Anda di halaman 1dari 457

Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

2
Arthur Conan Doyle

Η
Επ ισ τροφή
Του
Σ έρλ οκ Χολ μ ς

Dig ital P ress Tran sl ation © 2005

3
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

4
Arthur Conan Doyle

Η Επιστροφή Του Σέρλοκ Χολμς


Arthur Conan Doyle

Dig ital P ress Tran sl ation © 2005

5
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

Τίτλος Πρωτοτύπου : The Return Of Sherlock Holmes


(Blackmask Online © 1999)
Μετάφραση : Γεωργούτσος Αρης © 2005
(Digital Press Translations)

Εξώφυλλο : (Internet search)

Εικονογράφηση από:
The Sherlock Holms Museum of Baker Street

Βιβλία & Εργαλεία Αναφοράς:

Magenta Golden Lexicon 2003


Encarta Dictionary 2000
Encarta Standard Encyclopedia 2003
Oxford Learner’s English-Greek Dictionary
Oxford Advanced Learner’s Dictionary
Concise Oxford Dictionary (11th Ed.)
The Reader’s Digest Great Encyclopaedic Dictionary
Λεξικό Της Νέας Ελληνικής Γλώσσας (Μπαμπινιώτη)
ΝΕΟ Λεξικό Της Ελληνικής Γλώσσας (Σταφυλίδη)
Μείζων Ελληνικό Λεξικό (Τεγόπουλου-Φυτράκη)
Αντιλεξικό (Βοσταντζόγλου)
Online Etymology Dictionary

Το παρόν e-book όπως και το πρωτότυπο e-text το οποίο χρησιμοποιήθηκε για την
μετάφραση διαθέτονται στο Internet υπό το καθεστώς PUBLIC DOMAIN.

(Σχόλια, διορθώσεις στο email που αναφέρεται, με τον τίτλο του βιβλίου ως Θέμα)

6
Arthur Conan Doyle

Περιεχόμενα
Περιεχόμενα 7
1. Η Περιπέτεια της Κενής Οικίας 9
2. Η Περιπέτεια του Οικοδόμου από το Νόργουντ 43
3. Η Περιπέτεια των Χορευτών 79
4. Η Περιπέτεια του Μοναχικού Ποδηλάτη 117
5. Η Περιπέτεια του Αποκλειστικού σχολείου 147
6. Η Περιπέτεια Του Μαύρου Πήτερ 195
7. Η Περιπέτεια του Καρόλου Αυγούστου Μίλβερτον 227
8. Η Περιπέτεια των Έξι Ναπολέοντων 254
9. Η Περιπέτεια Των Τριών Σπουδαστών 287
10. Η Περιπέτεια των Χρυσών Πενς-Νε 314
11. Η Περιπέτεια του Αγνοούμενου Επιθετικού 349
12. Η Περιπέτεια της Επαύλης Αμπυ 382
13. Η Περιπέτεια της Δεύτερης Κηλίδας 418

7
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

8
Arthur Conan Doyle

1. Η Περιπέτεια της Κενής Οικίας


(30/07 έως 03/08/2004)

Επρόκειτο περί της άνοιξης του έτους 1894 όταν το


Λονδίνο ολόκληρο είχε ενδιαφερθεί, και οι κοσμικοί κύκλοι
είχαν θορυβηθεί, εκ της δολοφονίας του Εντιμότατου Ρόναλντ
Αντέρ υπό τις πλέον ιδιάζουσες κι ανεξήγητες περιστάσεις. Το
κοινό έχει προ πολλού ενημερωθεί αναφορικά με τις
λεπτομέρειες του εγκλήματος οι οποίες προήλθαν εκ της
διενεργηθείσας αστυνομικής έρευνας· εντούτοις σημαντικό
μέρος της αποσιωπήθηκε κατά την περίοδο εκείνη, αφού η
υπόθεση της εισαγγελικής αρχής υπήρξε τόσο συντριπτικά
ισχυρή ώστε δεν κρίθηκε σκόπιμο να παρατεθούν τα
γεγονότα. Μόνον σήμερα, στο πέρας περίπου δέκα ετών, μου
επιτρέπεται να παράσχω εκείνους τους απόντες κρίκους που
απαρτίζουν το σύνολο της εξαιρετικής αυτής αλυσίδας. Το
έγκλημα έχρηζε ενδιαφέροντος αυτό καθαυτό, εντούτοις το
ενδιαφέρον δεν σήμαινε τίποτα για εμένα εν συγκρίσει με τα
ασύλληπτα επακόλουθα, τα οποία μου προκάλεσαν τόσο το
μεγαλύτερο σοκ όσο και έκπληξη έναντι κάθε άλλου
συμβάντος της περιπετειώδους ζωής μου. Ακόμη και σήμερα,
κατόπιν ενός τόσο σημαντικού διαστήματος, βρίσκω τον εαυτό
μου συγκλονισμένο καθώς το συλλογιέμαι, και νοιώθω για
μια ακόμη φορά το αναπάντεχο ξεχείλισμα ευχαρίστησης,
έκπληξης, και δυσπιστίας οι οποίες κατέκλυσαν παντελώς το
μυαλό μου. Να αναφέρω στο κοινό το οποίο εκδήλωσε κάποιο
ενδιαφέρον προς εκείνες τις ματιές τις οποίες κατά καιρούς
τους προσέφερα, όσον αφορά τις σκέψεις και τη δράση ενός
αξιόλογου ανθρώπου, πως δεν θα έπρεπε να με θεωρήσουν
υπαίτιο για το ότι δεν μοιράστηκα τα όσα γνώριζα μαζί τους,
διότι θα το είχα θεωρήσει πρωταρχικό μου καθήκον να το
πραγματοποιήσω αν δεν είχα εμποδιστεί κατόπιν ρητής
απαγόρευσης από τα ίδια του τα χείλη, η οποία ανεκλήθη
μόλις την τρίτη ημέρα του προηγούμενου μηνός.
Ενδέχεται να θεωρηθεί πως η στενή μου σχέση με τον
Σέρλοκ Χολμς με είχε ωθήσει να επιδείξω βαθύτατο

9
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

ενδιαφέρον ως προς το έγκλημα, και πως κατόπιν της


εξαφάνισης του μήτε στιγμή δεν έπαψα να ασχολούμαι
επισταμένως με τα διάφορα προβλήματα τα οποία εκτίθονταν
ενώπιον του κοινού, και πέραν αυτού αρκετές υπήρξαν οι
φορές κατά τις οποίες επιχείρησα προς προσωπική μου τέρψη
να θέσω σε χρήση τις μεθόδους του ως προς την επίλυση τους,
μολονότι με μέτρια επιτυχία. Δεν υπήρξε τίποτα, ωστόσο, το
οποίο να με προσέλκυσε τόσο όσο η τραγωδία του Ρόναλντ
Αντέρ. Καθώς μελετούσα τα στοιχεία της δικαστικής έρευνας,
τα οποία οδήγησαν στην ετυμηγορία του φόνου εκ προμελέτης
κατά αγνώστου ή αγνώστων, συνειδητοποίησα περισσότερο
ξεκάθαρα παρά ποτέ την απώλεια την οποία είχε υποστεί η
κοινωνία εξαιτίας του θανάτου του Σέρλοκ Χολμς. Υπήρχαν
αρκετά σημεία σχετικά με την παράδοξη αυτή ιστορία τα
οποία, ήμουν βέβαιος, θα του ήταν εξαιρετικά ελκυστικά, και
οι προσπάθειες της αστυνομίας θα είχαν υποβοηθηθεί, είτε
ενδεχομένως προβλεφθεί, εκ της εξασκημένης παρατηρητι-
κότητας και του άγρυπνου μυαλού του υπέρτατου διώκτη του
εγκλήματος της Ευρώπης. Όλη μέρα καθώς πραγματοποιούσα
τις επισκέψεις μου στριφογυρνούσα στο μυαλό μου την
υπόθεση, και δεν ανακάλυψα ουδεμία εξήγηση η οποία να μου
φαινόταν επαρκής. Αναλαμβάνοντας τον κίνδυνο να
αφηγηθώ μια πολλάκις ειπωμένη ιστορία θα ανακεφαλαιώσω
τα γεγονότα όπως γνωστοποιήθηκαν στο κοινό κατά την
περαίωση της δικαστικής έρευνας.
Ο Εντιμότατος Ρόναλντ Αντέρ ήταν ο δεύτερος γιος
του Έρλ 1 των Μέϊνουθ, κατά την περίοδο εκείνη Κυβερνήτη
μιας εκ των Αυστραλιανών Αποικιών. Η μητέρα του Αντέρ
είχε επιστρέψει από την Αυστραλία για να υποβληθεί σε
εγχείρηση καταρράκτη, και η ίδια, ο γιος της Ρόναλντ, κι η
κόρη της Χίλντα διέμεναν μαζί στον αριθμό 427, επί της Παρκ
Λέην. Ο νεαρός κυκλοφορούσε εντός της καλής κοινωνίας, δεν
είχε, καθόσον έγινε γνωστό, εχθρούς, κι ούτε ιδιαίτερες
επιβλαβείς συνήθειες. Υπήρξε αρραβωνιασμένος με την

1 (Σ.τ.Μ.) Earl – Τίτλος ευγενείας, ανώτερος του υποκόμη και κατώτερος του μαρκησίου.
Προερχόμενο από την αρχαία Αγγλική Eorl, η οποία έρχεται από αρχαιότερη Γερμανικής καταγωγής. – (πηγή:
Encarta Dictionary 2000)

10
Arthur Conan Doyle

δεσποινίδα Έντιθ Γούντλεϋ, των Κάρστερς, αλλά ο αρραβώνας


είχε διαλυθεί κοινή συναινέσει ορισμένους μήνες νωρίτερα,
και δεν υπήρχαν ενδείξεις πως είχε αφήσει κάποια εξαιρετικά
άσχημα συναισθήματα στο διάβα του. Κατά τα άλλα η ζωή
του κυλούσε εντός ενός στενού και συμβατικού κύκλου, διότι
οι συνήθειες του ήταν μετρημένες και η φύση του φλεγματική.
Εντούτοις για τον καλόβολο νεαρό αριστοκράτη ήταν που ο
θάνατος ήρθε υπό την πλέον παράδοξη και απρόσμενη μορφή
μεταξύ των ωρών της δέκατης με ενδέκατης και είκοσι
πρώτων λεπτών την νύχτα της 30ης Μαρτίου, του 1894.
Στον Ρόναλντ Αντέρ άρεσαν τα χαρτοπαίγνια, έπαιζε
διαρκώς, εντούτοις ποτέ για τέτοια στοιχήματα τα οποία να
του προξενούσαν προβλήματα. Ήταν μέλος των
χαρτοπαικτικών λεσχών, Μπάλντουϊν, Κάβεντις, και
Μπάγκατελ. Αναφέρθηκε πως κατόπιν του δείπνου την ημέρα
του θανάτου του είχε παίξει μια παρτίδα Ουίστ στην προανα-
φερθείσα λέσχη. Είχε επίσης παίξει εκεί και το απόγευμα. Οι
καταθέσεις όσων είχαν παίξει μαζί του —του κ. Μιούρεϋ, του
Σερ Τζων Χάρντυ, και του Ταγματάρχη Μοράν— απεκάλυψαν
πως επρόκειτο περί ενός παιχνιδιού Ουίστ, και πως είχαν
πέσει αρκετά χαρτιά στο τραπέζι από όλους τους εξίσου. Ο
Άντερ είχε χάσει κάπου πέντε λίρες, τίποτα το ιδιαίτερο. Η
περιουσία του ήταν αρκετά μεγάλη, και μια τέτοια απώλεια
για κανέναν λόγο δεν θα τον επηρέαζε. Έπαιζε σχεδόν
καθημερινά είτε στη μια είτε την άλλη λέσχη, ωστόσο
επρόκειτο περί προσεκτικού παίκτη, και συνήθως σηκωνόταν
νικητής. Κατά την κατάθεση κατέστη γνωστό πως παίζοντας
σε συνεργασία με τον Ταγματάρχη Μοράν είχε στην
πραγματικότητα κερδίσει περί τις τετρακόσιες είκοσι λίρες σε
μια παρτίδα μερικές εβδομάδες νωρίτερα από τον Γκόντφρυ
Μίλνερ και τον Λόρδο Μπάλμοραλ. Αυτά ήσαν όλα όσα
γνωστοποιήθηκαν σχετικά με την πρόσφατη ζωή του κατά την
διεξαγωγή της προανακριτικής έρευνας.
Την νύχτα του εγκλήματος επέστρεψε από την λέσχη
ακριβώς στις δέκα. Η μητέρα του κι η αδελφή του απουσίαζαν
περνώντας τη βραδιά με κάποιον συγγενή. Η υπηρέτρια

11
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

κατέθεσε πως τον άκουσε να μπαίνει στο μπροστινό δωμάτιο


του δευτέρου ορόφου, το οποίο γενικά χρησιμοποιούσε ως
καθιστικό του. Η ίδια είχε ανάψει την φωτιά εκεί, και καθώς
κάπνιζε είχε ανοίξει το παράθυρο. Δεν ακούστηκε κανένας
ήχος από το δωμάτιο μέχρι τις έντεκα και είκοσι, την ώρα της
επιστροφής της Λαίδης Μέϊνουθ και της κόρης της.
Επιθυμώντας να πει καληνύχτα, είχε επιχειρήσει να μπει στο
δωμάτιο του γιου της. Η πόρτα ήταν κλειδωμένη εκ των έσω,
και ουδεμία απόκριση δεν έλαβε στις φωνές και τα χτυπήματα
της. Βοήθεια κλήθηκε και η πόρτα παραβιάσθηκε. Ο ατυχής
νέος βρέθηκε να κείτεται πλησίον του τραπεζιού. Το κεφάλι
είχε φριχτά θρυμματισθεί από σφαίρα περιστρόφου, ωστόσο
κανένα όπλο οιουδήποτε είδους δεν ευρέθη στο δωμάτιο. Στο
τραπέζι υπήρχαν δυο τραπεζογραμμάτια των δέκα λιρών
έκαστο, δεκαεπτά λίρες, και δέκα σε ασημένια και χρυσά, τα
χρήματα διευθετημένα σε μικρούς σωρούς διαφορετικών
ποσών. Υπήρχαν επίσης ορισμένοι αριθμοί επί ενός φύλλο
χαρτιού με τα ονόματα ορισμένων φίλων από την λέσχη πλάι
τους, εκ του οποίου εικάστηκε πως προ του θανάτου του είχε
επιδοθεί σε ανάλυση των απωλειών και των κερδών του στα
χαρτιά.
Μια ενδελεχής εξέταση των συνθηκών εξυπηρέτησε
μόνον στο να καταστήσει την υπόθεση περισσότερο πολύπλο-
κη. Καταρχάς, ουδεμία εξήγηση δεν ήταν δυνατόν να δοθεί ως
προς τον λόγο για τον οποίο ο νεαρός είχε κλειδώσει την
πόρτα εκ των έσω. Υπήρχε περίπτωση να το είχε πράξει ο
δολοφόνος και κατόπιν να είχε διαφύγει από το παράθυρο. Η
απόσταση ήταν τουλάχιστον έξι μέτρα, εντούτοις, κι ένα
παρτέρι ολάνθιστων κρόκων βρίσκονταν από κάτω. Κανένα
από τα λουλούδια, ούτε και το έδαφος έφεραν κάποιες
ενδείξεις πως είχαν διαταραχθεί, ούτε υπήρχαν ίχνη επί της
στενής λωρίδας χλόης που χώριζε το σπίτι από τον δρόμο.
Προφανώς, λοιπόν, ο ίδιος ο νεαρός ήταν εκείνος ο οποίος είχε
κλειδώσει την πόρτα. Όμως πώς συνάντησε τον θάνατο του;
Κανείς δεν ήταν δυνατόν να έχει σκαρφαλώσει στο παράθυρο
δίχως να αφήσει ίχνη. Υποθέτοντας πως κάποιος είχε

12
Arthur Conan Doyle

πυροβολήσει διαμέσου του παράθυρου, θα επρόκειτο όντως


περί ενός εξαιρετικά ικανού ατόμου, ο οποίος να ήταν σε θέση
να επιφέρει ένα τόσο θανάσιμο πλήγμα. Αλλά πάλι, η Πάρκ
Λέην αποτελεί μια πολυσύχναστη λεωφόρο, και υπάρχει και
μια στάση αμαξιών σε απόσταση μικρότερη των εκατό μέτρων
εκ της οικίας. Ουδείς είχε ακούσει πυροβολισμό. Και εντούτοις
υπήρχε ο νεκρός άντρας, και η σφαίρα από το περίστροφο, η
οποία είχε ανοίξει σαν μανιτάρι, όπως ανοίγουν οι σφαίρες
μαλακού βλήματος, και προκαλέσει καθαυτό τον τρόπο ένα
τραύμα το οποίο θα επέφερε ακαριαίο θάνατο. Έτσι είχαν οι
περιστάσεις του Μυστηρίου της Παρκ Λέην, οι οποίες
περιπλέκονταν περισσότερο εκ της παντελούς έλλειψης
κινήτρου, αφού, όπως έχω ήδη αναφέρει, ο νεαρός Αντέρ δεν
ήταν γνωστό ότι είχε εχθρούς, και καμία απόπειρα δεν είχε
επιχειρηθεί να αφαιρεθούν χρήματα ή τιμαλφή από το δωμά-
τιο.
Ολημερίς στριφογυρνούσα τα γεγονότα εκείνα ξανά
και ξανά στο μυαλό μου, καταβάλλοντας έντονη προσπάθεια
να ανακαλύψω μια θεωρία η οποία θα τα συνέδεε όλα, και να
εντοπίσω την ακολουθία της ελάχιστης αντίστασης την οποία
ο καημένος ο φίλος μου είχε δηλώσει πως αποτελούσε την
έναρξη κάθε έρευνας. Ομολογώ πως ελάχιστη ήταν η πρόοδος
μου. Το απόγευμα διέσχισα περπατώντας το Πάρκο, και περί
τις έξι η ώρα βρέθηκα στο άκρο της Πάρκ Λέην από την μεριά
της οδού Όξφορντ. Μια παρέα χασομέρηδων που βρισκόταν
στον πεζόδρομο, κοιτώντας όλοι τους ένα συγκεκριμένο
παράθυρο, με οδήγησε στο σπίτι το οποίο είχα έρθει να δω.
Ένας ψηλός, λεπτός άντρας με χρωματιστά γυαλιά, τον οποίο
εντόνως υποπτεύθηκα ως ντετέκτιβ με πολιτική περιβολή,
ανέλυε κάποια θεωρία του, ενώ οι υπόλοιποι συνωστίζονταν
τριγύρω για να ακούσουν τα όσα έλεγε. Πλησίασα όσο πλησιέ-
στερα του μου επιτρεπόταν, ωστόσο οι παρατηρήσεις του μου
φάνηκαν τόσο εξωφρενικές, ώστε απομακρύνθηκα και πάλι
με κάποια αγανάκτηση. Καθώς έφευγα έπεσα πάνω σε έναν
ηλικιωμένο σκεβρωμένο άντρα, ο οποίος βρισκόταν πίσω μου,
και έριξα κάτω αρκετά από τα βιβλία τα οποία μετέφερε.

13
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

Θυμάμαι πως καθώς τα σήκωνα παρατήρησα τον τίτλο ενός


εξ’ αυτών, «Η Προέλευση της Λατρείας των Δέντρων», και μου
εδόθη η εντύπωση πως ο τύπος πρέπει να ήταν κάποιος
φτωχός βιβλιόφιλος ο οποίος, είτε εξ επαγγέλματος είτε ως
ερασιτεχνική ενασχόληση, ήταν συλλέκτης άσημων έργων.
Επιχείρησα να απολογηθώ για το ατύχημα, εντούτοις ήταν
εμφανές πως τα βιβλία τα οποία είχα, τόσο ατυχώς,
κακοποιήσει ήταν εξαιρετικά πολύτιμα αντικείμενα στα μάτια
του ιδιοκτήτη τους. Με ένα γρυλισμό περιφρόνησης στράφηκε
από την άλλη, και είδα την σκυφτή ράχη του και τις λευκές
του φαβορίτες να εξαφανίζονται μέσα στο πλήθος.

14
Arthur Conan Doyle

Οι παρατηρήσεις μου όσον αφορά το Νο. 427, της Παρκ


Λέην, ελάχιστα προσέφεραν στη διαλεύκανση του προβλή-
ματος το οποίο είχε προσελκύσει το ενδιαφέρον μου. Το σπίτι
χωριζόταν από τον δρόμο από έναν χαμηλό τοίχο με
κιγκλίδωμα, συνολικά όχι πάνω από ενάμιση μέτρο σε ύψος.
Ήταν εξαιρετικά εύκολο, επομένως, για τον οποιονδήποτε να
μπει στον κήπο, όμως το παράθυρο ήταν εντελώς απρόσβατο,
αφού δεν υπήρχε κάποια υδρορροή ή κάτι άλλο το οποίο να
βοηθούσε και τον πλέον δραστήριο άντρα να σκαρφαλώσει
μέχρι εκεί. Πιότερο προβληματισμένος παρά ποτέ επέστρεψα
στο Κένσινγκτον. Δεν είχα μπει στο γραφείο για περισσότερο
από πέντε λεπτά όταν η υπηρέτρια ήρθε να αναφέρει πως ένα
άτομο επιθυμούσε να με δει. Προς έκπληξη μου δεν ήταν
άλλος από τον παράξενο ηλικιωμένο συλλέκτη βιβλίων, το
αυστηρό, ρυτιδωμένο πρόσωπο πλαισιωνόταν από λευκά
μαλλιά, και οι πολύτιμοι τόμοι του, μια ντουζίνα τουλάχιστον,
βρίσκονταν σφηνωμένοι κάτω από το δεξί του χέρι.
«Εκπλήσσεστε που με βλέπετε, κύριε», είπε, με μια
παράξενη, βραχνή φωνή.
Παραδέχθηκα πως όντως ήμουν.
«Να σας πω, έχω φιλότιμο, κύριε, κι όταν έτυχε να σας
δω να εισέρχεστε σε ετούτο το σπίτι, καθώς ερχόμουν
κουτσαίνοντας πίσω σας, σκέφτηκα από μέσα μου, δεν
μπαίνω να δω αυτόν τον ευγενικό κύριο, και να του πω πως
ακόμη κι αν ήμουν κομμάτι απότομος στους τρόπους μου δεν
το ήθελα, και πως του είμαι υποχρεωμένος που μάζεψε τα
βιβλία μου.»
«Μην το σκέφτεστε, δεν ήταν τίποτα», είπα.
«Επιτρέπεται να ρωτήσω πως γνωρίζατε ποιος ήμουν;»
«Να σας πω, κύριε, αν δεν αποτελεί υπερβολική
οικειότητα εκ μέρους μου, πως είμαι γείτονας σας, γιατί θα
βρείτε το μικρό μου βιβλιοπωλείο στη γωνία της Οδού Τσέρτς,
και θα χαρώ να σας δω, είμαι βέβαιος. Ίσως να συλλέγετε κι ο
ίδιος, κύριε· ορίστε το ‘Βρετανικά πτηνά,’ και το ‘Catullus,’ και
το ‘Ο Ιερός Πόλεμος’— ευκαιρία το καθένα τους. Με πέντε

15
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

τόμους θα συμπληρώνατε το κενό στο δεύτερο ράφι. Δείχνει


αφρόντιστο, έτσι δεν είναι, κύριε;»

Έστρεψα το κεφάλι μου για να κοιτάξω την προθήκη


πίσω μου. Όταν ξαναγύρισα ο Σέρλοκ Χολμς στεκόταν
χαμογελώντας στην άλλη πλευρά του γραφείου μου.
Σηκώθηκα όρθιος, κοιτώντας τον για μερικές στιγμές με
απόλυτη έκπληξη, και έπειτα καθώς φαίνεται πρέπει να
λιποθύμησα για πρώτη και τελευταία φορά στην ζωή μου. Το
σίγουρο είναι πως μια γκρίζα ομίχλη στροβιλίστηκε μπροστά
στα μάτια μου, κι όταν διαλύθηκε ανακάλυψα το κολάρο μου
λυμένο και την αψιά γεύση του κονιάκ στα χείλη μου. Ο Χολμς
έσκυβε πάνω από την καρέκλα μου, με το φλασκί του στο χέρι.
«Αγαπητέ μου Γουώτσον», είπε με την καλώς
ενθυμούμενη φωνή του, «Σου οφείλω χίλια συγνώμη. Δεν είχα
ιδέα πως θα επηρεαζόσουν τόσο έντονα.»
Τον άρπαξα από τον χέρι.

16
Arthur Conan Doyle

«Χολμς!» φώναξα. «Στα αλήθεια είσαι εσύ; Είναι


δυνατόν να είσαι πράγματι ζωντανός; Κατάφερες να
σκαρφαλώσεις έξω από εκείνη την φριχτή άβυσσο;»
«Στάσου μια στιγμή», είπε. «Είσαι σίγουρος πως είσαι
όντως σε θέση να συζητήσεις; Σου προκάλεσα ένα σοβαρό σοκ
με την αδικαιολόγητα δραματική μου επανεμφάνιση.»
«Είμαι καλά, μα αλήθεια, Χολμς, με δυσκολία πιστεύω
τα μάτια μου. Μα τους ουρανούς, αν σκεφθείς—εσύ από
όλους—πως στέκεσαι στο γραφείο μου!» Τον έπιασα και πάλι
από το μανίκι και ένοιωσα το λεπτό, μυώδες χέρι από κάτω.
«Μάλιστα, δεν είσαι φάντασμα, όπως και να είναι», είπα.
«Αγαπητέ μου παλιόφιλε, χαίρομαι τόσο που σε βλέπω.
Κάθισε και πες μου πως βγήκες ζωντανός από εκείνο το
τρομερό βάραθρο.»
Κάθισε απέναντι μου και άναψε ένα τσιγάρο με τον
παλιό, ατάραχο τρόπο του. Φορούσε την φτωχική ρεντιγκότα
του βιβλιοπώλη, ωστόσο το υπόλοιπο από εκείνο το άτομο
κείτονταν σε ένα σωρό λευκών μαλλιών και παλιών βιβλίων
πάνω στο γραφείο. Ο Χολμς έδειχνε ακόμη πιο λεπτός και
νευρώδης από ότι παλιά, εντούτοις υπήρχε μια κάτωχρη χροιά
στο αετίσιο του πρόσωπο η οποία μου φανέρωνε πως η
πρόσφατη ζωή του δεν υπήρξε κι η καλύτερη δυνατή.
«Χαίρομαι που μου δίνεται η ευκαιρία να τεντωθώ,
Γουώτσον», είπε. «Δεν είναι αστείο ένας ψηλός άνθρωπος να
υποχρεώνεται να κρύψει ένα κεφάλι από το παράστημα του
για αρκετές ώρες απανωτά. Τώρα, όσον αφορά τις
συγκεκριμένες εξηγήσεις έχουμε, αν μου επιτρέπεται να
ζητήσω την συνεργασία σου, μια επίμοχθη κι επικίνδυνη
νυχτερινή δουλειά μπροστά μας. Ίσως να ήταν καλύτερα αν
σου αφηγούμουν την πλήρη ιστορία όταν η συγκεκριμένη
δουλειά λάβει τέλος.»
«Είμαι γεμάτος περιέργεια. Θα προτιμούσα αφάντα-
στα να τα ακούσω τώρα.»
«Θα έρθεις μαζί μου απόψε;»
«Όταν το θελήσεις και όπου θελήσεις.»

17
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

«Είναι όντως σαν τον παλιό καιρό. Θα έχουμε χρόνο


για μια μπουκιά δείπνο πριν χρειαστεί να φύγουμε. Λοιπόν, ας
μιλήσουμε τότε, για εκείνο το βάραθρο. Δεν συνάντησα
μεγάλη δυσκολία να βγω έξω, για τον απλούστατο λόγο πως
ποτέ δεν έπεσα μέσα του.»
«Δεν έπεσες ποτέ μέσα του;»
«Όχι, Γουώτσον, ποτέ δεν ήμουν μέσα. Το σημείωμα
μου προς εσένα ήταν απολύτως αυθεντικό. Ελάχιστα
αμφέβαλα πως είχα φτάσει στο τέλος της καριέρας μου όταν
αντιλήφθηκα την σχετικά απειλητική μορφή του μακαρίτη
Καθηγητή Μοριάρτι να στέκεται απάνω στο στενό μονοπάτι
το οποίο οδηγούσε στη σωτηρία. Διέκρινα έναν αδιάλλακτο
σκοπό σε εκείνα τα γκρίζα μάτια. Αντάλλαξα μερικά σχόλια
μαζί του, συνεπώς, και έλαβα την ευγενική άδεια να γράψω
ένα σύντομο σημείωμα το οποίο κατόπιν έλαβες. Το άφησα
μαζί με την ταμπακέρα και το ραβδί μου και προχώρησα
διασχίζοντας το μονοπάτι, με τον Μοριάρτι να με ακολουθεί
καταπόδας. Όταν έφτασα στο τέλος του στάθηκα σε κάποια
απόσταση. Δεν τράβηξε όπλο, αλλά μου ρίχθηκε και τύλιξε τα
μακριά του χέρια γύρω μου. Γνώριζε πως το παιχνίδι του είχε
τελειώσει, και το μόνο το οποίο τον απασχολούσε ήταν να με
εκδικηθεί. Φτάσαμε παραπατώντας μέχρι το χείλος του κενού.
Είχα κάποια ιδέα, ωστόσο, μπαρίτσου, του γιαπωνέζικου
συστήματος πάλης, το οποίο αρκετές υπήρξαν οι φορές που
μου απέβη ιδιαίτερα χρήσιμο. Ξεγλίστρησα από την λαβή του,
κι εκείνος με μια φρικιαστική κραυγή κλώτσησε ξέφρενα για
μερικές στιγμές και αγωνίστηκε να αρπαχτεί από τον αέρα με
τα δυο του χέρια. Όμως παρά τις προσπάθειες του δεν κατά-
φερε να ανακτήσει την ισορροπία του, και έπεσε. Με το
πρόσωπο μου σκυμμένο πάνω από το χείλος τον είδα να
πέφτει στο κενό. Κατόπιν προσέκρουσε σε ένα βράχο,
αναπήδησε, και βυθίστηκε στο νερό.»
Άκουσα με κατάπληξη την εξήγηση του, την οποία ο
Χολμς αφηγήθηκε ανάμεσα σε ρουφηξιές από το τσιγάρο του.

18
Arthur Conan Doyle

«Μα τα ίχνη;» φώναξα. «Είδα με τα ίδια μου τα μάτια


πως δυο ζευγάρια ποδιών κατηφόρισαν το μονοπάτι και κανέ-
να δεν επέστρεψε.»

«Προέκυψε κάπως έτσι. Τη στιγμή που ο Καθηγητής


είχε εξαφανισθεί μου ήρθε η ιδέα πως η Μοίρα μου είχε
προσφέρει μια εξαιρετική ευκαιρία. Γνώριζα πως ο Μοριάρτι
δεν ήταν ο μοναδικός που είχε ορκιστεί να με δει νεκρό.
Υπήρχαν τουλάχιστον άλλοι τρεις των οποίων η επιθυμία να
με εκδικηθούν θα ενισχυόταν από τον θάνατο του αρχηγού
τους. Ήταν όλοι τους οι πλέον επικίνδυνοι άνθρωποι. Ήταν
βέβαιο πως κάποιος εξ αυτών θα με έβρισκε. Εξάλλου, αν όλος
ο κόσμος πειθόταν πως ήμουν νεκρός τότε εκείνοι θα
ένοιωθαν περισσότερο τολμηροί, και θα κινούνταν πιότερο
απροκάλυπτα, οπότε αργά ή γρήγορα θα είχα την ευκαιρία να
τους εξολοθρεύσω. Τότε θα ερχόταν η στιγμή να ανακοινώσω
πως βρισκόμουν ακόμη στη γη των ζωντανών. Τόσο ταχύτατα
λειτουργεί ο εγκέφαλος ώστε πιστεύω πως τα είχα
συλλογισθεί όλα πριν ακόμη ο Καθηγητής Μοριάρτι φτάσει
στον πάτο του Καταρράκτη Ρεϊσενμπάκ.
«Σηκώθηκα και εξέτασα το βραχώδες τοίχωμα πίσω
μου. Στην εμπεριστατωμένη αναφορά σου επί του ζητήματος,

19
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

την οποία διάβασα με ιδιαίτερο ενδιαφέρον μερικούς μήνες


αργότερα, επιμένεις πως το τοίχωμα είναι απόκρημνο. Δεν
είναι ωστόσο απολύτως αληθές. Ορισμένες μικρές εσοχές
υπήρχαν, όπως και μια ιδέα γεισώματος. Ο βράχος ήταν τόσο
ψηλός ώστε το να τον σκαρφαλώσεις ήταν εμφανώς αδύνατον,
και καθίστατο εξίσου αδύνατο να διασχίσω το λασπώδες
μονοπάτι δίχως να αφήσω κάποια ίχνη. Θα μπορούσα, είναι
αλήθεια, να έχω αντιστρέψει τις μπότες μου, όπως έχω κάνει
σε παρόμοιες περιπτώσεις, αλλά η παρουσία τριών ζευγαριών
από ίχνη προς μια κατεύθυνση θα είχε μετά βεβαιότητας
υπαινιχθεί μια παραπλάνηση. Γενικώς, τη στιγμή εκείνη, το
καλύτερο που μπορούσα να κάνω ήταν να διακινδυνέψω μια
αναρρίχηση. Δεν επρόκειτο περί εύκολης δουλειάς, Γουώτσον.
Ο καταρράκτης μούγκριζε από κάτω μου. Δεν είμαι
ευφάνταστο άτομο, όμως σου δίνω τον λόγο μου ότι μου
φάνηκε πως άκουσα την φωνή του Μοριάρτι να μου φωνάζει
μέσα από την άβυσσο. Ένα λάθος θα είχε αποβεί μοιραίο.
Αρκετές φορές, καθώς τούφες από χορτάρι ξεριζώνονταν στα
χέρια μου ή όταν το πόδι μου γλιστρούσε πάνω στις υγρές
εσοχές του βράχου, συλλογίστηκα πως θα χανόμουν. Όμως
πάλεψα και ανέβηκα, και τελικά έφτασα σε ένα γείσωμα
αρκετά βαθύ και καλυμμένο από αφράτα πράσινα βρύα, όπου
κατόρθωσα να παραμείνω αθέατος υπό τις καλύτερες δυνατές
ανέσεις. Εκεί βρισκόμουν ακουμπισμένος όταν εσύ, αγαπητέ
μου Γουώτσον, κι όλοι όσοι σε ακολουθούσαν ερευνήσατε με
τον πλέον συμπαθητικό κι ανεπαρκή τρόπο τις περιστάσεις
του θανάτου μου.
«Εντέλει, όταν είχατε όλοι σας σχηματίσει τα
αναπόφευκτα και εντελώς εσφαλμένα συμπεράσματα σας,
αναχωρήσατε για το ξενοδοχείο και απέμεινα μονάχος.
Θεωρούσα πως είχα φτάσει στο τέλος των περιπετειών μου,
ωστόσο ένα εξαιρετικά απρόσμενο συμβάν μου έδειξε πως
υπήρχαν αρκετές εκπλήξεις φυλαγμένες για μένα. Ένας
τεράστιος βράχος, πέφτοντας από πάνω μου, με προσπέρασε
θορυβωδώς, προσέκρουσε στο μονοπάτι, και αναπήδησε
βουτώντας μέσα στο χάσμα. Προς στιγμής σκέφτηκα πως

20
Arthur Conan Doyle

επρόκειτο για τυχαίο γεγονός· όμως μια στιγμή αργότερα,


κοιτώντας πάνω, είδα το κεφάλι ενός άντρα ενάντια στον
σκοτεινιασμένο ουρανό, κι άλλος ένας βράχος χτύπησε στο
γείσωμα επί του οποίου ήμουν ξαπλωμένος, λίγα μόλις
εκατοστά από το κεφάλι μου. Φυσικά, το μήνυμα ήταν
προφανές. Ο Μοριάρτι δεν ήταν μόνος του. Ένας συνεργός —
και η μοναδική αυτή ματιά μου είχε δώσει να καταλάβω το
πόσο επικίνδυνος ήταν ο συνεργός εκείνος— είχε παραμείνει
φρουρός ενώ ο Καθηγητής μου είχε επιτεθεί. Εξ αποστάσεως,
αθέατος από εμένα, είχε καταστεί μάρτυρας του θανάτου του
φίλου του και της απόδρασης μου. Είχε μείνει περιμένοντας, κι
έπειτα, κάνοντας το γύρο της κορυφής του βράχου, είχε
αποπειραθεί να επιτύχει εκεί που ο σύντροφος του είχε
αποτύχει.
«Δεν κάθισα να το σκεφθώ για πολύ, Γουώτσον. Είδα
ξανά το βλοσυρό πρόσωπο να κοιτάζει πάνω από τα βράχια,
κι ήξερα ότι αποτελούσε τον προάγγελο άλλου ενός βράχου.
Πάλεψα να κατεβώ στο μονοπάτι. Δεν πιστεύω πως θα το είχα
κάνει έτσι αψήφιστα. Ήταν εκατό φορές πιο δύσκολο από ότι
να ανέβω. Όμως δεν είχα χρόνο να συλλογισθώ τον κίνδυνο,
γιατί άλλος ένας βράχος πέρασε πλάι μου καθώς κρεμόμουν
από την άκρη του γεισώματος. Στα μισά της διαδρομής
γλίστρησα, μα με την βοήθεια του θεού κατέβηκα,
κομματιασμένος και ματωμένος, στο μονοπάτι. Έβαλα φτερά
στα πόδια μου, διανύοντας δέκα μίλια πάνω στα βουνά μέσα
στο σκοτάδι, και μια εβδομάδα αργότερα βρέθηκα στη
Φλωρεντία με την βεβαιότητα πως κανείς στον κόσμο δεν
γνώριζε τι είχα απογίνει.
«Έναν μόνο είχα εμπιστευθεί —τον αδελφό μου τον
Μάϊκροφτ. Σου οφείλω πολλά συγνώμη, αγαπητέ μου
Γουώτσον, όμως κρινόταν απολύτως αναγκαίο να θεωρηθώ
νεκρός, και είναι απολύτως βέβαιο πως δεν θα είχες γράψει
μια τόσο πειστική αφήγηση του ατυχούς μου τέλους αν δεν
πίστευες ο ίδιος πως ήταν αλήθεια. Αρκετές φορές κατά την
διάρκεια των τελευταίων τριών ετών έπιασα την πένα μου για
να σου γράψω, αλλά πάντοτε φοβόμουν μήπως κι η θερμή σου

21
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

εκτίμηση για μένα να σε έβαζε σε πειρασμό να κάνεις κάποια


απερισκεψία η οποία θα πρόδιδε το μυστικό μου. Για το λόγο
αυτόν απομακρύνθηκα από κοντά σου το απόγευμα όταν μου
έριξες τα βιβλία, γιατί βρισκόμουν σε κίνδυνο την ώρα εκείνη,
και κάθε έκφραση έκπληξης η συναισθήματος εκ μέρους σου
ίσως να είχε επισύρει προσοχή στην ταυτότητα μου και να
οδηγούσε στα πλέον απαράδεκτα και ανεπανόρθωτα
αποτελέσματα. Όσο για τον Μάϊκροφτ, επιβαλλόταν να του
αποκαλυφθώ ώστε να βρω τα χρήματα τα οποία χρειαζόμουν.
Η εξέλιξη των γεγονότων στο Λονδίνο δεν πήγε τόσο καλά
όσο έλπιζα, διότι η δίκη της σπείρας του Μοριάρτι άφησε δυο
από τα πλέον επικίνδυνα της μέλη, τους επί το πλείστον ορκι-
σμένους εχθρούς μου, ελεύθερους. Ταξίδεψα για δυο χρόνια
στο Θιβέτ, συνεπώς, και ψυχαγωγήθηκα επισκεπτόμενος την
Λάσα και περνώντας μερικές ημέρες με τον ηγέτη των Λάμα.
Ίσως να έχεις διαβάσει τις εξαιρετικές εξερευνήσεις ενός
Νορβηγού ονόματι Σίγκερσον, όμως είμαι βέβαιος πως δεν
πέρασε ποτέ από το μυαλό σου πως λάμβανες νέα από το φίλο
σου. Κατόπιν διέσχισα την Περσία, είδα την Μέκκα και
πραγματοποίησα μια σύντομη αλλά ενδιαφέρουσα επίσκεψη
στην Καλίφα του Χαρτούμ, τα αποτελέσματα της οποίας
απέστειλα στο Υπουργείο Εξωτερικών. Επιστρέφοντας στην
Γαλλία αφιέρωσα ορισμένους μήνες σε μια μελέτη περί των
παραγώγων άνθρακα-πίσσας, την οποία διεξήγαγα σε ένα
εργαστήριο στο Μοντπελιέ, στην Νότια Γαλλία. Έχοντας
ικανοποιηθεί από την έκβαση της, και μάθει πως μοναχά ένας
εκ των εχθρών μου απέμενε πλέον στο Λονδίνο, ετοιμαζόμουν
να επιστρέψω όταν οι κινήσεις μου επισπεύσθηκαν από τούτο
το αξιοσημείωτο Μυστήριο της Παρκ Λέην, το οποίο όχι μόνον
με προσέλκυσε με τα χαρακτηριστικά του, αλλά το οποίο
φάνηκε να προσφέρει ορισμένες από τις πλέον προσωπικές
ευκαιρίες. Ήρθα αμέσως στο Λονδίνο, επισκέφθηκα υπό την
αληθινή μου ταυτότητα την οδό Μπέϊκερ, κάνοντας την κ.
Χάντζσον να βιώσει μια βίαιη υστερική κρίση, και ανακαλύ-
πτοντας πως ο Μάϊκροφτ είχε διατηρήσει το διαμέρισμα μου
και τα χαρτιά μου ακριβώς όπως ήταν ανέκαθεν. Έτσι έγινε,

22
Arthur Conan Doyle

αγαπητέ μου Γουώτσον, ώστε στις δυο η ώρα σήμερα βρέθηκα


στην παλιά μου πολυθρόνα στο παλιό μου δωμάτιο, κι
ευχόμενος μονάχα να έβλεπα τον παλιό μου φίλο τον
Γουώτσον στην αντικρινή καρέκλα την οποία τόσο συχνά
κοσμούσε.»
Έτσι είχε η εξαιρετική αφήγηση την οποία άκουσα
εκείνο το Απριλιάτικο απόγευμα —μια αφήγηση η οποία θα
μου ήταν εντελώς απίστευτη αν δεν είχε επιβεβαιωθεί από την
παρουσία της ψηλής, ισχνής μορφής και του οξυδερκούς,
ενθουσιώδους προσώπου, το οποίο είχα φαντασθεί πως δεν θα
έβλεπα ποτέ ξανά. Άγνωστο πως, είχε μάθει περί της δικής
μου θλιβερής απώλειας, και η συμπαράσταση του φαινόταν
περισσότερο από την συμπεριφορά του παρά από τα λόγια
του. «Η δουλειά αποτελεί το καλύτερο αντίδοτο ενάντια στη
θλίψη, αγαπητέ μου Γουώτσον», είπε, «κι έχω μια δουλίτσα
για τους δυο μας απόψε η οποία, αν κατορθώσουμε να την
φέρουμε σε ένα αίσιο τέλος, από μόνη της θα δικαιολογήσει τη
ζωή ενός ανθρώπου επί του πλανήτη.» Μάταια τον ικέτεψα να
μου πει περισσότερα. «Θα ακούσεις και θα δεις αρκετά πριν
έρθει το πρωί», απάντησε. «Έχουμε τρία χρόνια παρελθόντος
να συζητήσουμε. Ας αρκεστούμε σε αυτό ως τις εννέα και
μισή, οπότε και θα ξεκινήσουμε για την αξιοσημείωτη
υπόθεση της κενής οικίας.»
Ήταν όντως όπως τον παλιό καιρό, όταν, την
προκαθορισμένη ώρα, βρέθηκα καθισμένος πλάι του σε μια
δίτροχη άμαξα, με το περίστροφο μου στην τσέπη και την
αγωνία της περιπέτειας στην καρδιά μου. Ο Χολμς ήταν
παγερός, βλοσυρός και σιωπηλός. Καθώς η λάμψη από τις
λάμπες του δρόμου άστραψε επί των ασκητικών χαρακτηρι-
στικών του είδα πως τα φρύδια του ήταν χαμηλωμένα σε
περισυλλογή και ότι τα χείλη του ήταν σφιγμένα. Δεν γνώριζα
τι ανήμερο θηρίο επρόκειτο να κυνηγήσουμε στη σκοτεινή
ζούγκλα του εγκληματικού Λονδίνου, όμως ήμουν για τα καλά
βέβαιος, από την συμπεριφορά του μοναδικού αυτού κυνηγού,
πως η υπόθεση ήταν εξαιρετικά σοβαρή, ενώ το σαρδόνιο
χαμόγελο το οποίο κατά καιρούς έσπαζε την ασκητική του

23
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

αυστηρότητα δεν προμήνυε κάτι καλό σχετικά με το


αντικείμενο της αναζήτησης μας.
Είχα υποθέσει πως πηγαίναμε προς την Οδό Μπέϊκερ,
όμως ο Χολμς σταμάτησε το αμάξι στην γωνία της Πλατείας
Κάβεντις. Παρατήρησα πως καθώς βγήκε έξω έριξε μια επί-
μονη ερωτηματική ματιά δεξιά και αριστερά, και σε κάθε
επόμενη γωνία έκανε τα αδύνατα δυνατά για να εξασφαλίσει
πως δεν παρακολουθούμασταν. Το βέβαιον είναι πως η
διαδρομή μας ήταν μοναδική. Η γνώση του Χολμς όσον αφορά
τις παρόδους του Λονδίνου ήταν αξεπέραστη, και στην
προκειμένη περίσταση πέρασε βιαστικά, και με σίγουρο βήμα,
μέσα από ένα δίκτυο ιπποστασίων και στάβλων την ύπαρξη
των οποίων ποτέ δεν γνώριζα. Βγήκαμε εντέλει σε ένα
δρομάκι, πλαισιωμένο από παλιά, σκοτεινά σπίτια, το οποίο
μας οδήγησε στην Οδό Μάντσεστερ, και κατόπιν στην Οδό
Μπλάντφορντ. Εδώ έστριψε γοργά σε ένα στενό πέρασμα,
πέρασε μέσα από μια ξύλινη πόρτα σε μια ερειπωμένη αυλή,
και κατόπιν άνοιξε με ένα κλειδί την πίσω πόρτα ενός σπιτιού.
Μπήκαμε παρέα και την έκλεισε πίσω μας.
Το μέρος ήταν θεοσκότεινο, όμως μου ήταν εμφανές
πως επρόκειτο περί μιας κενής οικίας. Τα πόδια μας έτριζαν
και κροτάλιζαν πάνω στο γυμνό σανίδι, και το απλωμένο χέρι
μου άγγιξε έναν τοίχο από τον οποίο η ταπετσαρία κρεμόταν
σε λωρίδες. Τα παγωμένα, λεπτά δάκτυλα του Χολμς έκλεισαν
γύρω από τον καρπό μου και με οδήγησαν μπροστά μέσα από
ένα μακρύ διάδρομο, μέχρι που διέκρινα αμυδρά το θολό
φεγγίτη πάνω από την πόρτα. Εδώ ο Χολμς έστριψε απότομα
στα δεξιά, και βρεθήκαμε σε ένα μεγάλο, τετράγωνο, αδειανό
δωμάτιο, με βαθιές σκιές στις γωνίες του, αλλά αμυδρά
φωτισμένο στο κέντρο από τα φώτα του δρόμου απέξω. Δεν
υπήρχε λάμπα κοντά και το παράθυρο ήταν σκεπασμένο από
παχιά σκόνη, έτσι ώστε το μόνο που ήταν δυνατόν ήταν να
ξεχωρίζουμε τα περιγράμματα μας. Ο σύντροφος μου
ακούμπησε το χέρι του στον ώμο μου και έφερε τα χείλη του
κοντά στο αυτί μου.
«Γνωρίζεις που βρισκόμαστε;» ψιθύρισε.

24
Arthur Conan Doyle

«Σίγουρα στην Οδό Μπέϊκερ», απάντησα, κοιτώντας


μέσα από το θολό παράθυρο.
«Ακριβώς. Βρισκόμαστε στην Οικία Κάμντεν, η οποία
βρίσκεται απέναντι από το παλιό μας διαμέρισμα.»
«Όμως για ποιόν λόγο βρισκόμαστε εδώ;»

«Επειδή προσφέρει μια εξαιρετική θέα αυτού του


γραφικού τετραγώνου. Θα σου ήταν πρόβλημα, αγαπητέ μου
Γουώτσον, να πλησιάσεις πιο κοντά στο παράθυρο,
λαμβάνοντας κάθε προφύλαξη να μην φανείς, και κατόπιν να
κοιτάξεις το παλιό μας διαμέρισμα —το σημείο εκκίνησης για
τόσες πολλές από τις περιπετειούλες μας; Θα ανακαλύψουμε
αν τα τρία χρόνια της απουσίας μου πήραν μαζί τους την
ικανότητα μου να σε εκπλήσσω.»
Προχώρησα κλεφτά μπροστά και κοίταξα απέναντι
στο γνώριμο εκείνο παράθυρο. Καθώς τα μάτια μου έπεσαν
πάνω του άφησα μια πνιχτή κραυγή έκπληξης. Το στόρι ήταν
κατεβασμένο και ένα δυνατό φως έκαιγε στο δωμάτιο. Η σκιά
ενός άντρα ο οποίος καθόταν σε μια καρεκλά έπεφτε σε ένα

25
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

σαφές, μαύρο περίγραμμα πάνω στην φωτεινή επιφάνεια του


παράθυρου. Δεν υπήρχε περίπτωση να γίνει λάθος, η πόζα του
κεφαλιού, οι τετράγωνοι ώμοι, η σαφήνεια των χαρακτηρι-
στικών. Το πρόσωπο ήταν μισό-στραμμένο, και το αποτέλεσμα
έμοιαζε με εκείνες τις μαύρες σιλουέτες που άρεσε στους
παππούδες μας να κορνιζάρουν. Επρόκειτο περί ενός τέλειου
αντίγραφου του Χολμς. Τόσο ξαφνιασμένος ήμουν που
άπλωσα το χέρι μου για να βεβαιωθώ πως ο ίδιος άνθρωπος
στεκόταν πλάι μου. Τρανταζόταν από ένα βουβό γέλιο.
«Λοιπόν;» είπε.
«Μα τους ουρανούς!» φώναξα. «Είναι θαυμάσιο.»
«Ευελπιστώ πως ο χρόνος τον μαρασμό δεν έφερε μα
μήτε κι η συνήθεια ξεθύμανε της άπειρη ποικιλία μου 2 ,» είπε,
και αναγνώρισα στην φωνή του την χαρά και την περηφάνια
την οποία ο καλλιτέχνης αποκομίζει από το ίδιο του το
δημιούργημα. «Πράγματι μου μοιάζει κάπως, έτσι;»
«Θα ήμουν έτοιμος να ορκιστώ πως ήσουν εσύ.»
«Τα εύσημα για την εκτέλεση οφείλονται στον Μεσιέ
Όσκαρ Μεννιέ, από την Γκρενόμπλ, ο οποίος αφιέρωσε
μερικές ημέρες πλάθοντας το εκμαγείο. Πρόκειται για μια
κέρινη προτομή. Τα υπόλοιπα τα κανόνισα ο ίδιος κατά την
διάρκεια της απογευματινής μου επίσκεψης στην Οδό
Μπέϊκερ.
«Μα γιατί;»
«Επειδή, αγαπητέ μου Γουώτσον, είχα τον πλέον
δυνατό ενδεχομένως λόγο να επιθυμώ ορισμένοι άνθρωποι να
θεωρήσουν πως βρίσκομαι εκεί όταν στην πραγματικότητα
είμαι αλλού.»
«Και σκέφτηκες πως το διαμέρισμα παρακολουθείται;»
«ΉΞΕΡΑ πως παρακολουθείται.»
«Από ποιόν;»
«Από τους παλιούς μου εχθρούς, Γουώτσον. Από την
γοητευτική οργάνωση της οποίας ο αρχηγός κείτεται στους
καταρράχτες του Ρεϊσενμπάκ. Θα πρέπει να θυμάσαι πως
γνώριζαν, και μόνο εκείνοι, πως ήμουν ακόμη ζωντανός. Αργά

2 (?) I trust that age doth not wither nor custom stale my infinite variety

26
Arthur Conan Doyle

ή γρήγορα θεωρούσαν πως θα επέστρεφα στο διαμέρισμα μου.


Το παρακολουθούσαν διαρκώς, και σήμερα το πρωί με είδαν
να φθάνω.»
«Πως το ξέρεις;»
«Επειδή αναγνώρισα τον σκοπό τους όταν έριξα μια
ματιά έξω από το παράθυρο μου. Είναι ένας αρκετά άκακος
τύπος, Πάρκερ το όνομα, καροτσέρης το επάγγελμα, και ένας
εξαιρετικός εκτελεστής της γκιμπάρντας 3 . Δεν θα νοιαζόμουν
αν επρόκειτο μόνο για αυτόν. Όμως με ενδιέφερε υπερβολικά
όσον αφορά το κατά πολύ απειλητικότερο άτομο το οποίο
βρισκόταν στο κατόπι μου, τον επιστήθιο φίλο του Μοριάρτι,
τον άντρα που έριξε τα βράχια από τον γκρεμό, τον πλέον
πανούργο και επικίνδυνο εγκληματία του Λονδίνου. Αυτός
είναι ο άντρας ο οποίος με καταδιώκει απόψε, Γουώτσον, και
αυτός είναι ο άντρας που δεν έχει την παραμικρή ιδέα πως
καταδιώκουμε εμείς ΑΥΤΟΝ.»
Τα σχέδια του φίλου μου τελικά αποκαλύπτονταν. Από
ετούτο το πρόσφορο καταφύγιο οι παρατηρητές παρατηρού-
νταν και οι ιχνηλάτες ακολουθούνταν. Εκείνη η οστεώδης
σκιά εκεί πάνω αποτελούσε το δόλωμα και εμείς τους
κυνηγούς. Σιωπηλά καθόμασταν παρέα στο σκοτάδι και
παρακολουθούσαμε τις βιαστικές φιγούρες που περνούσαν
και ξαναπερνούσαν από μπρος μας. Ο Χολμς ήταν σιωπηλός
κι ασάλευτος· εντούτοις ήμουν σε θέση να διακρίνω ότι
βρισκόταν σε οξυμένη επαγρύπνηση, και πως τα μάτια του
ήταν καρφωμένα επίμονα στη ροή των περαστικών. Επρόκειτο
περί μιας μουντής και θυελλώδους βραδιάς, κι ο άνεμος
σφύριζε διαπεραστικά μέσα στο μακρύ δρόμο. Πολύς κόσμος
πήγαινε πέρα δώθε, οι περισσότεροι τυλιγμένοι στα παλτά και
τα φουλάρια τους. Μια δυο φορές μου φάνηκε πως είχα δει την
ίδια φιγούρα νωρίτερα, και πρόσεξα ιδιαίτερα δυο άντρες που
φάνηκαν να έχουν βρει καταφύγιο από τη βροχή στην είσοδο
ενός σπιτιού σε μικρή απόσταση παραπάνω στο δρόμο.
Προσπάθησα να τραβήξω την προσοχή του συντρόφου μου
πάνω τους, όμως εκείνος άφησε ένα μικρό επιφώνημα

3 (Σ.τ.Μ) Jewish Harp – Εβραϊκή άρπα

27
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

ανυπομονησίας και συνέχισε να παρατηρεί το δρόμο. Αρκετές


ήταν οι φορές που κούνησε νευρικά τα πόδια του και ράπισε
τα δάκτυλα που πάνω στον τοίχο. Μου ήταν πρόδηλο πως
γινόταν ολοένα και πιο ανήσυχος και πως τα σχέδια δεν
έβαιναν όπως προσδοκούσε. Τελικά, καθώς τα μεσάνυχτα
πλησίασαν κι ο δρόμος σταδιακά άδειασε, βημάτισε πάνω
κάτω στο δωμάτιο με ανεξέλεγκτο εκνευρισμό. Επρόκειτο να
κάνω κάποιο σχόλιο όταν σήκωσα τα μάτια μου προς το
φωτισμένο παράθυρο και ένοιωσα και πάλι σχεδόν μια εξίσου
έντονη έκπληξη όπως προηγουμένως. Άρπαξα το χέρι του
Χολμς και έδειξα προς τα πάνω.
«Η σκιά κινήθηκε!» φώναξα.
Όντως, δεν ήταν πλέον το προφίλ, αλλά η πλάτη
εκείνη η οποία ήταν στραμμένη προς το μέρος μας.
Το βέβαιο ήταν πως τρία χρόνια δεν είχαν αμβλύνει
την τραχύτητα της διάθεσης ή της ανυπομονησίας του με μια
λιγότερη δραστήρια νοημοσύνη από την δική του.
«Φυσικά, κινήθηκε», είπε. «Είμαι ένας τόσο ανόητος
σκιτζής, Γουώτσον, που θα έστηνα ένα κραυγαλέο ανδρείκελο
και θα περίμενα πως κάποιοι από τους πλέον έξυπνους
ανθρώπους της Ευρώπης θα εξαπατούνταν από αυτό;
Βρισκόμαστε εδώ και δυο ώρες σε ετούτο το δωμάτιο, και η κ.
Χάντζσον έκανε κάποια αλλαγή στην φιγούρα οχτώ φορές,
είτε μια κάθε ένα τέταρτο της ώρας. Εργάζεται από μπροστά
έτσι ώστε η σκιά της να μην γίνεται ποτέ φανερή. Αχά!»
Τράβηξε την αναπνοή του με μια δριμεία, εξημμένη ανάσα.
Στο αμυδρό φως είδα το κεφάλι του να στρέφεται εμπρός, η
όλη συμπεριφορά του παγωμένη σε προσήλωση. Απέξω, ο
δρόμος ήταν εντελώς ερημωμένος. Εκείνοι οι δυο άντρες θα
μπορούσαν να βρίσκονται σκυμμένοι σε εκείνη την πόρτα,
όμως δε τους έβλεπα πλέον. Τα πάντα ήταν ακίνητα και
σκοτεινά, εκτός μόνο από το φωτισμένο κίτρινο παράθυρο
εμπρός μας με τη μαύρη φιγούρα να διαγράφεται στο κέντρο
του. Ξανά μέσα στην απόλυτη σιωπή άκουσα εκείνη την
λεπτή, συριστική νότα που πρόδιδε υπερβολικά καταπιεσμένη
αναστάτωση. Μια στιγμή αργότερα με τράβηξε πίσω στην πιο

28
Arthur Conan Doyle

σκοτεινή γωνία του δωματίου, κι ένοιωσα το προειδοποιητικό


του χέρι στα χείλη μου. Τα δάχτυλα που με είχαν πιάσει
έτρεμαν. Ποτέ δεν είχα δει τον φίλο μου τόσο αναστατωμένο,
κι όμως ο σκοτεινός δρόμος απλωνόταν ακόμη μοναχικός και
ακίνητος μπροστά μας.

Μα ξάφνου είχα επίγνωση εκείνου που οι οξυμένες


αισθήσεις του είχαν ήδη εντοπίσει. Ένας χαμηλός, κλεφτός
ήχος έφτασε στα αυτιά μου όχι από την κατεύθυνση της Οδού
Μπέϊκερ, αλλά από το πίσω μέρος του ίδιου οικήματος στο
οποίο κρυβόμασταν. Μια πόρτα άνοιξε και έκλεισε. Μια
στιγμή αργότερα βήματα σύρθηκαν κατηφορίζοντας το
διάδρομο —βήματα τα οποία προσπαθούσαν να είναι
αθόρυβα, αλλά τα οποία αντηχούσαν τραχιά μέσα στο άδειο
κτίριο. Ο Χολμς μαζεύτηκε πίσω πάνω στον τοίχο κι έκανα και
εγώ το ίδιο, με το χέρι μου να σφίγγεται γύρω από τη λαβή του
περιστρόφου μου. Καταβάλλοντας προσπάθεια για να δω
μέσα στο σκοτάδι, διέκρινα το αμυδρό περίγραμμα ενός άντρα,
μια ιδέα πιο μαύρο από το σκότος της ανοικτής πόρτας.
Στάθηκε προς στιγμής, και έπειτα κινήθηκε εμπρός, σκυφτά,
απειλητικά, μέσα στο δωμάτιο. Απείχε μόλις τρία μέτρα από
εμάς, κι ετοιμάστηκα να ορμήσω πάνω του, προτού να

29
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

αντιληφθώ πως δεν είχε ιδέα για την παρουσία μας. Πέρασε
σχεδόν πλάι μας, έσκυψε πάνω από το παράθυρο, και πολύ
απαλά κι αθόρυβα το σήκωσε κάπου δυο παλάμες. Καθώς
χαμήλωσε στο επίπεδο του ανοίγματος το φως από το δρόμο,
δίχως να θαμπώνεται απ’ το σκονισμένο τζάμι, έπεσε πάνω
στο πρόσωπο του. Ο άντρας φαινόταν να έχει καταληφθεί από
έξαψη.
Τα μάτια του έλαμπαν σαν αστέρια και τα χαρακτηρι-
στικά του κινούνταν σπασμωδικά. Ήταν ηλικιωμένος, με
λεπτή, προτεταμένη μύτη, ψηλό, φαλακρό μέτωπο, και
πελώριο γκρίζο μουστάκι. Ένα καπέλο όπερας ήταν
σπρωγμένο στο πίσω μέρος του κεφαλιού του, κι ένα βραδινό
επίσημο πουκάμισο ξεχώριζε μέσα από το ανοικτό του παλτό.
Το πρόσωπο του ήταν λιπόσαρκο και μελαψό, χαραγμένο από
βαθιές, τραχιές ρυτίδες. Στο χέρι του κρατούσε ότι έμοιαζε να
είναι ένα ραβδί, μα καθώς το άφησε στο πάτωμα έβγαλε ένα
μεταλλικό ήχο. Τότε, από την τσέπη του παλτού του τράβηξε
ένα ογκώδες αντικείμενο, και καταπιάστηκε με κάποια
εργασία η οποία τελείωσε με έναν ηχηρό, κοφτό κλικ, όπως θα
έκανε ένα ελατήριο ή ένα κλείστρο που θα τραβιόταν.
Γονατιστός ακόμη στο πάτωμα έσκυψε εμπρός κι έριξε όλο του
το βάρος και τη δύναμη πάνω σε κάποιο μοχλό, έχοντας ως
αποτέλεσμα, έναν παρατεταμένο, θόρυβο περιστροφής και
συρσίματος, καταλήγοντας για ακόμη μια φορά με ένα
ηχηρότατο κλικ. Κατόπιν ίσιωσε το σώμα του, και είδα πως
αυτό που κρατούσε στο χέρι του ήταν κάποιου είδους όπλο, με
ένα αλλόκοτα δύσμορφο κοντάκι. Άνοιξε την θαλάμη, έβαλε
κάτι μέσα, και τράβηξε το κλείστρο. Κατόπιν, σκύβοντας
κάτω, ακούμπησε την άκρη της κάνης πάνω στο πρεβάζι του
ανοικτού παράθυρου, και είδα το μακρύ του μουστάκι να
πέφτει πάνω από την λαβή και το μάτι του να γυαλίζει καθώς
κοιτούσε μέσα από το στόχαστρο. Άκουσα έναν αχνό
αναστεναγμό ικανοποίησης καθώς αγκάλιασε το κοντάκι
στον ώμο του, και αντίκρισε εκείνο τον εκπληκτικό στόχο, τον
μαύρο άντρα στο κίτρινο φόντο, να στέκεται στην άλλη άκρη
της ματιάς του. Προς στιγμή έμεινε παγωμένος και

30
Arthur Conan Doyle

ασάλευτος. Κατόπιν το δάκτυλο του σφίχτηκε πάνω στην


σκανδάλη. Ένα παράξενο, δυνατό σφύριγμα ακούστηκε, και
ένα παρατεταμένο τρίξιμο σπασμένου γυαλιού. Την στιγμή
εκείνη ο Χολμς τινάχτηκε σα τίγρης πάνω στην ράχη του
σκοπευτή και τον πέταξε κάτω. Ήταν όρθιος και πάλι στη
στιγμή, και με εξαιρετική δύναμη άρπαξε τον Χολμς από το
λαιμό· όμως τον χτύπησα στο κεφάλι με τη λαβή του όπλου
μου κι εκείνος έπεσε ξανά στο πάτωμα. Έπεσα από πάνω του,
και καθώς τον κρατούσα, ο σύντροφος μου άφησε ένα
διαπεραστικό σφύριγμα με την σφυρίχτρα του. Ακούστηκε
θόρυβος ποδιών που πλησίαζαν τρέχοντας από το πεζοδρόμιο,
και δυο ένστολοι αστυνομικοί, μαζί με ένα ντετέκτιβ με
πολιτικά, όρμησαν μες από την μπροστινή πόρτα και μπήκαν
στο δωμάτιο.

«Εσύ είσαι, Λεστρέιντ;» είπε ο Χολμς.


«Μάλιστα, κ. Χολμς. Ανέλαβα την υπόθεση
προσωπικά. Χαίρομαι που σε βλέπω ξανά στο Λονδίνο, κύριε.»
«Πιστεύω πως χρειάζεσαι λίγη ανεπίσημη βοήθεια.
Τρεις ανεξιχνίαστοι φόνοι σε διάστημα ενός χρόνου είναι

31
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

πολλοί, Λεστρέιντ. Εντούτοις χειρίσθηκες το Μυστήριο του


Μολεσεϋ με λιγότερη εκ της συνήθους —ήθελα να πω, πως
την χειρίσθηκες αρκετά καλά.»
Είχαμε όλοι σηκωθεί όρθιοι, ο κρατούμενος μας
ασθμαίνοντας, έχοντας έναν γεροδεμένο αστυφύλακα σε
κάθε πλευρό του. Ήδη μερικοί χασομέρηδες είχαν αρχίσει να
συγκεντρώνονται στο δρόμο. Ο Χολμς πήγε μέχρι το
παράθυρο, το έκλεισε, και κατέβασε τις κουρτίνες. Ο
Λεστρέιντ είχε βγάλει δυο κεριά και οι αστυνομικοί είχαν
ξεσκεπάσει τις λάμπες τους. Είχα επιτέλους την δυνατότητα
να ρίξω μια καλή ματιά στον κρατούμενο μας.
Επρόκειτο περί ενός εξαιρετικά αρρενωπού και
εντούτοις κακόβουλου προσώπου εκείνο το οποίο ήταν
στραμμένο πάνω μας. Έχοντας το μέτωπο ενός φιλοσόφου και
το σαγόνι ενός ηδονιστή, ο άντρας θα έπρεπε να έχει
ξεκινήσει με αφάνταστες ικανότητες για καλό ή για κακό.
Όμως ήταν αδύνατον να κοιτάξεις εκείνα τα αποτρόπαια
γαλάζια μάτια, με τα βαριά, κυνικά βλέφαρα, ή εκείνη την
προτεταμένη, επιθετική μύτη, και το απειλητικό, χαρακωμένο
βαθιά μέτωπο, δίχως να διακρίνεις τα πλέον έκδηλα
προειδοποιητικά σινιάλα της Φύσης. Δεν έδειξε την παραμικρή
σημασία προς εμάς, αλλά τα μάτια του παρέμεναν
καρφωμένα στο πρόσωπο του Χολμς με μια έκφραση στην
οποία το μίσος κι η έκπληξη ήταν εξίσου συνδυασμένα.
«Κτήνος!» συνέχισε να μουρμουρίζει. «Πονηρό, πονηρό
κτήνος!»
«Ω, Ταγματάρχη!» είπε ο Χολμς, διορθώνοντας το
αναστατωμένο κολάρο του· «τελεύουν τα ταξίδια με των
εραστών το αντάμωμα», καθώς λέει ένα παλιό έργο. Δε
νομίζω πως είχα την ευχαρίστηση να σε συναντήσω από τότε
που επέσυρα την προσοχή σου καθώς κειτόμουν στο γείσωμα
πάνω από τους καταρράκτες του Ρεϊσενμπάκ.»
Ο Ταγματάρχης παρατηρούσε ακόμη το φίλο μου λες
κι ήταν υπνωτισμένος. «Πανούργο, πανούργο κτήνος!» ήταν
το μόνο που έλεγε.

32
Arthur Conan Doyle

«Δεν σας σύστησα ακόμη», είπε ο Χολμς. «Κύριοι, ο


Ταγματάρχης Σεμπάστιαν Μοράν, απόστρατος του Ινδικού
Στρατού της Αυτού Μεγαλειότητας, και ο καλύτερος κυνηγός
μεγάλων θηραμάτων που παρήγαγε ποτέ η Ανατολική μας
Αυτοκρατορία. Πιστεύω πως έχω δίκιο, Ταγματάρχη, λέγοντας
πως το ρεκόρ σας όσον αφορά τις τίγρεις παραμένει
ακλόνητο;»
Ο αγριεμένος ηλικιωμένος δεν είπε τίποτα, όμως
κοιτούσε ακόμη τον σύντροφο μου· με τα άγρια μάτια του και
το τραχύ μουστάκι του έμοιαζε και ο ίδιος με τίγρη.
«Αναρωτιέμαι πώς το απλούστατο στρατήγημα μου
κατόρθωσε να εξαπατήσει έναν τόσο παλιό shikari 4 », είπε ο
Χολμς. «Θα πρέπει να σου ήταν εξαιρετικά γνώριμο. Δεν
έδεσες ένα μικρό παιδί κάτω από ένα δέντρο, κρυμμένος από
πάνω του με το τουφέκι σου, και περίμενες από το δόλωμα να
σου φέρει την τίγρη σου; Το άδειο ετούτο σπίτι είναι το δικό
μου δέντρο κι εσύ η τίγρη μου. Είχες πιθανότατα άλλα όπλα
σε εφεδρεία σε περίπτωση που εμφανίζονταν περισσότερες
τίγρεις, ή στο απίθανο ενδεχόμενο να αποτύγχανες στο
σημάδι σου. Αυτοί,» έδειξε ολόγυρα, «αποτελούν τα άλλα μου
όπλα. Ο παραλληλισμός είναι ακριβής.»

4 (Σ.τ.Μ.) Shikari – κυνηγός ή οδηγός μεγάλων θηραμάτων της Νότιας Ασίας. – (Encarta
Dictionary)

33
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

Ο Ταγματάρχης Μοράν τινάχτηκε εμπρός, με ένα


γρύλισμα οργής, όμως οι αστυνομικοί τον τράβηξαν πίσω. Το
μένος επί του πρόσωπου του αποτελούσε ένα τρομερό θέαμα.
«Ομολογώ πως μου επεφύλασσες μια μικρή έκπληξη»,
είπε ο Χολμς. «Δεν ανέμενα πως θα προέβαινες κι εσύ στη
χρήση της παρούσης κενής οικίας και του τόσο πρόσφορου
παράθυρου της. Είχα φαντασθεί πως θα δούλευες από το
δρόμο, όπου ο φίλος μου ο Λεστρέιντ κι η κομπανία του σε
περίμεναν. Εξαιρουμένου αυτού όλα πήγαν όπως το
περίμενα.»
Ο Ταγματάρχης Μοράν στράφηκε στον υπηρεσιακό
Ντετέκτιβ.
«Είτε υπάρχει είτε δεν υπάρχει ένας δίκαιος λόγος για
την σύλληψη μου», είπε, «δε βλέπω το λόγο για τον οποίο θα
πρέπει να ανεχτώ τα σαρκαστικά σχόλια του ατόμου αυτού.
Αφού βρίσκομαι στα χέρια του νόμου τότε ας γίνουν τα πάντα
με νόμιμο τρόπο.»
«Καλώς, είναι αρκετά λογικό αίτημα», είπε ο
Λεστρέιντ. «Έχεις κάτι άλλο να προσθέσεις, κ. Χολμς, πριν
αποχωρήσουμε;»
Ο Χολμς είχε πάρει στα χέρια του το ισχυρό αεροβόλο
από το πάτωμα και εξέταζε το μηχανισμό του.
«Ένα θαυμαστό και μοναδικό όπλο», είπε, «αθόρυβο
και τρομερής ισχύος. Γνώριζα τον Φον Χέρντερ, τον τυφλό
Γερμανό μηχανικό, που το κατασκεύασε κατόπιν παραγγελίας
του μακαρίτη Καθηγητή Μοριάρτι, Για χρόνια γνώριζα την
ύπαρξη του, όμως ποτέ πριν δεν μου εδόθη η ευκαιρία να το
αγγίξω. Το παραδίδω ειδικά στη φύλαξη σου, Λεστρέιντ, ως
επίσης και τις σφαίρες που χρησιμοποιεί.»
«Να είσαι βέβαιος πως θα το φροντίσουμε, κ. Χολμς»,
είπε ο Λεστρέιντ, καθώς όλη η ομάδα κινήθηκε προς την
πόρτα. «Έχεις να πεις κάτι άλλο;»
«Να ρωτήσω μόνο ποια κατηγορία προτίθεσαι να
επιλέξεις;»

34
Arthur Conan Doyle

«Ποια κατηγορία, κύριε; Μα, φυσικά, την απόπειρα


δολοφονίας του κ. Σέρλοκ Χολμς.»
«Δεν γίνεται, Λεστρέιντ. Θα πρότεινα να μην
ανακατευτώ διόλου με το ζήτημα. Σε εσένα, και μόνο εσένα,
ανήκουν τα εύσημα της εξαιρετικής σύλληψης την οποία
πραγματοποίησες. Μάλιστα, Λεστρέιντ, Σε συγχαίρω! Με τη
συνήθη συνταγή πανουργίας και τόλμης τον συνέλαβες.»
«Τον συνέλαβα! Συνέλαβα ποιόν, κ. Χολμς;»
«Τον άνθρωπο που ολόκληρο το σώμα ματαίως
αναζητούσε —τον ταγματάρχη Σεμπάστιαν Μοράν, ο οποίος
πυροβόλησε τον Εντιμότατο Ρόναλντ Αντέρ κάνοντας χρήση
μιας διασταλτικής σφαίρας από αεροβόλο όπλο μέσω του
ανοικτού παράθυρου της πρόσοψης του δευτέρου πατώματος
του Νο 427, επί της Παρκ Λέην, την 30η του προηγουμένου
μηνός. Αυτή είναι η κατηγορία, Λεστρέιντ. Και τώρα,
Γουώτσον, αν είσαι σε θέση να αντέξεις το ρεύμα ενός
σπασμένου παράθυρου, πιστεύω πως μισή ώρα στο γραφείο
μου με ένα πούρο ίσως να σου προσφέρει μια εποικοδομητική
ψυχαγωγία.
Τα παλιά μας δωμάτια είχαν μείνει όπως ήταν υπό την
επίβλεψη του Μάϊκροφτ Χολμς και της άμεσης φροντίδας της
κ. Χάντζσον. Καθώς μπήκα αντίκρισα, είναι αλήθεια, μια
ασυνήθιστη τάξη, όμως τα παλιά γνώριμα ήταν όλα στην
θέση τους. Υπήρχε η γωνία των χημικών κι ο λεκιασμένος από
οξύ, πάγκος από ξύλο πεύκου. Εκεί πάνω σε ένα ράφι
βρισκόταν η σειρά των θαυμαστών άλμπουμ αποκομμάτων
και βιβλίων αναφοράς τα οποία πολλοί από τους συμπολίτες
μας με ευχαρίστηση θα έκαιγαν. Οι χάρτες, η θήκη του
βιολιού, κι η βάση για τις πίπες —ακόμη και το Περσικό
πασούμι που περιείχε τον καπνό— όλα συνάντησαν τη ματιά
μου καθώς κοίταξα τριγύρω. Υπήρχαν δυο ένοικοι στο
δωμάτιο —ο ένας τους ήταν η κ. Χάντζσον, που χαμογέλασε
πλατιά μόλις οι δυο μας εισήλθαμε στο δωμάτιο· ο άλλος το
περίεργο ανδρείκελο που είχε διαδραματίσει έναν τόσο
καταλυτικό ρόλο στις νυχτερινές μας περιπέτειες. Επρόκειτο
περί μιας προτομής του φίλου μου σε χρώμα κεριού, τόσο

35
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

θαυμάσια φτιαγμένης ώστε αποτελούσε ένα τέλειο ομοίωμα.


Ακουμπούσε πάνω σε ένα μικρό τραπέζι με μια παλιά ρόμπα
του Χολμς, τόσο καλά τυλιγμένη γύρω του ώστε η
ψευδαίσθηση από τον δρόμο ήταν απολύτως τέλεια.
«Ελπίζω πως λάβατε όλες τις προφυλάξεις, κ.
Χάντζσον;» είπε ο Χολμς.
«Πήγα κοντά του γονατιστή, κύριε, όπως ακριβώς μου
είπατε.»
«Υπέροχα. Φέρατε εις πέρας την κατάσταση περίφημα.
Μήπως παρατηρήσατε που πήγε η σφαίρα;»
«Ναι, κύριε. Φοβάμαι πως χάλασε την όμορφη
προτομή σας, γιατί πέρασε μέσα από το κεφάλι και χτύπησε
στον τοίχο. Την μάζεψα από το χαλί. Ορίστε!»
Ο Χολμς μου την πρότεινε. «Μια μαλακή σφαίρα
περιστρόφου, όπως αντιλαμβάνεσαι, Γουώτσον. Ιδιαίτερα
ευφυές, διότι ποιος θα περίμενε να βρει ένα τέτοιο πράγμα να
έχει ριχθεί από αεροβόλο. Πολύ καλά, κ. Χάντζσον, σας είμαι
εξαιρετικά υποχρεωμένος για τη βοήθεια σας. Και τώρα,
Γουώτσον, να σε δω και πάλι στην παλιά σου θέση, γιατί
υπάρχουν αρκετά σημεία τα οποία θα ήθελα να συζητήσω
μαζί σου.»
Είχε πετάξει την φτωχική ρεντιγκότα, και ήταν πλέον
ο παλιός Χολμς με την ποντικόχρωμη ρόμπα του την οποία
και πήρε από το ομοίωμα του.
«Τα νεύρα του γέρο shikari δεν είχαν χάσει την
σταθερότητα τους ούτε τα μάτια του την οξύτητα τους», είπε,
με ένα γέλιο, καθώς επιθεώρησε το κομματιασμένο μέτωπο
της προτομής του.
«Ακριβώς στην μέση του κεφαλιού και καταμεσής του
εγκεφάλου. Ήταν ο καλύτερος σκοπευτής στην Ινδία, και
θεωρώ πως υπάρχουν ελάχιστοι καλύτεροι στο Λονδίνο. Έχεις
ακούσει το όνομα;»
«Όχι, δεν το έχω.»
«Μάλιστα, μάλιστα, έτσι είναι η δόξα! Αλλά, πάλι, αν
θυμάμαι σωστά, δεν είχες ακούσει το όνομα του Καθηγητή
Μοριάρτι, ο οποίος είχε ένα από τα σπουδαιότερα μυαλά του

36
Arthur Conan Doyle

αιώνα. Δώσε μου μονάχα τον κατάλογο των βιογραφιών από


το ράφι.»
Γύρισε τις σελίδες νωχελικά, ακουμπώντας πίσω στην
πολυθρόνα και στέλνοντας μεγάλα σύννεφα καπνού από το
πούρο του.

«Η συλλογή από M είναι εξαιρετική», είπε. «Ο


Μοριάρτι ο ίδιος αρκεί για να κάνει κάθε γράμμα ένδοξο, κι
εδώ έχουμε τον Μόργκαν το δολοφόνο με το δηλητήριο, και
τον Μάθιους, ο οποίος μου ξερίζωσε τον αριστερό μου
κυνόδοντα στην αίθουσα αναμονής στο Τσάρινγκ Κρος, και
τέλος, εδώ είναι ο αποψινός μας φίλος.
Μου έδωσε το βιβλίο, και διάβασα:

ΜΟΡΑΝ ΣΕΜΠΑΣΤΙΑΝ, ΤΑΓΜΑΤΑΡΧΗΣ. Άνεργος.


Παλαιότερα μέλος της 1ης Bengalore των Pioneers.
Γεννηθείς στο Λονδίνο, το 1840. Γιος του Αυγούστου
Μοράν, C.B., άλλοτε Βρετανού Υπουργού στην
Περσία. Μορφωμένος στο Ήτον και την Οξφόρδη.
Υπηρέτησε στην Εκστρατεία Τζογουάκι, στην

37
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

Εκστρατεία του Αφγανιστάν, στο Χαρασιάμπ 5 στις


διεκπεραιώσεις, στο Σερπούρ, και στην Καμπούλ.
Συγγραφέας του ‘Μεγάλα θηράματα των Δυτικών
Ιμαλαΐων,’ του 1881· ‘Τρεις Μήνες Στην Ζούγκλα,’
του 1884. Διεύθυνση: Οδός Κόντουϊτ. Λέσχες: Αγγλο-
Ινδική, Τάνκερβιλ, Χαρτοπαικτική Λέσχη
Μπαγκατέλ.»

