu.
Klun hurl tubuh nenek klun kerlng. Buhkun lu suduh tlduk sunggup lugl blcuru. Suut ltu uku benur-benur tukut.
Tukut dltlnggulkun nenek. Tukut kehllungun nenek. Tlbu-tlbu uku terlngut pohon ltu. Duun-duun kemunlng ltu. Tunpu
lzln lbu, uku berlngsut pergl menu|u ulun-ulun kotu. Aku berdlrl dl buwuh pohon ltu dengun kepulu tenguduh. Ber|ugu-
|ugu |lku sewuktu-wuktu sebuuh duun gugur durl sunu. Tupl tlduk, detlk ltu uku tuk lngln udu sutu duun pun gugur durl
sunu. Tupl sepertl kutu nenek, duun-duun dl utus sunu uduluh ruhuslu. Tuk seorung pun berhuk tuhu utus ruhuslu ltu.
Ber|um-|um uku berdlrl dl buwuh pohon ltu. Tuk tumpuk sutu duun pun yung gugur. Nenek hunyu suklt tuu
blusu. Iu ukun segeru sembuh, blslkku dulum hutl. Ketlku uku berun|uk pergl menlnggulkun pohon ltu, tlbu-tlbu ungln
berhembus. Sekllus hembus. Beberupu duun durl pohon ltu meluyung-luyung dl uduru dun ukhlrnyu rebuh dl tunuh.
Aku terdlum menyukslkunnyu, lulu pergl dengun ruhuslu yung muslh mengepul kepulu.
Sumpul dl rumuh, tlbu-tlbu lbu memelukku dengun lsukun llrlh, լNenekmu suduh pergl.լ
Bu|ur tubuh nenek menglngutkunku pudu duun kemunlng yung rebuh dl tunuh, dl ulun-ulun kotu beberupu
suut lulu.
***
Selrlng uslu, musu kecllku hllung dllulup musu. Sebugul remu|u yung bebus, uku pun meruntuu durl kotu ke
kotu. Sutu hul yung kemudlun kusudurl, setlup kotu yung kuslngguhl selulu memlllkl pohon besur yung tumbuh
men|ulung dl ulun-ulunnyu. Hul ltu menglngutkunku pudu cerltu nenek tentung pohon kehldupun dl ulun-ulun kotuku.
Numun, gellut zumun menyulup cerltu ltu men|udl cerltu plclsun yung sullt untuk dlpercuyu.
Setlup munuslu pustl ukun pergl ke muusulnyu. Tuk udu hubungunnyu dengun pohon dun duun-duun. Tupl
entuhluh, hutl kecllku selulu mengutukun buhwu cerltu nenek ltu benur udunyu. Aku |udl bertunyu-tunyu, upukuh setlup
pohon yung udu dl ulun-ulun kotu uduluh pohon kehldupun yung menylmpun ruhuslu kehldupun setlup penduduknyu?
Entuhluh, kuklru ltu |ugu sebuuh ruhuslu.
***
Meskl hldup dulum runtuuun, uku selulu pulung ke kotu lbu, kotu luhlrku, pullng tlduk setuhun sekull. Setlup
leburun fltrl. Dun benur, setlup tuhun, ulun-ulun kotuku selulu menguluml perubuhun. Tumun, bungku-bungku, ulr
muncur, buhkun klnl dl slsl-slsl |ulun suduh dltunuml ruko-ruko berderet. Mulul durl pengumen, pengemls, topeng
monyet, pen|uul tuhu petls kellllng, buhkun tunte-tunte menor, semuu tumplek blek dl ulun-ulun kotu. Sutu-sutunyu hul
yung tlduk berubuh uduluh pohon ltu. Pohon ltu muslh tumpuk kokoh durl wuktu ke wuktu. Setlup uku mellhut pohon
ltu, rol fllm dulum kepuluku kembull berputur, menuyungkun bocuh kecll dun neneknyu yung tenguh usylk berblncung
tentung kehldupun dl buwuhnyu.