Στο περιθώριο ήταν γραμμένο, με το ακριβές χέρι του


Χολμς: «Ο δεύτερος πλέον επικίνδυνος άνθρωπος στο
Λονδίνο.»
«Είναι εκπληκτικό», είπα, καθώς του επέστρεψα το
βιβλίο. «Η καριέρα του υπό συζήτηση προσώπου είναι εκείνη
ενός αξιέπαινου στρατιώτη.»
«Όντως», απάντησε ο Χολμς. «Έως κάποιου σημείου τα
πήγε καλά. Υπήρξε πάντοτε άνθρωπος με σιδερένια πυγμή, κι
η ιστορία λέγεται ακόμη στην Ινδία σχετικά με το πώς
σύρθηκε σε έναν υπόνομο στο κατόπι μιας ανθρωποφάγου
τίγρη. Υπάρχουν μερικά δέντρα, Γουώτσον, τα οποία
μεγαλώνουν σε ένα συγκεκριμένο μέγεθος κι έπειτα άξαφνα
αναπτύσσουν κάποια δύσμορφη ιδιαιτερότητα. Θα το
συναντήσεις συχνά στους ανθρώπους. Έχω μια θεωρία πως το
άτομο αντιστοιχίζεται κατά την ανάπτυξη του με ολόκληρη τη
διαδοχή των προγόνων του, και πως μια τόσο αιφνίδια τροπή
προς το καλό ή το κακό επισημαίνει κάποια ισχυρή επιρροή η
οποία προέκυψε στη διαδοχή της γενεαλογίας του. Το
πρόσωπο γίνεται, όπως ήταν, η επιτομή της ιστορίας της ίδιας
του της οικογένειας.»
«Είναι μάλλον εξαιρετικά ευφάνταστο.»
«Καλά, δεν επιμένω έπ’ αυτού. Όποια κι αν υπήρξε η
αιτία, ο Ταγματάρχης Μοράν κάπου άρχισε να κινείται
λανθασμένα. Δίχως κάποιο απροκάλυπτο σκάνδαλο κατάφερε
να μετατρέψει την Ινδία σε ένα εξαιρετικά καυτό μέρος για το
άτομο του. Αποστρατεύθηκε, ήρθε στο Λονδίνο, αποκτώντας
και πάλι κακό όνομα. Εκείνο τον καιρό ήταν που τον

5 Charasiab

38
Arthur Conan Doyle

αναζήτησε ο Καθηγητής Μοριάρτι, για τον οποίο ένα


διάστημα διετέλεσε επικεφαλής προσωπικού. Ο Μοριάρτι τον
προμήθευε αφειδώς με χρήματα και τον χρησιμοποίησε μόνο
σε μια ή δυο δουλειές στην υψηλή κοινωνία τις οποίες κανένας
κοινός εγκληματίας δεν θα αναλάμβανε. Ίσως να έχεις
κάποιες αναμνήσεις του θανάτου της κ. Στιούαρτ, των
Λάουντερ, το 1887. Όχι; Δεν πειράζει, είμαι βέβαιος πως ο
Μοράν κρυβόταν πίσω από αυτόν· όμως τίποτα δε μπορούσε
να αποδειχθεί. Τόσο έξυπνα ήταν καλυμμένος ο Ταγματάρχης
ώστε ακόμη κι όταν η συμμορία του Μοριάρτι διαλύθηκε δε
μπορούσαμε να τον ενοχοποιήσουμε. Θυμάσαι εκείνη την
μέρα, όταν σε επισκέφθηκα στο διαμέρισμα σου, πως
κατέβασα τις κουρτίνες από το φόβο των αεροβόλων όπλων;
Δίχως αμφιβολία με θεώρησες ευφάνταστο. Ήξερα ακριβώς τι
έκανα, διότι γνώριζα την ύπαρξη του εξαιρετικού αυτού
όπλου, και γνώριζα επίσης πως ένας από τους καλύτερους
σκοπευτές του κόσμου θα βρισκόταν πίσω του. Όταν
βρισκόμασταν στην Ελβετία μας ακολούθησε με τον Μοριάρτι,
και δίχως αμφιβολία πρόκειται για εκείνον ο οποίος μου
χάρισε το φριχτό πεντάλεπτο στο γείσωμα του Ρέϊσενμπακ.
«Μπορείς να θεωρήσεις πως διάβαζα τις εφημερίδες με
ιδιαίτερη προσοχή κατά την διάρκεια της διαμονής μου στην
Γαλλία, ψάχνοντας για κάποια ευκαιρία να τον μπαγλαρώσω.
Για όσο εκείνος παρέμενε ελεύθερος στο Λονδίνο η ζωή δεν θα
είχε καμία αξία. Μέρα και νύχτα η σκιά θα έπεφτε πάνω μου,
κι αργά η γρήγορα η ευκαιρία θα του δινόταν. Τι να έκανα;
Ήταν αδύνατον να τον πυροβολήσω κατά βούληση, ειδάλλως
θα βρισκόμουν εγώ στα κάτεργα. Ήταν μάταιο να επικαλεστώ
τη βοήθεια κάποιου δικαστικού. Δεν θα μπορούσαν να
επέμβουν υπό ένα έρεισμα το οποίο θα τους φαινόταν ως μια
ανυπόστατη υποψία. Έτσι δεν μπορούσα να κάνω τίποτα.
Ωστόσο παρακολουθούσα τα ποινικά νέα, γνωρίζοντας πως
αργά ή γρήγορα θα τον τσάκωνα. Τότε ήρθε ο θάνατος του
Ρόναλντ Αντέρ. Η ευκαιρία επιτέλους μου δινόταν!
Γνωρίζοντας τα όσα γνώριζα, δεν ήταν βέβαιο πως το είχε
διαπράξει ο Ταγματάρχης Μοράν; Είχε παίξει χαρτιά με το

39
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

παλικάρι· τον είχε ακολουθήσει σπίτι από τη λέσχη· τον είχε


πυροβολήσει μέσα από το ανοικτό παράθυρο. Δεν υπήρχε
αμφιβολία περί τούτου. Οι σφαίρες από μόνες αρκούσαν για
να βάλουν το κεφάλι του στη θηλιά. Ήρθα αμέσως.
Εντοπίσθηκα από το φύλακα, ο οποίος, γνώριζα, πως θα
επέσειε την άμεση προσοχή του Ταγματάρχη στην παρουσία
μου. Δεν θα αποτύγχανε να συνδέσει την αιφνίδια επιστροφή
μου με το έγκλημα του και θα ήταν φοβερά ανήσυχος. Ήμουν
βέβαιος πως θα έκανε κάποια απόπειρα να με βγάλει από την
μέση ΑΜΕΣΩΣ, και θα έφερνε μαζί του το δολοφονικό του
όπλο για το συγκεκριμένο σκοπό. Του άφησα έναν εξαίρετο
στόχο στο παράθυρο, και, έχοντας ειδοποιήσει την αστυνομία
πως ίσως η παρουσία τους να κρινόταν αναγκαία —επί τη
ευκαιρία, Γουώτσον, εντόπισες την παρουσία τους σε εκείνη
την είσοδο με αλάνθαστη ακρίβεια— ανέλαβα ότι θεώρησα
πως αποτελούσε μια συνετή θέση παρακολούθησης, δίχως να
έχω καν διανοηθεί πως θα επέλεγε το ίδιο σημείο για την
επίθεση του. Τώρα, αγαπητέ μου Γουώτσον, υπάρχει κάτι το
οποίο απομένει να εξηγήσω;»
«Ναι», είπα. «Δεν ξεκαθάρισες ποιο ήταν το κίνητρο
του Ταγματάρχη Μοράν για την δολοφονία του Εντιμότατου
Ρόναλντ Αντέρ.»
«Αχά! Αγαπητέ μου Γουώτσον, να που ερχόμαστε σε
εκείνες τις περιοχές της εικοτολογίας όπου και το πλέον
λογικό μυαλό ενδέχεται να σφάλει. Καθένας θα σχηματίσει
την προσωπική του υπόθεση βάση των υπαρχόντων
στοιχείων, οπότε και η δική σου υπάρχει περίπτωση να είναι
τόσο σωστή όσο κι η δικιά μου.»
«Έχεις καταλήξει σε κάποια υπόθεση, τότε;»
«Πιστεύω πως δεν είναι δύσκολο να εξηγήσω τα
γεγονότα. Δημοσιεύθηκε πως ο Ταγματάρχης Μοράν και ο
νεαρός Αντέρ είχαν κερδίσει από κοινού ένα σημαντικό
χρηματικό ποσό. Λοιπόν, ο Μοράν αναμφίβολα έπαιζε δόλια
—περί αυτού το γνωρίζω εδώ και καιρό. Θεωρώ πως την ημέρα
του φόνου ο Αντέρ ανακάλυψε πως ο Μοράν έκλεβε.
Πιθανότατα του είχε μιλήσει προσωπικά, και είχε απειλήσει

40
Arthur Conan Doyle

να τον εκθέσει εκτός κι αν οικειοθελώς δήλωνε παραίτηση


από την λέσχη και υποσχόταν πως δεν θα έπαιζε χαρτιά ποτέ
ξανά. Είναι εντελώς απίθανο πως ένας νεαρός όπως ο Αντέρ
θα προκαλούσε άμεσα ένα ειδεχθές σκάνδαλο εκθέτοντας
έναν τόσο γνωστό άνθρωπο κατά πολύ μεγαλύτερο του.
Πιθανόν να ενήργησε όπως υπέθεσα. Ο αποκλεισμός από τις
λέσχες θα σήμαινε την καταστροφή του Μοράν, ο οποίος
ζούσε από τα δόλια κέρδη του από τα χαρτιά. Επομένως
δολοφόνησε τον Αντέρ, ο οποίος την προκειμένη στιγμή είχε
επιδοθεί στο έργο της καταμέτρησης των χρημάτων που ο
ίδιος θα έπρεπε να επιστρέψει, αφού δεν ηδυνόταν να κερδίσει
από το ανέντιμο παιχνίδι του συνεταίρου του. Κλείδωσε την
πόρτα μήπως και οι Κυρίες τον αιφνιδιάσουν κι επιμείνουν να
μάθουν τι έκανε με εκείνα τα ονόματα και τα νομίσματα. Θα
σταθεί;»
«Δεν έχω αμφιβολία πως έπεσες διάνα στην αλήθεια.»
«Θα επαληθευθεί είτε θα διαψευσθεί κατά τη δίκη. Εν
τω μεταξύ, ότι και να συμβεί, ο Ταγματάρχης Μοράν δε θα
μας απασχολήσει πλέον, το διάσημο όπλο του Φον Χέρντερ θα
διακοσμήσει το μουσείο της Σκότλαντ Γιάρντ, και για μια
ακόμη φορά, ο κ. Σέρλοκ Χολμς είναι ελεύθερος να αφιερώσει
τη ζωή του στην εξέταση εκείνων των ενδιαφερόντων
μικροπροβλημάτων τα οποία η σύνθετη ζωή του Λονδίνου με
τόση απλοχεριά του προσφέρει.

41
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

42
Arthur Conan Doyle

2. Η Περιπέτεια του Οικοδόμου από το


Νόργουντ
ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ STRAND, Τεύχος 26, ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ, 1903
(04 έως 21/ 08/2004)

«Εκ της οπτικής γωνίας ενός ειδήμονος επί της


εγκληματολογίας», είπε ο κ. Σέρλοκ Χολμς, «το Λονδίνο έχει
μεταβληθεί σε μια εξαιρετικά βαρετή πόλη κατόπιν του
θανάτου του μακαρίτη Καθηγητή Μοριάρτι.»
«Δυσκολεύομαι να πιστέψω πως θα έβρισκες αρκετούς
έντιμους πολίτες οι οποίοι να συμφωνούν μαζί σου»,
απάντησα.
«Καλώς, λοιπόν, δε θα έπρεπε να είμαι τόσο
εγωιστής», είπε, με ένα χαμόγελο, καθώς έσπρωξε πίσω την
καρέκλα του από την τραπεζαρία όπου παίρναμε πρωινό. «Η
κοινωνία είναι ασφαλώς ο νικητής, και ηττημένος δεν
υφίσταται, εκτός του καημένου άνεργου ειδικού, του οποίου η
απασχόληση τελείωσε. Με εκείνον τον άνθρωπο στον χώρο
μια πρωινή εφημερίδα προσέφερε άπειρες προοπτικές. Συχνά
υπήρχε μοναχά ένα απειροελάχιστο ίχνος, Γουώτσον, μια
αμυδρή ένδειξη, κι όμως αρκούσε για να μου δηλώσει πως ο
σπουδαίος κακόβουλος εγκέφαλος βρισκόταν εκεί, όπως οι
απαλότερες των ταλαντώσεων στις άκρες του ιστού

43
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

υπενθυμίζουν σε κάποιον τη βρωμερή αράχνη που καραδοκεί


στο κέντρο του. Μικροκλοπές, απρόκλητες επιθέσεις, ανούσια
σκάνδαλα —για όποιον κρατά στο χέρι του τα στοιχεία τα
πάντα δύνανται να εξηγηθούν ως ένα ενιαίο σύνολο. Προς τον
επιστημονικό μελετητή της υψηλής κοινωνίας του εγκλήματος
καμία πρωτεύουσα της Ευρώπης δεν πρόσφερε τα σπουδαία
πλεονεκτήματα τα οποία το Λονδίνο κατείχε κάποτε. Όμως
πλέον—» Ανασήκωσε τους ώμους του σε μια χιουμοριστική
αποδοκιμασία της κατάστασης των πραγμάτων τα οποία είχε
ο ίδιος πραγματοποιήσει για να δημιουργηθεί.
Την περίοδο στην οποία αναφέρομαι ο Χολμς είχε
επιστρέψει προ μερικών μηνών, και εγώ, κατόπιν παράκλησης
του, είχα πουλήσει το ιατρείο μου και είχα επιστρέψει στο
μερίδιο μου του παλιού μας διαμερίσματος επί της οδού
Μπέϊκερ. Ένας νεαρός ιατρός, ονόματι Βέρνερ, είχε αγοράσει
το μικρό μου ιατρείο στο Κένσινγκτον, και είχε προσφέρει με
εκπληκτικά ελάχιστους ενδοιασμούς, την υψηλότερη τιμή που
αποπειράθηκα να απαιτήσω —ένα γεγονός το οποίο διευκρι-
νίστηκε ορισμένα χρόνια αργότερα όταν ανακάλυψα πως ο
Βέρνερ ήταν μακρινός συγγενής του Χολμς, και πως ο φίλος
μου ήταν εκείνος ο οποίος είχε βρει τα χρήματα.
Οι μήνες της συνεργασίας μας δεν είχαν υπάρξει τόσο
αδιατάραχτοι όσο είχε δηλώσει, διότι ανακαλύπτω,
μελετώντας τις σημειώσεις μου, πως η προκειμένη περίοδος
περιλαμβάνει την υπόθεση των εγγράφων του Πρώην
Προέδρου Μιουρίλο, και ως επίσης την συγκλονιστική ιστορία
του Ολλανδικού ατμόπλοιου FRIESLAND, η οποία λίγο έλειψε
να κοστίσει την ζωή και των δυο μας. Η απαθής και υπερή-
φανη φύση του ήταν πάντοτε ενάντια, εντούτοις, προς
οτιδήποτε υπό την μορφή της δημόσιας αποδοχής, και με είχε
περιορίσει υπό τους πλέον αυστηρούς όρους να μην αναφέρω
ούτε μια λέξη παραπάνω σχετικά με εκείνον, τις μεθόδους
του, ή τις επιτυχίες του —μια απαγόρευση η οποία, καθώς
εξήγησα, μόλις πρόσφατα ανακλήθηκε.
Ο κ. Σέρλοκ Χολμς είχε γείρει πίσω στην πολυθρόνα
του κατόπιν της παιχνιδιάρικης διαμαρτυρίας του, και

44
Arthur Conan Doyle

ξεδίπλωνε την πρωινή του εφημερίδα με νωχελικό τρόπο, όταν


η προσοχή μας συνελήφθη από ένα τρομερό κουδούνισμα,
ακολουθούμενο αμέσως από έναν υπόκωφο ήχο χτυπήματος,
σαν κάποιος να χτυπούσε την εξώπορτα με την γροθιά μου.
Μόλις άνοιξε ακούστηκε ένας θυελλώδης βηματισμός μέσα
στην είσοδο, βιαστικά πόδια ανέβηκαν τριζοβολώντας τις
σκάλες, και μια στιγμή αργότερα ένας αγριεμένος και έξαλλος
νεαρός, χλωμός, αναμαλλιασμένος, και λαχανιασμένος,
όρμησε μέσα στο δωμάτιο. Τα μάτια του πέρασαν από τον
έναν μας στον άλλο, και από το απορημένο βλέμμα μας
συνειδητοποίησε πως μια συγνώμη κρινόταν αναγκαία για
την απροειδοποίητη είσοδο του.

«Λυπούμαι, κ. Χολμς», φώναξε. «Μην με κακοπάρετε.


Κοντεύω να τρελαθώ. Κύριε Χολμς, είμαι ο ατυχής Τζων
Χέκτορ ΜκΦάρλαν.»
Προέβη στην ανακοίνωση του λες και το όνομα από
μόνο του να εξηγούσε τόσο την επίσκεψη του όσο και τη
συμπεριφορά του· όμως διέκρινα από το ανέκφραστο πρόσωπο
του συντρόφου μου πως δεν σήμαινε τίποτα περισσότερο για
εκείνον από όσο για εμένα.
«Πάρτε ένα τσιγάρο, κ. ΜκΦάρλαν», είπε εκείνος,
σπρώχνοντας την ταμπακέρα προς το μέρος του. «Είμαι

45
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

βέβαιος πως με τα συμπτώματα σας ο φίλος μου ο Δρ


Γουώτσον θα σας συνιστούσε ένα ηρεμιστικό. Ο καιρός υπήρξε
εξαιρετικά θερμός της τελευταίες ημέρες. Λοιπόν, αν νοιώθετε
κάπως περισσότερο ήρεμος, θα χαιρόμουν αν καθόσασταν σε
εκείνη την καρέκλα και μας αφηγούσασταν πολύ αργά και
ήρεμα ποιος είστε και τι επιθυμείτε. Αναφέρατε το όνομα σας
σα να έπρεπε να το αναγνωρίζω, όμως σας διαβεβαιώνω πως,
πέρα από τα προφανή γεγονότα πως είστε εργένης,
συμβολαιογράφος, Τέκτονας, και ασθματικός, δεν γνωρίζω
τίποτα περισσότερο σχετικό με εσάς.»
Εξοικειωμένος καθώς ήμουν με τις μεθόδους του φίλου
μου, δεν υπήρξε δύσκολο να ακολουθήσω τα συμπεράσματα
του, και να παρατηρήσω την ακαταστασία της περιβολής του,
τη δεσμίδα των νομικών εγγράφων, το ρολόι έμβλημα, και την
αναπνοή που τα είχαν υπαγορεύσει. Ο πελάτης μας, ωστόσο,
κοιτούσε κατάπληκτος.
«Ναι, είμαι όλα αυτά, κ. Χολμς, και επιπλέον είμαι ο
πλέον ατυχής άνθρωπος επί της παρούσης στο Λονδίνο. Για
όνομα του Θεού μη με εγκαταλείψετε, κ. Χολμς! Αν έρθουν να
με συλλάβουν πριν προλάβω να ολοκληρώσω την ιστορία μου,
κάντε τους να μου δώσουν λίγο χρόνο έτσι ώστε να σας πω
ολόκληρη την αλήθεια. Θα πήγαινα στα κάτεργα
ευτυχισμένος γνωρίζοντας πως θα εργαζόσασταν για μένα
απέξω.
«Να σας συλλάβουν!» είπε ο Χολμς. «Είναι όντως
εξαιρετικά ευχα—εξαιρετικά ενδιαφέρον. Υπό ποία κατηγορία
αναμένετε ότι θα συλληφθείτε;»
«Υπό την κατηγορία της δολοφονίας του κ. Τζόνας
Όλντεϊκρ, εκ του Κάτω Νόργουντ.»
Το εκφραστικό πρόσωπο του συντρόφου μου φανέρωνε
συμπάθεια η οποία δεν ήταν, φοβούμαι, εντελώς αμιγής από
ικανοποίηση.
«Τρομάρα μου», είπε· «δεν πέρασε ούτε λίγη ώρα από
το πρωινό που έλεγα στον φίλο μου, τον Δρ Γουώτσον, ότι οι
συνταρακτικές υποθέσεις έχουν εξαφανισθεί από τις
εφημερίδες.»

46
Arthur Conan Doyle

Ο επισκέπτης άπλωσε μπροστά, ένα τρεμάμενο χέρι


και ανασήκωσε την DAILY TELEGRAPH 6 , η οποία ήταν
ακουμπισμένη στα γόνατα του Χολμς.
«Αν την είχατε κοιτάξει, κύριε, θα είχατε δει με την
πρώτη ματιά το ποιόν της εξυπηρέτησης περί της οποίας ήρθα
σε εσάς ετούτο το πρωινό. Νοιώθω πως το όνομα κι η συμφορά
μου θα έπρεπε να βρίσκεται στο στόμα κάθε ανθρώπου.»
Γύρισε τις σελίδες για να ανοίξει την κεντρική. «Ορίστε εδώ
είναι, και με την άδεια σας θα ήθελα να σας την διαβάσω.
Ακούστε το, κ. Χολμς. Η επικεφαλίδα είναι: ‘Μυστηριώδης
Υπόθεση στο Κάτω Νόργουντ. Η Εξαφάνιση ενός
Πασίγνωστου Οικοδόμου. Υποψίες περί δολοφονίας και
Εμπρησμού. Ενδείξεις περί του Εγκληματία.’ Αυτή αποτελεί
την ένδειξη που ήδη ακολουθούν, κ. Χολμς, και γνωρίζω πως
οδηγεί αλάνθαστα σε εμένα. Ακολουθήθηκα από τον σταθμό
της Γέφυρας του Λονδίνου, και είμαι βέβαιος πως το μόνο που
περιμένουν για να με συλλάβουν είναι το ένταλμα. Θα ραγίσει
την καρδιά της μητέρας μου —θα ραγίσει την καρδιά της!»
Έσφιξε τα χέρια στην αγωνία της ανησυχίας και κινήθηκε
μπρος πίσω στην καρέκλα του.
Κοίταξα με ενδιαφέρον τον άνθρωπο, ο οποίος
κατηγορούταν ως ο υπαίτιος ενός βάναυσου εγκλήματος.
Ήταν ανοιχτόξανθος και ωραίος με έναν ξεπλυμένο αρνητικό
τρόπο, με τρομοκρατημένα γαλάζια μάτια και καλοξυρισμένο
πρόσωπο, και ένα λεπτό, ευαίσθητο στόμα. Η ηλικία του θα
πρέπει να ήταν περί τα είκοσι-επτά· το ντύσιμο και η
συμπεριφορά του, ενός κύριου. Από την τσέπη του
ανοιχτόχρωμου ελαφριού σακακιού του προεξείχε μια δεσμίδα
επισήμων εγγράφων τα οποία μαρτυρούσαν το επάγγελμα
του.
«Πρέπει να αξιοποιήσουμε όσο χρόνο μας απομένει»,
είπε ο Χολμς. «Γουώτσον, θα είχες την καλοσύνη να πάρεις
την εφημερίδα και να μου διαβάσεις την υπό συζήτηση
παράγραφο;»

6 (Σ.τ.Μ.) Daily Telegraph – Ημερήσιος Τηλέγραφος (?)

47
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

Κάτω από τους έντονους τίτλους τους οποίους ο


πελάτης μας είχε παραθέσει διάβασα την ακόλουθη
υποδηλωτική αφήγηση:—

Αργά την περασμένη νύχτα, είτε νωρίς σήμερα το


πρωί, ένα περιστατικό συνέβη στο Κάτω Νόργουντ
το οποίο υποδεικνύει, υπάρχει φόβος, ένα σοβαρό
έγκλημα. Ο κ. Τζόνας Όλντεϊκρ είναι επιφανής
κάτοικος του προκειμένου προαστίου, όπου
εργαζόταν ως οικοδόμος επί σειρά ετών. Ο κ.
Όλντεϊκρ είναι εργένης, ηλικίας πενήντα-δυο ετών,
και διαμένει στην Οικία Ντήπ Ντεν, προς την
πλευρά του Σάϊντενχαμ και επί της οδού φέρουσας
το ίδιο όνομα. Είχε την φήμη πως επρόκειτο περί
ατόμου με εκκεντρικές συνήθειες, μυστικοπαθή και
ντροπαλού. Εδώ και μερικά χρόνια είχε πρακτικά
αποσυρθεί από την εργασία, εκ της οποίας λέγεται
πως είχε συγκεντρώσει εξαιρετικά πλούτη. Μια
μικρή υπαίθρια αποθήκη ξυλείας υπάρχει, ωστόσο,
στην πίσω πλευρά της οικίας, και την περασμένη
νύχτα, περί την δωδέκατη ώρα, σήμανε συναγερμός
πως μια από τις στοίβες ξυλείας καιγόταν. Οι
αντλίες μετέβηκαν σύντομα επιτόπου, όπως η
στεγνή ξυλεία καιγόταν με εξαιρετική μανία, και
απέβη αδύνατο να αντιμετωπισθεί η πυρκαγιά
μέχρις ότου η στοίβα είχε εντελώς αναλωθεί. Έως το
σημείο εκείνο το συμβάν είχε την εμφάνιση ενός
συνηθισμένου ατυχήματος, όμως νεώτερες ενδείξεις
φαίνεται να υποδεικνύουν προς ένα σοβαρό
έγκλημα. Έκπληξη εκφράστηκε σχετικά με την
απουσία του διευθύνοντα της επιχείρησης από τον
τόπο της πυρκαγιάς, και μια έρευνα επακολούθησε,
η οποία έδειξε πως είχε εξαφανισθεί από την οικία.
Εξέταση του δωματίου του απεκάλυψε πως το
κρεβάτι του δεν είχε χρησιμοποιηθεί, πως ένα
χρηματοκιβώτιο το οποίο βρισκόταν εκεί ήταν

48
Arthur Conan Doyle

ανοικτό, πως ένας μεγάλος αριθμός σημαντικών


εγγράφων ήταν σκορπισμένα στο δωμάτιο, και,
τέλος, πως υπήρχαν ίχνη εγκληματικής πάλης, με
αχνά ίχνη αίματος εντός του δωματίου, και ένα
δρύινο μπαστούνι περιπάτου, το οποίο έφερε κηλίδες
αίματος στο χερούλι. Είναι γνωστό πως ο κ. Τζόνας
Όλντεϊκρ είχε δεχθεί έναν επισκέπτη αργά στο
υπνοδωμάτιο του το βράδυ εκείνο, και το μπαστούνι
το οποίο ευρέθη αναγνωρίσθηκε ως ιδιοκτησία του
συγκεκριμένου ατόμου, ο οποίος είναι ένας νεαρός
συμβολαιογράφος ονόματι Τζων Χέκτορ ΜκΦάρλαν,
χαμηλόβαθμος συνεταίρος των Γκράχαμ και
ΜκΦάρλαν, εκ του 426, του Συγκροτήματος Γκρέσαμ,
E.C. Η αστυνομία θεωρούν πως έχουν στην κατοχή
τους στοιχεία, τα οποία ικανοποιούν ένα εξαιρετικά
πειστικό κίνητρο περί του εγκλήματος, και από κάθε
άποψη είναι αναμφισβήτητο το γεγονός πως
συνταρακτικές εξελίξεις θα ακολουθήσουν.

ΑΡΓΟΤΕΡΑ. — Φημολογείται, καθώς πηγαίνουμε για


εκτύπωση, πως ο κ. Τζων Χέκτορ ΜκΦάρλαν έχει
πράγματι συλληφθεί υπό την κατηγορία του φόνου
του κ. Τζόνας Όλντέϊκρ. Είναι τουλάχιστον βέβαιο
πως ένα ένταλμα έχει εκδοθεί. Υπήρξαν νεώτερες
και δυσοίωνες εξελίξεις στο Νόργουντ. Εκτός από τα
ίχνη πάλης στο δωμάτιο του ατυχούς οικοδόμου
έγινε πλέον γνωστό πως η μπαλκονόπορτα του
υπνοδωματίου (το οποίο βρίσκεται στο ισόγειο)
βρέθηκε ανοικτή, και πως υπήρχαν σημάδια σαν
κάποιο ογκώδες αντικείμενο να έχει συρθεί μέχρι
την στοίβα της ξυλείας, και, τέλος, εικάζεται πως
καμένα λείψανα βρέθηκαν ανάμεσα στα αποκαΐδια
της φωτιάς. Η υπόθεση της αστυνομίας είναι πως το
πλέον συνταρακτικό έγκλημα έχει διαπραχθεί, πως
το θύμα ξυλοκοπήθηκε μέχρι θανάτου στο ίδιο του
το υπνοδωμάτιο, τα χαρτιά σκορπίστηκαν, και το

49
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

νεκρό του σώμα σύρθηκε μέχρι την στοίβα της


ξυλείας, η οποία πυρπολήθηκε ώστε να συγκαλύψει
κάθε ίχνος του εγκλήματος. Η διεξαγωγή της
εγκληματολογικής έρευνας ανατέθηκε στα έμπειρα
χέρια του Επιθεωρητή Λεστρέιντ, της Σκότλαντ
Γιάρντ, ο οποίος ακολουθεί τα στοιχεία με τον
συνήθη δυναμισμό του και σύνεση.

Ο Σέρλοκ Χολμς άκουγε με κλειστά μάτια και τα


ακροδάχτυλα του ενωμένα αυτήν την αξιοσημείωτη αναφορά.
«Η υπόθεση είναι βέβαιο πως περιέχει ορισμένα
ενδιαφέροντα σημεία», είπε, με τον νωχελικό τρόπο του.
«Επιτρέπεται να ρωτήσω, καταρχάς, κ. ΜκΦάρλαν, πως
συμβαίνει και είστε ακόμη ελεύθερος, αφού καθώς φαίνεται
υπάρχουν αρκετά στοιχεία τα οποία να δικαιολογούν την
σύλληψη σας;»
«Μένω στη Στοά Τόρρινγκτον, στο Μπλάκχηθ, με τους
γονείς μου, κ. Χολμς· όμως χθες το βράδυ, έχοντας να
εργαστώ πολύ αργά με τον κ. Τζόνας Όλντεϊκρ, έμεινα σε ένα
ξενοδοχείο στο Νόργουντ, και ήρθα στην εργασία μου από
εκεί. Δεν γνώριζα τίποτα σχετικά με την προκειμένη υπόθεση
μέχρι που βρέθηκα στο τραίνο, όταν διάβασα όσα μόλις
ακούσατε. Αμέσως αντιλήφθηκα τον τρομερό κίνδυνο που
διέτρεχα, και ήρθα εσπευσμένα να αναθέσω στα χέρια σας
την υπόθεση. Δεν αμφιβάλω πως θα έπρεπε να έχω
συλληφθεί είτε στο γραφείο μου στην πόλη είτε στην κατοικία
μου. Ένας άντρας με ακολούθησε από τον Σταθμό της
Γέφυρας του Λονδίνου, και δεν έχω αμφιβολία —μα τους
ουρανούς, τι είναι αυτό;»
Επρόκειτο περί ενός χτυπήματος στο κουδούνι,
ακολουθούμενου στη στιγμή από βαριά βήματα στις σκάλες.
Μια στιγμή αργότερα ο παλιός μας φίλος ο Λεστρέιντ
εμφανίστηκε στο κατώφλι. Πάνω από τον ώμο έπιασα με την
άκρη του ματιού μου έναν ή δυο αστυφύλακες με στολή
απέξω.
«Ο κ. Τζων Χέκτορ ΜκΦάρλαν;» είπε ο Λεστρέιντ.

50
Arthur Conan Doyle

Ο ατυχής μας πελάτης σηκώθηκε με ωχρό πρόσωπο.


«Σας συλλαμβάνω για την εκ προμελέτης δολοφονία
του κ. Τζόνας Όλντεϊκρ, εκ του Κάτω Νόργουντ.»
Ο ΜκΦάρλαν στράφηκε προς το μέρος μας με μια
χειρονομία απελπισίας, και βυθίστηκε στην καρέκλα του ξανά
όπως κάποιος που ήταν συντετριμμένος.
«Μια στιγμή, Λεστρέιντ», είπε ο Χολμς. «Μισή ώρα
νωρίτερα ή αργότερα δεν έχει καμία σημασία για σένα, και ο
κύριος επρόκειτο να μας δώσει μια κατάθεση της εξαιρετικά
ενδιαφέρουσας υπόθεσης, η οποία ίσως να μας βοηθήσει να
την ξεδιαλύνουμε.»
«Νομίζω πως δεν υπάρξει δυσκολία στην διαλεύκανση
της», είπε ο Λεστρέιντ, βλοσυρά.
«Εν πάση περιπτώσει, με την άδεια σου, θα
ενδιαφερόμουν να ακούσω την κατάθεση του.»
«Καλώς, κ. Χολμς, μου είναι δύσκολο να σου αρνηθώ
οτιδήποτε, διότι συνέβαλες το σώμα μια δυο φορές κατά το
παρελθόν, και σου οφείλουμε πολλά στη Σκότλαντ Γιάρντ»,
είπε ο Λεστρέιντ. «Συγχρόνως πρέπει να παραμείνω με τον
κρατούμενο μου, και είμαι υποχρεωμένος να τον
προειδοποιήσω πως οτιδήποτε πει θα παρατεθεί ως
αποδεικτικό εναντίον του.»
«Δεν επιθυμώ τίποτα περισσότερο», είπε ο πελάτης
μας. «Το μόνο που θέλω είναι να με παρακολουθήσετε και να
αναγνωρίσετε την απόλυτη αλήθεια.»
Ο Λεστρέιντ κοίταξε το ρολόι του. «Θα σας δώσω μισή
ώρα», είπε.
«Οφείλω πρώτα να εξηγήσω», είπε ο ΜκΦάρλαν, «πως
δε γνώριζα τίποτα σχετικά με τον κ. Τζόνας Όλντεϊκρ. Το
όνομα του μου ήταν γνωστό, διότι πριν από πολλά χρόνια οι
γονείς μου τον γνώριζαν, ωστόσο απομακρύνθηκαν.
Αιφνιδιάστηκα αφάνταστα, επομένως, όταν χθες, περί τις
τρεις το απόγευμα, μπήκε στο γραφείο μου στην πόλη. Όμως
εξεπλάγην ακόμη περισσότερο όταν μου ανέφερε το σκοπό
της επίσκεψης του. Είχε στο χέρι του αρκετά φύλλα από

51
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

σημειωματάριο, καλυμμένα με κείμενο γραμμένο βιαστικά—


ορίστε εδώ είναι —και τα απέθεσε πάνω στο γραφείο μου.
«’Ορίστε η διαθήκη μου,’ είπε. ‘Θέλω, κ. ΜκΦάρλαν, να
την αντιγράψετε στην αρμόζουσα νομική μορφή. Θα περιμένω
καθ’ όσο θα την αντιγράφετε.’
«Άρχισα να την αντιγράφω, και φαντασθείτε την
έκπληξη μου όταν ανακάλυψα πως, υπό ορισμένους όρους,
είχε αφήσει όλη του την περιουσία σε εμένα. Επρόκειτο για
έναν περίεργο μικροκαμωμένο τύπο, με πρόσωπο νυφίτσας,
με λευκά φρύδια, και όταν ανασήκωσα τα μάτια μου πάνω του
ανακάλυψα τα οξύτατα γκρίζα μάτια του καρφωμένα πάνω
μου με μια έκφραση διασκέδασης. Με δυσκολία πίστευα τις
ίδιες μου τις αισθήσεις καθώς διάβασα τους όρους της
διαθήκης· όμως εξήγησε πως ήταν εργένης με σχεδόν κανένα
συγγενή εν ζωή, πως είχε γνωρίσει τους γονείς μου στα νιάτα
του, και πως πάντοτε μάθαινε για μένα πως ήμουν ένας
εξαιρετικά άξιος νεαρός, και ήταν βέβαιος πως τα χρήματα
του θα βρίσκονταν σε άξια χέρια. Φυσικά, ήμουν σε θέση
μονάχα να ψελλίσω τις ευχαριστίες μου. Η διαθήκη
ολοκληρώθηκε καθώς άρμοζε, υπογράφτηκε, και παρέστη ως
μάρτυς ο υπάλληλος μου. Βρίσκεται στο γαλάζιο χαρτί, και
αυτά τα ένθετα είναι, όπως εξήγησα, το προσχέδιο. Ο κ.
Τζόνας Όλντεϊκρ κατόπιν με πληροφόρησε πως υπήρχαν
ορισμένα έγγραφα —οικοδομικές άδειες, συμβόλαια,
υποθήκες, χρεόγραφα, και τα λοιπά—τα οποία ήταν αναγκαίο
να δω και να καταλάβω. Είπε πως δε θα ένοιωθε καλά μέχρι
το όλο ζήτημα να είχε διευθετηθεί, και με ικέτευσε να πάω στο
σπίτι του στο Νόργουντ το ίδιο βράδυ, φέρνοντας μαζί μου την
διαθήκη, και να τακτοποιήσουμε το θέμα. «Να θυμάσαι, γιε
μου, ούτε λέξη στους γονείς σου σχετικά με το ζήτημα πριν να
διευθετηθούν όλα. Θα τους το κρατήσουμε ως μια μικρή
έκπληξη.» Επέμεινε ιδιαίτερα επί του ζητήματος, και με έβαλε
να του το υποσχεθώ στην τιμή μου.
«Φαντάζεστε, κ. Χολμς, πως δεν ήμουν σε θέση να του
αρνηθώ τίποτα από ότι ενδεχομένως να ζητούσε. Ήταν
ευεργέτης μου, και κάθε επιθυμία μου ήταν να

52
Arthur Conan Doyle

πραγματοποιήσω τις επιθυμίες του με κάθε λεπτομέρεια.


Έστειλα ένα τηλεγράφημα στο σπίτι, λοιπόν, για να πω πως
είχα αναλάβει μια σημαντική εργασία, και ήταν αδύνατον να
πω πόσο θα αργούσα. Ο κ. Όλντεϊκρ μου είχε πει πως θα
ήθελε να δειπνήσω μαζί του στις εννέα, καθώς μπορεί να μη
βρισκόταν στο σπίτι νωρίτερα από εκείνη την ώρα. Συνάντησα
κάποια δυσκολία να βρω το σπίτι του, ωστόσο, και είχε πάει
σχεδόν και μισή πριν φτάσω. Τον βρήκα—»
«Μια στιγμή!» είπε ο Χολμς. «Ποιος άνοιξε την πόρτα;»
«Μια γυναίκα μέσης ηλικίας, η οποία ήταν, υποθέτω, η
οικονόμος του.»
«Και ήταν εκείνη, να εκλάβω, η οποία ανέφερε το
όνομα σας;»
«Ακριβώς», είπε ο ΜκΦάρλαν.
«Παρακαλώ συνεχίστε.»
Ο ΜκΦάρλαν σφούγγισε το ιδρωμένο του μέτωπο και
κατόπιν εξακολούθησε την αφήγηση του:--
Συνοδεύτηκα από την γυναίκα εντός ενός καθιστικού,
όπου ένα λιτό δείπνο είχε σερβιριστεί. Μετέπειτα, ο κ. Τζόνας
Όλντεϊκρ με οδήγησε στο υπνοδωμάτιο του, στο οποίο
βρισκόταν ένα βαρύ χρηματοκιβώτιο. Το οποίο άνοιξε
βγάζοντας έξω μια στοίβα εγγράφων, τα οποία είδαμε παρέα.
Ήταν μεταξύ έντεκα με δώδεκα όταν τελειώσαμε.
Παρατήρησε πως δεν έπρεπε να ενοχλήσουμε την οικονόμο.
Με ξεπροβόδισε από την μπαλκονόπορτα, η οποία ήταν
ανοικτή όλη εκείνη την ώρα.»
«Οι κουρτίνες ήταν κατεβασμένες;» ρώτησε ο Χολμς.
«Δεν είμαι βέβαιος, όμως πιστεύω πως ήταν μισο-
κατεβασμένες. Ναι, θυμάμαι πως τις τράβηξε πάνω ώστε να
ανοίξει το παράθυρο. Δεν έβρισκα το μπαστούνι μου, και
εκείνος είπε, «Δεν πειράζει, γιε μου· θα σε βλέπω συχνά στο
εξής, ελπίσω, και θα κρατήσω το μπαστούνι σου μέχρι να
έρθεις να το πάρεις.» Τον άφησα εκεί, το χρηματοκιβώτιο
ανοικτό, και τα χαρτιά τακτοποιημένα σε στοίβες πάνω στο
γραφείο. Ήταν τόσο αργά ώστε δεν μπορούσα να επιστρέψω
στο Μπλάχηθ, έτσι πέρασα την νύχτα στο Άνερλυ Άρμς, και

53
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

δεν γνώριζα το παραμικρό έως ότου διάβασα τη φριχτή


ιστορία το πρωί.»
«Κάτι άλλο το οποίο θα ήθελες να ρωτήσεις κ. Χολμς;»
είπε ο Λεστρέιντ, του οποίου τα φρύδια είχαν ανασηκωθεί μια
ή δυο φορές κατά τη διάρκεια της αξιοσημείωτης επεξήγησης.
«Όχι ωσότου να περάσω από το Μπλάκχηθ.»
«Εννοείς το Νόργουντ», είπε ο Λεστρέιντ.
«Οου, ναι· αναμφίβολα αυτό θα πρέπει να εννοούσα»,
είπε ο Χολμς με ένα αινιγματικό χαμόγελο. Ο Λεστρέιντ είχε
μάθει από προηγούμενες εμπειρίες πως έπρεπε να φροντίζει
να αναγνωρίζει ότι εκείνο το κοφτερό σα ξυράφι μυαλό
μπορούσε να διαπεράσει εκείνο το οποίο ήταν αδιαπέραστο
για εκείνον. Τον είδα να κοιτάζει παραξενεμένα το σύντροφο
μου.
«Πιστεύω πως θα έπρεπε να το συζητήσω μαζί σου
αμέσως, κ. Σέρλοκ Χολμς», είπε. «Τώρα, κ. ΜκΦάρλαν, δυο
από τους αστυφύλακες μου βρίσκονται στην πόρτα και
υπάρχει μια τετράτροχη που περιμένει.» Ο αξιολύπητος
νεαρός σηκώθηκε, και με μια τελευταία ικετευτική ματιά προς
το μέρος μας απεχώρησε από το δωμάτιο. Οι αστυνομικοί τον
οδήγησαν στην άμαξα, όμως ο Λεστρέιντ παρέμεινε.

54
Arthur Conan Doyle

Ο Χολμς είχε πάρει τις σελίδες που αποτελούσαν το


προσχέδιο της διαθήκης, και τις παρατηρούσε με εντονότατο
ενδιαφέρον να διαφαίνεται στο πρόσωπο του.
«Υπάρχουν ορισμένα στοιχεία σχετικά με το έγγραφο
αυτό, Λεστρέιντ, έτσι δεν είναι;» είπε, σπρώχνοντας τις
μπροστά του.
Ο αξιωματικός τις κοίταξε με μια προβληματισμένη
έκφραση.
«Είμαι σε θέση να διαβάσω τις πρώτες λίγες γραμμές,
και αυτές στην μέση της δεύτερης σελίδας, και μια δυο ακόμη
προς το τέλος. Είναι καθαρές σα να είναι τυπωμένες», είπε·
«ωστόσο η γραφή ανάμεσα τους είναι εξαιρετικά
δυσανάγνωστη, και υπάρχουν τρία σημεία τα οποία αδυνατώ
να διαβάσω εντελώς.»
«Τι συμπεραίνεις εκ τούτου;» είπε ο Χολμς.
«Λοιπόν, τι συμπεραίνεις ΕΣΥ εξ αυτού;»
«Γράφτηκε σε τραίνο· η ευανάγνωστη γραφή
αντιπροσωπεύει τους σταθμούς, η δυσανάγνωστη κίνηση, και
η ακατάληπτη γραφή πέρασμα από διακλαδώσεις. Ένας
ειδικός επιστήμονας θα ανακοίνωσε στη στιγμή πως
γράφτηκε σε κάποια προαστιακή γραμμή, αφού πουθενά
εκτός της περιφέρειας μιας μεγάλης πόλης δε θα μπορούσε να
υπάρξει μια τόσο σύντομη διαδοχή διακλαδώσεων. Δεδομένου
πως ολόκληρο το ταξίδι του ήταν απασχολημένος με την
συγγραφή της διαθήκης, τότε το τραίνο ήταν ταχεία,
σταματώντας μονάχα μια φορά μεταξύ του Νόργουντ και της
Γέφυρας του Λονδίνου.»
Ο Λεστρέιντ άρχισε να γελά.
«Είσαι πολύ για μένα όταν αρχίζεις με τις θεωρίες σου,
κ. Χολμς», είπε. «Πως σχετίζεται με την υπόθεση;»
«Να σου πω, τεκμηριώνει την ιστορία του νεαρού όσον
αφορά το ότι η διαθήκη γράφθηκε από τον Τζόνας Όλντεϊκρ
κατά το ταξίδι του χθες. Είναι περίεργο —έτσι;— πως κάποιος
έγραψε ένα τόσο σημαντικό έγγραφο τόσο αμεθόδευτα. Το
γεγονός προτείνει πως δε θεωρούσε ότι επρόκειτο να έχει
ιδιαίτερη πρακτική αξία. Αν κάποιος γράψει μια διαθήκη την

55
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

οποία δεν σκοπεύει ποτέ να θέσει εν ισχύει μπορεί να το


πραγματοποιήσει καθ’ αυτό τον τρόπο.»
«Ωστόσο, προσυπέγραφε συγχρόνως και το θάνατο
του», είπε ο Λεστρέιντ.
«Οου, το πιστεύεις;»
«Εσύ, όχι;»
«Βασικά, είναι ολωσδιόλου απίθανο· όμως η υπόθεση
δε μου φαίνεται ακόμη ξεκάθαρη.»
«Όχι ξεκάθαρη; Μα, αν δεν είναι ξεκάθαρη, τι θα
ΜΠΟΡΟΥΣΕ να είναι ξεκάθαρο; Έχουμε εδώ ένα νεαρό που
μαθαίνει ξαφνικά πως όταν ένας ηλικιωμένος πεθάνει θα
καταστεί κληρονόμος μιας περιουσίας. Τι κάνει; Δεν αναφέρει
τίποτα σε κανέναν, αλλά κανονίζει να πάει υπό κάποιο
πρόσχημα να επισκεφτεί τον πελάτη του το ίδιο βράδυ·
περιμένει μέχρι το μοναδικό άλλο πρόσωπο στο σπίτι να πέσει
για ύπνο, και κατόπιν στην απομόνωση του δωματίου του
άνθρώπου τον δολοφονεί, καίει το σώμα του σε έναν σωρό
ξυλείας, και αναχωρεί για το γειτονικό ξενοδοχείο. Οι κηλίδες
αίματος στο δωμάτιο ως επίσης και πάνω στο μπαστούνι είναι
αχνές. Είναι πιθανόν πως φαντάστηκε ότι το έγκλημα του
ήταν αναίμακτο, και προσδοκούσε πως όταν το σώμα
καιγόταν θα έκρυβε κάθε ίχνος της μεθόδου του θανάτου
του—ίχνη τα οποία για κάποιο λόγο θα έπρεπε να τον
προδίδουν. Δεν είναι όλα τους ξεκάθαρα;»
«Μου δίνει την εντύπωση, καλέ μου Λεστρέιντ, πως
είναι απλώς ολίγον τι υπερβολικά καθαρά», είπε ο Χολμς.
«Δεν προσθέτεις φαντασία στα υπόλοιπα σπουδαία προσόντα
σου· όμως αν μπορούσες για μια στιγμή να φέρεις τον εαυτό
σου στη θέση του νεαρού, θα επέλεγες την ίδια βραδιά
κατόπιν της διαθήκης που είχε γίνει για να διαπράξεις το
έγκλημα σου; Δεν θα σου φαινόταν επικίνδυνο να το κάνεις
τόσο σύντομα μεταξύ των δυο περιστατικών; Πάλι, θα
επέλεγες μια περίσταση όταν θα γινόταν γνωστό πως
βρισκόσουν στο σπίτι, αφού η υπηρέτρια σου άνοιξε; Και,
τέλος, θα έφτανες στα άκρα για να αποκρύψεις το σώμα και
εντούτοις θα άφηνες το μπαστούνι σου ως δείγμα πως ήσουν ο

56
Arthur Conan Doyle

εγκληματίας; Ομολόγησε, Λεστρέιντ, πως όλα αυτά είναι


ιδιαίτερα απίθανα.»
«Όσο για το μπαστούνι, κ. Χολμς, γνωρίζεις τόσο καλά
όσο και εγώ πως ένας κακοποιός συχνά πανικοβάλλεται και
κάνει πράγματα τα οποία ένας ψύχραιμος άνθρωπος θα
απέφευγε. Πολύ πιθανόν φοβόταν να επιστρέψει στο δωμάτιο.
Δώσε μου άλλη μια θεωρία που θα εφάρμοζε στα γεγονότα.»
«Με μεγάλη ευκολία θα μπορούσα να σου δώσω μισή
ντουζίνα», είπε ο Χολμς. «Έχουμε εδώ, παραδείγματος χάριν,
μια εξαιρετική πιθανή και ακόμη και κατάλληλη. Σου την
παρέχω δίχως ανταλλάγματα. Ο ηλικιωμένος δείχνει έγγραφα
τα οποία έχουν σημαντική αξία. Ένας περαστικός αλήτης τα
βλέπει μέσα από το παράθυρο, οι κουρτίνες του οποίου είναι
μισο-κατεβασμένες. Εξέρχεται ο συμβολαιογράφος. Εισέρχε-
ται ο αλήτης! Αρπάζει το μπαστούνι, το οποίο παρατήρησε
πως βρισκόταν εκεί, σκοτώνει τον Όλντεϊκρ, και αποχωρεί
έχοντας κάψει το σώμα.»
«Και γιατί ο αλήτης να κάψει το σώμα;»
«Για να κρύψει κάποια απόδειξη.»
«Ενδεχομένως ο αλήτης να ήθελε να συγκαλύψει το
γεγονός πως ένας φόνος είχε διαπραχθεί.»
«Και γιατί ο αλήτης να μην πάρει τίποτα;»
«Επειδή ήταν χαρτιά τα οποία δεν μπορούσε να
κατανοήσει.»
Ο Λεστρέιντ κούνησε το κεφάλι του, μολονότι μου
φάνηκε πως η συμπεριφορά ήταν λιγότερο βέβαιη από όσο
προηγουμένως.
«Λοιπόν, Κ. Σέρλοκ Χολμς, μπορείς να ψάξεις για τον
αλήτη σου, και ενώ θα προσπαθείς να τον βρεις εμείς θα
κρατήσουμε τον άνθρωπο μας. Το μέλλον θα δείξει ποιος έχει
δίκιο. Απλά έχε το υπόψη σου, Κ. Χολμς: πως καθόσον
γνωρίζουμε κανένα από τα έγγραφα δεν εκλάπη, και πως ο
κρατούμενος είναι ο μοναδικός άνθρωπος στον κόσμο ο
οποίος δεν είχε λόγο να τα πάρει, αφού ήταν ο νόμιμος
κληρονόμος και θα του ανήκαν κάποια στιγμή όπως και να
είχε.»

57
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

Ο φίλος μου έδειξε να αιφνιδιάζεται από το σχόλιο.


«Δεν έχω την πρόθεση να αρνηθώ πως οι αποδείξεις
από ορισμένες απόψεις συνηγορούν υπερβολικά ευμενώς την
θεωρία σου», είπε. «Επιθυμώ μόνον να επισημάνω πως
υπάρχουν και άλλες πιθανές θεωρίες. Όπως λες, το μέλλον θα
αποφασίσει. Καλή σου Μέρα! Τολμώ να πω ότι κατά την
διάρκεια της ημέρας θα περάσω από το Νόργουντ για να δω
πως τα πηγαίνεις.»

Όταν ο ντετέκτιβ αποχώρησε ο φίλος μου σηκώθηκε


και προετοιμάστηκε για τις εργασίες της ημέρας με τον αέρα
ανθρώπου που έχει μια ευχάριστη αποστολή εμπρός του.
«Η πρώτη μου κίνηση, Γουώτσον», είπε, καθώς έβαλε
βιαστικά τη ρεντιγκότα του, «πρέπει, όπως ανέφερα, να
πραγματοποιηθεί προς την μεριά του Μπλάκχηθ.»
«Και γιατί όχι στο Νόργουντ;»

58
Arthur Conan Doyle

«Επειδή στην προκειμένη περίπτωση έχουμε ένα


μοναδικό γεγονός να ακολουθεί κατά πόδας ένα άλλο
μοναδικό γεγονός. Η αστυνομία κάνει το λάθος να
επικεντρώνει την προσοχή της στο δεύτερο, επειδή τυγχάνει
να είναι το μόνο το οποίο είναι πράγματι εγκληματικό. Όμως
μου είναι σαφές πως ο λογικός τρόπος προσέγγισης της
υπόθεσης είναι να ξεκινήσουμε επιχειρώντας να ρίξουμε
κάποιο φως επί του πρώτου περιστατικού —της περίεργης
διαθήκης, τόσο αιφνίδια πραγματοποιηθείσης, και με έναν
τόσο απροσδόκητο κληρονόμο. Ίσως να συμβάλει στην
απλοποίηση εκείνου το οποίο επακολούθησε. Όχι, αγαπητέ
μου φίλε, δεν νομίζω πως μπορείς να με βοηθήσεις. Δεν
υπάρχει ενδεχόμενο κινδύνου, ειδάλλως ούτε που θα
διανοούμουν να ξεκινήσω δίχως εσένα. Έχω την πεποίθηση
πως όταν θα σε δω το βράδυ θα είμαι σε θέση να αναφέρω
πως κατάφερα να κάνω κάτι για εκείνον τον ατυχή νεαρό που
αφέθηκε υπό την προστασία μου.»
Ήταν αργά όταν ο φίλος μου επέστρεψε, και είδα με
μια ματιά στο τσακισμένο και ανήσυχο πρόσωπο του πως οι
μεγάλες ελπίδες με τις οποίες είχε ξεκινήσει δεν είχαν
ευοδωθεί. Επί μια ώρα έπαιζε μονότονα το βιολί του,
επιχειρώντας να κατευνάσει την αναστάτωση του. Εντέλει
άφησε απότομα κάτω το όργανο και βούτηξε σε μια
λεπτομερή αναφορά των αναποδιών του.
«Τα πάντα πάνε χάλια, Γουώτσον—όσο πιο χάλια
μπορούν. Διατήρησα την αποφασιστικότητα μου ενώπιον του
Λεστρέιντ, όμως, στην ψυχή μου, πιστεύω πως για πρώτη
φορά ο τύπος βρίσκεται στην σωστή διαδρομή και εμείς στη
λανθασμένη. Όλα μου τα ένστικτα δείχνουν προς τη μια
πλευρά και όλα τα γεγονότα προς την άλλη, και πολύ
φοβούμαι πως οι Βρετανοί νομικοί δεν έχουν φτάσει ακόμη
στο σημείο της ευφυΐας ώστε να δείξουν την προτίμηση τους
προς τις θεωρίες μου έναντι των γεγονότων του Λεστρέιντ.»
«Πήγες στο Μπλάκχηθ;»
«Ναι, Γουώτσον, πήγα εκεί, και ανακάλυψα πολύ
σύντομα πως ο αείμνηστος ο μακαρίτης Όλντεϊκρ ήταν ένα

59
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

αρκετά μεγάλο κάθαρμα. Ο πατέρας έλειπε ψάχνοντας τον


γιο του. Η μητέρα βρισκόταν στο σπίτι—μια μικροκαμωμένη,
παχουλή, γαλανομάτα γυναίκα, διακατεχόμενη από ένα ρίγος
φόβου και αγανάκτησης. Φυσικά, δεν παραδεχόταν καν την
πιθανότητα της ενοχής του. Εντούτοις δεν εξέφρασε είτε την
έκπληξη της ή την θλίψη της σχετικά με την μοίρα του
Όλντεϊκρ. Αντιθέτως, μίλησε για εκείνον με τέτοια εχθρότητα
που δίχως να το συνειδητοποιεί ενίσχυσε σημαντικά την
υπόθεση της αστυνομίας, γιατί, φυσικά, αν ο γιος της την είχε
ακούσει να μιλά για τον άνθρωπο κατά τέτοιο τρόπο θα τον
προδιέθετε προς το μίσος και την βία. ‘Ήταν περισσότερο ένας
κακοήθης και πανούργος πίθηκος παρά άνθρωπος,’ είπε
εκείνη, ‘και ήταν ανέκαθεν έτσι, από τότε ακόμη που ήταν
νέος.’
«’Τον γνωρίζατε όλο αυτόν τον καιρό;’ Είπα εγώ.

«’Ναι, τον γνώριζα πολύ καλά· στην πραγματικότητα,


υπήρξε παλιός επίδοξος μνηστήρας μου. Ευτυχώς είχα την
λογική να στραφώ μακριά του και να παντρευτώ έναν

60
Arthur Conan Doyle

καλύτερο, μολονότι πιο φτωχό, άντρα. Ήμουν


αρραβωνιασμένη μαζί του, κ. Χολμς, όταν άκουσα μια
σκανδαλώδη ιστορία του πως είχε αφήσει μια γάτα σε ένα
κλουβί πουλιών, και ένοιωσα τόση φρίκη για την κτηνωδία του
που δεν ήθελα να έχω καμία σχέση μαζί του.’ Σκάλισε μέσα
σε κάποιο γραφείο, και έβγαλε τη φωτογραφία μιας γυναίκας,
επονείδιστα μουτζουρωμένη και κομμένη με μαχαίρι. ‘Είναι η
φωτογραφία μου», είπε εκείνη. ‘Μου την έστειλε σε αυτήν την
κατάσταση, με την κατάρα του, την ημέρα του γάμου μου.’
«’Ευτυχώς,’ είπα εγώ, ‘τουλάχιστον σας συγχώρεσε
πλέον, αφού άφησε όλη του την περιουσία στον γιο σας.’
«’Ούτε ο γιος μου ούτε εγώ θέλουμε κάτι από τον
Τζόνας Όλντεϊκρ, νεκρό ή ζωντανό», φώναξε, με γνήσια οργή.
‘Υπάρχει Θεός στον ουρανό, κ. Χολμς, και ο Θεός εκείνος ο
οποίος τιμώρησε τον αμαρτωλό αυτόν άνθρωπο θα φανερώσει
στην ώρα Του πως τα χέρια του γιου μου είναι αθώα από το
αίμα του.’
«Λοιπόν, δοκίμασα μια δυο άκρες, όμως δεν κατέληξα
σε τίποτα το οποίο να βοηθά την υπόθεση μας, αλλά σε
αρκετά τα οποία βαίνουν ενάντια της. Εγκατέλειψα τελικά και
έφυγα για το Νόργουντ.
«Το μέρος εκείνο, η Οικία Ντήπ Ντην, είναι μια
μεγάλη μοντέρνα βίλα από φανταχτερό τούβλο, χτισμένη στο
πίσω μέρος μιας μεγάλης έκτασης, με μια αυλή πλαισιωμένη
από δάφνες μπροστά της. Στα δεξιά και λίγη απόσταση
μακρύτερα από τον δρόμο βρισκόταν η αποθήκη ξυλείας η
οποία είχε αποτελέσει το σκηνικό της φωτιάς. Ορίστε ένα
πρόχειρο σχέδιο σε ένα φύλλο από το σημειωματάριο μου. Το
παράθυρο στα αριστερά είναι εκείνο το οποίο βγάζει στο
δωμάτιο του Όλντεϊκρ. Μπορείς να δεις μέσα από τον δρόμο,
βλέπεις. Αποτελεί το μοναδικό παρήγορο στοιχείο το οποίο
είχα σήμερα. Ο Λεστρέιντ δε βρισκόταν εκεί, όμως ο
επικεφαλής αστυνόμος του ανέλαβε να με περιποιηθεί. Είχαν
μόλις ανακαλύψει ένα σπουδαίο θησαυρό. Είχαν περάσει
ολόκληρο το πρωινό σκαλίζοντας μέσα στις στάχτες της
καμένης ξυλείας, και μαζί με τα καμένα οργανικά λείψανα

61
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

είχαν ανακαλύψει αρκετούς αποχρωματισμένους μεταλλικούς


δίσκους. Τους εξέτασα με προσοχή, και δεν υπήρχε αμφιβολία
πως επρόκειτο για κουμπιά παντελονιού. Διέκρινα πως ένα εξ
αυτών έφερε το όνομα ‘Χάιαμς,’ ο οποίος υπήρξε και ο ράφτης
του Όλντεϊκρ. Κατόπιν εξέτασα την αυλή πολύ προσεκτικά
για σημάδια και ίχνη, όμως αυτή η ξηρασία έχει κάνει τα
πάντα τόσο σκληρά σαν πέτρα. Τίποτε δεν απέμενε να δω
εκτός από κάποιο σώμα ή σωρό που είχε συρθεί μέσα από
έναν κοντό φράχτη από αγριομυρτιά το οποίο βρίσκεται στην
ευθεία με τα ξύλα. Όλα αυτά, φυσικά, ταιριάζουν με την
επίσημη θεωρία. Σύρθηκα τριγύρω στην αυλή με τον
Αυγουστιάτικο ήλιο στην πλάτη μου, όμως έπειτα από μια
ώρα σηκώθηκα δίχως να έχω μάθει κάτι περισσότερο.
«Λοιπόν, κατόπιν αυτού του φιάσκου πήγα στο
υπνοδωμάτιο και το εξέτασα και εκείνο. Οι ματωμένες κηλίδες
ήταν αδρές, απλοί λεκέδες και αποχρωματισμοί, εντούτοις
δίχως αμφιβολία πρόσφατες. Το μπαστούνι είχε απομακρυ-
νθεί, μα και εκεί επίσης τα ίχνη ήταν αμυδρά. Δεν υπάρχει
καμία αμφιβολία πως το μπαστούνι άνηκε στον πελάτη μας.
Το παραδέχεται. Πατημασιές από τους δυο άντρες
διακρίνονται στο χαλί, μα καμία από κάποιο τρίτο πρόσωπο,
το οποίο αποτελεί άλλο ένα στοιχείο για την άλλη πλευρά.
Ανέβαζαν το σκορ του όλη την ώρα και εμείς παραμέναμε
στάσιμοι.
«Μόνον μια αμυδρή λάμψη ελπίδας ανακάλυψα —κι
ωστόσο το αποτέλεσμα ήταν μηδενικό. Εξέτασα τα
περιεχόμενα του χρηματοκιβωτίου, τα περισσότερα εκ των
οποίων είχαν μεταφερθεί και αφεθεί επί του γραφείου. Τα
έγγραφα είχαν κλειστεί σε σφραγισμένους φακέλους, ένας ή
δυο εκ των οποίων είχαν ανοιχθεί από την αστυνομία. Δεν
έχριζαν, από όσο έκρινα, κάποιας ιδιαίτερης σημασίας, ούτε το
τραπεζικό βιβλιάριο του κ. Όλντεϊκρ βρισκόταν σε τόσο
πλούσια οικονομική κατάσταση. Ωστόσο μου εδόθη η
εντύπωση πως όλα τα έγγραφα δεν βρίσκονταν εκεί. Υπήρχαν
μνείες σε άλλες πράξεις —ενδεχομένως οι πλέον πολύτιμες—
τις οποίες δεν μπόρεσα να βρω. Αυτό, φυσικά, αν μπορούσαμε

62
Arthur Conan Doyle

να το αποδείξουμε μετά βεβαιότητας, θα έστρεφε τα


επιχειρήματα του Λεστρέιντ εναντίον του, διότι ποιος θα
έκλεβε κάτι το οποίο γνώριζε πως λίαν συντόμως επρόκειτο
να κληρονομήσει;
«Τέλος, έχοντας ελέγξει τα πάντα και μη έχοντας
ανακαλύψει κάποιο ίχνος, δοκίμασα την τύχη μου με την
οικονόμο. Ονομάζεται κ. Λέξινγκτον, μια μικρόσωμη,
μελαχρινή, σιωπηλή γυναίκα, με καχύποπτα και λοξά μάτια.
Κάτι θα μπορούσε να μας αν ήθελε —είμαι πεπεισμένος περί
αυτού. Όμως ήταν τόσο λιγομίλητη σαν τάφος 7 . Ναι, είχε
δεχθεί τον κ. ΜκΦάρλαν στις εννέα και μισή. Ευχόταν να της
είχε κοπεί το χέρι πριν το κάνει. Είχε πέσει για ύπνο στις δέκα
και μισή. Το δωμάτιο της βρισκόταν στην άλλη άκρη του
σπιτιού, και δεν θα μπορούσε να ακούσει κάτι από όσα είχαν
συμβεί. Ο κ. ΜκΦάρλαν είχε αφήσει το καπέλο του, και από
όσο γνώριζε το μπαστούνι του, στην είσοδο. Είχε ξυπνήσει από
το συναγερμό της φωτιάς. Το κακόμοιρο, αγαπητό της
αφεντικό είχε μετά βεβαιότητας δολοφονηθεί. Είχε κάποιους
εχθρούς; Βασικά, κάθε άνθρωπος είχε εχθρούς, όμως ο κ.
Όλντεϊκρ έμενε πολύ μόνος του, και μόνον συναντούσε
ανθρώπους σχετικά με την δουλειά του. Είχε δει τα κουμπιά,
και ήταν βέβαιη πως ανήκαν στα ρούχα τα οποία φορούσε την
προηγούμενη βραδιά. Ο σωρός των ξύλων ήταν εξαιρετικά
ξηρός, γιατί είχε να βρέξει εδώ κι ένα μήνα. Κάηκε σαν
προσάναμμα, και μέχρι την ώρα που έφτασε επιτόπου τίποτα
δεν φαινόταν παρά φλόγες. Εκείνη και όλοι οι πυροσβέστες
μύρισαν την καμένη σάρκα μέσα από την φωτιά. Δεν ήξερε
τίποτα για τα έγγραφα, ούτε για τις προσωπικές υποθέσεις
του κ. Όλντείκρ.
«Έτσι, αγαπητέ μου Γουώτσον, αυτή είναι η αναφορά
της αποτυχίας μου. Και όμως —και όμως—» —έσφιξε τα
λεπτά του χέρια σε έναν παροξυσμό σιγουριάς— «ΓΝΩΡΙΖΩ
πως όλα είναι λάθος. Το νοιώθω στα κόκαλα μου. Υπάρχει
κάτι το οποίο δεν έχει φανερωθεί, και η οικονόμος το γνωρίζει.
Υπήρχε κάποιου είδους σιωπηλής θυμωμένης περιφρόνησης

7 (?) as close as wax

63
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

στα μάτια της, η οποία πηγαίνει με την ένοχη γνώση.


Εντούτοις, δεν γίνεται τίποτα με το να μιλάμε άλλο σχετικά,
Γουώτσον· όμως εκτός και αν κάποια απροσδόκητη ευκαιρία
μας προκύψει φοβούμαι πως η Υπόθεση της Εξαφάνισης του
Νόργουντ δε θα εμφανισθεί στα χρονικά των επιτυχιών μας
πράγμα που προβλέπω πως κάποιο υπομονετικό κοινό αργά ή
γρήγορα θα πρέπει να υπομείνει.»
«Είναι βέβαιο», είπα, «πως το παρουσιαστικό του
ανθρώπου δε θα προχωρήσει πολύ με κάποιο δικαστήριο;»
«Πρόκειται για ένα επικίνδυνο επιχείρημα, αγαπητέ
μου Γουώτσον. Θυμάσαι εκείνον τον στυγερό δολοφόνο, τον
Μπεν Στηβενς, ο οποίος μας είχε ζητήσει να τον γλιτώσουμε
το ’87; Υπήρξε ποτέ περισσότερο πράος, τύπος κατηχητικού,
νεαρός;»
«Είναι αλήθεια.»
«Εκτός κι αν επιτύχουμε να εδραιώσουμε μια
εναλλακτική θεωρία ο άνθρωπος αυτός είναι χαμένος. Μόλις
και μετά βίας βρίσκεις ένα σφάλμα στην υπόθεση η οποία
μπορεί πλέον να παρουσιαστεί εναντίον του, και κάθε
περαιτέρω έρευνα έχει εξυπηρετήσει στην ενίσχυση της. Επί
τη ευκαιρία, υπάρχει ένα περίεργο στοιχείο σχετικά με εκείνα
τα έγγραφα τα οποία είναι δυνατόν να εξυπηρετήσουν ως το
έναυσμα μιας έρευνας. Εξετάζοντας το τραπεζικό βιβλιάριο
ανακάλυψα πως η χαμηλή κατάσταση του λογαριασμού του
οφειλόταν κατ’ εξοχήν σε μεγάλες επιταγές οι οποίες είχαν
δοθεί κατά τη διάρκεια του περασμένου έτους στον κ.
Κορνήλιους. Ομολογώ πως θα ενδιαφερόμουν να μάθω ποιος
μπορεί να είναι αυτός ο κ. Κορνήλιους με τον οποίο ένας
συνταξιούχος οικοδόμος έχει τόσο μεγάλες συναλλαγές.
Υπάρχει περίπτωση να έχει βάλει το χέρι του στην υπόθεση; Ο
Κορνήλιους θα μπορούσε να είναι χρηματιστής, εντούτοις δεν
ανακαλύψαμε ούτε χρεόγραφο το οποίο να ανταποκρίνεται σε
αυτές τις μεγάλες πληρωμές. Αποτυγχάνοντας προς κάθε
άλλη πλευρά οι έρευνες μου πρέπει να κατευθυνθούν προς
μια εξέταση στην τράπεζα για τον κύριο που εξαργύρωσε
αυτές τις επιταγές. Όμως φοβάμαι, αγαπητέ μου φίλε, πως η

64
Arthur Conan Doyle

υπόθεση μας θα λήξει άδοξα με τον Λεστρέιντ να κρεμά τον


πελάτη μας, το οποίο είναι βέβαιον πως θα αποτελέσει έναν
θρίαμβο της Σκότλαντ Γιάρντ.»
Δεν γνωρίζω κατά πόσο ο Σέρλοκ Χολμς μπόρεσε να
κοιμηθεί εκείνη την νύχτα, όμως όταν πήγα για το πρωινό τον
βρήκα χλωμό και σκοτισμένο, τα λαμπερά του μάτια
φλέγονταν ξεχωρίζοντας από τις σκιές τριγύρω τους. Το χαλί
γύρω από την καρέκλα του ήταν γεμάτο από γόπες τσιγάρων
και από τις πρωινές εκδόσεις των εφημερίδων. Ένα ανοιγμένο
τηλεγράφημα βρισκόταν ακουμπισμένο πάνω στο τραπέζι.
«Τι συμπεραίνεις από αυτό, Γουώτσον;» ρώτησε,
πετώντας το προς το μέρος μου.
Προερχόταν από το Νόργουντ, και πήγαινε ως εξής:—

«ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΝΕΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΥΡΕΘΗΣΑΝ.


ΕΝΟΧΗ ΜΚΦΑΡΛΑΝ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΤΑΙ
ΑΔΙΑΣΕΙΣΤΑ. ΣΕ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΩ ΟΠΩΣ
ΕΓΚΑΤΑΛΕΙΨΕΙΣ ΤΗΝ ΥΠΟΘΕΣΗ. —ΛΕΣΤΡΕΪΝΤ.»

«Ακούγεται σοβαρό», είπα.


«Πρόκειται για το κοκόρεμα νίκης του Λεστρέιντ»,
απάντησε ο Χολμς, με ένα πικρό χαμόγελο. «Και εντούτοις
ίσως να είναι πρώιμο να εγκαταλείψω την υπόθεση. Σε τελική
ανάλυση, τα σημαντικά νέα στοιχεία, αποτελούν ένα δίκοπο
μαχαίρι, και ενδέχεται να χαράζουν μια εξαιρετικά διαφορε-
τική γραμμή πλεύσης από αυτή την οποία ο Λεστρέιντ
φαντάζεται. Πάρε το πρωινό σου, Γουώτσον, και θα πάμε
παρέα να δούμε τι μπορούμε να κάνουμε. Έχω την εντύπωση
πως θα χρειαστώ την παρέα σου και την ηθική σου
υποστήριξη σήμερα.»
Ο φίλος μου δεν πήρε πρωινό, γιατί αποτελούσε μια
από τις ιδιοτροπίες του το γεγονός πως στις πλέον έντονες
στιγμές δεν επέτρεπε στον εαυτό του φαγητό, και γνώριζα
πως στηριζόταν στη σιδερένια κράση του μέχρις ότου να
κατέρρεε από καθαρή εξάντληση. «Επί του παρόντος δεν
μπορώ να αφιερώσω ενέργεια και νευρική ισχύ για την

65
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

χώνευση», θα έλεγε σε απάντηση προς τις ιατρικές μου


διαμαρτυρίες. Δεν ξαφνιάστηκα, επομένως, όταν εκείνο το
πρωινό άφησε ανέγγιχτο το γεύμα πίσω του και ξεκινήσαμε
παρέα για το Νόργουντ. Ένα πλήθος από νοσηρούς
περίεργους βρίσκονταν ακόμη συγκεντρωμένοι γύρω από την
Οικία Ντήπ Ντην, η οποία ήταν ακριβώς όπως είχα φαντασθεί
πως θα ήταν μια προαστιακή βίλα. Στο εσωτερικό της μας
συνάντησε ο Λεστρέιντ, με το πρόσωπο του αναψοκοκκινι-
σμένο από την νίκη, και μια συμπεριφορά χονδροειδώς
θριαμβευτική.
«Λοιπόν, κ. Χολμς, δεν αποδείξατε ακόμη πως κάνουμε
λάθος; Βρήκες τον αλήτη σου;» φώναξε.
«Δεν έχω σχηματίσει ακόμη το οποιοδήποτε
συμπέρασμα», απάντησε ο σύντροφος μου.
«Ωστόσο εμείς σχηματίσαμε το δικό μας χθες, και
τώρα όπως αποδεικνύεται είναι ορθό· οπότε και θα πρέπει να
παραδεχθείς πως βρεθήκαμε λίγο πιο μπροστά από εσένα
αυτήν την φορά, κ. Χολμς.»
Ο Λεστρέιντ γέλασε δυνατά.
«Δεν σου αρέσει να χάνεις περισσότερο από ότι οι
υπόλοιποι από μας», είπε. «Κανείς δεν περιμένει πως πάντοτε
θα περνά το δικό του, μπορεί, Δρ Γουώτσον; Ελάτε από εδώ, αν
θέλετε, κύριοι, και πιστεύω πως θα μπορέσω να σας πείσω μια
και καλή πως ο Τζων ΜκΦάρλαν ήταν εκείνος ο οποίος
διέπραξε το έγκλημα.»
Μας οδήγησε μέσω του διάδρομο σε μια σκοτεινή
αίθουσα.
«Από εδώ ο νεαρός ΜκΦάρλαν πρέπει να ήρθε για να
βρει το καπέλο του όταν το έγκλημα είχε διαπραχθεί», είπε.
«Τώρα, δείτε αυτό.» Με δραματικά αναπάντεχο τρόπο άναψε
ένα σπίρτο και υπό το φως του εξέθεσε μια κηλίδα αίματος
πάνω στον ασπρισμένο τοίχο. Καθώς έφερε το σπίρτο πιο
κοντά είδα πως ήταν κάτι περισσότερο από μια κηλίδα.
Επρόκειτο για ένα ιδιαίτερα ευδιάκριτο αποτύπωμα ενός
αντίχειρα.

66
Arthur Conan Doyle

«Εξέτασε το με τον μεγεθυντικό σου φακό, κ. Χολμς.»


«Ναι, αυτό κάνω.»
«Έχεις επίγνωση πως δεν υπάρχουν δυο αποτυπώμα-
τα τα οποία να ταιριάζουν;»
«Έχω ακούσει κάτι σχετικό.»
«Λοιπόν, τότε, σε παρακαλώ συγκρίνεις αυτό το
αποτύπωμα με το κέρινο εκμαγείο του δεξιού αντίχειρα του
νεαρού ΜκΦάρλαν, το οποίο λήφθηκε κατόπιν διαταγής μου
σήμερα το πρωί;»
Καθώς κράτησε το κέρινο αποτύπωμα κοντά στην
κηλίδα του αίματος δεν χρειαζόταν μεγεθυντικός φακός για
να δεις πως τα δυο προέρχονταν αναμφίβολα από τον ίδιο
αντίχειρα. Μου ήταν ολοφάνερο πως ο ατυχής μας πελάτης
ήταν χαμένος.
«Είναι οριστικό», είπε ο Λεστρέιντ.
«Ναι, είναι οριστικό», αντήχησα ασυναίσθητα.
«Είναι οριστικό», είπε ο Χολμς.
Κάτι στον τόνο του έπιασε το αυτί μου, και στράφηκα
να τον κοιτάξω. Μια εξαιρετική αλλαγή είχε επέλθει στο

67
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

πρόσωπο του. Έτρεμε από μια εσωτερική ευθυμία. Τα μάτια


του έλαμπαν σαν άστρα. Μου έδωσε την εντύπωση πως έκανε
απεγνωσμένες προσπάθειες να καταστείλει ένα σπασμωδικό
ξέσπασμα γέλιου.
«Τρομάρα μου! Τρομάρα μου!» είπε τελικά. «Λοιπόν,
τώρα, ποιος θα το συλλογιόταν; Και πόσο απατηλά τα
φαινόμενα μπορούν να είναι, ομολογουμένως! Ένας τόσο
καλός νέος όταν τον κοιτάζεις! Θα μας γίνει καλό μάθημα να
μην εμπιστευόμαστε την κρίση μας, έτσι, Λεστρέιντ;»
«Ναι, ορισμένοι από μας έχουν μια μεγαλύτερη
προδιάθεση να έχουν υπερβολική αυτοπεποίθηση, κ. Χολμς»,
είπε ο Λεστρέιντ. Η θρασύτητα του ανθρώπου ήταν εξοργιστι-
κή, όμως δεν μπορούσαμε να την αρνηθούμε.
«Τι θεόσταλτο πράμα το γεγονός πως ο νεαρός πίεσε
τον αριστερό του αντίχειρα πάνω στον τοίχο παίρνοντας το
καπέλο του από την κρεμάστρα! Μια τόσο φυσική κίνηση,
ωστόσο, αν το καλοσκεφτείς.» Ο Χολμς ήταν εντελώς ήρεμος,
όμως ολόκληρο το σώμα του άφηνε την εντύπωση μιας
καταπνιγμένης έξαψης καθώς μιλούσε. «Επί τη ευκαιρία,
Λεστρέιντ, ποιος έκανε αυτήν την αξιοσημείωτη ανακάλυψη;»
«Ήταν η οικονόμος, η κ. Λέξινγκτον, η οποία το
υπέδειξε στον νυχτερινό αστυνομικό.»
«Που βρίσκεται ο νυχτερινός αστυνομικός;»
«Παρέμεινε φύλακας στο υπνοδωμάτιο όπου
διεπράχθη το έγκλημα, ώστε τίποτα να μην πειραχθεί.
«Όμως γιατί η αστυνομία δεν είδε το σημάδι χθες;»
«Βασικά, δεν είχαμε κάποιον ιδιαίτερο λόγο να
προβούμε σε μια προσεκτική εξέταση της εισόδου. Επιπλέον,
δεν είναι και σε ιδιαίτερα ευδιάκριτο σημείο, καθώς βλέπεις.»
«Όχι, όχι, φυσικά όχι. Υποθέτω πως δεν υπάρχει
αμφιβολία αν το σημάδι βρισκόταν εδώ χθες;»
Ο Λεστρέιντ κοίταξε τον Χολμς σαν να σκεφτόταν πως
έχανε το μυαλό του. Ομολογώ πως και ο ίδιος έμεινα
έκπληκτος τόσο με τον εύθυμο τρόπο του όσο και με αυτήν
την κάπως ακραία παρατήρηση.

68
Arthur Conan Doyle

«Δεν γνωρίζω αν σκέφτεσαι πως ο ΜκΦάρλαν βγήκε


από την φυλακή μέσα στην νύχτα ώστε να ενισχύσει τις
αποδείξεις εναντίον του», είπε ο Λεστρέιντ. «Το αφήνω στον
κάθε ειδικό αν το αποτύπωμα αυτό δεν ανήκει στον αντίχειρα
του.»
«Είναι αδιαμφισβήτητα το αποτύπωμα του αντίχειρα
του.»
«Ορίστε, αυτό αρκεί», είπε ο Λεστρέιντ. «Είμαι
πρακτικός άνθρωπος, κ. Χολμς, και όταν βρίσκω τις αποδείξεις
μου καταλήγω στα συμπεράσματα μου. Αν έχεις οτιδήποτε
άλλο να πεις θα με βρεις να γράφω την αναφορά μου στο
καθιστικό.»
Ο Χολμς είχε ανακτήσει την αταραξία του, μολονότι
μου φαινόταν ακόμη πως διέκρινα αναλαμπές ευθυμίας στην
έκφραση του.
«Τρομάρα μου, αποτελεί μια ιδιαίτερη θλιβερή εξέλιξη,
Γουώτσον, έτσι;» είπε. «Και όμως ορισμένα μοναδικά σημεία
σχετικά τα οποία διατηρούν ορισμένες ελπίδες για τον πελάτη
μας.»
«Χαίρομαι που το ακούω», είπα, ολόψυχα. «Φοβόμουν
πως όλα είχαν τελειώσει για εκείνον.»
«Δεν θα έφθανα ως το σημείο να το πω, αγαπητέ μου
Γουώτσον. Το γεγονός είναι πως υπάρχει ένα σοβαρή
μειονέκτημα στο στοιχείο στο οποίο ο φίλος προσάπτει τόσο
πολύ σημασία.»
«Αλήθεια, Χολμς! Τι είναι;»
«Μόνο αυτό: πως ΓΝΩΡΙΖΩ ότι το σημάδι δεν
βρισκόταν εκεί όταν εξέτασα την είσοδο χθες. Και τώρα,
Γουώτσον, ας κάνουμε έναν μικρό περίπατο στην λιακάδα.»
Με παραζαλισμένο μυαλό, αλλά με καρδιά που μέσα
της επέστρεφε κάποια ζεστασιά ελπίδας, συντρόφεψα το φίλο
μου σε μια βόλτα γύρω από τον κήπο. Ο Χολμς έπιασε κάθε
πλευρά του κτιρίου με τη σειρά και την εξέτασε με μεγάλο
ενδιαφέρον. Κατόπιν κινήθηκε εντός του κτιρίου και εξέτασε
ολόκληρο το κτίριο από το υπόγειο ως τις σοφίτες. Τα
περισσότερα από τα δωμάτια δεν ήταν επιπλωμένα, όμως

69
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

ασχέτως ο Χολμς τα επιθεώρησε λεπτομερώς. Τέλος, στον


πάνω διάδρομο, ο οποίο περνούσε έξω από τρία ακατοίκητα
υπνοδωμάτια, καταλήφθηκε ξανά από ένα σπασμό ευθυμίας.
«Υπάρχουν ορισμένα πραγματικά μοναδικά
χαρακτηριστικά όσον αφορά την συγκεκριμένη υπόθεση,
Γουώτσον», είπε. «Πιστεύω πως είναι ώρα να εμπιστευθούμε
τον φίλο μας τον Λεστρέιντ. Είχε το μικρό του γελάκι εις
βάρος μας, και ίσως να κάνουμε και εμείς το ίδιο μαζί του αν η
ανάλυση μου σχετικά με το πρόβλημα αποδειχθεί ορθή. Ναι,
ναι· πιστεύω πως ξέρω πως πρέπει να το προσεγγίσουμε.»
Ο επιθεωρητής της Σκότλαντ Γιάρντ καθόταν ακόμη
γράφοντας στο σαλόνι όταν ο Χολμς τον διέκοψε.
«Αντιλαμβάνομαι πως έγραφες μια αναφορά σχετικά
με την υπόθεση», είπε.
«Αυτό κάνω.»
«Δεν πιστεύεις πως ίσως να είναι κάπως πρώιμη; Δεν
παύω να σκέπτομαι να σκεφθώ πως τα στοιχεία δεν είναι
πλήρη.»
Ο Λεστρέιντ γνώριζε τον φίλο μου πολύ καλά για να
πάρει στα αψήφιστα τα λόγια του. Ακούμπησε κάνω την
πέννα του και τον κοίταξε παραξενεμένα.
«Τι εννοείς, κ. Χολμς;»
«Μονάχα ότι υπάρχει ένας σημαντικός μάρτυρας τον
οποίο δεν είδες ακόμη.»
«Μπορείς να τον παρουσιάσεις;»
«Νομίζω πως μπορώ.»
«Τότε κάνε το.»
«Θα κάνω ότι καλύτερο. Πόσους αστυνομικούς έχεις;»
«Υπάρχουν τρεις εδώ γύρω.»
«Περίφημα!» είπε ο Χολμς. «Επιτρέπεται να ρωτήσω
να όλοι τους είναι μεγαλόσωμοι, ικανοί άντρες με δυνατές
φωνές;»
«Δεν έχω αμφιβολία πως είναι, μολονότι αδυνατώ να
καταλάβω τι έχουν να κάνουν με το θέμα οι φωνές τους.»

70
Arthur Conan Doyle

«Ίσως να σε βοηθήσω να το καταλάβεις όπως επίσης


κι ένα δυο άλλα πράγματα», είπε ο Χολμς. «Κάλεσε αν έχεις
την καλοσύνη τους άντρες σου, και θα προσπαθήσω.»
Πέντε λεπτά αργότερα τρεις αστυνομικοί είχαν
συγκεντρωθεί στην είσοδο.
«Στο παράσπιτο θα βρείτε μια μεγάλη ποσότητα
άχυρο», είπε ο Χολμς. «Θα σας ζητήσω να μεταφέρετε δυο
μπάλες. Πιστεύω πως θα αποτελέσει την μεγαλύτερη βοήθεια
στην εμφάνιση του μάρτυρα τον οποίο χρειάζομαι. Σας
ευχαριστώ πολύ. Πιστεύω να έχεις μερικά σπίρτα στην τσέπη
σου, Γουώτσον. Τώρα, κ. Λεστρέιντ, θα σου ζητήσω να με
συνοδέψεις στο πάνω πάτωμα.»
Όπως έχω αναφέρει, υπήρχε ένας φαρδύς διάδρομος
εκεί, ο οποίος περνούσε έξω από τρία υπνοδωμάτια. Στην μια
άκρη του διαδρόμου μας παρέταξε ο Σέρλοκ Χολμς, με τους
τρεις αστυνομικούς να χαμογελούν και τον Λεστρέιντ να
κοιτάζει τον φίλο μου με έκπληξη, προσμονή, και κοροϊδία που
κυνηγούσαν το ένα το άλλο επί των χαρακτηριστικών του. Ο
Χολμς στάθηκε μπροστά μας με τον αέρα ενός
ταχυδακτυλουργού που πραγματοποιούσε κάποιο κόλπο του.
«Θα είχες την ευγένεια να στείλεις έναν από τους
αστυνομικούς να φέρει δυο κουβάδες νερού; Ρίξτε το άχυρο
στο πάτωμα εδώ, στην μέση μακριά από τους τοίχους. Τώρα
πιστεύω πως είμαστε έτοιμοι.»
Το πρόσωπο του Λεστρέιντ είχε αρχίσει να κοκκινίζει
και να θυμώνει.
«Δεν ξέρω αν παίζεις κάποιο παιχνίδι μαζί μας, κ.
Σέρλοκ Χολμς», είπε. «Αν ξέρεις κάτι, σίγουρα θα μπορούσες
να μας το πεις δίχως όλες αυτές τις κουταμάρες.»
«Σε διαβεβαιώνω, καλέ μου Λεστρέιντ, πως έχω έναν
εξαιρετικό λόγο για οτιδήποτε κάνω. Ίσως ενδεχομένως να
θυμάσαι πως με πείραζες πριν από μερικές ώρες, όταν ο ήλιος
έδειχνε να πέφτει προς την δική σου πλευρά, έτσι μη μου
κακιώνεις για αυτό το κάπως πομπώδες τελετουργικό τώρα.
Θα μπορούσα να σου ζητήσω, Γουώτσον, να ανοίξεις εκείνο το

71
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

παράθυρο, και κατόπιν να ρίξεις ένα σπίρτο στην άκρη του


άχυρου;»
«Λοιπόν ας δούμε τώρα αν μπορούμε να σου βρούμε
εκείνον το μάρτυρα, Λεστρέιντ. Θα μπορούσα να σας ζητήσω
να φωνάξετε όλοι μαζί ‘φωτιά!’; Ωραία, λοιπόν, ένα, δυο,
τρία—»
«Φωτιά!» φωνάξαμε όλοι μας.
«Σας ευχαριστώ. Θα σας βάλω σε κόπο άλλη μια
φορά.»
«Φωτιά!»
«Ακόμη μια φορά, κύριοι, και όλοι μαζί.»
«Φωτιά!» Η φωνές πρέπει να ακούστηκαν μέχρι το
Νόργουντ.
Μόλις που είχε σβήσει όταν το πλέον εκπληκτικό
πράγμα συνέβη. Μια πόρτα ξαφνικά άνοιξε μέσα από ότι
φαινόταν να πρόκειται για έναν συμπαγή τοίχο στην άκρη του
διαδρόμου, και ένα μικρόσωμος, ρυτιδιασμένος άντρας όρμησε
από μέσα, σα λαγός έξω από το λαγούμι του.

72
Arthur Conan Doyle

«Έξοχα!» είπε ο Χολμς, ήρεμα. «Γουώτσον, έναν κουβά


νερό στο άχυρο. Αυτό αρκεί! Λεστρέιντ, επέτρεψε μου να σου
παρουσιάσω τον βασικό σου αγνοούμενο μάρτυρα, κ. Τζόνας
Όλντεϊκρ.»
Ο Ντετέκτιβ κοιτούσε τον νεοφερμένο με απόλυτη
έκπληξη. Ο τελευταίος ανοιγόκλεινε τα μάτια του στο δυνατό
φως του διαδρόμου, και μια κοιτούσε εμάς μια την σβησμένη
φωτιά. Επρόκειτο περί ενός αντιπαθούς προσώπου—
πανούργου, κακόβουλου, με πονηρά, ανοιχτόχρωμα γκρίζα
μάτια και λευκά φρύδια.
«Τι σημαίνει αυτό, λοιπόν;» είπε ο Λεστρέιντ τελικά.
«Τι έκανες όλον αυτόν τον καιρό, ε;»
Ο Όλντεϊκρ έβγαλε ένα ταραγμένο γέλιο, και
τραβήχτηκε μακριά από τον εξοργισμένο κατακόκκινο
πρόσωπο του θυμωμένου αστυνομικού.
«Δεν έκανα τίποτα κακό.»
«Τίποτα κακό; Έκανες ότι περνούσε από το χέρι σου
για να κάνεις έναν αθώο να κρεμαστεί. Αν δεν ήταν για
τούτον εδώ τον κύριο από δω, δεν είμαι βέβαιος πως δεν θα τα
είχες καταφέρει.»
Το άθλιο πλάσμα άρχισε να κλαψουρίζει.
«Είμαι βέβαιος κύριε, πως επρόκειτο μονάχα για μια
φάρσα.»
«Όου! Μια φάρσα, έτσι; Δεν θα γελάσεις όμως εσύ, σου
το υπόσχομαι. Κατεβάστε τον κάτω και κρατήστε τον στο
καθιστικό μέχρι να έρθω. κ. Χολμς», συνέχισε όταν είχαν
φύγει, «Δεν μπορούσα να μιλήσω ενώπιον των αστυνομικών,
όμως δεν με πειράζω να πω, παρουσία του Δρ Γουώτσον, πως
είναι ότι πλέον ευφυές έχεις πραγματοποιήσει ως στιγμής,
μολονότι αποτελεί μυστήριο για μένα το πώς το έκανες.
Έσωσες τη ζωή ενός αθώου ανθρώπου, και απέτρεψες ένα
ιδιαίτερα σοβαρό σκάνδαλο, το οποίο θα είχε καταστρέψει την
υπόληψη μου στο σώμα.»
Ο Χολμς χαμογέλασε και χτύπησε απαλά τον
Λεστρέιντ στον ώμο.

73
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

«Αντί όμως να καταστραφείς, καλέ μου κύριε, θα


ανακαλύψεις πως η υπόληψη έχει βελτιωθεί αφάνταστα.
Άπλα κάνε μερικές αλλαγές σε εκείνη την αναφορά την οποία
έγραφες, και θα καταλάβουν πόσο δύσκολο είναι να ρίξουν
στάχτη στα μάτια του Επιθεωρητή Λεστρέιντ.»
«Και δε θέλεις το όνομα σου να εμφανισθεί;»
«Διόλου. Το έργο είναι η ανταμοιβή σου. Ίσως να λάβω
τα εύσημα επίσης κάποια μακρινή ημέρα όταν επιτρέψω στον
ένθερμο ιστορικό μου να απλώσει τα χαρτιά του για μια
ακόμη φορά —ε, Γουώτσον; Λοιπόν, τώρα, ας δούμε που
κρυβόταν αυτό το κάθαρμα.»
Ένα κομμάτι από ξύλο και γύψο απλωνόταν για δυο
μέτρα από την άκρη, με μια πόρτα έξυπνα κρυμμένη μέσα
του. Φωτιζόταν από χαραμάδες κάτω από τα γείσα. Μερικά
έπιπλα και προμήθειες νερού και τροφής βρίσκονταν μέσα,
μαζί με αρκετά βιβλία και χαρτιά.
«Ορίστε το πλεονέκτημα του να είσαι οικοδόμος», είπε
ο Χολμς, καθώς βγήκαμε έξω. «Ήταν σε θέση να φτιάξει την
μικρή του κρυψώνα δίχως κανέναν συνεργό —εκτός, φυσικά,
από τη μονάκριβη οικονόμο του, την οποία δεν έχανα χρόνο
να προσθέσω στο σακί σου, Λεστρέιντ.»

74
Arthur Conan Doyle

«Θα ακολουθήσω την συμβουλή σου. Όμως πως


γνώριζες για ετούτο το μέρος, κ. Χολμς;»
«Κατέληξα στη γνώμη πως ο τύπος κρυβόταν μέσα στο
σπίτι. Όταν περπάτησα τον ένα διάδρομο και τον βρήκα δυο
μέτρα πιο κοντό από το αντίστοιχο από κάτω, μου ήταν
αρκετά ξεκάθαρο που βρισκόταν. Σκέφτηκα πως δεν θα είχε
το κουράγιο να μείνεις ήσυχος σε έναν συναγερμό φωτιάς. Θα
μπορούσαμε, φυσικά, να είχαμε μπει για να τον βγάλουμε έξω
όπως το βρήκα διασκεδαστικό να τον κάνω να αποκαλυφθεί
από μόνος του· επιπλέον, σου χρωστούσα λίγη ατμόσφαιρα
μυστηρίου, Λεστρέιντ, για το πρωινό σου πείραγμα.»
«Λοιπόν, κύριε, το βέβαιον είναι πως με ισοφάρισες
όσον αφορά το θέμα αυτό. Όμως πως στο καλό ήξερες πως
βρισκόταν στο σπίτι;»
«Το αποτύπωμα, Λεστρέιντ. Είπες ότι ήταν οριστικό·
και έτσι ήταν, κατά μια πολύ διαφορετική άποψη. Γνώριζα
πως δε βρισκόταν εκεί την προηγούμενη ημέρα. Δίνω
εξαιρετικά μεγάλη σημασία σε θέματα λεπτομέρειας, όπως θα
έχεις παρατηρήσει, έτσι είχα εξετάσει τον τοίχο και ήμουν
βέβαιος πως ο τοίχος ήταν καθαρός. Συνεπώς, είχε
τοποθετηθεί κατά την διάρκεια της νύχτας.
«Μα πως;»
«Πολύ απλά. Όταν εκείνα τα πακέτα σφραγίστηκαν, ο
Τζόνας Όλντεϊκρ έπεισε τον ΜκΦάρλαν να σφραγίσει μια από
τις σφραγίδες βάζοντας τον αντίχειρα του πάνω σε μαλακό
κερί. Θα γινόταν τόσο γρήγορα και τόσο φυσιολογικά που
τολμώ να πω πως ο ίδιος ο νεαρός ούτε που θα θυμόταν.
Πιθανότατα συνέβη ακριβώς έτσι, και ο Όλντεϊκρ ο ίδιος δεν
είχε ιδέα πως θα το χρησιμοποιούσε. Σκεφτόμενος την
υπόθεση σε εκείνο το λημέρι του, του ήρθε ξαφνικά η ιδέα
ενός απολύτως καταδικαστικού πειστηρίου το οποίο θα
μπορούσε να κατασκευάσει ενάντια στον ΜκΦάρλαν
χρησιμοποιώντας το αποτύπωμα του αντίχειρα του. Το
απλούστερο πράγμα στον κόσμο για εκείνον ήταν να πάρει το
κέρινο αποτύπωμα από την σφραγίδα, να το υγράνει με όσο
περισσότερο αίμα μπορούσε να βγάλει από το τρύπημα μιας

75
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

καρφίτσας, και να αφήσει το αποτύπωμα πάνω στον τοίχο


κατά την διάρκεια της νύχτας, είτε με τα δικά του χέρια είτε με
της οικονόμου του. Αν εξετάσεις εκείνα τα έγγραφα τα οποία
πήρε μαζί του στο καταφύγιο του σου βάζω στοίχημα πως θα
ανακαλύψεις την σφραγίδα με το αποτύπωμα πάνω της.
«Θαυμάσια!» είπε ο Λεστρέιντ. «Θαυμάσια! Όλα
ξεκαθάρισαν απολύτως, όπως το έθεσες. Όμως ποιο είναι το
αντικείμενο της βαθύτατης αυτής απάτης, κ. Χολμς;»
Μου ήταν διασκεδαστικό να βλέπω πως ο αυταρχικός
τρόπος του ντετέκτιβ είχε αλλάξει ξαφνικά σε εκείνον ενός
παιδιού το οποίο κάνει ερωτήσεις στον δάσκαλο του.
«Λοιπόν, δεν νομίζω πως είναι ιδιαίτερα δύσκολο να
εξηγηθεί. Ένα εξαιρετικά βαθιά, κακόβουλο, εκδικητικό άτομο
αποτελεί ο κύριος ο οποίος μας περιμένει τώρα κάτω.
Γνωρίζεις πως κάποτε τον αρνήθηκε η μητέρα του ΜκΦάρλαν;
Δεν το γνωρίζεις! Σου είπα πως έπρεπε να πας πρώτα στο
Μπλάκχηθ και κατόπιν στο Νόργουντ.
Λοιπόν, το συγκεκριμένο τραύμα, όπως θα το
θεωρήσουμε, δηλητηρίασε το μοχθηρό, δολοπλόκο μυαλό, και
ολόκληρη την ζωή του λαχταρούσε την εκδίκηση, όμως ποτέ
δεν του εδόθη η ευκαιρία. Κατά την διάρκεια του
προηγουμένου έτους δυο δεινά τον βρήκαν—κρυφή
κερδοσκοπία, νομίζω—και βρέθηκε σε πολύ άσχημη θέση.
Αποφασίζει να εξαπατήσει τους πιστωτές του, και για το
σκοπό αυτό πληρώνει μεγάλες επιταγές σε κάποιον κ.
Κορνήλιους, ο οποίος είναι, φαντάζομαι, ο ίδιος υπό άλλο
όνομα. Δεν έχω ερευνήσει ακόμη τις επιταγές αυτές, όμως δεν
έχω αμφιβολία πως κατατέθηκαν υπό το όνομα εκείνο σε
κάποια επαρχιακή τράπεζα όπου ο Όλντεϊκρ κατά καιρούς
έχει παρουσιαστεί. Είχε την πρόθεση να αλλάξει το όνομα του
εντελώς, να τραβήξει τα χρήματα, και να εξαφανισθεί,
ξεκινώντας τη ζωή του αλλού.»
«Μάλιστα, είναι αρκετά πιθανό.»
«Ενδέχεται να είχε την ιδέα πως στην εξαφάνιση να
έβγαζε τους πάντες από τα ίχνη του, και την ίδια στιγμή να
έπαιρνε την επαρκή και συντριπτική εκδίκηση έναντι της

76
Arthur Conan Doyle

παλιάς του αγαπημένης, αν άφηνε την εντύπωση πως είχε


δολοφονηθεί από τον ίδιο της τον γιο. Επρόκειτο για ένα
αριστούργημα αχρειότητας, και το έφερε εις πέρας σαν
δεξιοτέχνης. Η ιδέα της διαθήκης, η οποία θα προσέφερε ένα
εμφανές κίνητρο για το έγκλημα, η κρυφή επίσκεψη άγνωστη
στους γονείς, η παρακράτηση του μπαστουνιού, το αίμα, και
τα ζωικά λείψανα με τα κουμπιά στον σωρό, ήταν όλα
αξιοθαύμαστα. Επρόκειτο για έναν ιστό από τον οποίο όπως
μου φαινόταν πριν από μερικές ώρες δεν υπήρχε πιθανότητα
διαφυγής. Όμως δεν είχε το υπέρτατο δώρο του καλλιτέχνη, τη
γνώση του που να σταματήσει. Επιθυμούσε να βελτιώσει
εκείνο το οποίο ήταν ήδη τέλειο —να τραβήξει το σκοινί πιο
σφιχτά γύρω από τον λαιμό του ατυχούς θύματος—και έτσι τα
κατέστρεψε όλα. Ας κατέβουμε, Λεστρέιντ. Υπάρχουν μια δυο
ερωτήσεις τις οποίες θα ήθελα να του κάνω.»
Το κακεντρεχές πλάσμα καθόταν στο σαλόνι του με
έναν αστυνομικό σε κάθε πλευρά του.
«Επρόκειτο για ένα αστείο, καλέ μου κύριε, μια φάρσα,
τίποτα περισσότερο», κλαψούριζε ασταμάτητα. «Σας
διαβεβαιώνω, κύριε, πως απλά κρύφθηκα ώστε να μπορέσω
να δω τα αποτελέσματα της εξαφάνισης μου, και είμαι
βέβαιος πως δεν θα ήσασταν δίκαιος αν φανταζόσασταν πως
θα επέτρεπα κάθε κακό να συμβεί στον καημένο τον νεαρό κ.
ΜκΦάρλαν.»
«Θα το αποφασίσει το δικαστήριο αυτό», είπε ο
Λεστρέιντ. «Ούτως ή άλλως, θα σου απαγγελθεί κατηγορία
συνομωσίας, αν όχι απόπειρας φόνου.»
«Και ενδεχομένως να βρείτε πως οι πιστωτές σας θα
κατάσχουν τον τραπεζικό λογαριασμό του κ. Κορνήλιους»,
είπε ο Χολμς.
Ο μικρόσωμος άντρας ξαφνιάστηκε και έστρεψε τα
κακόβουλα μάτια του πάνω στο φίλο μου.
«Θα πρέπει να σας ευχαριστήσω αρκετά», είπε. «Ίσως
να ξεπληρώσω το χρέος μου κάποια ημέρα.»
Ο Χολμς χαμογέλασε καταδεκτικά.

77
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

«Φαντάζομαι πως για μερικά χρόνια θα βρείτε τον


χρόνο σας πλήρως κατειλημμένο», είπε. «Επί τη ευκαιρία, τι
άλλο είχατε βάλει στο σωρό των ξύλων παρεκτός του παλιού
σας παντελονιού; Έναν ψόφιο σκύλο, κουνέλια, ή κάτι άλλο;
Δεν μιλάτε; Θεέ μου, πόσο αγενές εκ μέρους σας! Λοιπόν,
λοιπόν, τολμώ να πω πως κάνα δυο κουνέλια θα αρκούσαν
τόσο για το αίμα όσο και τις στάχτες. Αν ποτέ γράψεις κάποια
αφήγηση, Γουώτσον, να βάλεις τα κουνέλια να
εξυπηρετήσουν τις ανάγκες σου.

78
Arthur Conan Doyle

3. Η Περιπέτεια των Χορευτών


ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ STRAND, Τεύχος 26, ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ, 1903
(21 έως 25/08/2004)

Ο ΧΟΛΜΣ καθόταν εδώ και μερικές ώρες βυθισμένος


στη σιωπή με τη μακριά, λεπτή ράχη του σκυμμένη πάνω από
κάποιο χημικό δοχείο στο οποίο παρασκεύαζε ένα εξαιρετικά
δύσοσμο μίγμα. Το κεφάλι του ήταν βυθισμένο στο στήθος
του, και έδειχνε από τη μεριά μου σαν ένα παράξενο, κάτισχνο
πουλί, με σκούρο γκρίζο φτέρωμα και μαύρο λοφίο.
«Λοιπόν, Γουώτσον», είπε ξαφνικά, «δεν θα πρότεινες
μια επένδυση στην Νοτιοαφρικανικές μετοχές;»
Τινάχτηκα με έκπληξη. Παρότι ήμουν συνηθισμένος
στις παράδοξες διανοητικές διεργασίες του Χολμς, η αιφνίδια
αυτή εισβολή στις πλέον εσώτερες μου σκέψεις ήταν εντελώς
ανεξήγητη.
«Πως στο καλό το κατάλαβες;» ρώτησα.
Γύρισε προς το μέρος μου πάνω στο σκαμνί του, με
έναν δοκιμαστικό σωλήνα που άχνιζε στο χέρι του και μια
αναλαμπή διασκέδασης στα βαθιά του μάτια.
«Λοιπόν, Γουώτσον, ομολόγησε πως είσαι εντελώς
σαστισμένος», είπε.
«Είμαι.»
«Θα έπρεπε να σε βάλω να μου υπογράψεις χαρτί όσον
αφορά το αποτέλεσμα.»
«Γιατί;»
«Επειδή σε πέντε λεπτά θα πεις πως όλα ήταν
εξωφρενικά απλά.»
«Είμαι βέβαιος πως δεν θα πω τίποτα συναφές.»
«Βλέπεις, αγαπητέ μου Γουώτσον» —στήριξε τον
δοκιμαστικό του σωλήνα στη βάση και άρχισε να δίνει διάλεξη
με τον αέρα ενός καθηγητή ο οποίος απευθύνεται στην τάξη
του —«στην πραγματικότητα δεν είναι δύσκολο να προβείς
στην διατύπωση μια σειράς συμπερασμών, καθένας εκ των
οποίων εξάγεται υπό άμεση εξάρτηση εκ του προηγουμένου
του και καθένας τους απλός στην σύλληψη του από μόνος του.

79
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

Αν, κατόπιν της διαδικασίας, κάποιος απλά θέσει εκτός όλους


τους βασικούς συμπερασμούς και παρουσιάσει ενώπιον του
ακροατηρίου του το αρχικό σημείο και την έκβαση, είναι
δυνατόν να παράγει ένα, μολονότι ενδεχομένως
εκμαυλιστικό, αποτέλεσμα. Στην προκειμένη περίπτωση, δεν
ήταν δύσκολο στην πραγματικότητα, από μια εξέταση της
αυλακιάς μεταξύ του αριστερού αντίχειρα και του δείκτη σου,
να αντιληφθώ πως ΔΕΝ ήσουν διατεθειμένος να επενδύσεις
το μικρό σου κεφάλαιο στα χρυσωρυχεία.
«Δεν βλέπω κανέναν συσχετισμό.»
«Πιθανότατα όχι· όμως συντόμως μπορώ να σου
παρουσιάσω έναν άμεσο συσχετισμό. Ορίστε οι ελλείποντες
κρίκοι από την εξαιρετικά απλή αλυσίδα: 1. Είχες κιμωλία
μεταξύ του αριστερού σου δείκτη και του αντίχειρα σου όταν
επέστρεψες από τη λέσχη χθες βράδυ. 2. Χρησιμοποιείς έτσι
την κιμωλία όταν παίζεις μπιλιάρδο για να σταθεροποιήσεις
την στέκα. 3. Δεν παίζεις ποτέ με άλλον μπιλιάρδο εκτός από
τον Θέρστον. 4. Μου ανέφερες πριν τέσσερις εβδομάδες πως ο
Θέρστον είχε ένα δικαίωμα προαίρεσης σε κάποια
Νοτιοαφρικανική ιδιοκτησία το οποίο θα εξέπνεε σε ένα μήνα,
και το οποίο επιθυμούσες να μοιραστείς μαζί του. 5. Το
βιβλιάριο των επιταγών σου είναι κλειδωμένο στο συρτάρι
σου, και δεν έχεις ζητήσει το κλειδί. 6. Δεν είσαι διατεθειμένος
να επενδύσεις τα χρήματα σου καθαυτό τον τρόπο.»
«Πόσο εξωφρενικά απλό!» αναφώνησα.
«Ούτε λόγος!» είπε, κάπως διαολισμένος. «Κάθε
πρόβλημα φαντάζει εξαιρετικά παιδιάστικο μόλις σου το
εξηγήσουν. Ορίστε ένα το οποίο παραμένει ανεξήγητο. Δες τι
μπορείς να συμπεράνεις εξ αυτού, φίλε Γουώτσον.» Πέταξε
ένα κομμάτι χαρτιού στο τραπέζι και στράφηκε για μια ακόμη
φορά στην χημική του ανάλυση.
Κοίταξα σαστισμένος τα ασυνάρτητα ιερογλυφικά
πάνω στο χαρτί.
«Μα, Χολμς, είναι η ζωγραφιά παιδιού», αναφώνησα.
«Αχά, αυτή είναι η ιδέα σου!»
«Τι άλλο θα μπορούσε να είναι;»

80
Arthur Conan Doyle

«Είναι ότι ο κ. Χίλτον Κιούμπιτ, εκ του Αρχοντικού


Ράϊντινγκ Θόρπ, στο Νόρφολκ, αδημονεί να μάθει. Ο μικρός
ετούτος γρίφος ήρθε με το πρωινό ταχυδρομείο, και ο ίδιος θα
ακολουθούσε με το επόμενο τραίνο. Ορίστε που χτύπησε το
κουδούνι, Γουώτσον. Δεν θα ξαφνιαζόμουν ιδιαίτερα αν
επρόκειτο περί του ιδίου.»
Ένα βαρύ βήμα ακούστηκε από τις σκάλες, και μια
στιγμή αργότερα εισήλθε ένας ψηλός, ροδοκόκκινος,
καλοξυρισμένος κύριος, του οποίου τα καθάρια μάτια και τα
κοκκινισμένα μάγουλα πρόδιδαν πως ζούσε μακριά από τις
ομίχλες της Οδού Μπέϊκερ. Φάνηκε να φέρνει μια πνοή από
τον αψύ, φρέσκο, αναζωογονητικό αέρα της ανατολικής ακτής
μαζί του όπως μπήκε. Έχοντας ανταλλάξει χειραψίες μαζί
μας, ετοιμαζόταν να καθίσει όταν τα μάτια του έπεσαν πάνω
στο χαρτί με τα παράξενα σύμβολα, το οποίο είχα μόλις
εξετάσει και αφήσει πάνω στο τραπέζι.
«Λοιπόν, κ. Χολμς, τι συμπεραίνετε εξ αυτών;»
αναφώνησε. «Μου ανέφεραν πως τρέφετε αδυναμία στα
αλλόκοτα μυστήρια, και δεν νομίζω πως θα βρήκε κάποιο
περισσότερο αλλόκοτο από το συγκεκριμένο. Έστειλε το χαρτί
νωρίτερα έτσι ώστε να σας δοθεί ο χρόνο να το μελετήσετε
πριν να έρθω.»
«Αποτελεί βεβαίως μια μάλλον παράδοξη
παρουσίαση», είπε ο Χολμς. «Εκ πρώτης όψεως θα φαινόταν
πως πρόκειται για μια παιδική φάρσα. Αποτελείται από έναν
αριθμό απλοϊκών μικρών μορφών χορεύοντας κατά μήκους
του χαρτιού πάνω στο οποίο σχεδιάσθηκαν. Ποιος ο λόγος για
τον οποίο να προσδώσετε την οιαδήποτε σημασία σε έναν
τόσο αλλόκοτο αντικείμενο;»
«Ποτέ δεν θα έδινα, κ. Χολμς. Όμως η γυναίκα μου
δίνει. Την έχει τρομοκρατήσει θανάσιμα. Δεν λέει τίποτα,
όμως, βλέπω τον τρόμο στα μάτια της. Αυτό αποτελεί και τον
λόγο για τον οποίο θέλω να εξετάσω το ζήτημα ως το βάθος.»

81
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

Ο Χολμς κράτησε το χαρτί έτσι ώστε το φως του ήλιου


να πέφτει πάνω του. Επρόκειτο για ένα φύλλο χαρτιού
κομμένο από ένα σημειωματάριο. Τα σχέδια είχαν γίνει με
μολύβι και ήταν τα εξής: —

Ο Χολμς το εξέτασε για λίγη ώρα, και κατόπιν,


διπλώνοντας το προσεκτικά, το τοποθέτησε το σημειωματάριο
του.
«Υπόσχεται να αποτελέσει μια εξαιρετικά
ενδιαφέρουσα και ασυνήθιστη ιστορία», είπε. «Μου
παραθέσατε ορισμένες λεπτομέρειες στην επιστολή σας κ.
Χίλτον Κιούμπιτ, όμως θα σας ήμουν εξαιρετικά
υποχρεωμένος αν είχατε την καλοσύνη να τα επαναλάβετε
και πάλι προς όφελος του φίλου μου, Δρ Γουώτσον.»
«Δεν είμαι και καλός αφηγητής ιστοριών», είπε ο
επισκέπτης μας, σφίγγοντας και ξεσφίγγοντας νευρικά τα
μεγάλα, δυνατά του χέρια. «Απλά να με ρωτάτε για καθετί το
οποίο δεν ξεκαθαρίζω. Θα ξεκινήσω από την περίοδο του
γάμου μου πέρυσι· ωστόσο θέλω πρώτα από όλα να πω πως,

82
Arthur Conan Doyle

μολονότι δεν είμαι πλούσιος, οι οικογένεια μου έμεναν


πάντοτε στο Ράϊντινγκ Θόρπ για περισσότερο από πέντε
αιώνες, και δεν υπάρχει πιο γνωστή οικογένεια στην επαρχεία
του Νορφολκ. Τον περασμένο χρόνο ήρθα στο Λονδίνο για το
Ιωβηλαίο, και σταμάτησα σε ένα οικοτροφείο επί της Πλατείας
Ράσσελ, επειδή ο Πάρκερ, ο εφημέριος της ενορίας μας,
διέμενε εκεί. Υπήρχε εκεί και μια νεαρή Αμερικανίδα κυρία—
Πάτρικ ήταν το όνομα της —Έλσι Πάτρικ. Κατά κάποιο τρόπο
γίναμε φίλοι, σε σημείο που πριν τελειώσει ο μήνα μας ήμουν
τόσο ερωτευμένος όσο κάποιος θα μπορούσε να είναι.
Παντρευτήκαμε διακριτικά σε ένα ληξιαρχείο, και
επιστρέψαμε στο Νόρφολκ παντρεμένοι. Θα το θεωρείτε
εξαιρετικά παράλογο, κ. Χολμς, πως ένας άντρας από μια
καλή παλιά οικογένεια θα παντρευόταν καθαυτό τον τρόπο,
δίχως να γνωρίζει κάτι σχετικά με το παρελθόν της ή τους
δικούς της· όμως αν την βλέπατε και την γνωρίζατε θα σας
βοηθούσε να καταλάβετε.
«Ήταν εξαιρετικά ειλικρινής σχετικά, αυτή ήταν η
Έλσι. Δεν μπορώ να πω ότι δεν μου έδωσε αρκετές ευκαιρίες
για να απομακρυνθώ αν ήθελα να το κάνω. ‘Είχα ορισμένες
εξαιρετικά δυσάρεστες σχέσεις στην ζωή μου,’ μου είπε·
‘Επιθυμώ να ξεχάσω τα πάντα σχετικά με αυτές. Θα
προτιμούσα να μην θίξουμε ποτέ το παρελθόν, γιατί μου είναι
ιδιαίτερα οδυνηρό. Αν με πάρεις, Χίλτον, θα πάρεις μια
γυναίκα η οποία δεν έχει τίποτα το οποίο χρειάζεται να
ντρέπεται σχετικά· όμως θα πρέπει να αρκεσθείς στο λόγο
όσον αφορά το θέμα, και να μου επιτρέψεις να παραμείνω
σιωπηλή σε όλα όσα πέρασαν μέχρι την ώρα που έγινα δική
σου. Αν οι συγκεκριμένοι όροι είναι πολύ δύσκολοι, τότε
επέστρεψε στο Νόρφολκ και άφησε με στην μοναχική μου ζωή
στην οποία με βρήκες.’ Μόλις μια μέρα πριν παντρευτούμε
μου ανέφερε τα λόγια εκείνα. Της είπα πως μου αρκούσε να
δεχθώ τους όρους της, και υπήρξα συνεπής στον λόγο μου.
«Λοιπόν, είμαστε παντρεμένοι πλέον έναν ολόκληρο
χρόνο, και ευτυχισμένοι που το τολμήσαμε. Όμως πριν από
έναν μήνα περίπου, κατά τα τέλη του Ιουνίου, είδα για πρώτη

83
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

φορά τις ενδείξεις φασαρίας. Μια μέρα η σύζυγος έλαβε ένα


γράμμα από την Αμερική. Είδα το Αμερικάνικο
γραμματόσημο. Πήρε μια νεκρική ωχρότητα, διάβασε το
γράμμα, και το πέταξε στην φωτιά. Δεν έκανε την παραμικρή
νύξη σχετικά με αυτό κατόπιν, και εγώ το ίδιο, γιατί η
υπόσχεση είναι υπόσχεση· μα από τότε ούτε στιγμή δεν
ησύχασε. Υπάρχει πάντα ένα βλέμμα φόβου στο πρόσωπο
της—ένα βλέμμα σαν περιμένει και να λογαριάζει. Καλά θα
ήταν να με εμπιστευόταν. Θα έβρισκε πως είμαι ο καλύτερος
της φίλος. Όμως μέχρι να μιλήσει δεν μπορώ να πω τίποτα.
Έχετε υπόψη σας, πως είναι μια ειλικρινής γυναίκα, κ. Χολμς,
και οποιοδήποτε πρόβλημα πιθανόν να υπήρχε κατά την
προηγούμενη ζωή της δεν υπήρξε δικό της το φταίξιμο. Δεν
είμαι παρά μόνο ένας επαρχιώτης από το Νόρφολκ, αλλά δεν
υπάρχει άνθρωπος στην Αγγλία ο οποίος να βάζει την
οικογενειακή του τιμή ψηλότερα από εμένα. Το γνωρίζει καλά,
και το γνώριζε πριν ακόμη με παντρευτεί. Δεν θα έφερνε ποτέ
την παραμικρή κηλίδα πάνω της—περί αυτού είμαι βέβαιος.
«Έρχομαι, λοιπόν, στο αλλόκοτο κομμάτι της ιστορίας
μου. Περίπου πριν από μια εβδομάδα—πρόκειται για την
Τρίτη της προηγούμενης εβδομάδας—ανακάλυψα σε ένα από
τα πρεβάζια των παραθύρων έναν αριθμό από μικρές μορφές
χορευτών, όπως αυτές στο χαρτί. Ήταν σχεδιασμένες με
κιμωλία. Σκέφτηκα πως τα είχε σχεδιάζει το παιδί του
στάβλου, όμως το παλικάρι ορκίστηκε πως δεν γνώριζε τίποτα
σχετικά. Όπως και να έχει, είχαν γίνει κατά την διάρκεια της
νύχτας. Τα είχα καθαρίσει, και δεν ανάφερα το ζήτημα στην
σύζυγο παρά μετέπειτα. Προς έκπληξη μου το πήρε αρκετά
σοβαρά, και με ικέτεψε αν υπήρχαν και άλλα να την άφηνα να
τα δει. Δεν υπήρξε τίποτα για μια εβδομάδα, και τότε χθες το
πρωί βρήκα το χαρτί αυτό ακουμπισμένο πάνω στο ηλιακό
ρολόι του κήπου. Το έδειξα στην Έλσι, και έπεσε λιπόθυμη.
Έκτοτε μοιάζει σαν μια γυναίκα βυθισμένο σε μια
ονειροπόληση, σε παραζάλη, και με τον τρόμο να
παραμονεύει διαρκώς στα μάτια της. Τότε ήταν που σας
έγραψα και σας έστειλα το χαρτί, κ. Χολμς. Δεν αποτελούσε

84
Arthur Conan Doyle

ένα θέμα το οποίο να μπορούσα να αναφέρω στην αστυνομία,


γιατί θα είχαν γελάσει μαζί μου, όμως εσείς μπορείτε να μου
πείτε τι να κάνω. Δεν είμαι πλούσιος· όμως αν υπάρχει
κίνδυνος που να απειλεί την γυναικούλα μου θα ξόδευα και
την τελευταία δεκάρα μου για να την προστατεύσω.
Επρόκειτο περί ενός εξαίρετου ανθρώπου, ο άντρας
της παλιάς Αγγλικής γης, απλός, ευθύς, και ευγενής, με τα
μεγάλα, ευγενικά γαλάζια του μάτια και το πλατύ, όμορφο
πρόσωπο. Η αγάπη του για την σύζυγο του και η πίστη του σε
εκείνη φαινόταν στα χαρακτηριστικά του. Ο Χολμς είχε
ακούσει την ιστορία του με την υπέρτατη προσήλωση, και
τώρα στάθηκε για λίγη ώρα σε σιωπηλή περισυλλογή.
«Δεν θεωρείτε, κ. Κιούμπιτ», είπε, τελικά, «πως το
καλύτερο σχέδιο θα ήταν να προβείτε σε μια άμεση έκκληση
στην σύζυγο σας, και να της ζητήσετε να μοιραστεί το μυστικό
της μαζί σας;»
Ο Χίλτον Κιούμπιτ κούνησε αρνητικά το μεγάλο
κεφάλι του.
«Μια υπόσχεση είναι υπόσχεση, κ. Χολμς. Αν η Έλσι
επιθυμούσε να μου το πει θα το έκανε. Αν όχι, δεν είμαι εγώ
εκείνος που θα την παραβεί την εμπιστοσύνη της. Ωστόσο
δικαιολογούμαι να ακολουθώ την δική μου προσέγγιση—και
θα το κάνω.»
«Τότε θα σας βοηθήσω με όλη μου την καρδιά.
Καταρχάς, έχετε ακούσει αν κάποιοι ξένοι έχουν παρατηρηθεί
στα μέρη σας;»
«Όχι.»
«Υποθέτω πως πρόκειται περί ενός ήσυχου μέρους.
Κάποιο καινούργιο πρόσωπο θα προκαλούσε σχόλια;»
«Στην άμεση περιοχή, ναι. Όμως έχουμε αρκετές μικρά
αγροκτήματα όχι πολύ μακριά. Και οι αγρότες δέχονται
ενοικιαστές.»
«Τα ιερογλυφικά αυτά έχουν προφανώς κάποια
σημασία. Αν πρόκειται για κάποια καθαρά αυθαίρετη μας
είναι αδύνατον να το προσδιορίσουμε. Αν, από την άλλη
πλευρά, είναι συστηματικά, δεν έχω αμφιβολία πως θα

85
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

φτάσουμε στο βάθος του προβλήματος. Όμως το


συγκεκριμένο δείγμα είναι τόσο σύντομο που δεν μπορώ να
κάνω το παραμικρό, και τα γεγονότα τα οποία παραθέσατε
ενώπιον μου είναι τόσο ασαφή ώστε δεν έχουμε κάποια βάση
για την διεξαγωγή έρευνας. Θα σας πρότεινα να επιστρέψετε
στο Νόρφολκ, να έχετε τα μάτια σας ανοικτά, και να κάνετε
ένα ακριβές αντίγραφο όποιων καινούργιων χορευτών που
πιθανόν να εμφανισθούν. Είναι μεγάλο κρίμα που δεν έχουμε
μια απεικόνιση εκείνων που είχαν γίνει με κιμωλία πάνω στο
πρεβάζι. Πραγματοποιήστε μια διακριτική έρευνα επίσης
σχετικά με την ύπαρξη κάποιων ξένων στην ευρύτερη
περιοχή. Όταν θα έχετε συλλέξει κάποια νέα στοιχεία ελάτε
και πάλι σε μένα. Αποτελεί την καλύτερη συμβουλή που
μπορώ να σας δώσω κ. Χίλτον Κιούμπιτ. Αν υπάρξουν κάποιες
επείγουσες καινούργιες εξελίξεις θα είμαι πάντοτε έτοιμος να
κατέβω και να σας συναντήσω επί της οικίας σας στο
Νόρφολκ.»
Η συνάντηση άφησε τον Χολμς ιδιαίτερα σκεπτικό, και
αρκετές φορές τις επόμενες ημέρες τον είδα να βγάζει το χαρτί
από το σημειωματάριο του και να παρατηρεί επί μακρόν και
με έντονη προσήλωση τις αλλόκοτες μορφές που ήταν
σχεδιασμένες πάνω του. Δεν προέβη σε κάποια νύξη όσον
αφορά την υπόθεση, μέχρι κάποιο απόγευμα περί το ένα
δεκαπενθήμερο αργότερα. Έβγαινα έξω όταν με κάλεσε πίσω.
«Καλύτερα να μείνεις εδώ, Γουώτσον.»
«Γιατί;»
«Επειδή έλαβα ένα τηλεγράφημα από τον Χιλτον
Κιούμπιτ σήμερα το πρωί—θυμάσαι τον Χίλτον Κιούμπιτ, των
χορευτών; Πρόκειται να φτάσει στην οδό Λίβερπουλ στις μια
και είκοσι. Θα έρθει από στιγμή σε στιγμή. Συμπεραίνω από
το τηλεγράφημα του πως υπήρξαν ορισμένες καινούργιες
σημαντικές εξελίξεις.»
Δεν χρειάστηκε να περιμένουμε για πολύ, διότι ο
κύριος από το Νόρφολκ ήρθε αμέσως από τον σταθμό όσο
γρήγορα μια δίτροχη μπορούσε να τον φέρει. Έδειχνε

86
Arthur Conan Doyle

ανήσυχος και δύσθυμος, με κουρασμένα μάτια και ένα


χαραγμένο μέτωπο.
«Με εκνευρίζει, η υπόθεση αυτή, κ. Χολμς», είπε,
καθώς βυθίστηκε, σαν να ήταν κατάκοπος, σε μια πολυθρόνα.
«Είναι αρκετό άσχημο να νοιώθεις πως είσαι περικυκλωμένος
από αθέατους άγνωστους, οι οποίοι έχουν κάποιου είδους
κακόβουλων σχεδίων ενάντια σου· όμως όταν, επιπροσθέτως,
γνωρίζεις πως σκοτώνει την γυναίκα σου στιγμή τη στιγμή,
τότε γίνεται πολύ για το υπομείνει η σάρκα και το αίμα. Έχει
καταρρακωθεί υπό το βάρος αυτό—σβήνει μπροστά στα μάτια
μου.»
«Δεν έχει πει τίποτα ακόμη;»
«Όχι, κ. Χολμς, δεν έχει. Και εντούτοις υπήρξαν
στιγμές όταν το καημένο το κορίτσι ήθελε να μιλήσει, και
όμως δεν μπορούσε να πείσει τον εαυτό της να το κάνει.
Προσπάθησα να την βοηθήσω· όμως τολμώ να πω πως το
έκανα αδέξια, και την τρόμαξα τόσο που σταμάτησε. Μίλησε
σχετικά με την ιστορία της οικογενείας μου, και της υπόληψης
της στην επαρχεία, και για την υπερηφάνεια μας στην
ακηλίδωτη τιμή μας, και πάντοτε είχα την εντύπωση πως
κατευθυνόταν προς το θέμα· όμως κατά κάποιο τρόπο
διακοπτόταν πριν φτάσουμε ως εκεί.»
«Ωστόσο ανακαλύψατε κάτι από μόνο σας;»
«Αρκετά, κ. Χολμς. Έχω αρκετές καινούργιες φιγούρες
χορευτών για να εξετάσετε, και, το σημαντικότερο, είδα τον
τύπο.»
«Πως, τον άνθρωπο που τους ζωγραφίζει;»
«Ναι, τον είδα κατά την διάρκεια του έργου του. Όμως
θα σας τα πω όλα με την σειρά. Όταν επέστρεψα κατόπιν της
επίσκεψης μου σε εσάς, το πρώτο πράγμα που είδα το επόμενο
πρωί ήταν μια καινούργια φουρνιά χορευτών. Είχαν
ζωγραφιστεί με κιμωλία επί της ξύλινης πόρτας του
υπόστεγου των εργαλείων, το οποίο βρίσκεται πλάι στον κήπο
σε πλήρη θέα από τα μπροστινά παράθυρα. Πήρα ένα ακριβές
αντίγραφο, και ορίστε αυτό είναι.» Ξεδίπλωσε ένα χαρτί και το

87
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

ακούμπησε πάνω στο τραπέζι. Ορίστε ένα αντίγραφο των


ιερογλυφικών:—

«Υπέροχα!» είπε ο Χολμς. «Υπέροχα! Παρακαλώ


συνεχίστε.»
«Όταν είχα πάρει το αντίγραφο, έσβησα τα σημάδια,
όμως, δυο πρωινά αργότερα, μια νέα επιγραφή είχε
εμφανισθεί. Έχω ένα αντίγραφο της εδώ» :—

Ο Χολμς έτριψε τα χέρια του και έβγαλε ένα γελάκι


ικανοποίησης.
«Το υλικό μας αυξάνεται αλματωδώς», είπε.
«Τρεις ημέρες αργότερα ένα μήνυμα αφέθηκε
γραμμένο σε χαρτί, και τοποθετημένο πάνω στο ηλιακό ρολόι.
Ορίστε. Οι χαρακτήρες είναι, καθώς βλέπετε, ακριβώς οι ίδιοι
όπως και στο τελευταίο. Κατόπιν αυτού αποφάσισα να
κρυφτώ και να περιμένω· έτσι πήρα το ρεβόλβερ μου και
κάθισα στο γραφείο μου, το οποίο επιβλέπει τον κήπο. Περί τις
δυο το πρωί καθόμουν πλάι στο παράθυρο, όλα σκοτεινά
εκτός από το φεγγαρόφωτο απέξω, όταν άκουσα βήματα πίσω
μου, και εκεί βρισκόταν η σύζυγος μου στην νυχτικιά της. Με
παρακάλεσε να πάω στο κρεβάτι. Την είπα ειλικρινά πως
ήθελα να δω ποιος ήταν εκείνος ο οποίος μας έπαιζε τόσο
ανόητα παιχνίδια. Απάντησε πως επρόκειτο για κάποια
ασυνείδητη φάρσα, και ότι δεν έπρεπε να δίνω ιδιαίτερη
σημασία.»
«’Αν όντως σε ενοχλεί, Χίλτον, μπορούμε να φύγουμε
και να ταξιδέψουμε εσύ και εγώ, και έτσι να αποφύγουμε
αυτήν την ανοησία.’»

88
Arthur Conan Doyle

«’Πως, να οδηγηθούμε μακριά από το ίδιο μας το σπίτι


από έναν φαρσέρ;’ Είπα εγώ. ‘Μα, έτσι θα γινόμασταν ο
περίγελος όλης της επαρχίας.’»

«’Λοιπόν, έλα στο κρεβάτι,’ είπε εκείνη, ‘και το


συζητάμε το πρωί.’»
«Ξαφνικά, καθώς μιλούσε, είδε το χλωμό της πρόσωπο
να χλομιάζει ακόμη πιότερο μέσα στο φεγγαρόφωτο, και το
χέρι της να σφίγγεται στον ώμο μου. Κάτι κινιόταν στην σκιά
της παράγκας του κήπου. Είδα μια σκοτεινή, έρπουσα φιγούρα
η οποία έστριψε στην γωνία και μισοκάθισε μπροστά από την
πόρτα. Αρπάζοντας το περίστροφο μου ορμούσα έξω, όταν η
σύζυγος μου με αγκάλιασε και με κράτησε με αγωνιώδη
δύναμη. Προσπάθησα να την απομακρύνω, όμως εκείνη
κρεμάστηκε από πάνω ακόμη πιο απεγνωσμένα. Τελικά
κατάφερα να ξεφύγω, όμως μέχρι την στιγμή που είχα ανοίξει
την πόρτα και είχε φτάσει το κτίσμα το πλάσμα είχε
εξαφανισθεί. Είχε αφήσει ένα ίχνος της παρουσίας του,
εντούτοις, διότι πάνω στην πόρτα υπήρχε η ίδια σειρά των
χορευτών που είχαν ήδη δις εμφανισθεί, και τους οποίους είχα

89
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

αντιγράψει σε αυτό το χαρτί. Δεν υπήρχε άλλο ίχνος του


τύπου τριγύρω, όπου κι αν έψαξα σε ολόκληρη της έκταση των
κτημάτων. Και όμως το πιο εκπληκτικό είναι το γεγονός πως
έπρεπε να βρίσκεται εκεί όλη την ώρα, γιατί όταν εξέτασα την
πόρτα το πρωί είχε ζωγραφίσει μερικές ακόμη μορφές από τις
εικόνες του κάτω από την γραμμή την οποία είχα ήδη δει.
«Έχετε εκείνα τα καινούργια σχέδια;»
«Ναι· είναι ελάχιστα, όμως έκανα ένα αντίγραφο τους,
ορίστε.»
Έβγαλε και πάλι ένα χαρτί. Ο νέος χορός είχε την εξής
μορφή:—

«Πείτε μου», είπε ο Χολμς—και έβλεπα στα μάτια του


πως ήταν εξαιρετικά εξημμένος—«αποτελούσε μια απλή
προσθήκη στο προηγούμενο, ή φαινόταν να είναι κάτι
εντελώς ξεχωριστό;»
«Βρισκόταν σε διαφορετικό τμήμα της πόρτας.»
«Υπέροχα! Πρόκειται για το πλέον σημαντικό όλων
τους για τον σκοπό μας. Με γεμίζει με ανανεωμένες ελπίδες.
Τώρα, κ. Χίλτον Κιούμπιτ, παρακαλώ συνεχίστε την
ενδιαφέρουσα αφήγηση σας.»
«Δεν έχω τίποτα περισσότερο να πω, κ. Χολμς, εκτός
του ότι ήμουν εξαιρετικά θυμωμένος με την σύζυγο μου εκείνη
την νύχτα που με είχε κρατήσει πίσω όταν θα μπορούσε να
είχα πιάσει εκείνο το κάθαρμα που παραμόνευε εκεί. Προς
στιγμής είχε περάσει από το μυαλό μου πως ίσως αυτό που
πραγματικά φοβόταν ήταν πως ΕΚΕΙΝΟΣ ίσως να πάθαινε
κακό, γιατί δεν αμφέβαλα πως γνώριζε ποιος ήταν ο άντρας
και τι σήμαιναν αυτά τα παράξενα σύμβολα. Όμως υπάρχει
ένας τόνος στην φωνή της γυναίκας μου, κ. Χολμς, και ένας
βλέμμα στα μάτια της τα οποία απαγορεύουν την αμφιβολία,
και είμαι βέβαιος πως ήταν όντως η δική μου ασφάλεια που
είχε στο μυαλό της. Ορίστε η πλήρη ιστορία, και τώρα θα

90
Arthur Conan Doyle

ήθελα την συμβουλή σας όσον αφορά το τι θα πρέπει να


πράξω. Η δική μου σκέψη είναι να βάλω μισή ντουζίνα από τα
παλικάρια του αγροκτήματος στις λόχμες, και όταν ο τύπος
έρθει ξανά να του δώσουν ένα τέτοιο ξύλο ώστε στο μέλλον.
να μας αφήσει στην ησυχία μας.»
«Φοβάμαι πως πρόκειται περί μιας βαθύτερης
υπόθεσης για τέτοιες απλές λύσεις», είπε ο Χολμς. «Πόσο
μπορείτε να μείνετε στο Λονδίνο;»
«Πρέπει να επιστρέψω πίσω αυθημερόν. Δεν θα άφηνα
την σύζυγο μου μονάχης όλη την νύχτα για τίποτα. Είναι πολύ
νευρική και με ικέτεψε να επιστρέψω.»
«Τολμώ να πω ότι έχετε δίκιο. Όμως αν θα
μπορούσατε να μείνετε υπάρχει περίπτωση να επέστρεφα
μαζί μας σε μια δυο μέρες. Εν τω μεταξύ θα μου αφήσετε αυτά
τα χαρτιά, και πιστεύω πως είναι πολύ πιθανό να καταφέρω
να σας επισκεφθώ σύντομα και να ρίξω λίγο φως επί της
υπόθεσης σας.»
Ο Σέρλοκ Χολμς διατήρησε την ήρεμη επαγγελματική
συμπεριφορά του μέχρι που ο επισκέπτης είχε αναχωρήσει,
μολονότι μου ήταν πολύ εύκολο, που τον γνώριζα τόσο καλά,
να δω πως ήταν βαθύτατα συνεπαρμένος. Την στιγμή που η
πλατιά ράχη του Χίλτον Κιούμπιτ είχε εξαφανισθεί στην
πόρτα ο σύντροφος μου όρμησε στο τραπέζι, άπλωσε όλα τα
αποκόμματα του χαρτιού που περιείχαν τους χορευτές εμπρός
του, και βυθίστηκε σε μια περίπλοκη και διεξοδική μελέτη. Για
δυο ώρες τον παρακολούθησα καθώς γέμιζε το ένα φύλλο
χαρτιού κατόπιν του άλλου με αριθμούς και γράμματα, τόσο
πλήρως απορροφημένος στο έργο του ώστε είχε προφανώς
ξεχάσει την παρουσία μου. Κάποιες στιγμές έκανε κάποια
πρόοδο και σφύριζε και τραγουδούσε καθώς δούλευε· άλλες
ήταν προβληματισμένο, και θα καθόταν επί μακρόν με ένα
συνοφρυωμένο μέτωπο και μια κενή ματιά. Τελικά τινάχτηκε
από την καρέκλα του με μια κραυγή ικανοποίησης, και
περπάτησε το δωμάτιο πάνω κάτω τρίβοντας τα χέρια του
μεταξύ τους. Κατόπιν έγραψε ένα μακρύ τηλεγράφημα σε μια
φόρμα τηλεγραφημάτων. «Αν η απάντηση μου στο ζήτημα

91
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

έχει όπως ελπίζω, θα έχεις άλλη μια ωραία υπόθεση να


προσθέσεις στην συλλογή σου, Γουώτσον», είπε. «Προσδοκώ
πως θα είμαστε σε θέση να κατεβούμε στο Νόρφολκ αύριο, και
να πάμε στον φίλο μας μερικά εξαιρετικά καθοριστικά νέα
όσον αφορά το μυστικό της ενόχλησης του.»
Ομολογώ πως ήμουν γεμάτος περιέργεια, όμως είχα
επίγνωση πως στον Χολμς άρεσε να κάνει τις αποκαλύψεις
του την στιγμή που το επιθυμούσε και με τον τρόπο του· έτσι
ανέμεινα έως ότου να του ταίριαζε να με εμπιστευθεί.
Όμως υπήρξε καθυστέρηση σε εκείνο το τηλεγράφημα
το οποίο είχε ζητήσει να απαντηθεί, και δυο μέρες
ανυπομονησίας ακολούθησαν, κατά την διάρκεια των οποίων
ο Χολμς τέντωνε τα αυτιά του σε κάθε κουδούνισμα στην
πόρτα. Το απόγευμα της δεύτερης ήρθε ένα γράμμα από τον
Χιλτον Κιούμπιτ. Όλα ήταν ήρεμα από την μεριά του, εκτός
του ότι μια μεγάλου μήκους επιγραφή είχε εμφανισθεί εκείνο
το πρωί στο βάθρο του ηλιακού ρολογιού. Εσώκλειε ένα
αντίγραφο του, το οποίο αναπαράγεται εδώ:—

Ο Χολμς έσκυψε πάνω από την αλλόκοτη ζωοφόρο για


μερικά λεπτά, και κατόπιν τινάχτηκε απότομα όρθιος με ένα
επιφώνημα έκπληξης και απογοήτευσης. Το πρόσωπο του
ήταν κουρασμένο και ανήσυχο.
«Αφήσαμε την υπόθεση να παρατραβήξει», είπε.
«Υπάρχει τραίνο για το Βόρειο Γουάλσαμ απόψε;»
Στράφηκα στον πίνακα των δρομολογίων. Το
τελευταίο είχε μόλις φύγει.
«Τότε θα προγευματίσουμε νωρίς και θα πάρουμε το
πρώτο πρωινό», είπε ο Χολμς. «Η παρουσία μας απαιτείται
επειγόντως. Αχά! Ορίστε και το αναμενόμενο τηλεγράφημα
μας. Μια στιγμή, κ. Χάντζσον, ίσως να υπάρξει απάντηση.

92
Arthur Conan Doyle

Όχι, είναι ακριβώς όπως το ανέμενα. Το μήνυμα ετούτο


καθιστά ακόμη πιο σημαντικό να μην χάσουμε ούτε μια ώρα
από το να ενημερώσουμε τον Χίλτον Κιούμπιτ σχετικά με το
πώς έχει η κατάσταση, γιατί πρόκειται περί ενός μοναδικού
και επικίνδυνου ιστού εντός του οποίου ο απλός κύριος από το
Νόρφολκ έχει μπλεχθεί.»
Έτσι, όντως, αποδείχθηκε, και καθώς φτάνω στην
ζοφερή κατάληξη μιας ιστορίας η οποία μου είχε φανεί ως
μόνον παιδαριώδης και αλλόκοτη, βιώνω για μια ακόμη φορά
την απογοήτευση και τον τρόμο από τον οποίο είχα
κατακλυσθεί. Θα προτιμούσα να είχε ένα περισσότερο
φωτεινό τέλος να μεταφέρω στους αναγνώστες μου, όμως
αυτά αποτελούν τα χρονικά της πραγματικότητας, και οφείλω
να τα ακολουθήσω στην δυσοίωνη κρίση της παράδοξης
αλυσίδας των γεγονότων τα οποία εδώ και αρκετές ημέρες
είχαν καταστήσει το Αρχοντικό του Ράϊντινγκ Θόρμ μια
καθημερινή λέξη κατά πλάτους και κατά μήκους της Αγγλίας.
Είχαμε μόλις αποβιβασθεί στο Βόρειο Γουάλσαμ, και
αναφέρει το όνομα του προορισμού μας, όταν ο σταθμάρχης
ήρθε βιαστικά προς το μέρος μας. «Υποθέτω πως είστε οι
ντετέκτιβ από το Λονδίνο;» είπε.

93
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

Ένα βλέμμα ενόχλησης πέρασε από το πρόσωπο του


Χολμς.
«Τι σας κάνει να πιστεύετε κάτι τέτοιο;»
«Επειδή ο Επιθεωρητής Μάρτιν από το Νόργουιτς
μόλις πέρασε από εδώ. Μα μπορεί να είστε και οι χειρούργοι.
Δεν είναι νεκρή —ή δεν ήταν κατά τα τελευταία νέα. Ίσως να
φτάσατε εγκαίρως για την σώσετε—μολονότι θα είναι για την
κρεμάλα.»
Το μέτωπο του Χολμς είχε σκοτεινιάσει από ανησυχία.
«Πηγαίνουμε στο Αρχοντικό Ράϊντινγκ Θορπ», είπε,
«ωστόσο δεν έχουμε ακούσει το παραμικρό για ότι έγινε εδώ.»
«Πρόκειται για μια τρομερή ιστορία», είπε ο
σταθμάρχης. «Πυροβολήθηκαν, και ο κ. Χίλτον Κιούμπιτ και η
σύζυγος του. Τον πυροβόλησε και κατόπιν τον εαυτό της—έτσι
λένε οι υπηρέτες. Εκείνος είναι νεκρός και η δική της
κατάσταση είναι απελπιστική. Θεέ μου, θεέ μου, μια από τις
παλαιότερες οικογένειες της επαρχίας του Νόρφολκ, και μια
από τις πλέον σεβαστές.»
Δίχως λέξη ο Χολμς έσπευσε σε μια άμαξα, και κατά
τη διάρκεια της επτά μιλίων διαδρομής δεν άνοιξε ούτε στιγμή
το στόμα του. Σπανίως τον είχα δει τόσο απόλυτα
αποκαρδιωμένο. Ήταν ανήσυχος καθ’ όλη την διάρκεια του
ταξιδιού μας από την πόλη, και είχα παρατηρήσει πως είχε
ξεφυλλίσει τις πρωινές εφημερίδες με ανήσυχη προσοχή· όμως
τώρα η αιφνίδια πραγματοποίηση των χειρότερων φόβων του
τον άφησε σε μια βουβή μελαγχολία. Έγερνε πίσω στην θέση
του, χαμένος σε μια ζοφερή περισυλλογή. Εντούτοις υπήρχαν
πολλά τριγύρω για να προσελκύσουν το ενδιαφέρον μας, διότι
περνούσαμε μέσα από μια μοναδική εξοχική διαδρομή όπως
παντού στην Αγγλία, όπου μερικά διάσπαρτα εξοχικά
παρουσίαζαν τον πληθυσμό του σήμερα, ενώ από την άλλη
πλευρά πελώριες με ψηλούς πύργους εκκλησίες ορθώνονταν
μέσα από την επίπεδη, καταπράσινη γη και πρόδιδαν την δόξα
και την ευημερία της παλιάς Ανατολικής Αγγλίας. Επιτέλους
η βιολετιά άκρη του Γερμανικού Ωκεανού εμφανίστηκε πέρα
από την πράσινη άκρη της ακτής του Νόρφολκ, και ο οδηγός

94
Arthur Conan Doyle

μας έδειξε με το μαστίγιο του τα δυο παλιά αετώματα από


πλίνθους και ξύλο τα οποία ξεπρόβαλαν μέσα από ένα
δασύλλιο. «Αυτό είναι το Αρχοντικό Ράϊντινγκ Θορπ», είπε.
Καθώς σταματήσαμε μπροστά στη σκεπαστή
μπροστινή είσοδο παρατήρησα εμπρός της, πλάι στον
χλοοτάπητα αντισφαίρισης, την μαύρη παράγκα και το βάθρο
του ηλιακού ρολογιού με το οποίο είχαμε τόσο περίεργες
επαφές. Ένας ζωηρός μικρόσωμος άντρας, με έναν βιαστικό,
άγρυπνο τρόπο και ένα στιλπνό μουστάκι, είχε μόλις κατέβει
από ένα ψηλό κάρο. Συστήθηκε ως Επιθεωρητής Μάρτιν, του
Αστυνομικού τμήματος του Νόρφολκ, και έμεινα εξαιρετικά
έκπληκτος όταν άκουσε το όνομα του συντρόφου μου.
«Μα, κ. Χολμς, το έγκλημα διεπράχθη μόλις στις τρεις
το πρωί. Πως είναι δυνατόν να το ακούσατε στο Λονδίνο και
να φτάσατε επιτόπου τόσο σύντομα όσο εγώ;»
«Το προέβλεψα. Ήρθα με την ελπίδα να το αποτρέψω.»
«Τότε θα πρέπει να έχετε σημαντικά στοιχεία τα οποία
αγνοούμε, γιατί λεγόταν πως επρόκειτο περί ενός πλέον
δεμένου ζεύγους.»
«Έχω μόνο τα στοιχεία των χορευτών», είπε ο Χολμς.
«Θα σας εξηγήσω το ζήτημα αργότερα. Εν τω μεταξύ, αφού
είναι πολύ αργά για να αποτρέψουμε την τραγωδία, είμαι
ανυπόμονος να αξιοποιήσω τη γνώση την οποία κατέχω ώστε
να εξασφαλιστεί πως η δικαιοσύνη θα αποδοθεί. Θα με
δεχθείτε ως συνεργάτη στην έρευνα σας, η θα προτιμούσατε
να ενεργήσω ανεξάρτητα;»
«Θα ήμουν περήφανος να νοιώθω πως δρούμε μαζί, κ.
Χολμς», είπε ο επιθεωρητής, ενθουσιωδώς.
«Στην προκειμένη περίπτωση θα χαιρόμουν να
ακούσω τα στοιχεία και να εξετάσω τα ενδιαιτήματα δίχως
μια στιγμή περιττής καθυστέρησης.»
Ο Επιθεωρητής Μάρτιν είχε την σύνεση να επιτρέψει
στον φίλο μου να δράσει με το δικό του τρόπο, και αρκέστηκε
να καταγράφει με προσοχή τα αποτελέσματα. Ο τοπικός
χειρούργος, ένας ηλικιωμένος, ασπρομάλλης, είχε μόλις
κατέβει από το δωμάτιο της κ. Χίλτον Κιούμπιτ, και ανέφερε

95
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

πως τα τραύματα της ήταν σοβαρά, άλλα όχι κατ’ ανάγκη


μοιραία. Η σφαίρα είχε περάσει μέσα από το μπροστινό τμήμα
του εγκεφάλου της, και θα χρειαζόταν πιθανόν να περάσει
κάποιο διάστημα έως ότου να ανακτήσει τις αισθήσεις της.
Στην ερώτηση σχετικά με το αν είχε πυροβοληθεί ή είχε
πυροβολήσει τον εαυτό της δεν θα επιχειρούσε να εκφράσει
καμία κατηγορηματική γνώμη. Βέβαια η σφαίρα είχε
πυροδοτηθεί από εξαιρετικά μικρή απόσταση.
Μόνο ένα πιστόλι είχε ανακαλυφθεί στο δωμάτιο, δυο
θαλάμες του οποίου είχαν αδειάσει. Ο κ. Χιλτον Κιούμπιτ είχε
πυροβοληθεί στην καρδιά. Ήταν εξίσου πιθανό να την είχε
πυροβολήσει και κατόπιν τον εαυτό του, είτε εκείνη να ήταν η
δολοφόνος, γιατί το περίστροφο κειτόταν στο πάτωμα
καταμεσής τους.
«Εκείνος έχει μετακινηθεί;» ρώτησε ο Χολμς.
«Δεν μετακινήσαμε τίποτα εκτός της κυρίας. Δεν
μπορούσαμε να την αφήσουμε να κείτεται πληγωμένη στο
πάτωμα.»
«Πόση ώρα βρισκόσαστε εδώ, γιατρέ;»
«Από τις τέσσερις η ώρα.»
«Κάποιος άλλος;»
«Ναι, ο αστυνόμος από εδώ.»
«Και δεν αγγίξατε τίποτα;»
«Τίποτα.»
«Ενεργήσατε με εξαιρετική διακριτικότητα. Ποιος σας
κάλεσε;»
«Η καμαριέρα, η Σώντερς.»
«Εκείνη ήταν που κάλεσε προς βοήθεια;»
«Εκείνη και η κ. Κινγκ, η μαγείρισσα.»
«Που βρίσκονται τώρα;»
«Στην κουζίνα, πιστεύω.»
«Τότε πιστεύω πως καλά θα κάνουμε να ακούσουμε
την ιστορία τους αμέσως.»
Η παλιά αίθουσα, επενδυμένη από οξιά και με μεγάλα
παράθυρα, είχε μεταβληθεί σε έδρα διεξαγωγής της έρευνας.
Ο Χολμς καθόταν σε μια μεγάλη, παλιομοδίτικη καρέκλα, με

96
Arthur Conan Doyle

τα ανένδοτα μάτια του να λάμπουν από το κουρασμένο του


πρόσωπο. Διάβαζα μέσα του ένα ανένδοτο καθήκον να
αφιερώσει την ζωή του σε τούτη την αναζήτηση μέχρι που ο
πελάτης τον οποίο είχε αποτύχει να σώσει να λάβει τελικά την
εκδίκηση του. Ο περιποιημένος Επιθεωρητής Μάρτιν, ο
ηλικιωμένος, γκριζομάλλης επαρχιώτης γιατρός, εγώ, και
ένας απαθής αστυνομικός από το χωριό αποτελούσαμε το
υπόλοιπο της περίεργης ετούτης συντροφιάς.

Οι δυο γυναίκες αφηγήθηκαν την ιστορίας τους


αρκετά καθαρά. Είχαν ξυπνήσει από τον ύπνο τους από τον
ήχο ενός πυροβολισμού, ο οποίος είχε ακολουθηθεί μια στιγμή
αργότερα από έναν δεύτερο. Κοιμόντουσαν σε γειτονικά
δωμάτια, και η κ. Κίνγκ είχε ορμήσει στης Σώντερς. Μαζί
είχαν κατέβει τις σκάλες. Η πόρτα του γραφείου ήταν ανοικτή
και ένα κερί έκαιγε πάνω στο γραφείο. Ο αφέντης τους
κειτόταν μπρούμυτα στο κέντρο του δωματίου. Ήταν
απολύτως νεκρός. Κοντά στο παράθυρο ήταν σκυμμένη η
σύζυγος του, το κεφάλι του ήταν γερμένο πάνω στον τοίχο.
Ήταν φριχτά πληγωμένη, και το πλάι του προσώπου της ήταν
κόκκινο από αίμα. Ανέπνεε βαριά, όμως ήταν ανήμπορη να
πει οτιδήποτε. Ο διάδρομος, όπως επίσης και το δωμάτιο, ήταν
πλημμυρισμένα από καπνό και την μυρωδιά του μπαρουτιού.
Το παράθυρο ήταν κλειστό καλά και ασφαλισμένο από μέσα.

97
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

Και οι δύο γυναίκες ήταν βέβαιες στο συγκεκριμένο θέμα.


Είχαν στείλει αμέσως για τον γιατρό και τον αστυνόμο.
Ύστερα, με την βοήθεια του ιπποκόμου και του σταβλίτη, είχε
μεταφέρει την πληγωμένη τους κυρά στο δωμάτιο της. Εκείνη
και ο άντρας της είχαν χρησιμοποιήσει το κρεβάτι. Εκείνη
ήταν ντυμένη με το φόρεμα της —εκείνος με την ρόμπα πάνω
από τα νυχτικά του. Τίποτα δεν είχε μετακινηθεί στο γραφείο.
Από όσο γνώριζαν δεν είχε υπάρξει ποτέ κάποια διαφωνία
μεταξύ του άντρα και της γυναίκα τους. Πάντοτε τους
θεωρούσαν ως ένα εξαιρετικά δεμένο ζευγάρι.
Αυτά υπήρξαν τα βασικά σημεία της κατάθεσης των
υπηρετριών. Σε απάντηση στον Επιθεωρητή Μάρτιν υπήρξαν
σαφείς πως κάθε πόρτα ήταν ασφαλισμένη από μέσα, και πως
κανείς δεν θα μπορούσε να διαφύγει από το σπίτι. Σε
απάντηση στον Χολμς και οι δυο θυμήθηκαν πως είχαν
επίγνωση της οσμής του μπαρουτιού από την στιγμή που
βγήκαν τρέχοντας από τα δωμάτιο τους στο τελευταίο
πάτωμα. «Σας εμπιστεύομαι το στοιχείο με εξαιρετική
επιμέλεια επί της προσοχής σας», είπε ο Χολμς στον
επαγγελματία συνάδελφο του. «Και τώρα θεωρώ πως είμαστε
σε θέση να προβούμε σε μια εξονυχιστική έρευνα του
δωματίου.»
Το γραφείο αποδείχθηκε πως ήταν ένας μικρός
θάλαμος πλαισιωμένος από τρεις πλευρές με βιβλία, και με
ένα γραφείο αντικριστά σε ένα συνηθισμένο παράθυρο, το
οποίο έβλεπε στον κήπο. Το πρώτο που προσέξαμε ήταν το
σώμα του ατυχούς κυρίου, του οποίου το εύσωμο κορμί
κειτόταν καταμεσής του δωματίου. Το αναστατωμένο του
ρούχο φανέρωνε πως είχε ξυπνήσει εσπευσμένα. Η σφαίρα
του είχε ριχθεί από μπροστά, και είχε παραμείνει εντός του
σώματος του έχοντας διεισδύσει στην καρδιά. Ο θάνατος του
είχε μετά βεβαιότητας υπάρξει ακαριαίος και ανώδυνος. Δεν
υπήρχαν ίχνη μπαρούτης πάνω στην ρόμπα του είτε πάνω στα
χέρια του. Σύμφωνα με τον επαρχιώτη χειρούργο η κυρία
έφερε κηλίδες στο πρόσωπο της, αλλά καμία στα χέρια της.

98
Arthur Conan Doyle

«Η απουσία των τελευταίων δεν σημαίνει τίποτα,


μολονότι η παρουσία τους ίσως να σήμαινε τα πάντα», είπε ο
Χολμς. «Εκτός κι αν η μπαρούτη ενός κακώς τοποθετημένου
κάλυκα τύχει να εκραγεί προς τα πίσω, κάποιος είναι δυνατόν
να πυροβολήσει αρκετές φορές δίχως να αφήσει ίχνος. Θα
πρότεινα πως πλέον το σώμα του κ. Κιούμπιτ επιτρέπεται να
απομακρυνθεί. Υποθέτω, γιατρέ, πως δεν περισυλλέξατε τη
σφαίρα η οποία τραυμάτισε την κυρία;»
«Μια σοβαρή εγχείρηση θα απαιτηθεί πριν αυτό
καταστεί δυνατό. Ωστόσο υπάρχουν ακόμη τέσσερα φυσίγγια
στο περίστροφο. Δυο πυροδοτήθηκαν και δυο τραύματα
προκλήθηκαν, έτσι ώστε κάθε σφαίρα είναι δυνατόν να
προσμετρηθεί.»
«Έτσι θα φαινόταν», είπε ο Χολμς. «Ίσως μπορείτε να
υπολογίσετε επίσης και την σφαίρα η οποία έχει τόσο
εμφανώς χτυπήσει την άκρη του παραθύρου;»
«Είχε γυρίσει απότομα, και το μακρύ, λεπτό του
δάκτυλο έδειχνε προς μια τρύπα η οποία είχε ανοιχθεί μέσα
από το κάτω μέρος του παραθύρου περί τα δυο εκατοστά από
την βάση.
«Μα τον Γεώργιο!» φώναξε ο επιθεωρητής. «Πως είναι
δυνατόν να το είδατε;»
«Επειδή έψαξα για αυτό.»
«Υπέροχα!» είπε ο επαρχιακός γιατρός. «Έχετε
απόλυτο δίκιο, κύριε. Τότε μια τρίτη σφαίρα ρίχθηκε, και
επομένως ένα τρίτο πρόσωπο πρέπει να ήταν παρών. Όμως
ποιος θα μπορούσε να είναι και με ποιο τρόπο κατόρθωσε να
ξεφύγει;»
«Είναι το πρόβλημα το οποίο πρόκειται τώρα να
ξεδιαλύνουμε», είπε ο Σέρλοκ Χολμς. «Θυμόσαστε,
επιθεωρητά Μάρτιν, πως όταν οι υπηρέτριες ανέφεραν πως
αφήνοντας τα δωμάτια τους είχαν αμέσως επίγνωση της
οσμής μπαρούτης σχολίασα πως το σημείο έχρηζε εξαιρετικής
σημασίας;»
«Μάλιστα, κύριε, όμως ομολογώ πως δεν σας
παρακολουθώ ακριβώς.»

99
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

«Υπέβαλε στο γεγονός πως την ώρα του πυροβολισμού


το παράθυρο όπως επίσης και η πόρτα του δωματίου ήταν
ανοικτά. Ειδάλλως οι αναθυμιάσεις της μπαρούτης δεν θα
είχαν εξαπλωθεί τόσο ταχύτατα εντός της οικίας. Ένα ρεύμα
αέρα στο δωμάτιο κρινόταν αναγκαίο για τον σκοπό. Τόσο η
πόρτα όσο και το παράθυρο άνοιξαν για ελάχιστο χρονικό
διάστημα, ωστόσο.»
«Πως το αποδεικνύετε;»
«Επειδή το κερί δεν έχει σταλάξει.»
«Έξοχο!» φώναξε ο επιθεωρητής. «Έξοχο!»
«Νοιώθοντας βέβαιος πως το παράθυρο ήταν ανοικτό
κατά την ώρα της τραγωδίας συνέλαβα τη σκέψη πως ίσως να
υπήρξε ένα τρίτο πρόσωπο στην υπόθεση, το οποίο στεκόταν
έξω από το άνοιγμα και πυροβόλησε μέσω αυτού. Κάθε βολή
που απευθυνόταν προς το συγκεκριμένο πρόσωπο ενδέχεται
να χτυπούσε την κάσα. Έψαξα, και εκεί, όντως, υπήρχε το
σημάδι της σφαίρας!»
«Όμως πως γίνεται το παράθυρο να είναι κλειστό και
ασφαλισμένο;»
«Το πρώτο ένστικτο της γυναίκας θα ήταν να κλείσει
και να ασφαλίσει το παράθυρο. Ωστόσο, τι βλέπω εδώ! Τι είναι
αυτό;»
Επρόκειτο περί μιας γυναικείας τσάντας η οποία ήταν
ακουμπισμένη πάνω στο γραφείο—μια κομψή μικρή τσάντα
χειρός από δέρμα κροκοδείλου και ασήμι. Ο Χολμς την άνοιξε
και άδειασε τα περιεχόμενα της. Υπήρχαν είκοσι
τραπεζογραμμάτια των πενήντα λιρών της Τράπεζα της
Αγγλίας, δεμένα με μια ινδικής προέλευσης ελαστική λωρίδα
—τίποτα άλλο.
«Θα πρέπει να διατηρηθούν, διότι θα εμφανισθούν
στην δίκη», είπε ο Χολμς, καθώς παρέδωσε την τσάντα με τα
περιεχόμενα της στον επιθεωρητή. «Τώρα κρίνεται αναγκαίο
να επιχειρήσουμε να ρίξουμε κάποιο φως όσον αφορά την
τρίτη σφαίρα, η οποία σαφώς, κρίνοντας από το σχίσιμο του
ξύλου, πυροδοτήθηκε εκτός του δωματίου. Θα ήθελα να δω
την κ. Κινγκ, τη μαγείρισσα, και πάλι. Είπατε, κ. Κινγκ πως

100
Arthur Conan Doyle

ξυπνήσατε από έναν ΔΥΝΑΤΟ πυροβολισμό. Όταν το είπατε,


εννοούσατε πως σας εδόθη η εντύπωση ότι ήταν δυνατότερος
από τον δεύτερο;»
«Να σας πω, Κύριε, με ξύπνησε από τον ύπνο μου,
έτσι είναι δύσκολο να κρίνω. Όμως όντως ακούστηκε πολύ
δυνατός.»
«Δεν θεωρείτε πως θα μπορούσαν να είναι δυο
πυροβολισμοί που πυροδοτήθηκαν την ίδια στιγμή;»
«Είμαι σίγουρη πως δεν θα μπορούσα να πω, κύριε.»
«Πιστεύω πως αναμφίβολα έτσι ήταν. Θα θεωρούσα,
Επιθεωρητά Μάρτιν, πως εξαντλήσαμε όλα όσα ετούτο το
δωμάτιο μπορεί να μας διδάξει. Αν έχετε την καλοσύνη να με
ακολουθήσετε έξω, θα ανακαλύψουμε τι καινούργια στοιχεία
έχει ο κήπος να μας προσφέρει.»

Ένα παρτέρι εκτεινόταν μέχρι το παράθυρο του


γραφείου, και όλοι μας ξεσπάσαμε σε ένα επιφώνημα μόλις το
πλησιάσαμε. Τα λουλούδια ήταν ποδοπατημένα, και το
αφράτο χώμα ήταν γεμάτο πατημασιές. Επρόκειτο για
μεγάλα, ανδρικά πόδια, με αλλόκοτα, μακριά, μυτερά
δάκτυλα. Ο Χολμς έψαξε τριγύρω μέσα στο γρασίδι και τα

101
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

φύλλα όπως ένα ρητρήβερ στο κατόπι ενός λαβωμένου


πουλιού. Έπειτα, με μια κραυγή ικανοποίησης, έγειρε μπρος
και περισυνέλεξε ένα μικρό μπρούτζινο κύλινδρο.
«Το φαντάσθηκα», είπε· «το περίστροφο είχε εξολκέα,
και να κι ο τρίτος κάλυκας. Πιστεύω πραγματικά, Επιθεωρητά
Μάρτιν, πως η υπόθεση μας είναι σχεδόν πλήρης.»
Το πρόσωπο του επαρχιώτη επιθεωρητή είχε εμφανίσει
μια έντονη κατάπληξη στην ταχύτατη και δεξιοτεχνική
πρόοδο της έρευνας του Χολμς. Αρχικά είχε δείξει κάποια
προδιάθεση να υποστηρίξει την θέση του· όμως πλέον είχε
κατακλυσθεί από θαυμασμό και ήταν έτοιμος να ακολουθήσει
δίχως αντίρρηση όπου ο Χολμς τον οδηγούσε.
«Ποιόν υποπτεύεσθε;» ρώτησε.
«Θα φτάσω αργότερα σ’ αυτό. Υπάρχουν αρκετά
σημεία του προβλήματος τα οποία δεν είχα την ευκαιρία να
σας εξηγήσω ακόμη. Τώρα που έφτασα ως εδώ καλό θα ήταν
να συνεχίσω με την τακτική μου, και κατόπιν να ξεκαθαρίσω
το όλο ζήτημα μια και καλή.»
«Όπως επιθυμείτε, κ. Χολμς, εφόσον πιάσετε τον
άνθρωπο μας.»
«Δεν έχω ουδεμία επιθυμία να δημιουργώ μυστήρια,
όμως είναι αδύνατον την στιγμή της δράσης να εισέλθω σε
εκτενείς και πολύπλοκες επεξηγήσεις. Έχω όλες τις άκρες τις
υπόθεσης στο χέρι μου. Ακόμη και αν η κυρία δεν ανακτήσει
ξανά τις αισθήσεις της είμαστε σε θέση να ανακατασκευά-
σουμε τα γεγονότα της προηγούμενης νύχτας και να
διασφαλίσουμε πως η δικαιοσύνη θα αποδοθεί. Καταρχάς θα
ήθελα να μάθω αν υπάρχει κάποιο πανδοχείο στην περιοχή
υπό την ονομασία ‘Έλριτζ’;»
Οι υπηρέτριες αντεξετάσθηκαν, όμως καμία τους δεν
είχε ακούσει σχετικά με κάποιο τέτοιο μέρος. Ο σταβλίτης
έριξε κάποιο φως επί του ζητήματος ενθυμούμενος πως ένας
αγρότης με αυτό το όνομα ζούσε μερικά μίλια πιο έξω προς
την κατεύθυνση του Ανατολικού Ράστον.
«Πρόκειται περί ενός απομονωμένου αγροκτήματος;»
«Αρκετά απομονωμένου, κύριε.»