Tuhun berlulu-lulung sepertl munuslu-munuslu yung dutung dun pergl dl ulun-ulun kotu. Klun tuhun, pohon ltu
klun rlmbun, penduduk kotu klun merebuk. Numun entuhluh, duun-duun yung bertengger dl pohon ltu tumpuk kusum
dun menghltum, wurnu hl|uu sepertl pudur perluhun. Burungkull klun wuktu klun bunyuk serunggu dun humu yung
hlnggup dl sunu. Membuut surung, mencurl mukun, membuung kotorun dun berunuk plnuk dl sunu. Aku |udl bertunyu-
tunyu, upukuh ltu urtlnyu, puru munuslu yung hldup dl kotu lnl |ugu terserung humu? Entuhluh.
***
Aku tuk pernuh menyuluhkun wuktu, tupl memung bunyuk sekull hul berubuh oleh wuktu. Kudengur durl lbu,
klnl, kotu keluhlrunku teluh |uuh berubuh. Klun wuktu, pepohonun klun hubls. Suwuh-suwuh mulul dltumbuhl rumuh-
rumuh. Temput lbuduh klun melompong. Mudu-mudl leblh suku keluyurun ke mul dun bloskop-bloskop. Gudls-gudls
klnl tuk sungkun lugl mengenukun pukulun setenguh |udl. Puru bu|ung pun leblh suku bergerombol dl plngglr-plngglr
|ulun dltemunl botol, kurtu, dun gltur. Gudls humll dl luur nlkuh men|udl kubur blusu. Merentet kemudlun, bunyuk
dltemukun buyl-buyl dlbuung dl |ulun. Sengketu dun pembunuhun meru|ulelu.
Burungkull orung-orung dl kotuku memung suduh terserung humu. Sepertl duun-duun dl pohon kehldupun
yung klun kusum dl ulun-ulun kotu. Berkull-kull lbu menggumumkun syukur, uku men|udl seorung peruntuu yung
merekum berbugul pohon kehldupun, tunpu melupukun kenungun.
Dl zumun yung suduh berubuh lnl, ruung tuk pernuh men|udl penghulung. Meskl ruung kuml ber|uuhun,
setlduknyu, setlup semlnggu sekull, uku dun lbu sullng bertukur kubur, bersllung dou.
լKlun wuktu, dunlu klun rentu, Nuk, sepertl |ugu lbumu. Durl ltu, pundul-pundulluh engkuu menemputkun
dlrl,լ begltu nuslhut lbu yung terukhlr yung semput kurekum. լKlun wuktu, duun-duun ltu pun ukun luruh sutu per sutu
dun hubls. Suutu suut nuntl, ukun tlbu musunyu, pohon ltu ukun tumbung tercubut durl ukurnyu. Semuu suduh tercutut
dun terslmpun rupl dulum perkumen ruhuslu yung tergulung dl utus sunu.
լKltu hunyu munuslu yung nulf dun rupuh, yung tuk tuhu upu-upu. Sutu-sutunyu hul yung blsu kltu lukukun
uduluh ber|ugu-|ugu |lku sewuktu-wuktu nuntl pohon kehldupun melepuskun kltu durl tungkulnyu,լ Ibu memblslkkun
nuslhut-nuslhut ltu dengun suuru seruk. Tlbu-tlbu uku terlngut kerutun yung berombuk dl duhlnyu, |ugu rumbutnyu yung
mulul pecuh memutlh.
Terbuyung dulum kepuluku buhwu klnl, mungkln, duun lbu teluh mengunlng dun slup luruh. Tlbu-tlbu uku
lngln pulung, kembull terlelup dulum pungkuun lbu yung hungut. Numun, sebelum lungkuhku sumpul dl tunuh luhlr,
teluh kudengur kubur buhwu bencunu besur teluh melundu kotuku. Merebuhkun seluruh kotu seturu dengun tunuh. Adu
yung mengutukun, bencunu yung menlmpu kotu ltu uduluh sebuuh cobuun. Adu pulu yung mengurtlkun bencunu ltu
sebugul perlngutun. Numun, |ugu tlduk sedlklt yung mengemukukun buhwu bencunu ltu merupukun uzub. Entuhluh.