102
Arthur Conan Doyle

«Υπάρχει περίπτωση να μην έχουν ακούσει ακόμη για


όσα συνέβησαν εδώ κατά την διάρκεια της νύχτας;»
«Είναι δυνατόν, κύριε.»
Ο Χολμς έμεινε συλλογισμένος για λίγο και κατόπιν
ένα περίεργο χαμόγελο έπαιξε στο πρόσωπο του.
«Σέλωσε ένα άλογο, παλικάρι μου», είπε. «Θα ήθελα
από εσένα να μεταφέρεις ένα μήνυμα στο αγρόκτημα του
Έλριτζ.»
Έβγαλε από την τσέπη του τα διάφορα αποκόμματα
των χορευτών. Έχοντας μπροστά εργάστηκε για αρκετή ώρα
στο γραφείο. Τέλος παρέδωσε ένα σημείωμα στο παιδί, με
οδηγίες να το αφήσει στα χέρια του προσώπου στο οποίο
απευθυνόταν, και ιδιαίτερα να μην απαντήσει καμία ερώτηση
οιουδήποτε είδους η οποία ενδεχομένως να του γινόταν. Είδα
το εξωτερικό του μηνύματος, να απευθύνεται με αραιούς,
ακανόνιστους χαρακτήρες, εξαιρετικά αντίθετο από το
σύνηθες ακριβές χέρι του Χολμς. Αποστελλόταν στον Κο Έιμπ
Σλέινυ, Αγρόκτημα Ελριτζ, Ανατολικό Ράστον, Νόρφολκ.
«Πιστεύω, επιθεωρητά», σχολίασε ο Χολμς, «πως καλά
θα κάνατε να τηλεγραφούσατε για μια συνοδεία, διότι, αν οι
υπολογισμοί αποδειχθούν ορθοί, ίσως να έχετε έναν
ιδιαιτέρως επικίνδυνο κρατούμενο να μεταφέρετε στη φυλακή
της επαρχίας. Το παιδί που θα μεταφέρει το παρών σημείωμα
δίχως αμφιβολία θα μπορούσε να προωθήσει το τηλεγράφημα
σας. Αν υπάρχει απογευματινό τραίνο για την πόλη,
Γουώτσον, πιστεύω πως κάλλιστα θα έπρεπε να το πάρουμε,
καθώς έχω μια χημική ανάλυση σχετικού ενδιαφέροντος να
φέρω εις πέρας, και η παρούσα έρευνα φτάνει ταχύτατα στο
τέλος της.»
Όταν ο νεαρός είχε αναχωρήσει με το σημείωμα, ο
Σέρλοκ Χολμς έδωσε τις οδηγίες του στις υπηρέτριες. Αν
οποιοσδήποτε επισκέπτης επισκεπτόταν την κ. Χίλτον
Κιούμπιτ να μη του δινόταν ουδεμία πληροφορία σχετικά με
την κατάσταση της, αλλά θα έπρεπε να οδηγηθεί αμέσως στο
σαλόνι. Τόνισε προς εκείνες τα συγκεκριμένα σημεία με τη
μέγιστη σοβαρότητα. Τέλος μας οδήγησε στο σαλόνι με το

103
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

σχόλιο πως η δουλειά πλέον είχε φύγει από τα χέρια μας, και
πως θα έπρεπε να σκοτώσουμε την ώρα μας όσο καλύτερα
μπορούσαμε μέχρι να μάθουμε τι μας επιφυλασσόταν, Ο
γιατρός είχε αναχωρήσει για να δει τους ασθενείς του, και
μόνο ο επιθεωρητής και εγώ απομέναμε.
«Πιστεύω πως μπορώ να σας βοηθήσω να περάσετε
μια ώρα κατά έναν ενδιαφέροντα και επωφελή τρόπο», είπε ο
Χολμς, τραβώντας την καρέκλα του στο γραφείο και
απλώνοντας μπροστά του τα διάφορα χαρτιά επί των οποίων
ήταν καταγεγραμμένες οι καλλικατζούρες των χορευτών.
«Όσο για εσένα, φίλε Γουώτσον, σου οφείλω κάθε
επανόρθωση που επέτρεψα στην φυσική σου περιέργεια να
παραμείνει επί μακρόν ανικανοποίητη. Για εσάς, επιθεωρητά,
το όλο περιστατικό ίσως να έχει κάποια γοητεία ως μια
αξιόλογη επαγγελματική μελέτη. Οφείλω να σας αναφέρω
αρχικά όλες τις ενδιαφέρουσες περιστάσεις που συνδέονται με
τις προηγούμενες συναντήσεις τις οποίες ο κ. Χιούμπιτ είχε
μαζί μου στην οδό Μπέϊκερ.» Κατόπιν συντόμως
ανακεφαλαίωσε τα γεγονότα τα οποία έχουν ήδη καταγραφεί.
«Έχω εδώ ενώπιον μου τα μοναδικά αυτά θεάματα, στα οποία
κάποιος ενδεχομένως να χαμογελούσε αν δεν είχαν
αποδειχθεί να αποτελούν τους προπομπούς μιας τόσο
τρομερής τραγωδίας. Είμαι αρκετά εξοικειωμένος με όλες τις
μορφές της μυστικής γραφής, και είμαι κι ο ίδιος συγγραφέας
μιας ασήμαντης μονογραφίας επί του θέματος, στην οποία
αναλύω εκατόν-εξήντα ξεχωριστούς κρυπτογραφικούς
κώδικες· εντούτοις ομολογώ πως ο συγκεκριμένος μου είναι
εντελώς καινούργιος. Ο σκοπός εκείνων που εφηύραν το
σύστημα υπήρξε προφανώς η απόκρυψη πως οι χαρακτήρες
μεταφέρουν ένα μήνυμα, και να δώσουν την ιδέα πως
επρόκειτο απλά για τυχαία παιδικά σκίτσα.
«Έχοντας αμέσως αναγνωρίσει, ωστόσο, πως τα
σύμβολα αντιπροσώπευαν χαρακτήρες, κι έχοντας εφαρμόσει
τους κανόνες τους οποίους μας καθοδηγούν σε όλες τις
μορφές μυστικής γραφής, η λύση υπήρξε αρκετά εύκολη. Το
πρώτο μήνυμα που μου επιδόθηκε ήταν τόσο σύντομο ώστε

104
Arthur Conan Doyle

μου ήταν αδύνατον να κάνω κάτι παραπάνω από το να πω με


κάποια βεβαιότητα πως το σύμβολο

αντιπροσώπευε το E. Όπως έχετε επίγνωση, το E, είναι


το πλέον κοινό γράμμα του Αγγλικού αλφαβήτου, και
κυριαρχεί σε ένα τόσο σημαντικό μέγεθος πως ακόμη και
εντός μιας σύντομης πρότασης κάποιος θα ανέμενε να το
συναντήσει συχνότερα. Εκ των δεκαπέντε συμβόλων του
πρώτου μηνύματος τέσσερα ήταν ίδια, οπότε ήταν εύλογο να
το προσδιορίσω ως E. Είναι αλήθεια πως σε ορισμένες
περιπτώσεις η μορφή έφερε μια σημαία και σε άλλες όχι, όμως
ήταν πιθανόν βάση του τρόπου υπό τον οποίο οι σημαίες ήταν
κατανεμημένες πως χρησιμοποιούνταν για να διαχωρίσουν
την πρόταση σε λέξεις. Το δέχτηκα ως υπόθεση, και σημείωσα
πως το Ε απεικονιζόταν από το ΧΧΧ.
«Όμως τώρα ερχόταν η πραγματική δυσκολία της
μελέτης. Η σειρά των Αγγλικών γραμμάτων κατόπιν του E επ’
ουδενεί λόγο δεν οριοθετείται, και κάθε επικράτηση η οποία
δύναται να εμφανισθεί κατά μέσο όρο σε ένα τυπωμένο χαρτί
μπορεί να αντιστραφεί σε μια μοναδική σύντομη πρόταση.
Γενικολογώντας, τα T, A, O, I, N, S, H, R, D, και L αποτελούν
την αριθμητική σειρά με την οποία τα γράμματα προκύπτουν·
όμως τα T, A, O, και I είναι εξαιρετικά πλησίον το ένα του
άλλου, και θα καθίστατο ένα αχανές έργο να δοκιμάσω κάθε
συνδυασμό έως ότου κάποια σημασία να προσεγγιζόταν.
Συνεπώς, ανέμεινα για νεώτερο υλικό. Στη δεύτερη
συνάντηση μου με τον κ. Χίλτον Κιούμπιτ κατόρθωσε να μου
δώσει δυο ακόμη σύντομες προτάσεις και ένα μήνυμα, το
οποία εμφανιζόταν —αφού δεν υπήρχε καμία σημαία—να
αποτελεί μια μοναδική λέξη. Ορίστε τα σύμβολα.

105
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

Τώρα, στην μοναδική λέξη είχα ήδη βρει τα δυο E να


έρχονται στην δεύτερη και τέταρτη θέση σε μια λέξη πέντε
γραμμάτων. Θα μπορούσε να είναι ‘sever,’ 8 είτε ‘lever,’ 9 είτε
‘never.’ 10 Δεν τίθεται θέμα πως το τελευταίο ως απάντηση σε
μια έκκληση είναι το πλέον πιθανό, και οι περιστάσεις
υποδείκνυαν πως επρόκειτο περί μιας απάντησης γραμμένης
από την κυρία. Λαμβάνοντας το ως σωστό, είμαστε πλέον σε
θέση να πούμε ότι τα σύμβολα

αντιπροσωπεύουν αντιστοίχως τα N, V, και R.»


«Ακόμη όμως ήμουν σε εξαιρετική δυσκολία, ωστόσο
μια ευτυχής σκέψη έθεσε στην κατοχή μου αρκετά άλλα
γράμματα. Μου πέρασε από το μυαλό πως αν οι προκείμενες
εκκλήσεις προέρχονταν, όπως ανέμενα, από κάποιον ο οποίος
είχε κάποτε στενές σχέσεις με την κυρία κατά την πρώιμη ζωή
της, ένας συνδυασμός ο οποίος περιείχε δυο Ε με τρία
γράμματα μεταξύ τους μπορούσε κάλλιστα να
αντιπροσωπεύει το όνομα ‘ELSIE.’ Κατόπιν εξέτασης
ανακάλυψα πως ένας τέτοιος συνδυασμός σχημάτισε τον
τερματισμό του μηνύματος ο οποίος επαναλαμβανόταν τρεις
φορές. Επρόκειτο ασφαλώς για κάποια έκκληση προς την
‘Elsie.’ Καθαυτό τον τρόπο είχα βρει τα L, S και Ι. Εντούτοις
ποία έκκληση θα μπορούσε να αποτελεί; Υπήρχαν τέσσερα
γράμματα στη λέξη η οποία προηγούταν του ‘Elsie,’ και
τελείωνε σε Ε. Ασφαλώς η λέξη έπρεπε να είναι ‘COME.’ 11
Δοκίμασα όλα τα άλλα τέσσερα γράμματα που κατέληγαν σε
E, όμως δεν βρήκα κανένα να ταιριάζει στην περίπτωση. Έτσι
λοιπόν είχα στην κατοχή μου τα C, O, και M, και ήμουν σε
θέση να επιτεθώ σε εκείνο το πρώτο μήνυμα για μια ακόμη

8 (Σ.τ.Μ.) sever - αποκόπτω


9 (Σ.τ.Μ.) lever – μοχλός
10 (Σ.τ.Μ.) never - ποτέ
11 (Σ.τ.Μ.) come - έλα

106
Arthur Conan Doyle

φορά, διαιρώντας το σε λέξεις και βάζοντας τελείες κάθε


σύμβολο το οποίο μου ήταν ακόμη άγνωστο. Εκτελεσμένο
καθαυτό τον τρόπο απέβη ως εξής:—

.M .ERE ..E SL.NE.

«Λοιπόν το πρώτο γράμμα δύναται μονάχα να είναι A,


το οποίο αποτελεί την πλέον χρήσιμη ανακάλυψη, αφού
εμφανίζεται σε όχι λιγότερο από τρεις ακόμη φορές σε αυτή
την σύντομη πρόταση, και το H το οποίο προφανώς υπάρχει
στην δεύτερη λέξη. Έτσι γίνεται:—

AM HERE A.E SLANE.

«Είτε συμπληρώνοντας τα εμφανή κενά στο όνομα:—

AM HERE ABE SLANEY.

«Είχα τόσα γράμματα πλέον ώστε μπορούσα να


συνεχίσω με εξαιρετική βεβαιότητα στο δεύτερο μήνυμα, το
οποίο λειτουργεί ως εξής:—

1. ELRI.E.S.

«Εδώ μπόρεσα μόνον να βγάλω νόημα τοποθετώντας


τα T και G στην θέση των απόντων γραμμάτων, και
υποθέτοντας πως το όνομα ήταν κάποιο σπίτι ή πανδοχείο στο
οποίο ο συγγραφέας διέμενε.»
Ο Επιθεωρητής Μάρτιν κι εγώ ακούγαμε με το μέγιστο
ενδιαφέρον την πλήρη και σαφής αφήγηση του πως ο φίλος
μου είχε παράγει αποτελέσματα τα οποία είχαν οδηγήσει σε
μια τόσο ολοκληρωμένη επιβολή έναντι των δυσκολιών μας.
«Τι κάνατε κατόπιν, κύριε;» ρώτησε ο επιθεωρητής.
«Είχα κάθε λόγο να υποθέσω πως αυτός ο Έιμπ Σλέινυ
ήταν Αμερικάνος, αφού το Έιμπ αποτελεί μια Αμερικάνικη
σύντμηση, και αφού ένα γράμμα από την Αμερική υπήρξε η

107
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

αρχή όλων των προβλημάτων. Είχα επίσης κάθε λόγο να


σκεφτώ πως υπήρχε κάποιο εγκληματικής φύσης μυστικό επί
του ζητήματος. Οι νύξεις της κυρίας στο παρελθόν της και η
άρνηση της να εμπιστευθεί το σύζυγο της και τα δυο
υποδείκνυαν προς αυτή την κατεύθυνση. Επομένως,
τηλεγράφησα στο φίλο μου, Γουίλσον Χάργκρηβ, στην
Αστυνομική Διοίκηση της Νέας Υόρκης, ο οποίος έχει αρκετές
φορές κάνει χρήση της γνώσης μου σχετικά με το έγκλημα στο
Λονδίνο. Τον ρώτησα αν το όνομα Έιμπ Σλέινυ του ήταν
γνωστό. Ορίστε η απάντηση του: ‘Ο πλέον επικίνδυνος
κακοποιός του Σικάγο.’ Το ίδιο απόγευμα κατά το οποίο
κατείχα την απάντηση ο Χίλτον Κιούμπιτ μου έστειλε το
τελευταίο μήνυμα από τον Σλέινυ. Δουλεύοντας το με τα
γνωστά γράμματα πήρε την μορφή:—

ELSIE .RE.ARE TO MEET THY GO. 12

Η προσθήκη ενός P και ενός D ολοκλήρωσε το μήνυμα


το οποίο μου φανέρωσε πως το κάθαρμα περνούσε από την
πειθώ στις απειλές, και η γνώση μου σχετικά με τους
εγκληματίες του Σικάγου με προετοίμασε να ανακαλύψω πως
υπήρχε περίπτωση εξαιρετικά σύντομα να πραγματοποιήσει
τα λόγια του. Αμέσως ήρθα στο Νόρφολκ με το φίλο και
συνεργάτη μου, Δρ Γουώτσον, αλλά, δυστυχώς, μονάχα για να
ανακαλύψω πως το χειρότερο είχε ήδη συμβεί.»
«Αποτελεί προνόμιο η συνεργασία μου μαζί σας στον
χειρισμό μιας υπόθεσης», είπε ο επιθεωρητής, θερμά.
«Συγχωρείστε, ωστόσο, αν σας μιλήσω ειλικρινά. Εσείς
λογοδοτείτε μονάχα στον εαυτό σας, όμως εγώ θα πρέπει να
λογοδοτήσω στους ανωτέρους μου. Αν αυτός ο Έιμπ Σλέινυ, ο
οποίος διαμένει στο Ελριτζ, είναι όντως ο δολοφόνος, και αν
έχει διαφύγει ενώ εγώ κάθομαι εδώ, θα έμπαινα ασφαλώς σε
σοβαρά προβλήματα.»
«Δεν υπάρχει ανάγκη να ανησυχείτε. Δε θα
επιχειρήσει να διαφύγει.»

12 (Σ.τ.Μ.) ΕΛΣΙ .ΤΟΙΜ.ΣΟΥ ΝΑ ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΟΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟ ΣΟΥ

108
Arthur Conan Doyle

«Πως το γνωρίζετε;»
«Το να τραπεί σε φυγή θα αποτελούσε ομολογία της
ενοχής του.»
«Τότε ας πάμε να τον συλλάβουμε.»
«Τον αναμένω από στιγμή σε στιγμή.»
«Μα γιατί να έρθει;»
«Επειδή έγραψα και τον ζήτησα.»
«Μα είναι απίστευτο, κ. Χολμς! Γιατί να έρθει επειδή
τον ζητήσατε; Ένα τέτοιο αίτημα δεν θα ξεσήκωνε τις υποψίες
του και θα τον έκανα να το βάλει στα πόδια;»
«Πιστεύω πως γνώριζα πώς να προετοιμάσω το
γράμμα», είπε ο Σέρλοκ Χολμς. «Στην πραγματικότητα, αν δεν
κάνω εντελώς λάθος, ορίστε ο κύριος μας αυτοπροσώπως που
ανηφορίζει το δρόμο.»

Ένας άντρας ανηφόριζε με μεγάλα βήματα το


μονοπάτι που οδηγούσε στην πόρτα. Ήταν ένας ψηλός,
όμορφος, μελαχρινός τύπος, ντυμένος με ένα γκρίζο
φανελένιο κουστούμι κι ένα παναμαδάκι, έχοντας μια κομψή
μαύρη γενειάδα, και μια μεγάλη, επιθετικά γαμψή μύτη,
κραδαίνοντας ένα μπαστούνι καθώς περπατούσε.
Ανεβαίνοντας το μονοπάτι κορδώθηκε λες και το μέρος του

109
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

άνηκε, και ακούσαμε το δυνατό, γεμάτο σιγουριά κουδούνισμα


της πόρτας.
«Νομίζω, κύριοι», είπε ο Χολμς, ήρεμα, «πως καλό θα
ήταν να λάβουμε τις θέσεις μας πίσω από την πόρτα. Κάθε
προφύλαξη κρίνεται αναγκαία όταν έχουμε να κάνουμε με
ένα τέτοιο τύπο. Θα χρειαστείτε τις χειροπέδες σας,
επιθεωρητά. Αφήστε την κουβέντα σε μένα.»

«Αναμείναμε σιωπηλά για μια στιγμή—μια από


εκείνες τις στιγμές τις οποίες κανείς δεν ξεχνά. Κατόπιν η
πόρτα άνοιξε και ο άντρας προχώρησε μέσα. Στην στιγμή ο
Χολμς κόλλησε το πιστόλι του στο κεφάλι του και ο Μάρτιν
γλίστρησε τις χειροπέδες στους καρπούς του. Είχαν όλα γίνει
τόσο γοργά και επιδέξια ώστε ο τύπος ήταν ανήμπορος πριν
καταλάβει πως είχε δεχθεί επίθεση. Πέρασε το αγριεμένο του
βλέμμα πάνω μας με ένα ζευγάρι μαύρα μάτια που πετούσαν
φωτιές. Κατόπιν ξέσπασε σε ένα πικρό γέλιο.
«Λοιπόν, κύριοι, με καταλάβατε εξ απήνης αυτήν την
φορά. Φαίνεται πως χτύπησα πάνω σε κάτι πολύ κακό. Όμως
ήρθα εδώ σε απάντηση μιας επιστολής από την κ. Χίλτον

110
Arthur Conan Doyle

Κιούμπιτ. Μη μου πείτε πως είναι αναμεμιγμένη και εκείνη.


Μη μου πείτε πως σας βοήθησε να μου στήσετε παγίδα;»

«Η κ. Χίλτον Κιουμπιτ τραυματίστηκε σοβαρά και


βρίσκεται στο κατώφλι του θανάτου.»
Ο άντρας άφησε μια βραχνή κραυγή θλίψης η οποία
αντήχησε εντός της οικίας.
«Είστε τρελός!» φώναξε, αγριεμένα. «Εκείνος ήταν που
τραυματίστηκε, όχι εκείνη. Ποιος θα έκανε κακό στη μικρή
Έλσι; Μπορεί να της φέρθηκα άσχημα, ο Θεός να με
συγχωρήσει, όμως ποτέ δε θα άγγιζα ούτε τρίχα από τα
μαλλιά του όμορφου κεφαλιού της. Πάρτε το πίσω—εσείς!
Πείτε μου πως δεν είναι πληγωμένη!»
«Ανακαλύφθηκε βαρύτατα τραυματισμένη στο πλευρό
του νεκρού συζύγου της.»
Βούλιαξε με ένα βαθύ βογκητό σε έναν καναπέ και
έθαψε το πρόσωπο του στα δεμένα του χέρια. Για πέντε λεπτά
παρέμεινε σιωπηλός. Κατόπιν σήκωσε το πρόσωπο του και
πάλι, και μίλησε με την ψυχρή αυτοκυριαρχία της απόγνωσης.

111
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

«Δεν έχω τίποτα να σας κρύψω, κύριοι», είπε. «Αν


πυροβόλησα τον άντρα εκείνος πυροβόλησε εμένα, και δεν
υπάρχει φόνος σε αυτό. Όμως αν σκέφτεστε πως θα μπορούσα
να έχω πληγώσει αυτή τη γυναίκα, τότε δεν γνωρίζετε ούτε
εμένα ούτε εκείνη. Σας λέω πως δεν υπήρχε ποτέ άντρας στον
κόσμο ετούτο ο οποίος να αγάπησε περισσότερο μια γυναίκα
από όσο την αγάπησα. Είχα δικαίωμα πάνω της. Ήταν
λογοδοσμένη μαζί μου πριν από χρόνια. Ποιος ήταν αυτός ο
Άγγλος που θα έμπαινε ανάμεσα μας; Σας το λέω πως είχα το
κατ’ εξοχήν δικαίωμα πάνω της, και πως διεκδικούσα μονάχα
ότι μου άνηκε.»
«Ξέκοψε από την επιρροή σας όταν ανακάλυψε τι
άντρας ήσασταν», είπε ο Χολμς, αυστηρά. «Το έσκασε από την
Αμερική για να σας αποφύγει, και παντρεύτηκε έναν έντιμο
κύριο στην Αγγλία. Εσείς την ξετρυπώσατε και την
ακολουθήσατε και κάνατε την ζωή της δυστυχισμένη ώστε να
την εξωθήσετε να εγκαταλείψει τον σύζυγο της τον οποίο
αγαπούσε και σεβόταν ώστε να φύγει μαζί σας, τον οποίο
φοβόταν και μισούσε. Εσείς καταλήξατε επιφέροντας το
θάνατο ενός ευγενή και οδηγώντας την σύζυγο του στην
αυτοκτονία. Αυτό σας καταμαρτυρείται όσον αφορά την

112
Arthur Conan Doyle

παρούσα υπόθεση, κ. Έιμπ Σλέινυ, και θα λογοδοτήσετε στο


νόμο για αυτό.»
«Αν η Έλσι πεθάνει δεν με νοιάζει τι θα μου συμβεί»,
είπε ο Αμερικάνος. Άνοιξε ένα από τα χέρια του και κοίταξε
ένα σημείωμα τσαλακωμένο στην παλάμη του. «Δείτε εδώ,
κύριε», φώναξε, με μια αναλαμπή υποψίας στα μάτια του,
«δεν προσπαθείτε να με τρομάξετε σχετικά με το ζήτημα, έτσι;
Αν η κυρία είναι πληγωμένη τόσο άσχημα όσο λέτε, ποιος
έγραψε αυτό το σημείωμα;» Το πέταξε μπροστά πάνω στο
τραπέζι.
«Εγώ το έγραψα για να σας φέρω εδώ.»
«Εσείς το γράψατε; Δεν υπάρχει κανείς σε ετούτο τον
κόσμο έξω από το Στέκι 13 ο οποίος γνώριζε το μυστικό των
χορευτών. Πως γίνεται να το γράψατε;»
«Ότι κάποιος εφευρίσκει κάποιος άλλος ανακαλύπτει»,
είπε ο Χολμς. Ένα αμάξι έρχεται για να σας μεταφέρει στο
Νόργουιτς, κ. Σλέινυ. Όμως, εν τω μεταξύ, έχετε τον χρόνο να
προβείτε σε μια μικρή επανόρθωση για την αδικία που
προξενήσατε. Έχετε επίγνωση πως η κ. Χίλτον Κιούμπιτ
περιέπεσε 14 υπό σοβαρών υποψιών για το φόνο του συζύγου
της, και πως μόνο η παρουσία μου εδώ και η γνώση η οποία
έτυχε να κατέχω υπήρξε ότι την έσωσε εκ της κατηγορίας; Το
ελάχιστο που της οφείλετε είναι να αποσαφηνίσετε σε όλο τον
κόσμο πως έπ’ ουδενεί λόγο, έμμεσο ή άμεσο, δεν είναι
υπεύθυνη για την τραγική αυτή κατάληξη.»
«Δεν ζητώ τίποτα καλύτερο», είπε ο Αμερικάνος.
«Φαντάζομαι πως η καλύτερη δυνατή απολογία την οποία
μπορώ να παραθέσω είναι η απόλυτη γυμνή αλήθεια.»
«Αποτελεί καθήκον μου να σας προειδοποιήσω πως θα
χρησιμοποιηθεί εναντίον σας», φώναξε ο επιθεωρητής, με την
μεγαλοπρεπή έντιμη τήρηση του Βρετανικού ποινικού δικαίου.
Ο Σλέινυ ανασήκωσε τους ώμους του.
«Θα το ρισκάρω», είπε. «Πρώτα από όλα, θα ήθελα
κύριοι να καταλάβετε πως γνωρίζω την κυρία από τότε που

13 (Joint)
14 (has herself lain)

113
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

ήταν παιδί. Ήμασταν επτά σε μια σπείρα στο Σικάγο, και ο


πατέρας της Έλσι ήταν το αφεντικό στο Στέκι. Ήταν ένας
έξυπνος άνθρωπος, ο γερό Πάτρικ. Εκείνος ήταν που εφηύρε
αυτή τη γραφή, η οποία θα περνούσε σαν παιδικές
καλλικατζούρες εκτός και αν τύχαινε να έχεις το κλειδί.
Λοιπόν, η Έλσι έμαθε μερικές από τις μεθόδους μας· όμως δε
μπορούσε να αντέξει τη δουλειά, και έβγαλε μερικά τίμια
χρήματα από μόνη της, έτσι μας ξεγλίστρησε και διέφυγε στο
Λονδίνο. Ήταν αρραβωνιασμένη μαζί μου, και θα με είχε
παντρευτεί, πιστεύω, αν είχα διαλέξει άλλο επάγγελμα· όμως
δε θα έκανε το παραμικρό στο σταυρό που κάνω. Μονάχα
κατόπιν του γάμου της με αυτόν τον Άγγλο ήταν που
ανακάλυψα το που βρισκόταν. Της έγραψα, μα δεν έλαβα
απάντηση. Κατόπιν αυτού ήρθα εδώ, και, καθώς τα γράμματα
δεν είχαν κανένα αποτέλεσμα, τοποθέτησα τα μηνύματα μου
εκεί που θα τα διάβαζε.
«Λοιπόν, είμαι εδώ ένα μήνα τώρα. Ζούσα σε εκείνο το
αγρόκτημα όπου είχα ένα δωμάτιο στο υπόγειο, και μπορούσα
να βγαίνω και να μπαίνω κάθε νύχτα, και κανένας δε γνώριζε
το παραμικρό. Δοκίμασα τα πάντα να τουμπάρω την Έλσι.
Ήξερα πως διάβαζε τα μηνύματα μου, γιατί κάποτε έγραψε
μια απάντηση κάτω από ένα τους. Τότε η διάθεση με πήρε από
κάτω, κι άρχισα να την απειλώ. Τότε μου έστειλε ένα γράμμα,
εκλιπαρώντας με να απομακρυνθώ και λέγοντας πως θα
ράγισε η καρδιά της αν κάποιο σκάνδαλο έπεφτε επί του
συζύγου της. Είπε πως θα κατέβαινε όταν ο άντρας θα
κοιμόταν στις τρεις το πρωί, και θα μιλούσε μαζί μου μέσα
από το ακριανό παράθυρο, αν θα έφευγα κατόπιν και την
άφηνα στην ησυχία της. Κατέβηκε και έφερε λεφτά μαζί της,
προσπαθώντας να με δωροδοκήσει για να φύγω. Αυτό με
έκανε έξω φρενών, και έπιασα το χέρι της και προσπάθησα να
την τραβήξω έξω από το παράθυρο. Εκείνη την στιγμή όρμησε
μέσα ο άντρας της με ένα περίστροφο στο χέρι του. Η Έλσι
είχε βυθιστεί στο πάτωμα, και βρισκόμασταν πρόσωπο με
πρόσωπο. Ήμουν και εγώ γερμένος, και σήκωσα το όπλο μου
για να τον τρομάξω και να με αφήσει να ξεφύγω. Πυροβόλησε

114
Arthur Conan Doyle

και αστόχησε. Τράβηξα και εγώ σχεδόν την ίδια στιγμή, και
εκείνος έπεσε κάτω. Ξέφυγα μέσα από τον κήπο, και καθώς
έφευγα άκουσα το παράθυρο να κλείνει πίσω μου. Αυτή είναι
η μόνη αλήθεια, κύρια, κάθε λέξη, και δεν άκουσα τίποτα
άλλο σχετικά μέχρι που εκείνο το παλικάρι ήρθε με ένα
σημείωμα το οποίο με έκανε να έρθω εδώ, σαν όρνιο, και να
παραδοθώ στα χέρια σας.»
Ένα αμάξι είχε καταφτάσει καθώς ο Αμερικάνος
μιλούσε. Δυο ένστολοι αστυνομικοί κάθονταν μέσα. Ο
Επιθεωρητής Μάρτιν σηκώθηκε και άγγιξε τον κρατούμενο
στον ώμο.
«Είναι ώρα να πηγαίνουμε.»
«Μπορώ να την δω πρώτα;»
«Όχι, δεν έχει τις αισθήσεις της. κ. Σέρλοκ Χολμς,
ελπίζω μόνον πως αν ποτέ ξανά έχω μια σημαντική υπόθεση
να έχω την καλή τύχη να σας έχω στο πλευρό μου.»
Σταθήκαμε στο παράθυρο και παρακολουθήσαμε το
αμάξι να απομακρύνεται. Καθώς στράφηκα πίσω το μάτι μου
έπιασε το κομμάτι του χαρτιού το οποίο ο κρατούμενος είχε
πετάξει πάνω στο τραπέζι. Ήταν το σημείωμα με το οποίο ο
Χολμς τον είχε παραπλανήσει.
«Δες αν μπορείς να το διαβάσεις, Γουώτσον», είπε
εκείνος, με ένα χαμόγελο.
Δεν περιείχε καμία λέξη, παρά μόνον αυτή την μικρή
σειρά χορευτών:—

«Αν χρησιμοποιήσεις τον κώδικα τον οποίο εξήγησα»,


είπε ο Χολμς, «θα ανακαλύψεις πως σημαίνει απλά ‘Έλα εδώ
αμέσως.’ 15 Ήμουν πεπεισμένος πως επρόκειτο περί μιας
πρόσκλησης την οποία δεν θα αρνιόταν, αφού ποτέ δεν θα
φανταζόταν πως θα προερχόταν από κάποιον άλλο πέραν της
κυρίας. Και έτσι, αγαπητέ μου Γουώτσον, καταλήξαμε

15 Come here at once

115
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

μετατρέποντας τους χορευτές σε κάτι καλό όταν τόσο συχνά


είχαν χρησιμοποιηθεί ως φορείς του κακού, και πιστεύω πως
εκπλήρωσα την υπόσχεση μου να σου προσφέρω κάτι
ασυνήθιστο για το σημειωματάριο σου. Τρεις και σαράντα
φεύγει το τραίνο μας, και φαντάζομαι πως θα βρισκόμαστε
πίσω στην οδό Μπέϊκερ για το δείπνο.»
Μονάχα μια κουβέντα ως επίλογο. Ο Αμερικάνος,
Έιμπ Σλέινυ, καταδικάστηκε σε θάνατο στα χειμερινά
δικαστήρια του Νόργουιτς· όμως η ποινή μετατράπηκε σε
καταναγκαστικά έργα λαμβάνοντας υπόψη τις ελαφρυντικές
περιστάσεις, και την βεβαιότητα πως ο Χίλτον Κιούμπιτ είχε
πυροβολήσει πρώτος. Σχετικά με την κ. Χίλτον Κιούμπιτ
γνωρίζω μόνον από ότι άκουσα πως ανάκτησε την υγεία της
πλήρως, και πως ακόμη παραμένει χήρα, αφιερώνοντας όλη
της την ζωή στη φροντίδα των φτωχών και στη διαχείριση της
περιουσίας του συζύγου της.

116
Arthur Conan Doyle

4. Η Περιπέτεια του Μοναχικού


Ποδηλάτη
(28 έως 30 – 09/2003)

Μεταξύ των ετών 1894 έως 1901


συμπεριλαμβανομένων, ο κ. Σέρλοκ Χολμς υπήρξε ένας
εξαιρετικά πολυάσχολος άνθρωπος. Είναι ασφαλές να
αναφέρω ότι δεν υπήρξε δημοσιοποιημένη υπόθεση
οιουδήποτε βαθμού δυσκολίας περί της οποίας να μην
ζητήθηκε η συμβουλή του κατά την διάρκεια αυτών των οχτώ
ετών, και υπήρξαν εκατοντάδες ιδιωτικές υποθέσεις,
ορισμένες εκ των οποίων υπερβολικά περίπλοκης και
ιδιάζουσας φύσεως, στις οποίες διαδραμάτισε εξέχοντα ρόλο.
Πολλές αναπάντεχες επιτυχίες και ορισμένες αναπόφευκτες
αποτυχίες ήταν το αποτέλεσμα της μακράς εκείνης περιόδου
συνεχούς εργασίας. Καθώς έχω διατηρήσει εκτενείς
σημειώσεις από όλες εκείνες τις υποθέσεις, και προσωπικά
ενεπλάκην σε πολλές εξ αυτών ίσως να γίνεται αντιληπτό
πως δεν υπήρξε εύκολο το έργο της επιλογής από πλευράς
μου εκείνων που θα παρατεθούν ενώπιον του κοινού. Θα

117
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

τηρήσω, ωστόσο, τον αρχικό μου κανόνα, και θα δείξω


προτίμηση στις υποθέσεις των οποίων το ενδιαφέρον
προέρχεται όχι τόσο από την ωμότητα του εγκλήματος αλλά
από την εφευρετική και δραματική φύση της διαλεύκανσης.
Για τον λόγο αυτόν θα παραθέσω ενώπιον του αναγνώστη τα
γεγονότα που συνδέονται με την Δεσποινίδα Βάϊολετ Σμιθ,
τον μοναχικό ποδηλάτη του Κάρλινγκτον, και την παράδοξη
έκβαση της έρευνας μας, η οποία κορυφώθηκε σε
απροσδόκητη τραγωδία. Είναι αλήθεια πως η περίσταση δεν
επέτρεψε καμία εντυπωσιακή επίδειξη των ικανοτήτων για τις
οποίες ο φίλος μου ήταν διάσημος, ωστόσο υπήρξαν ορισμένα
ουσιώδη σημεία σχετικά με την υπόθεση τα οποία την έκαναν
να ξεχωρίσει μεταξύ των εκτενών αρχείων του εγκλήματος εκ
των οποίων συγκεντρώνω υλικό για ετούτες τις σύντομες
αφηγήσεις.
Ανατρέχοντας στο σημειωματάριο μου για το έτος
1895, βρίσκω πως ήταν το Σάββατο, της 23ης του Απριλίου,
όταν αρχικά γνωρίσαμε την Δεσποινίδα Βάϊολετ Σμιθ. Η
επίσκεψη της ήταν, ενθυμούμαι, εξαιρετικά ανεπιθύμητη για
τον Χολμς, γιατί ήταν ενπεπλεγμένος την συγκεκριμένη
στιγμή με ένα ιδιαίτερα δυσνόητο και περίπλοκο πρόβλημα
αναφορικά με την ιδιάζουσα καταδίωξη στην οποία ο Τζων
Βίνσεντ Χάρντεν, ο πασίγνωστος εκατομμυριούχος
καπνοβιομήχανος, είχε υποβληθεί. Ο φίλος μου, ο οποίος
αγαπούσε υπεράνω όλων την σαφήνεια και την εστίαση της
σκέψης, δυσφορούσε με οτιδήποτε αποσπούσε την προσοχή
του από το προκείμενο θέμα. Πάρα ταύτα δίχως τραχύτητα
πράγμα ξένο προς την φύση του, ήταν αδύνατον να αρνηθεί
να ακούσει την ιστορία της νεαρής και όμορφης γυναίκας,
ψηλής, χαριτωμένης, και βασιλικής, η οποία παρουσιάστηκε
στην οδό Μπέϊκερ αργά το βράδυ, και εκλιπάρησε την βοήθεια
και την συμβουλή μας. Απέβη μάταιο να συστήσω πως ο
χρόνος του ήταν πλήρως κατειλημμένος, γιατί η νεαρή κυρία
είχε έρθει αποφασισμένη να πει την ιστορία της, και ήταν
εμφανές πως καμία δύναμη δεν θα την έβγαζε από το δωμάτιο
μέχρις ότου να το πραγματοποιούσε. Με ένα ύφος παραίτησης

118
Arthur Conan Doyle

και ένα κάπως κουρασμένο χαμόγελο ο Χολμς παρακάλεσε


την όμορφη εισβολέα να καθίσει, και να μας πληροφορήσει τι
ήταν εκείνο το οποίο την προβλημάτιζε.
«Τουλάχιστον είναι αδύνατον να πρόκειται για την
υγεία σας», είπε εκείνος, καθώς τα οξύτατα μάτια του
πέταξαν πάνω της: «μια τόσο ένθερμη ποδηλάτισσα οφείλει
να ξεχειλίζει από ενεργητικότητα.»
Εκείνη έριξε μια ματιά έκπληξης στα πόδια της, και
παρατήρησα το ελαφρύ γδάρσιμο στο πλάι της σόλας που
προκαλείται από την τριβή της άκρης του πεταλιού.
«Ναι, ποδηλατώ αρκετά, κ.. Χολμς, και αυτό σχετίζεται
με την επίσκεψη μου σε εσάς σήμερα.»
Ο φίλος μου πήρε το μη γαντοφορεμένο χέρι της
δεσποινίδας, και το εξέτασε με τέτοια σχολαστική προσήλωση
και τόσο λιγοστό συναίσθημα όπως ένας επιστήμονας θα
επιδείκνυε προς ένα δείγμα.

«Να με συγχωρείτε. Είμαι βέβαιος. Είναι η δουλειά


μου», είπε εκείνος, καθώς το άφησε να πέσει. «Λίγο έλειψε να
υποπέσω στο σφάλμα της υπόθεσης πως δακτυλογραφείτε.
Φυσικά, είναι πασιφανές πως ασχολείστε με την μουσική.

119
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

Παρατηρείς τα πλατιά ακροδάχτυλα, Γουώτσον, τα οποία


αποτελούν κοινό χαρακτηριστικό των δυο επαγγελμάτων; Μια
πνευματικότητα διαφαίνεται στο πρόσωπο, ωστόσο»—εκείνη
απαλά το έστρεψε προς το φως—«την οποία η δακτυλογράφος
δεν εκπέμπει. Η δεσποινίδα είναι μουσικός.»
«Μάλιστα, κ.. Χολμς, διδάσκω μουσική.»
«Στην επαρχία, υποθέτω, από την χροιά της
επιδερμίδας σας.»
«Μάλιστα, κύριε, κοντά στο Φάρνχαμ, στα όρια του
Σάρρεϋ.»
«Μια όμορφη περιοχή, και γεμάτη από τις πλέον
ενδιαφέρουσες συναναστροφές. Θυμάσαι, Γουώτσον, πως
ήταν εκεί κοντά που πιάσαμε τον Άρτσι Στάμφορντ, τον
παραχαράκτη. Λοιπόν, Δεσποινίς Βάϊολετ, τι σας συνέβη,
κοντά στο Φάρνχαμ, στα όρια του Σάρρεϋ;»
Η νεαρή κυρία, με μεγάλη σαφήνεια και
αυτοκυριαρχία, προέβη στην ακόλουθη παράξενη κατάθεση.
«Ο πατέρας μου είναι νεκρός, κ.. Χολμς. Ήταν ο
Τζέημς Σμιθ, ο οποίος διεύθυνε την ορχήστρα στο παλιό
Αυτοκρατορικό Θέατρο. Η μητέρα μου και εγώ απομείναμε
δίχως κανέναν στον κόσμο εκτός από κάποιον θείο Ράλφ
Σμιθ, ο οποίος πήγε στην Αφρική, πριν από είκοσι-πέντε
χρόνια, και δεν είχαμε νέα του έκτοτε. Όταν ο πατέρας
πέθανε, απομείναμε πολύ φτωχοί, όμως μια μέρα μας είπαν
πως υπήρχε μια αγγελία στους Τάϊμς, ζητώντας στοιχεία
σχετικά με το που βρισκόμασταν. Φαντάζεστε πόσο εξημμένες
ήμασταν, γιατί νομίζαμε πως κάποιος μας είχε αφήσει μια
περιουσία. Πήγαμε αμέσως στον δικηγόρο του οποίου το
όνομα δινόταν από την εφημερίδα. Εκεί συναντήσαμε δυο
κυρίους, τον Κο. Καράδερς και τον Κο. Γούντλυ, οι οποίοι
βρίσκονταν στην πατρίδα σε μια επίσκεψη από την Νότιο
Αφρική. Είπαν πως ο θείος μου ο οποίος ήταν φίλος τους είχε
πεθάνει μερικούς μήνες νωρίτερα σε βαθιά φτώχεια στο
Γιοχάνεσμπεργκ, και πως τους είχε ζητήσει με την στερνή του
ανάσα να αναζητήσουν τους συγγενείς του, και να
φροντίσουν να τους βοηθήσουν. Μας φάνηκε παράξενο που ο

120
Arthur Conan Doyle

Θείος Ράλφ, ο οποίος ούτε νοιάστηκε για μας όταν ήταν


ζωντανός θέλησε να μας φροντίσει πεθαίνοντας, όμως ο κ.
Καράδερς εξήγησε πως ο λόγος ήταν πως ο θείος μου είχε
μόλις ακούσει για τον θάνατο του αδελφού του, και έτσι
ένοιωσε υπεύθυνος για την τύχη μας.»
«Με συγχωρείτε.» είπε ο Χολμς. «Πότε
πραγματοποιήθηκε αυτή η συνάντηση;»
«Τον περασμένο Δεκέμβριο—πριν από τέσσερις
μήνες.»
«Παρακαλώ συνεχίστε.»
«Ο κ. Γούντλυ μου έδωσε την εντύπωση ενός
αντιπαθέστατου άτομου. Συνεχώς μου έκανε τα γλυκά
μάτια—ένας τραχύς, με παχύ πρόσωπο, και κόκκινο
μουστάκι, νεαρός, με τα μαλλιά του κολλημένα στο πλάι του
μετώπου του. Συλλογίστηκα πως ήταν απόλυτα απεχθής—και
ήμουν βέβαιη πως ο Σύριλ δεν θα επιθυμούσε να γνωρίζω ένα
τέτοιο άτομο.»
«Αχά, Σύριλ είναι το όνομα του!» είπε ο Χολμς,
χαμογελώντας.
Η νεαρή δεσποινίδα κοκκίνισε και γέλασε.
«Ναι, κ.. Χολμς, Σύριλ Μόρτον, είναι ηλεκτρολόγος και
ελπίζουμε να έχουμε παντρευτεί μέχρι το τέλος του
καλοκαιριού. Τρομάρα μου, πως άρχισα να μιλάω για εκείνον;
Αυτό που ήθελα να πω ήταν ότι ο κ. Γούντλυ ήταν απολύτως
αντιπαθέστατος, αλλά πως ο κ. Καράδερς, ο οποίος ήταν κατά
πολύ μεγαλύτερος, ήταν περισσότερο ευχάριστος. Ένα
μελαχρινό, ωχρό, καλοξυρισμένο, σιωπηλό άτομο, όμως είχε
ευγενικούς τρόπους και ένα ευχάριστο χαμόγελο. Ζήτησε να
μάθει πως ζούσαμε, και μαθαίνοντας πως ήμασταν πολύ
φτωχοί, πρότεινε να αναλάβω να διδάξω μουσική στην
μοναχοκόρη του, ηλικίας δέκα ετών. Είπα πως δεν θα ήθελα
να αφήσω την μητέρα μου, στο οποίο πρότεινε να επιστρέφω
κοντά της κάθε σαββατοκύριακο, και μου προσέφερε εκατό
τον χρόνο, που ήταν βεβαίως μια θαυμάσια αμοιβή. Έτσι
έληξε με την αποδοχή μου, και έτσι κατέβηκα στο Αγρόκτημα
Τσίλτερν, περίπου έξι μίλια από το Φάρνχαμ. Ο κ. Καράδερς

121
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

ήταν χήρος, όμως είχε προσλάβει μια οικονόμο, μια ιδιαίτερα


αξιοσέβαστη, γηραιά κυρία, που ονομαζόταν κ. Ντίξον, να
φροντίζει την οικία του. Το παιδί ήταν αξιολάτρευτο, και όλα
έβαιναν καλώς. Ο κ. Καράδερς ήταν πολύ ευγενικός και
εξαιρετικά φιλόμουσος, και περάσαμε πολύ ευχάριστα
απογεύματα παρέα. Κάθε σαββατοκύριακο επέστρεφα σπίτι
στην μητέρα που βρισκόταν στην πόλη.
«Το πρώτο ψεγάδι στην ευτυχία μου αποτέλεσε η
άφιξη του κοκκινο-μούστακου κ. Γούντλυ. Ήρθε για επίσκεψη
μιας εβδομάδας, και ωχ! μου φάνηκε σαν τρεις μήνες να
πέρασαν. Ήταν ένα φριχτό άτομο—ενοχλητικός για
οποιονδήποτε άλλο, όμως για μένα κάτι απείρως χειρότερο.
Μου έκανε απεχθείς προτάσεις, καυχήθηκε για τον πλούτο
του, είπε πως αν τον παντρευόμουν θα είχα τα ομορφότερα
διαμάντια του Λονδίνου, και τελικά, όταν δεν ήθελα να έχω
καμία σχέση μαζί του, με άρπαξε στα χέρια του μια μέρα μετά
το δείπνο—ήταν τρομαχτικά δυνατός—και ορκίστηκε πως δεν
θα με άφηνε μέχρι να τον φιλούσα. Ο κ. Καράδερς ήρθε μέσα
και τον απομάκρυνε από πάνω μου, οπότε εκείνος στράφηκε
ενάντια στον ίδιο του τον οικοδεσπότη, πετώντας τον κάτω,
και σκίζοντας του το πρόσωπο. Αυτό υπήρξε το τέλος της
επίσκεψης του, όπως θα φαντάζεστε. Ο κ. Καράδερς μου
ζήτησε συγνώμη της επόμενη ημέρα, και με διαβεβαίωσε πως
ποτέ δεν θα εκτιθόμουν σε μια τέτοια προσβολή ξανά. Δεν
έχω ξαναδεί τον κ. Γούντλυ έκτοτε.
«Και τώρα, κ.. Χόλμς, έρχομαι επιτέλους στο ιδιαίτερο
ζήτημα το οποίο αποτέλεσε την αφορμή για να ζητήσω την
συμβουλή σας σήμερα. Θα πρέπει να γνωρίζετε πως κάθε
Σάββατο πριν το μεσημέρι πηγαίνω με το ποδήλατο μου στον
Σιδηροδρομικό Σταθμό του Φάρνχαμ, ώστε να προλάβω των
12:22 για την πόλη. Ο δρόμος από το Αγρόκτημα Τσίλτερν
είναι μοναχικός, και σε ένα σημείο του ακόμη περισσότερο,
γιατί εκτείνεται για περισσότερο από ένα χιλιόμετρο μεταξύ
των λιβαδιών του Κάρλινγκτον από την μια πλευρά και του
δάσους που απλώνεται γύρω από την Έπαυλη Κάρλινγκτον
από την άλλη. Δεν θα βρίσκατε ένα πιο μοναχικό κομμάτι

122
Arthur Conan Doyle

δρόμου πουθενά αλλού, και είναι σπανιότατο να συναντήσεις


ακόμη και ένα κάρο, ή κάποιο χωρικό, μέχρι να φτάσεις τον
μεγάλο δρόμο κοντά στο Κρούκσμπερυ Χιλ. Δυο εβδομάδες
πριν περνούσα από το μέρος εκείνο, όταν κατά τύχη κοίταξα
πάνω από τον ώμο μου, και περίπου εκατό μέτρα πίσω μου
είδα έναν άντρα, επίσης σε ποδήλατο. Φαινόταν μεσήλικας, με
κοντή, μαύρη γενειάδα. Κοίταξα πίσω πριν φτάσω στο
Φάρνχαμ, όμως ο άντρας είχε χαθεί, έτσι δεν το
ξανασκέφτηκα πλέον. Ωστόσο φαντάζεστε την έκπληξη μου,
κ.. Χόλμς, όταν, κατά την επιστροφή μου την Δευτέρα, είδα τον
ίδιο άνθρωπο στο ίδιο σημείο του δρόμου. Η έκπληξη μου
πολλαπλασιάστηκε όταν το περιστατικό συνέβη ξανά,
ακριβώς όπως πριν, το επόμενο Σάββατο και την Δευτέρα.
Πάντοτε διατηρούσε την απόσταση του και ουδέποτε με
παρενόχλησε, εντούτοις ακόμη και έτσι το γεγονός ήταν
υπερβολικά περίεργο. Το ανέφερα στον Κο Καράδερς, ο οποίος
φάνηκε να ενδιαφέρεται περί των όσων ανέφερα, και μου είπε
πως είχε παραγγείλει ένα άλογο και μια άμαξα, ώστε στο
μέλλον να μην διάβαινα τους μοναχικούς εκείνους δρόμους
ασυνόδευτη.
«Το άλογο και η άμαξα επρόκειτο να έχουν φτάσει
ετούτη την εβδομάδα, όμως για κάποιο λόγο δεν
παραδόθηκαν, και για άλλη μια φορά έπρεπε να πάω με το
ποδήλατο στον σταθμό. Αυτό συνέβη σήμερα το πρωί.
Σκεφθείτε πως κοίταξα ξανά όταν έφτασα στα λιβάδια του
Κάρλινγκτον, και εκεί, όντως ήταν ο άντρας, ακριβώς όπως
και τις δυο προηγούμενες βδομάδες. Διατηρούσε πάντοτε
αρκετή απόσταση ώστε να μην διακρίνω το πρόσωπο του
καθαρά, όμως ήταν σίγουρο πως δεν επρόκειτο για κάποιον
που γνώριζα. Ήταν ντυμένος με ένα σκουρόχρωμο κοστούμι
και μια τραγιάσκα. Το μόνο που διέκρινα καθαρά από το
πρόσωπο του ήταν η σκούρα γενειάδα του. Σήμερα δεν
ένοιωθα κάποια ανησυχία, αλλά ξεχείλιζα από περιέργεια,
και αποφάσισα να ανακαλύψω ποιος ήταν και τι ζητούσε.
Έκοψα ταχύτητα, και έκοψε και εκείνος. Έπειτα σταμάτησα
εντελώς, μα σταμάτησε και εκείνος. Κατόπιν του έστησα

123
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

παγίδα. Υπάρχει μια απότομη στροφή του δρόμου, και έκανα


πολύ γρήγορα πετάλι περνώντας την, και τότε σταμάτησα και
περίμενα. Τον περίμενα να στρίψει και να περάσει από
μπροστά μου πριν προλάβει να σταματήσει. Όμως δεν φάνηκε
ποτέ. Ύστερα επέστρεψα και κοίταξα πίσω από την στροφή.
Έβλεπα τον δρόμο για ενάμιση χιλιόμετρο, όμως δεν
βρισκόταν πουθενά πάνω του. Για να γίνει η κατάσταση
ακόμη πιο ιδιάζουσα, δεν υπήρχε κανένας πλαϊνός δρόμος σε
εκείνο το σημείο τον οποίο θα ήταν δυνατόν να είχε πάρει.

Ο Χόλμς έβγαλε ένα γελάκι και έτριψε τα χέρια του.


«Η συγκεκριμένη περίπτωση είναι βέβαιο ότι παρουσιάζει
ορισμένες ιδιαιτερότητες», είπε εκείνος. «Πόσος χρόνος
πέρασε μεταξύ της στιγμής που περάσατε την στροφή και που
ανακαλύψατε πως ο δρόμος ήταν αδειανός;»
«Δυο ή τρία λεπτά.»
Τότε δεν θα προλάβαινε να έχει επιστρέψει πίσω σε
εκείνον τον δρόμο, και λέτε πως δεν υπάρχουν πλαϊνοί
δρόμοι;»
«Κανένας.»
«Τότε είναι βέβαιο πως πήρε κάποιο μονοπάτι πεζός
προς την μια ή την άλλη πλευρά.»

124
Arthur Conan Doyle

«Δεν μπορεί να πήγε από την πλευρά του λιβαδιού,


ειδάλλως θα τον είχα δει.»
«Έτσι, μέσω της μεθόδου του αποκλεισμού,
καταλήγουμε στο γεγονός πως έκανε προς την Έπαυλη
Κάρλινγκτον, η οποία, όπως καταλαβαίνω ευρίσκεται σε
ιδιωτική έκταση προς κάποια πλευρά του δρόμου. Κάτι άλλο;»
«Τίποτα, κ. Χόλμς, εκτός του ότι ήμουν τόσο
μπερδεμένη που ένοιωσα πως δεν θα ικανοποιούμουν αν δεν
σας έβλεπα και δεν σας συμβουλευόμουν.»
Ο Χόλμς κάθισε σιωπηλά για λίγη ώρα.
«Που βρίσκεται ο κύριος με τον οποίο ήσαστε
αρραβωνιασμένη;» ρώτησε εντέλει.
«Βρίσκεται στην Ηλεκτρική Εταιρεία Μίντλαντ, στο
Κόβεντρυ.»
«Δεν θα σας έκανε κάποια αιφνίδια επίσκεψη;»
«Οού, Κύριε Χόλμς! Σαν να υπήρχε πιθανότητα να μην
τον αναγνωρίσω!»
«Είχατε κάποιους άλλους θαυμαστές;»
«Αρκετούς πριν γνωρίσω τον Σύριλ.»
«Και έκτοτε;»
«Υπήρξε εκείνος ο φριχτός άνθρωπος, ο Γούντλυ, αν
είναι δυνατόν να τον αποκαλέσετε θαυμαστή.»
«Κανέναν άλλον;»
Η όμορφη πελάτισσα μας έδειξε κάπως σαστισμένη.
«Ποιος ήταν;» ρώτησε ο Χόλμς.
«Οου, ίσως να αποτελεί μια απλοϊκή φαντασίωση μου’
όμως μου φάνηκε κάποιες στιγμές πως ο εργοδότης μου, ο κ.
Καράδερς, ενδιαφέρεται υπερβολικά για εμένα. Βρισκόμαστε
αρκετές ώρες μαζί. Παίζω τα ακομπανιαμέντα του κάθε
βράδυ. Δεν ανέφερε ποτέ το παραμικρό. Είναι ένας άψογος
κύριος. Όμως ένα κορίτσι πάντοτε το αντιλαμβάνεται.»
«Χα!» Ο Χόλμς έδειξε κατηφής. «Τι επαγγέλλεται;»
«Είναι πλούσιος.»
«Δίχως άμαξες και άλογα;»
«Καλά, τουλάχιστον είναι αρκετά ευκατάστατος.
Όμως πηγαίνει στην πόλη δυο με τρεις φορές την εβδομάδα.

125
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

Ενδιαφέρεται βαθύτατα για τις μετοχές χρυσού της Νοτίου


Αφρικής.»
«Θα με ενημερώσετε για οποιαδήποτε νεώτερη
εξέλιξη, Δεσποινίς Σμιθ. Είμαι πολύ απασχολημένος αυτήν
την στην περίοδο, όμως θα βρω τον χρόνο να προβώ σε
μερικές έρευνες σχετικά με την υπόθεση σας. Εν τω μεταξύ,
μην προβείτε σε καμία κίνηση δίχως να με ενημερώσετε.
Αντίο, και ευελπιστώ πως δεν θα λάβουμε παρά καλά νέα εκ
μέρους σας.»
«Αποτελεί μέρος της παγιωμένης Φυσικής τάξης το
γεγονός πως ένα τέτοιο κορίτσι θα έχει άτομα στο κατόπιν
της», είπε ο Χόλμς, καθώς έφερε το χέρι πάνω από την πίπα
που κάπνιζε κατά τον στοχασμό του, «ωστόσο όχι κατά
προτίμηση με ποδήλατα σε μοναχικούς επαρχιακούς δρόμους.
Κάποιος που την αγαπά κρυφά, πέραν κάθε αμφιβολίας.
Όμως υπάρχουν περίεργα και αταίριαστα επί μέρους στοιχεία
σχετικά με την υπόθεση, Γουώτσον.
«Το γεγονός πως εμφανίζεται μόνο σε εκείνο το
σημείο;»
«Ακριβώς. Πρώτη μας ενέργεια θα είναι να
ανακαλύψουμε ποιοι είναι οι ένοικοι της Έπαυλης
Κάρλινγκτον. Αλλά, πάλι, τι θα έλεγες για την σχέση μεταξύ
Καράδερς και Γούντλυ, αφού εμφανίζονται ως άντρες τόσο
διαφορετικού χαρακτήρα; Πως προέκυψε και οι δυο να είναι
τόσο ενθουσιώδεις στην αναζήτηση των συγγενών του Ράλφ
Σμιθ; Ένα ακόμη ζήτημα. Τι είδους νοικοκυριό είναι εκείνο
που πληρώνει τα διπλάσια της μέσης τιμής αγοράς για μια
κουβερνάντα αλλά δεν συντηρεί ένα άλογο, παρότι βρίσκεται
έξι μίλια από τον σταθμό; Περίεργο, Γουώτσον—πολύ
περίεργο;»
«Θα κατέβεις;»
«Όχι, αγαπητέ μου φίλε, εσύ θα κατέβεις. Ίσως να
αποδειχθεί κάποια ασήμαντη μηχανορραφία, και δεν μου
επιτρέπεται να διακόψω την άλλη σημαντική μου μελέτη για
χάρη της. Την Δευτέρα θα κατέβεις νωρίς στο Φάρνχαμ· θα
κρυφθείς κοντά στο λιβάδι του Κάρλινγκτον· θα

126
Arthur Conan Doyle

παρακολουθήσεις τα γεγονότα για λογαριασμό σου, και θα


ενεργήσεις κατά τα προστάγματα της προσωπική σου κρίσης.
Κατόπιν, έχοντας ερευνήσει λεπτομέρειες σχετικά με τους
ενοίκους της Έπαυλης, θα επιστρέψεις σε εμένα και θα
αναφέρεις. Και τώρα, Γουώτσον, ούτε κουβέντα για το ζήτημα
ωσότου να έχουμε μερικά ακλόνητα πατήματα πάνω στα
οποία θα πατήσουμε για να μεταβούμε στην λύση μας.»
Είχαμε εξακριβώσει από την δεσποινίδα πως
κατέβαινε την Δευτέρα με το τραίνο που αναχωρεί από το
Γουάτερλου στις 9:50, έτσι ξεκίνησα νωρίς και πρόλαβα των
9:13. Στον σταθμό του Φάρνχαμ δεν συνάντησα καμία
δυσκολία να μάθω πως θα πήγαινα στο λιβάδι του
Κάρλινγκτον. Ήταν αδύνατον να κάνεις λάθος στο σκηνικό
της περιπέτειας της νεαρής δεσποινίδας, γιατί ο δρόμος
περνάει ανάμεσα στο μεγάλο λιβάδι από την μία πλευρά και
έναν φράχτη από γερασμένα έλατα από την άλλη, ο οποίος
περιέβαλε ένα πάρκο διάσπαρτο από θεσπέσια δέντρα.
Υπήρχε μια κυρίως είσοδο από διάστικτη από βρύα πέτρα, με
κάθε πλαϊνό κίονα να φέρει επάνω του ένα αποσαθρωμένο
οικόσημο, όμως εκτός από την κυρία ιδιωτική οδό της έπαυλης
παρατήρησα αρκετά σημεία όπου υπήρχαν ανοίγματα στον
φράκτη και μονοπάτια που οδηγούσαν εντός. Το σπίτι ήταν
αθέατο από τον δρόμο, όμως ο περιβάλλων χώρος μιλούσε
περί μελαγχολίας και μαρασμού.
Το λιβάδι ήταν καλυμμένο από χρυσαφιές πιτσιλιές
ανθισμένων σκίνων, που έλαμπαν εξαίσια λουσμένα στο φως
της καθάριας ανοιξιάτικης λιακάδας. Πίσω από μια συστάδα
σκίνων πήρα θέση, έτσι ώστε να επιβλέπω συγχρόνως την
είσοδο της Έπαυλης και μια μεγάλη έκταση του δρόμου προς
κάθε πλευρά. Ήταν αδειανός όταν τον άφησα , όμως τώρα
είδα έναν ποδηλάτη να κινείται προς την αντίθετη
κατεύθυνση από την οποία είχα έρθει. Ήταν ντυμένος με
σκούρο κοστούμι, και είδα πως είχε μαύρη γενειάδα.
Φτάνοντας στην άκρη των εδαφών του Κάρλινγκτον,
κατέβηκε από το ποδήλατο του και το πέρασε μέσα από ένα

127
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

άνοιγμα στο φράχτη, όπου και χάθηκε από το οπτικό μου


πεδίο.
Ένα τέταρτο της ώρας πέρασε, και τότε ένας δεύτερος
ποδηλάτης εμφανίστηκε. Αυτή την φορά ήταν η νεαρή
δεσποινίδα ερχόμενη από τον σταθμό. Την είδα να κοιτάζει
γύρω της καθώς έφτασε τον φράχτη των Κάρλινγκτον. Μια
στιγμή αργότερα ο άντρας ξεπρόβαλε από τον κρυψώνα του,
καβάλησε το ποδήλατο του, και την ακολούθησε. Σε ολόκληρη
την ευρύτερη έκταση ήταν οι μοναδικές κινούμενες φιγούρες,
η χαριτωμένη κοπέλα καθόταν ίσια πάνω στο ποδήλατο της,
και ο άντρας πίσω της σκύβοντας χαμηλά πάνω από το τιμόνι
με έναν περίεργα συνωμοτικό υπαινιγμό σε κάθε του κίνηση.
Εκείνη κοίταξε πίσω προς το μέρος του και ανέκοψε τον ρυθμό
της. Έκοψε και εκείνος. Εκείνη σταμάτησε. Σταμάτησε,
αμέσως, και κείνος, διατηρώντας διακόσιες γυάρδες
απόσταση πίσω της. Η επόμενη της κίνηση ήταν τόσο
απρόσμενη όσο και εμπνευσμένη. Άξαφνα έστριψε επιτόπου
και όρμησε προς το μέρος του. Υπήρξε το ίδιο γρήγορος όσο
και εκείνη, όμως, και τινάχτηκε σαν σφαίρα σε απεγνωσμένη
φυγή. Αμέσως εκείνη γύρισε και συνέχισε το δρόμο της ξανά,
το κεφάλι της ανασηκωμένο στον αέρα, δίχως να καταδεχτεί
να ρίξει δεύτερη ματιά στο σιωπηλό ακόλουθο της. Είχε
γυρίσει και εκείνος, και διατηρούσε ακόμη την απόσταση
ώσπου η καμπή του δρόμου τους έκρυψε από την θέα μου.
Παρέμεινα στον κρυψώνα μου, και έκανα πολύ καλά,
γιατί την στιγμή αυτή ο άντρας επανεμφανίστηκε,
επιστρέφοντας αργά. Έστριψε στην είσοδο της Έπαυλης, και
κατέβηκε από το ποδήλατο του. Για μερικά λεπτά τον διέκρινα
να στέκεται ανάμεσα στα δέντρα. Τα χέρια του ήταν
σηκωμένα, και έδειχνε σαν να έφτιαχνε την γραβάτα του.
Κατόπιν καβάλησε το ποδήλατο του και απομακρύνθηκε στον
δρόμο προς την Έπαυλη. Διέσχισα τρέχοντας το λιβάδι και
κοίταξα μέσα από τα δέντρα. Σε μεγάλη απόσταση διέκρινα
μονάχα μερικές φευγαλέες εικόνες του παλαιού γκρίζου

128
Arthur Conan Doyle

κτιρίου με καμινάδες ρυθμού Τυδώρ 16 να ορθώνονται, όμως ο


δρόμος περνούσε μέσα από μια πυκνή λόχμη, έτσι δεν
κατάφερα να δω ξανά τον άνθρωπο μου.
Εντούτοις, μου φάνηκε πως είχα πραγματοποιήσει
ικανοποιητικό πρωινό έργο, οπότε επέστρεψα περπατώντας
κεφάτα προς το Φάρνχαμ. Ο ντόπιος κτηματομεσίτης δεν
γνώριζε να μου πει κάτι σχετικά με την Έπαυλη Κάρλινγκτον,
και με παρέπεμψε σε μια πασίγνωστη εταιρεία στο Πώλλ
Μώλλ. Εκεί έκανα μια στάση κατά την επιστροφή μου, και
είχα μια συνάντηση όλο ευγένεια από τον εκπρόσωπο. Όχι,
δεν θα μπορούσα να κλείσω την Έπαυλη Κάρλινγκτον για το
καλοκαίρι. Είχα φτάσει πολύ αργά. Είχε ενοικιασθεί ένα μήνα
νωρίτερα. κ. Γουίλιαμσον ήταν το όνομα του ενοικιαστή. Ήταν
ένας σεβαστός, γηραιός κύριος. Ο ευγενικός μεσίτης φοβόταν
πως δεν είχε την δυνατότητα να πει περισσότερα, καθώς οι
υποθέσεις των πελατών τους αποτελούσαν θέμα το οποία δεν
του επιτρεπόταν να συζητήσει.
Ο κ. Σέρλοκ Χολμς άκουσε με προσοχή την μακριά
αναφορά την οποία ήμουν σε θέση να του παρουσιάσω το ίδιο
βράδυ, ωστόσο δεν απέσπασε το κοφτό επαινετικό σχόλιο το
οποίο προσδοκούσα και θα είχα εκτιμήσει. Αντιθέτως, το
σοβαρό του πρόσωπο ήταν πιότερο αυστηρό από όσο συνήθως
καθώς σχολίασε τις ενέργειες που είχα πραγματοποιήσει και
εκείνες που δεν είχα.
«Ο κρυψώνας σου, αγαπητέ μου Γουώτσον, ήταν
ιδιαίτερα λανθασμένη επιλογή. Θα έπρεπε να βρισκόσουν
πίσω από τον φράχτη, οπότε θα είχες μια καλύτερη άποψη του
ενδιαφερομένου. Ως έχει, βρισκόσουν μερικές εκατοντάδες
μέτρα μακριά και μπορείς να μου πεις ακόμη λιγότερα από
όσα η Δεσποινίδα Σμιθ. Θεωρεί πως δεν γνωρίζει τον άντρα’
είμαι πεπεισμένος πως τον γνωρίζει. Γιατί, άλλωστε, θα ήταν
τόσο απελπισμένα ανήσυχος στο να μην τον πλησιάσει εκείνη
τόσο ώστε να δει τα χαρακτηριστικά του; Τον περιγράφεις να

16(Σ.τ.Μ.) Tudor – Ο αρχιτεκτονικός ρυθμός πήρε το όνομα του από την δυναστεία που
κατείχε τον θρόνο της Αγγλίας μεταξύ του 1485 έως του 1603 και μορφοποιήθηκε κατά την
συγκεκριμένη περίοδο, κατά την οποία, οι Μεσαιωνικές φόρμες άρχισαν σταδιακά να δίνουν την
θέση τους σε Αναγεννησιακά μοτίβα.

129
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

σκύβει πάνω από το τιμόνι. Κάλυψη ξανά, βλέπεις. Πράγματι


τα πήγες εξαιρετικά χάλια. Επιστρέφει στο σπίτι, και εσύ
θέλεις να μάθεις ποιος είναι. Έρχεσαι σε έναν κτηματομεσίτη
του Λονδίνου!»
«Τι θα έπρεπε να έχω κάνει;» αναφώνησα, με κάποιον
εκνευρισμό.
«Να πας στο πλησιέστερο πανδοχείο. Αποτελεί το
κέντρο του επαρχιώτικου κουτσομπολιού. Θα σου είχαν
αναφέρει κάθε όνομα, από τον κύριο μέχρι και την
λαντζέρισσα. Γουίλιαμσον; Δεν μου λέει τίποτα. Αν είναι
κάποιος ηλικιωμένος τότε δεν είναι ο δραστήριος ποδηλάτης
μας που φεύγει βολίδα μακριά από την αθλητική καταδίωξη
της νεαρής δεσποινίδος. Τι αποκομίσαμε από την αποστολή
σου; Την γνώση πως η ιστορία του κοριτσιού είναι αληθινή.
Ποτέ δεν αμφέβαλα περί αυτού. Πως υπάρχει κάποια σχέση
μεταξύ του ποδηλάτη και της Έπαυλης. Ούτε και για αυτό
αμφέβαλα ποτέ. Πως η Έπαυλη έχει ενοικιαστεί από τον
Γουίλιαμσον. Ποιος ωφελείται από αυτό; Έλα, Έλα, αγαπητέ
μου, μην είσαι τόσο θλιμμένος. Ελάχιστα μπορούμε να
επιτύχουμε πριν από το επόμενο Σάββατο, και στο μεταξύ
ίσως να προβώ σε μια ή δυο προσωπικές μου έρευνες.»
Το επόμενο πρωινό, λάβαμε ένα σημείωμα από την
Δεσποινίδα Σμιθ, εξιστορώντας μας σύντομα και με ακρίβεια
τα ίδια περιστατικά τα οποία είχα δει, όμως η ουσία του
γράμματος βρισκόταν στο υστερόγραφο:

Είμαι βέβαιη πως θα σεβαστείτε την εμπιστοσύνη μου,


κ. Χόλμς, όταν σας αναφέρω πως η θέση εδώ έχει
δυσχερανθεί, χάρη στο γεγονός πως μου έγινε πρόταση
γάμου από τον εργοδότη μου. Είμαι πεπεισμένη πως τα
αισθήματα του είναι βαθύτατα και ειλικρινέστατα. Ωστόσο, η
υπόσχεση μου έχει φυσικά δοθεί. Πήρε την άρνηση μου πολύ
σοβαρά, αλλά επίσης πολύ ευγενικά. Αντιλαμβάνεστε,
ωστόσο, πως η κατάσταση είναι κάπως τεταμένη.

130
Arthur Conan Doyle

«Η νεαρή φίλη μας φαίνεται πως έπεσε στα βαθιά»,


είπε ο Χόλμς, σκεπτικά, καθώς έφθασε στο τέλος του
γράμματος. «Η υπόθεση είναι βέβαιον πως παρουσιάζει
περισσότερα στοιχεία ενδιαφέροντος και μεγαλύτερες
προοπτικές εξέλιξης από όσο αρχικά είχα φαντασθεί. Δεν θα
ήταν άσχημο να περάσω μια ήρεμη, γαλήνια ημέρα στην
εξοχή, και είμαι διατεθειμένος να κατέβω σήμερα το
απόγευμα και να ελέγξω μερικές θεωρίες τις οποίες έχω
σχηματίσει.»
Η ήρεμη ημέρα του Χόλμς στην εξοχή είχε μια
μοναδική κατάληξη, διότι έφθασε στην οδό Μπέϊκερ αργά το
βράδυ, με ένα σχισμένο χείλος και ένα αποχρωματισμένο
εξόγκωμα στο μέτωπο του, πέραν ενός γενικότερου αέρα
έκλυτων ηθών που θα καθιστούσε τον ίδιο κατάλληλο
υποκείμενο έρευνας της Σκότλαντ Γιάρντ. Ήταν αφάνταστα
ευχαριστημένος από τις περιπέτειες του και γέλασε με την
ψυχή του καθώς τις αφηγήθηκε.
«Μου δίδονται ελάχιστες ευκαιρίες άθλησης ώστε
αποτελούν πάντοτε απόλαυση», είπε εκείνος. «Γνωρίζεις πως
έχω κάποια επαρκή εμπειρία στο παλιό καλό Βρετανικό
άθλημα της πυγμαχίας. Κατά καιρούς, έχει αποβεί χρήσιμο’
σήμερα, για παράδειγμα, θα είχα καταλήξει σε μια ιδιαίτερα
ατιμωτική αποτυχία δίχως την γνώση του.»
Τον παρακάλεσα να μου αναφέρει τι είχε συμβεί.
«Ανακάλυψα το επαρχιώτικο πανδοχείο το οποίο ήδη
σου είχα υποδείξει, και εκεί πραγματοποίησα τις διακριτικές
μου έρευνες. Βρισκόμουν στο μπαρ, και ένα φλύαρος κάπελας
μου παρείχε όλα όσα ζητούσα. Ο Γουίλιαμσον έχει λευκή
γενειάδα, και ζει μόνος με ένα στοιχειώδες υπηρετικό
προσωπικό στην Έπαυλη. Κυκλοφορεί κάποια φήμη πως είναι
ή υπήρξε ιερωμένος άλλα κάνα δυο περιστατικά κατά την
διάρκεια της σύντομης παραμονής του στην Έπαυλη μου
ακούστηκαν ως ιδιαίτερα αντί-εκκλησιαστικά. Ήδη διεξήγαγα
μερικές έρευνες σε έναν ιερατικό φορέα, και μου ανέφεραν
πως υπήρχε κάποιος με αυτό το όνομα στις τάξεις τους, του
οποίου η καριέρα ήταν ασυνήθιστα σκοτεινή. Ο ιδιοκτήτης με

131
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

ενημέρωσε ακόμη πως έρχονται επισκέπτες το


σαββατοκύριακο —«κοπάδι ολάκερο, κύριε»—στην Έπαυλη,
και ιδιαίτερα ένας κύριος με κόκκινο μουστάκι, κ. Γούντλυ το
όνομα του, που βρισκόταν μόνιμα εκεί. Πάνω που είχαμε
φτάσει σε αυτό, όταν κατά φωνή και ο κύριος αυτοπροσώπως,
που έπινε την μπύρα του στους πάγκους του πανδοχείου και
είχε ακούσει όλη την συνομιλία. Ποιος ήμουν; Τι ήθελα; Ποιος
ο απώτερος σκοπός των ερωτήσεων μου; Είχε αρκετά
συναρπαστικό λεξιλόγιο, και τα επίθετα του ήταν εξαιρετικά
έντονα. Έδωσε τέλος στο βρισίδι με ένα σφοδρό χαστούκι, το
οποίο δεν κατάφερα να αποφύγω εντελώς. Τα επόμενα λεπτά
ήταν θεσπέσια. Ήταν ένα αριστερό κροσέ ενάντια σε ένα
αργοκίνητο κάθαρμα. Βγήκα από εκεί μέσα όπως με βλέπεις.
Ο κ. Γούντλυ επέστρεψε σπίτι με ένα κάρο. Έτσι τελείωσε το
ταξιδάκι μου στην εξοχή, και οφείλω να εξομολογηθώ πως,
όσο κι αν ήταν διασκεδαστικό, η ημέρα μου στα όρια του
Σάρρεϋ δεν ήταν περισσότερο αποδοτική από την δική σου.»

Η Τρίτη μας έφερε μια ακόμη επιστολή από την


πελάτισσα μας.

132
Arthur Conan Doyle

«Δεν θα εκπλαγείτε, κ. Χόλμς», έλεγε στο γράμμα της,


«μαθαίνοντας πως εγκαταλείπω την απασχόληση μου στον
Κο Καράδερς. Ακόμη και η υψηλή αμοιβή δεν με αποζημιώνει
ενάντια στις δυσχέρειες της θέσης μου. Το Σάββατο ανεβαίνω
στην πόλη, και δεν σκοπεύω να επιστρέψω. Ο κ. Καράδερς
πήρε άμαξα, οπότε και οι κίνδυνοι του μοναχικού δρόμου, αν
ποτέ υπήρξαν κάποιοι κίνδυνοι, λαμβάνουν τέλος.
«Όσο για τον ιδιαίτερο λόγο της αναχώρησης μου, δεν
είναι απλώς η τεταμένη κατάσταση με τον Κο Καράδερς, αλλά
και η επανεμφάνιση αυτού του αντιπαθέστατου ατόμου, του
Κου Γούντλυ. Ήταν πάντοτε αποκρουστικός, αλλά τώρα
δείχνει περισσότερο απαίσιος παρά ποτέ, γιατί καθώς
φαίνεται είχε ένα ατύχημα, και είναι αρκετά
παραμορφωμένος. Τον είδα έξω από το παράθυρο, όμως,
χαίρομαι που το λέω, δεν τον συνάντησα. Έκανε έναν μακρύ
περίπατο με τον Κο Καράδερς, ο οποίος φάνηκε εξαιρετικά
ταραγμένος κατόπιν. Ο Γούντλυ πρέπει να μένει στην
γειτονιά, γιατί δεν κοιμήθηκε εδώ, και επίσης τον πήρε το μάτι
μου ξανά σήμερα το πρωί, να γλιστρά μέσα στην λόχμη.
Καλύτερα να είχα ένα άγριο ζώο να τριγυρίζει. Τον
απεχθάνομαι και τον φοβάμαι περισσότερο από όσο μπορώ να
πω. Πως μπορεί ο κ. Καράδερς να αντέχει ένα τέτοιο πλάσμα
έστω και για μια στιγμή; Όμως, όλα τα προβλήματα μου θα
λυθούν το Σάββατο.
«Το εύχομαι, Γουώτσον, το εύχομαι», είπε ο Χόλμς,
βαρύθυμα. «Κάποια βαθιά ραδιουργία έχει στηθεί γύρω από
την κοπελίτσα, και αποτελεί καθήκον μας να φροντίσουμε
κανείς να μην της κάνει κακό σε αυτό το τελευταίο της ταξίδι.
Θεωρώ, Γουώτσον, πως πρέπει να αφιερώσουμε χρόνο για να
κατέβουμε εκεί το πρωί το Σαββάτου, και να διασφαλίσουμε
πως ετούτη η αλλόκοτη και σύντομη έρευνα δεν θα έχει
κάποιο ανεπιθύμητο τέλος.»
Ομολογώ πως μέχρι στιγμής δεν είχα πάρει την
υπόθεση τόσο σοβαρά, η οποία μου είχε φανεί μάλλον
τραγελαφική και αλλόκοτη παρά επικίνδυνη. Ένας άντρας ο
οποίος στήνει καρτέρι και ακολουθεί μια πανέμορφη γυναίκα

133
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

δεν αποτελεί κάτι το ανήκουστο, και εάν είχε τόσο λιγοστή


τόλμη ώστε όχι μόνο δεν τολμούσε να της μιλήσει, αλλά που
ακόμη τρεπόταν και σε φυγή στο πλησίασμα της, δεν
αντιπροσώπευε κάποιον ιδιαίτερα φοβερό αντίπαλο. Το
κάθαρμα ο Γούντλυ ήταν ένα εντελώς διαφορετικό πρόσωπο,
ωστόσο, εκτός από μια περίσταση, δεν είχε ενοχλήσει την
πελάτισσα μας, και τώρα επισκεπτόταν το σπίτι του Καράδερς
δίχως να την ενοχλεί κατά την παρουσία της. Ο άντρας με το
ποδήλατο αποτελούσε αναμφίβολα μέλος εκείνων των πάρτι
του σαββατοκύριακου στην Έπαυλη για τα οποία ο πανδοχέας
είχε μιλήσει, όμως ποιος ήταν, ή τι ζητούσε, ήταν ένα
αξεδιάλυτο μυστήριο. Ήταν η αυστηρότητα της συμπεριφοράς
του Χόλμς και το γεγονός πως είχε ρίξει ένα ρεβόλβερ στην
τσέπη του πριν αναχωρήσουμε εκείνα τα οποία με επηρέασαν
περισσότερο με το συναίσθημα πως ίσως η τραγωδία να
καραδοκούσε πίσω από την αλλόκοτη αλληλουχία των
γεγονότων.
Μια βροχερή νύχτα είχε ακολουθηθεί από ένα λαμπρό
πρωινό και η σκεπασμένη από ρείκια εξοχή, με τις φουντωτές
συστάδες των ανθισμένων σκίνων, φάνταζε όλο και
ομορφότερη στα μάτια που είχαν κουραστεί από τις μουντές,
μονότονες και σχιστολιθικές γκρίζες αποχρώσεις του
Λονδίνου. Ο Χόλμς και εγώ βαδίζαμε στο πλάι του φαρδιού,
χωματόδρομου αναπνέοντας τον καθάριο πρωινό αέρα και
αγαλλιάζοντας με το τραγούδι των πουλιών και την
ευωδιαστή πνοή της άνοιξης. Από ένα ύψωμα του δρόμου στον
βραχίονα του Κρούκσμπερυ Χιλ, βλέπαμε την σκυθρωπή
Έπαυλη να προεξέχει καταμεσής των αρχαίων βαλανιδιών, οι
οποίες, ηλικίας μεγάλης ως ήταν, ακόμη και έτσι νεότερες
ήταν από το οίκημα το οποίο περιέβαλαν. Ο Χόλμς έδειξε
χαμηλότερα τον μακρύ δρόμο που ξετυλιγόταν, μια
κοκκινωπή προς κίτρινη λωρίδα, ανάμεσα στο καφετί του
λιβαδιού και τις πράσινες ζώνες των δασών. Αρκετά
μακρύτερα, μια μαύρη κουκίδα, βλέπαμε ένα όχημα να
κινείται προς την κατεύθυνση μας. Ο Χόλμς έβγαλε ένα
επιφώνημα ανυπομονησίας.

134
Arthur Conan Doyle

«Άφησα ένα περιθώριο σφάλματος μισής ώρας», είπε


εκείνος. «Αν αυτή είναι η άμαξα της, θα πρέπει να σκοπεύει
να προλάβει το προηγούμενο τραίνο. Φοβούμαι, Γουώτσον,
πως θα έχει προσπεράσει το Κάρλινγκτον πριν κατορθώσουμε
να την συναντήσουμε.»
Από την στιγμή που περάσαμε το ύψωμα, δεν βλέπαμε
πλέον το όχημα, όμως ταχύναμε το βήμα μας σε τέτοιο ρυθμό
που η καθιστική ζωή μου άρχισε να φαίνεται πάνω μου, και
υποχρεώθηκα να μείνω πίσω. Ο Χόλμς, ωστόσο, εξασκούταν
διαρκώς, γιατί είχε ανεξάντλητα αποθέματα νευρικής
ενεργητικότητας από τα οποία να τραβά δυνάμεις. Το πηδηχτό
βήμα του ούτε στιγμή δεν επιβραδύνθηκε ώσπου άξαφνα,
εβρισκόμενος εκατό γυάρδες μπροστά από μένα, σταμάτησε,
και τον είδα να τινάζει τα χέρια του πάνω σε μια χειρονομία
απογοήτευσης και απελπισίας . Την ίδια στιγμή μια άδεια
δίτροχη άμαξα, με το άλογο να τριποδίζει χαλαρά, τα γκέμια
να σέρνονται πίσω, εμφανίστηκε περνώντας την στροφή και
τριζοβολώντας ήρθε γοργά προς το μέρος μας.

«Πολύ αργά, Γουώτσον, πολύ αργά!» φώναξε ο Χόλμς,


καθώς έτρεξα ασθμαίνοντας στο πλάι του. «Ανοησία μου που

135
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

δεν προέβλεψα να πάρουμε το προηγούμενο τρένο! Είναι


απαγωγή, Γουώτσον—απαγωγή! Φόνος! Ένας θεός ξέρει τι!
Κλείσε τον δρόμο! Σταμάτα το άλογο! Ωραία! Τώρα, πήδα
πάνω, και να δούμε αν μπορώ να αναιρέσω τις συνέπειες της
γκάφας μου.”
Είχαμε πηδήξει πάνω στην άμαξα, και ο Χόλμς, αφού
έστριψε το άλογο, του έριξε ένα δυνατό χτύπημα με το
καμτσίκι, και ξεχυθήκαμε στον δρόμο. Καθώς περάσαμε την
στροφή, ολόκληρη η έκταση του δρόμου μεταξύ της Έπαυλης
και του ρεικότοπου ανοίχτηκε εμπρός μας. Άδραξα το χέρι του
Χόλμς.
«Εκείνος είναι!» φώναξα πνιγμένα.
Ένας μοναχικός ποδηλάτης ερχόταν προς το μέρος
μας. Το κεφάλι ήταν σκυμμένο και οι ώμοι του μαζεμένοι,
καθώς κατέβαλε κάθε ίχνος δύναμης που κατείχε στα
πετάλια. Έτρεψε σαν δρομέας. Ξάφνου ανασήκωσε το
γενειοφόρο πρόσωπο του, βλέποντας μας να τον πλησιάζουμε,
και με ένα σάλτο κατέβηκε από το ποδήλατο του. Εκείνη η
κατάμαυρη γενειάδα ήταν σε απόλυτη αντίθεση προς την
χλομάδα του προσώπου του, και τα μάτια του γυάλιζαν λες κι
είχε πυρετό. Κοίταξε εμάς και την άμαξα. Τότε ένα βλέμμα
έκπληξης σκέπασε το πρόσωπο του.
«Εσείς εκεί! Σταθείτε εκεί που είστε!» φώναξε
θυμωμένα, κρατώντας το ποδήλατο έτσι που να μας κλείνει
τον δρόμο. «Που βρήκατε αυτήν την άμαξα; Σταμάτησε
άνθρωπε!» φώναξε, τραβώντας ένα όπλο από την τσέπη του.
«Σταμάτα, σου λέω ειδάλλως, μα τον Γεώργιο, θα φυτέψω μια
σφαίρα στο άλογο σου.»
Ο Χόλμς πέταξε τα γκέμια στην ποδιά μου και πήδηξε
από την άμαξα.
«Είσαι εκείνος που ψάχναμε. Που βρίσκεται η
Δεσποινίδα Βάϊολετ Σμιθ;» είπε με τον κοφτό, ευθύ του τρόπο.
«Το ίδιο σας ρωτώ και εγώ. Βρίσκεστε στην άμαξα της.
Θα έπρεπε να γνωρίζετε που είναι.»

136
Arthur Conan Doyle

«Συναντήσαμε την άμαξα της στον δρόμο. Δεν υπήρχε


κανείς πάνω της. Επιστρέφαμε για να βοηθήσουμε την
δεσποινίδα.»
«Θεέ μου! Θεέ μου! Τι να κάνω;» αναφώνησε ο ξένος
με μια έκρηξη απόγνωσης. «Την έχουν στα χέρια τους, αυτός ο
κολασμένος ο Γούντλυ και ο παλιάνθρωπος ο κληρικός. Έλα,
άνθρωπε, έλα, αν είσαι πραγματικά φίλος της. Βοήθησε με και
θα την σώσουμε, ακόμη και αν αφήσω το κουφάρι μου στο
Δάσος των Κάρλινγκτον.»
Έτρεψε αλαφιασμένος, με το πιστόλι στο χέρι του,
προς ένα άνοιγμα στον φράχτη. Ο Χόλμς τον ακολούθησε, και
εγώ, αφήνοντας το άλογο να βόσκει στο πλάι του δρόμου,
ακολούθησα τον Χόλμς.
«Από εδώ μπήκαν μέσα», είπε εκείνος, υποδεικνύοντας
τα ίχνη από αρκετά πόδια πάνω στο λασπερό μονοπάτι. «Εσύ
εκεί! Στάσου μια στιγμή! Ποιος είναι μέσα στους θάμνους!»
Ήταν ένας νεαρός κάπου στα δεκαεπτά, ντυμένος σαν
σταβλίτης με δερμάτινα λουριά και γκέτες. Ήταν πεσμένος
ανάσκελα, τα πόδια του τραβηγμένα πάνω, και είχε ένα
τρομερό σχίσιμο στο κεφάλι του. Ήταν αναίσθητος, μα
ζωντανός. Μια ματιά στο τραύμα του μου απεκάλυψε πως δεν
είχε διαπεράσει το κόκαλο.
«Είναι ο Πήτερ, ο ιπποκόμος», φώναξε ο ξένος. Την
οδηγούσε. Τα κτήνη τον πέταξαν κάτω και τον χτύπησαν.
Αφήστε τον έτσι: δεν μπορούμε να του κάνουμε τίποτα, μα
ίσως να την σώσουμε από την χειρότερη μοίρα που μπορεί να
λάχει σε μια γυναίκα.»
Τρέξαμε σε αλλοφροσύνη στο μονοπάτι, το οποίο
περνούσε μέσα από τα δέντρα. Είχαμε φτάσει την λόχμη που
περικύκλωνε το οίκημα όταν ο Χόλμς στάθηκε.
«Δεν πήγαν στο σπίτι. Εδώ βρίσκονται τα ίχνη τους
στα αριστερά—να, πλάι στις δάφνες. Αχά! Το είπα.»
Καθώς μίλησε, το τσίριγμα μιας γυναίκας—μια
κραυγή που διαχεόταν από την φρενίτιδα του τρόμου—
ξεχύθηκε από την πυκνή, πρασινάδα των θάμνων μπροστά

137
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

μας. Διακόπηκε ξαφνικά φτάνοντας στην κορύφωση της


μεταβαλλόμενη σε ένα πνιγμένο γουργουρητό.
«Από εδώ! Από εδώ! Βρίσκονται στην αλέα», φώναξε ο
ξένος, χιμώντας σαν σαΐτα μέσα στους θάμνους. «Ωω, τα
θρασύδειλα σκυλιά! Ακολουθείστε με, κύριοι! Πολύ αργά!
Πολύ αργά! Κατάρα!»
Είχαμε ξάφνου βρεθεί σε ένα πανέμορφο
χορταριασμένο ξέφωτο που περιστοιχιζόταν από αρχαία
δέντρα. Στην απέναντι άκρη του, κάτω από την σκιά μιας
πελώριας βαλανιδιάς, στέκονταν μια ασυνήθιστη ομάδα τριών
ανθρώπων. Ένας τους ήταν γυναίκα, η πελάτισσα μας, μισό-
λιπόθυμη, ένα μαντήλι τυλιγμένο γύρω από το στόμα της.
Απέναντι της στεκόταν ένας κτηνώδης, χοντροπρόσωπος,
νεαρός με κόκκινο μουστάκι, φορώντας γκέτες στα μισάνοιχτα
πόδια του, το ένα του χέρι στην μέση, το άλλο κρατώντας ένα
καμτσίκι, η όλη του στάση υπαινισσόταν θριαμβευτικό
νταηλίκι. Ανάμεσα τους ένας ηλικιωμένος, με γκριζωπή
γενειάδα, φορώντας ένα κοντό ράσο πάνω από ένα ελαφρύ
τουΐντ κοστούμι, είχε εμφανώς ολοκληρώσει την γαμήλια
ακολουθία, γιατί έβαζε στην τσέπη το προσευχητάριο του
καθώς εμφανιστήκαμε, και χτυπούσε τον μοχθηρό γαμπρό
στην πλάτη συγχαίροντας τον.
«Παντρεύτηκαν;» ψέλλισα.
«Ελάτε!» φώναξε ο οδηγός μας· «ελάτε!» όρμησε
διασχίζοντας το ξέφωτο, με τον Χόλμς και εμένα να
ακολουθούμε κατά πόδας. Ο Γουίλιαμσον, ο πρώην
ιερωμένος, υποκλίθηκε προς εμάς με περιπαικτική αβρότητα,
και ο νταής, ο Γούντλυ, προχώρησε με μια κραυγή από
κτηνώδες και θριαμβευτικό γέλιο.
«Μπορείς να βγάλεις την γενειάδα σου, Μπομπ», είπε
εκείνος. «Σε αναγνώρισα, σωστότατα. Λοιπόν, εσύ και τα
φιλαράκια σου φτάσαμε στην κατάλληλη στιγμή για να σας
συστήσω στην κ. Γούντλυ.»
Η απάντηση του οδηγού μας ήταν ασυνήθιστα
μοναδική. Τράβηξε την μαύρη γενειάδα η οποία τον
μεταμφίεζε και την πέταξε στο έδαφος, αποκαλύπτοντας ένα

138
Arthur Conan Doyle

χλωμό, καλοξυρισμένο πρόσωπο από κάτω της. Έπειτα


σήκωσε το ρεβόλβερ του και κάλυψε τον νεαρό κακούργο, ο
οποίος προχωρούσε κατά πάνω του με το επικίνδυνο καμτσίκι
του να κρέμεται από το χέρι του.

«Ναι», είπε ο σύμμαχος μας, είμαι ο Μπομπ Καράδερς,


και θα φροντίσω για την δικαίωση της γυναίκας αυτής, ακόμη
και να με κρεμάσουν για αυτό. Σου είπα τι θα σου έκανα αν
της έκανες κακό, και, μα τον Θεό, θα κρατήσω τον λόγο μου.»
«Έφτασες πολύ αργά. Είναι πλέον γυναίκα μου.»
«Όχι, είναι η χήρα σου.»

139
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

Το ρεβόλβερ το ήχησε, και είδα αίμα να ξεχύνεται από


την μέση του σακακιού του Γούντλυ. Μισο-γύρισε με μια
κραυγή και έπεσε ανάσκελα, το αποτρόπαιο κόκκινο πρόσωπο
του να παίρνει άξαφνα μια νεκρική αποχρωματισμένη
χλομάδα. Ο γέρος, φορώντας ακόμη το ράσο του, ξέσπασε σε
μια σειρά από βρωμερές βλασφημίες που ποτέ μου δεν είχα
ακούσει, και τράβηξε και εκείνος ένα ρεβόλβερ, όμως, πριν
προλάβει να το σηκώσει, αντίκριζε την κάνη του όπλου του
Χόλμς.
«Αρκετά», είπε ο φίλος μου, παγερά. «Ρίξε το πιστόλι!
Γουώτσον, σήκωσε το! Κράτησε το στο κεφάλι του! Σε
ευχαριστώ. Εσύ Καράδερς δώστε αυτό το ρεβόλβερ. Δεν
θέλουμε άλλη βία. Έλα, δώσε μου το!»
«Μα ποιος είσαι;»
«Το όνομα μου είναι Σέρλοκ Χόλμς.»
«Θεέ και Κύριε!»
«Βλέπω, πως με άκουσε. Θα εκπροσωπήσω την
επίσημη αστυνομική αρχή μέχρι την άφιξη τους. Εδώ, εσύ!»
φώναξε στον φοβισμένο ιπποκόμο, που είχε εμφανισθεί στην
άκρη του ξέφωτου. «Έλα εδώ. Πήγαινε αυτό το σημείωμα, όσο
πιο σύντομα μπορείς να ιππεύσεις, στο Φάρνχαμ.» Σημείωσε
βιαστικά μερικές λέξεις πάνω σε ένα φύλο από το
σημειωματάριο του. «Παράδωσε το στον αστυνομικό
διευθυντή του τμήματος. Μέχρι να φτάσει, θα πρέπει να σας
θέσω όλους υπό κράτηση κάτω από την επίβλεψη μου.»
Η ισχυρή, δεσποτική προσωπικότητα του Χόλμς
επικράτησε στο τραγικό σκηνικό, και όλοι ήταν ίδιες κούκλες
στα χέρια του. Ο Γουίλιαμσον και ο Καράδερς βρέθηκαν να
μεταφέρουν τον πληγωμένο Γούντλυ μέσα στο σπίτι, και εγώ
προσέφερα το χέρι μου στο τρομοκρατημένο κορίτσι. Ο
πληγωμένος αποτέθηκε στο κρεβάτι του, και κατ’ απαίτηση
του Χόλμς τον εξέτασα. Μετέφερα την αναφορά μου εκεί που
καθόταν κάτω από τα βαριά υφαντά της παλιάς τραπεζαρίας
με τους δυο κρατούμενους ενώπιον του.
«Θα ζήσει», είπα.

140
Arthur Conan Doyle

«Τι!» ξεφώνησε ο Καράδερς, καθώς πετάχτηκε όρθιος


από την θέση του. «Θα ανέβω και θα τον αποτελειώσω. Θέλεις
να μου πεις πως αυτό το κορίτσι, αυτός ο άγγελος, θα
αλυσοδεθεί με τον Καταραμένο Τζακ Γούντλυ εφ’ όρου ζωής;”
«Δεν υπάρχει ανάγκη να ασχολείσαι με αυτό», είπε ο
Χόλμς. «Υπάρχουν δυο πολύ σημαντικοί λόγοι για τους
οποίους, σε καμία περίπτωση, δεν είναι σύζυγος του.
Καταρχάς, έχουμε σοβαρό λόγο να αμφισβητούμε το δικαίωμα
του Κου Γουίλιαμσον να τελέσει έναν γάμο.»
«Έχω χειροτονηθεί», φώναξε ο γερο αχρείος.
«Και επίσης αποσχηματιστεί.»
«Όποιος γίνει κληρικός, είναι πάντα κληρικός.»
«Πιστεύω πως όχι. Τι γίνεται με το ζήτημα της
επίσημης αδείας;»
«Είχαμε άδεια για τον γάμο. Την έχω στην τσέπη μου.»
«Τότε την πήρες με απάτη. Όμως, όπως και να έχει,
ένας καταναγκαστικός γάμος δεν νοείται ως γάμος, αλλά
αποτελεί ένα ιδιαίτερα σοβαρό κακούργημα, όπως θα
ανακαλύψεις. Θα έχεις τον χρόνο να σκεφθείς το ζήτημα
διεξοδικά κατά την διάρκεια των επόμενων δέκα περίπου
ετών, αν δεν απατώμαι. Όσο για εσένα, Καράδερς, καλά θα
είχες κάνει να κρατήσεις αυτό το πιστόλι στην τσέπη σου.»
«Αρχίζω να το πιστεύω, κ. Χόλμς, όμως όταν σκέφτηκα
όλες τις προφυλάξεις που πήρα για να προστατεύσω αυτό το
κορίτσι—γιατί την αγαπώ, κ. Χόλμς, και είναι η μοναδική
φορά που ένοιωσα τι σημαίνει αγάπη—με έκανε έξω φρενών
η σκέψη πως βρισκόταν στο έλεος του μεγαλύτερου κτήνους
και νταή της Νοτίου Αφρικής—ενός άντρα του οποίου το
όνομα αποτελεί φόβο και τρόμο από το Κίμπερλυ ως το
Γιοχάνεσμπεργκ. Τον λόγο, δύσκολα θα το πιστέψετε κ.
Χόλμς, αλλά από την στιγμή που το κορίτσι αυτό άρχισε να
εργάζεται για εμένα ούτε μια φορά δεν την άφησα να περάσει
εμπρός από αυτό το σπίτι όπου γνώριζα πως αυτοί οι αχρείοι
καραδοκούσαν, δίχως να την ακολουθήσω με το ποδήλατο μου
για να φροντίζω να μην της συμβεί κακό. Διατηρούσα την
απόσταση μου από εκείνη, και φορούσα μια γενειάδα, ώστε να

141
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

με αναγνωρίσει, γιατί είναι ένα καλό και πανέξυπνο κορίτσι,


και δεν θα είχε μείνει στην εργασία μου για πολύ αν είχε
σκεφθεί πως την ακολουθούσα τριγύρω μέσα στους
επαρχιακούς δρόμους.»
«Γιατί δεν της ανάφερες τον κίνδυνο;»
«Γιατί έτσι, πάλι, θα με είχε αφήσει, και δεν μπορούσα
να το υπομείνω. Ακόμη και αν δεν μπορούσε να με αγαπήσει,
σήμαινε πολλά για μένα απλά να βλέπω την αέρινη μορφή
της μέσα στο σπίτι, και να ακούω τον ήχο της φωνής της.»
«Λοιπόν», είπα εγώ, «εσείς το αποκαλείτε αγάπη, όμως
εγώ θα το αποκαλούσα ιδιοτέλεια.»
«Ίσως και τα δυο να πάνε παρέα. Εν πάσει περιπτώσει,
δεν μπορούσα να την αφήσω να φύγει. Επιπλέον, με όλους
αυτούς τριγύρω, ήταν καλό το ότι είχε κάποιον κοντά να την
φροντίζει. Ύστερα, όταν το τηλεγράφημα ήρθε, ήξερε πως
ήταν υποχρεωμένοι να κάνουν την κίνηση τους.»
«Ποιο τηλεγράφημα;»
Ο Καράδερς έβγαλε ένα τηλεγράφημα από την τσέπη
του.
«Αυτό είναι», είπε.
Ήταν σύντομο και ακριβές:
Ο ΓΕΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΝΕΚΡΟΣ.
«Χμ!» είπε ο Χόλμς. Θεωρώ πως βλέπω εξελίχθηκε η
κατάσταση, και καταλαβαίνω πως το μήνυμα αυτό, όπως λέτε,
ήταν δυνατόν να τους οδηγήσουν σε μια κορύφωση. Όμως
καθώς περιμένετε, θα μπορούσατε να μου αναφέρεται όσα
γνωρίζετε.»
Ο τρισκατάρατος γερός με το ράσο ξέσπασε σε μια
ομοβροντία από βωμολοχίες.
«Μα τον Θεό!» είπε εκείνος, «αν μας καρφώσεις,
Μπομπ Καράδερς θα σου κάνω ότι έκανες στον Τζακ Γούντλυ.
Κλαψούρισε για την κοπέλα μέχρι να χορτάσει η καρδιά σου,
είναι δικό σου θέμα, όμως αν την φέρεις στα φιλαράκια σου σε
τούτον τον χαφιέ, θα είναι το χειρότερο που έκανες ποτέ.»
«Η αγιότητα σας δεν είναι ανάγκη να συγχύζεται»,
είπε ο Χόλμς, ανάβοντας ένα τσιγάρο. «Η υπόθεση είναι

142
Arthur Conan Doyle

σαφέστατα εναντίον σας, και το μόνο που ζητώ είναι μερικές


λεπτομέρειες προς ικανοποίηση της δικής μου περιέργειας.
Ωστόσο, αν υπάρχει κάποια δυσκολία να μου τα πείτε, θα
μιλήσω εγώ, και κατόπιν θα δείτε τι πιθανότητες έχετε να
κρατήσετε τα μυστικά σας. Αρχικά, τρεις από εσάς ήρθατε
από την Νότιο Αφρική σε αυτό το τέχνασμα—εσύ
Γουίλιαμσον, εσύ Καράδερς, και ο Γούντλυ.»
«Ψεύδος υπ’ αριθμόν ένα», είπε ο γέρος· δεν είχα
συναντήσει κανέναν τους μέχρι πριν δυο μήνες, και ποτέ στην
ζωή μου δεν βρέθηκα στην Αφρική, οπότε βάλε το αυτό στην
πίπα σου, και κάπνισε το, κ.. Ανακατωσούρη Χόλμς!»
«Λέει την αλήθεια», είπε ο Καράδερς.
«Καλά, καλά, δυο από εσάς ήρθαν. Η αγιότητα του
αποτελεί την εγχώρια προσθήκη. Γνωρίζατε τον Ράλφ Σμιθ
στην Αφρική. Είχατε λόγο να πιστεύετε πως δεν θα ζούσε για
πολύ. Ανακαλύψατε πως η ανιψιά του θα κληρονομούσε την
περιουσία του. Πως σας φαίνεται—ε;»
Ο Καράδερς ένευσε και ο Γουίλιαμσον έβρισε.
«Ήταν συγγενής εξ’ αίματος, αναμφίβολα, και εσείς
γνωρίζατε πως ο γέρος δεν θα έκανε κάποια διαθήκη.»
«Δεν ήξερε να γράφει ή να διαβάζει», είπε ο Καράδερς.
«Έτσι ήρθατε εσείς, οι δυο σας, και ψάξατε για την
κοπέλα. Η επιδίωξη σας ήταν ένας από τους δυο σας να την
παντρευτεί, και ο άλλος να έχει μερίδιο από την λεία. Για
κάποιο λόγο, ο Γούντλυ επιλέχθηκε ως ο σύζυγος. Γιατί;»
«Την παίξαμε στα χαρτιά στο ταξίδι. Κέρδισε.»
«Μάλιστα. Εσύ προσέλαβες την νεαρή στην υπηρεσία
σου, και ο Γούντλυ θα αναλάμβανε το φλερτάρισμα. Εκείνη
αναγνώρισε το μέθυσο κτήνος που ήταν και δεν ουδεμία
σχέση ήθελε μαζί του. Εν τω μεταξύ, ο διακανονισμός είχε
μάλλον διαταραχθεί από το γεγονός πως εσείς είχατε
ερωτευθεί την δεσποινίδα. Δεν υπομένατε πλέον την ιδέα να
ανήκει σε εκείνον τον κακούργο;»
«Όχι, μα τον Γεώργιο. Δεν άντεχα!»

143
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

«Υπήρξε μια διαφωνία μεταξύ σας. Εκείνος έφυγε


εξοργισμένος, και άρχισε να κάνει τα δικά του σχέδια
ανεξάρτητα από εσάς.»
«Έχω την εντύπωση, Γουίλιαμσον, πως δεν υπάρχουν
πολλά να πούμε στον κύριο», έκραξε ο Καράδερς, με ένα πικρό
γέλιο. «Ναι, λογομαχήσαμε, και εκείνος με πέταξε κάτω.
Πάτσισα μαζί του για αυτό, ούτως ή άλλως. Ύστερα έχασα τα
ίχνη του. Αυτό έγινε όταν άρχισε να συναναστρέφεται με
τούτον εδώ τον απόβλητο ιερέα. Ανακάλυψα πως είχαν στήσει
να νοικιάσουν μαζί αυτό το μέρος με την σκέψη πως θα
έπρεπε να περάσει για τον σταθμό. Φρόντισα να την προσέχω
κατόπιν αυτού, γιατί γνώριζα πως κάποιο διαβολικό έργο είχε
στηθεί. Τους έβλεπα κατά διαστήματα, γιατί αποζητούσα να
μάθω τι επιδίωκαν. Πριν από δυο ημέρες ο Γούντλυ ήρθε στο
σπίτι μου με αυτό το τηλεγράφημα, το οποίο αποδείκνυε πως ο
Ράλφ Σμιθ ήταν νεκρός. Με ρώτησε αν θα κρατούσα τον λόγο
για την συμφωνία. Του είπα πως δεν θα το έκανα. Με ρώτησε
αν θα παντρευόμουν την κοπέλα ο ίδιος και θα του έδινα το
μερίδιο του. Του είπα πως θα το έκανε πρόθυμα, όμως εκείνη
δεν με ήθελε. Εκείνος είπε, «Ας την παντρέψουμε πρώτα, και
μετά από μια δυο βδομάδες ίσως να δει τα πράγματα
διαφορετικά.» Είπα πως δεν ήθελα να συμβεί κάτι δια της
βίας. Έτσι εκείνος βρίζοντας, σαν βρομόστομος παλιάνθρωπος
που ήταν, και υποσχόμενος πως θα την έπαιρνε ότι και να
γινόταν. Θα με άφηνε αυτό το σαββατοκύριακο, και είχα πάρει
μια άμαξα για να την πάει στον σταθμό, όμως ένοιωθα τέτοια
ανησυχία ώστε την ακολούθησα με το ποδήλατο. Είχε πάρει
προβάδισμα, όμως, και πριν την προλάβω, το κακό είχε γίνει.
Το πρώτο πράγμα που αντιλήφθηκα ήταν όταν είδα εσάς τους
δυο να επιστρέφετε με την άμαξα της.»

144
Arthur Conan Doyle

Ο Χόλμς σηκώθηκε και τίναξε την άκρη του τσιγάρου


του στην σχάρα του τζακιού. «Υπήρξα εξαιρετικά αμβλύνους,
Γουώτσον», είπε εκείνος. «Όταν στην αναφορά σου έλεγες
πως είχε δει τον ποδηλάτη όπως το σκέφτηκες να φτιάχνει την
γραβάτα του μέσα στην λόχμη, αυτό και μόνο έπρεπε να μου
τα έχει διευκρινίσει όλα. Ωστόσο, μπορούμε να μας
συγχαρούμε για την κατάληξη μιας παράδοξης, και από
κάποια άποψη, μιας μοναδικής υπόθεσης. Αντιλαμβάνομαι
τρεις από την αστυνομική διεύθυνση στο δρόμο, και με χαρά
μου βλέπω πως ο νεαρός σταβλίτης τους προφταίνει, οπότε
είναι πιθανόν πως ούτε εκείνος ούτε ο ενδιαφέροντας
γαμπρός θα έχουν κάποια μόνιμη βλάβη από τις πρωινές τους
περιπέτειες. Πιστεύω, Γουώτσον, πως με την ιατρική σου
ιδιότητα, θα μπορέσεις να παραμείνεις με την Δεσποινίδα
Σμιθ και να της πεις πως αν έχει ανακτήσει τις δυνάμεις της
επαρκώς, με χαρά μας θα την συνοδεύσουμε στην οικία της
μητέρας της. Αν δεν έχει αναρρώσει αρκετά, θα ανακαλύψεις
πως μια νύξη περί του πως επρόκειτο να τηλεγραφήσουμε σε
έναν νεαρό ηλεκτρολόγο στην Μίντλαντ ενδεχομένως να
ολοκλήρωνε την θεραπεία της. Όσο για εσάς, κ. Καράδερς,
θεωρώ πως κάνατε ότι μπορούσατε για να επανορθώσετε για

145
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

το μερίδιο της ευθύνης σας σε αυτή την διαβολική πλεκτάνη.


Ορίστε η κάρτα μου, κύριε, και εάν η μαρτυρία μου δύναται να
σας βοηθήσει, θα είναι στην διάθεση σας.
Στην δίνη της ακατάπαυστης δραστηριότητας μας,
συνάντησα συχνά δυσκολίες, όπως ενδεχομένως ο
αναγνώστης θα έχει παρατηρήσει, να ολοκληρώσω τις
αφηγήσεις μου, και να παραθέσω εκείνες τις τελευταίες
λεπτομέρειες τις οποίες οι περίεργοι ίσως να αναμένουν. Κάθε
περίπτωση υπήρξε το πρελούδιο κάποιας άλλης, και μόλις η
κρίση παρέλθει, οι συντελεστές έχουν τεθεί παντοτινά εκτός
των πολυάσχολων βίων μας. Βρίσκω, ωστόσο, μια σύντομη
σημείωση στο τέλος του χειρόγραφου μου το οποίο
πραγματεύεται την παρούσα υπόθεση, στην οποία κατέγραψα
πως η Δεσποινίδα Βάϊολετ Σμιθ πράγματι κληρονόμησε μια
τεράστια περιουσία, και πως είναι τώρα σύζυγος του Σύριλ
Μόρτον, του αρχαιότερου συνεταίρου της Μορτον & Κέννεντυ,
των διάσημων ηλεκτρολόγων του Ουέστμινστερ. Οι
Γουίλιαμσον και Γούντλυ δικάστηκαν και οι δυο για απαγωγή
και βιαιοπραγία, ο πρώτος καταδικαζόμενος σε κάθειρξη επτά
ετών ο δε δεύτερος σε δέκα. Για την τύχη του Καράδερς δεν
έχω κάποια εγγραφή, όμως είμαι βέβαιος πως η άσκηση βίας
από πλευράς του δεν κρίθηκε τόσο σοβαρή από το δικαστήριο,
αφού ο Γούντλυ εθεωρείτο ως πλέον σεσημασμένος
κακοποιός, και πιστεύω πως μερικοί μήνες αρκούσαν για να
ικανοποιήσουν τις απαιτήσεις της δικαιοσύνης.

146
Arthur Conan Doyle

5. Η Περιπέτεια του Αποκλειστικού 17


σχολείου
(26/08 - 5/09/ 2004)
(21/04/2005 - 23/06/ 2005)

Είχαμε ορισμένες δραματικές προσελεύσεις και


αποχωρήσεις επί της μικρής σκηνής της Οδού Μπέϊκερ,
εντούτοις αδυνατώ να θυμηθώ κάτι περισσότερο αιφνίδιο και
αναπάντεχο από όσο η πρώτη επίσκεψη του Θόρνεϋκροφτ
Χάξταμπλ, M.A. Διδάκτορα, κλπ. Η κάρτα του, η οποία
φάνταζε υπερβολικά μικρή για να υπομείνει το βάρος των
ακαδημαϊκών του διακρίσεων, προηγήθηκε μερικών στιγμών
από εκείνον, και κατόπιν εισήλθε —τόσο εύσωμος, τόσο
πομπώδης, και τόσο καθωσπρέπει που αποτελούσε την
προσωποποίηση της αυτοκυριαρχίας και της αξιοπιστίας. Και
μολαταύτα η πρώτη του ενέργεια μόλις η πόρτα έκλεισε πίσω
του ήταν να τρεκλίσει ως το τραπέζι, όπου και γλίστρησε
πέφτοντας στο πάτωμα, και εκεί βρισκόταν, η επιβλητική
εκείνη μορφή, σωριασμένος και αναίσθητος πάνω στο χαλί
από δέρμα αρκούδας μπροστά από το τζάκι μας.

17 (Σ.τ.Μ.) Priori - ?

147
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

Είχαμε τιναχτεί όρθιοι, και για μερικές στιγμές


παρατηρούσαμε σε βουβή έκπληξη εκείνο το ασάλευτο
ναυάγιο, το οποίο προμήνυε κάποια αιφνίδια και μοιραία
θύελλα στα βαθιά του ωκεανού της ζωής. Τότε ο Χολμς
έσπευσε με ένα μαξιλάρι για το κεφάλι του και εγώ με ένα
κονιάκ για τα χείλη του. Το βαρύ ωχρό πρόσωπο χαρασσόταν
από ρυτίδες ταραχής, οι κρεμασμένες σακούλες κάτω από τα
κλειστά μάτια ήταν μολυβένιες σε απόχρωση, το χαλαρωμένο
στόμα έχασκε θλιβερά στις άκρες, τα κυματιστά προγούλια
αξύριστα. Κολάρο και πουκάμισο έφεραν την καπνιά 18 ενός
μακριού ταξιδιού, και τα μαλλιά ξεπετάγονταν αφρόντιστα
από το καλοσχηματισμένο κεφάλι. Ένας βαθύτατα
καταβεβλημένος άντρας ήταν εκείνος ο οποίος κειτόταν
ενώπιον μας.

«Τι έχει, Γουώτσον;» ρώτησε ο Χολμς.


«Απόλυτη εξάντληση —ενδεχομένως απλά πείνα και
κόπωση», είπα εγώ, με ένα δάκτυλο μου πάνω στον μόλις
αντιληπτό παλμό, όπου ο ποταμός της ζωής κυλούσε αδύναμα
και αργά.
«Εισιτήριο μετ’ επιστροφής από το Μάκλετον, στα
βόρια της Αγγλίας», είπε ο Χολμς, τραβώντας το από την

18 grime

148
Arthur Conan Doyle

τσέπη του ρολογιού του. «Δεν έχει πάει δώδεκα ακόμη. Είναι
βέβαιον πως ξεκίνησε νωρίτερα.»
Τα ζαρωμένα βλέφαρα είχαν αρχίσει να πεταρίζουν,
και τώρα ένα ζευγάρι απλανών, γκρίζων ματιών ατένιζαν
προς το μέρος μας. Μια στιγμή αργότερα ο άντρας είχε μετά
δυσκολίας σταθεί στα πόδια του, το πρόσωπο του κατακόκκινο
από ντροπή.
«Συγχωρείστε την αδυναμία μου αυτή, κ. Χολμς· ήμουν
ολίγο αποκαμωμένος. Θα σας ευγνωμονούσα, αν θα
μπορούσα να έχω ένα ποτήρι γάλα και ένα μπισκότο δεν
αμφιβάλω πως θα ήμουν καλύτερα. Ήρθα προσωπικά, κ.
Χολμς, ώστε να διασφαλίσω πως θα επιστρέψετε μαζί μου.
Φοβόμουν πως κανένα τηλεγράφημα δεν θα σας έπειθε για
την απόλυτη κρισιμότητα της υπόθεσης.»
«Όταν θα είσαστε κάπως καλύτερα—»
«Είμαι αρκετά καλά ξανά. Αδυνατώ να διανοηθώ πώς
επέδειξα τέτοια αδυναμία. Θα ήθελα, κ. Χολμς, να έρθετε στο
Μάκλετον μαζί μου με το επόμενο τραίνο.»
Ο φίλος μου κούνησε αρνητικά το κεφάλι του.
«Ο συνάδελφος μου, ο Δρ Γουώτσον, θα μπορούσε να
σας εξηγήσει πως είμαστε αρκετά απασχολημένοι επί του
παρόντος. Έχω προσληφθεί στην υπόθεση των Εγγράφων
Φέρρερς, και η δίκη του φόνου του Είμπεργκέιβνυ πλησιάζει.
Μόνον ένα εξαιρετικά σημαντικό ζήτημα θα με απομάκρυνε
από το Λονδίνο την παρούσα χρονική στιγμή.»
«Σημαντικό!» Ο επισκέπτης τίναξε τα χέρια του πάνω.
«Δεν έχετε μάθει τίποτα σχετικά με την απαγωγή του
μοναδικού γιου του Δούκα του Χόλντερνις;»
«Πώς! Του πρώην υπουργού;»
«Ακριβώς. Προσπαθήσαμε να το κρατήσουμε μακριά
από τις εφημερίδες, όμως υπήρξε κάποια φήμη στην
Γκλόουμπ την προηγούμενη νύχτα. Φαντάσθηκα πως ίσως να
είχε φτάσει στα αυτιά σας.»
Ο Χολμς τίναξε το μακρύ, λεπτό χέρι του και σήκωσε
τον Τόμο «Χ» της εγκυκλοπαίδειας των αναφορών του.

149
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

«’Χόλντερνις, 6ος Δούκας, K.G. 19 , P.C. 20 ’ —το μισό


αλφάβητο! ‘Βαρώνος του Μπέβερλυ, Ερλ του Κάρστον’ —θεέ
μου, τι λίστα! ‘Αναπληρωτής Λόρδος του Χάλλαμσαϊρ από το
1900. Παντρεύτηκε την Ήντιθ, θυγατέρα του Σερ Τσαρλς
Έϊπλντορ, το 1888. Κληρονόμος και μοναχοπαίδι, του Λόρδου
Σαλταϊρ. Ιδιοκτήτης περίπου διακοσίων πενήντα εκταρίων.
Ορυχεία στο Λανκσάϊρ και την Ουαλία. Διεύθυνση: Ύψωμα
Κάρλτον· Έπαυλη Χόλντερνις, Χάλαμσαϊρ· Πύργος Κάρστον,
Μπάνγκορ, Ουαλία. Λόρδος του Υπουργείου Ναυτικών, 1872·
Υπουργός προεδρίας για—» Κοίτα να δεις, ο άνθρωπος είναι
ασφαλώς ένας από τους πλέον σημαίνοντες υπηκόους του
Στέμματος!»
«Ο σπουδαιότερος και ίσως ο πλουσιότερος. Έχω
επίγνωση, κ. Χολμς, πως διατηρείτε μια υψηλή ποιότητα σε
επαγγελματικά ζητήματα, και είμαι προετοιμασμένος να
δουλέψω προς χάρη του έργου σας. Θα μου επιτραπεί να σας
πω, ωστόσο, πως η Μεγαλειότητα του έχει γνωστοποιήσει πως
μια επιταγή πέντε χιλιάδων λιρών θα παραδοθεί στο άτομο το
οποίο θα του πει που βρίσκεται ο γιος του, και άλλες χίλιες σε
εκείνον που θα κατονομάσει τον άνθρωπο, ή τους ανθρώπους,
οι οποίοι τον απήγαγαν.»
«Πρόκειται περί πριγκιπικής προσφοράς», είπε ο
Χολμς. «Γουώτσον, έχω την εντύπωση πως πρέπει να συνο-
δεύσουμε τον Δρ Χάξταμπλ, πίσω στα Βόρια της Αγγλίας. Και
τώρα, Δρ Χάξταμπλ, όταν θα έχετε πιει το γάλα σας θα είχατε
την καλοσύνη να μου αναφέρετε τι συνέβη, πότε συνέβη, πως
συνέβη, και, τέλος, ποία η σχέση του Δρ Θόρνεϋκροφτ
Χάξταμπλ, εκ του Αποκλειστικού σχολείου, πλησίον του
Μάκλετον, με το ζήτημα, και για ποιόν λόγο έρχεται τρεις
ημέρες κατόπιν ενός γεγονότος —η κατάσταση του πηγουνιού
σας προδίδει την ημέρα— να αιτηθεί τις ταπεινές μου
υπηρεσίες.»
Ο επισκέπτης μας είχε τελειώσει το γάλα και τα
μπισκότα του. Η ζωή είχε επανέρθει στα μάτια του όπως και

19 ((Σ.τ.Μ.) K.G. – Πιθανόν να προέρχεται από το Knight Of The Order of the Garter. Ιππότης
του τάγματος των Γκάρτερ. Τάγμα ιδρυθέν από τον Βασιλιά Εδουάρδο τον 3ο το 1348.
20 ((Σ.τ.Μ.) P.C. – Privy Counsil, μέλος του ανακτοβουλίου. Σύμβουλος της Βασίλισσας.

150
Arthur Conan Doyle

το χρώμα στα μάγουλα του καθώς επιδόθηκε με μεγάλη


ζωντάνια και νηφαλιότητα να εξηγεί την κατάσταση.
«Οφείλω να σας πληροφορήσω, κύριοι, πως το
Αποκλειστικό 21 είναι προπαρασκευαστικό σχολείο, του οποίου
τελώ ιδρυτής και διευθυντής. Το ‘Οι παράπλευρες 22 σκέψεις
του Χάξταμπλ επί του Οράτιου’ ενδεχομένως να ανακαλεί το
όνομα μου στην μνήμη σας. Το Αποκλειστικό είναι, δίχως
εξαίρεση, το καλύτερο και πλέον διακεκριμένο προπαρα-
σκευαστικό σχολείο στην Αγγλία. Ο Λόρδος Λέβερστοκ, ο Έρλ
του Μπλάκγουώτερ, ο Σερ Κάθκαρτ Σόαμς—όλοι μου έχουν
εμπιστευθεί τους γιους τους. Όμως αισθάνθηκα πως το
σχολείο μου είχε φθάσει στο απόγειο του όταν, προ τριών
εβδομάδων, ο Δούκας του Χόλντερνις έστειλε τον Κο Τζέιμς
Γουάιλντερ, τον γραμματέα του, με την ανακοίνωση πως ο
νεαρός Λόρδος Σάλταϊρ, ηλικίας δέκα ετών, ο μοναδικός του
υιός και κληρονόμος, επρόκειτο να ανατεθεί υπό την εποπτεία
μου. Ελάχιστα συλλογίσθηκα πως θα αποτελούσε το πρελού-
διο της πλέον συντριπτικής κακοτυχίας της ζωής μου.
«Την 1η Μαΐου το αγόρι έφθασε, λόγω της έναρξης της
εαρινής περιόδου. Επρόκειτο περί ενός γλυκύτατου νεαρού,
και ο οποίος σύντομα συμμορφώθηκε στις μεθόδους μας.
Μπορώ να σας πω—πιστεύω πως δεν γίνομαι αδιάκριτος,
ωστόσο οι ελλείπεις εκμυστηρεύσεις δεν έχουν νόημα σε μια
τέτοια περίπτωση—πως δεν ήταν εντελώς ευχαριστημένος με
το σπίτι του. Αποτελεί κοινό μυστικό πως ο έγγαμος βίος του
Δούκα δεν ήταν ιδιαίτερα γαλήνιος, και το ζήτημα έληξε με
την κοινή συναινέσει διάσταση τους, με την Δούκισσα να
εγκαθίσταται στο Γαλλικό Νότο. Το οποίο είχε συμβεί
ελάχιστα νωρίτερα, και η αγάπη του αγοριού είναι γνωστό
πως έτεινε προς την μητέρα του. Έπεσε σε κατάθλιψη κατόπιν
της αναχώρησης της εκ της Έπαυλης Χόλντερνις, και για τον
συγκεκριμένο λόγο ήταν που ο Δούκας θέλησε να τον στείλει
στο ίδρυμα μου. Εντός ενός δεκαπενθημέρου το αγόρι ένοιωθε

21 Priori
22 Sidelights

151
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

μαζί μας σαν στο σπίτι του, και ήταν πρόδηλα απολύτως
ευτυχισμένο.
«Εθεάθη για τελευταία φορά την νύχτα της 13ης Μαΐου
—η οποία ήταν, η νύχτα της προηγούμενης Δευτέρας. Το
δωμάτιο του βρισκόταν στο δεύτερο πάτωμα, και το οποίο
προσεγγιζόταν μέσω ενός άλλου μεγαλύτερου δωματίου στο
οποίο δυο αγόρια κοιμόντουσαν. Τα αγόρια εκείνα ούτε είδαν
ούτε άκουσαν κάτι, οπότε είναι βέβαιο πως ο νεαρός Σάλταϊρ
δεν πέρασε από αυτήν την μεριά. Το παράθυρο του ήταν
ανοικτό, και υπάρχει ένας ανθεκτικός κισσός που φτάνει στο
έδαφος. Δεν καταφέραμε να εντοπίσουμε ίχνη από κάτω,
όμως είναι βέβαιο πως πρόκειται περί της μοναδικής πιθανής
εξόδου.
«Η απουσία του ανακαλύφθηκε στις επτά η ώρα την
Τρίτη το πρωί. Το κρεβάτι του είχε χρησιμοποιηθεί. Είχε ντυθεί
πλήρως πριν βγει έξω με την συνήθη περιβολή ενός μαύρου
ιματίδιου και σκούρου γκρίζου παντελονιού. Δεν υπήρχαν
ενδείξεις πως κάποιος είχε εισέλθει στο δωμάτιο, και είναι
απολύτως βέβαιο πως οτιδήποτε υπό την μορφή κραυγών, είτε
πάλης, θα είχε γίνει αντιληπτό, αφού ο Κάντερ, το μεγαλύ-
τερο αγόρι, στο εσωτερικό δωμάτιο, κοιμάται εξαιρετικά
ελαφρά.
«Μόλις η εξαφάνιση του Λόρδου Σάλταϊρ
ανακαλύφθηκε κάλεσα αμέσως σε παρουσιολόγιο ολόκληρο
το ίδρυμα, μαθητές, καθηγητές, και υπηρέτες. Τότε ήταν που
διαπιστώσαμε πως ο Λόρδος Σάλταϊρ δεν ήταν μόνος στην
φυγή του. Ο Χάιντεγκερ, ο Γερμανός καθηγητής, έλλειπε. Το
δωμάτιο του βρισκόταν στο δεύτερο πάτωμα, στην άκρη του
κτιρίου, αντικρίζοντας στην ίδια πλευρά με του Λόρδου
Σάλταϊρ. Το κρεβάτι του είχε επίσης χρησιμοποιηθεί· άλλα
είχε προφανώς φύγει μερικώς ντυμένος, αφού το πουκάμισο
και οι κάλτσες του βρίσκονταν πεσμένα στο πάτωμα. Είχε
δίχως αμφιβολία κατέβει από τον κισσό, διότι είδαμε τα ίχνη
των ποδιών του εκεί που είχε προσγειωθεί πάνω στο χορτάρι.
Το ποδήλατο φυλασσόταν σε ένα μικρό υπόστεγο πλάι στην
αλέα, και το οποίο επίσης έλειπε.

152
Arthur Conan Doyle

«Συνεργαζόταν μαζί μου επί δυο έτη, και ήρθε με τις


καλύτερες των συστάσεων· εντούτοις επρόκειτο περί ενός
σιωπηλού, σκυθρωπού άνθρωπου, όχι ιδιαίτερα δημοφιλούς
είτε προς τους καθηγητές είτε προς τα αγόρια. Ουδέν ίχνος
των φυγάδων δεν ευρέθη, και πλέον την Τετάρτη το πρωί
ήμασταν το ίδιο στο σκοτάδι όπως και την Τρίτη. Έρευνα,
φυσικά, διεξήχθη αμέσως στην Έπαυλη Χόλντερνις. Απέχει
μόλις λίγα μίλια μακριά, και φαντασθήκαμε πως σε κάποια
αιφνίδια κρίση νοσταλγίας είχε επιστρέψει στον πατέρα του·
ωστόσο τίποτα δεν γνώριζαν σχετικά. Ο Δούκας είναι
εξαιρετικά ταραγμένος —και όσο για εμένα, είδατε οι ίδιοι την
κατάσταση της νευρικής κατάρρευσης στην οποία η ένταση
και η ευθύνη με οδήγησαν. κ. Χολμς, αν πότε πρόκειται να
κάνετε χρήση του πλήρους δυναμικού σας, σας εκλιπαρώ να
το πράξετε τώρα, διότι ποτέ στην ζωή σας δεν θα έχετε κάποια
υπόθεση αντάξια των δυνατοτήτων σας.»
Ο Σέρλοκ Χολμς είχε ακούσει με την μέγιστη
προσήλωση την κατάθεση του δυστυχούς διευθυντού. Τα
τραβηγμένα φρύδια και η βαθιά αυλακιά μεταξύ τους
φανέρωνε πως δεν χρειαζόταν καμία προτροπή για να
επικεντρώσει όλη του την προσοχή επί του προβλήματος το
οποίο, παρεκτός των τρομερών συμφερόντων που εμπλέκο-
νταν, έπρεπε να προκαλεί σε τέτοιο βαθμό αμεσότητας την
αγάπη του προς το σύνθετο και το ιδιάζον. Τράβηξε το
σημειωματάριο του και κατέγραψε ορισμένα σχόλια.
«Υπήρξατε εξαιρετικά αμελής με το να μην έρθετε σε
εμένα νωρίτερα», είπε, αυστηρά. «Με φέρνετε στην έναρξη της
έρευνας μου με ένα σοβαρό μειονέκτημα. Είναι ασύλληπτο,
παραδείγματος χάριν, το ότι εκείνος ο κισσός και εκείνο το
χορτάρι να μην προσέφεραν τίποτα σε έναν ειδικευμένο
παρατηρητή.»
«Δεν είμαι υπόλογος, κ. Χολμς. Η Εξοχότητα του
επιθυμούσε βαθύτατα την αποφυγή πρόκλησης κάθε δημο-
σίου σκανδάλου. Φοβόταν πως η οικογενειακή του ατυχία θα
διασυρόταν ενώπιον του κόσμου. Τρέφει έναν βαθύτερο τρόμο
προς οτιδήποτε σχετικό.»

153
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

«Εντούτοις υπήρξε κάποια επίσημη έρευνα;»


«Μάλιστα, κύριε, και αποδείχθηκε πλέον απογοητευ-
τική. Ένα εμφανές στοιχείο άμεσα αποκομίσθηκε, αφού ένα
αγόρι και ένας νεαρός άντρας αναφέρθηκε πως αναχώρησαν
από έναν γειτονικό σταθμό με κάποιο πρωινό τραίνο. Μόνο
την προηγούμενη νύχτα είχαμε νέα πως οι δυο τους εντοπίσ-
θηκαν στο Λίβερπουλ, και αποδείχθηκε πως δεν είχαν ουδεμία
σχέση με το υπό συζήτηση ζήτημα. Τότε ήταν που στην
απελπισία μου και την απογοήτευση μου, κατόπιν μιας
άγρυπνης νύχτας, ήρθα ευθύς αμέσως σε εσάς με το πρωινό
τραίνο.»
«Να υποθέσω πως η τοπική έρευνα μετριάστηκε σε
ένταση καθόσον το λανθασμένο ίχνος ακολουθούταν;»
«Εγκαταλείφθηκε εντελώς.»
«Έτσι ώστε αυτές οι τρεις ημέρες χάθηκαν. Η υπόθεση
έτυχε της πλέον απαράδεκτης μεταχείρισης.»
«Το αντιλαμβάνομαι, και το παραδέχομαι.»
«Εντούτοις το πρόβλημα θα επιδεχόταν την έσχατη
λύση. Θα χαρώ πολύ να την αναλάβω. Καταφέρατε να
εντοπίσετε κάποια σχέση μεταξύ του αγνοούμενου αγοριού
και του Γερμανού καθηγητή;»
«Ουδεμία.»

154
Arthur Conan Doyle

«Παρακολουθούσε την τάξη του καθηγητή;»


«Όχι· δεν αντάλλαξε ποτέ ούτε μια λέξη μαζί του
καθόσον γνωρίζω.»
«Είναι βεβαίως ιδιαίτερα ασύνηθες. Είχε το αγόρι
ποδήλατο;»
«Όχι.»
«Έλειπε κάποιο άλλο ποδήλατο;»
«Όχι.»
«Είναι βέβαιον;»
«Απολύτως.»
«Λοιπόν, τότε, δεν εννοείτε πως παίρνετε στα σοβαρά
ότι ο Γερμανός έφυγε ποδηλατώντας μέσα στην νύχτα
κουβαλώντας το αγόρι στα χέρια του;»
«Βεβαίως όχι.»
«Τότε ποια είναι η θεωρία σας;»
«Το ποδήλατο ίσως να υπήρξε μια παραπλάνηση. Θα
ήταν δυνατόν να κρύφτηκε κάπου και οι δυο τους να
συνέχισαν πεζοί.»
«Απολύτως· ωστόσο εμφαίνεται ως μια μάλλον
απλοϊκή παραπλάνηση, έτσι; Υπήρχαν άλλα ποδήλατα σε
εκείνο το υπόστεγο;»
«Αρκετά.»
«Δεν θα είχε κρύψει ΔΥΟ αν ήθελε να αφήσει την
εντύπωση πως είχαν φύγει με αυτά;»
«Υποθέτω πως θα το έκανε.»
«Φυσικά θα το έκανε. Η θεωρία της εξαπάτησης δεν
ισχύει. Ωστόσο το περιστατικό αποτελεί ένα θαυμάσιο σημείο
εκκίνησης για την διεξαγωγή έρευνας. Σε τελική ανάλυση, ένα
ποδήλατο δεν είναι ότι πιο εύκολο να κρυφτεί ή να κατά-
στραφεί. Μια ακόμη ερώτηση. Επισκέφθηκε κάποιος το αγόρι
την ημέρα πριν εξαφανισθεί;»
«Όχι.»
«Έλαβε κάποια γράμματα;»
«Μάλιστα· ένα γράμμα.»
«Από ποιόν;»

155
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

«Από τον πατέρα του.»


«Ανοίγετε τα γράμματα των αγοριών;»
«Όχι.»
«Πως γνωρίζετε πως προερχόταν από τον πατέρα
του;»
«Ο θυρεός βρισκόταν επί του φακέλου, και η διεύθυνση
είχε γραφθεί από τον ιδιόρρυθμο γραφικό χαρακτήρα του
Δούκα. Επιπλέον, ο Δούκας θυμάται πως το έγραψε.»
«Πότε έλαβε γράμμα πριν αυτού;»
«Δεν είχε λάβει για αρκετές ημέρες.»
«Έλαβε ποτέ κάποιο από την Γαλλία;»
«Όχι· ποτέ.»
«Καταλαβαίνετε τον λόγο των ερωτήσεων μου,
φυσικά. Είτε το αγόρι αρπάχθηκε δια της βίας είτε έφυγε
οικειοθελώς. Στην τελευταία περίπτωση θα αναμένατε πως
κάποια προτροπή απέξω θα χρειαζόταν για να ωθήσει ένα
τόσο νεαρό παλικάρι να προβεί σε κάτι τέτοιο. Αν δεν είχε
επισκέπτες, η προκειμένη προτροπή όφειλε να έχει έρθει μέσω
γραμμάτων. Συνεπώς προσπαθώ να ανακαλύψω ποιοι
υπήρξαν επιστολογράφοι του.»
«Φοβούμαι πως δεν δύναμαι να σας βοηθήσω
περισσότερο. Ο μοναδικός επιστολογράφος του, από όσο
γνωρίζω, ήταν ο πατέρας του.»
«Ποιος του έγραψε την ίδια εκείνη ημέρα της
εξαφάνισης του. Υπήρξαν οι σχέσεις μεταξύ πατέρα και γιου
ιδιαίτερα φιλικές;»
«Η Εξοχότητα του δεν είναι ποτέ φιλικός με κανέναν.
Είναι εντελώς βυθισμένος σε σημαίνοντα δημόσια ζητήματα,
και είναι μάλλον ασυγκίνητος σε κάθε συνηθισμένο
συναίσθημα. Ωστόσο υπήρξε πάντοτε ευγενικός προς το αγόρι
κατά τον δικό του τρόπο.»
«Εντούτοις η αγάπη του τελευταίου έτεινε προς την
μητέρα του;»
«Μάλιστα.»
«Το είπε;»
«Όχι.»

156
Arthur Conan Doyle

«Ο Δούκας, τότε;»
«Μα τους ουρανούς, όχι!»
«Τότε πως είναι δυνατόν να το γνωρίζετε;»
«Είχα ορισμένες εμπιστευτικές συζητήσεις με τον Κο
Τζέιμς Γουάϊλντερ, τον γραμματέα της Εξοχότητας του.
Εκείνος με πληροφόρησε σχετικά με τα συναισθήματα του
Λόρδου Σάλταϊρ.»
«Καταλαβαίνω. Επί τη ευκαιρία, το τελευταίο γράμμα
του Δούκα —ευρέθη στο δωμάτιο του κατόπιν της εξαφάνισης
του;»
«Όχι· το είχε πάρει μαζί του. Πιστεύω, κ. Χολμς, πως
είναι ώρα να φεύγουμε για το Γιούστον.»
«Θα καλέσω μια τετράτροχη. Σε ένα τέταρτο της ώρας
θα είμαστε υπό την διάθεση σας. Αν τηλεγραφήσετε πίσω, κ.
Χάξταμπλ, θα ήταν καλό να αφήσετε τον κόσμο στην περιοχή
σας να φαντάζεται πως η έρευνα συνεχίζεται ακόμη στο
Λίβερπουλ, ή οπουδήποτε αλλού η εξαπάτηση οδήγησε το
κοπάδι. Εν τω μεταξύ θα διενεργήσω μια σύντομη αθόρυβη
έρευνα στην περιοχή σας, και ίσως η οσμή να μην έχει
παγώσει τόσο ώστε δυο γέρικα λαγωνικά όπως ο Γουώτσον
και εγώ ίσως να την εντοπίσουμε.»
Το βράδυ εκείνο μας βρήκε στην ψυχρή, αναζωογο-
νητική ατμόσφαιρα της επαρχίας Πήκ, στην οποία το διάσημο
σχολείο του Δρ Χάξταμπλ βρισκόταν. Είχε ήδη σκοτεινιάσει
όταν φτάσαμε. Ένα επισκεπτήριο βρισκόταν στο τραπέζι της
εισόδου, και ο μπάτλερ ψιθύρισε κάτι στο αφεντικό του, ο
οποίος στράφηκε προς το μέρος μας με την αναστάτωση σε
κάθε πτυχή του προσώπου του.
«Ο Δούκας βρίσκεται εδώ», είπε. «Ο Δούκας και ο κ.
Γουάϊλντερ είναι στο γραφείο. Ελάτε, κύριοι, και θα σας
συστήσω.»
Γνώριζα, φυσικά, εκ των φωτογραφιών τον επιφανή
πολιτικό, ωστόσο ο ίδιος ο άνθρωπος διέφερε από την
απεικόνιση του. Επρόκειτο περί ενός ψηλού και αρχοντικού
ατόμου, επιμελώς ντυμένου, με ένα μακρύ, λεπτό πρόσωπο,
και μια μύτη ασυνήθιστα σχηματισμένη και μακριά. Η

157
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

απόχρωση της επιδερμίδας του είχε μια νεκρική χλομάδα, η


οποία γινόταν περισσότερο έντονη σε αντίθεση με μια μακριά,
αραιή κατακόκκινη γενειάδα, η οποία κυλούσε πάνω στο
λευκό του σακάκι, με την αλυσίδα του ρολογιού του να
λαμπυρίζει από την άκρη του. Αυτή ήταν η μεγαλοπρεπής
παρουσία που μας κοίταζε παγερά, όπως στεκόταν στην μέση
του χαλιού μπροστά από το τζάκι του Δρ Χάξταμπλ. Πλάι του
στεκόταν ένας αρκετά νεαρός άντρας, ο οποίος θεώρησα πως
ήταν ο Γουάϊλντερ, ο προσωπικός γραμματέας. Ήταν μικρό-
σωμος, νευρικός, σε επαγρύπνηση, με έξυπνα, ανοιχτά
γαλάζια μάτια και ευμετάβλητα 23 χαρακτηριστικά. Εκείνος
ήταν ο οποίος αμέσως, με έναν δηκτικό και βέβαιο τόνο,
άνοιξε την συζήτηση.

23 mobile

158
Arthur Conan Doyle

«Πέρασα σήμερα το πρωί, Δρ Χάξταμπλ, πολύ αργά


για να σας αποτρέψω να ξεκινήσετε για το Λονδίνο. Έμαθα
πως σκοπός σας ήταν να προσκαλέσετε τον Κο Σέρλοκ Χολμς
να αναλάβει την διεξαγωγή της έρευνας. Η Εξοχότης του έχει
εκπλαγεί, Δρ Χάξταμπλ, με το γεγονός πως προβήκατε σε ένα
τέτοιο βήμα δίχως να τον συμβουλευτείτε.»
«Όταν έμαθα πως η αστυνομία είχε αποτύχει—»
«Η Εξοχότητα του επουδενεί λόγο δεν έχει πεισθεί πως
η αστυνομία απέτυχε.»
«Μα σίγουρα, κ. Γουάϊλντερ—»
«Έχετε πλήρη επίγνωση, Δρ Χάξταμπλ, πως η
Εξοχότητα του επιθυμεί αφάνταστα να αποφύγει κάθε
δημόσιο σκάνδαλο. Προτιμά να εμπιστευθεί όσο το δυνατόν
λιγότερους ανθρώπους επί του ζητήματος.»
«Το θέμα αποκαθίσταται πολύ εύκολα», είπε
υποταγμένα ο Δόκτωρ· «Ο κ. Σέρλοκ Χολμς μπορεί να
επιστρέψει στο Λονδίνο με το πρωινό τραίνο.»
«Ούτε κατ’ ιδέαν, Δόκτωρ, ούτε κατ’ ιδέαν», είπε ο
Χολμς, με την πλέον ήπια φωνή. «Ο βόρειος αέρας είναι
αναζωογονητικός και ευχάριστος, οπότε προτίθεμαι να
περάσω λίγες μέρες επί των ρεικότοπων σας, και να
απασχολήσω το μυαλό μου όσο το δυνατόν καλύτερα. Το αν
θα έχω το καταφύγιο της στέγης σας ή του πανδοχείου του
χωριού, φυσικά, θα το αποφασίσετε εσείς.»
Έβλεπα πως ο δυστυχής δόκτωρ βρισκόταν στο ύστατο
στάδιο της αναποφασιστικότητας, από το οποίο διεσώθη από
την βαθιά, ηχηρή φωνή του κόκκινογένη Δούκα, η οποία
αντήχησε σαν την καμπάνα του δείπνου.
«Συμφωνώ με τον Κο Γουάϊλντερ, Δρ Χάξταμπλ, πως
συνετό θα ήταν να με είχατε συμβουλευθεί. Ωστόσο αφού ο κ.
Χολμς έχει ήδη ενημερωθεί, θα ήταν όντως αδιανόητο να μην
κάνουμε χρήση των υπηρεσιών του. Ακόμη καλύτερα αντί να
πάτε στο πανδοχείο, κ. Χολμς, θα χαιρόμουν να έρθετε και να
μείνετε μαζί μου στην Έπαυλη Χόλντερνις.»

159
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

«Ευχαριστώ την Εξοχότητα σας. Για τους σκοπούς της


έρευνας μου θεωρώ πως θα ήταν συνετό εκ μέρους μου να
παραμείνω στην σκηνή του μυστηρίου.»
«Όπως επιθυμείτε, κ. Χολμς. Κάθε πληροφορία την
οποία ο κ. Γουάϊλτερ είτε εγώ δυνάμεθα να σας προσφέρουμε,
φυσικά, είναι στην διάθεση σας.»
«Πιθανόν να κριθεί αναγκαίο να σας επισκεφθώ στην
Έπαυλη», είπε ο Χολμς. «Το μόνο που θα ήθελα να σας
ρωτήσω επί του παρόντος, κύριε, θα ήταν αν έχετε σχηματίσει
κάποια εξήγηση στο μυαλό σας όσον αφορά την μυστηριώδη
εξαφάνιση του γιου σας;»
«Όχι, κύριε, δεν έχω.»
«Συγχωρείστε με που θίγω ότι σας είναι ιδιαίτερα
επώδυνο, όμως δεν έχω άλλη επιλογή. Πιστεύετε πως η
Δούκισσα έχει κάποια σχέση με το ζήτημα;»
Ο μεγάλος Υπουργός έδειξε αισθητά δισταγμό.
«Δεν το πιστεύω», είπε, εντέλει.
«Η επόμενη πλέον προφανής εξήγηση είναι πως το
παιδί απήχθηκε αποσκοπώντας στην επιβολή λύτρων. Δεν
δεχθήκατε κάποια τέτοια απαίτηση;»
«Όχι, κύριε.»
«Μια ερώτηση ακόμη, Εξοχότατε. Όπως αντιλαμβάνο-
μαι γράψατε στον γιο σας την ημέρα κατά την οποία συνέβη
το περιστατικό.»
«Όχι· έγραψα την προηγούμενη.»
«Ακριβώς. Εντούτοις το έλαβε την ημέρα εκείνη;»
«Μάλιστα.»
«Υπήρχε κάτι στο γράμμα σας το οποίο θα τον είχε
αναστατώσει ή θα τον είχε ωθήσει να προβεί σε ένα τέτοιο
βήμα;»
«Όχι, κύριε, βεβαίως όχι.»
«Ταχυδρομήσατε το γράμμα αυτοπροσώπως;»
Η απάντηση του ευγενούς διεκόπη από τον γραμματέα
του, ο οποίος παρενέβη σχετικά εντόνως.

160
Arthur Conan Doyle

«Η Εξοχότητα του δεν συνηθίζει να ταχυδρομεί


γράμματα ο ίδιος», είπε. «Το συγκεκριμένο γράμμα αφέθηκε
μαζί με τα υπόλοιπα επί του γραφείου του, και εγώ ο ίδιος τα
τοποθέτησα στον ταχυδρομικό σάκο.»
«Είστε βέβαιος πως το συγκεκριμένο βρισκόταν μεταξύ
αυτών;»
«Μάλιστα· το παρατήρησα.»
«Πόσα γράμματα έγραψε η Εξοχότητα του κατά την
ημέρα εκείνη;»
«Είκοσι ή τριάντα. Διατηρώ μεγάλη αλληλογραφία.
Ωστόσο βεβαίως δεν είναι κάπως άσχετο;»
«Όχι εντελώς», είπε ο Χολμς.
«Από πλευράς μου», συνέχισε ο Δούκας, «έχω
συμβουλεύσει την αστυνομία να στρέψει την προσοχή της στα
Νότια της Γαλλίας. Έχω ήδη αναφέρει πως δεν πιστεύω ότι η
Δούκισσα θα ενθάρρυνε μια τόσο τερατώδη ενέργεια, όμως το
παιδί είχε τις πλέον αγύριστες ιδέες, και είναι πιθανόν να

161
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

έφυγε για να πάει να την συναντήσει, βοηθούμενος και υπο-


κινούμενος από τον Γερμανό. Νομίζω, Δρ Χάξταμπλ, πως θα
επιστρέψουμε στην Έπαυλη.»
Αντιλαμβανόμουν πως υπήρχαν κι άλλες ερωτήσεις
τις οποίες ο Χολμς θα ήθελε να θέσει· εντούτοις η απότομη
συμπεριφορά του ευγενούς έδειχνε πως η συζήτηση είχε
φθάσει στο τέλος της. Ήταν προφανές πως για την εξαιρετικά
αριστοκρατική φύση του η συγκεκριμένη συζήτηση των
στενών οικογενειακών θεμάτων με έναν ξένο ήταν πλέον
αποτροπιαστική, και πως φοβόταν ότι κάθε νεώτερη ερώτηση
θα έριχνε ένα εντονότερο φως στις διακριτικά σκιασμένες
γωνιές της Δουκικής ιστορίας.
Όταν ο ευγενής και ο γραμματέας του είχαν απόχω-
ρίσει, ο φίλος μου ρίχθηκε αμέσως με χαρακτηριστική
προθυμία στην έρευνα.
Ο θάλαμος του αγοριού εξετάστηκε εκτενώς, και δεν
απέδωσε τίποτα εκτός της απόλυτης πεποίθησης πως μόνο
από το παράθυρο θα μπορούσε να έχει διαφύγει. Το δωμάτιο
του Γερμανού καθηγητή και τα προσωπικά του αντικείμενα
δεν απέδωσαν κάποιο περαιτέρω στοιχείο. Στην περίπτωση
του ένα μέρος του κισσού είχε ενδώσει κάτω από το βάρος του,
και είδαμε υπό το φως μιας λάμπας το σημάδι πάνω στην
αλέα, εκεί που τα τακούνια του είχαν συναντήσει το έδαφος.
Εκείνο το μοναδικό βαθούλωμα στο κοντό γρασίδι απέμενε ως
μοναδικός μάρτυρας της ανεξήγητης νυχτερινής φυγής.
Ο Σέρλοκ Χολμς άφησε το σπίτι μονάχος, και δεν
επέστρεψε παρά μετά τις έντεκα. Είχε προμηθευθεί έναν
επίσημο χάρτη της περιοχής, τον οποίο και έφερε στο δωμάτιο
μου, όπου και τον άπλωσε πάνω στο κρεβάτι, και, έχοντας
ισορροπήσει την λάμπα στο μέσο του, άρχισε να καπνίζει
σκυμμένος από πάνω, και υποδεικνύοντας κατά διαστήματα
αντικείμενα ενδιαφέροντος με την κεχριμπαρένια πίπα του.
«Η περίπτωση ετούτη έχει αρχίσει να με συναρπάζει,
Γουώτσον», είπε. «Υπάρχουν σαφώς ορισμένα σημεία
ενδιαφέροντος τα οποία συνδέονται μαζί της. Στο πρώιμο
αυτό στάδιο θέλω να κατανοήσεις εκείνα τα γεωγραφικά

162
Arthur Conan Doyle

χαρακτηριστικά τα οποία ενδέχεται να διαδραματίσουν


σημαντικό ρόλο στην έρευνα μας.

«Κοίτα τούτον τον χάρτη. Το σκιασμένο τετράγωνο


είναι το Αποκλειστικό σχολείο. Θα τοποθετήσω επάνω του μια
πινέζα. Λοιπόν, η γραμμή αυτή είναι ο κεντρικός δρόμος.
Παρατηρείς πως συνεχίζει ανατολικά και δυτικά του σχολείου,
και βλέπεις επίσης πως δεν υπάρχει κάποιος πλευρικός
δρόμος για ένα μίλι προς κάθε κατεύθυνση. Αν οι δυο τους
απομακρύνθηκαν από τον δρόμο τότε πρόκειται περί ΑΥΤΟΥ
του δρόμου.»
«Ακριβώς.»
«Εκ μιας μοναδικής και ευτυχούς περίστασης είμαστε
σε θέση έως κάποιου σημείου να ελέγξουμε αν διέσχισε τον

163
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

δρόμο την εν λόγω νύχτα. Στο σημείο αυτό, όπου αναπαύεται


η πίπα μου, ένας αγροφύλακας είχε βάρδια από τις δώδεκα ως
τις έξι. Πρόκειται, όπως αντιλαμβάνεσαι, περί της πρώτης
διασταύρωσης επί της ανατολικής πλευράς. Ο άντρας δηλώνει
πως δεν έλειψε από το πόστο του ούτε στιγμή, και είναι
βέβαιος πως ούτε το αγόρι ούτε ο άντρας θα είχαν κινηθεί από
τον δρόμο εκείνο απαρατήρητοι. Μίλησα με τον συγκεκριμένο
αστυνόμο απόψε, και μου φαίνεται πως πρόκειται περί ενός
απολύτως αξιόπιστου προσώπου. Οπότε θέτουμε εκτός της
προκειμένη πλευρά. Πλέον μας μένει να ασχοληθούμε με την
άλλη. Υπάρχει ένα πανδοχείο εδώ, ο Κόκκινος Ταύρος, η
ιδιοκτήτρια 24 του οποίου ήταν άρρωστη. Είχε μηνύσει στο
Μάκλετον για γιατρό, όμως εκείνος δεν ήρθε πριν το πρωί,
λόγω του ότι έλειπε σε μια άλλη περίπτωση. Ο κόσμος στο
πανδοχείο ήταν ξύπνιοι όλη την νύχτα, προσμένοντας τον
ερχομό του, και πότε ο ένας πότε ο άλλος φαίνεται πως είχαν
διαρκώς ένα μάτι στραμμένο στο δρόμο. Δηλώνουν πως κανείς
δεν πέρασε. Αν η μαρτυρία τους είναι βάσιμη, τότε είμαστε
αρκετά τυχεροί ώστε να θέσουμε εκτός τη δυτική πλευρά, και
επίσης είμαστε σε θέση να πούμε πως οι φυγάδες ΔΕΝ
χρησιμοποίησαν καθόλου τον δρόμο.»
«Μα το ποδήλατο;» αντέτεινα.
«Ακριβώς έτσι. Θα φτάσουμε και στο ποδήλατο
αμέσως. Συνεχίζοντας με τον συλλογισμό μας: αν εκείνοι οι
άνθρωποι δεν μετακινήθηκαν από τον δρόμο, θα πρέπει να
διέσχισαν την περιοχή βορείως του οικήματος είτε νοτίως του.
Είναι βέβαιον. Ας σταθμίσουμε λοιπόν την μια έναντι της
άλλης. Νοτίως του σπιτιού βρίσκεται, όπως αντιλαμβάνεσαι,
μια μεγάλη έκταση αρδεύσιμης γης, χωρισμένης σε μικρά
χωράφια, με πέτρινα τοιχία ανάμεσα τους. Εκεί, παραδέχομαι
πως ένα ποδήλατο είναι αδύνατον να χρησιμοποιηθεί.
Μπορούμε να απορρίψουμε την ιδέα. Στρεφόμαστε στην
περιοχή βορείως. Εδώ απλώνεται ένα δασύλλιο, το οποίο
σημειώνεται ως ‘Ράγγεντ Σώου,’ και στην άλλη άκρη του
ξετυλίγεται ένας μεγάλος κυματιστός ρεικότοπος, ο Βάλτος

24 landlady

164
Arthur Conan Doyle

του Κάτω Γκιλ, ο οποίος συνεχίζει για δέκα μίλια και σταδιακά
ανηφορίζει ψηλότερα. Εδώ, στην μια πλευρά της ερημιάς,
βρίσκεται η Έπαυλη Χόλντερνις, δέκα μίλια από τον δρόμο
αλλά έξι μονάχα μέσα από τον ρεικότοπο. Πρόκειται περί ενός
ιδιαίτερα απομονωμένου κάμπου. Μερικοί αγρότες έχουν
μικρά κομμάτια γης, όπου εκτρέφουν πρόβατα και γελάδια.
Εκτός αυτών, χαραδριοί και νουμήνιοι αποτελούν τους
μοναδικούς κατοίκους ώσπου να φτάσεις στην Κεντρική οδό
του Τσέστερφιλντ. Υπάρχει μια εκκλησία εκεί, βλέπεις, μερικά
εξοχικά, και ένα πανδοχείο. Πέρα από αυτό οι λόφοι γίνονται
απόκρημνοι. Ασφαλώς πρόκειται για τον νότο που το
ζητούμενο μας πρέπει να βρίσκεται.»
«Μα το ποδήλατο;» επέμεινα.
«Καλά, καλά!» είπε ο Χολμς, εκνευρισμένα. «Ένας
καλός ποδηλάτης δεν χρειάζεται μια Κεντρική οδό. Ο
ρεικότοπος είναι γεμάτος από μονοπάτια και το φεγγάρι ήταν
ολόγιομο. Για κάτσε! Τι είναι αυτό;»
Ένα δυνατό χτύπημα ακούστηκε από την πόρτα, και
μια στιγμή αργότερα ο Δρ Χαξταμπλ είχε εισέλθει στο
δωμάτιο. Στο χέρι του κρατούσε ένα γαλάζιο καπέλο του
κρίκετ, με ένα λευκό σιρίτι πάνω του.
«Επιτέλους έχουμε ένα ίχνος!» φώναξε. «Δόξα το Θεό!
επιτέλους βρισκόμαστε επί τα ίχνη του αγοριού! Είναι το
καπέλο του.»
«Που βρέθηκε;»
«Στην άμαξα των τσιγγάνων που κατασκήνωσαν στο
ρεικότοπο. Έφυγαν την Τρίτη. Σήμερα η αστυνομία τους
εντόπισε και εξέτασε το καραβάνι τους. Βρέθηκε αυτό.»
«Ποιες εξηγήσεις έδωσαν για την παρουσία του;»
«Μίλησαν με υπεκφυγές και είπαν ψέματα—είπαν
πως το βρήκαν στον ρεικότοπο την Τρίτη το πρωί. Γνωρίζουν
που βρίσκεται, τα καθάρματα! Ευχαριστώ το Θεό, που είναι
κλειδαμπαρωμένοι για τα καλά. Είτε ο φόβος του νόμου ή το
πορτοφόλι του Δούκα μετά βεβαιότητας θα βγάλει από μέσα
τους όλα όσα γνωρίζουν.»

165
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

«Μέχρι στιγμής καλά», είπε ο Χολμς, όταν ο δόκτορας


είχε τελικά αποχωρήσει από το δωμάτιο. «Τουλάχιστον
υποστηρίζει την θεωρία πως προς την πλευρά του ρεικότοπου
του Κάτω Γκίλ θα πρέπει να προσδοκούμε αποτελέσματα. Η
αστυνομία στην πραγματικότητα δεν έκαναν τίποτα τοπικά,
εκτός από το να συλλάβουν εκείνους τους τσιγγάνους. Δες
εδώ, Γουώτσον! Υπάρχει ένα ρυάκι το οποίο διασχίζει τον
ρεικότοπο. Το βλέπεις σημειωμένο εδώ στο χάρτη. Σε μερικά
σημεία φαρδαίνει σε ένα τέλμα. Ιδιαίτερα στην περιοχή
μεταξύ της Έπαυλης Χόλντερνις και του σχολείου. Είναι
μάταιο να ψάξουμε αλλού για ίχνη έπειτα από μια τόσο ξηρή
περίοδο· όμως σε ΑΥΤΟ το σημείο υπάρχει περίπτωση να έχει
παραμείνει κάποιο στοιχείο. Θα σου μιλήσω νωρίς το πρωί, και
παρέα θα επιχειρήσουμε να ρίξουμε λίγο φως επί του
μυστηρίου.»
Η μέρα μόλις που χάραζε όταν ξύπνησα βρίσκοντας
την μακριά, λεπτή μορφή του Χολμς πλάι στο κρεβάτι μου.
Ήταν πανέτοιμος, και προφανώς είχε ήδη βγει έξω.
«Τελείωσα ήδη με τον κήπο και το υπόστεγο των
ποδηλάτων», είπε. «Πέρασα επίσης μια βόλτα από το Ράγγεντ
Σώου. Λοιπόν, Γουώτσον, υπάρχει έτοιμο κακάο στο άλλο
δωμάτιο. Θα πρέπει να σε παρακαλέσω να βιαστείς, γιατί
έχουμε μια μεγάλη μέρα μπροστά μας.»
Τα μάτια του έλαμπαν, και τα μάγουλα του ήταν
αναψοκοκκινισμένα από την έξαψη ενός δεξιοτέχνη ο οποίος
βλέπει το έργο του εμπρός του. Ένας εξαιρετικά διαφορετικός
Χολμς, ετούτος ο δραστήριος, άγρυπνος άνθρωπος, σε σχέση
με τον εσωστρεφή και κάτωχρο ονειροπόλο της Οδού Μπέϊκερ.
Ένοιωσα, καθώς κοίταξα την λυγερή μορφή, ξεχειλίζοντας
από νευρικότητα, πως όντως μια κοπιώδης ημέρα μας
περίμενε.
Εντούτοις ξεκίνησε με την ζοφερότερη απογοήτευση.
Με μεγάλες ελπίδες διασχίσαμε τον τυρφώδη, κοκκινωπό
ρεικότοπο, ο οποίος τεμνόταν από αναρίθμητα μονοπάτια
κοπαδιών προβάτων, ώσπου φτάσαμε στην πλατιά,
ανοιχτοπράσινη ζώνη που επισήμαινε το τέλμα το οποίο μας

166
Arthur Conan Doyle

χώριζε από την Έπαυλη Χόλντερνις. Ήταν βέβαιο, πως αν το


παλικάρι είχε πάει προς το σπίτι του, θα πρέπει να το είχε
περάσει, και δεν θα ήταν δυνατόν να περάσει δίχως να αφήσει
ίχνη. Όμως ούτε ίχνος του είτε του Γερμανού δεν φαινόταν
πουθενά. Με πρόσωπο που γινόταν όλο και πιο σκυθρωπό ο
φίλος μου περπάτησε κατά μήκος της άκρης, παρατηρώντας
μανιωδώς κάθε κηλίδα λάσπης επί της τυρφώδους επιφάνειας.
Ίχνη προβάτων υπήρχαν εν αφθονία, και σε ένα σημείο,
μερικά μίλια παρακάτω, αγελάδες είχαν αφήσει τα ίχνη τους.
Τίποτα περισσότερο.
«Διέγραψε το πρώτο», είπε ο Χολμς, κοιτώντας
μελαγχολικά την κυματιστή έκταση του ρεικότοπου. «Υπάρχει
ένα ακόμη τέλμα εκεί κάτω και ένα στενό διάσελο ανάμεσα
τους. Εδώ! Εδώ! Εδώ! Τι έχουμε εδώ;»
Είχαμε φθάσει σε μια μικρή σκουρόχρωμη λωρίδα ενός
μονοπατιού. Στην μέση του, καθαρά σχηματισμένο πάνω στο
μουλιασμένο χώμα, βρισκόταν το ίχνος ενός ποδηλάτου.
«Ζήτω!» φώναξα. «Το βρήκαμε.»
Όμως ο Χολμς, κουνούσε το κεφάλι του, και το
πρόσωπο του ήταν περισσότερο προβληματισμένο και γεμάτο
προσμονή παρά χαρούμενο.
«Ένα ποδήλατο, ασφαλώς, αλλά όχι ΤΟ ποδήλατο»,
είπε. «Είμαι εξοικειωμένος με σαράντα δυο διαφορετικά
αποτυπώματα ελαστικών. Αυτό, όπως βλέπεις, είναι ένα
Ντάνλοπ, με ένα μπάλωμα επί του εξωτερικού ελαστικού. Τα
λάστιχα του Χάϊντεγκερ ήταν Πάλμερ, αφήνοντας οριζόντιες
ραβδώσεις. Ο Είβελινγκ, ο καθηγητής μαθηματικών, ήταν
βέβαιος σχετικά με το θέμα. Συνεπώς, δεν πρόκειται για ίχνος
του Χάϊντεγκερ.»
«Του αγοριού, τότε;»
«Πιθανόν, αν ήμασταν σε θέση να αποδείξουμε πως
είχε κάποιο ποδήλατο στην κατοχή του. Όμως αποτύχαμε
εντελώς σε αυτό. Το συγκεκριμένο ίχνος, όπως αντιλαμβάνε-
σαι, έγινε από έναν ποδηλάτη ο οποίος απομακρυνόταν από
την κατεύθυνση του σχολείου.»
«Είτε πήγαινε προς αυτό;»

167
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

«Όχι, όχι, αγαπητέ μου Γουώτσον. Το βαθύτερο


αποτύπωμα είναι, φυσικά, του πίσω τροχού, επί του οποίου το
βάρος πέφτει. Διακρίνεις σε αρκετά σημεία όπου πέρασε και
έσβησε εντελώς τα περισσότερο ρηχά ίχνη του εμπρόσθιου.
Δίχως αμφιβολία απομακρυνόταν από το σχολείο. Ενδέχεται
να σχετίζεται αλλά ίσως και όχι με την έρευνα μας, ωστόσο θα
το ακολουθήσουμε προς τα πίσω πριν συνεχίσουμε.»
Έτσι και κάναμε, και έπειτα από μερικές γυάρδες
χάσαμε τα ίχνη καθώς βγήκαμε από την βαλτώδη περιοχή του
ρεικότοπου. Ακολουθώντας το μονοπάτι προς τα πίσω,
εντοπίσαμε άλλο ένα σημείο, όπου ένα ρυάκι κυλούσε διασχί-
ζοντας το. Εδώ, για ακόμη μια φορά, βρισκόταν το ίχνος του
ποδηλάτου, μολονότι σβησμένο από τις οπλές των αγελάδων.
Κατόπιν αυτού δεν υπήρξε κανένα ίχνος, αλλά το μονοπάτι
χανόταν μέσα στο Ράγγεντ Σώου, το δάσος το οποίο εκτεινό-
ταν μέχρι την πίσω πλευρά του σχολείου. Από το δάσος αυτό
θα έπρεπε να έχει βγει το ποδήλατο. Ο Χολμς κάθισε κάτω σε
ένα βράχο και ακούμπησε το πηγούνι στα χέρια του. Είχα
καπνίσει δυο τσιγάρα πριν κινηθεί.
«Λοιπόν, λοιπόν», είπε, εντέλει. «Είναι, φυσικά,
πιθανόν πως ένας πανούργος άνθρωπος θα ήταν δυνατόν να
αλλάξει τους τροχούς του ποδηλάτου του ώστε να αφήσουν
δυσανάγνωστα ίχνη. Κάποιος εγκληματίας ο οποίος θα ήταν
ικανός για μια τέτοια σκέψη θα ήταν ο άνθρωπος με τον οποίο
θα ήμουν περήφανος να δουλέψω. Θα αφήσουμε το
συγκεκριμένο ερώτημα σε εκκρεμότητα και θα επανέρθουμε
στο τέλμα μας και πάλι, διότι αφήσαμε μεγάλο μέρος του
ανεξερεύνητο.»
Συνεχίσαμε την συστηματική επιθεώρηση της άκρης
του υγρού μέρους του ρεικότοπου, και σύντομα η καρτερι-
κότητα μας ανταμείφθηκε. Στην αντικρινή πλευρά του
χαμηλότερου μέρους του έλους ανοιγόταν ένα λασπώδες
μονοπάτι. Ο Χολμς άφησε μια κραυγή ικανοποίησης καθώς το
πλησίασε. Ένα αποτύπωμα σαν ένα πλέγμα λεπτών
τηλεγραφικών καλωδίων διέτρεχε το κέντρο του. Επρόκειτο
για έναν τροχό Πάλμερ.

168
Arthur Conan Doyle

«Ορίστε ο Χερ Χάϊντεγκερ, μετά βεβαιότητας!» φώναξε


ο Χολμς, θριαμβευτικά. «Ο συλλογισμός μου αποδεικνύεται
πως ήταν αρκετά ορθός, Γουώτσον.»
«Σε συγχαίρω.»
«Εντούτοις έχουμε πολύ δρόμο ακόμη εμπρός μας. Αν
έχεις την καλοσύνη απομακρύνσου από το μονοπάτι. Ας ακο-
λουθήσουμε τώρα τα ίχνη. Φοβούμαι πως δεν θα μας οδηγήσει
πολύ μακριά.»
Ανακαλύψαμε, εντούτοις, καθώς προχωρούσαμε πως
εκείνο το τμήμα του βάλτου διασταυρωνόταν με πολλά
αφράτα μπαλώματα γης, και, μολονότι συχνά χάναμε τα ίχνη,
κατορθώναμε πάντα να τα εντοπίσουμε ξανά.
«Παρατηρείς», είπε ο Χολμς, «πως ο αναβάτης αναμφί-
βολα πλέον επιταχύνει το ρυθμό του; Ουδεμία αμφιβολία περί
τούτου. Κοίτα εκείνο το αποτύπωμα, όπου διακρίνεις ευκρινέ-
στατα και τους δυο τροχούς. Και οι δυο έχουν το ίδιο βάθος. Το
γεγονός δύναται μόνον να σημαίνει πως ο αναβάτης ρίχνει το
βάρος του στο τιμόνι, όπως κάποιος όταν επιταχύνει. Μα τον
Ιώβ! Είχε μια πτώση.»