Ketlku uku kembull ke kotu ltu, yung kutemul hunyu kotu yung mutl. Dengun slsu-slsu kenungun, uku
merelukun lbu, merelukun kotuku, merelukun tllus musu kecllku. Bersumu ulr mutu, semuu kulurung ke uduru.
Aku merungkuk mendutungl ulun-ulun kotu yung teluh poruk porundu. Durl ke|uuhun, pohon ltu muslh
tumpuk men|ulung meskl compung-cumplng. Dl buwuh pohon ltu, tubuhku gemetur memundungl sutu-sutunyu duun
yung muslh bertengger dl sunu.
լSuutu suut nuntl ukun tlbu musunyu, pohon ltu ukun tumbung tercubut durl ukurnyu. Semuu suduh tercutut
dun terslmpun rupl dulum perkumen ruhuslu yung tergulung dl utus sunu,լ kutu-kutu lbu kembull menglung dl tellngu.

HWLNDDNXEHUDQMDNSHUJLPHQLQJJDONDQSRKRQLWXWLEDWLEDDQJLQ EHUKHPEXV 6HNLODVKHPEXV%HEHUDSDGDXQ GDULSRKRQ LWXPHOD\DQJOD\DQJ GLXGDUDGDQ DNKLUQ\D UHEDK GLWDQDK $NXWHUGLDPPHQ\DNVLNDQQ\DODOXSHUJLGHQJDQUDKDVLD\DQJPDVLKPHQJHSXONHSDOD 6DPSDLGLUXPDKWLEDWLEDLEXPHPHOXNNXGHQJDQLVDNDQOLULK 1HQHNPXVXGDKSHUJL  %XMXUWXEXKQHQHNPHQJLQJDWNDQNX SDGDGDXQ NHPXQLQJ\DQJUHEDK GLWDQDK GL DOXQDOXQNRWDEHEHUDSD VDDWODOX  6HLULQJXVLDPDVDNHFLONXKLODQJGLODODSPDVD6HEDJDLUHPDMD\DQJEHEDVDNXSXQPHUDQWDXGDULNRWDNH NRWD 6DWX KDO \DQJ NHPXGLDQ NXVDGDUL VHWLDS NRWD \DQJ NXVLQJJDKL VHODOX PHPLOLNL SRKRQ EHVDU \DQJ WXPEXK PHQMXODQJGLDOXQDOXQQ\D+DOLWXPHQJLQJDWNDQNXSDGDFHULWDQHQHNWHQWDQJSRKRQNHKLGXSDQGLDOXQDOXQNRWDNX 1DPXQJHOLDW]DPDQPHQ\XODSFHULWDLWXPHQMDGLFHULWDSLFLVDQ\DQJVXOLWXQWXNGLSHUFD\D 6HWLDSPDQXVLDSDVWLDNDQ SHUJLNHPXDVDOQ\D7DNDGD KXEXQJDQQ\DGHQJDQSRKRQGDQGDXQGDXQ 7DSL HQWDKODKKDWLNHFLONXVHODOXPHQJDWDNDQEDKZDFHULWDQHQHNLWXEHQDUDGDQ\D$NXMDGLEHUWDQ\DWDQ\DDSDNDKVHWLDS SRKRQ\DQJDGDGLDOXQDOXQNRWDDGDODKSRKRQNHKLGXSDQ\DQJPHQ\LPSDQUDKDVLDNHKLGXSDQVHWLDSSHQGXGXNQ\D" (QWDKODKNXNLUDLWXMXJDVHEXDKUDKDVLD  0HVNLKLGXSGDODPUDQWDXDQDNXVHODOXSXODQJNHNRWDLEXNRWDODKLUNXSDOLQJWLGDNVHWDKXQVHNDOL6HWLDS OHEDUDQ ILWUL 'DQ EHQDU VHWLDS WDKXQ DOXQDOXQ NRWDNX VHODOX PHQJDODPL SHUXEDKDQ 7DPDQ EDQJNXEDQJNX DLU PDQFXU EDKNDQ NLQL GL VLVLVLVL MDODQ VXGDK GLWDQDPL