169
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

Υπήρχε ένα φαρδύ, ακανόνιστο μπάλωμα το οποίο


κάλυπτε μερικά μέτρα του μονοπατιού. Κατόπιν υπήρχαν
μερικές πατημασιές, και η ρόδα εμφανίστηκε και πάλι.
«Μια πλαγιολίσθηση», πρότεινα.
Ο Χολμς ανασήκωσε ένα πατημένο κλαδί ανθισμένου
σκίνου. Με τρόμο αντιλήφθηκα πως τα λευκά άνθη ήταν
μουσκεμένα με άλικο. Επί του μονοπατιού, επίσης, και κατά
μήκους των ρεικιών υπήρχαν σκούρες κηλίδες από πηγμένο
αίμα.
«Άσχημο!» είπε ο Χολμς. «Άσχημο! Μείνε μακριά,
Γουώτσον! Ούτε ένα παραπανίσιο βήμα! Τι διακρίνω εδώ;
Έπεσε πληγωμένος, ξανακαβάλησε, και συνέχισε. Όμως δεν
υπάρχει άλλο ίχνος. Κοπάδι από τούτο το πλευρικό μονοπάτι.
Υπάρχει περίπτωση να μην πληγώθηκε από κάποιο ταύρο;
Αδύνατον! Ωστόσο δεν βλέπω τα ίχνη κανενός άλλου. Πρέπει
να συνεχίσουμε, Γουώτσον. Είναι βέβαιο πως με τις κηλίδες
όπως επίσης και με τα ίχνη να μας οδηγούν δεν μπορεί να μας
ξεφύγει πλέον.»
Η έρευνα μας δεν είχε μεγάλη διάρκεια. Τα ίχνη του
τροχού άρχισαν να χαράζουν υπέροχα το μουλιασμένο και
κατηφορικό μονοπάτι. Ξάφνου, καθώς κοίταξα μπροστά, η
αναλαμπή ενός μετάλλου τράβηξε το μάτι μου καταμεσής
μιας πυκνής συστάδας σκίνων. Από μέσα τους ανασύραμε ένα
ποδήλατο με λάστιχα Πάλμερ, ένα λυγισμένο πετάλι, και με
ολόκληρο το μπροστινό του μέρος φριχτά κηλιδωμένο και
βουτηγμένο στο αίμα. Από την άλλη μεριά των θάμνων
προεξείχε ένα παπούτσι. Κάναμε τον γύρο τρέχοντας, και εκεί
βρισκόταν πεσμένος ο ατυχής αναβάτης. Επρόκειτο περί ενός
ψηλού άντρα, γενειοφόρου, με γυαλιά, ένας φακός εκ των
οποίων είχε φύγει από την θέση του. Αιτία θανάτου απότε-
λούσε ένα τρομερό χτύπημα στο κεφάλι, το οποίο είχε
συντρίψει μέρος του κρανίου του. Το ότι είχε συνεχίσει
έχοντας δεχθεί ένα τέτοιο τραύμα έλεγε πολλά σχετικά με την
θέληση και το κουράγιο του άντρα. Φορούσε παπούτσια, αλλά
όχι κάλτσες, και το ανοικτό του πανωφόρι φανέρωνε ένα

170
Arthur Conan Doyle

νυχτικό από κάτω του. Επρόκειτο δίχως αμφιβολία για τον


Γερμανό καθηγητή.

Ο Χολμς γύρισε το σώμα με σεβασμό, και το εξέτασε


με μεγάλη προσοχή. Κατόπιν απέμεινε βαθιά συλλογισμένος
για κάποια ώρα, και διέκρινα από το αναστατωμένο του
μέτωπο πως αυτή η θλιβερή ανακάλυψη δεν είχε, κατά την
γνώμη του, συμβάλει στην προώθηση της έρευνας μας.
«Είναι κάπως δύσκολο να αποφασίσω τι να κάνουμε,
Γουώτσον», είπε, τελικά. «Προσωπικά η προδιάθεση μου είναι
να συνεχίσουμε την έρευνα, γιατί ήδη έχουμε χάσει
υπερβολικό χρόνο ώστε δεν έχουμε την πολυτέλεια να
χάσουμε άλλη μια ώρα. Από την άλλη πλευρά, είμαστε
υποχρεωμένοι να ενημερώσουμε την αστυνομία για την
ανακάλυψη μας, και να βεβαιωθούμε πως το σώμα αυτού του
δυστυχή θα φροντιστεί καταλλήλως.»
«Θα μπορούσα να πάω ένα μήνυμα πίσω.»
«Όμως χρειάζομαι την συντροφιά και την βοήθεια σου.
Στάσου μια στιγμή! Ένας τύπος μαζεύει τύρφη λίγο πιο κάτω,
Φέρ’ τον εδώ, και θα αναλάβει να οδηγήσει την αστυνομία.»
Έφερα τον χωρικό πίσω, και ο Χολμς έστειλε τον
τρομαγμένο άντρα με ένα σημείωμα στον Δρ. Χάξταμπλ.
«Λοιπόν, Γουώτσον», είπε, «εντοπίσαμε δύο στοιχεία
σήμερα το πρωί. Το ένα είναι το ποδήλατο με τα ελαστικά

171
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

Πάλμερ, και είδαμε που μας οδήγησε. Το άλλο είναι το


ποδήλατο με το μπαλωμένο Ντάνλοπ. Πριν αρχίσουμε να το
ερευνούμε, ας προσπαθήσουμε να κατανοήσουμε πλήρως τι
ΑΚΡΙΒΩΣ γνωρίζουμε ώστε να έχουμε το μέγιστο όφελος, και
να διαχωρίσουμε το σημαντικό από το τυχαίου.»
«Πρώτα από όλα θα ήθελα να σου ξεκαθαρίσω πως
είναι βέβαιο ότι το αγόρι έφυγε με την θέληση του. Κατέβηκε
από το παράθυρο του και το έσκασε, είτε μόνος του είτε με
κάποιον άλλο. Είναι βέβαιο.»
Συμφώνησα σιωπηρά.
«Λοιπόν, τώρα, ας στραφούμε στον ατυχή Γερμανό
καθηγητή. Το αγόρι ήταν πλήρως ντυμένο όταν το έσκασε.
Οπότε, γνώριζε τι θα έκανε. Όπως ο Γερμανός έφυγε δίχως τις
κάλτσες του. Είναι βέβαιον πως ενήργησε πολύ βιαστικά.»
«Αναμφίβολα.»
«Γιατί έφυγε; Επειδή, από το υπνοδωμάτιο του, είδε την
απόδραση του αγοριού. Επειδή ήθελε να το προλάβει και να το
φέρει πίσω. Άρπαξε το ποδήλατο του, κυνήγησε το παιδί, και
στην καταδίωξη του συνάντησε τον θάνατο του.»
«Έτσι θα φαινόταν.»
«Φθάνω λοιπόν στο σημαντικό μέρος του
επιχειρήματος μου. Η φυσιολογική ενέργεια ενός άντρα που
καταδιώκει ένα μικρό αγόρι θα ήταν να τρέξει πίσω του. Θα
γνώριζε πως θα το προλάβαινε. Όμως ο Γερμανός δεν κάνει
κάτι τέτοιο. Στρέφεται στο ποδήλατο του. Έμαθα πως ήταν
εξαιρετικός ποδηλάτης. Δεν θα το έκανε αν δεν είχε δει πως το
αγόρι είχε κάποιο γρήγορο μέσο διαφυγής.»
«Το άλλο ποδήλατο.»
«Ας συνεχίσουμε την αναπαράσταση μας. Συναντά
τον θάνατο πέντε μίλια από το σχολείο —όχι από κάποια
σφαίρα, στο επισημαίνω, την οποία ακόμη κι ένα παιδί θα
μπορούσε κατά κοινή αποδοχή να ρίξει, άλλα από ένα βίαιο
χτύπημα το οποίο και καταφέρθηκε από ένα στιβαρό χέρι. Το
αγόρι, λοιπόν, ΕΙΧΕ κάποιον σύντροφο στην φυγή του. Και η
φυγή του ήταν ιδιαίτερα γοργή, αφού χρειάστηκαν πέντε
μίλια πριν ένας έμπειρος ποδηλάτης κατορθώσει να τους

172
Arthur Conan Doyle

προλάβει. Και όμως παρατηρούμε το έδαφος γύρω από την


σκηνή της τραγωδίας. Τι ανακαλύπτουμε; Μερικά ίχνη
γελαδιών, τίποτα άλλο. Πραγματοποίησα μια ευρύτερη
εξέταση της περιοχής, και δεν υπάρχει άλλο μονοπάτι σε
απόσταση πενήντα μέτρων. Κανένας άλλος ποδηλάτης δεν θα
μπορούσε να έχει να κάνει με τον ίδιο τον φόνο. Ούτε και
υπάρχουν κάποιες ανθρώπινες πατημασιές.»
«Χολμς», αναφώνησα, «είναι αδύνατον.»
«Αξιοθαύμαστο!» είπε. «Ένα ιδιαίτερα διαφωτιστικό
σχόλιο. ΕΙΝΑΙ αδύνατον όπως το θέτω εγώ, και συνεπώς θα
πρέπει κατά κάποιον τρόπο να το έθεσα λανθασμένα.
Εντούτοις είδες και μόνος σου. Μπορείς να προτείνεις κάποια
ανακολουθία;»
«Δεν θα μπορούσε να έχει σπάσει το κρανίο του σε μια
πτώση;»
«Σε έναν βάλτο, Γουώτσον;»
«Βρίσκομαι σε απόλυτο αδιέξοδο.»
«Τσκ, τσκ· έχουμε ξεδιαλύνει ορισμένα χειρότερα
προβλήματα. Τουλάχιστον έχουμε άφθονο υλικό, αν μόνο
καταφέρουμε να το αξιοποιήσουμε. Έλα, λοιπόν, και, έχοντας
εξαντλήσει τα Πάλμερ, ας δούμε τι έχουν να μας προσφέρουν
τα Ντάνλοπ με το μπάλωμα.»
Εντοπίσαμε τα ίχνη και συνεχίσαμε να τα
ακολουθούμε για κάποια απόσταση· όμως σύντομα ο βάλτος
ανηφόρησε σε ένα μακρύ λόφο καλυμμένο με ρείκια, και
αφήσαμε πίσω μας την πορεία του νερού. Δεν θα μπορούσαμε
να ελπίζουμε σε καμία περαιτέρω βοήθεια όσον αφορά τα
ίχνη. Στο σημείο όπου είδαμε τα τελευταία ίχνη του Ντάνλοπ
θα μπορούσαν κάλλιστα να οδηγούν στην Έπαυλη
Χόλντερνις, οι επιβλητικοί πύργοι της οποίας υψώνονταν λίγα
μίλια στα αριστερά μας, είτε προς ένα ταπεινό, γκρίζο χωριό
το οποίο απλωνόταν εμπρός μας, και επισήμαινε την θέση της
κεντρικής οδού του Τσέστερφηλντ.
Καθώς πλησιάσαμε το βλοσυρό και φτωχικό
πανδοχείο, με μια πινακίδα ενός πετεινού κοκορομαχειών 25

25 (Σ.τ.Μ.) game-cock -> Fighting cock

173
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

επάνω από την πόρτα του, ο Χόλμς άφησε ένα ξαφνικό


βογκητό και με έπιασε από τον ώμο για να γλιτώσει το
πέσιμο. Είχε υποστεί ένα από εκείνα τα άσχημα διαστρέμματα
του αστράγαλου τα οποία αφήνουν κάποιον αβοήθητο. Με
δυσκολία έφτασε κουτσαίνοντας ως την πόρτα, όπου ένας
μελαψός, καθισμένος οκλαδόν, ηλικιωμένος κάπνιζε μια
μαύρη κεραμική πίπα.

«Πως είστε, κ. Ρούμπεν Χέις;» είπε ο Χόλμς.


«Ποιος είστε, και πως αναφέρετε το όνομα μου με τόση
αμεσότητα;» απάντησε ο επαρχιώτης, με μια αναλαμπή
υποψίας στα έξυπνα μάτια του.
«Μα, αναγράφεται στην πινακίδα πάνω από το κεφάλι
σας. Είναι εύκολο να βρεις τον άνθρωπο που είναι αφέντης
της οικίας του. Να υποθέσω πως δεν έχετε κάποιο αμάξι στους
στάβλους σας;»
«Όχι· δεν έχω.»
«Με δυσκολία πατάω το πόδι μου κάτω.»
«Μην το πατάτε κάτω.»
«Μα δεν μπορώ να περπατήσω.»
«Καλά τότε, πηδήξτε.»
Ο τρόπος του Κου Ρούμπεν Χέις απείχε πολύ από την
ευγένεια, όμως ο Χόλμς το εξέλαβε με αξιοθαύμαστα καλή
διάθεση.

174
Arthur Conan Doyle

«Κοίτα να δεις, άνθρωπε μου», είπε. «Πρόκειται περί


μιας δυσάρεστης θέσης για εμένα. Δεν νοιάζομαι για το πώς
θα συνεχίσω.»
«Ούτε και εγώ», είπε ο δύσθυμος πανδοχέας.
«Το ζήτημα είναι ιδιαίτερα σημαντικό. Θα σας
προσφέρω μια χρυσή λίρα για την χρήση ενός ποδηλάτου.»
Ο πανδοχέας τέντωσε τα αυτιά του.
«Που θέλετε να πάτε;»
«Στην Έπαυλη Χόλντερνις.»
«Φιλαράκια του Δούκα, να υποθέσω;» είπε ο
πανδοχέας, επιθεωρώντας τα λεκιασμένα από λάσπες
ενδύματα μας με μάτια γεμάτα ειρωνεία.
Ο Χολμς γέλασε καλοδιάθετα.
«Θα χαρεί να μας δει, όπως και να έχει.»
«Γιατί;»
«Επειδή του φέρνουμε νέα για τον χαμένο του γιο.»
Ο πανδοχέας άφησε να διαφανεί ένα έντονο
ξάφνιασμα.
«Πως, είσαστε στα ίχνη του;»
«Μαθεύτηκε πως τον είδαν στο Λίβερπουλ. Τον
αναμένουν όπου να είναι.»
Και πάλι μια γοργή αλλαγή πέρασε πάνω από το
βαρύ, αξύριστο πρόσωπο του. Οι τρόποι του έγιναν άξάφνα
αβροί.
«Έχω ελάχιστους λόγους να εύχομαι οτιδήποτε καλό
για τον Δούκα από τον καθένα», είπε, «γιατί ήμουν ο αρχί-
αμαξάς του κάποτε, και άσχημα πολύ μου συμπεριφέρθηκε.
Ο ίδιος ήταν που με έστειλε σπίτι μου δίχως ούτε μια λέξη να
ακούσει λες κι ‘μουν ένα τίποτα 26 . Όμως χαίρομαι που ακούω
πως ο νεαρός κύριος φάνηκε στο Λίβερπουλ, και θα σας
βοηθήσω να μεταφέρετε τα νέα στην Έπαυλη.»
«Σας ευχαριστώ», είπε ο Χολμς. «Θα γευματίσουμε
πρώτα. Κατόπιν φέρνεις το ποδήλατο σου.»
«Δεν έχω ποδήλατο.»
Ο Χολμς έβγαλε μια λίρα.

26 a character on the word of a lying corn-chandler

175
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

«Μα άνθρωπε σου λέω, δεν έχω ποδήλατο. Θα σας


δώσω δυο άλογα για να πάτε μέχρι την Έπαυλη.»
«Μάλιστα, μάλιστα», είπε ο Χολμς, «θα μιλήσουμε
σχετικά όταν θα έχουμε φάει κάτι.»
Όταν μείναμε μόνοι στην πλακόστρωτη κουζίνα ήταν
εκπληκτικό το πόσο γοργά θεραπεύτηκε ο στραμπουλιγμένος
αστράγαλος. Είχε σχεδόν βραδιάσει, και είχαμε να φάμε από
νωρίς το πρωί, οπότε και περάσαμε αρκετή ώρα τρώγοντας. Ο
Χολμς βυθισμένος σε σκέψεις, και μια ή δυο φορές πήγε ως το
παράθυρο και κοίταξε έξω ανυπόμονα. Το παράθυρο έβλεπε
προς μια φτωχική αυλή. Στην άλλη άκρη βρισκόταν ένα
σιδεράδικο όπου ένα μουτζουρωμένο παλικάρι δούλευε. Στην
άλλη πλευρά βρίσκονταν οι στάβλοι. Ο Χολμς είχε κάτσει
κάτω έπειτα από μια από τις βόλτες του, όταν ξάφνου
πετάχτηκε από την καρέκλα του με ένα δυνατό επιφώνημα.
«Μα τους ουρανούς, Γουώτσον, νομίζω πως το βρήκα!»
φώναξε. «Ναι, ναι, έτσι πρέπει να είναι. Γουώτσον, θυμάσαι
να είδες ίχνη από κοπάδι αγελάδων σήμερα;»
«Ναι, αρκετά.»
«Που;»
«Μα, παντού. Υπήρχαν στο βάλτο, και ξανά στο
μονοπάτι, και ξανά στο σημείο που ο άμοιρος ο Χάιντεγκερ
βρήκε τον θάνατο του.»
«Ακριβώς. Πες μου λοιπόν, τώρα, Γουώτσον, πόσες
αγελάδες είδες στα ρεικοτόπια;»
«Δεν θυμάμαι να είδα καμία.»
«Παράξενο, Γουώτσον, να δούμε όλα αυτά τα ίχνη
κατά μήκους της διαδρομής μας, αλλά να μην δούμε ούτε μια
αγελάδα σε ολόκληρα τα ρεικοτόπια· πολύ παράξενο, έτσι
Γουώτσον;»
«Ναι, είναι παράξενο.»
«Τώρα, Γουώτσον, κατέβαλε μια προσπάθεια· πήγαινε
πίσω με το μυαλό σου! Μπορείς να διακρίνεις εκείνα τα ίχνη
επί του μονοπατιού;»
«Ναι, μπορώ.»

176
Arthur Conan Doyle

«Μπορείς να θυμηθείς αν τα ίχνη ήταν κάποιες φορές


έτσι, Γουώτσον»--διέταξε μερικά ψίχουλα ψωμιού με αυτόν τον
τρόπο -- ::::: «και μερικές φορές έτσι» -- :.:.:.:.:.:. – «και
περιστασιακά έτσι» -- .`.`.`.`.`. «Μπορείς να θυμηθείς;»
«Όχι δεν μπορώ.»
«Όμως εγώ μπορώ. Θα ορκιζόμουν έπ’ αυτού. Ωστόσο,
θα επιστρέψουμε με την ησυχία μας και θα το επαληθεύουμε.
Πόσο τυφλός ήμουν να μην καταλήξω στο συμπέρασμα μου!»
«Και ποιο είναι το συμπέρασμα σου;»
«Μονάχα πως πρόκειται περί μιας αξιοθαύμαστης
αγελάδας η οποία να μπορεί να περπατά, να τριποδίζει, και να
καλπάζει. Μα τον Γεώργιο, Γουώτσον, δεν θα σκεφτόταν ποτέ
ένας επαρχιώτης καπελάς να στήσει μια τέτοια παραπλάνηση
όπως αυτή! Το πεδίο δείχνει να είναι καθαρό, εκτός από το
παλικάρι στο σιδεράδικο. Ας ξεγλιστρήσουμε έξω και να δούμε
τι θα ανακαλύψουμε.»
Υπήρχαν δυο αφρόντιστα άλογα με τραχύ τρίχωμα
μέσα στον ετοιμόρροπο στάβλο. Ο Χολμς σήκωσε το πίσω πόδι
ενός από αυτά και γέλασε δυνατά.
«Παλιά πέταλα, μα μόλις βαλμένα – παλιά πέταλα, μα
τα καρφιά καινούργια. Η προκειμένη περίπτωση αξίζει να
θεωρηθεί ως κλασσική. Πάμε απέναντι στο σιδεράδικο.»
Το παλικάρι εξακολούθησε να εργάζεται δίχως να μας
κοιτάξει. Είδα τα μάτια του Χόλμς να ψάχνουν αριστερά και
δεξία μέσα σε σκόρπια σίδερα και ξύλα τα οποία βρίσκονταν
παντού στο πάτωμα. Ξάφνου, όμως, ακούσαμε ένα βήμα πίσω
μας, και εκεί βρισκόταν ο πανδοχέας, τα βαριά του φρύδια
τραβηγμένα πάνω από τα αγριωπά μάτια του, τα μελαψά του
χαρακτηριστικά παραμορφωμένα από οργή. Κρατούσε ένα
κοντό μπαστούνι με σιδερένια κεφαλή στο χέρι του, και
προχώρησε με έναν τόσο απειλητικό τρόπο που ένοιωσα
κατευχαριστημένος νοιώθοντας το περίστροφο στην τσέπη
μου.
«Σατανικοί κατάσκοποι!» φώναξε ο άντρας. «Τι κάνετε
εδώ;»

177
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

«Μα, κ. Ρούμπεν Χέις», είπε ο Χολμς, ψύχραιμα,


«κάποιος θα σκεπτόταν πως φοβάστε ότι θα ανακαλύψουμε
κάτι.»
Ο άντρας ανέκτησε τον αυτοέλεγχο του κατόπιν
έντονης προσπάθειας, και το βλοσυρό του στόμα χαλάρωσε σε
ένα ψεύτικο χαμόγελο, το οποίο ήταν περισσότερο απειλητικό
από όσο το συνοφρύωμα του.
«Είσαι ευπρόσδεκτος να ψάξεις όσο θέλεις στο
σιδεράδικο μου», είπε. «Όμως πρόσεξε, κύριε, δεν θέλω κανείς
να χώνει τη μύτη του στο χώρο μου δίχως την άδεια μου, έτσι
όσο το συντομότερο πληρώσετε το λογαριασμό σας και φύγετε
από εδώ τόσο το καλύτερο για εμένα.»
«Μάλιστα, κ. Χέις –δεν έγινε και τίποτα», είπε ο Χολμς.
«Ρίξαμε μια ματιά στα άλογα σας, μα πιστεύω πως τελικά θα
περπατήσω. Δεν είναι μακριά, πιστεύω.»
«Δεν είναι πάνω από δυο μίλια απόσταση μέχρι τις
πύλες της Έπαυλης. Είναι ο δρόμος προς τα αριστερά.» Μας
παρακολούθησε με μάτια βλοσυρά μέχρι που είχαμε αφήσει
πίσω μας την ιδιοκτησία του.
Δεν απομακρυνθήκαμε αρκετά μακριά στο δρόμο,
γιατί ο Χολμς στάθηκε την στιγμή που η στροφή μας έκρυψε
από τα μάτια του πανδοχέα.
«Ήμασταν στα ζεστά, όπως λένε τα παιδιά, στο
πανδοχείο», είπε. «Νοιώθω να κρυώνω όλο και περισσότερο με
κάθε βήμα που κάνω μακρύτερα του. Όχι, όχι· μου είναι
αδύνατον να το αφήσω.»
«Είμαι πεπεισμένος», είπα, «πως αυτός ο Ρούμπεν
Χέις; γνωρίζει τα πάντα σχετικά. Ποτέ μου δεν αντίκρισα πιο
ολοφάνερο κάθαρμα.»
«Αχά! Ώστε αυτήν την εντύπωση σου προξένησε, ε;
Υπάρχουν τα άλογα, υπάρχει το σιδεράδικο. Ναι, πρόκειται
για ένα ενδιαφέρον μέρος αυτός ο Μαχητής Πετεινός 27 . Νομί-
ζω πως θα ρίξουμε άλλη μια ματιά με πιο διακριτικό τρόπο.»
Μια μακριά πλαγιά, διάστικτη από γκρίζους ασβεστο-
λιθικούς βράχους, απλωνόταν πίσω μας. Είχαμε αφήσει τον

27 Fighting Cock

178
Arthur Conan Doyle

δρόμο, και ανηφορίζαμε τον λόφο, όταν, κοιτώντας προς την


κατεύθυνση της Έπαυλης Χολντερνίς, είδαμε έναν ποδηλάτη
να πλησιάζει γοργά.
«Πέσε κάτω, Γουώτσον!» φώναξε ο Χολμς, με ένα βαρύ
χέρι πάνω στον ώμο μου. Μόλις που είχαμε προλάβει να
κρυφτούμε όταν ο άντρας πέρασε μπροστά μας στον δρόμο.
Καταμεσής ενός κουρνιαχτού σκόνης είδα φευγαλέα ένα
χλωμό, ταραγμένο πρόσωπο —ένα πρόσωπο με τον τρόμο σε
κάθε του χαρακτηριστικό, το στόμα του ανοικτό, τα μάτια του
να κοιτάζουν αγριεμένα μπροστά. Έμοιαζε ως μια αλλόκοτη
καρικατούρα του κομψού Τζέιμς Γουάϊλντερ τον οποίο είχαμε
δει την προηγούμενη νύχτα.

«Ο γραμματέας του Δούκα!» αναφώνησε ο Χόλμς.


«Έλα, Γουώτσον, ας δούμε τι θα κάνει.»
Σκαρφαλώσαμε από βράχο, σε βράχο μέχρι που λίγες
στιγμές αργότερα είχε φτάσει σε ένα σημείο από όπου είχαμε
την δυνατότητα να βλέπουμε την πόρτα του πανδοχείου. Το
ποδήλατο του Γουάιλντερ ακουμπούσε στο τοίχο πλάι της.
Κανείς δεν φαινόταν γύρω από το σπίτι, ούτε και μπορούσαμε
να δούμε κάποια πρόσωπα στα παράθυρα. Αργά το λυκόφως
έπεσε καθώς ο ήλιος βυθίστηκε πίσω από τους ψηλούς
πύργους της Έπαυλης Χόλντερνις. Εκεί, μες το μισοσκόταδο

179
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

είδαμε της πλευρικές λάμπες μιας δίτροχης άμαξας 28 να


φωτίζονται μέσα στην αυλή του στάβλου, και αμέσως μετά
ακούσαμε το κροτάλισμα οπλών, καθώς κύλησε στο δρόμο και
απομακρύνθηκε με ξέφρενο ρυθμό προς το Τσέστερφιλντ.
«Τι συμπεραίνεις εξ’ αυτού, Γουώτσον;» Ψιθύρισε ο
Χολμς.
«Δείχνει σαν φυγή.»
«Ένας άντρας σε ένα κάρο, από ότι μπόρεσα να δω.
Λοιπόν, το βέβαιο ήταν πως δεν επρόκειτο για τον Κο Τζέιμς
Γουάιλντερ, γιατί βρίσκεται στην πόρτα.»
Ένα κόκκινο φωτεινό τετράγωνο είχε ξεπεταχτεί μέσα
στο σκοτάδι. Στην μέση του βρισκόταν η μαύρη μορφή του
γραμματέα, το κεφάλι του προτεταμένο, προσπαθώντας να
δει μέσα στην νύχτα. Ήταν εμφανές πως ανέμενε κάποιον.
Τότε τελικά ακούστηκαν βήματα στον δρόμο, μια δεύτερη
φιγούρα έγινε ορατή για μια στιγμή ενάντια στο φως, η πόρτα
έκλεισε, και όλα σκοτείνιασαν και πάλι. Πέντε λεπτά
αργότερα μια λάμπα άναψε σε ένα δωμάτιο στον πρώτο
όροφο.
«Δείχνει σαν πρόκειται για ένα περίεργο συνήθειο
αυτό που συμβαίνει στο Μαχητή Πετεινό», είπε ο Χολμς.
«Το μπαρ βρίσκεται στην άλλη μεριά.»
«Ακριβώς. Αποτελούν ότι κάποιος θα αποκαλούσε
ιδιαίτερους προσκεκλημένους. Λοιπόν, τι στο καλό κάνει ο κ.
Τζέιμς Γουάιλντερ σε αυτό το καταγώγιο μες την νύχτα, και
ποιος είναι ο σύντροφος ο οποίος έρχεται να τον συναντήσει
εδώ; Έλα, Γουώτσον, πρέπει όντως να πάρουμε το ρίσκο και να
επιχειρήσουμε να το διερευνήσουμε κάπως βαθύτερα.»
Παρέα κατεβήκαμε στα κλεφτά μέχρι τον δρόμο και
γλιστρήσαμε ως την πόρτα του πανδοχείου. Το ποδήλατο
βρισκόταν ακόμη ακουμπισμένο πάνω στον τοίχο. Ο Χολμς
άναψε ένα σπίρτο και το κράτησε κοντά στον πίσω τροχό, και
τον άκουσα να χασκογελά καθώς το φως έπεσε πάνω στο
μπαλωμένο Ντάνλοπ. Από πάνω μας βρισκόταν το φωτισμένο
παράθυρο.

28 trap

180
Arthur Conan Doyle

«Πρέπει να ρίξω μια ματιά εκεί μέσα, Γουώτσον. Αν


σκύψεις και με στηρίξεις να ανέβω στον τοίχο, πιστεύω πως
θα τα καταφέρω.»
Μια στιγμή αργότερα τα πόδια του βρίσκονταν στους
ώμους μου. Ωστόσο μόλις που είχε ανέβει όταν βρέθηκε κάτω
και πάλι.
«Έλα, φίλε μου», είπε, «η δουλειά μας για σήμερα
υπήρξε αρκετή. Πιστεύω πως συγκεντρώσαμε όλα όσα
μπορούσαμε. Είναι μακρύς ο δρόμος για το σχολείο, και όσο το
συντομότερο ξεκινήσουμε τόσο το καλύτερο.»
Ελάχιστα μίλησε κατά την διάρκεια της κουραστικής
μας επιστροφής μέσα από το ρεικότοπο, ούτε και μπήκε στο
σχολείο όταν φτάσαμε, μα συνέχισε για τον Σταθμό του
Μάκλετον, από όπου και θα απέστελλε μερικά τηλεγραφή-
ματα. Αργά την νύχτα τον άκουσα να παρηγορεί τον Δρ.
Χάξταμπλ, ο οποίος ήταν συντετριμμένος από την τραγωδία
του θανάτου του καθηγητή του, και ακόμη αργότερα μπήκε
στο δωμάτιο τόσο δραστήριος και ζωντανός όπως ήταν όταν
είχαμε ξεκινήσει το πρωινό μας. «Όλα βαίνουν καλώς, φίλε

181
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

μου», είπε. «Υπόσχομαι πως πριν το απόγευμα αύριο θα


έχουμε φτάσει στην λύση του μυστηρίου.»
Στις έντεκα η ώρα το επόμενο πρωί ο φίλος μου και
εγώ ανεβαίναμε την ξακουστή λεωφόρο των ελάτων της
Έπαυλης Χόλντερνις. Συνοδευθήκαμε μέσα από την εξαίσια
Ελισαβετιανή είσοδο στο γραφείο της εξοχότητας του. Εκεί
βρήκαμε τον Κο Τζέιμς Γουάιλντερ, όλο αβρότητα και φινέτσα,
αλλά με κάποιο ίχνος του αγριεμένου τρόμου της περασμένης
νύχτας να ενεδρεύει ακόμη στην νευρική του ματιά και στα
ανήσυχα χαρακτηριστικά του.
«Ήρθατε να δείτε την εξοχότητα του; Λυπάμαι· αλλά
τυγχάνει ο Δούκας να μην είναι καθόλου καλά. Αναστατώθη-
κε εξαιρετικά από τα τραγικά νέα. Λάβαμε ένα τηλεγράφημα
από τον Δρ. Χάξταμπλ χθες το απόγευμα, το οποίο μας
ανέφερε την ανακάλυψη σας.»
«Πρέπει να συναντήσω τον Δούκα, κ. Γουάϊλντερ.»
«Μα βρίσκεται στο δωμάτιο του.»
«Τότε θα πρέπει να πάω στο δωμάτιο του.»
«Νομίζω πως είναι ξαπλωμένός.»
«Θα τον δω εκεί.»
Η παγερή και ανένδοτη συμπεριφορά του Χολμς έδωσε
στον γραμματέα να αντιληφθεί πως ήταν μάταιο να
διαφωνήσει μαζί του.
«Πολύ καλά, κ. Χολμς· θα του αναφέρω ότι βρίσκεστε
εδώ.»
Κατόπιν μισής ώρας καθυστέρησης ο σημαίνοντας
ευγενής εμφανίστηκε. Το πρόσωπο του ήταν περισσότερο
νεκρικό από ποτέ, οι ώμοι του ήταν πεσμένοι, και μου άφηνε
την εντύπωση ενός κατά πολύ πιο ηλικιωμένου άνθρωπου
από όσο έδειχνε την προηγούμενη ημέρα. Μας χαιρέτησε με
τυπική αβρότητα και κάθισε στο γραφείο του, με την κόκκινη
γενειάδα του να κυλάει πάνω στο τραπέζι.
«Λοιπόν, κ. Χολμς;» είπε.
Ωστόσο τα μάτια του φίλου μου ήταν καρφωμένα στον
γραμματέα ο οποίος στεκόταν πλάι στην καρέκλα του κυρίου
του.

182
Arthur Conan Doyle

«Πιστεύω εξοχότατε, πως θα μιλούσα περισσότερο


ελεύθερα υπό την απουσία του Κου Γουάϊλντερ.»
Ο άντρας χλόμιασε και έριξε ένα κακεντρεχές βλέμμα
στον Χολμς.
«Αν η εξοχότητα σας επιθυμεί—»
«Ναι, ναι· καλύτερα να αποχωρήσεις. Λοιπόν, κ. Χολμς
τι έχετε να αναφέρετε;»
Ο φίλος μου περίμενε έως ότου κλείσει η πόρτα πίσω
από τον αποχωρήσαντα γραμματέα.
«Είναι γεγονός, εξοχότατε», είπε, «πως ο συνάδελφος,
Δρ. Γουώτσον, και εγώ είχαμε μια διαβεβαίωση πως μια
αμοιβή προσφερόταν σχετικά με την υπόθεση. Θα ήθελα να
έχω την επιβεβαίωση από τα δικά σας χείλη.»
«Βεβαίως, κ. Χολμς.»
«Οριζόταν, αν είμαι καλά πληροφορημένος, στις πέντε
χιλιάδες λίρες προς όποιον σας πει που βρίσκεται ο γιος σας;»
«Ακριβώς.»
«Και άλλες χίλιες στον άνθρωπο που θα κατονομάσει
το πρόσωπο ή τα πρόσωπα που τον κρατούν φυλακισμένο;»
«Ακριβώς.»
«Στην τελευταία κατηγορία συμπεριλαμβάνονται,
αναμφίβολα, όχι μόνο εκείνοι που τον απομάκρυναν, αλλά
και εκείνοι οι οποίοι συνωμότησαν για να τον κρατήσουν στην
παρούσα θέση του;»
«Ναι, ναι», αναφώνησε ο Δούκας, ανυπόμονα. «Αν
κάνετε σωστά την δουλειά σας, κ. Σέρλοκ Χολμς, δεν θα έχετε
κανέναν λόγο να παραπονεθείτε περί ευτελούς μεταχείρισης.»
Ο φίλος μου έτριψε τα λεπτά του χέρια κατά τρόπο
που εξέφραζε πλεονεξία το οποίο και με εξέπληξε, αφού
γνώριζα τα λιτά γούστα του.
«Φαντάζομαι πως βλέπω το καρνέ επιταγών σας πάνω
στο γραφείο», είπε. «Θα ήμουν ευτυχής αν συμπληρώνατε μια
επιταγή για έξι χιλιάδες λίρες. Θα ήταν εξίσου καλό, ίσως, αν
την διαγραμμίζατε. Τραπεζιτικοί αντιπρόσωποι μου είναι η

183
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

Τράπεζα Κεφαλαίων και Αξιών 29 , του υποκαταστήματος της


Οδού Όξφορντ.»
Η εξοχότητα του καθόταν εξαιρετικά σοβαρός και
στητός στην καρέκλα του, κοιτώντας παγερά τον φίλο μου.
«Πρόκειται περί αστείου, κ. Χολμς; Δεν αποτελεί
ζήτημα για αστεϊσμούς.»
«Καθόλου, εξοχότατε. Ποτέ δεν ήμουν περισσότερο
ειλικρινής στην ζωή μου.»
«Τι εννοείτε, τότε;»
«Εννοώ, πως έχω κερδίσει την αμοιβή μου. Γνωρίζω
που βρίσκεται ο γιος σας, και γνωρίζω ορισμένους,
τουλάχιστον, από εκείνους που τον κρατούν.»
Η γενειάδα του Δούκα είχε γίνει εντονότατα κόκκινη
ενάντια στο κάτωχρο πρόσωπο του.
«Που βρίσκεται;» είπε με κοφτή ανάσα.
«Βρίσκεται, ή βρισκόταν την περασμένη νύχτα, στο
πανδοχείο του Μαχητή Πετεινού, περί τα δυο μίλια από την
πόρτα του κήπου σας.»
Ο Δούκας έπεσε πίσω στην καρέκλα του.
«Και ποιόν κατηγορείτε;»
Η απάντηση του Σέρλοκ Χολμς ήταν εκπληκτική.
Προχώρησε βιαστικά μπροστά και άγγιξε τον Δούκα στον
ώμο.
«Κατηγορώ ΕΣΑΣ», είπε. «Και τώρα, εξοχότατε, θα
σας προβληματίσω και πάλι για εκείνη την επιταγή.»
Ποτέ δεν θα ξεχάσω την εμφάνιση του Δούκα καθώς
τινάχτηκε πάνω και έσφιξε τα χέρια σαν κάποιος που
βυθιζόταν σε μια άβυσσο. Τότε, με εξαιρετική προσπάθεια
αριστοκρατικού αυτοέλεγχου, κάθισε κάτω και βύθισε το
κεφάλι μες τα χέρια του. Πέρασαν αρκετές στιγμές πριν
μιλήσει.
«Πόσα γνωρίζετε;» ρώτησε τελικά, δίχως να σηκώσει
το κεφάλι του.
«Σας είδα μαζί την προηγούμενη νύχτα.»
«Γνωρίζει κάποιος άλλος εκτός του φίλου σας;»

29 (Capital & Counties)

184
Arthur Conan Doyle

«Δεν μίλησα σε κανέναν.»


Ο Δούκας πήρε μια πένα στα τρεμάμενα χέρια του και
άνοιξε το καρνέ των επιταγών του.
«Ο λόγος μου αξίζει, κ. Χολμς. Πρόκειται να
συμπληρώσω την επιταγή σας, όσο ανεπιθύμητες κι αν οι
πληροφορίες που αποκομίσατε είναι για εμένα. Όταν αρχικά
έγινε η προσφορά ελάχιστα σκέφτηκα την τροπή την οποία
υπήρχε περίπτωση να πάρουν τα γεγονότα. Όμως εσείς και ο
φίλος σας είσαστε διακριτικά πρόσωπα, κ. Χολμς;»
«Δυσκολεύομαι να σας κατανοήσω Εξοχότατε.»
«Θα πρέπει να το θέσω απλά, κ. Χολμς. Αν μόνο οι
δυο σας γνωρίζετε το παρόν περιστατικό, τότε δεν υπάρχει
λόγος να προχωρήσει περισσότερο. Πιστεύω πως δώδεκα
χιλιάδες λίρες είναι το ποσό που σας οφείλω, έτσι;»
Όμως ο Χολμς χαμογέλασε και κούνησε το κεφάλι του.
«Φοβούμαι, Εξοχότατε, πως το θέμα δύσκολα μπορεί
να διακανονισθεί έτσι απλά. Υπάρχει ο θάνατος του
καθηγητή για τον οποίο θα πρέπει να δοθεί λόγος.
«Μα ο Τζέιμς δεν γνώριζε τίποτα. Δεν μπορείτε να τον
καταστήσετε υπεύθυνο σχετικά. Αποτελεί έργο εκείνου του
κτηνώδους καθάρματος τον οποίο είχε την ατυχία να
χρησιμοποιήσει.»
«Είμαι υποχρεωμένος να δεχθώ την θεώρηση,
Εξοχότατε, πως όταν κάποιος εμπλέκεται σε ένα έγκλημα
είναι ηθικός αυτουργός κάθε άλλου εγκλήματος το οποίο
ενδεχομένως να προέρθει από αυτό.»
«Ηθικά, κ. Χολμς. Ουδεμία αμφιβολία πως έχετε δίκιο.
Μα βέβαια όχι ενώπιον του νόμου. Ένας άντρας δεν μπορεί να
καταδικασθεί για έναν φόνο εις τον οποίον δεν ήταν παρών,
και τον οποίο απεχθάνεται και αποστρέφεται όσο και εσείς.
Την στιγμή που το έμαθε προέβη σε μια πλήρη ομολογία προς
εμένα, τόσο πλημμυρισμένος από τρόμο και τύψεις όπως ήταν.
Ούτε στιγμή δεν έχασε στο να διακόψει εντελώς σχέσεις με
τον δολοφόνο. Αχ, κ. Χολμς πρέπει να τον σώσετε!» Ο Δούκας
είχε εγκαταλείψει κάθε προσπάθεια αυτοελέγχου, και
βημάτιζε στο δωμάτιο με ένα παραμορφωμένο πρόσωπο και

185
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

τα σφιγμένα του χέρια να κινούνται ανεξέλεγκτα στον αέρα.


Εντέλει κατάφερε να θέσει τον εαυτό του υπό έλεγχο και
κάθισε ξανά στο γραφείο του. «Εκτιμώ το γεγονός πως ήρθατε
να με δείτε πριν μιλήσετε με οποιονδήποτε άλλο», είπε.
«Τουλάχιστον, μπορούμε να διαβουλευτούμε κατά πόσο είναι
δυνατόν να περιορίσουμε το ειδεχθές αυτό σκάνδαλο.»
«Ακριβώς», είπε ο Χολμς. «Πιστεύω, Εξοχότατε, πως
αυτό είναι δυνατόν να επιτευχθεί μόνο με απόλυτη ειλικρίνεια
μεταξύ μας. Είμαι προδιατεθειμένος να βοηθήσω την
εξοχότητα σας στο μέγιστο των ικανοτήτων μου· άλλα για να
έχω την δυνατότητα να το κάνω θα πρέπει να κατανοήσω
μέχρι και την τελευταία λεπτομέρεια της κατάστασης του
ζητήματος. Αντιλαμβάνομαι πως τα λόγια σας αφορούν τον
Κο Τζέιμς Γουάϊλντερ, και πως δεν είναι εκείνος ο δολοφόνος.»

«Όχι· ο δολοφόνος διέφυγε.»


Ο Σέρλοκ Χολμς χαμογέλασε σεμνά.
«Η Εξοχότητα σας δεν θα έχει ακούσει πολλά σχετικά
με την φήμη την οποία κατέχω, ειδάλλως ούτε καν θα ήταν
δυνατόν να διανοηθείτε πως είναι εύκολο να μου ξεφύγει
κάποιος. Ο κ. Ρούμπεν Χέις συνελήφθη στο Τσέστερφιλντ
βάση των πληροφοριών μου στις έντεκα η ώρα χθες το βράδυ.

186
Arthur Conan Doyle

Έλαβα ένα τηλεγράφημα από τον αρχηγό της τοπικής


αστυνομίας πριν αναχωρήσω από το σχολείο σήμερα το
πρωί.»
Ο Δούκας έγειρε πίσω στην καρέκλα και κοίταξε με
κατάπληξη τον φίλο μου.
«Φαίνεται πως έχετε ικανότητες που μετά δυσκολίας
θα μπορούσαν να θεωρηθούν ανθρώπινες», είπε. «Ώστε ο
Ρούμπεν Χέις συνελήφθη. Χαίρομαι αφάνταστα που το ακούω,
αν δεν θα έχει αντίκτυπο στην μοίρα του Τζέιμς.»
«Του γραμματέα σας;»
«Όχι κύριε· του γιου μου.»
Ήταν η σειρά του Χολμς να εμφανιστεί έκπληκτος.
Ομολογώ πως αυτό είναι εντελώς καινούργιο για
εμένα, Εξοχότατε. Είμαι υποχρεωμένος να σας παρακαλέσω
να γίνετε περισσότερο σαφής.»
«Δεν θα σας αποκρύψω τίποτα. Συμφωνώ μαζί σας
πως η απόλυτη ειλικρίνεια, όσο επώδυνη κι αν μου είναι,
αποτελεί την καλύτερη προσέγγιση σε αυτήν την
απεγνωσμένη κατάσταση στην οποία η τρέλα του Τζέιμς και η
ζήλια μας έριξε. Όταν ήμουν πολύ νέος, κ. Χολμς, αγάπησα με
τέτοια αγάπη που έρχεται μια και μοναδική φορά στην ζωή.
Προσέφερα στην κυρία γάμο, όμως εκείνη αρνήθηκε
θεωρώντας πως μια τέτοια σχέση ίσως να αμαύρωνε την
καριέρα μου. Αν ζούσε δεν θα είχα παντρευτεί ποτέ κάποια
άλλη. Πέθανε, και μου άφησε αυτό το παιδί, τον οποίο για
χάρη της περιέβαλα με στοργή και φρόντισα. Δεν μπορούσα
να αποδεχθώ την πατρότητα στον κόσμο· όμως του πρόσφερα
την καλύτερη δυνατή μόρφωση, και αφότου ενηλικιώθηκε τον
κράτησα κοντά μου.
Έμαθε αιφνιδιαστικά το μυστικό μου, και έχει
βασισθεί έκτοτε στην αξίωση την οποία έχει πάνω μου και επί
της δύναμης μου να προκαλέσω ένα σκάνδαλο, το οποίο θα
μου ήταν απεχθές. Η παρουσία του έχει να κάνει και με το
ατυχές ζήτημα του γάμου μου. Πάνω από όλα, μισούσε τον
νεαρό νόμιμο κληρονόμο από την αρχή με ένα επίμονο μίσος.
Θα μπορούσατε κάλλιστα να με ρωτήσετε για ποιον λόγο, υπό

187
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

αυτές τις συνθήκες, κράτησα τον Τζέιμς κάτω από την στέγη
μου. Απαντώ πως το έκανε χάριν στο γεγονός πως βλέπω το
πρόσωπο της μητέρας του στο δικό του, και πως για χάρη της
δεν υπήρξε τέλος στο μαρτύριο μου. Όλοι οι χαριτωμένοι της
τρόποι, επίσης, δεν υπήρχε ούτε ένας τους που να μην μου την
θύμιζε. ΔΕΝ μπορούσα να τον διώξω. Όμως φοβόμουν τόσο
πολύ για το τι κακό θα μπορούσε να κάνει στον Άρθουρ –
δηλαδή, στον Λόρδο Σαλτάιρ – ώστε τον έστειλα για ασφάλεια
στο σχολείο του Δρ Χάξταμπλ.
«Ο Τζέιμς ήρθε σε επαφή με εκείνον τον τύπο, τον
Χέις, επειδή ο άντρας ήταν ενοικιαστής μου, και ο Τζέιμς
ενήργησε ως αντιπρόσωπος. Ο τύπος ήταν κάθαρμα από την
αρχή· αλλά για κάποιο παράδοξο λόγο ο Τζέιμς δέθηκε στενά
μαζί του. Ανέκαθεν έκανε παρέα με άτομα χαμηλότερης
τάξης. Όταν ο Τζέιμς αποφάσισε να απαγάγει τον Λόρδο
Σαλτάιρ τις υπηρεσίες εκείνου του άντρα αναζήτησε. Θυμάστε
πως έγραψα στον Τζέιμς την τελευταία εκείνη ημέρα. Λοιπόν,
ο Τζέιμς άνοιξε το γράμμα και έβαλε ένα μήνυμα ζητώντας
του Άρθουρ να τον συναντήσει σε ένα μικρό δάσος που
αποκαλείται το Ράγκεντ Σώ 30 , και το οποίο βρίσκεται κοντά
στο σχολείο. Χρησιμοποίησε το όνομα της Δούκισσας, και έτσι
έπεισε το αγόρι να πάει. Εκείνο το απόγευμα ο Τζέιμς πήγε με
το ποδήλατο – σας λέω ότι ο ίδιος μου εξομολογήθηκε – και
είπε στον Άρθουρ, τον οποίο και συνάντησε στο δάσος, πως η
μητέρα του λαχταρούσε να τον δει, και πως τον περίμενε στο
βάλτο, και πως αν επέστρεφε στο δάσος τα μεσάνυχτα θα
έβρισκε έναν άντρα με ένα άλογο, ο οποίος θα τον πήγαινε σε
εκείνη. Ο καημένος ο Άρθουρ έπεσε στην παγίδα. Πήγε στο
ραντεβού και βρήκε εκείνον τον τύπο, τον Χέϊς, με ένα πόνυ 31 .
Ο Άρθουρ το ίππευσε, και μαζί ξεκίνησαν. Φαίνεται –μολονότι
ο Τζέιμς το άκουσε χθες – πως τους κατεδίωξαν, πως ο Χέις
χτύπησε τον διώκτη με ένα μπαστούνι, και πως ο άνθρωπος
πέθανε από τα τραύματα του. Ο Χέις πήγε τον Άρθουρ στο
πανδοχείο του, το Μαχητής Πετεινός 32 , όπου και περιορίστηκε

30 (Ragged Shaw)
31 a led pony
32 (Fighting Cock)

188
Arthur Conan Doyle

σε ένα από τα δωμάτια, υπό την φροντίδα της κ. Χέις, η οποία


είναι μια καλή γυναίκα, που ωστόσο βρίσκεται απολύτως υπό
τον έλεγχο του κτηνώδους συζύγου της.
«Λοιπόν, κ. Χολμς, έτσι είχε η κατάσταση όταν σας
συνάντησα πριν από δυο ημέρες. Δεν είχα ιδέα της αλήθειας
όπως και εσείς. Θα με ρωτήσετε πιο υπήρξε το κίνητρο του
Τζέιμς για μια τέτοια πράξη. Απαντώ πως υπήρξαν πολλά
όσον αναφορά το παράλογο και φανατικό μίσος το οποίο είχε
για τον κληρονόμο μου. Από την πλευρά του θεωρούσε πως
εκείνος έπρεπε να είναι κληρονόμος της περιουσίας μου, και
δυσφορούσε βαθύτατα με τους κοινωνικούς κανόνες οι οποίοι
το καθιστούσαν αδύνατο. Συγχρόνως είχε επίσης και ένα πιο
συγκεκριμένο κίνητρο. Ήταν πεπεισμένος πως έπρεπε να
διακόψω την μεταβίβαση, και θεωρούσε πως ήταν εντός των
δυνατοτήτων μου να το κάνω. Σκόπευε να κάνει συμφωνία
μαζί μου –να επιστρέψει τον Άρθουρ αν διέκοπτα την
μεταβίβαση, καθιστώντας δυνατή την δυνατότητα να λάβει
την περιουσία βάση διαθήκης. Γνώρισε καλά πως ποτέ δεν
καλούσα την αστυνομία ενάντια του με την θέληση μου. Λέω
πως θα είχε μου προτείνει μια τέτοια συμφωνία, όμως στην
πραγματικότητα δεν το έκανε, γιατί τα γεγονότα εξελίχθηκαν
ταχύτερα για εκείνον, και δεν είχε τον χρόνο να θέσει τα
σχέδια του σε λειτουργία.
«Το γεγονός που υπέσκαψε το κακόβουλο σχέδιο του
ήταν η ανακάλυψη του νεκρού σώματος του Χάιντεγκερ από
εσάς. Ο Τζέιμς κατακλύσθηκε από τρόμο στα νέα αυτά.
Έφτασαν χθες καθώς καθόμασταν εδώ στο γραφείο. Ο Δρ.
Χάξταμπλ είχε στείλει ένα τηλεγράφημα. Ο Τζέιμς
πλημμύρισε τόσο από θλίψη και εκνευρισμό ώστε οι υποψίες
μου, οι οποίες ποτέ δεν απουσίαζαν εντελώς, μεταβλήθηκαν
στιγμιαία σε βεβαιότητα, και τον εγκάλεσα για την πράξη του.
Προέβη σε μια πλήρη εθελούσια ομολογία. Κατόπιν με
εκλιπάρησε να κρατήσω το μυστικό του για τρεις ακόμη
ημέρες, δίνοντας έτσι στον αχρείο συνεργό του μια ευκαιρία
να σώσει την ένοχη ζωή του. Ενέδωσα – όπως πάντοτε ενέδιδα
– στις ικεσίες του, και στην στιγμή ο Τζέιμς έφυγε με βιασύνη

189
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

μεγάλη για το Μαχητής Πετεινός ώστε να προειδοποιήσει τον


Χέις και να του δώσει τα μέσα για να διαφύγει. Δεν μπορούσα
να πάω εκεί κατά την διάρκεια της ημέρας δίχως να
προκαλέσω σχόλια, όμως μόλις βράδιασε πήγα γρήγορα για
να δω τον καλό μου τον Άρθουρ. Τον βρήκα ασφαλή και πολύ
καλά, ωστόσο τρομοκρατημένο πέρα από κάθε όριο ύστερα
από το φρικτό δράμα που είχε γίνει μάρτυρας. Σεβόμενος την
υπόσχεση μου, και ενάντια στην θέληση μου, συναίνεσα να
τον αφήσω εκεί για τρεις μέρες υπό την επίβλεψη της κ. Χέις,
αφού ήταν προφανές πως ήταν αδύνατον να ενημερώσω την
αστυνομία σχετικά με του που βρισκόταν δίχως να τους
αναφέρω ποιος ήταν ο δολοφόνος, και δεν έβλεπα πως θα
ήταν δυνατόν ο δολοφόνος να τιμωρηθεί δίχως να
καταστρέψει τον ατυχή Τζέιμς μου. Ζητήσατε ευθύτητα, κ.
Χολμς, και εγώ την προσέφερα, διότι πλέον σας είπα τα πάντα
δίχως την παραμικρή προσπάθεια περίφρασης και
απόκρυψης. Με την σειρά σας να είστε το ίδιο ειλικρινής.»
«Θα είμαι», είπε ο Χολμς. «Καταρχάς, Εξοχότατε, είμαι
υποχρεωμένος να σας πω ότι θέσατε τον εαυτό σας σε μια
εξαιρετικά σοβαρή θέση ενώπιον του νόμου. Υποθάλψατε 33
ένα κακούργημα και συμβάλατε στην διαφυγή ενός εγκλημα-
τία· διότι δυσκολεύομαι να αμφιβάλλω πως όποια χρήματα τα
οποία εδόθησαν από τον Τζέιμς Γουάιντερ προς συνδρομή του
συνεργού του στην φυγή του προήλθαν από το πορτοφόλι της
Εξοχότητας σας.»
Ο Δούκας έσκυψε το κεφάλι συγκατανεύοντας.
«Πρόκειται όντως περί ένός ιδιαιτέρως σοβαρού ζήτη-
ματος. Ακόμη πιο αξιόποινη κατά την γνώμη μου, αποτελεί
Εξοχότατε η συμπεριφορά σας προς τον νεώτερο γιο σας. Τον
αφήσατε σε εκείνο το καταγώγιο για τρεις ημέρες.»
«Υπό βαρύτατες υποσχέσεις—»
«Τι είναι οι υποσχέσεις για ανθρώπους όπως εκείνοι;
Δεν έχετε ουδεμία εγγύηση πως δεν θα εξαφανισθεί μυστη-
ριωδώς και πάλι. Για να ανεχτείτε τον ένοχο μεγαλύτερο γιο
σας εκθέσατε τον αθώο νεαρότερο γιο σε άμεσο και περιττό

33 (you have condoned)

190
Arthur Conan Doyle

κίνδυνο. Πρόκειται περί μιας εξαιρετικά αδικαιολόγητης ενέρ-


γειας.»
Ο περήφανος λόρδος του Χόλντερνις δεν ήταν
συνηθισμένος να κρίνεται τόσο έντονα εντός της Δουκικής
του Έπαυλης. Το αίμα κύλησε ορμητικά στο φαρδύ του
μέτωπο, ωστόσο η συνείδηση του τον κράτησε βουβό.
«Θα σας βοηθήσω, όμως υπό έναν όρο μόνο. Και αυτός
είναι να καλέσετε τον υπηρέτη σας και να με αφήσετε να του
δώσω όποιες εντολές επιθυμώ.»
Δίχως λέξη ο Δούκας πίεσε το ηλεκτρικό κουδούνι.
Ένας υπηρέτης μπήκε.
«Θα χαρείτε μαθαίνοντας», είπε ο Χολμς, «πως ο
νεαρός αφέντης σας βρέθηκε. Αποτελεί επιθυμία του Δούκα
να μεταβεί μια άμαξα στο πανδοχείο του Μαχητή Πετεινού
για να μεταφέρει τον Λόρδο Σαλτάιρ σπίτι του.
«Λοιπόν», είπε ο Χολμς, όταν ο περιχαρής λακές είχε
χαθεί, «έχοντας εξασφαλίσει το μέλλον, μας επιτρέπεται να
φανούμε περισσότερο ελαστικοί με το παρελθόν. Δεν κατέχω
κάποια επίσημη θέση, και δεν υπάρχει λόγος, εφόσον
ικανοποιείται η δικαιοσύνη, να μην αποκαλύψω όλα όσα
γνωρίζω. Όσο για τον Χέις δεν λέω τίποτα. Η αγχόνη τον
περιμένει, και δεν θα έκανα το παραμικρό για να τον σώσω.
Δεν μπορώ να γνωρίζω τι θα αποκαλύψει, ωστόσο δεν
αμφιβάλλω πως η Εξοχότητα σας θα μπορούσε να του δώσει
να καταλάβει πως συμφέρον του είναι να σιωπήσει. Υπό την
θεώρηση της αστυνομίας θα έχει απαγάγει το αγόρι με σκοπό
τα λύτρα. Αν από μόνοι τους δεν το ανακαλύψουν δεν βλέπω
τον λόγο που θα έπρεπε να τους υποδείξω να προβούν σε μια
ευρύτερη θεώρηση. Θα προειδοποιήσω την εξοχότητα σας,
εντούτοις, πως η συνεχιζόμενη παρουσία του Κου Τζέιμς
Γουάιλντερ στην οικία σας μπορεί μόνον να οδηγήσει στην
δυστυχία.»
«Το καταλαβαίνω, κ. Χολμς, και έχει ήδη κανονισθεί
πως θα με αφήσει για πάντα και θα πάει να αναζητήσει την
τύχη του στην Αυστραλία.»

191
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

«Σε αυτήν την περίπτωση», είπε ο Χολμς, ενώ


σηκωνόταν, «πιστεύω πως ο φίλος μου και εγώ μπορούμε να
συγχαρούμε τους εαυτούς μας επί αρκετών ιδιαίτερα ευτυχών
εκβάσεων εκ της σύντομης επίσκεψης μας στα Βόρεια.
Υπάρχει μια ακόμη λεπτομέρεια επί της οποίας θα
επιθυμούσα λίγο φως. Εκείνος ο τύπος, ο Χέις είχε πεταλώσει
τα άλογα του με πέταλα τα οποία αποτύπωναν ίχνη
αγελάδων. Από τον Κο Γουάιλντερ ήταν που έμαθε μια τόσο
αξιόλογη μέθοδο;»
Ο Δούκας στάθηκε συλλογισμένος για μια στιγμή, με
ένα βλέμμα έντονης έκπληξης στο πρόσωπο του. Κατόπιν
άνοιξε μια πόρτα και μας οδήγησε σε μια μεγάλη αίθουσα
επιπλωμένη σαν μουσείο. Μας οδήγησε σε μια γυάλινη
προθήκη σε μια γωνία, και υπέδειξε την επιγραφή.

«Τα πέταλα αυτά», έλεγε, «ανασκάφτηκαν από την


τάφρο της Έπαυλης των Χόλντερνις. Είναι φτιαγμένα για
χρήση από άλογα· ωστόσο το σχήμα από κάτω
διαφοροποιείται σε ένα δίχηλο πόδι από σίδερο, έτσι ώστε να
παραπλανεί τους διώκτες. Υποτίθεται πως άνηκαν σε

192
Arthur Conan Doyle

ορισμένους από τους διαγουμιστές Βαρόνους του Χόλντερνις


κατά τον Μεσαίωνα.»
Ο Χολμς άνοιξε την προθήκη, και υγραίνοντας το
δάκτυλο του το πέρασε πάνω από το πέταλο. Μια λεπτή
κρούστα από πρόσφατη λάσπη έμεινε πάνω στο δέρμα του.
«Σας ευχαριστώ», είπε καθώς έκλεισε το τζάμι.
«Πρόκειται για το δεύτερο πιο σημαντικό αντικείμενο το οποίο
είδα εδώ στα Βόρεια.»
«Και το πρώτο;»
Ο Χολμς δίπλωσε την επιταγή του και την τοποθέτησε
προσεκτικά στο σημειωματάριο του. «Είμαι ένας φτωχός
άνθρωπος», είπε, καθώς το χάιδεψε στοργικά και το έχωσε στα
βάθη της εσωτερικής του τσέπης.

193
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

194
Arthur Conan Doyle

6. Η Περιπέτεια Του Μαύρου Πήτερ


(25/06 - 29/06/ 2005)

Ποτέ δεν θεώρησα πως ο φίλος μου ευρισκόταν στην


καλύτερη φόρμα του, τόσο πνευματικά όσο και σωματικά, από
όσο κατά τη χρονιά του ’95. Η εντεινόμενη φήμη του είχε φέρει
μαζί της μια εξαιρετική εξάσκηση, και θα ήμουν ένοχος
αδιακρισίας ακόμη κι αν άφηνα να διαφανεί μια
απειροελάχιστη ιδέα ορισμένων εκ των επιφανών πελατών
που πέρασαν το ταπεινό κατώφλι της οδού Μπέϊκερ. Ο Χολμς,
εντούτοις, όπως όλοι οι μεγάλοι καλλιτέχνες, ζούσε προς
χάριν της τέχνης του, και, εκτός από την υπόθεση του Δούκα
του Χόλντερνις, σπανίως τον είδα να απαιτεί κάποια μεγάλη
αμοιβή για τις ανεκτίμητες υπηρεσίες του. Τόσο απόκοσμος
υπήρξε —ή και τόσο ιδιότροπος – ώστε συχνά αρνήθηκε τη
βοήθεια του στους πλέον ισχυρούς και ευκατάστατους των
οποίων τα προβλήματα δεν άγγιξαν τα ενδιαφέροντα του, ενώ
θα αφιερωνόταν για εβδομάδες έντονης ενασχόλησης με τις
υποθέσεις ορισμένων ταπεινών πελατών των οποίων το
πρόβλημα παρουσίαζε εκείνα τα παράδοξα και δραματικά
γνωρίσματα τα οποία γοήτευαν την φαντασία του και
προκαλούσαν την εφευρετικότητα του.
Το αλησμόνητο έτος ’95 μια περίεργη και ετερόκλητη
διαδοχή υποθέσεων απασχόλησε την προσοχή του,
κυμαινόμενες από την ξακουστή έρευνα του αιφνίδιου
θανάτου του Καρδινάλιου Τόσκα – μια έρευνα η οποία
διεξήχθη από εκείνον κατόπιν της ρητής επιθυμίας της
Αγιότητας του, του Πάπα – έως τη σύλληψη του Γουίλσον, του
περιβόητου εκπαιδευτή καναρινιών, η οποία απομάκρυνε μια
εστία μόλυνσης από την Ανατολική πλευρά του Λονδίνου.
Κατά πόδας των δυο αυτών διάσημων υποθέσεων ήρθε η
τραγωδία του Γούντμανς Λη, και οι εξαιρετικά μυστηριώδεις
περιστάσεις οι οποίες περιέβαλαν τον θάνατο του Καπετάνιου
Πήτερ Κάρεϋ. Καμία καταγραφή των δραστηριοτήτων του κ.
Σέρλοκ Χολμς δεν θα ήταν πλήρης αν δεν περιελάμβανε
κάποιο απολογισμό της ιδιάζουσας αυτής υπόθεσης.

195
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

Κατά τη διάρκεια της πρώτης εβδομάδος του Ιουλίου ο


φίλος μου απουσίαζε τόσο συχνά από το διαμέρισμα μας ώστε
γνώριζα πως κάτι κρατούσε στο χέρι του. Το γεγονός πως
αρκετοί σκληροτράχηλοι άνθρωποι πέρασαν να τον δουν κατά
την περίοδο εκείνη και ρωτούσαν σχετικά με τον Καπετάνιο
Μπέιζιλ μου έδωσε να καταλάβω πως ο Χολμς εργαζόταν υπό
κάποια εκ των αναρίθμητων μεταμφιέσεων του και ονομάτων
υπό τα οποία κάλυπτε την δική του θαυμαστή και τρομερή
ταυτότητα. Είχε τουλάχιστον πέντε μικρά καταφύγια σε
διαφορετικά σημεία του Λονδίνου στα οποία είχε την
δυνατότητα να αλλάξει την ταυτότητα του. Δεν μου ανέφερε
τίποτα σχετικά με τη δουλειά του, και δε συνήθιζα να τον
πιέζω να μου τα εμπιστευθεί. Το πρώτο θετικό σημάδι το
οποίο μου έδωσε όσον αφορά το γεγονός πως η κατεύθυνση η
οποία στρεφόταν η έρευνα του ήταν αξιοσημείωτη. Είχε βγει
πριν από το πρόγευμα, και είχα καθίσει να πάρω το δικό μου,
όταν μπήκε βιαστικά μέσα στο δωμάτιο, με το καπέλο του στο
κεφάλι και ένα πελώριο αγκιστρωτό καμάκι κρυμμένο σαν
ομπρέλα κάτω από το χέρι του.

«Άλλο και τούτο, Χολμς!» φώναξα. «Δεν σκοπεύεις να


μου πεις πως περπατούσες μέσα στο Λονδίνο με αυτό το
πράγμα;»
«Πήγα μέχρι τον χασάπη και γύρισα.»

196
Arthur Conan Doyle

«Τον χασάπη;»
«Και επιστρέφω με εξαιρετική όρεξη. Δεν τίθεται θέμα,
αγαπητέ μου Γουώτσον, για την αξία της άσκησης πριν από το
πρόγευμα. Όμως είμαι προετοιμασμένος να στοιχηματίσω
πως δεν θα μαντέψεις τη μορφή που έλαβε η άσκηση μου.»
«Ούτε που θα το επιχειρήσω.»
Γέλασε καθώς έβαλε καφέ.

«Αν θα ‘χες κοιτάξει στο μαγαζάκι του Άλαρντάις θα


είχες δει ένα νεκρό γουρούνι να κρέμεται από το τσιγκέλι της
οροφής, και έναν κύριο με τα μανίκια του ανασκουμπωμένα
να το καρφώνει με μανία με αυτό το όπλο. Εγώ ήμουν εκείνο
το δραστήριο άτομο, και έτσι ικανοποιήθηκα πως δίχως να
ασκήσω τόση προσπάθεια μπορώ να τρυπήσω το γουρούνι με
ένα μοναδικό χτύπημα. Ίσως θα ήθελες να το δοκιμάσεις;»
«Όχι για τίποτα στον κόσμο. Μα γιατί το έκανες;»
«Επειδή μου έδωσε την εντύπωση πως είχε μια έμμεση
σχέση με το μυστήριο του Γούντμαν Λη. Αχα, Χοπκινς, έλαβα
το τηλεγράφημα σου χθες το βράδυ και σε περίμενα. Έλα στην
παρέα μας.»

197
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

Ο επισκέπτης μας ήταν ένας υπερβολικά νευρικός


άντρας, ηλικίας περί τα τριάντα, ντυμένος με καλόγουστο
τουίντ κουστούμι, ωστόσο διατηρώντας το ορθωμένο
παράστημα κάποιου συνηθισμένου στην υπηρεσιακή στολή.
Τον αναγνώρισα αμέσως ως τον Στάνλεϋ Χόπκινς, ένα νεαρό
αστυνομικό επιθεωρητή για του οποίου το μέλλον ο Χολμς
έτρεφε μεγάλες ελπίδες, ενώ εκείνος με τη σειρά του εμφάνιζε
το θαυμασμό και το σεβασμό ενός μαθητή για τις
επιστημονικές μεθόδους του πασίγνωστου ερασιτέχνη. Το
μέτωπο του Χόπκινς ήταν συννεφιασμένο, και κάθισε με τον
αέρα βαθιάς κατήφειας.
«Όχι, ευχαριστώ, κύριε. Προγευμάτισα πριν να έρθω.
Πέρασα τη νύχτα στην πόλη, γιατί ήρθα χθες για να
αναφέρω.»
«Και τι είχες να αναφέρεις;»
«Αποτυχία, κύριε· απόλυτη αποτυχία.»
«Δεν έκανες καμία πρόοδο;»
«Καμία.»
«Θεέ μου! Θα πρέπει να ρίξω μια ματιά στο ζήτημα.»
«Ευχόμουν να το κάνετε, κ. Χολμς. Πρόκειται για την
πρώτη μεγάλη μου ευκαιρία, και βρίσκομαι σε πλήρες
αδιέξοδο. Για όνομα του θεού κατεβείτε μαζί μου και δώστε
μου ένα χεράκι.»
«Λοιπόν, λοιπόν, τυγχάνει να έχω ήδη διαβάσει όλα τα
διαθέσιμα πειστήρια, συμπεριλαμβανόμενης και της
αναφοράς της προανακριτικής έρευνας, με κάποια προσοχή.
Επί τη ευκαιρία, τι συμπεραίνεις από εκείνο το σακούλι με τον
καπνό το οποίο βρέθηκε στην σκηνή του εγκλήματος; Δεν
υπάρχει κάποιο ίχνος εκεί;»
Ο Χόπκινς έδειξε έκπληκτος.
«Ήταν του άντρα, κύριε. Τα αρχικά του βρίσκονταν
μέσα του. Και ήταν από δέρμα φώκιας—και ήταν παλιός
κυνηγός φωκιών.»
«Όμως δεν είχε πίπα.»

198
Arthur Conan Doyle

«Όχι, κύριε, δεν μπορέσαμε να βρούμε καμία πίπα·


όντως, κάπνιζε ελάχιστα. Και ακόμη ίσως να είχε κρατήσει
λίγο καπνό για τους φίλους του.»
«Δίχως αμφιβολία. Το αναφέρω μόνο επειδή αν
χειριζόμουν την υπόθεση θα ήμουν προδιατεθειμένος να το
χρησιμοποιήσω ως το σημείο εκκίνησης της έρευνας μου.
Εντούτοις, ο φίλος μου Δρ. Γουώτσον δεν γνωρίζει τίποτα
σχετικά με το θέμα, και δεν θα το έβρισκα άσχημο να ακούσω
την ακολουθία των γεγονότων μια ακόμη φορά. Δώσε μας
απλά μια σύντομη περιγραφή των απαραίτητων.»
Ο Στάνλεϋ Χόπκινς ανέσυρε ένα φύλλο χαρτιού από
την τσέπη του.
«Έχω εδώ ορισμένες ημερομηνίες οι οποίες θα σας
δώσουν την καριέρα του νεκρού, Καπετάνιου Πήτερ Κάρεϋ.
Γεννήθηκε το ’45—ηλικίας πενήντα ετών. Ήταν ο πλέον
τολμηρός και επιτυχημένος καμακιστής φωκιών και
φαλαινών. Το 1883 κυβερνούσε το ατμοκίνητο σκάφος
ΘΑΛΑΣΣΙΟΣ ΜΟΝΟΚΕΡΩΣ, από το Νταντή. Είχε μέχρι τότε
αρκετά επιτυχημένα ταξίδια στην σειρά, και το επόμενο έτος,
το 1884, αποσύρθηκε. Κατόπιν αυτού, ταξίδεψε για μερικά
χρόνια, και τελικά αγόρασε ένα μικρό μέρος καλούμενο
Γούντμανς Λη, κοντά στο Φόρεστ Ρόου, στο Σάσεξ. Εκεί και
έζησε για έξι χρόνια, και εκεί πέθανε μόλις μια εβδομάδα από
σήμερα.
«Υπήρξαν ορισμένα μοναδικά στοιχεία σχετικά με
εκείνον. Στην συνηθισμένη του ζωή υπήρξε αυστηρά
πουριτανός—ένας σιωπηλός, κατηφής τύπος. Το νοικοκυριό
του αποτελούταν από την γυναίκα του, την κόρη του, ηλικίας
είκοσι ετών, και δυο υπηρετριών. Οι τελευταίες άλλαζαν
διαρκώς, γιατί δεν ήταν ποτέ μια ευχάριστη κατάσταση, και
ορισμένες φορές έφτανε σε σημείο που ήταν πέρα από κάθε
αντοχή. Ο άντρας κατά καιρούς έπινε υπερβολικά, και όταν
τον έπιανε η κρίση γινόταν εντελώς μανιακός. Είναι γνωστό
πως έβγαζε βγάλει την γυναίκα του και την κόρη του έξω από
την πόρτα μες την νύχτα, και τις κυνηγούσε μαστιγώνοντας

199
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

τις μέσα στο πάρκο μέχρι που ολόκληρο το χωριό έξω από τις
πόρτες ξυπνούσε από τις κραυγές τους.
«Κλήθηκε στο δικαστήριο κάποτε για βίαιη επίθεση σε
έναν ηλικιωμένο εφημέριο, ο οποίος τον είχε επισκεφθεί για
να διαμαρτυρηθεί για την σκληρότητα των τρόπων του. Εν
συντομία, κ. Χολμς, θα έφτανες μακριά πριν να συναντήσεις
κάποιον περισσότερο επικίνδυνο άνθρωπο από τον Πήτερ
Κάρεϋ, και έμαθα πως είχε τον ίδιο χαρακτήρα όταν
κυβερνούσε το πλοίο του. Ήταν γνωστός στην πιάτσα ως ο
Μαύρος Πήτερ, και το όνομα του είχε δοθεί, όχι μόνο εξαιτίας
των μελαψών χαρακτηριστικών του και του χρώματος της
πελώριας γενειάδας του, αλλά για την κακή του διάθεση που
αποτελούσε τον τρόμο όλων όσων βρίσκονταν γύρω του. Δεν
υπάρχει λόγος να πω ότι ήταν μισητός και τον απέφευγαν
όλοι του οι γείτονες, και ότι δεν άκουσα μια λέξη θλίψης
σχετικά με το τραγικό του τέλος.
«Θα πρέπει να διαβάσατε στην κατάθεση της
προανάκρισης σχετικά με το ξυλόσπιτο του, κ. Χολμς· όμως
ίσως ο φίλος σας να μην έχει ακούσει σχετικά. Είχε χτίσει ένα
ξύλινο παράσπιτο – το αποκαλούσε πάντοτε ‘η καμπίνα’ –
μερικές εκατοντάδες γυάρδες από το σπίτι του, και εκεί ήταν
που κοιμόταν κάθε βράδυ. Ήταν μια μικρή, ενός δωματίου,
καλύβα, πέντε επί τέσσερα μέτρα. Κρατούσε το κλειδί στην
τσέπη του, έστρωνε το κρεβάτι του, την καθάριζε μόνος του,
και δεν επέτρεπε σε πόδι άλλου να περάσει το κατώφλι.
Υπάρχουν μικρά παράθυρα σε κάθε πλευρά, τα οποία
καλύπτονται από κουρτίνες που δεν άνοιξαν ποτέ. Ένα από
αυτά τα παράθυρα ήταν στραμμένο προς τον κύριο δρόμο, και
όταν το φως άναβε την νύχτα ο κόσμος συνήθιζε να το δείχνει
ο ένας στον άλλο και να αναρωτιούνται τι έκανε ο Μαύρος
Πήτερ εκεί μέσα. Αυτό το παράθυρο, κ. Χολμς, είναι που μας
έδωσε ένα από τα ελάχιστα θετικά στοιχεία τα οποία
εμφανίστηκαν στην δικαστική έρευνα.
«Θυμάστε πως ένας κτίστης, ονόματι Σλέητερ,
ερχόμενος περπατώντας από το Φόρεστ Ρόου περί της μια η
ώρα το πρωί – δυο ημέρες πριν τον φόνο – σταμάτησε καθώς

200
Arthur Conan Doyle

περνούσε από το μέρος και κοίταξε το μικρό τετράγωνο από


φως που έλαμπε ακόμη μέσα στα δέντρα. Ορκίζεται πως η
σκιά του κεφαλιού του άντρας στραμμένο στο πλάι ήταν
ξεκάθαρα ορατή μέσα από το κάλυμμα, και πως αυτή η σκιά
ήταν βέβαιο πως δεν ήταν του Πήτερ Κάρεϋ, τον οποίο και
γνώριζε καλά. Ήταν η σκιά ενός γενειοφόρου άντρα, όμως η
γενειάδα ήταν κοντή και φουσκωμένη μπροστά κατά τρόπο
πολύ διαφορετικό από αυτή του καπετάνιου. Έτσι λέει, όμως
ήταν δυο ώρες στην ταβέρνα, και υπάρχει κάποια απόσταση
από τον δρόμο μέχρι το παράθυρο. Επιπλέον, αυτό
αναφέρεται στην Δευτέρα, και το έγκλημα έγινε την Τετάρτη.
«Την Τρίτη ο Πήτερ Κάρεϋ βρισκόταν σε μια από τις
χειρότερες μαύρες του, αναψοκοκκινισμένος από το ποτό και
τόσο άγριος όσο ένα επικίνδυνο αγριεμένο θηρίο.
Περιφερόταν γύρω από το σπίτι, και οι γυναίκες έτρεξαν προς
τα κει όταν τον άκουσαν να έρχεται. Αργά το απόγευμα
κατηφόρισε για την καλύβα του. Περί τις δυο η ώρα το
επόμενο πρωί η κόρη του, η οποία κοιμόταν με το παράθυρο
της ανοικτό, άκουσα μια εξαιρετικά τρομακτική φωνή από
εκείνη την μεριά, όμως δεν ήταν ασυνήθιστο για εκείνον να
κραυγάζει και να ωρύεται όταν έπινε, έτσι δεν δόθηκε
σημασία. Το ξημέρωμα στις επτά μια από τις υπηρέτριες
αντιλήφθηκε πως η πόρτα της καλύβας ήταν ανοικτή, όμως
ήταν τόσο μεγάλος ο τρόμος που ο άντρας προκαλούσε ώστε
είχε μεσημεριάσει πριν κάποιος επιχειρήσει να πάει κάτω και
να δει τι είχε απογίνει. Ρίχνοντας ματιές μέσα από την
ανοικτή πόρτα είδαν ένα θέαμα το οποίο τις έκανε να τραπούν
σε φυγή με κάτωχρα πρόσωπα προς το χωριό. Εντός μιας ώρας
βρισκόμουν στο σημείο και είχα αναλάβει την υπόθεση.
«Λοιπόν, έχω αρκετά γερά νεύρα, όπως γνωρίζετε, κ.
Χολμς, όμως σας δίνω τον λόγο μου πως ανατρίχιασα όταν
έβαλα το κεφάλι μου μέσα σε εκείνο το μικρό σπίτι. Βούιζε σαν
αρμόνιο από τις μύγες και τις κρεατόμυγες, και το πάτωμα και
οι τοίχοι έμοιαζαν με σφαγείο. Το είχε αποκαλέσει καμπίνα,
και ήταν μετά βεβαιότητας καμπίνα, γιατί θα φανταζόσασταν
πως βρισκόσασταν σε πλοίο. Υπήρχε μια κουκέτα στην μια

201
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

πλευρά, ένα μπαούλο θαλάσσης, χάρτες και διαγράμματα,


μια φωτογραφία του ΘΑΛΑΣΣΙΟΣ ΜΟΝΟΚΕΡΩΣ, μια σειρά
από ημερολόγια σε ένα ράφι, όλα ακριβώς όπως κάποιος θα
περίμενε να τα βρει στο δωμάτιο ενός καπετάνιου. Και εκεί
στην μέση του ήταν ο άντρας ο ίδιος, το πρόσωπο του
παραμορφωμένο σαν μια χαμένη ψυχή που τυραννιέται, και η
μεγάλη καστανή γενειάδα στραμμένη πάνω μέσα στην
αγωνία του. Καταμεσής στο φαρδύ του στέρνο ένα ατσαλένιο
καμάκι είχε καρφωθεί, και είχε χωθεί βαθιά μέσα στο ξύλο
πίσω του. Ήταν καρφωμένος σαν ζωύφιο πάνω σε χαρτόνι.
Φυσικά, ήταν εντελώς νεκρός, και ήταν έτσι από την ώρα που
είχε βγάλει εκείνη την στερνή κραυγή αγωνίας.
«Γνωρίζω τις μεθόδους σας, κύριε, και τις εφήρμοσα.
Πριν επιτρέψω σε οτιδήποτε να μετακινηθεί εξέτασα ιδιαίτερα
προσεκτικά το έδαφος απέξω, ως επίσης το πάτωμα του
δωματίου. Δεν υπήρχαν πατημασιές.»
«Εννοώντας πως δεν είδες καμία;»
«Σας διαβεβαιώνω, κύριε, δεν υπήρχε καμία.»
«Καλέ μου Χόπκινς, έχω ερευνήσει πάμπολλα
εγκλήματα, όμως ακόμη δεν έχω δει κάποιο το οποίο να
διεπράχθη από κάποιο ιπτάμενο πλάσμα. Εφ’ όσον ο
εγκληματίας παραμένει επί δυο ποδιών τόσο θα πρέπει να
υπάρχει κάποια ένδειξη, κάποια αποξύρηση, κάποια μηδαμινή
μετατόπιση η οποία να μπορεί να εντοπισθεί από τον
επιστημονικό ερευνητή. Είναι απίστευτο πως αυτό το
βουτηγμένο στο αίμα δωμάτιο δεν περιείχε κάποιο ίχνος το
οποίο να μας βοηθούσε. Καταλαβαίνω, ωστόσο, από την
αναφορά πως δεν υπήρχαν κάποια αντικείμενα τα οποία
απέτυχες να παραβλέψεις;»
Ο νεαρός επιθεωρητής μόρφασε στα ειρωνικά σχόλια
του συντρόφου μου.
«Ήμουν ανόητος που δεν σας κάλεσα την ώρα εκείνη,
κ. Χολμς. Ωστόσο αυτό πλέον είναι παρελθόν. Μάλιστα,
υπήρχαν αρκετά αντικείμενα στο δωμάτιο τα οποία
απαίτησαν ιδιαίτερη προσοχή. Ένα εξ αυτών ήταν το καμάκι
με το οποίο το έγκλημα διεπράχθη. Είχε τραβηχτεί από μια

202
Arthur Conan Doyle

βάση στον τοίχο. Άλλα δυο απέμεναν εκεί, και υπήρχε η κενή
θέση για το τρίτο. Στην λαβή ήταν χαραγμένο ένα «ΣΣ.
ΘΑΛΑΣΣΙΟΣ ΜΟΝΟΚΕΡΩΣ, Νταντί.» Το οποίο έδειχνε να
εδραιώνει το γεγονός πως το έγκλημα είχε διαπραχθεί σε μια
στιγμή οργής, και πως ο δολοφόνος είχε αρπάξει το πρώτο
όπλο που βρήκε μπροστά του. Το γεγονός πως το έγκλημα
διεπράχθη στις δυο το πρωί, και ακόμη ο Πήτερ Κάρεϋ ήταν
πλήρως ντυμένος, υπαινίσσεται πως είχε ραντεβού με τον
δολοφόνο, το οποίο εξάγεται από το γεγονός πως ένα
μπουκάλι ρούμι και δυο βρώμικα ποτήρια βρίσκονταν πάνω
στο τραπέζι.»
«Μάλιστα», είπε ο Χολμς· «Θεωρώ πως και οι δυο
συμπερασμοί είναι αποδεκτοί. Υπήρχε κάποιο άλλο
οινοπνευματώδες εκτός από το ρούμι στο δωμάτιο;»
«Ναι· υπήρχε ένα μπαρ, το οποίο περιείχε μπράντυ και
ουίσκι πάνω στο σεντούκι. Δεν φέρει κάποια ιδιαίτερη
σημασία για μας, ωστόσο, μιας και οι καράφες ήταν γεμάτες,
και συνεπώς δεν είχαν χρησιμοποιηθεί.»
«Παρά ταύτα η παρουσία του έχει κάποια σημασία»,
είπε ο Χολμς. «Εντούτοις, ας ακούσουμε περισσότερα σχετικά
με τα αντικείμενα τα οποία σου φαίνονται να σχετίζονται με
την υπόθεση.»
«Υπήρχε η καπνοσακούλα πάνω στο τραπέζι.»
«Σε ποιο μέρος του τραπεζιού;»
«Ακουμπούσε στο μέσο του. Ήταν φτιαγμένη από
δέρμα φώκιας— δέρμα από ίσιο τρίχωμα, με ένα δερμάτινο
λουρί για να δένεται. Εντός του βρισκόταν το ‘Π.Κ. πάνω στο
καπάκι. Υπήρχε μισή ουγκιά δυνατού καραβίσιου καπνού
μέσα της.»
«Υπέροχα! Τι άλλο;»
Ο Στάνλεϋ Χόπκινς τράβηξε από την τσέπη του ένα
γκριζωπό σημειωματάριο. Το εξωτερικό του ήταν τραχύ και
φθαρμένο, τα φύλλα ξεθωριασμένα. Στην πρώτη του σελίδα
βρίσκονταν αναγραμμένα τα αρχικά “Τ.Χ.Ν.” και η
ημερομηνία 1883. Ο Χολμς το ακούμπησε στο γραφείο και το
εξέτασε με τον λεπτομερειακό του τρόπο, ενώ ο Χόπκινς και

203
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

εγώ κοιτούσαμε πάνω από τους ώμους του. Στην δεύτερη


σελίδα βρίσκονταν τυπωμένα τα γράμματα “Κ.Σ.Ε.,” και
κατόπιν ακολουθούσαν αρκετά πίνακες αριθμών. Άλλη
επικεφαλίδα έγραφε Αργεντινή, άλλη Κόστα Ρίκα, και άλλη
μια Σαν Πάολο, καθεμία με σελίδες συμβόλων και αριθμών να
την ακολουθούν.

«Τι συμπεραίνεις εξ αυτών;» ρώτησε ο Χολμς.


«Φαίνονται να αποτελούν λίστες του Χρηματιστηρίου
αξιών. Σκέφτηκα πως τα «Τ.Χ.Ν.» αποτελούσαν τα αρχικά
ενός χρηματιστή, και τα «Κ.Σ.Ε.» ίσως να ήταν του πελάτη.»
«Δοκίμασε Καναδικός Σιδηρόδρομος Ειρηνικού», είπε ο
Χολμς.
Ο Στάνλεϋ έβρισε μέσα από τα δόντια του και χτύπησε
το πόδι του με την σφιγμένη γροθιά του.
«Τι ηλίθιος που ήμουν!» Φώναξε. «Φυσικά, είναι όπως
τα λέτε. Τότε τα «Τ.Χ.Ν.» είναι τα μόνα αρχικά που μας
μένουν να ξεδιαλύνουμε. Έχω ήδη εξετάσει την παλαιά λίστα

204
Arthur Conan Doyle

του Χρηματιστηρίου, και δεν ανακάλυψα κανέναν το 1883 είτε


εντός είτε μεταξύ των εξωτερικών χρηματιστών του οποίου τα
αρχικά να ανταποκρίνονται με αυτά. Ωστόσο έχω την αίσθηση
πως το στοιχείο είναι το σημαντικότερο που έχω στα χέρια
μου. Θα παραδεχτείτε, κ. Χολμς, πως υπάρχει μια πιθανότητα
τα συγκεκριμένα αρχικά να είναι αυτά του δευτέρου
προσώπου που ήταν παρών—με άλλα λόγια, του δολοφόνου.
Θα πρότεινα επίσης πως η εισαγωγή στην υπόθεση ενός
εγγράφου σχετιζόμενου με μεγάλες ποσότητες πολύτιμων
αξιόγραφων μας προσφέρει για πρώτη φορά κάποια ένδειξη
ενός κίνητρου για το έγκλημα.»
Το πρόσωπο του Σέρλοκ Χολμς φανέρωσε πως ήταν
υπερβολικά αιφνιδιασμένος από την καινούργια αυτή εξέλιξη.
«Οφείλω να παραδεχθώ και τις δυο ιδέες», είπε.
«Ομολογώ πως αυτό το σημειωματάριο, το οποίο δεν
εμφανίστηκε κατά την προανακριτική έρευνα, μεταβάλει κάθε
άποψη την οποία ίσως να είχα σχηματίσει. Είχα φτάσει σε μια
θεωρία για το έγκλημα στην οποίο αδυνατώ να βρω μια θέση
για αυτό. Κατέβαλες κάθε προσπάθεια να εντοπίσεις κάποιο
από τα αναφερόμενα εδώ αξιόγραφα;»
«Έρευνες διενεργούνται επί του παρόντος στα
κεντρικά, όμως φοβάμαι πως η πλήρη καταγραφή των
μετόχων που αφορούν την Νότιο Αμερική βρίσκονται στην
Νότιο Αμερική, και πως μερικές βδομάδες θα πρέπει να
περάσουν πριν να εντοπίσουμε τις μετοχές.»
Ο Χολμς εξέταζε το εξώφυλλο του σημειωματάριου με
τον μεγεθυντικό φακό του.
«Ασφαλώς υπάρχει κάποιος αποχρωματισμός εδώ»,
είπε.
«Μάλιστα, κύριε, είναι κηλίδα αίματος. Σας ανέφερα
πως μάζεψα το βιβλίο από το πάτωμα.»
«Η κηλίδα ήταν από πάνω ή από κάτω;»
Στο πλάι κοντά στο πάτωμα.»
«Το οποίο αποδεικνύει, φυσικά, πως το βιβλίο έπεσε
κατόπιν της διάπραξης του εγκλήματος.»

205
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

«Ακριβώς, κ. Χολμς. Αντιλήφθηκα το ζήτημα, και


κατέληξα πως είχε ριχτεί από τον δολοφόνο στην βιαστική
φυγή του. Ήταν πεσμένο κοντά στην πόρτα.»
«Υποθέτω πως κανένα από τα αξιόγραφα δεν ευρέθη
ανάμεσα στα υπάρχοντα του νεκρού;»
«Όχι, κύριε».
«Είχες κάποιον λόγο να υποπτευθείς ληστεία;»
«Όχι, κύριε. Τίποτα δεν φαινόταν να έχει αγγιχτεί.»
«Τρομάρα μου, πρόκειται μετά βεβαιότητας για μια
εξαιρετικά ενδιαφέρουσα υπόθεση. Λοιπόν υπήρχε και ένα
μαχαίρι, έτσι δεν είναι;»
«Ένα ξίφος 34 , ακόμη στην θήκη του. Πεσμένο στα
πόδια του νεκρού. Η κ. Κάρεϋ το αναγνώρισε ως ανήκων στην
ιδιοκτησία του συζύγου της.»
Ο Χολμς χάθηκε στις σκέψεις για λίγη ώρα.
«Λοιπόν», είπε, τελικά, «υποθέτω πως θα πρέπει να
έρθω και να ρίξω μια ματιά.»
Ο Στάνλεϋ Χόπκινς έβγαλε μια κραυγή χαράς.
«Σας ευχαριστώ, κύριε. Όντως αυτό θα μου έβγαζε ένα
πολύ μεγάλο φορτίο από το μυαλό μου.
Ο Χολμς κούνησε το δάκτυλο του προς τον
επιθεωρητή.
«Θα ήταν ευκολότερο το έργο πριν από μια εβδομάδα»,
είπε εκείνος. «Ωστόσο ακόμη και τώρα η επίσκεψη μου ίσως να
μην είναι εντελώς άκαρπη. Γουώτσον, αν μπορείς να διαθέσεις
τον χρόνο σου θα χαιρόμουν πολύ την παρέα σου. Αν καλέσεις
μια τετράτροχη, Χόπκινς, θα είμαστε έτοιμοι να ξεκινήσουμε
για το Φόρεστ Ρόου σε ένα τέταρτο της ώρας.»
Αποβιβαστήκαμε στον μικρό σταθμό, περάσαμε για
μερικά μίλια μέσα από τα απομεινάρια ενός μεγάλου δάσους,
το οποίο ήταν κάποτε μέρος ενός μεγαλύτερου δάσους το
οποίο κράτησε για μεγάλο διάστημα τους Σάξονες εισβολείς –
τον αδιαπέραστο «δρυμό 35 », προπύργιο της Βρετανίας για
εξήντα χρόνια. Τεράστιες εκτάσεις του είχαν καθαριστεί, γιατί

34sheath-knife
35(Σ.τ.Μ.) weald(εν) επίθετο που σχετίζεται με το Weald μια παλαιά δασωμένη περιοχή που
περιελάμβανε μέρος του Kent, του Surrey, και του Ανατολικού Sussex.

206
Arthur Conan Doyle

πλέον αποτελεί την βάση της μεγαλύτερης βιομηχανίας


σιδήρου της χώρας , και τα δέντρα κόπηκαν για να λιώσουν το
μέταλλο. Τώρα τα πλουσιότερα λιβάδια του Βορά έχουν
απορροφήσει το εμπόριο, και τίποτα εκτός από αυτά τα
ρημαγμένα δασύλλια και τις μεγάλες ουλές στην γη δεν
φανερώνουν τα έργα του παρελθόντος. Εδώ σε ένα ξέφωτο
πάνω σε μια πράσινη πλαγιά ενός λόφου, στεκόταν ένα
μακρύ, χαμηλό πέτρινο σπίτι, προσεγγιζόμενο από έναν
καμπυλωτό δρόμο που περνούσε μέσα από τα λιβάδια.
Πλησιέστερα στο δρόμο, και περικυκλωμένο από τις τρεις
πλευρές από θάμνους, βρισκόταν το μικρό παράσπιτο, με ένα
παράθυρο και την πόρτα να αντικρίζουν προς το μέρος μας.
Ήταν το σκηνικό του εγκλήματος!
Ο Στάνλεϋ Χόπκινς μας οδήγησε αρχικά στο σπίτι,
όπου μας σύστησε σε μια καταβεβλημένη γκριζομάλλα
γυναίκα, την χήρα του δολοφονημένου, της οποία το
λιπόσαρκο και βαθιά χαρακωμένο πρόσωπο, με το νευρικό
βλέμμα κάποιου τρόμου στα βάθη των κοκκινισμένων ματιών
της, μας είπαν για τα χρόνια της δοκιμασίας και της
κακομεταχείρισης τα οποία είχε υπομείνει. Μαζί της
βρισκόταν η κόρη της, ένα χλομό, ξανθόμαλλο κορίτσι, του
οποίου τα μάτια άστραψαν περιφρονητικά πάνω μας καθώς
μας είπε πως χαιρόταν που ο πατέρας της ήταν νεκρός, και
πως ευλογούσε το χέρι που τον είχε ρίξει νεκρό. Ήταν ένα
τρομερό σπιτικό αυτό που ο Πήτερ Κάρεϋ είχε φτιάξει για τον
εαυτό του, και νοιώσαμε μια αίσθηση ανακούφισης όταν
βρεθήκαμε στην λιακάδα και πάλι διασχίζοντας το μονοπάτι
το οποίο είχε ανοιχτεί μέσα από τα λιβάδι από τα πόδια του
νεκρού άντρα.
Το παράσπιτο ήταν η απλούστερη των κατοικιών, με
ξύλινους τοίχους, σανιδένια οροφή, ένα παράθυρο πλάι στην
πόρτα και άλλο ένα απέναντι της. Ο Στάνλεϋ Χόπκινς
τράβηξε το κλειδί από την τσέπη του, και είχε σκύψει στην
κλειδαριά, όταν στάθηκε με ένα βλέμμα προσοχής και
έκπληξης στο βλέμμα του.
«Κάποιος την έχει παραβιάσει», είπε.

207
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

Ήταν αδύνατον να υπάρξει αμφιβολία για το γεγονός.


Το ξύλο είχε κοπεί και οι χαρακιές ξεχώριζαν μέσα από την
μπογιά, σαν να είχαν γίνει εκείνη την στιγμή. Ο Χολμς
εξέταζε το παράθυρο.
«Κάποιος επιχείρησε να το παραβιάσει και αυτό
επίσης. Όποιος κι αν ήταν απέτυχε να μπει μέσα. Θα πρέπει
να ήταν ιδιαίτερα ανίκανος διαρρήκτης.»
«Πρόκειται περί μιας εξαιρετικά ιδιαζούσης
κατάστασης», είπε ο επιθεωρητής· «θα έπαιρνα όρκο πως
αυτά τα σημάδια δεν υπήρχαν χθες το βράδυ.»
«Κάποιο περίεργο πρόσωπο από το χωριό, ίσως»,
πρότεινα.
«Πολύ απίθανο. Ελάχιστοι από αυτούς θα τολμούσαν
να πατήσουν πόδι στην περιοχή, πολύ λιγότερο να
επιχειρήσουν να παραβιάσουν την καλύβα. Τι σκέφτεστε, κ.
Χολμς;»
«Πιστεύω πως η τύχη είναι πολύ ευγενική μαζί μας.»
«Εννοείτε πως το άτομο θα έρθει ξανά;»

208
Arthur Conan Doyle

«Είναι πολύ πιθανό. Ήρθε προσδοκώντας να βρει την


πόρτα ανοικτή. Προσπάθησε να μπει με την λεπίδα ενός πολύ
μικρού σουγιά. Δεν τα κατάφερε. Τι θα έκανε;»
«Θα ερχόταν ξανά την επόμενη νύχτα με ένα
περισσότερο χρήσιμο εργαλείο.»
«Έτσι θα έλεγα. Θα είναι λάθος μας αν δεν
βρισκόμαστε εκεί για να τον δεχθούμε. Εντωμεταξύ, επέτρεψε
μου να δω το εσωτερικό της καλύβας.»
Τα ίχνη της τραγωδίας είχαν αφαιρεθεί, όμως η
επίπλωση εντός του μικρού δωματίου παρέμενε ακόμη όπως
ήταν την νύχτα του εγκλήματος. Για δυο ώρες, με την πλέον
αμέριστη συγκέντρωση, ο Χολμς εξέτασε κάθε αντικείμενο με
την σειρά, όμως το πρόσωπο του φανέρωσε πως η αναζήτηση
του δεν ήταν επιτυχής. Μια μονάχα φορά στάθηκε στην
προσεκτική του εξέταση.

«Πήρες κάτι από το ράφι αυτό, Χόπκινς;»


«Όχι· δεν μετακίνησα τίποτα.»
«Κάτι έχει αφαιρεθεί. Υπάρχει λιγότερη σκόνη στην
γωνία του ραφιού από οπουδήποτε αλλού. Ίσως να υπήρχε
ένα βιβλίο ακουμπισμένο στο πλάι. Ίσως να ήταν ένα κουτί.
Λοιπόν, λοιπόν, δεν μπορώ να κάνω τίποτα περισσότερο. Ας
κάνουμε έναν περίπατο σε ετούτο το όμορφο δάσος,

209
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

Γουώτσον, και να αφιερώσουμε μερικές ώρες στα πουλιά και


τα λουλούδια. Θα σε συναντήσουμε εδώ αργότερα, Χόπκινς,
και θα δούμε αν θα έχουμε μια στενότερη επαφή με τον κύριο
που επισκέφθηκε την νύχτα.»
Ήταν περασμένες έντεκα όταν στήσαμε την μικρή μας
ενέδρα. Ο Χόπκινς ήταν της άποψης να αφήσουμε την πόρτα
της καλύβας ανοικτή, όμως ο Χολμς ήταν την γνώμης πως
κάτι τέτοιο θα ξεσήκωνε υποψίες στον ξένο. Η κλειδαριά ήταν
απολύτως απλή, και μόνο μια δυνατή λεπίδα χρειαζόταν για
να την σπρώξει πίσω. Ο Χολμς επίσης πρότεινε πως θα έπρεπε
να περιμένουμε, όχι εντός της καλύβας, αλλά έξω από αυτήν
μέσα στους θάμνους που βρίσκονταν γύρω από το άλλο
παράθυρο. Καθαυτό τον τρόπο θα μπορούσαμε να
παρακολουθήσουμε τον άντρα αν άναβε κάποιο φως, και να
δούμε ποιο ήταν το αντικείμενο της κρυφής νυχτερινής του
επίσκεψης.
Ήταν μια μακριά και μελαγχολική αγρυπνία, και όμως
είχε μέσα της κάτι από την έξαψη που νοιώθει ο κυνηγός όταν
είναι ξαπλωμένος πλάι στην νερολακούβα και περιμένει τον
ερχομό του διψασμένου θηράματος του. Ποιο άγριο πλάσμα
ήταν αυτό που θα πεταγόταν εμπρός μας μες το σκοτάδι; Να
ήταν ένας λυσσαλέος τίγρης του εγκλήματος, ο οποίος θα
πιανόταν πολεμώντας σκληρά με νύχια και με δόντια, ή θα
αποδεικνυόταν πως επρόκειτο για κάποιο μπαμπέσικο 36
τσακάλι, επικίνδυνο μόνο για τους αδύναμους και τους
αφύλακτους;
Σε απόλυτη ησυχία σκύψαμε μέσα στους θάμνους,
περιμένοντας για οτιδήποτε θα προέκυπτε. Στην αρχή τα
βήματα μερικών αργοπορημένων χωριατών, ή ο ήχος φωνών
από το χωριό, ελάφρυνε την αγρυπνία μας· όμως η μια μετά
την άλλη οι διακοπές έσβησαν και μια απόλυτη ακινησία
έπεσε πάνω μας, εκτός από τις καμπάνες κάποιας μακρινής
εκκλησίας, τα οποία μας έλεγαν την πρόοδο της νύχτας, και
από το θρόισμα και τον ψίθυρο μια λεπτής βροχής που έπεφτε
στο φύλλωμα το οποίο μας σκέπαζε.

36 (skulking)

210
Arthur Conan Doyle

Είχε σημάνει δυο και μισή, και ήταν η πιο σκοτεινή


ώρα που προηγείται της αυγής, όταν όλοι μας ξαφνιαστήκαμε
από έναν χαμηλό αλλά έντονο τριγμό ο οποίος ήρθε από την
κατεύθυνση της πύλης. Κάποιος είχε μπει στον ιδιωτικό
δρόμο. Ξανά υπήρξε μια μακριά σιωπή, και είχε αρχίσει να
φοβάμαι πως επρόκειτο για κάποιο λανθασμένο συναγερμό,
όταν έναν κλεφτό πάτημα ακούστηκε από την άλλη πλευρά
της καλύβας, και μια στιγμή αργότερα ένα μεταλλικό τρίξιμο
και ένα κουδούνισμα. Ο άντρας προσπαθούσε να παραβιάσει
την κλειδαριά! Αυτή την φορά το ταλέντο ήταν περισσότερο ή
το εργαλείο ήταν καλύτερο, γιατί ακούστηκε ένα απότομο
κροτάλισμα και το τρίξιμο των μεντεσέδων. Κατόπιν ένα
σπίρτο άναψε, και την επόμενη στιγμή το σταθερό φως ενός
κεριού πλημμύρισε το εσωτερικό της καλύβας. Μέσα από την
τούλινη κουρτίνα τα μάτια μας ήταν όλα καρφωμένα πάνω
στην σκηνή στο εσωτερικό.

Ο νυχτερινός επισκέπτης ήταν ένας νεαρός, ασθενικός


και λεπτός, με ένα μαύρο μουστάκι το οποίο ενέτεινε(?) την
νεκρική χλομάδα του προσώπου του. Δεν θα ήταν πάνω από
είκοσι χρονών. Ποτέ μου δεν είδα κάποια ανθρώπινη ύπαρξη

211
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

να δείχνει πως βρίσκεται σε έναν αξιοθρήνητο τρόμο, γιατί τα


δόντια του ήταν ορατό πως χτυπούσαν μεταξύ τους και έτρεπε
από άκρο σε άκρο. Ήταν ντυμένος σαν ευγενής, με σακάκι του
Νόρφολκ και φουφούλα 37 (?), και έχοντας ένα κασκέτο στο
κεφάλι του. Τον παρακολουθήσαμε να κοιτάζει ολόγυρα με
τρομαγμένα μάτια. Έπειτα απόθεσε το κερί πάνω στο τραπέζι
και χάθηκε από την θέα μας σε μια από τις γωνίες. Επέστρεψε
με ένα μεγάλο βιβλίο, ένα από τα ημερολόγια τα οποία
σχημάτιζαν μια σειρά πάνω στα ράφια. Γέρνοντας πάνω από
το τραπέζι βιαστικά γύρισε τα φύλλα του τόμου ώσπου
έφτασε στην εγγραφή την οποία αναζητούσε. Τότε, με μια
θυμωμένη χειρονομία του σφιγμένου χεριού του, έκλεισε το
βιβλίο, βάζοντας πίσω στην γωνία, και έσβησε το φως. Είχε
μόλις προλάβει να στραφεί για να αφήσει την καλύβα όταν το
χέρι του Χόπκινς βρισκόταν στον γιακά του, και τον άκουσα
να βογκά δυνατά με τρόμο καθώς κατάλαβε πως είχε πιαστεί.
Το κελί είχε ανάψει ξανά, και εκεί βρισκόταν ο αξιολύπητος
αιχμάλωτος μας τρέμοντας και ζαρώνοντας στο πιάσιμο του
ντετέκτιβ. Βυθίστηκε πάνω στο μπαούλο, και κοίταξε
ανήμπορα από τον έναν στον άλλον.

37 knickerbockers

212
Arthur Conan Doyle

«Τώρα, καλέ μου άνθρωπε», είπε ο Στάνλεϋ Χόπκινς,


«ποιός είσαι, και τι ζητάς εδώ;»
Ο άντρας συγκεντρώθηκε και μας αντίκρισε με μια
προσπάθεια αυτοκυριαρχίας.
«Είστε ντετέκτιβ, να υποθέσω;» είπε. «Φαντάζεστε πως
σχετίζομαι με τον θάνατο του Καπετάνιου Πήτερ Κέισϋ. Σας
διαβεβαιώνω πως είμαι αθώος.»
«Θα το δούμε αυτό», είπε ο Χόπκινς. «Πρώτα από όλα,
ποιο είναι το όνομα σας;»
«Ονομάζομαι Τζών Χόπλεϋ Νήλιγκαν.»
Είδα τον Χολμς και τον Χόπκινς να ανταλλάσσουν μια
βιαστική ματιά.
«Τι κάνεις εδώ;»
«Μπορώ να μιλήσω εμπιστευτικά;»
«Όχι, βεβαίως όχι.»
«Γιατί να σας πω;»
«Αν δεν έχεις κάποια απάντηση ενδεχομένως να σου
βγει σε κακό στην δίκη.»
Ο νεαρός μόρφασε.
«Καλά, θα σας πω», είπε. «Και γιατί όχι; Παρά ταύτα
μισώ το να σκεφθώ αυτό το παλιό σκάνδαλο να κερδίζει μια
νέα πνοή ζωής. Ακούσατε ποτέ για τους Ντόουσον και
Νήλιγκαν;»
Έβλεπα στο πρόσωπο του Χόπκινς πως δεν είχε
ακούσει· όμως το πρόσωπο του Χολμς παρουσίαζε ζωηρό
ενδιαφέρον.
«Εννοείτε τους Δυτικούς τραπεζίτες», είπε.
«Χρεοκόπησαν για ένα εκατομμύριο, καταστρέφοντας τις
μισές από τις οικογένειες της Κορνουάλης, και ο Νήλιγκαν
έγινε άφαντος.»
«Ακριβώς. Ο Νήλιγκαν ήταν ο πατέρας μου.»
Επιτέλους φτάναμε σε κάτι θετικό, και όμως φαινόταν
πως υπήρχε ένα μεγάλο κενό μεταξύ ενός εξαφανισμένου
τραπεζίτη και του Καπετάνιου Πήτερ Κάρεϋ καρφωμένου
πάνω στον τοίχο με ένα από τα ίδια του τα καμάκια.
Ακούσαμε όλοι με προσοχή στα λόγια του νεαρού άντρα.

213
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

«Ο πατέρας μου ήταν εκείνος τον οποίο πραγματικά


αφορούσε. Ο Ντόουσον είχε αποσυρθεί. Ήμουν μόλις δέκα
χρονών εκείνη την περίοδο, όμως ήμουν αρκετά μεγάλος για
να νοιώσω την ντροπή και την φρίκη της κατάστασης.
Λεγόταν πάντα πως ο πατέρας μου έκλεψε όλα τα αξιόγραφα
και το έσκασε. Δεν αληθεύει. Αποτελούσε πεποίθηση του πως
αν του δινόταν αρκετός χρόνος για να τα ρευστοποιήσει όλα
θα είχαν καλώς και κάθε πιστωτής θα πληρωνόταν στο
ακέραιο. Έβαλε πλώρη με το μικρό ιστιοπλοϊκό του για την
Νορβηγία λίγο πριν εκδοθεί το ένταλμα για την σύλληψη του.
Θυμάμαι την τελευταία νύχτα όταν αποχαιρέτησε την μητέρα
μου. Μας άφησε μια κατάσταση με τα αξιόγραφα που
έπαιρνε, και ορκίστηκε πως θα επέστρεφε πίσω με την τιμή
του καθαρή, και πως κανείς από όσους τον είχαν εμπιστευθεί
δεν θα υπέφερε. Ωστόσο, ούτε λέξη δεν ξανακούσαμε ποτέ
από αυτόν. Τόσο το ιστιοπλοϊκό όσο και εκείνος
εξαφανίσθηκαν εντελώς. Πιστεύαμε, η μητέρα μου και εγώ,
πως εκείνος και αυτό, με τα αξιόγραφα που είχε πάρει μαζί
του, βρίσκονταν στον πάτο της θάλασσας. Είχαμε έναν πιστό
φίλο, ωστόσο, ο οποίος ήταν επιχειρηματίας, και εκείνος ήταν
που ανακάλυψε πριν από καιρό πως ορισμένα από τα
αξιόγραφα τα οποία ο πατέρας μου είχε μαζί του είχαν
επανεμφανισθεί στην αγορά του Λονδίνου. Μπορείτε να
φαντασθείτε την έκπληξη μας. Διέθεσα μήνες προσπαθώντας
να τα εντοπίσω, και εντέλει, έπειτα από πολλούς μπελάδες 38
και δυσκολίες, ανακάλυψα πως ο αρχικός πωλητής ήταν ο
Καπετάνιος Πήτερ Κάρεϋ, ο ιδιοκτήτης της καλύβας αυτής.
«Φυσικά, προέβηκα σε μερικές έρευνες σχετικά με τον
άνθρωπο. Ανακάλυψα πως κυβερνούσε ένα φαλαινοθηρικό το
οποίο επρόκειτο να επιστρέψει από τις Αρκτικές θάλασσες την
ίδια περίοδο που ο πατέρας μου περνούσε στην Νορβηγία. Το
φθινόπωρο του χρόνου εκείνου ήταν θυελλώδες, και υπήρξε
μια μακριά διαδοχή από νότιες θύελλες. Το ιστιοπλοϊκό του
πατέρα μου θα μπορούσε κάλλιστα να έχει κατευθυνθεί προς
το βορά, και εκεί να συναντήθηκε από το πλοίο του

38 doublings

214
Arthur Conan Doyle

Καπετάνιου Πήτερ Κάρεϋ. Αν είχε έτσι, τι είχε απογίνει ο


πατέρας μου; Εν πάση περιπτώσει, αν αποδείκνυα από
πειστήρια του Πήτερ Κάρεϋ πως αυτά τα αξιόγραφα βρέθηκαν
στην αγορά θα αποτελούσε απόδειξη πως ο πατέρας μου δεν
τα είχε πουλήσει, και πως δεν είχε κάποια προοπτική
προσωπικού οφέλους όταν τα πήρε.
«Κατέβηκα στο Σάσεξ με την πρόθεση να συναντήσω
τον καπετάνιο, όμως ήταν η στιγμή που ο τρομερός αυτός
θάνατος συνέβη. Διάβασα από την έρευνα μια περιγραφή της
καλύβας, στην οποία δηλωνόταν πως τα παλιά ημερολόγια
του σκάφους του διατηρούνταν μέσα της. Μου ήρθε η ιδέα πως
αν μπορούσα να δω τι συνέβη τον Αύγουστο του 1883, στο
ΘΑΛΑΣΣΙΟΣ ΜΟΝΟΚΕΡΩΣ, ίσως να έλυνα το μυστήριο της
μοίρας του πατέρα μου. Προσπάθησα χθες την νύχτα να
φτάσω στα ημερολόγια, όμως αδυνατούσα να ανοίξω την
πόρτα. Απόψε προσπάθησα ξανά, και επέτυχα· όμως
ανακαλύπτω πως οι σελίδες που διαπραγματεύονται τον μήνα
εκείνο έχουν σκιστεί από το βιβλίο. Εκείνη την στιγμή ήταν
που βρέθηκα να είμαι κρατούμενος στα χέρια σας.»
«Αυτά είναι όλα;» ρώτησε ο Χόπκινς.
«Μάλιστα, αυτά είναι όλα.» Τα μάτια του
μετακινήθηκαν καθώς το είπε.
«Δεν έχεις τίποτα άλλο να μας αναφέρεις;»
Δίστασε.
«Όχι· δεν υπάρχει τίποτα.»
«Δεν ήσουν εδώ πριν από την περασμένη νύχτα;»
«Όχι.»
«Τότε πως αιτιολογείς ΑΥΤΟ;! Φώναξε ο Χόπκινς,
καθώς σήκωσε το ενοχοποιητικό σημειωματάριο, με τα αρχικά
του φυλακισμένου μας στο πρώτο του φύλλο και την κηλίδα
αίματος στο εξώφυλλο του.
Ο αξιοθρήνητος άντρας κατέρρευσε. Βύθισε το
πρόσωπο του στα χέρια του και άρχισε να τρέμει.
«Που το βρήκατε;» βόγκησε. «Δεν γνωρίζω. Πίστευα
πως το είχα χάσει στο ξενοδοχείο.»

215
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

«Αρκεί», είπε ο Χόπκινς, αυστηρά. «Οτιδήποτε άλλο


έχεις να πεις θα πρέπει να το πεις στο δικαστήριο. Θα με
ακολουθήσεις τώρα στο αστυνομικό τμήμα. Λοιπόν, κ. Χολμς,
είμαι βαθύτατα υποχρεωμένος σε εσάς και το φίλο σας που
ήρθατε ως εδώ για να με βοηθήσετε. Όπως αποδεικνύεται η
παρουσία σας δεν ήταν αναγκαία, και θα έπρεπε να έχω φέρει
την υπόθεση στην επιτυχημένη αυτή έκβαση δίχως εσάς·
ωστόσο ασχέτως αυτού σας είμαι ευγνώμων. Δωμάτια έχουν
κρατηθεί για εσάς στο Ξενοδοχείο Μπράμπλεταϊ, έτσι
μπορούμε να περπατήσουμε μέχρι το χωρίο μαζί.»
«Λοιπόν, Γουώτσον, πως σου φαίνεται;» ρώτησε ο
Χολμς, καθώς επιστρέφαμε πίσω το επόμενο πρωί.
«Αντιλαμβάνομαι πως δεν είσαι ικανοποιημένος.»
«Ω, ναι, αγαπητέ μου Γουώτσον, είμαι απολύτως
ικανοποιημένος. Συγχρόνως οι μέθοδοι του Στάνλεϋ Χόπκινς
δεν επιδοκιμάζονται κατ’ εμένα. Είμαι απογοητευμένος με τον
Στάνλεϋ Χόπκινς. Καθένας θα έπρεπε πάντοτε να ψάχνει για
μια πιθανή εναλλακτική και να την παρέχει εναντίον της.
Αποτελεί τον πρώτο κανόνα της ποινικής έρευνας.»
«Ποια, τότε, είναι η εναλλακτική;»
«Η έρευνα την οποία επιδίωκα. Ίσως να μην μας δώσει
τίποτα. Δεν μπορώ να πω. Όμως τουλάχιστον θα την
ακολουθήσω ως το τέλος.»
Αρκετά γράμματα περίμεναν τον Χολμς στην Οδό
Μπέϊκερ. Άρπαξε ένα από αυτά, το άνοιξε, και ξέσπασε σε ένα
μοχθηρό γέλιο.
«Υπέροχα, Γουώτσον. Η εναλλακτική εξελίσσεται.
Έχεις τηλεγραφικές φόρμες; Γράψε μου μονάχα κάνα δυο
μηνύματα: ‘Σάμνερ, Ναυτιλιακός Πράκτορας, Λεωφόρος
Ράτκλιφ. Στείλε τρεις άντρες, να αφιχθούν στις δέκα αύριο
πρωί. – Μπέιζιλ.’ Αυτό είναι το όνομα μου σε εκείνα τα μέρη.
Το άλλο είναι: ‘Επιθεωρητή Στάνλεϋ Χόπκινς, 46 Οδός Λόρντ,
Μπρίξτον. Έλα για πρόγευμα αύριο στις εννέα και μισή.
Σημαντικό. Τηλεγράφησε αν δεν μπορείς να έρθεις. – Σέρλοκ
Χολμς.’ Ορίστε, Γουώτσον, αυτή η αναθεματισμένη υπόθεση
με έχει στοιχειώσει για δέκα μέρες. Δια του παρόντος την

216
Arthur Conan Doyle

εκδιώξω από μπροστά μου. Αύριο πιστεύω πως θα ακούσουμε


και το τέλος της μια και καλή.»
Ακριβής στην ώρα του ο Επιθεωρητής Στάνλεϋ
Χόπκινς εμφανίστηκε, και καθίσαμε παρέα να πάρουμε το
υπέροχο πρωινό το οποίο η κ. Χάντζσον μας είχε ετοιμάσει. Ο
νεαρός ντετέκτιβ είχε κέφια για την επιτυχία του.
«Πιστεύεις αλήθεια πως η λύση σου πρέπει να είναι η
σωστή;» ρώτησε ο Χολμς.
«Δεν θα μπορούσα να διανοηθώ μια περισσότερο
ολοκληρωμένη υπόθεση.»
«Δεν μου φάνηκε οριστική.»
«Με καταπλήσσετε, κ. Χολμς. Τι περισσότερο θα
μπορούσε να ζητήσει κάποιος;»
«Καλύπτει η εξήγηση σου κάθε σημείο;»
«Αναμφίβολα. Ανακαλύπτω πως ο νεαρός Νήλιγκαν
αφίχθηκε στο Ξενοδοχείο Μπράμπλεταϊ την μέρα του φόνου.
Ήρθε με την πρόφαση πως έπαιζε γκολφ. Το δωμάτιο του
βρισκόταν στο ισόγειο, και μπορούσε να βγει όποτε ήθελε.
Εκείνη την νύχτα κατέβηκε στο Γούντμανς Λή, είδε τον Πήτερ
Κάρεϋ στην καλύβα, λογομάχησε μαζί του, και τον σκότωσε
με το καμάκι. Κατόπιν, τρομοκρατημένος από αυτό που είχε
κάνει, τράπηκε σε φυγή από την καλύβα, ρίχνοντας το
σημειωματάριο το οποίο είχε φέρει μαζί του σκοπεύοντας να
ανακρίνει τον Πήτερ Κάρεϋ σχετικά με αυτά τα αξιόγραφα.
Ίσως να παρατηρήσατε πως κάποια από αυτά ήταν
σημειωμένα, ενώ τα άλλα – η μεγάλη πλειοψηφία του – δεν
ήταν. Αυτά που είχαν σημαδευθεί έχουν εντοπισθεί στην
αγορά του Λονδίνου· όμως τα άλλα προφανώς βρίσκονταν
ακόμη στην κατοχή του Κάρεϋ, και ο νεαρός Νήλιγκαν,
σύμφωνα με την κατάθεση του, ανυπομονούσε να ανακτήσει
ώστε να πράξει το δίκαιο για τους πιστωτές του πατέρα του.
Ύστερα από την φυγή του δεν τόλμησε να πλησιάσει την
καλύβα ξανά για κάποιο διάστημα· όμως τελικά ανάγκασε
τον εαυτό του να το κάνει ώστε να αποκτήσει τις πληροφορίες
που χρειαζόταν. Δεν είναι σίγουρα όλα αυτά απλά και
εμφανή;»

217
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

Ο Χολμς χαμογέλασε και κούνησε το κεφάλι του.


«Μου φαίνεται πως έχεις μόνο ένα μειονέκτημα,
Χόπκινς, και αυτό είναι εγγενές ανέφικτο. Επιχείρησες να
σπρώξεις το καμάκι μέσα από ένα σώμα; Όχι; Τσκ, τσκ, τσκ,
αγαπητέ μου κύριε, θα πρέπει πραγματικά να δίνεις προσοχή
σε αυτές τις λεπτομέρειες. Ο φίλος μου ο Γουώτσον θα
μπορούσε να σου αναφέρει πως αφιέρωσα ένα ολόκληρο
πρωινό σε αυτήν την εξάσκηση. Δεν είναι εύκολο ζήτημα, και
απαιτεί ένα δυνατό και εξασκημένο χέρι. Όμως αυτό το
χτύπημα εξαπολύθηκε με τέτοια βιαιότητα ώστε το κεφάλι
του όπλου βυθίστηκε βαθιά μέσα στον τοίχο. Φαντάζεσαι πως
αυτός ο αναιμικός νεαρός ήταν ικανός για μια τόσο τρομερή
επίθεση; Ήταν αυτός ο άντρας που συγχρωτιζόταν με ρούμι
και νερό με τον Μαύρο Πήτερ καταμεσής της νύχτας; Ήταν το
προφίλ του αυτό που εμφανίσθηκε στο κάλυμμα πριν δυο
νύχτες; Όχι, όχι, Χόπκινς· άλλο και πιότερο επικίνδυνο είναι
το πρόσωπο που πρέπει να αναζητήσεις.»
Το πρόσωπο του ντετέκτιβ έπεφτε όλο και
περισσότερο καθ’ όλη την διάρκεια της κουβέντας του Χολμς.
Οι ελπίδες του και οι φιλοδοξίες του όλες κατέρρεαν γύρω του.
Όμως δεν θα εγκατέλειπε την θέση του δίχως να το παλέψει.
«Δεν μπορείτε να αρνηθείτε πως ο Νήλιγκαν ήταν
παρών εκείνη την νύχτα, κ. Χολμς. Το βιβλίο θα το αποδείξει
αυτό. Φαντάζομαι πως έχω αρκετά πειστήρια για να
ικανοποιήσω το δικαστήριο, ακόμη κι αν εσείς μπορείτε να
βρείτε ένα τρωτό σημείο. Επιπλέον, κ. Χολμς, εγώ έπιασα τον
άνθρωπο ΜΟΥ. Όσο για το τρομερό αυτό πρόσωπο που λέτε,
που βρίσκεται;»
«Φαντάζομαι πως μάλλον βρίσκεται στην σκάλα», είπε
ο Χολμς γαλήνια. «Πιστεύω, Γουώτσον, πως καλά θα κάνεις
να βάλεις το περίστροφο σε μέρος που να μπορείς να το
φτάσεις.» Σηκώθηκε, και ακούμπησε ένα γραμμένο χαρτί
πάνω στο τραπέζι. «Τώρα, είμαστε έτοιμοι», είπε.
Υπήρξαν μερικές κουβέντες σε τραχιές φωνές απέξω,
και τώρα η κ. Χάντζσον άνοιξε την πόρτα και είπε πως
υπήρχαν τρεις άντρες που ζητούσαν τον Καπετάνιο Μπέιζιλ.

218
Arthur Conan Doyle

«Συνοδέψτε τους μέσα έναν έναν», είπε ο Χολμς.


Ο πρώτος που μπήκε ήταν ένας μικρόσωμος εξόχως
καμαρωτός 39 άνθρωπος με κόκκινα μάγουλα και φουσκωτές
λευκές φαβορίτες. Ο Χολμς είχε τραβήξει ένα γράμμα από την
τσέπη του.
«Όνομα;» ρώτησε.
«Τζέιμς Λάνκαστερ.»
«Λυπάμαι, Λάνκαστερ, όμως το μπάρκο είναι πλήρες.
Ορίστε μισή χρυσή λίρα για τον κόπο σου. Πέρασε απλά σε
αυτό το δωμάτιο και περίμενε εκεί για μερικά λεπτά.»
Ο δεύτερος άντρας ήταν ένα ψηλό, ξερακιανό πλάσμα,
με ίσια μαλλιά και ωχρά μάγουλα. Το όνομα του ήταν Χιού
Πάτινς. Έλαβε επίσης την απόρριψη του, την μισή χρυσή λίρα
του, και την εντολή να περιμένει.
Ο τρίτος υποψήφιος ήταν ένας άντρας αξιοπρόσεκτου
παρουσιαστικού. Ένα αγριωπό πρόσωπο που θύμιζε
μπουλντόγκ πλαισιωμένο από έναν συνονθύλευμα μαλλιών
και γενιών, και δυο τολμηρά σκούρα μάτια έλαμπαν πίσω από
την κάλυψη χοντρών, θυσανωτών, κρεμαστών φρυδιών.
Χαιρέτησε και στάθηκε ναυτικά, γυρνώντας το καπέλο στα
χέρια του.
«Το όνομα σου;» ρώτησε ο Χολμς.
«Πάτρικ Κάιρνς.»
«Καμακιστής;»
«Μάλιστα, κύριε. Είκοσι-έξι ταξίδια.»
«Από το Νταντί, να υποθέσω;»
«Μάλιστα, κύριε.»
«Και έτοιμος να ξεκινήσεις με ένα εξερευνητικό
σκάφος;»
«Μάλιστα, κύριε.»
«Τι μισθό;»
«Οχτώ λίρες το μήνα.»
«Μπορείς να ξεκινήσεις αμέσως;»
«Αμέσως μόλις πάρω τα μπαγκάζια μου.»
«Έχεις τα χαρτιά σου;»

39 (ribston-pippin of a man)

219
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

«Μάλιστα, κύριε.» Έβγαλε μια δεσμίδα από φθαρμένα


και λερωμένα έγγραφα από την τσέπη του. Ο Χολμς τους έριξε
μια ματιά και τα επέστρεψε.
«Είσαι ο άνθρωπος που ήθελα», είπε. «Ορίστε η
συμφωνία στο πλαϊνό γραφείο. Αν την υπογράψεις το όλο
ζήτημα θα έχει κανονισθεί.»
Ο ναυτικός τρέκλισε μέχρι την άλλη πλευρά του
δωματίου και σήκωσε την πένα.
«Να υπογράψω εδώ;» είπε, σκύβοντας πάνω από το
γραφείο.
Ο Χολμς έγειρε πάνω από τον ώμο του και πέρασε τα
χέρια του πάνω από τον λαιμό του.

«Αυτό μας κάνει», είπε.


Άκουσα τον ήχο από ατσάλι και ένα μουγκρητό σαν
από εξοργισμένο ταύρο. Την επόμενη στιγμή ο Χολμς και ο
ναυτικός κυλιόντουσαν μαζί στο πάτωμα. Επρόκειτο για έναν
άντρα τέτοιας γιγαντιαίας δύναμης που, ακόμη και με τις
χειροπέδες τις οποίες ο Χολμς είχε τόσο επιδέξια κλειδώσει
γύρω από τους καρπούς του, θα είχε πολύ σύντομα

220
Arthur Conan Doyle

κατανικήσει τον φίλο μου αν ο Χόπκινς και εγώ δεν είχα


ορμήσει προς συμβολή του. Μόνον όταν πίεσα το παγερό
στόμιο του περίστροφου πάνω στον κρόταφο του κατάλαβε
τελικά πως η αντίσταση του ήταν μάταιη. Δέσαμε τους
αστραγάλους με σχοινί και σηκωθήκαμε ξέπνοοι από την
πάλη.

«Πρέπει ειλικρινά να ζητήσω συγνώμη, Χόπκινς», είπε


ο Σέρλοκ Χολμς· «Φοβούμαι πως η ομελέτα έχει κρυώσει.
Ωστόσο, θα απολαύσεις το υπόλοιπο πρόγευμα σου καλύτερα,
έτσι δεν είναι, με την σκέψη πως έφερες την υπόθεση σε μια
θριαμβευτική κατάληξη.»
Ο Στάνλεϋ Χόπκινς ήταν άφωνος από την κατάπληξη
του.
«Δεν ξέρω τι να πω, κ. Χολμς», ξεφούρνισε τελικά, με
κατακόκκινο πρόσωπο. «Μου φαίνεται πως γελοιοποιήθηκα
από την αρχή. Αντιλαμβάνομαι πλέον, αυτό που δεν θα
έπρεπε ποτέ να έχω ξεχάσει, πως είμαι ο σπουδαστής και
εσείς ο καθηγητής. Ακόμη και τώρα βλέπω αυτό που κάνατε,

221
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

όμως δεν καταλαβαίνω πως το κάνατε, είτε την σπουδαιότητα


του.»
«Καλά, καλά», είπε ο Χολμς, καλοδιάθετα. «Όλοι
μαθαίνουμε από την εμπειρία, και το μάθημα σου αυτήν την
φορά είναι πως ποτέ δεν πρέπει να χάσεις από τα μάτια την
εναλλακτική. Ήσουν τόσο απορροφημένος στον νεαρό
Νήλιγκαν που δεν μπορούσες να αφιερώσεις μια σκέψη στον
Πάτρικ Κάιρνς, τον πραγματικό δολοφόνο του Πήτερ Κάρεϋ.»
Η τραχιά φωνή του ναυτικού διέκοψε την συζήτηση
μας.
«Κοίτα δω, κύριε», είπε, «Δεν παραπονέθηκαν που με
δέσατε χειροπόδαρα, όμως θα ήθελε να λέτε τα πράγματα
όπως έχουν. Λέτε πως δολοφόνησα τον Πήτερ Κάρεϋ· εγώ λέω
ΣΚΟΤΩΣΑ τον Πήτερ Κάρεϋ, και εκεί είναι όλη η διαφορά.
Ίσως να μην πιστέψετε τα όσα λέω. Ίσως να πιστεύετε πως
απλά σας παραμυθιάζω 40 .»
«Καθόλου», είπε ο Χολμς. «Ας ακούσουμε τι έχετε να
μας πείτε.»
«Ευθύς αμέσως, και, μα τον Κύριο, κάθε λέξη είναι
αληθινή. Ήξερα τον Μαύρο Πήτερ, και όταν τράβηξε το
μαχαίρι του πέρασα ένα καμάκι από μέσα στην στιγμή, γιατί
ήξερα πως ήταν ή εκείνος ή εγώ. Έτσι πέθανε. Πείτε το φόνο.
Όπως και να είναι, θα πεθάνω τόσο σύντομα με ένα σχοινί
γύρω από τον λαιμό του όσο με το μαχαίρι του Μαύρου Πήτερ
στην καρδιά μου.»
«Πως βρέθηκες εκεί;» ρώτησε ο Χολμς.
«Θα σας τα πω από την αρχή. Μόνο ανασηκώστε με
λιγάκι για να μιλώ ευκολότερα. Ήταν το ’83 όταν συνέβη—
τον Αύγουστο του χρόνου εκείνου. Ο Πήτερ Κάρευ ήταν
αφέντης του ΘΑΛΑΣΣΙΟΣ ΜΟΝΟΚΕΡΩΣ, και εγώ ήμουν
αναπληρωματικός καμακιστής. Βγαίναμε από τους πάγους
πηγαίνοντας στην πατρίδα, με μετωπικούς ανέμους και μιας
βδομάδας νότια θύελλα, όταν διακρίναμε ένα μικρό σκάφος
που είχε παρασυρθεί βόρια. Υπήρχε ένας άντρα πάνω του—
ένας στεριανός. Το πλήρωμα είχε φαντασθεί πως θα

40 slinging you a yarn

222
Arthur Conan Doyle

βουλιάξει, και είχε φύγει για τις Νορβηγικές ακτές με το


βαρκάκι. Φαντάζομαι πως θα πνίγηκαν όλοι. Λοιπόν, τον
ανεβάσαμε πάνω, τον άνθρωπο, και εκείνο με τον καπετάνιο
είχαν μερικές μεγάλες κουβέντες στην καμπίνα του. Όλα τα
μπαγκάζια που είχε μαζί του ήταν ένα μικρό μεταλλικό κουτί.
Καθόσον γνωρίζω, το όνομα του άντρα δεν αναφέρθηκε ποτέ,
και την δεύτερη νύχτα εξαφανίστηκε σαν να μην είχε υπάρξει
ποτέ. Ανακοινώθηκε πως είτε είχε ριχτεί στην θάλασσα ή ότι
είχε πέσει μέσα στον κακό καιρό που είχαμε. Μόνο ένας
άντρας γνώριζε τι του είχε συμβεί, και αυτός ήμουν εγώ, γιατί
με τα ίδια μου τα μάτια είχα δει τον καπετάνιο να τον τραβά
από τα πόδια και να τον πετά από την κουπαστή στην μέση
βάρδια μιας σκοτεινής νύχτας, δυο μέρες πριν αντικρίσουμε τα
φώτα του Σέτλανντ.
«Λοιπόν, κράτησα την γνώση για τον εαυτό μου και
περίμενα να δω τι θα έβγαινε από αυτό. Όταν γυρίσαμε πίσω
στην Σκοτία αποσιωπήθηκε εύκολα, και κανείς δεν έκανε
ερωτήσεις. Ένας ξένος πέθανε από ένα ατύχημα και δεν ήταν
δουλειά κανενός να κάνει ερωτήσεις. Λίγο αργότερα ο Πήτερ
Κάρεϋ παράτησε την θάλασσα, και πολλά χρόνια πέρασαν
πριν ανακαλύψω που βρισκόταν. Μάντεψα πως είχε κάνει την
πράξη για αυτό που υπήρχε μέσα στο μεταλλικό κουτί, και
πως μπορούσε να με πληρώσει καλά για να κρατήσω το στόμα
μου κλειστό.

223
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

«Ανακάλυψα που βρισκόταν μέσω ενός ναυτικού που


τον είχε συναντήσει στο Λονδίνο, και κατέβηκα για να τον
στύψω. Την πρώτη νύχτα ήταν αρκετά λογικός, και ήταν
έτοιμος να μου δώσει ότι θα με απελευθέρωνε από την
θάλασσα για όλη μου την ζωή. Θα τα κανονίζαμε όλα δυο
νύχτες αργότερα. Όταν ήρθα τον βρήκα μισομεθυσμένο και με
άσχημη διάθεση. Καθίσαμε κάτω και ήπιαμε και
αφηγηθήκαμε ιστορίες από τον παλιό καιρό, όμως όσο
περισσότερο έπινε τόσο λιγότερο μου άρεσε το βλέμμα στο
πρόσωπο του. Πρόσεξα το καμάκι πάνω στον τοίχο, και
σκέφτηκα πως ίσως να το χρειαζόμουν πριν τελειώσω. Τότε
τελικά ξέσπασε πάνω μου, φτύνοντας και βρίζοντας, με τον
φόνο στα μάτια του και ένα μεγάλο μαχαίρι 41 στο χέρι του.
Δεν είχε χρόνο να το ξεθηκαρώσει πριν του περάσω το καμάκι
μέσα του. Μα τους ουρανούς! Τι κραυγή που άφησε· και το
πρόσωπο του μπλέκεται μεταξύ μου και του ύπνου! Στάθηκα
εκεί, με το αίμα να ξεχύνεται γύρω μου, και περίμενα για μια
στιγμή· όμως όλα ήταν ήσυχα, έτσι αναθάρρησα και πάλι.
Κοίταξα ολόγυρα, και εκεί βρισκόταν το μεταλλικό κουτί
πάνω στο ράφι. Είχα τόσα δικαιώματα πάνω του όσο και ο
Πήτερ Κάρεϋ, όπως και να έχει, έτσι το πήρα μαζί μου και
άφησα την καλύβα. Σαν ηλίθιος άφησα την καπνοσακούλα
μου πάνω στο τραπέζι.
«Τώρα θα σας πω το πιο αλλόκοτο κομμάτι της όλης
ιστορίας. Μόλις που είχα βγει από την καλύβα όταν άκουσα
κάποιον να έρχεται, και κρύφτηκα μέσα στους θάμνους. Ένας
άντρας ήρθε μουλωχτά, πήγε μέσα στην καλύβα, άφησε μια
κραυγή σαν να είχε δει φάντασμα, και το ‘βαλε στα πόδια όσο
πιο γρήγορα μπορούσε ώσπου χάθηκε από τα μάτια μου.
Ποιος ήταν ή τι ήθελε είναι υπεράνω των όσων μπορώ να σας
πω. Από μεριάς μου περπάτησα δέκα μίλια, πήρα ένα τραίνο
στο Τάνμπριτζ Γουέλλς, και έτσι έφτασα στο Λονδίνο, και
κανείς δεν πήρε είδηση.

41 (clasp-knife)

224
Arthur Conan Doyle

«Το λοιπόν, όταν πήγα να εξετάσω το κουτί


ανακάλυψα πως δεν υπήρχαν χρήματα μέσα του, και τίποτα
άλλο παρά χαρτιά που δεν τολμούσα να πουλήσω. Είχα χάσει
το πάτημα μου στον Μαύρο Πήτερ, και ήμουν παγιδευμένος
στο Λονδίνο δίχως ούτε ένα σελίνι. Το μόνο που μου απέμενε
ήταν η τέχνη μου. Είδα εκείνες τις διαφημίσεις σχετικά με τους
καμακιστές και τα ψηλά μεροκάματα, έτσι πήγα στους
ναυτιλιακούς πράκτορες, και εκείνοι με έστειλαν εδώ. Αυτά
είναι όλα όσα γνωρίζω, και λέω ξανά πως αν σκότωσα τον
Μαύρο Πήτερ ο νόμος θα έπρεπε να με ευχαριστεί, γιατί τους
έσωσα από την τιμή ενός κανναβένιου σκοινιού.»
«Μια ιδιαίτερα καθαρή κατάθεση», είπε ο Χολμς,
καθώς σηκώθηκε και άναψε την πίπα του. «Πιστεύω, Χόπκινς,
πως δεν θα έπρεπε να χάσεις χρόνο από το να μεταφέρεις τον
κρατούμενο σου σε ένα ασφαλές μέρος. Αυτό το δωμάτιο δεν
καλά προσαρμοσμένο για κελί, και ο κ. Πάτρικ Κάιρνς
καταλαμβάνει ένα πολύ μεγάλο μέρος του χαλιού μας.»
«Κ. Χολμς», είπε ο Χόπκινς, «Δεν ξέρω πώς να σας
εκφράσω την ευγνωμοσύνη μου. Ακόμη και τώρα δεν
καταλαβαίνω πως επιτύχατε αυτό το αποτέλεσμα.»
«Απλά έχοντας την καλή τύχη να βρω το σωστό
στοιχείο από την αρχή. Είναι πολύ πιθανόν αν γνώριζα
σχετικά με αυτό το σημειωματάριο να είχε απομακρύνει τις
σκέψεις μου, όπως συνέβη με εσένα. Όμως όλα όσα άκουσα
οδηγούσαν στην μοναδική διαδρομή. Την εκπληκτική δύναμη,
την δεξιότητα στην χρήση του καμακιού, το ρούμι και το νερό,
την καπνοσακούλα από δέρμα φώκιας, με τον βαρύ καπνό—
όλα αυτά υποδείκνυαν κάποιο ναυτικό και κάποιον που είχε
υπάρξει φαλαινοθήρας. Είχα πειστεί πως τα αρχικά ‘Π.Κ.’
πάνω στην καπνοσακούλα ήταν σύμπτωση, και όχι τα αρχικά
του Πήτερ Κάρεϋ, αφού σπανίως κάπνιζε και δεν βρέθηκε
καμία πίπα στην καμπίνα του. Είπες πως ήταν. Πόσοι
στεριανοί υπάρχουν που να πίνουν ρούμι όταν υπάρχουν
άλλα οινοπνεύματα; Ναι, ήμουν βέβαιος πως ήταν ναυτικός.»
«Και πως τον βρήκατε;»

225
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

«Αγαπητέ μου κύριε, το πρόβλημα είχε γίνει αρκετά


απλό. Αν ήταν ναυτικός, θα μπορούσε μόνο να είναι ένας
ναυτικός που να ήταν μαζί του στο ΘΑΛΑΣΣΙΟΣ
ΜΟΝΟΚΕΡΩΣ. Από όσα μπόρεσα να μάθω δεν είχε ταξιδέψει
με κανένα άλλο πλοίο. Πέρασα τρεις μέρες τηλεγραφώντας
στο Νταντί, και στο τέλος είχα εξακριβώσει τα ονόματα του
πληρώματος του ΘΑΛΑΣΣΙΟΣ ΜΟΝΟΚΕΡΩΣ το 1883. Όταν
ανακάλυψα τον Πάτρικ Κάιρνς μεταξύ των καμακιστών η
έρευνα μου πλησίαζε στο τέλος της. Υποστήριξα πως ο άντρας
ήταν πιθανών στο Λονδίνο, και πως επιθυμούσε να αφήσει
την χώρα για κάποιο διάστημα. Επομένως πέρασα μερικές
μέρες στο Ηστ-εντ, μηχανεύθηκα μια αποστολή στην Αρκτική,
έβαλα προκλητικούς όρους για καμακιστές που θα
υπηρετούσαν υπό το πρόσταγμα του Καπετάνιου Μπέιζιλ—
και ιδού το αποτέλεσμα!»
«Θεσπέσια!» φώναξε ο Χόπκινς. «Θεσπέσια!»
«Οφείλεις να επιδιώξεις την απελευθέρωση του
νεαρού Νήλιγκαν το ταχύτερο δυνατό», είπε ο Χολμς.
«Ομολογώ πως πιστεύω ότι του οφείλεις κάποια απολογία. Το
μεταλλικό κουτί θα πρέπει να του επιστραφεί, όμως, φυσικά,
τα αξιόγραφα που πούλησε ο Πήτερ Κάρεϋ χάθηκαν για
πάντα. Ορίστε η άμαξα, Χόπκινς, οπότε και μπορείς να πάρεις
τον κρατούμενο σου. Αν με θέλεις για την δίκη, η διεύθυνση
μου όπως και του Γουώτσον θα είναι κάπου στην Νορβηγία,
θα στείλω λεπτομέρειες αργότερα.»

226
Arthur Conan Doyle

7. Η Περιπέτεια του Καρόλου Αυγούστου


Μίλβερτον
(01/07 - 17/07/ 2005)

Πάνε χρόνια από τον καιρό που τα περιστατικά στα


οποία αναφέρομαι έλαβαν χώρα, κι εντούτοις μετά δυσκολίας
δύναμαι να τα θίξω. Για μια μακρά περίοδο, έστω και με την
μέγιστη διακριτικότητα κι επιφυλακτικότητα, θα καθίστατο
αδύνατον να κοινοποιήσω τα γεγονότα· ωστόσο πλέον το
πρωτεύων ενδιαφερόμενο πρόσωπο βρίσκεται πέραν της τσι-
μπίδας του ανθρώπινου νόμου, και με την οφειλόμενη
αποσιώπηση δύναται να ειπωθεί κατά τρόπο τέτοιο ώστε να
μην αδικήσει κανέναν. Καταγράφει μια απολύτως μοναδική
εμπειρία στην καριέρα τόσο του Κου Σέρλοκ Χολμς όσο και
της δικής μου. Ο αναγνώστης ας με συγχωρήσει αν αποκρύψω
την ημερομηνία κάθε άλλου γεγονότος εκ του οποίου να του
προσφερόταν η δυνατότητα να εντοπίσει το πραγματικό
συμβάν.
Είχαμε βγει έξω για έναν από τους απογευματινούς
περιπάτους μας, ο Χολμς κι εγώ, και είχαμε επιστρέψει περί
τις έξι η ώρα ενός παγερού χειμωνιάτικου απογεύματος.
Καθώς ο Χολμς άναψε τη λάμπα το φως έπεσε πάνω σε μια
κάρτα στο τραπέζι. Της έριξε μια ματιά, και κατόπιν, με ένα
επιφώνημα αηδίας, την πέταξε στο πάτωμα. Τη σήκωσα και
διάβασα:—

ΚΑΡΟΛΟΣ ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ ΜΙΛΒΕΡΤΟΝ


ΠΥΡΓΟΙ ΕΙΠΛΝΤΟΡ,
ΜΕΣΙΤΗΣ. ΧΑΜΠΣΤΕΝΤ.

«Ποιος είναι;» ρώτησα.


«Ο χειρότερος άνθρωπος στο Λονδίνο», απάντησε ο
Χολμς, καθώς κάθισε κάτω και άπλωσε τα πόδια μπροστά
στην φωτιά. «Γράφει τίποτα στο πίσω μέρος της κάρτας;»
Την γύρισα ανάποδα.
«Θα επισκεφθώ στις 6:30 – Κ.Α.Μ.» διάβασα.

227
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

«Χμ! Όπου να ‘ναι θα φανεί. Νοιώθεις μια


ανατριχιαστική αίσθηση αποστροφής, Γουώτσον, όταν
στέκεσαι μπροστά στα ερπετά του Ζωολογικού Κήπου και
βλέπεις τα γλοιώδη, έρποντα, δηλητηριώδη πλάσματα, με τα
θανάσιμα μάτια και τα κακόβουλα, πλακουτσωτά πρόσωπα;
Λοιπόν, αυτή την εντύπωση μου δίνει ο Μίλβερτον.
Χρειάστηκε να ασχοληθώ με πενήντα δολοφόνους στην
καριέρα μου, εντούτοις κι ο χειρότερος τους στιγμή δεν μου
προκάλεσε την απέχθεια την οποία νοιώθω για αυτό τον τύπο.
Και όμως είναι αδύνατον να μη συνεργαστώ μαζί του—στην
πραγματικότητα, έρχεται εδώ εξαιτίας της πρόσκλησης μου.»
«Μα ποιος είναι;»
«Θα σου πω, Γουώτσον. Πρόκειται για το βασιλιά των
εκβιαστών. Οι Ουρανοί να βοηθήσουν τον άντρα, κι ακόμη
περισσότερο τη γυναίκα, των οποίων τα μυστικά κι η υπόληψη
θα βρεθούν υπό την εξουσία του Μίλβερτον. Με ένα
χαμογελαστό πρόσωπο και καρδιά από μάρμαρο θα σφίξει και
θα σφίξει μέχρι να τους στεγνώσει τελείως. Ο τύπος είναι
ιδιοφυΐα με τον τρόπο του, και θα άφηνε το σημάδι του σε
κάποιο περισσότερο ενάρετο επάγγελμα. Οι μέθοδοι του είναι
οι ακόλουθοι: Αφήνει να καταστεί γνωστό πως είναι
προετοιμασμένος να πληρώσει εξαιρετικά υψηλά ποσά για
επιστολές οι οποίες να εκθέτουν σε κίνδυνο σκανδάλου άτομα
με πλούτο ή σημαίνουσα θέση. Λαμβάνει την πραμάτεια του
όχι μόνο από επίβουλους βαλέδες ή υπηρέτριες, αλλά
συχνότατα από εκλεπτυσμένα καθάρματα που κέρδισαν την
εμπιστοσύνη και τη στοργή εύπιστων γυναικών.
Διαπραγματεύεται με χέρι ανοικτό. Τυγχάνει να γνωρίζω πως
πλήρωσε επτακόσιες λίρες σε έναν υπηρέτη για ένα σημείωμα
δυο γραμμές σε έκταση, και πως η καταστροφή μιας ευγενούς
οικογένειας αποτέλεσε την κατάληξη. Καθετί το οποίο βγαίνει
στην πιάτσα πάει στο Μίλβερτον, κι υπάρχουν εκατοντάδες σε
ετούτη την σπουδαία πόλη που πανιάζουν στο άκουσμα του
ονόματος του. Κανείς δεν γνωρίζει που θα μπηχτούν τα νύχια
του, διότι είναι υπερβολικά πλούσιος κι ιδιαιτέρως εύστροφος
ώστε να δουλέψει μεροδούλι μεροφάι. Θα κρατήσει ένα χαρτί

228
Arthur Conan Doyle

για χρόνια ώστε να το παίξει την στιγμή που τα


διακυβευόμενα θα αποφέρουν το μέγιστο δυνατό όφελος.
Ανέφερα πως είναι ο χειρότερος άνθρωπος στο Λονδίνο, και
θα σε ρωτούσα πώς κάποιος μπορεί να συγκρίνει τον κανάγια
ο οποίος εν θερμό χτυπάει την γυναίκα του με τον άνθρωπο
αυτόν, ο οποίος μεθοδικά και με την άνεση του βασανίζει την
ψυχή και σφίγγει τα νεύρα ώστε να προσθέσει περισσότερα
στα ήδη φουσκωμένα πουγκιά του;»
Σπανίως είχα ακούσει τον φίλο μου να μιλά με τέτοια
συναισθηματική φόρτιση.
«Μα, το βέβαιο δεν είναι πως», είπα, «ο τύπος θα
πρέπει να υπόκειται εντός της δικαιοδοσίας του νόμου;»
«Τεχνικά, δίχως αμφιβολία, αλλά πρακτικά όχι. Τι θα
ωφελούσε μια γυναίκα, παραδείγματος χάριν, να τον βάλει
φυλακή για μερικούς μήνες αν η δική της καταστροφή
ακολουθούσε αμέσως μετά; Τα θύματα του δεν τολμούν να
αντιγυρίσουν το χτύπημα, Αν ποτέ εκβίαζε έναν αθώο, τότε,
όντως, θα τον είχαμε στο χέρι μας· όμως είναι τόσο πανούργος
όσο ο Σατανάς. Όχι, όχι· θα πρέπει να βρούμε άλλους τρόπους
για να τον πολεμήσουμε.»
«Και γιατί έρχεται εδώ;»
«Επειδή μια επιφανής πελάτισσα έχεις αποθέσει την
θλιβερή του υπόθεση στα χέρια μου. Μιλάμε περί της Λαίδης
Εύας Μπράκγουελ, της ομορφότερης ΝΤΕΜΠΙΤΑΝΤ της
τελευταίας σαιζόν. Πρόκειται να παντρευτεί εντός δεκαπενθη-
μέρου τον Ερλ του Ντόβερκωρτ. Αυτός ο σατανάς έχει αρκετά
απερίσκεπτα γράμματα –απερίσκεπτα, Γουώτσον, τίποτα
χειρότερο– τα οποία γράφτηκαν προς ένα φτωχό νεαρό
γαιοκτήμονα στην επαρχία. Θα αρκούσαν για να τερματίσουν
τον γάμο. Ο Μίλβερτον θα στείλει τα γράμματα στον Ερλ
εκτός κι αν ένα ευμέγεθες χρηματικό ποσό του δοθεί. Μου
ανατέθηκε να τον συναντήσω, και – να κανονίσω τους
καλύτερους όρους που δύναμαι.»
Την στιγμή εκείνη ήρθε να ακουστεί ένα κροτάλισμα
μαζί με κουδουνίσματα από κάτω. Κοιτώντας είδα μια
αρχοντική άμαξα με ένα ζευγάρι άλογα, με τις λαμπερές

229
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

λάμπες να φέγγουν πάνω στα γυαλιστερά καπούλια των


ευγενών ντορήδων. Ένας υπηρέτης άνοιξε την πόρτα, κι ένας
μικρόσωμος, γεροδεμένος άντρας που φορούσε ένα μάλλινο
αστρακάν πανωφόρι κατέβηκε. Ένα λεπτό αργότερα
βρισκόταν στο δωμάτιο.

Ο Κάρολος Αύγουστος Μίλβερτον ήταν ένας άντρας


πενήντα ετών, με μεγάλο κεφάλι, διανοούμενου, στρογγυλό,
παχουλό, άτριχο πρόσωπο, αιωνίως παγωμένο χαμόγελο, και
δυο έντονα γκρίζα μάτια, τα οποία έλαμπαν πίσω από φαρδιά
γυαλιά με χρυσό σκελετό. Υπήρχε κάτι από την μεγαλοθυμία
του Κου Πικγουίκ στο παρουσιαστικό του, το οποίο
αμαυρωνόταν μόνο από την ανειλικρίνεια του παγωμένου του
χαμόγελου κι από τη σκληρή λάμψη εκείνων των αεικίνητων
και διαπεραστικών ματιών. Η φωνή του ήταν απαλή και
μειλίχια όπως κι η μορφή του, καθώς προχώρησε με ένα
αφράτο μικροκαμωμένο χέρι προτεταμένο, μουρμουρίζοντας
τη συγγνώμη του που δεν μας είχε συναντήσει κατά την
πρώτη του επίσκεψη. Ο Χολμς περιφρόνησε το απλωμένο χέρι

230
Arthur Conan Doyle

και τον κοίταξε με ένα πρόσωπο από γρανίτη. Το χαμόγελο


του Μίλβερτον μεγάλωσε· ανασήκωσε τους ώμους του, έβγαλε
το πανωφόρι του, διπλώνοντας το με ιδιαίτερη προσοχή πάνω
από την ράχη μιας καρέκλας, και κατόπιν κάθισε.

«Ο Κύριος», είπε, με ένα νεύμα προς την κατεύθυνση


μου. «Απαιτείται εχεμύθεια; Είναι σωστό;»
«Ο Δρ Γουώτσον είναι φίλος και συνεργάτης μου.»
«Πολύ καλά, κ. Χολμς. Εκδήλωσα ενδιαφέρον μόνο και
μόνο προς χάριν του συμφέροντος της πελάτισσας σας. Το
θέμα είναι τόσο λεπτό—»
«Ο Δρ Γουώτσον το γνωρίζει ήδη.»
«Τότε μπορούμε να ξεκινήσουμε την δουλειά μας. Δη-
λώνετε πως ενεργείτε εκ μέρους της Λαίδης Εύα. Σας
εξουσιοδότησε να δεχθείτε τους όρους μου;»
«Ποιοι είναι οι όροι σας;»
«Επτά χιλιάδες λίρες.»
«Και η εναλλακτική;»
«Αγαπητέ μου κύριε, είναι οδυνηρό να το συζητώ·
όμως αν τα χρήματα δεν πληρωθούν την 14η το βέβαιον είναι
πως δεν θα υπάρξει γάμος την 18η.» Το ανυπόφορο χαμόγελο
του ήταν περισσότερο αυτάρεσκο παρά ποτέ.

231
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

Ο Χολμς το συλλογίστηκε για λίγο.


«Έχω την εντύπωση,» είπε, τελικά, «πως λαμβάνετε τα
πράγματα υπερβολικά ως δεδομένα. Γνωρίζω, φυσικά, τα
περιεχόμενα εκείνων των επιστολών. Η πελάτισσα μου θα
πράξει όπως την συμβουλεύσω. Θα της συστήσω να πει στον
μελλοντικό της σύζυγο την πλήρη ιστορία και να εμπιστευθεί
την γενναιοψυχία του.»
Ο Μίλβερτον γέλασε.
«Προφανώς δε γνωρίζετε τον Έρλ», είπε.
Από το αμήχανο βλέμμα επί του προσώπου του Χολμς
έβλεπα ξεκάθαρα πως δεν τον γνώριζε.
«Ποιο το κακό στις συγκεκριμένες επιστολές;» ρώτησε.
«Είναι παιχνιδιάρικες —εξαιρετικά παιχνιδιάρικες»,
απάντησε ο Μίλβερτον. «Η λαίδη ήταν ιδιαίτερα θελκτική
επιστολογράφος. Όμως είμαι σε θέση να σας διαβεβαιώσω
πως ο Έρλ του Ντόβερκωρτ θα αποτύγχανε να τις εκτιμήσει.
Εντούτοις, αφού έχετε αντίθετη άποψη, θα το αφήσουμε να
παραμείνει ως έχει. Είναι απλά επαγγελματικό θέμα. Αν
πιστεύετε πως είναι το καλύτερο προς το συμφέρον της
πελάτισσας σας πως οι συγκεκριμένες επιστολές θα έπρεπε
να εναποτεθούν στα χέρια του Έρλ, τότε θα ήταν, όντως,
ανόητο να πληρώσετε ένα τόσο μεγάλο χρηματικό ποσό για
να τις επανακτήσετε.» Σηκώθηκε και έπιασε το πανωφόρι
του.
Ο Χολμς ήταν ωχρός από θυμό και ταπείνωση.
«Σταθείτε μια στιγμή», είπε. «Κινείστε υπερβολικά
γρήγορα. Το βέβαιο είναι πως θα έπρεπε να καταβάλουμε
κάθε προσπάθεια ώστε να αποφύγουμε το σκάνδαλο επί ενός
τόσο λεπτού ζητήματος.»
Ο Μίλβερτον επέστρεψε στην καρέκλα του.
«Ήμουν βέβαιος πως θα το βλέπατε υπό την σωστή
προοπτική», γουργούρισε.
«Συγχρόνως», συνέχισε ο Χολμς, «η Λαίδη Εύα δεν
είναι μια πλούσια γυναίκα. Σας διαβεβαιώνω και δυο χιλιάδες
λίρες θα αποτελούσαν μια αποστράγγιση των πόρων της, και
το ποσό το οποίο κατονομάζετε είναι εντελώς υπεράνω των

232
Arthur Conan Doyle

δυνάμεων της. Παρακαλώ, επομένως, όπως μετριάσετε τις


απαιτήσεις σας, κι επιστρέψετε τις επιστολές στην τιμή την
οποία υποδεικνύω, η οποία είναι, σας διαβεβαιώνω, η
υψηλότερη που είναι δυνατόν να λάβετε.»
Το χαμόγελο του Μίλβερτον φάρδυνε και τα μάτια του
λαμπύρισαν εύθυμα.
«Έχω επίγνωση πως ότι λέτε είναι αλήθεια όσον
αφορά τους πόρους της Λαίδης», είπε. «Συγχρόνως, οφείλετε
να παραδεχθείτε πως η περίσταση του γάμου της κυρίας είναι
ο κατάλληλος καιρός για να καταβάλουν φίλοι και συγγενείς
κάποια προσπάθεια εκ μέρους της. Ενδεχομένως να διστάσουν
όσον αφορά ένα αποδεκτό γαμήλιο δώρο. Επιτρέψτε μου να
τους διαβεβαιώσω πως η μικρή αυτή δέσμη επιστολών θα τους
προσφέρει μεγαλύτερη χαρά από όλους τους πολυελαίους και
τις βουτυριέρες του Λονδίνου.»
«Είναι αδύνατον», είπε ο Χολμς.
«Τρομάρα μου, τρομάρα μου, πόσο ατυχές!»
αναφώνησε ο Μίλβερτον, βγάζοντας έξω ένα ογκώδες
σημειωματάριο. «Δεν μπορώ να διανοηθώ πως οι κυρίες είναι
τόσο απερίσκεπτες στο να μην καταβάλλουν μια προσπάθεια.
Κοιτάξτε εδώ!» Κράτησε ένα μικρό σημείωμα με ένα θυρεό
πάνω στον φάκελο. «Αυτό ανήκει στον—μα, ίσως δεν δίκαιο
να αναφέρω το όνομα μέχρι αύριο το πρωί. Όμως εκείνη την
στιγμή θα βρίσκεται στα χέρια του συζύγου της κυρίας. Κι όλα
αυτά επειδή δε θα μπορέσει να βρει ένας ευτελές ποσό το
οποίο θα έβρισκε αν πουλούσε τα κοσμήματα της. ΤΟΣΟ
μεγάλο κρίμα. Λοιπόν, θυμάστε το αιφνίδιο τέλος των
αρραβώνων μεταξύ της Εντιμότατης Δεσποινίδος Μάιλς και
του Ταγματάρχη Ντόρκινγκ; Μόλις δυο μέρες προ του γάμου
υπήρξε μια παράγραφος στη MORNING POST που ανέφερε
την ακύρωση τους. Και ποιος ο λόγος; Είναι σχεδόν αδιανόητο,
όμως το βλακώδες ποσό των δώδεκα χιλιάδων λιρών θα είχε
διευθετήσει το όλο ζήτημα. Δεν είναι τόσο λυπηρό; Και να που
βρίσκω εσάς, ένα λογικό άνθρωπο, να πελαγώνετε σχετικά με
όρους όταν το μέλλον της πελάτισσας σας κι η τιμή της
διακυβεύονται. Με εκπλήσσετε, κ. Χολμς.»

233
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

«Ότι δηλώνω είναι αλήθεια», απάντησε ο Χολμς. «Τα


χρήματα είναι αδύνατο να βρεθούν. Δεν είναι πολύ καλύτερα
να δεχθείτε το σημαντικό ποσό το οποίο σας προσφέρω από το
να καταστρέψετε την καριέρα της γυναίκας, πράγμα που δεν
θα σας ωφελήσει διόλου;»
«Εκεί κάνετε λάθος, κ. Χολμς. Μια αποκάλυψη θα με
ωφελούσε εμμέσως σε σημαντικό βαθμό. Έχω οχτώ ή δέκα
παρόμοιες υποθέσεις οι οποίες ωριμάζουν. Αν κυκλοφορούσε
μεταξύ τους πως είχα παραδειγματίσει αυστηρά την Λαίδη
Εύα θα τους έβρισκα όλους τους περισσότερο ανοικτούς στην
λογική. Βλέπετε πως έχω δίκιο;»
Ο Χολμς πετάχτηκε από την καρέκλα του.
«Πίσω του, Γουώτσον! Μην τον αφήσεις να φύγει!
Λοιπόν, κύριε, ας δούμε τα περιεχόμενα του σημειωματάριου.»
Ο Μίλβερτον είχε γλιστρήσει τόσο γοργά όσο ένας
ποντικός στο πλάι του δωματίου και στεκόταν με την πλάτη
του στον τοίχο.