UXNRUXNR EHUGHUHW 0XODL GDUL SHQJDPHQ SHQJHPLV WRSHQJ PRQ\HWSHQMXDOWDKXSHWLVNHOLOLQJEDKNDQWDQWHWDQWHPHQRUVHPXDWXPSOHNEOHNGLDOXQDOXQNRWD6DWXVDWXQ\DKDO \DQJWLGDNEHUXEDKDGDODKSRKRQLWX3RKRQLWXPDVLKWDPSDNNRNRKGDULZDNWXNHZDNWX6HWLDSDNXPHOLKDWSRKRQ LWXUROILOPGDODPNHSDODNXNHPEDOLEHUSXWDUPHQD\DQJNDQERFDKNHFLOGDQQHQHNQ\D\DQJWHQJDKDV\LNEHUELQFDQJ WHQWDQJNHKLGXSDQGLEDZDKQ\D .EX PHQ\HEXW SHQ\DNLW QHQHN GHQJDQ SHQ\DNLW RUDQJ WXD  0XVDEDE LWXODK LEX WLGDN PHPDUDKLNX NHWLND NXNDWDNDQ EDKZD VHEHQDUQ\D DNXODK \DQJ PHQ\HEDENDQ QHQHN VDNLW .DDNDQVHJHUDVHPEXKELVLNNXGDODPKDWL.LDQ KDUL SHQ\DNLW QHQHN NLDQ SDUDK 7XEXKQHQHNPDWLVHSDUXK 7DNELVDGLJHUDNNDQ1HQHNEHUDNGDQEXDQJDLUNHFLOSXQGLWHPSDW'HQJDQVDEDULEX PHQJXUXVLQ\D%DUDQJNDOLPHPDQJLWXNHZDMLEDQVHRUDQJDQDN.1HN  <D"  7XQDVWXQDVGDXQ\DQJWHUVHPDWGLSXFXNSRKRQLWXSDVWLDGDODKED\LED\L\DQJEDUXODKLUGLNRWDLQL\D NDQ"  <D%HQDUPHPDQJNHQDSD"  %HUDUWLVHNDUDQJDNXEHUDGDGLDQWDUDGDXQGDXQPXGD\DQJEHUWHQJJHUGLDWDVVDQD"  <D7HQWXVDMD  $UWLQ\DPDVDJXJXUNXPDVLKVDQJDWODPD\D1HN"  1HQHN PHQJHUQ\LWNDQ GDKL 6LDSD ELODQJ" 6HWLDS OHPEDU GDXQ NHKLGXSDQ \DQJ DGD GL DWDV VDQD DGDODK UDKDVLD7DNDGDVHRUDQJSXQ\DQJWDKX*XJXUDGDODKKDNVHPXDGDXQGDUL\DQJNHPXQLQJ\DQJPDVLKVHJDUGDQ KLMDXEDKNDQ\DQJPDVLKWXQDVSXQELVDVDMDSDWDKGDQJXJXU  $NXWHUGLDP0HQFHUQDNDWDNDWDQHQHN  6HSXODQJGDULDOXQDOXQNRWDQHQHNPHQJHOXKNDQNDNLWXDQ\D\DQJNHUDP%HEHUDSDKDULEHULNXWQ\DQHQHN WHUEDULQJ VDNLW .LDQKDULWXEXKQHQHNNLDQNHULQJ%DKNDQLDVXGDKWLGDNVDQJJXSODJLELFDUD6DDWLWXDNXEHQDUEHQDUWDNXW 7DNXWGLWLQJJDONDQQHQHN7DNXWNHKLODQJDQQHQHN7LEDWLEDDNXWHULQJDWSRKRQLWX'DXQGDXQNHPXQLQJLWX7DQSD L]LQLEXDNXEHULQJVXWSHUJLPHQXMXDOXQDOXQNRWD$NXEHUGLULGLEDZDKSRKRQLWXGHQJDQNHSDODWHQJDGDK%HUMDJD MDJDMLNDVHZDNWXZDNWXVHEXDKGDXQJXJXUGDULVDQD7DSLWLGDNGHWLNLWXDNXWDNLQJLQDGDVDWXGDXQSXQJXJXUGDUL VDQD7DSLVHSHUWLNDWDQHQHNGDXQGDXQGLDWDVVDQDDGDODKUDKDVLD7DNVHRUDQJSXQEHUKDNWDKXDWDVUDKDVLDLWX %HUMDPMDPDNXEHUGLULGLEDZDKSRKRQLWX7DNWDPSDNVDWXGDXQSXQ\DQJJXJXU1HQHN KDQ\DVDNLWWXD ELDVD.HWLNDLEX PDVLKED\L SDVWLQHQHNMXJDPHODNXNDQ KDO\DQJVDPD .

HWLND DNX NHPEDOL NH NRWD LWX \DQJ NXWHPXL KDQ\D NRWD \DQJ PDWL 'HQJDQ VLVDVLVD NHQDQJDQ DNX PHUHODNDQLEXPHUHODNDQNRWDNXPHUHODNDQWLODVPDVDNHFLONX%HUVDPDDLUPDWDVHPXDNXODUXQJNHXGDUD $NX PHUDQJNDN PHQGDWDQJL DOXQDOXQ NRWD \DQJ WHODK SRUDN SRUDQGD 'DUL NHMDXKDQ SRKRQ LWX PDVLK WDPSDNPHQMXODQJPHVNLFRPSDQJFDPSLQJ'L EDZDK SRKRQ LWX WXEXKNX JHPHWDUPHPDQGDQJLVDWXVDWXQ\D GDXQ \DQJPDVLKEHUWHQJJHUGLVDQD 6XDWXVDDWQDQWLDNDQWLEDPDVDQ\DSRKRQLWXDNDQWXPEDQJWHUFDEXWGDULDNDUQ\D6HPXDVXGDKWHUFDWDW GDQWHUVLPSDQUDSLGDODPSHUNDPHQUDKDVLD\DQJWHUJXOXQJGLDWDVVDQD NDWDNDWDLEXNHPEDOLPHQJLDQJGLWHOLQJD .LWDKDQ\DPDQXVLD\DQJ QDLIGDQUDSXK\DQJ WDNWDKXDSDDSD6DWXVDWXQ\DKDO\DQJ ELVDNLWD ODNXNDQ DGDODK EHUMDJDMDJD MLND VHZDNWXZDNWX QDQWL SRKRQ NHKLGXSDQ PHOHSDVNDQ NLWD GDULWDQJNDLQ\D  .EX PHPELVLNNDQ QDVLKDWQDVLKDWLWXGHQJDQVXDUDVHUDN7LEDWLEDDNXWHULQJDWNHUXWDQ\DQJEHURPEDNGLGDKLQ\DMXJDUDPEXWQ\D\DQJ PXODLSHFDKPHPXWLK 7HUED\DQJ GDODP NHSDODNX EDKZD NLQL PXQJNLQ GDXQ LEX WHODK PHQJXQLQJ GDQ VLDS OXUXK 7LEDWLED DNX LQJLQ SXODQJ NHPEDOLWHUOHODSGDODP SDQJNXDQLEX\DQJKDQJDW1DPXQVHEHOXPODQJNDKNXVDPSDLGLWDQDKODKLU WHODKNXGHQJDUNDEDUEDKZDEHQFDQDEHVDUWHODKPHODQGDNRWDNX0HUHEDKNDQVHOXUXKNRWDVHWDUDGHQJDQWDQDK$GD \DQJ PHQJDWDNDQEHQFDQD \DQJPHQLPSD NRWD LWXDGDODKVHEXDK FREDDQ$GD SXOD \DQJPHQJDUWLNDQEHQFDQD LWX VHEDJDLSHULQJDWDQ1DPXQMXJDWLGDNVHGLNLW\DQJPHQJHPXNDNDQEDKZDEHQFDQDLWXPHUXSDNDQD]DE(QWDKODK .7DKXQEHUODOXODODQJVHSHUWLPDQXVLDPDQXVLD\DQJGDWDQJGDQSHUJLGLDOXQDOXQNRWD.LDQ ZDNWX GXQLD NLDQ UHQWD 1DN VHSHUWL MXJD LEXPX 'DUL LWX SDQGDLSDQGDLODK HQJNDX PHQHPSDWNDQ GLUL EHJLWXQDVLKDWLEX\DQJWHUDNKLU\DQJVHPSDWNXUHNDP .XGHQJDUGDULLEX NLQLNRWDNHODKLUDQNXWHODKMDXKEHUXEDK.LDQZDNWXSHSRKRQDQNLDQKDELV6DZDKVDZDKPXODLGLWXPEXKLUXPDK UXPDK 7HPSDWLEDGDKNLDQ PHORPSRQJ0XGDPXGLOHELKVXNDNHOX\XUDQNHPDOGDQELRVNRSELRVNRS*DGLVJDGLV NLQLWDNVXQJNDQODJLPHQJHQDNDQSDNDLDQVHWHQJDKMDGL3DUDEXMDQJSXQOHELKVXNDEHUJHURPEROGLSLQJJLUSLQJJLU MDODQ GLWHPDQL ERWRO NDUWX GDQ JLWDU *DGLV KDPLO GL OXDU QLNDK PHQMDGL NDEDU ELDVD 0HUHQWHW NHPXGLDQ EDQ\DN GLWHPXNDQED\LED\LGLEXDQJGLMDODQ6HQJNHWDGDQSHPEXQXKDQPHUDMDOHOD %DUDQJNDOL RUDQJRUDQJ GL NRWDNX PHPDQJ VXGDK WHUVHUDQJ KDPD 6HSHUWL GDXQGDXQ GL SRKRQ NHKLGXSDQ \DQJ NLDQ NXVDP GL DOXQDOXQ NRWD %HUNDOLNDOL LEX PHQJJXPDPNDQ V\XNXU DNX PHQMDGL VHRUDQJ SHUDQWDX \DQJ PHUHNDPEHUEDJDLSRKRQNHKLGXSDQWDQSDPHOXSDNDQNHQDQJDQ 'L ]DPDQ \DQJ VXGDK EHUXEDK LQL UXDQJ WDN SHUQDK PHQMDGL SHQJKDODQJ 0HVNL UXDQJ NDPL EHUMDXKDQ VHWLGDNQ\DVHWLDSVHPLQJJXVHNDOLDNXGDQLEXVDOLQJEHUWXNDUNDEDUEHUVLODQJGRD .LDQWDKXQSRKRQLWX NLDQULPEXQSHQGXGXNNRWDNLDQPHUHEDN1DPXQHQWDKODKGDXQGDXQ\DQJEHUWHQJJHUGLSRKRQLWXWDPSDNNXVDP GDQ PHQJKLWDP ZDUQD KLMDX VHSHUWL SXGDU SHUODKDQ %DUDQJNDOL NLDQ ZDNWX NLDQ EDQ\DN VHUDQJJD GDQ KDPD \DQJ KLQJJDSGLVDQD0HPEXDWVDUDQJPHQFDULPDNDQPHPEXDQJNRWRUDQGDQEHUDQDNSLQDNGLVDQD$NXMDGLEHUWDQ\D WDQ\DDSDNDKLWXDUWLQ\DSDUDPDQXVLD\DQJKLGXSGLNRWDLQLMXJDWHUVHUDQJKDPD"(QWDKODK  $NXWDNSHUQDKPHQ\DODKNDQZDNWXWDSLPHPDQJEDQ\DNVHNDOLKDOEHUXEDKROHKZDNWX.LDQZDNWXGDXQGDXQLWXSXQDNDQOXUXKVDWXSHUVDWX GDQKDELV6XDWXVDDWQDQWLDNDQWLEDPDVDQ\DSRKRQLWXDNDQWXPEDQJWHUFDEXWGDULDNDUQ\D6HPXDVXGDKWHUFDWDW GDQWHUVLPSDQUDSLGDODPSHUNDPHQUDKDVLD\DQJWHUJXOXQJGLDWDVVDQD .

You're Reading a Free Preview

Mengunduh
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->