«Κύριε. Χολμς, κύριε Χολμς», είπε ανοίγοντας το


εμπρόσθιο μέρος του σακακιού του κι αφήνοντας να φανεί η
λαβή ενός μεγάλου περίστροφου, το οποίο προεξείχε από την
εσωτερική του τσέπη. «Ανέμενα πως εσείς θα κάνατε κάτι
πρωτότυπο. Αυτό έχει συμβεί τόσο συχνά, και τι όφελος

234
Arthur Conan Doyle

προήλθε ποτέ από κάτι τέτοιο; Σας διαβεβαιώνω πως είμαι


οπλισμένος σαν αστακός, κι είμαι απολύτως προετοιμασμένος
να χρησιμοποιήσω τα όπλα μου, γνωρίζοντας πως ο νόμος θα
με υποστηρίξει. Επιπλέον, η υπόθεση σας, πως θα έφερνα τις
επιστολές εδώ μέσα σε ένα σημειωματάριο είναι εντελώς
εσφαλμένες. Δεν θα έκανα ποτέ κάτι τόσο ανόητο. Και τώρα,
Κύριοι, έχω μερικές σύντομες συναντήσεις σήμερα το
απόγευμα, κι είναι μακρύς ο δρόμος για το Χάμπστεντ.»
Προχώρησε μπροστά, σήκωσε το πανωφόρι του, ακουμπώντας
το χέρι του πάνω στο περίστροφο, και στράφηκε προς την
πόρτα. Ανασήκωσα μια καρέκλα, όμως ο Χολμς κούνησε
αρνητικά το κεφάλι του και την άφησα κάτω. Με μια
υπόκλιση, ένα χαμόγελο, και μια αστραπιαία κίνηση ο
Μίλβερτον είχε αποχωρήσει από το δωμάτιο, και μερικές
στιγμές αργότερα ακούσαμε το χτύπημα της πόρτας της
άμαξας και το τρίξιμο των τροχών καθώς απομακρυνόταν.
Ο Χολμς, κάθισε ακίνητος πλάι στη φωτιά, τα χέρια
του θαμμένα βαθιά στις τσέπες του παντελονιού του, με το
σαγόνι του βυθισμένο πάνω στο στέρνο του, τα μάτια του
καρφωμένα πάνω στα αναμμένα κάρβουνα. Για μισή ώρα
παρέμεινε σιωπηλός κι ασάλευτος. Έπειτα, με μια χειρονομία
ανθρώπου που έχει πάρει την απόφαση του, τινάχτηκε στα
πόδια του και πήγε στο υπνοδωμάτιο του. Λίγο αργότερα ένας
μόρτικος νεαρός εργάτης με γενάκι κι όλο κόρδωμα άναψε την
πήλινη πίπα του στο φως της λάμπας πριν κατηφορίσει τον
δρόμο. «Θα επιστρέψω κάποια στιγμή, Γουώτσον», είπε, και
χάθηκε μέσα στη νύχτα. Κατάλαβα πως είχε ξεκινήσει την
εκστρατεία του ενάντια στον Κάρολο Αύγουστο Μίλβερτον·
ωστόσο ούτε που διανοήθηκα την παράδοξη μορφή την οποία
η εκστρατεία του προοριζόταν να πάρει.
Για ορισμένες ημέρες ο Χολμς πήγαινε κι ερχόταν
όλες τις ώρες με την μεταμφίεση του, ωστόσο πέρα από το ότι
αφιέρωνε το χρόνο του στο Χάμπστεντ, και δεν πήγαινε
χαμένος, δεν είχα ιδέα σχετικά με το τι έκανε. Εν τέλει,
ωστόσο, μια άγρια, θυελλώδη βραδιά, ενώ ο άνεμος ούρλιαζε
και χτυπούσε πάνω στα παράθυρα, επέστρεψε από την

235
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

τελευταία του εξόρμηση, κι έχοντας αφαιρέσει την


μεταμφίεση του καθόταν μπροστά από την φωτιά και γελούσε
δυνατά κατά τον σιωπηλό εσωστρεφή τρόπο του.
«Δεν θα με αποκαλούσες άνθρωπο για γάμο, έτσι
Γουώτσον;»
«Όχι, όντως!»
«Θα ήταν ενδιαφέρον να μάθεις πως είμαι
μνηστευμένος.»
«Αγαπητέ μου φίλε! Σε συγχαί—»
«Με την υπηρέτρια του Μίλβερτον.»
«Μα τους ουρανούς, Χολμς!»
«Χρειαζόμουν πληροφορίες, Γουώτσον.»
«Μήπως το παρατράβηξες;»
«Ήταν ένα πλέον αναγκαίο βήμα. Είμαι ένας
υδραυλικός με δουλειές που αυγαταίνουν, Έσκοτ το όνομα.
Έκανα περιπάτους μαζί της κάθε απόγευμα και μιλούσαμε.
Μα τους ουρανούς, αυτές οι κουβέντες! Εντούτοις, έλαβα όλα
όσα ήθελα. Γνωρίζω το σπίτι του Μίλβερτον όπως την παλάμη
του χεριού μου.»
«Μα το κορίτσι, Χολμς;»
Ανασήκωσε τους ώμους του.
«Δεν γίνεται τίποτα, αγαπητέ μου Γουώτσον. Πρέπει
να παίξεις τα χαρτιά σου όσο το δυνατόν καλύτερα όταν κάτι
τόσο σημαντικό διακυβεύεται. Εντούτοις, το χαίρομαι
γνωρίζοντας πως έχω έναν μισητό αντίπαλο ο οποίος μετά
βεβαιότητας θα με σβήσει την στιγμή που η πλάτη μου θα
είναι γυρισμένη. Τι εξαίσια νύχτα!»
«Σου αρέσει αυτός ο καιρός;»
«Ταιριάζει με το σκοπό μου. Γουώτσον, σκοπεύω να
διαρρήξω το σπίτι του Μίλβερτον απόψε.»
Ένοιωσα ένα σφίξιμο στην ανάσα μου, και το δέρμα
μου πάγωσε στα λόγια του, τα οποία πρόφερε αργά με ένα
τόνο έντονης αποφασιστικότητας. Όπως μια αστραπή μέσα
στη νύχτα φανερώνει στη στιγμή κάθε λεπτομέρεια ενός
ανοικτού τοπίου, έτσι με μια ματιά ένοιωσα πως είδα κάθε
πιθανή έκβαση μιας τέτοιας ενέργειας—τον εντοπισμό, την

236
Arthur Conan Doyle

σύλληψη, την έντιμη καριέρα να καταλήγει σε μια


ανεπανόρθωτη αποτυχία και στην ατίμωση, τον φίλο μου να
βρίσκεται υπό το έλεος του απεχθούς Μίλβερτον.
«Για όνομα του Θεού, Χολμς, σκέψου τι κάνεις»,
φώναξε.
«Φίλε μου αγαπητέ, έχω αφιερώσει κάθε δυνατή σκέψη
επ’ αυτού. Δεν είμαι ποτέ παρορμητικός στις ενέργειες μου,
ούτε θα υιοθετούσα μια τόσο δραστική κι όντως τόσο
επικίνδυνη προσέγγιση αν κάποια άλλη ήταν εφικτή. Ας
δούμε το θέμα καθαρά κι αμερόληπτα. Να υποθέσω πως
παραδέχεσαι το ότι η ενέργεια είναι ηθικά θεμιτή, μολονότι
τεχνικά εγκληματική. Η διάρρηξη του σπιτιού του δεν είναι
τίποτα περισσότερα από του να του αποσπάσω δια της βίας το
σημειωματάριο του—μια ενέργεια στην οποία ήσουν έτοιμος
να με συνδράμεις.»
Το στριφογύρισα μέσα στο μυαλό μου.
«Ναι», είπα· «είναι ηθικά θεμιτό εφόσον στόχος μας
είναι να μην πάρουμε αντικείμενα πέραν εκείνων των οποίων
χρησιμοποιούνται για παράνομη χρήση.»
«Ακριβώς. Αφού είναι ηθικά θεμιτό το μόνο που μένει
είναι να συλλογιστώ το ζήτημα του προσωπικού ρίσκου. Το
βέβαιον δεν είναι πως ένας κύριος δεν θα έπρεπε να αποθέσει
μεγαλύτερο βάρος επ’ αυτού, όταν μια κυρία έχει
απεγνωσμένα ανάγκη την βοήθεια του;»
«Θα βρεθείς σε μια τόσο ανυπόστατη θέση.»
«Λοιπόν, αποτελεί μέρος του κινδύνου. Δεν υπάρχει
άλλος πιθανός τρόπος να ανακτηθούν οι επιστολές. Η ατυχής
κυρία δεν έχει τα χρήματα, και δεν υπάρχουν δικοί της
άνθρωποι τους οποίους να εμπιστευθεί. Αύριο είναι τελευταία
ημέρα της περίοδος χάριτος του, και εκτός κι αν πάρουμε τις
επιστολές απόψε, ο κακούργος αυτός θα πραγματοποιήσει τα
λόγια και θα φέρει την καταστροφή της. Οφείλω, συνεπώς,
είτε να εγκαταλείψω την πελάτισσα μου στην μοίρα της είτε
να παίξω το τελευταίο μου χαρτί. Μεταξύ μας, Γουώτσον,
πρόκειται για μια επί ίσους όρους μονομαχία ανάμεσα στον
Μίλβερτον και εμένα. Επέτυχε, όπως γνωρίζεις, τα μέγιστα

237
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

της πρώτης ανταλλαγής· όμως ο αυτοσεβασμός μου και η


υπόληψη μου επιβάλλουν να πολεμήσω μέχρι τέλους.»
«Λοιπόν, δεν μου αρέσει· μα υποθέτω πως πρέπει να
γίνει», είπα. «Πότε ξεκινάμε;»
«Δεν θα έρθεις εσύ.»
«Τότε δεν θα πας κι εσύ», είπα. «Σου δίνω τον λόγο της
τιμής μου —και ποτέ δεν τον έχω πατήσει στην ζωή μου—πώς
θα πάρω άμαξα και θα πάω ίσια στην αστυνομία αν δε με
αφήσεις να μοιραστώ την περιπέτεια μαζί σου.»
«Δεν μπορείς να με βοηθήσεις.»
«Πως το ξέρεις; Δεν μπορεί να ξέρεις τι ενδέχεται να
συμβεί. Όπως και να έχει, η απόφαση μου έχει ληφθεί. Κι
άλλοι εκτός από εσένα έχουν αυτοσεβασμό κι ακόμη και
υπόληψη.»
Ο Χολμς έμοιαζε ενοχλημένος εδώ και ώρα, όμως το
μέτωπο του μαλάκωσε, και με χτύπησε φιλικά στον ώμο.
«Καλά, καλά, αγαπητέ μου φίλε, ας είναι.
Μοιραστήκαμε το ίδιο δωμάτιο για τόσα χρόνια, και θα ήταν
διασκεδαστικό αν καταλήγαμε να μοιραστούμε και το ίδιο
κελί. Ξέρεις, Γουώτσον, δεν με πειράζει να σου ομολογήσω
πως ανέκαθεν είχα την ιδέα πως θα είχα γίνει ένας εξαιρετικά
ικανός εγκληματίας. Είναι η ευκαιρία της ζωής μου προς την
συγκεκριμένη κατεύθυνση. Δες εδώ!» Έβγαλε μια τακτικά
τυλιγμένη δερμάτινη θήκη από ένα συρτάρι, κι ανοίγοντας
την, παρουσίασε έναν αριθμό γυαλιστερών εργαλείων.
«Πρόκειται για ένα πρώτης τάξης, υπερσύγχρονο σετ
διαρρήξεων, με επινικελωμένο λοστό, υαλοκόπτη με μύτη
από διαμάντι, προσαρμόσιμα κλειδιά, και κάθε σύγχρονη
βελτίωση που η εξέλιξη του πολιτισμού επιβάλει. Να, επίσης,
και το φανάρι μου 42 . Τα πάντα είναι εντάξει. Έχεις ένα
ζευγάρι αθόρυβων παπουτσιών;»
«Έχω παπούτσια του τένις με σόλες από καουτσούκ.»
«Υπέροχα. Και μια μάσκα;»
«Μπορώ να φτιάξω κάνα δυο από μαύρο μετάξι.»

42 (Dark Lantern)

238
Arthur Conan Doyle

«Βλέπω πως έχεις μια ισχυρή φυσική κλίση προς αυτά


τα ζητήματα. Πολύ καλά· φτιάξε τις μάσκες. Θα φάμε ένα
κρύο δείπνο πριν ξεκινήσουμε. Τώρα είναι εννέα και τριάντα.
Στις έντεκα θα πάμε με άμαξα μέχρι το Τσέρτς Ρόου. Είναι
ένα τέταρτο της ώρας περπάτημα από εκεί ως τους Πύργους
Έϊπλντορ. Θα έχουμε αρχίσει δουλειά πριν τα μεσάνυχτα. Ο
Μίλβερτον κοιμάται βαριά κι αποσύρεται ακριβώς στις δέκα
και μισή. Με λίγη τύχη θα είμαστε πίσω εδώ μέχρι τις δύο, με
τις επιστολές της Λαίδης Εύας στην τσέπη μου.»
Ο Χολμς κι εγώ βάλαμε τις επίσημες ενδυμασίες μας,
έτσι που δείχναμε σαν κάποιοι που είχαν πάει θέατρο κι
επέστρεφαν σπίτι. Στην οδό Οξφορντ πήραμε μια τετράτρο-
χη 43 και πήγαμε σε μια διεύθυνση στο Χάμπστεντ. Εδώ
πληρώσαμε και διώξαμε την άμαξα, και με τα πανωφόρια μας
κουμπωμένα ως πάνω, γιατί έκανε ένα παγερό κρύο κι ο
άνεμος έμοιαζε σαν να μας διαπερνούσε, περπατήσαμε κατά-
μήκους του Χήθ.

«Πρόκειται περί μιας υπόθεσης που απαιτεί λεπτή


μεταχείριση», είπε ο Χολμς. «Τα υπό συζήτηση έγγραφα
περιέχονται εντός χρηματοκιβώτιο στο γραφείο του τύπου, και
το γραφείο είναι ο πλαϊνός προθάλαμος 44 του υπνοδωματίου

43 (hansom)
44 (ante-room)

239
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

του. Από την άλλη, όπως όλοι οι εύσωμοι, κοντοί άνθρωποι


που τα περνάνε καλά, είναι βαρύς υπναράς. Η Άγκάθα—η
ΑΡΡΑΒΩΝΙΑΣΤΙΚΙΑ μου—λέει πως ένα από τα ανέκδοτα των
υπηρετών είναι πως είναι αδύνατον να ξυπνήσεις τον αφέντη.
Έχει ένα γραμματέα ο οποίος είναι αφοσιωμένος στα
συμφέροντα του και ποτέ δεν ξεμυτίζει από το γραφείο όλη
μέρα. Αυτός είναι ο λόγος που πηγαίνουμε και νύχτα. Επίσης
έχει ένα κτηνώδη σκύλο ο οποίος τριγυρνά στον κήπο.
Συνάντησα την Αγκάθα αργά τα δυο προηγούμενα βράδια,
και κλειδώνει το κτήνος για να μπορώ να φεύγω. Αυτό είναι το
σπίτι, το μεγάλο με την γη ολόγυρα του. Πέρνα την πόρτα—
τώρα στα αριστερά μέσα στις δάφνες. Καλό θα ήταν να
βάζαμε τις μάσκες μας εδώ, πιστεύω. Βλέπεις, δεν υπάρχει
ούτε μια ιδέα φως σε κάποιο από τα παράθυρα, κι όλα πάνε
θεσπέσια.»
«Με τις από μαύρο μετάξι μάσκες μας, οι οποίες μας
μετέβαλαν σε δυο από τις πλέον σκιώδεις μορφές στο Λονδίνο,
μπήκαμε κλεφτά μέσα στο σιωπηλό, σκοτεινό σπίτι. Ένα είδος
πλακόστρωτης βεράντας εκτεινόταν κατά μήκους της μιας
πλευράς του, πλαισιωμένη από αρκετά παράθυρα και δυο
πόρτες.
«Αυτό είναι το υπνοδωμάτιο του», ψιθύρισε ο Χολμς.
«Η πόρτα αυτή βγάζει ίσια μέσα στο γραφείο. Θα ήταν ότι
πρέπει για μας, όμως είναι αμπαρωμένη, όπως και
κλειδωμένη, και θα αναγκαζόμασταν να κάνουμε πολύ
θόρυβο για να μπούμε μέσα. Έλα από εδώ. Υπάρχει ένα
θερμοκήπιο που βγάζει μέσα στο καθιστικό.»
Ήταν κλειδωμένο, όμως ο Χολμς αφαίρεσε έναν κύκλο
από γυαλί και γύρισε το κλειδί από μέσα. Μια στιγμή
αργότερα είχε κλείσει την πόρτα πίσω μας, κι είχαμε γίνει
κακοποιοί ενώπιον του νόμου. Ο πνιγηρός, θερμός αέρας του
θερμοκηπίου κι η πλούσια, αποπνικτική ευωδιά των εξωτικών
φυτών μας είχαν πνίξει. Έσφιξε το χέρια μου μέσα στο
σκοτάδι και με οδήγησε γοργά πέρα από σειρές θάμνων που
ξύνονταν πάνω στα πρόσωπα μας. Ο Χολμς είχε
αξιοσημείωτες ικανότητες, προσεκτικά καλλιεργημένες, στο

240
Arthur Conan Doyle

να βλέπει μέσα στο σκοτάδι. Κρατώντας ακόμη το χέρι μου


στο δικό του άνοιξε την πόρτα, κι αμυδρά αντιλήφθηκα πως
είχαμε μπει σε ένα μεγάλο δωμάτιο στο οποίο ένα πούρο είχε
αναφτεί ελάχιστα νωρίτερα. Ψηλαφώντας προχώρησε
ανάμεσα στα έπιπλα, άνοιξε άλλη μια πόρτα, και την έκλεισε
πίσω μας. Απλώνοντας το χέρι μου ακούμπησα αρκετά
σακάκια που κρέμονταν από τον τοίχο, και κατάλαβα πως
βρισκόμουν σε ένα διάδρομο. Κινηθήκαμε κατά μήκους του, κι
ο Χολμς, πολύ απαλά άνοιξε μια πόρτα στην αριστερή
πλευρά. Κάτι πετάχτηκε προς το μέρος μας και η καρδιά μου
έφτασε στο στόμα, όμως θα μπορούσα και να γέλαγα όταν
συνειδητοποίησα πως ήταν η γάτα. Μια φωτιά έκαιγε σε
ετούτο το νέο δωμάτιο, και πάλι ο αέρας ήταν βαρύς από
καπνό. Ο Χολμς μπήκε πατώντας στα ακροδάχτυλα του,
περίμενε να ακολουθήσω, και στην συνέχεια εξαιρετικά
απαλά έκλεισε την πόρτα. Βρισκόμασταν στο γραφείο του
Μίλβερτον, και ένα ΠΑΡΑΠΕΤΑΣΜΑ 45 στην αντικρινή πλευρά
έδειχνε την είσοδο στο υπνοδωμάτιο του.
Ήταν γερή φωτιά, και το δωμάτιο φωτιζόταν από
αυτή. Κοντά στην πόρτα είδα την γυαλάδα από έναν
ηλεκτρικό διακόπτη, όμως δεν ήταν αναγκαίος, ακόμη κι αν
ήταν ασφαλές, να τον ανάψουμε. Στη μια πλευρά του τζακιού
βρισκόταν μια βαριά κουρτίνα, η οποία κάλυπτε το παράθυρο
που είχαμε δει απέξω. Στην άλλη πλευρά βρισκόταν η πόρτα
που συγκοινωνούσε με τη βεράντα. Ένα γραφείο βρισκόταν
στο κέντρο, με μια περιστρεφόμενη καρέκλα από γυαλιστερό
κόκκινο δέρμα. Απέναντι του βρισκόταν πια μεγάλη
βιβλιοθήκη, με ένα μαρμάρινο μπούστο της Αθηνάς στην
κορυφή της. Στη γωνία μεταξύ της βιβλιοθήκης και του τοίχου
εκεί βρισκόταν ένα ψηλό πράσινο χρηματοκιβώτιο, με το φως
της φωτιά να καθρεπτίζεται από το γυαλιστερό μπρούτζινο
χερούλι στην πρόσοψη του. Ο Χολμς διέσχισε το χώρο σκυφτά
και το κοίταξε. Κατόπιν πήγε με προσοχή ως την πόρτα του
υπνοδωματίου, και στάθηκε με το κεφάλι του γερμένο
αφογκραζόμενος με προσοχή. Κανένας ήχος δεν ερχόταν από

45 (PORTIERE)

241
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

μέσα. Εντωμεταξύ μου είχε έρθει η ιδέα πως σοφό θα ήταν να


εξασφαλίσουμε την υποχώρηση μας μέσω της εξωτερικής
πόρτας, έτσι την εξέτασα. Προς έκπληξη μου δεν ήταν ούτε
αμπαρωμένη, ούτε κλειδωμένη! Άγγιξα τον Χολμς στον ώμο,
κι εκείνος έστρεψε το μασκοφορεμένο πρόσωπο του προς την
μεριά αυτή. Τον είδα να ξαφνιάζεται, κι ήταν εμφανέστατα το
ίδιο έκπληκτος όσο κι εγώ.

«Δεν μου αρέσει», ψιθύρισε, φέρνοντας τα χείλη του


κοντά στο αυτί μου. «Δεν μπορώ να το εξηγήσω. Όπως και να
‘χει, δεν έχουμε καιρό για χάσιμο.»
«Μπορώ να κάνω κάτι;»
«Ναι· στάσου πλάι στην πόρτα. Αν ακούσεις κάποιον
να έρχεται, αμπάρωσε την από μέσα, οπότε και να
διαφύγουμε όπως ήρθαμε. Αν έρθουν από την άλλη μεριά,
μπορούμε να διαφύγουμε μέσα από την πόρτα αν η δουλειά
μας τελειώσει, ειδάλλως να κρυφτούμε πίσω από αυτές τις
κουρτίνες. Καταλαβαίνεις;»

242
Arthur Conan Doyle

[Ένευσα και στάθηκα πλάι στην πόρτα. Η πρώτη


αίσθηση φόβου είχε περάσει, κι είχα καταληφθεί από έναν
έντονο ενθουσιασμό από όσο ποτέ όταν ήμασταν οι
υπερασπιστές του νόμου αντί περιφρονητές του. Ο υψηλός
στόχος της αποστολής μας, η επίγνωση πως ήταν
ανιδιοτελούς και ιπποτικής φύσης, ο κακοποιός χαρακτήρας
του αντιπάλου μας, όλα προστιθέμενα στο φίλαθλο πνεύμα
της περιπέτειας. Απέχοντας πολύ από την αίσθηση της
ενοχής, ευφράνθηκα κι αγαλλίασα μπροστά στους κινδύνους
μας. Με τη λάμψη του θαυμασμού παρακολούθησα τον Χολμς
να ξετυλίγει τη θήκη με τα εργαλεία του και να διαλέγει το
κατάλληλο με τη γαλήνια, επιστημονική ακρίβεια ενός
χειρούργου ο οποίος εκτελεί μια λεπτότατη εγχείρηση.
Γνώριζα πως το άνοιγμα χρηματοκιβωτίων αποτελούσε ένα
ιδιαίτερο πάρεργο για εκείνον, και κατάλαβα την χαρά την
οποία του δινόταν να βρίσκεται αντιμέτωπος με αυτό το
πράσινο και χρυσό τέρας, τον δράκο που κρατούσε στο ρύγχος
του την υπόληψη τόσων τίμιων κυριών. Ανασκουμπώνοντας
τα μανίκια του ενδύματος του—είχε αποθέσει το πανωφόρι
του σε μια καρέκλα— ο Χολμς έβγαλε δυο τρυπάνια, έναν
λοστό, και αρκετά αντικλείδια. Στάθηκε στην κεντρική πόρτα
με τα μάτια μου να κοιτάζουν πότε τη μία πότε την άλλη,
έτοιμος για ότι παρουσιαζόταν· μολονότι, πράγματι, τα σχέδια
μου ήταν κάπως απροσδιόριστα σχετικά με το τι θα έκανα αν
μας διέκοπταν. Επί μισή ώρα ο Χολμς εργαζόταν με έντονη
συγκέντρωση, αποθέτοντας κάτω ένα εργαλείο, παίρνοντας
ένα άλλο, χειριζόμενος καθένα εξ’ αυτών με τη δύναμη και
την λεπτότητα ενός εκπαιδευμένου μηχανικού. Τελικά άκουσα
ένα κλικ, η φαρδιά πράσινη πόρτα άνοιξε διάπλατα, και μέσα
είδα φευγαλέα πολλά κουτιά με χαρτιά, καθένα δεμένο,
σφραγισμένο, και φέροντας κάποια επιγραφή. Ο Χολμς
τράβηξε ένα, όμως ήταν δύσκολο να διαβαστεί στο φως της
φωτιάς που τρεμόπαιζε, κι έβγαλε το μικρό του φανάρι 46 γιατί
ήταν εξαιρετικά επικίνδυνο με τον Μίλβερτον στο διπλανό
δωμάτιο, να ανάψουμε το ηλεκτρικό φως. Ξάφνου τον είδα να

46 dark lantern

243
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

παγώνει, να αφουγκράζεται με προσήλωση, και κατόπιν στην


στιγμή είχε κλείσει την πόρτα του χρηματοκιβωτίου, είχε
μαζέψει το πανωφόρι του, είχε χώσει τα εργαλεία στις τσέπες
του, κι είχε ορμήσει πίσω από την κουρτίνα του παράθυρου,
κάνοντας μου νόημα να κάνω το ίδιο.

Μονάχα όταν είχα βρεθεί κοντά του άκουσα τι είχε


θέσει σε επαγρύπνηση τις οξυμένες αισθήσεις του. Από κάπου
εντός του σπιτιού ακούστηκε ένας θόρυβος. Μια πόρτα
χτύπησε κάπου μακρύτερα. Κατόπιν ένα συγκεχυμένο, μουντό
μουρμούρισμα μεταβλήθηκε στο μετρημένο βρόντο βαριών
βημάτων που πλησίαζαν γοργά. Βρίσκονταν στον διάδρομο
έξω από το δωμάτιο. Έκαναν μια στάση στην πόρτα. Η πόρτα
άνοιξε. Ακούστηκε ένας κοφτός ήχος καθώς το ηλεκτρικό φως
άναψε. Η πόρτα έκλεισε και πάλι, κι η βαριά δυσωδία ενός
δυνατού πούρου κατέκλυσε τα ρουθούνια μας. Κατόπιν τα

244
Arthur Conan Doyle

βήματα συνέχισαν πέρα δώθε, πέρα δώθε, μερικά μέτρα από


μας. Τελικά, ακούστηκε ένα τρίξιμο από την καρέκλα, και τα
βήματα έπαψαν. Κατόπιν ένα κλειδί γύρισε σε μια κλειδαριά
κι άκουσα το θρόισμα χαρτιών.
Ως στιγμής δεν είχα τολμήσει να κοιτάξω έξω, όμως
τώρα απαλά άνοιξα το χώρισμα των κουρτινών εμπρός μου
και κρυφοκοίταξα έξω. Από την πίεση του Χολμς πάνω στον
ώμο μου ήξερα πως κι εκείνος μοιραζόταν τις παρατηρήσεις
μου. Ακριβώς μπροστά μας, και σε απόσταση που σχεδόν τον
αγγίζαμε, βρισκόταν, η φαρδιά, στρογγυλή πλάτη του
Μίλβερτον. Ήταν εμφανές πως είχαμε πέσει εντελώς έξω
στους υπολογισμούς μας σχετικά με τις κινήσεις του, πως ούτε
στιγμή δεν βρισκόταν στο υπνοδωμάτιο του, αλλά καθόταν σε
κάποιο καθιστικό ή σε κάποιο δωμάτιο μπιλιάρδου στην άλλη
πτέρυγα του σπιτιού, τα παράθυρου του οποίου δεν είχαμε δει.
Το πλατύ, ψαρή κεφάλι του, με το γυαλιστερό μπάλωμα της
φαλάκρας, βρισκόταν εντός του άμεσου οπτικού μας πεδίου.
Ακουμπούσε πίσω στην κόκκινη δερμάτινη πολυθρόνα, με τα
πόδια του απλωμένα, ένα μακρύ μαύρο πούρο να προεξέχει σε
μια γωνία από το στόμα του. Φορούσε ένα σακάκι που θύμιζε
κάτι από στρατιωτικό, στο χρώμα του κλάρετ, με μαύρο γιακά
από βελούδο. Στο χέρι του κρατούσε ένα εκτενές νομικό
έγγραφο, το οποίο διάβαζε νωχελικά, φυσώντας συγχρόνως
δακτυλίδια καπνού από τα χείλη του. Δεν υπήρχε κάτι που να
υπόσχεται μια σύντομη αναχώρηση του κρίνοντας από την
ατάραχη συμπεριφορά του και την άνεση την οποία
επιδείκνυε.
Αισθάνθηκα το χέρι του Χολμς να πιάνει το δικό μου
και να το σφίγγει καθησυχαστικά, σα να έλεγε πως η
κατάσταση βρισκόταν εντός των δυνάμεων του και πως δεν
υπήρχε κάτι που να τον ενοχλεί. Δεν ήμουν βέβαιος αν είχε δει
ότι ήταν ιδιαίτερα εμφανές από την θέση μου, πως η πόρτα
του χρηματοκιβωτίου δεν είχε κλείσει εντελώς, και πως ίσως ο
Μίλβερτον κάποια στιγμή να την παρατηρούσε. Μέσα στο
μυαλό μου είχα αποφασίσει πως αν ένοιωθα βέβαιος, από την
ακαμψία του βλέμματος του, πως είχε πέσει στην αντίληψη

245
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

του, θα πεταγόμουν στην στιγμή, θα έριχνα το πανωφόρι μου


πάνω στο κεφάλι του, θα τον ακινητοποιούσα, και θα άφηνα
τα υπόλοιπα στο Χολμς. Όμως ο Μίλβερτον δεν ανασήκωσε
στιγμή τα μάτια του. Παρατηρούσε με άτονο ενδιαφέρον τα
χαρτιά στο χέρι του, και γύρισε σελίδα τη σελίδα καθώς
ακολουθούσε την επιχειρηματολογία του δικηγόρου.
Τουλάχιστον, σκέφτηκα, όταν θα τελείωνε με το έγγραφο και
το τσιγάρο θα πήγαινε στο δωμάτιο του· όμως πριν προλάβει
να φτάσει στο τέλος κάποιου εκ των δυο κατέφτασε μια
αξιοσημείωτη εξέλιξη η οποία έστρεψε τις σκέψεις μας σε ένα
εντελώς διαφορετικό κανάλι.
Αρκετές φορές είχα παρατηρήσει τον Μίλβερτον να
κοιτάζει το ρολόι του, και σε μια περίπτωση είχε σηκωθεί και
ξανακαθίσει, με μια χειρονομία ανυπομονησίας. Η ιδέα,
εντούτοις, πως ίσως να είχε κάποιο ραντεβού μια τόσο
περίεργη ώρα δεν πέρασε στιγμή από το μυαλό μου μέχρι που
ένας απαλός ήχος έφτασε στα αυτιά μου απέξω. Ο Μίλβερτον
έριξε τα χαρτιά του και κάθισε άκαμπτα στην καρέκλα. Ο
ήχος επαναλήφθηκε, κι ύστερα ήρθε ένα απαλό χτύπημα στην
πόρτα. Ο Μίλβερτον σηκώθηκε και την άνοιξε.
«Μάλιστα», είπε, κοφτά, «άργησες σχεδόν μισή ώρα.»
Ώστε αυτή ήταν η εξήγηση της ξεκλείδωτης πόρτας
και της νυχτερινής αγρυπνίας του Μίλβερτον. Ακούστηκε το
απαλά θρόισμα ενός γυναικείου φορέματος. Είχα κλείσει την
σχισμάδα ανάμεσα στις κουρτίνες καθώς το πρόσωπο του
Μίλβερτον είχε στραφεί στην κατεύθυνση μας, όμως τώρα
επιχείρησα με ιδιαίτερη προσοχή να την ανοίξω και πάλι. Είχε
ξανακαθίσει στην θέση του, το πούρο προεξείχε ακόμη σε μια
απειθάρχητη γωνία από την άκρη του στόματος του. Μπροστά
του, στο άπλετο φως, στεκόταν μια ψηλή, μελαχρινή γυναίκα,
με ένα πέπλο μπροστά από το πρόσωπο της κι ένα μαντήλι
τυλιγμένο γύρω από το λαιμό της. Η ανάσα της έβγαινε
λαχανιαστή, και κάθε σπιθαμή της λυγερής μορφής της,
έτρεμε από ένταση συναισθήματος.

246
Arthur Conan Doyle

«Λοιπόν», είπε ο Μίλβερτον, «με έκανες να χάσω ένα


καλό νυχτερινό ύπνο. Ελπίζω να αποδείξεις ότι άξιζε. Δεν
μπορούσες να έρθεις κάποια άλλη ώρα —έ;»
Η γυναίκα κούνησε αρνητικά το κεφάλι της.
«Λοιπόν, αφού δεν μπορούσες, δεν μπορούσες. Αφού η
Κοντέσα είναι μια σκληρή αφέντρα σου δίνεται η ευκαιρία να
πατσίσεις μαζί της. Ευλογημένη να ‘σαι, γιατί τρέμεις έτσι;
Έτσι μπράβο! Συμμαζέψου! Τώρα, ας συνεχίσουμε την δουλειά
μας.» Πήρε ένα σημείωμα από το συρτάρι του γραφείου του.
«Λες πως έχει πέντε γράμματα τα οποία εκθέτουν την
Κοντέσα ντ’ Άλμπερτ. Θέλεις να μου τα πουλήσεις. Θέλω να
τα αγοράσω. Μέχρι τώρα καλά πάμε. Το μόνο που απομένει
είναι να καθορίσουμε την τιμή. Θα ήθελα να επιθεωρήσω τις
επιστολές, φυσικά. Αν πρόκειται περί καλών δειγμάτων –μα
τους ουρανούς, εσύ είσαι;»
Η γυναίκα δίχως μια λέξη είχε σηκώσει το πέπλο της
και ρίξει το μαντήλι από το λαιμό της. Ήταν ένα μελαχρινό,
όμορφο, καθάριο πρόσωπο εκείνο που αντίκριζε τον
Μίλβερτον, ένα πρόσωπο με καλλίγραμμη μύτη, δυνατά
μαύρα φρύδια που σκέπαζαν, μάτια που πέταγαν φωτιά, κι

247
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

ένα ίσιο, στόμα με λεπτά χείλη που σχημάτιζαν ένα


επικίνδυνο χαμόγελο.
«Εγώ είμαι», είπε εκείνη· «η γυναίκα της οποίας την
ζωή κατέστρεψες.»
Ο Μίλβερτον γέλασε, όμως ο φόβος αντηχούσε στην
φωνή του. «Ήσουν εξαιρετικά πεισματάρα», είπε. «Γιατί με
εξώθησες σε τέτοιες ακρότητες; Σε διαβεβαιώνω πως δεν θα
είχα κάνει κακό σε μια μύγα με την θέληση μου, όμως
καθένας έχει την δουλειά του, και τι να έκανα και εγώ; Έθεσα
την τιμή εντός των ορίων σου. Εσύ δεν ήθελες να πληρώσεις.»
«Έτσι έστειλες τις επιστολές στον σύζυγο μου, κι
εκείνος –ο ευγενέστερος άνθρωπος που έζησε ποτέ, ένας
άντρας του οποίου τις μπότες δεν ήμουν άξια να γυαλίσω—
πληγώθηκε βαθύτατα, κομματιάστηκε η ευγενική καρδιά του
και πέθανε. Θυμάσαι πως την τελευταία νύχτα όταν πέρασα
την πόρτα αυτή σε ικέτεψα και σε παρακάλεσα για έλεος, κι
εσύ μου γέλασες κατάμουτρα όπως προσπαθείς να κάνεις και
τώρα, μόνο που η δειλή καρδιά σου δεν μπορεί να κρατήσει τα
χείλη σου από τον φόβο σου. Ναι, ποτέ δεν φαντάστηκες πως
θα με ξανάβλεπες εδώ, όμως ήταν εκείνη η νύχτα που με
δίδαξε πως έπρεπε να σε συναντήσω πρόσωπο με πρόσωπο,
και μόνο. Λοιπόν, Κάρολε Μίλβερτον, τι έχεις να πεις;»
«Μην φαντάζεσαι πως μπορείς να με τρομάξεις», είπε
εκείνος, καθώς σηκώθηκε όρθιος. «Το μόνο που έχω να κάνω
είναι να υψώσω την φωνή μου, και να καλέσω τους υπηρέτες
μου για να σε συλλάβουν. Όμως θα δείξω ανοχή χάριν του
φυσιολογικού θυμού σου. Φύγε από το δωμάτιο αμέσως όπως
ήρθες, και δεν θα πω τίποτα.»
Η γυναίκα στάθηκε με το ένα της χέρι θαμμένο στο
στήθος της, και το ίδιο θανάσιμο χαμόγελο στα λεπτά της
χείλη.
«Δεν θα καταστρέψεις άλλες ζωές όπως κατέστρεψες
την δική μου. Δεν θα στραγγίξεις άλλες καρδιές όπως
στράγγιξες τη δική μου. Θα ελευθερώσω τον κόσμο από ένα
δηλητηριώδες πράγμα. Πάρε αυτή, κάθαρμα, κι αυτή! –κι
αυτή!— κι αυτή!»

248
Arthur Conan Doyle

Είχε τραβήξει ένα μικρό, γυαλιστερό περίστροφο, κι


άδειασε την μια θαλάμη κατόπιν της άλλης πάνω στο σώμα
του Μίλβερτον, με την κάνη μόλις μισό μέτρο από το κοντό
του σώμα. Εκείνος τραβήχτηκε και κατόπιν σωριάσθηκε
πέφτοντας μπροστά πάνω στο γραφείο, βήχοντας ξέφρενα και
σφίγγοντας τα χέρια μέσα στα χαρτιά. Έπειτα παραπαίοντας
προσπάθησε να σταθεί, δέχθηκε άλλον έναν πυροβολισμό,
και κύλησε στο πάτωμα. «Με σκότωσες», φώναξε, κι έμεινες
ασάλευτος. Η γυναίκα τον κοίταξε επίμονα και βύθισε το
τακούνι της πάνω στο ανεστραμμένο του πρόσωπο. Γύρισε
από την άλλη, όμως δεν υπήρξε ήχος κίνησης. Άκουσα ένα
απότομο θρόισμα, ο νυχτερινός άνεμος φύσηξε μέσα στο
ζεστό δωμάτιο, κι η εκδικήτρια είχε φύγει.
Καμία παρεμβολή εκ μέρους μας δεν θα είχε σώσει τον
άντρα από την μοίρα του· όμως καθώς η γυναίκα άφησε την
μία σφαίρα μετά την άλλη να ξεχυθεί πάνω στο μαζεμένο
σώμα του Μίλβερτον ήμουν έτοιμος να τιναχθώ έξω, όταν
ένοιωσα το παγερό, δυνατό πιάσιμο του Χολμς πάνω στον
καρπό μου. Κατάλαβα την όλη διαφωνία της σταθερής,
περιοριστικής λαβής –πως δεν ήταν δουλειά μας· πως η

249
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

δικαιοσύνη είχε αιφνιδιάζει έναν κακούργο· πως είχαμε τα


δικά μας καθήκοντα και τους δικούς μας στόχους οι οποίοι δεν
έπρεπε να χαθούν από μπροστά μας. Όμως μόλις που είχε
προλάβει η γυναίκα να φύγει από το δωμάτιο όταν ο Χολμς,
με γοργά, σιωπηλά βήματα, βρισκόταν στην άλλη πόρτα.
Γύρισε το κλειδί στην κλειδαριά. Την ίδια στιγμή ακούσαμε
φωνές στο σπίτι και τον ήχο βιαστικών βημάτων. Οι
πυροβολισμοί του περίστροφου είχαν ξυπνήσει το προσωπικό.
Με απόλυτη ψυχραιμία ο Χολμς γλίστρησε στο
χρηματοκιβώτιο, γεμίζοντας τα χέρια του με δεσμίδες
επιστολών, και ρίχνοντας τις όλες στην φωτιά. Ξανά και ξανά,
το έκανε, μέχρι που το χρηματοκιβώτιο ήταν άδειο. Κάποιος
γύρισε το χερούλι και χτύπησε στο εξωτερικό τη πόρτας. Ο
Χολμς κοίταξε βιαστικά τριγύρω. Η επιστολή που υπήρξε ο
αγγελιοφόρος του θανάτου για τον Μίλβερτον ήταν
ακουμπισμένη, μουλιασμένη με το αίμα του, πάνω στο
γραφείο. Ο Χολμς την πέταξε ανάμεσα στα φλεγόμενα
χαρτιά. Κατόπιν τράβηξε το κλειδί από την εξωτερική πόρτα,
πέρασε από μέσα της πίσω μου, και την κλείδωσε απέξω.
«Από εδώ, Γουώτσον», είπε· «θα σκαρφαλώσουμε τον τοίχο
από αυτή την μεριά.»
Δεν θα πίστευα πως ένας συναγερμός θα μπορούσε να
εξαπλωθεί τόσο γοργά. Κοιτώντας, πίσω, το τεράστιο σπίτι
ήταν κατάφωτο. Η μπροστινή πόρτα ήταν ανοικτή, και
σιλουέτες έτρεχαν προς τον δρόμο. Ολόκληρος ο κήπος είχε
γεμίσει κόσμο, και ένας τύπος ύψωσε το χέρι του και έβαλε τις
φωνές μόλις ξεπροβάλαμε από την βεράντα και μας πήρε στο
κατόπι. Ο Χολμς φαινόταν να γνωρίζει το μέρος τέλεια, και
κινήθηκε βιαστικά μέσα από μια φυτεία κοντών δέντρων,
ακολούθησα πίσω του, κι ο πλησιέστερος διώκτης μας
λαχανιασμένος ξωπίσω. Ένας τοίχος δυο μέτρων ήταν που
μας έκλεινε τον δρόμο, όμως εκείνος πήδηξε στην κορυφή του
κι από την άλλη μεριά. Καθώς έκανα το ίδιο ένοιωσα το χέρι
του άντρα από πίσω μου να αρπάζει τον αστράγαλο μου· όμως
τον κλώτσησα κι απελευθερώθηκα και σκαρφάλωσα πάνω
από το γλιστερό σα γυαλί γείσο του τοίχου. Έπεσα με τα

250
Arthur Conan Doyle

μούτρα μέσα σε μερικούς θάμνους· όμως ο Χολμς με είχε


τραβήξει πάνω στη στιγμή, και μαζί ξεχυθήκαμε διασχίζοντας
την τεράστια έκταση του Χάμπστεντ Χηθ. Είχαμε
απομακρυνθεί δυο μίλια, υποθέτω, πριν ο Χολμς τελικά
σταματήσει κι αφουγκραστεί με προσοχή. Τα πάντα ήταν
απολύτως σιωπηλά πίσω μας. Είχαμε ξεφορτωθεί τους
διώκτες μας και ήμασταν ασφαλείς.
Είχαμε προγευματίσει και καπνίζαμε την πρωινή μας
πίπα την επόμενη μέρα κατόπιν της ιδιάζουσας εμπειρίας μας
την οποία έχω καταγράψει όταν ο κ. Λεστρέιντ, της Σκότλαντ
Γιάρντ, εξαιρετικά σοβαρός κι εντυπωσιακός, συνοδεύθηκε
εντός του ταπεινού μας καθιστικού.
«Καλημέρα κ. Χολμς», είπε· «καλημέρα. Επιτρέπεται
να ρωτήσω αν είσαι ιδιαίτερα απασχολημένος επί του
παρόντος;»
«Όχι τόσο πολύ ώστε να μη σε ακούσω.»
«Το φαντάστηκα, ίσως, αν δεν είχες κάτι συγκεκριμένο
να φροντίσεις, θα μπορούσες να με βοηθήσεις σε μια
εξαιρετικά ιδιάζουσα υπόθεση η οποία προέκυψε μόλις την
προηγούμενη νύχτα στο Χάμπστεντ.»
«Θεέ μου!» είπε ο Χολμς. «Τι συνέβη;»
«Ένας φόνος — ένας υπερβολικά δραματικός και
ιδιάζοντας φόνος. Γνωρίζω πόσο ενθουσιώδης είσαι σχετικά
με αυτά τα ζητήματα, και θα το εκλάμβανα ως μια
ανυπολόγιστη χάρη αν κατέβαινες στους Πύργους Έιπλντορ
να μας τιμήσεις με το προνόμιο της συμβουλής σου. Δεν
πρόκειται για κάποιο συνηθισμένο έγκλημα. Είχαμε τα μάτια
επί αυτού του Κου Μίλβερτον για κάποιο διάστημα, και
μεταξύ μας, ήταν κομμάτι κάθαρμα. Είναι γνωστό πως είχε
στην κατοχή του χαρτιά τα οποία χρησιμοποιούσε για
εκβιασμούς. Τα χαρτιά αυτά κάηκαν όλα από τους
δολοφόνους. Κανένα αντικείμενο αξίας δεν εκλάπη, καθώς
υπάρχει πιθανότητα πως οι εγκληματίες ήταν άνθρωποι
μεγάλης θέσης, των οποίων το αποκλειστικό αντικείμενο ήταν
να αποτρέψουν την κοινωνική διαπόμπευση.»
«Εγκληματίες!» είπε ο Χολμς. «Πληθυντικός!»

251
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

«Μάλιστα, ήταν δυο. Λίγο έλειψε, να πιαστούν κατά


την διάπραξη του εγκλήματος. Έχουμε τα ίχνη των ποδιών
τους, έχουμε την περιγραφή τους· δέκα προς ένα πως θα τους
εντοπίσουμε. Ο πρώτος τύπος ήταν κομμάτι πολύ γρήγορος,
όμως ο δεύτερος πιάστηκε από τον κηπουρό και ξέφυγε
μονάχα κατόπιν πάλης. Ήταν μεσαίου μεγέθους, γεροδεμένος
–τετράγωνο σαγόνι, παχύ λαιμό, μουστάκι, και μάσκα πάνω
από τα μάτια του.»
«Είναι κάπως αόριστο», είπε ο Σέρλοκ Χολμς. «Μα, θα
μπορούσε να αποτελεί την περιγραφή σου Γουώτσον!»
«Πράγματι», είπε ο επιθεωρητής, διασκεδάζοντας το
αφάνταστα. «Θα μπορούσε να είναι η περιγραφή σου
Γουώτσον.»
«Λοιπόν, φοβάμαι πως δε μπορώ να σε βοηθήσω,
Λεστρέιντ», είπε ο Χολμς. «Το γεγονός είναι πως γνώριζα
εκείνον τον τύπο, τον Μίλβερτον, και πως τον θεωρούσα έναν
από τους πλέον επικίνδυνους ανθρώπους στο Λονδίνο, κι ότι
πιστεύω πως υπάρχουν ορισμένα εγκλήματα τα οποία ο νόμος
δεν μπορεί να αγγίξει, και τα οποία επομένως, μέχρι κάποιο
σημείο, δικαιολογούν την προσωπική εκδίκηση. Όχι, είναι
μάταιο να διαφωνήσεις. Αποφάσισα. Τάσσομαι με τους
εγκληματίες παρά με το θύμα, και δεν θα αναλάβω την
συγκεκριμένη υπόθεση.»
Ο Χολμς δεν μου είχε πει ούτε μια λέξη σχετικά με την
τραγωδία της οποίας είχαμε γίνει μάρτυρες, όμως
παρατήρησα όλο το πρωί πως βρισκόταν σε μια ιδιαίτερη
διάθεση περισυλλογής, και μου έδωσε την εντύπωση, από τα
απλανή μάτια του και την αφηρημένη συμπεριφορά του, ενός
ανθρώπου που αγωνιζόταν να ανακαλέσει κάτι στην μνήμη
του. Βρισκόμασταν εν τω μέσω του γεύματος μας όταν ξάφνου
πετάχτηκε όρθιος. «Μα τον Ιωβ, Γουώτσον· το βρήκα!»
φώναξε. «Πάρε το καπέλο σου! Έλα μαζί μου!» Κατηφόριζε με
το ταχύτερο δυνατό βήμα την οδό Μπέϊκερ και διέσχισε την
οδό Όξφορντ, μέχρι που φτάσαμε στο Ρήτζεντ Σέρκους. Εδώ
από την αριστερή μεριά βρισκόταν μια βιτρίνα γεμάτη από
φωτογραφίες διασημοτήτων και καλλονών της περιόδου. Τα

252
Arthur Conan Doyle

μάτια του Χολμς καρφώθηκαν πάνω σε μια εξ’ αυτών, και


ακολουθώντας το βλέμμα του είδα την φωτογραφία μιας
αρχοντικής κυρίας με ένδυση της Αυλής με μια διαμαντένια
τιάρα πάνω στο αριστοκρατικό κεφάλι της. Κοίταξα εκείνη την
λεπτεπίλεπτη καλλίγραμμη μύτη, τα χαρακτηριστικά φρύδια,
το ίσιο στόμα, και το δυνατό μικρό πιγούνι από κάτω του. Τότε
η ανάσα μου πάγωσε καθώς διάβασα τον τιμητικό 47 τίτλο του
σπουδαίου ευγενή και δημοσίου προσώπου του οποίου
γυναίκα υπήρξε. Τα μάτια μου συναντήθηκαν με του Χολμς, κι
εκείνος έφερε το χέρι στα χείλη του καθώς απομακρυνθήκαμε
από την βιτρίνα.

47 (time-honoured)

253
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

8. Η Περιπέτεια των Έξι Ναπολέοντων


(18/7 - 08/08/ 2005)

Δεν ήταν ιδιαίτερα ασύνηθες για τον Κο Λεστρέιντ, της


Σκότλαντ Γιάρντ, να μας επισκέπτεται κατά τα απογεύματα,
και οι επισκέψεις του ήταν ευπρόσδεκτες εκ μέρους του
Σέρλοκ Χολμς, διότι του προσέφεραν την δυνατότητα να μένει
σε επαφή με όλα όσα συνέβαιναν στο αρχηγείο της
αστυνομίας. Ως αντάλλαγμα για τα νέα τα οποία θα έφερνε ο
Λεστρέιντ, ο Χολμς ήταν πάντοτε έτοιμος να ακούσει με
προσοχή τις λεπτομέρειες κάθε υπόθεσης με την οποία ήταν
απασχολημένος ο ντετέκτιβ, και κατόρθωνε κατά καιρούς,
δίχως κάποια ενεργή παρέμβαση, να δώσει κάποια ιδέα ή
κάποια πρόταση βγαλμένη από την προσωπική του τεράστια
γνώση και εμπειρία.
Το συγκεκριμένο απόγευμα ο Λεστρέιντ είχε
αναφερθεί στον καιρό και τις εφημερίδες. Κατόπιν είχε
σιωπήσει, καπνίζοντας σκεφτικά το πούρο του. Ο Χολμς τον
κοίταξε όλο προσμονή.
«Τίποτα αξιόλογο εν εξελίξει;» ρώτησε.
«Ω, μα όχι, κ. Χολμς, τίποτα το ιδιαίτερο.»
«Τότε μίλησε μου σχετικά.»
Ο Λεστρέιντ γέλασε.
«Λοιπόν, κ. Χολμς, είναι μάταιο να αρνηθώ πως ΚΑΤΙ
υπάρχει στο μυαλό μου. Και όμως πρόκειται για μια τόσο
επουσιώδης ιστορία που δίσταζα να σε ενοχλήσω σχετικά.
Από την άλλη πλευρά, μολονότι είναι ασήμαντη, είναι
αναμφίβολα αλλόκοτη, και γνωρίζω πως τρέφεις μια ιδιαίτερη
προτίμηση για ότι βρίσκεται εκτός του συνηθισμένου. Ωστόσο
κατά την γνώμη μου υπάγεται περισσότερο στο πεδίο του Δρ
Γουώτσον από ότι στο δικό μας.»
«Ασθένεια;» είπα.
«Τρέλα, τουλάχιστον. Και μια αλλόκοτη τρέλα επίσης.
Δεν θα πιστεύατε πως θα υπήρχε κάποιος επί των ημερών μας
ο οποίος να τρέφει τέτοιο μίσος για τον Ναπολέων τον Πρώτο
ώστε να έσπαζε κάθε απεικόνιση του την οποία θα έβλεπε.»

254
Arthur Conan Doyle

Ο Χολμς βυθίστηκε πίσω στην καρέκλα του.


«Δεν είναι δουλειά μου», είπε.
«Ακριβώς. Αυτό είπα και εγώ. Αλλά πάλι, όταν ένας
άντρας διαπράττει ληστεία με σκοπό να καταστρέψει
προτομές που δεν του ανήκουν, η ενέργεια του απομακρύνει
το ζήτημα από τον γιατρό και το μεταθέτει στον αστυνομικό.»
Ο Χολμς ανακάθισε και πάλι.
«Ληστεία! Εξαιρετικά ενδιαφέρον. Ανέφερε μου τις
λεπτομέρειες.»
Ο Λεστρέιντ έβγαλε το υπηρεσιακό του σημειωματάριο
και φρεσκάρισε την μνήμη από τις σελίδες του.

«Η πρώτη περίπτωση που αναφέρθηκε συνέβη πριν


από τέσσερις ημέρες», είπε. «Συνέβη στο κατάστημα του Μόρς
Χάτζον, ο οποίος πουλάει πίνακες και αγάλματα επί της Οδού
Κέννινγκτον. Ο υπάλληλος είχε αφήσει το μπροστινό μέρος
για μια στιγμή όταν άκουσε έναν θόρυβο, και επιστρέφοντας
εσπευσμένα βρήκε μια γύψινη προτομή του Ναπολέοντα, η
οποία βρισκόταν μαζί με άλλα έργα τέχνης πάνω σε έναν
πάγκο, να κείτεται κομματιασμένη. Έτρεξε στον δρόμο, όμως,
μολονότι, αρκετοί περαστικοί ανέφεραν πως είχαν προσέξει

255
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

έναν άντρα να βγαίνει τρέχοντας από το κατάστημα, εκείνος


ούτε πρόλαβε να τον δει, αλλά ούτε και να μάθει κάτι το οποίο
θα συνέβαλε στην αναγνώριση του κακούργου. Έδειχνε να
πρόκειται για μια από εκείνες τις παράλογες ενέργειες
βανδαλισμού που συμβαίνουν από καιρό σε καιρό, και
αναφέρθηκε στον αστυφύλακα της βάρδιας ως τέτοια. Η
γύψινη προτομή δεν άξιζε περισσότερο από μερικά σελίνια,
και η όλη υπόθεση εμφανιζόταν υπερβολικά παιδαριώδης για
κάθε ιδιαίτερη έρευνα.
«Η δεύτερη περίπτωση, ωστόσο, ήταν περισσότερο
σοβαρή και ως επίσης πιότερο ξεχωριστή από κάθε άποψη.
Συνέβηκε μόλις την προηγούμενη νύχτα.
«Επί της Οδού Κεννινγκτον, και λίγες εκατοντάδες
μέτρα από το κατάστημα του Μορς Χάτζον, ζει ένας πολύ
γνωστός ιατρός, ονόματι Δρ Μπάρνικοτ, ο οποίος έχει ένα από
τα μεγαλύτερα ιατρεία της νότιας πλευράς του Τάμεση. Η
κατοικία του και ο θάλαμος εξέτασης των ασθενών του
βρίσκονται στην Οδό Κέννινγκτον, αλλά έχει μια χειρουργική
κλινική στον δρόμο του Κάτω Μπρίξτον, κάπου δυο
χιλιόμετρα μακρύτερα. Ο Δρ Μπάρνικοτ είναι ένθερμος
θαυμαστής του Ναπολέοντα, και το σπίτι του είναι γεμάτο
από βιβλία, πίνακες και κειμήλια σχετικά με τον Γάλλο
Αυτοκράτορα. Πριν από λίγο καιρό αγόρασε από τον Μορς
Χάτζον δυο πανομοιότυπες γύψινες προτομές της διάσημης
κεφαλής του Ναπολέοντα του Γάλλου γλύπτη, Ντεβίν. Μια
από αυτές την τοποθέτησε στην είσοδο της οικίας του στην
οδό Κέννινγκτον, και την άλλη στο γείσο του τζακιού του στην
κλινική στο Κάτω Μπρίξτον. Λοιπόν, όταν ο Δρ Μπάρνικοτ
κατέβηκε σήμερα το πρωί έμεινε έκπληκτος ανακαλύπτοντας
πως είχε γίνει διάρρηξη της οικίας του κατά την διάρκεια της
νύχτας, πως τίποτα δεν είχε κλαπεί εκτός της γύψινης
προτομής από την είσοδο. Είχε μεταφερθεί έξω και είχε
χτυπηθεί βάναυσα πάνω στο τοιχίο του κήπου, όπου στο
έδαφος ανακαλύφθηκαν τα κομμάτια.»
Ο Χολμς έτριψε τα χέρια του.
«Είναι βέβαιον πως είναι εξαιρετικά πρωτότυπο», είπε.

256
Arthur Conan Doyle

«Το φαντάσθηκα πως σε ικανοποιούσε. Όμως δεν


έφθασα ακόμη στο τέλος. Ο Δρ Μπάρνικοτ πήγαινε στην
κλινική του όπου αναμενόταν στις 12 η ώρα, και φαντάσου την
κατάπληξη του όταν, φτάνοντας εκεί, ανακάλυψε το
παράθυρο να έχει παραβιασθεί την νύχτα, και τα κομμάτια
της δεύτερης προτομής σκορπισμένα μέσα στο δωμάτιο. Είχε
γίνει θρύψαλα στο σημείο που βρισκόταν. Σε καμία
περίπτωση δεν υπήρχαν ίχνη τα οποία να έδιναν κάποιο
στοιχείο σχετικά με τον κακοποιό ή τρελό που είχε προκαλέσει
την ζημιά. Λοιπόν, κ. Χολμς, γνωρίζεις όλα τα γεγονότα.»
«Είναι μοναδικά, αν όχι παράδοξα», είπε ο Χολμς. «Θα
μπορούσα να μάθω αν οι δυο προτομές που θρυμματίσθηκαν
στα δωμάτια του Δρ Μπάρνικοτ αποτελούσαν ακριβή
αντίγραφα εκείνου που είχε καταστραφεί στο κατάστημα του
Μορς Χάτζον;»
«Προέρχονταν από το ίδιο καλούπι.»
«Ένα τέτοιο γεγονός πρέπει να δηλώνει αντίθεση στην
θεωρία πως ο άνθρωπος που τα σπάζει είναι επηρεασμένος
από κάποιο γενικευμένο μίσος προς τον Ναπολέοντα.
Λαμβάνοντας υπ’ όψιν πόσες εκατοντάδες αγαλμάτων του
μεγάλου Αυτοκράτορα πρέπει να υπάρχουν στο Λονδίνο, είναι
υπερβολή να υποθέσουμε πως μια τέτοια σύμπτωση όπως
αυτή ενός περιστασιακού εικονοκλάστη θα τύχαινε να
ξεκινήσει με τρία δείγματα της ίδιας προτομής.
«Μάλιστα, έκανα την ίδια σκέψη με εσένα», είπε ο
Λεστρέιντ. «Από την άλλη, ο Μορς Χάτζον είναι ο
προμηθευτής των προτομών σε αυτήν την πλευρά του
Λονδίνου, και οι συγκεκριμένες τρεις είναι οι μόνες που
βρίσκονταν στο κατάστημα του για χρόνια. Έτσι, παρά το
γεγονός, όπως αναφέρεις, πως υπάρχουν πολλές εκατοντάδες
αγαλμάτων στο Λονδίνο, είναι πολύ πιθανό πως αυτές οι τρεις
να ήταν οι μοναδικές στην προκειμένη περιφέρεια. Επομένως,
ένας ντόπιος φανατικός θα ξεκινούσε με αυτές. Τι γνώμη
έχεις, Δρ Γουώτσον;»
«Δεν υπάρχουν όρια στις πιθανότητες της
μονομανίας», απάντησα. «Υπάρχει η κατάσταση την οποία οι

257
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

σύγχρονη Γάλλοι ψυχολόγοι έχουν αποκαλέσει «idée fixe» 48 , η


οποία μπορεί να είναι ασήμαντη εκ φύσεως, και συνοδευόμενη
από απόλυτη πνευματική υγεία από κάθε άλλη άποψη. Ένας
άνθρωπος ο οποίος έχει εντρυφήσει ενδελεχώς σχετικά με τον
Ναπολέοντα, είτε κάποιος ο οποίος έχει ενδεχομένως δεχθεί
κάποια κληρονομική οικογενειακή προσβολή κατά την
διάρκεια του μεγάλου πολέμου, ίσως στο μέτρο του αποδεκτού
να σχημάτιζε μια τέτοια «idée fixe» και υπό την επιρροή της να
είναι ικανός για κάθε απίστευτα απαράδεκτη πράξη.»
«Δεν μας κάνει όμως, αγαπητέ μου Γουώτσον», είπε ο
Χολμς, κουνώντας το κεφάλι του· «γιατί κανένα μέγεθος μιας
«idee fixe» δεν θα έδινε την δυνατότητα στον ενδιαφέροντα
μονομανή σου, να ανακαλύψει που βρίσκονταν οι
συγκεκριμένες προτομές.»
«Λοιπόν, πως θα το εξηγούσες ΕΣΥ;»
«Ούτε και επιχειρώ να το κάνω. Θα παρατηρούσα μόνο
πως υπάρχει μια συγκεκριμένη μέθοδο στις εκκεντρικές
ενέργειες του κυρίου. Παραδείγματος χάριν, στην είσοδο του
Δρ Μπάρνικοτ, όπου ένας ήχος ήταν δυνατόν να ξυπνήσει την
οικογένεια, η προτομή μεταφέρθηκε έξω πριν κομματιαστεί,
ενώ αντίθετα στην κλινική, όπου υπήρχε μικρότερος κίνδυνος
εντοπισμού, θρυμματίστηκε εκεί που βρισκόταν. Η υπόθεση
φαντάζει διασκεδαστικά επουσιώδης, και όμως δεν τολμώ να
αποκαλέσω τίποτα ασήμαντο όταν επαναφέρω στο μυαλό μου
το γεγονός πως ορισμένες από τις πλέον κλασσικές υποθέσεις
μας είχαν την λιγότερα υποσχόμενη έναρξη. Θα θυμάσαι,
Γουώτσον, πώς εκείνη η τρομερή ιστορία της οικογένειας
Άμπερνετι υπέπεσε αρχικά στην προσοχή μου από το βάθος
στο οποίο ο μαϊντανός είχε βυθιστεί στο βούτυρο σε μια θερμή
ημέρα. Δεν έχω την πολυτέλεια, επομένως, να χαμογελάσω
στις τρεις σπασμένες προτομές σου, Λεστρέιντ, και θα σου
είμαι αφάνταστα υποχρεωμένος αν με ενημερώσεις για όποιες
νεώτερες εξελίξεις μια τόσο μοναδικής αλυσίδας γεγονότων.»
Η εξέλιξη την οποία ο φίλος είχε ζητήσει ήρθε
ταχύτερα και σε απείρως τραγικότερη μορφή από θα είχε ποτέ

48 (Σ.τ.Μ.) «Idee Fixe» – Fixation – Εμμονή (? Περισσότερο ακριβής απόδοση).

258
Arthur Conan Doyle

φαντασθεί. Ντυνόμουν ακόμη στο υπνοδωμάτιο μου το


επόμενο πρωί όταν ακούστηκε ένα χτύπημα στην πόρτα και ο
Χολμς ήρθε μέσα, ένα τηλεγράφημα βρισκόταν στα χέρια του.
Το διάβασε δυνατά:-

«Έλα αμέσως, 131, Οδό Πίτ, Κένσινγκτον. –


Λεστρέιντ.»

«Τι τρέχει, λοιπόν;» ρώτησα.


«Δεν ξέρω – ίσως να μην είναι και τίποτα. Ωστόσο
υποπτεύομαι πως αποτελεί την συνέχεια της ιστορίας των
αγαλμάτων. Σε μια τέτοια περίπτωση ο φίλος μας, ο βάνδαλος
των προτομών 49 , άρχισε να δρα σε άλλη περιοχή του Λονδίνου.
Υπάρχει καφές στο τραπέζι, Γουώτσον, και έχω καλέσει
άμαξα στην πόρτα μας.»
Σε μισή ώρα είχαμε φτάσει στην οδό Πιτ, μια σιωπηλή
μικρή εξορία μόλις πλάι σε ένα από τα πλέον ζωηρά ρεύματα
της Λονδρέζικης ζωής. Το Νο 131 αποτελούσε ένα από μια
σειρά, όλο επίπεδα, αξιοπρεπή, και πλέον πεζά οικήματα.
Καθώς προχωρήσαμε βρήκαμε τα κιγκλιδώματα μπροστά από
το σπίτι γεμάτα από ένα περίεργο πλήθος. Ο Χολμς σφύριξε.
«Μα τον Γεώργιο! Πρόκειται τουλάχιστον για
απόπειρα ανθρωποκτονίας. Τίποτα λιγότερο δεν θα γράπωνε
τον Λονδρέζο μαντατοφόρο 50 . Εδώ υπάρχει μια βιαιότητα η
οποία υποδεικνύεται από τους μαζεμένους ώμους και τον
τεντωμένο λαιμό εκείνου του τύπου. Τι είναι αυτό, Γουώτσον;
Τα ψηλότερα σκαλοπάτια είναι ξεπλυμένα και τα υπόλοιπα
είναι στεγνά. Αρκετές πατημασιές, όπως και να είναι! Λοιπόν,
λοιπόν, να ο Λεστρέιντ στο μπροστινό παράθυρο, και σύντομα
θα γνωρίζουμε τα πάντα σχετικά.»
Ο αστυνομικός μας δέχτηκε με ένα εξαιρετικά σοβαρό
πρόσωπο και μας οδήγησε στο καθιστικό, όπου ένας
υπερβολικά ατημέλητος και εκνευρισμένος ηλικιωμένος
άντρας, ενδεδυμένος με ένα μάλλινο νυχτικό, βημάτιζε πάνω

49 Image-breaker
50 message-boy

259
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

κάτω. Μας συστήθηκε ως ο ιδιοκτήτης της οικίας —ο κ.


Οράτιος Χάρκερ, του Κεντρικού Συνδικάτου Τύπου.

«Πρόκειται για το ζήτημα των προτομών του


Ναπολέοντα και πάλι», είπε ο Λεστρέιντ. «Έδειξες να
ενδιαφέρεσαι χθες το βράδυ, κ. Χολμς, οπότε σκέφθηκα πως
ίσως να χαιρόσουν να είσαι παρών τώρα που η υπόθεση έχει
λάβει μια περισσότερο σοβαρή τροπή.»
«Που στράφηκε, λοιπόν;»
«Σε φόνο. κ. Χάρκερ, θα πείτε στους κυρίους ακριβώς τι
συνέβη;»
Ο άντρας με το νυχτικό στράφηκε προς το μέρος μας
με ένα εξαιρετικά μελαγχολικό πρόσωπο.
«Το αξιοπερίεργο», είπε εκείνος, «είναι πως όλη μου
την ζωή συγκέντρωνα τα νέα του κόσμου, και τώρα που ένα
πραγματικό νέο με βρήκε είμαι τόσο συγχυσμένος και
ενοχλημένος που δεν βρίσκω λόγια να το εκφράσω. Αν είχα
έρθει εδώ ως δημοσιογράφος θα έπρεπε να πάρω συνέντευξη
από τον εαυτό μου και να έβαζα ένα δίστηλο σε κάθε
απογευματινή εφημερίδα. Ως έχει πετάω πολύτιμα φύλλα
αφηγούμενος ξανά και ξανά την ιστορία μου σε διάφορους

260
Arthur Conan Doyle

ανθρώπους, και δεν δύναμαι να την χρησιμοποιήσω για τον


εαυτό μου. Εντούτοις, γνωρίζω το όνομα σας κ. Σέρλοκ Χολμς,
και αν μονάχα δώσετε μια εξήγηση σε αυτή την αλλόκοτη
υπόθεση θα πληρωθώ για τον κόπο μου να σας αφηγηθώ την
ιστορία.»
Ο Χολμς κάθισε ακούγοντας.
«Όλα δείχνουν να επικεντρώνονται γύρω από την
προτομή του Ναπολέοντα την οποία έφερα σε ετούτο εδώ το
δωμάτιο προ τεσσάρων μηνών περίπου. Την αγόρασα φθηνά
από τους Αδελφούς Χάρντινγκ, δυο πόρτες από τον σταθμό
της οδού Χάϊ. Μεγάλο μέρος της δημοσιογραφικής μου
εργασίας γίνεται κατά την διάρκεια της νύχτας, και συχνά
γράφω μέχρι νωρίς το πρωί. Έτσι συνέβη και σήμερα.
Καθόμουν στο γραφείο μου, το οποίο βρίσκεται στο πίσω
μέρος του πάνω ορόφου, κατά τις τρεις η ώρα, όταν ήμουν
βέβαιος πως άκουσα κάποιους ήχους από κάτω.
Αφουγκράστηκα, όμως δεν επαναλήφθηκαν, και κατέληξα
στο ότι είχαν προέλθει από έξω. Τότε ξαφνικά, περίπου πέντε
λεπτά αργότερα, ακούστηκε μια αφάνταστα φριχτή κραυγή –
ο τρομαχτικότερος ήχος, κ. Χολμς, που άκουσα ποτέ μου. Θα
αντηχεί στα αυτιά μου για όσο θα ζω. Πάγωσα από τρόμο για
κάνα δυο λεπτά. Έπειτα άρπαξα το σκαλιστήρι της φωτιάς και
κατέβηκα κάτω. Μπαίνοντας στο δωμάτιο βρήκα το παράθυρο
ορθάνοικτο, και αμέσως παρατήρησα πως η προτομή έλειπε
από το γείσο του τζακιού. Γιατί κάποιος διαρρήκτης θα
έπαιρνε ένα τέτοιο πράγμα, υπερβαίνει της αντίληψης μου,
γιατί δεν ήταν τίποτα άλλο παρά μόνο ένα γύψινο καλούπι
και μάλιστα καμίας ιδιαίτερης αξίας.
«Βλέπετε και ο ίδιος πως όποιος θα έβγαινε από το
ανοικτό παράθυρο είναι δυνατόν να φτάσει στο μπροστινό
σκαλοπάτι με μια μακριά δρασκελιά. Ήταν προφανές πως ο
διαρρήκτης αυτό είχε κάνει, έτσι έκανα τον γύρο και άνοιξα
την πόρτα. Βγαίνοντας στο σκοτάδι σχεδόν έπεσα πάνω από
έναν νεκρό άντρα που κειτόταν εκεί. Έτρεξα πίσω για ένα
φως, και εκεί βρισκόταν ο άμοιρος, ένα μεγάλο σκίσιμο στο
λαιμό του και ο τόπος ολόκληρος πλημμυρισμένος στο αίμα.

261
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

Ήταν πεσμένος ανάσκελα, τα γόνατα του τραβηγμένα, και το


στόμα του φριχτά ανοιγμένο. Θα τον βλέπω στα όνειρα μου.
Μόλις που πρόλαβα να σφυρίξω με την σφυρίχτρα ανάγκης,
κατόπιν θα πρέπει να λιποθύμησα, γιατί δεν θυμάμαι τίποτα
μέχρι που είδα τον αστυνομικό να στέκεται από πάνω μου
στην είσοδο.»

«Λοιπόν, ποιος είναι ο δολοφονημένος άντρας;» είπε ο


Χολμς.
«Δεν υπάρχει κάτι που να μας λέει το ποιος ήταν», είπε
ο Λεστρέιντ. «Θα δεις το σώμα του στο νεκροτομείο, αλλά δεν
μπορέσαμε να κάνουμε το παραμικρό σχετικά ως στιγμής.
Πρόκειται για έναν ψηλό άνθρωπο, ηλιοκαμένο, πολύ δυνατό,
όχι μεγαλύτερο από τριάντα. Είναι φτωχικά ντυμένος, και
ωστόσο δεν δείχνει για εργάτης. Ένα μαχαίρι με κοκάλινη
λαβή ήταν πεσμένο στην λίμνη του αίματος πλάι του. Σχετικά
με το αν πρόκειται για το όπλο του εγκλήματος, ή αν άνηκε
στον νεκρό, δεν το γνωρίζω. Δεν υπήρχε όνομα στα ρούχα του,
και τίποτα στις τσέπες του εκτός από ένα μήλο, λίγο σπάγκο,
ένα χάρτη του Λονδίνου, της δεκάρας, και μια φωτογραφία.
Ορίστε εδώ είναι.»

262
Arthur Conan Doyle

Ήταν εμφανώς τραβηγμένη από μια μικρή


φωτογραφική μηχανή. Παρουσίαζε έναν ανοικτομάτη, με
έντονα χαρακτηριστικά που έμοιαζε σαν πίθηκος με τα παχιά
του φρύδια, και μια ιδιόρρυθμη προεξοχή στο κάτω μέρος του
προσώπου του σαν το πηγούνι ενός μπαμπουϊνου.
«Και τι απέγινε η προτομή;» ρώτησε ο Χολμς, κατόπιν
προσεκτικής παρατήρησης της φωτογραφίας.
«Μάθαμε νέα λίγο πριν έρθεις. Βρέθηκε στον
μπροστινό κήπο μιας άδειας οικίας επί της οδού Κάμπντεν
Χάουζ. Ήταν θρυμματισμένη. Θα πάω από εκεί για να την δω.
Θα έρθεις;»
«Βεβαίως. Πρέπει όμως απλά να ρίξω μια ματιά
τριγύρω.» Εξέτασε το χαλί και το παράθυρο. «Ο τύπος είτε είχε
πολύ μακριά πόδια είτε ήταν ένας εξαιρετικά δραστήριος
άνθρωπος», είπε. «Με κάποια απόσταση από το έδαφος, δεν
ήταν εύκολο πράγμα να φτάσει το πρεβάζι του παραθύρου και
να το ανοίξει. Να επιστρέψει πίσω ήταν εν συγκρίσει απλό. Θα
έρθετε μαζί μας να δείτε τα απομεινάρια της προτομής σας, κ.
Χάρκερ;»
«Ο απαρηγόρητος δημοσιογράφος είχε καθίσει σε ένα
γραφείο.
«Θα πρέπει να προσπαθήσω να κάνω κάτι», είπε,
«μολονότι δεν αμφιβάλλω πως οι πρώτες εκδόσεις των
απογευματινών εφημερίδων έχουν ήδη βγει με όλες τις
λεπτομέρειες. Όπως και η τύχη μου! Θυμάστε όταν έπεσε
εκείνη η εξέδρα στο Ντόνκαστερ; Λοιπόν, ήμουν ο μοναδικός
δημοσιογράφος στην εξέδρα, και η εφημερίδα μου ήταν η μόνη
που δεν είχε μια καταγραφή του γεγονότος, γιατί ήμουν
υπερβολικά αναστατωμένος για να γράψω. Και τώρα, θα
καθυστερήσω πολύ για ένα φόνο που διαπράχθηκε στο ίδιο
μου το σκαλοπάτι.»
Καθώς αφήναμε το δωμάτιο ακούσαμε την πένα του
να ταξιδεύει τρίζοντας πάνω στο χαρτί.
Το σημείο που τα θραύσματα της προτομής είχαν
ανακαλυφθεί βρισκόταν μόλις μερικές εκατοντάδες μέτρα
μακριά. Για πρώτη φορά τα μάτια μας αντίκρισαν την

263
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

αναπαράσταση του μεγάλου Αυτοκράτορα, η οποία έμοιαζε


να ξυπνά ένα μανιασμένο και καταστροφικό μίσος στο μυαλό
του άγνωστου. Κειτόταν σκορπισμένη σε θραύσματα πάνω
στο γρασίδι. Ο Χολμς σήκωσε αρκετά και τα εξέτασε
προσεκτικά. Ήμουν πεπεισμένος από το προσηλωμένο του
πρόσωπο και τον αποφασιστικό τρόπο του πως επιτέλους είχε
εντοπίσει κάποιο στοιχείο.
«Λοιπόν;» ρώτησε ο Λεστρέιντ.
Ο Χολμς ανασήκωσε τους ώμους του.
«Έχουμε πολύ δρόμο ακόμη μπροστά μας», είπε, «Και
όμως – και όμως – λοιπόν, έχουμε ορισμένα υπαινικτικά
δεδομένα πάνω στα οποία θα ενεργήσουμε. Η κατοχή της
ασήμαντης αυτής προτομής άξιζε πιότερο στα μάτια του
παράξενου εγκληματία από όσο μια ανθρώπινη ζωή. Αυτό
είναι το ένα στοιχείο. Κατόπιν υπάρχει το μοναδικό γεγονός
πως δεν την έσπασε εντός του σπιτιού, ή αμέσως απέξω, αν το
να την σπάσει ήταν ο αποκλειστικός του στόχος.»
«Πανικοβλήθηκε και έδρασε βιαστικά συναντώντας
τον άλλον. Ούτε που συνειδητοποίησε τι έκανε.»
«Μάλιστα, κάτι τέτοιο είναι αρκετά πιθανό. Ωστόσο θα
ήθελα να σου επιστήσω την προσοχή ιδιαίτερα στην θέση του
σπιτιού στην οποία η προτομή καταστράφηκε.»
Ο Λεστρέιντ κοίταξε ολόγυρα του.
«Επρόκειτο για ένα άδειο σπίτι, οπότε και γνώριζε πως
δεν θα τον ενοχλούσε κανείς στον κήπο.»
«Ναι, αλλά υπάρχει και άλλο ένα άδειο σπίτι
παραπάνω στον δρόμο όπου θα πρέπει να πέρασε πριν να
έρθει σε τούτο. Γιατί δεν την έσπασε εκεί, αφού είναι
προφανές πως κάθε μέτρο που την μετέφερε αύξανε το ρίσκο
να τον συναντήσει κάποιος;»
«Τα παρατάω», είπε ο Λεστρέιντ.
Ο Χολμς υπέδειξε την λάμπα του δρόμου πάνω από τα
κεφάλια μας.»
«Εδώ μπορούσε να βλέπει τι έκανε ενώ εκεί δεν
μπορούσε. Αυτός ήταν ο λόγος.»

264
Arthur Conan Doyle

«Μα τον Ιώβ! Είναι αλήθεια», είπε ο ντετέκτιβ. «Τώρα


που το συλλογιέμαι, η προτομή του Δρ Μπάρνικοτ δεν
βρισκόταν σπασμένη μακριά από την κόκκινη λάμπα του.
Λοιπόν, κ. Χολμς, τι θα κάνουμε σχετικά με το συγκεκριμένο
στοιχείο;»
«Θα το θυμόμαστε – θα το καταγράψουμε. Ίσως να
συναντήσουμε κάτι αργότερα το οποίο θα μπορεί να βασιστεί
σε αυτό. Ποια τα βήματα στα οποία προτείνεις να προβούμε
τώρα, Λεστρέιντ;»
«Ο πλέον πρακτικός τρόπος προσέγγισης, κατά τη
γνώμη μου, είναι να αναγνωρίσουμε τον νεκρό. Δεν θα πρέπει
να υπάρξει κάποια δυσκολία σχετικά. Όταν θα έχουμε
ανακαλύψει ποιος είναι και ποιοι οι συνεργάτες του, θα
έχουμε ένα καλό σημείο εκκίνησης στο να μάθουμε τι έκανε
στην οδό Πιτ την χθεσινή νύχτα, και ποιος ήταν εκείνος που

265
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

τον συνάντησε και τον σκότωσε στο κεφαλόσκαλο του Κου


Οράτιου Χάρκερ. Εσύ τι λες;»
«Δίχως αμφιβολία· και όμως δεν είναι ακριβώς ο
τρόπος κατά τον οποίο θα προσέγγιζα την υπόθεση,¨
«Τι θα έκανες εσύ, λοιπόν;»
«Ω, μην με αφήσεις να σε επηρεάσω με κανέναν
τρόπο! Προτείνω να συνεχίσεις με την ιδέα σου και εγώ με την
δική μου. Θα συγκρίνουμε τα αποτελέσματα μας μετέπειτα,
και καθένας μας θα συμπληρώσει τον άλλο.»
«Πολύ καλά», είπε ο Λεστρέιντ.
«Αν επιστρέψεις πίσω στην οδό Πιτ ίσως να δεις τον κ.
Οράτιο Χάρκερ. Πες του εκ μέρους μου πως εν μέρει
σχημάτισα άποψη, και ότι είναι βέβαιο πως ένας επικίνδυνος
τρελός δολοφόνος με Ναπολεόντιες ψευδαισθήσεις βρισκόταν
στο σπίτι του την προηγούμενη νύχτα. Θα είναι χρήσιμο για το
άρθρο του.»
Ο Λεστρέιντ απέμεινε να τον κοιτάζει.
«Σοβαρά, δεν το πιστεύεις αυτό;»
Ο Χολμς χαμογέλασε.
«Δεν το πιστεύω; Μάλιστα, ίσως και να μην το
πιστεύω. Όμως είμαι βέβαιος πως θα ενδιαφέρει τον Κο
Οράτιο Χάρκερ και τους συνδρομητές του Κεντρικού
Συνδικάτου Τύπου. Τώρα, Γουώτσον, πιστεύω πως θα βρούμε
ότι έχουμε μια μακριά και περίπλοκη εργασία εμπρός μας. Θα
χαιρόμουν, Λεστρέιντ, αν κανόνιζες να μας συναντήσεις στην
οδό Μπέικερ στις έξι η ώρα το απόγευμα. Μέχρι τότε θα ήθελα
να κρατήσω την φωτογραφία που βρέθηκε στην τσέπη του
νεκρού. Είναι αδύνατον να ζητήσω την συνδρομή και την
παρέα σου σχετικά με μια μικρή επιχείρηση η οποία θα πρέπει
να εγχειρηθεί απόψε, αν οι συλλογισμοί της λογικής μου
αποδειχθούν σωστοί. Μέχρι τότε, αντίο και καλή τύχη!»
Ο Σέρλοκ Χολμς και εγώ περπατήσαμε παρέα προς
την οδό Χάι όπου σταματήσαμε στο κατάστημα των Αδελφών
Χάρντινγκ, από όπου η προτομή είχε αγορασθεί. Ένας νεαρός
υπάλληλος μας πληροφόρησε πως ο κ. Χάρντινγκ θα έλειπε
μέχρι μετά το μεσημέρι, και πως ήταν και ο ίδιος νεοφερμένος

266
Arthur Conan Doyle

ώστε δεν ήταν σε θέση να δώσει κάποιες πληροφορίες. Το


πρόσωπο του Χολμς έδειξε την απογοήτευση και την
ενόχληση του.
«Καλά, καλά, δεν μπορούμε να περιμένουμε πως όλα
θα έρθουν όπως τα θέλουμε, Γουώτσον», είπε, εν τέλει. «Θα
πρέπει να επιστρέψουμε το απομεσήμερο αφού ο κ. Χάρντινγκ
δεν θα βρίσκεται εδώ νωρίτερα. Επιχειρώ, όπως δίχως
αμφιβολία θα μάντεψες, να ακολουθήσω τις συγκεκριμένες
προτομές στην πηγή τους, ώστε να ανακαλύψω αν κάτι το
περίεργο το οποίο ενδεχομένως να αιτιολογεί την
αξιοσημείωτη μοίρα τους. Ας πάμε απ’ του Κου Μορς Χάτζον,
επί της οδού Κέννινγκτον, ώστε να δούμε αν θα ρίξουμε
κάποιο φως επί του προβλήματος.»
Διαδρομή μιας ώρας μας έφερε στις εγκαταστάσεις του
πωλητή πορτραίτων. Επρόκειτο περί ενός μικροκαμωμένου,
γεροδεμένου άντρα με ροδαλό πρόσωπο και ευέξαπτη
συμπεριφορά.
«Μάλιστα, κύριε. Πάνω στον ίδιο μου τον πάγκο,
κύριε», είπε. «Γιατί πληρώνουμε φόρους δεν το καταλαβαίνω,
όταν το κάθε κάθαρμα έρχεται και σπάζει το εμπόρευμα σου.
Μάλιστα, κύριε, εγώ πούλησα στον Δρ Μπάρνικοτ τα δυο
αγάλματα του. Απαράδεκτο, κύριε! Έργο μηδενιστών, αυτό
πιστεύω εγώ. Κανείς άλλος από έναν Αναρχικό δεν θα
τριγύρισε σπάζοντας αγάλματα. Κόκκινοι ρεπουμπλικάνοι,
έτσι τους αποκαλώ εγώ. Από ποιόν πήρα τα αγάλματα; Δεν
βλέπω πως αυτό έχει να κάνει κάτι με όλα αυτά. Καλά, αν
όντως θέλετε να μάθετε, τα πήρα από την εταιρία Γκέλντερ
και Συνεργάτες, στην οδό Τσέρτς, στο Στέπνυ. Πρόκειται περί
ενός διάσημου οίκου στο εμπόριο, και υπήρξαν για πάνω από
είκοσι χρόνια. Πόσες είχα εγώ; Τρεις – δυο και άλλη μια μας
κάνουν τρεις – δυο του Δρ Μπάρνικοτ και μια κομματιασμένη
μέρα μεσημέρι στον ίδιο μου τον πάγκο. Αν γνωρίζω αυτή την
φωτογραφία; Όχι. Ναι, και όμως. Μα, είναι ο Μπέπο. Ήταν
κάποιο τρόπο ο άνθρωπος για τα Ιταλικά κομμάτι, ο οποίος
χρησιμοποιήθηκε στο μαγαζί. Μπορούσε να χαράξει, να
επιχρυσώσει, να κορνιζάρει, και να κάνει κάθε δουλειά. Ο

267
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

τύπος με άφησε την περασμένη εβδομάδα, και δεν έχω μάθει


νέα του από τότε. Όχι, δεν έχω ιδέα ούτε από πού ήρθε ούτε
και που πήγε. Δεν έχω τίποτα εναντίον του για όσο βρισκόταν
εδώ. Έφυγε δυο μέρες πριν το σπάσιμο της προτομής.

«Μάλιστα, αυτά είναι όλα όσα λογικά θα αναμέναμε


να μάθουμε από τον Μορς Χάτζον», είπε ο Χολμς, καθώς
βγήκαμε από το μαγαζί. «Έχουμε αυτόν τον Μπέπο σαν κοινό
παρονομαστή, τόσο στο Κέννινγκτον όσο και στο
Κένσινγκτον, οπότε και αξίζει μια διαδρομή 10 χιλιομέτρων.
Τώρα, Γουώτσον, ας κατευθυνθούμε προς την Γκέλντερ και
Συνεργάτες, στο Στέπνυ, την πηγή και καταγωγή των
προτομών. Θα εκπλαγώ αν δεν βρούμε κάποια βοήθεια εκεί.»
Σε μια γοργή διαδοχή, περάσαμε μέσα από τα όρια του
μοδάτου Λονδίνου, του ξενοδοχειακού Λονδίνου, του
θεατρικού Λονδίνου, του λογοτεχνικού Λονδίνου, και, τέλος,
του ναυτιλιακού Λονδίνου, μέχρι που φτάσαμε σε μια
παραποτάμια πόλη μερικών εκατοντάδων χιλιάδων ψυχών,

268
Arthur Conan Doyle

όπου τα ενοικιαζόμενα σπίτια συνωστίζονταν και έζεχναν


από τους απόβλητους της Ευρώπης. Εδώ, σε μια φαρδιά
πολυσύχναστη λεωφόρο, κάποτε κατοικία των εύπορων
εμπόρων της Πόλης, βρήκαμε το εργαστήριο γλυπτικής το
οποίο ψάχναμε. Απέξω απλωνόταν ένα τεράστιο προαύλιο
γεμάτο από μεγαλειώδη λιθοδομή 51 . Εντός υπήρχε μια μεγάλη
αίθουσα στην οποία 50 εργάτες καλούπωναν και σκάλιζαν. Ο
διευθυντής, ένας μεγαλόσωμος ξανθός Γερμανός, μας δέχτηκε
ευγενικά, και μας έδωσε και μια σαφή απάντηση προς κάθε
ερώτηση του Χολμς. Μια αναφορά στα βιβλία του φανέρωσε
τις εκατοντάδες των εκμαγείων που είχαν ληφθεί από το
μαρμάρινο αντίγραφο της κεφαλής του Ναπολέοντα, του
Ντεβίν, αλλά πως τα τρία τα οποία είχαν αποσταλεί στον
Μορς Χάτζον πριν από κάνα χρόνο ή κάπου εκεί αποτελούσαν
μόνο το ήμισυ μιας παραγγελίας έξι τεμαχίων, με τις άλλες
τρεις να έχουν σταλεί στους αδελφούς Χάρντινγκ, στο
Κένσινγκτον. Δεν υπήρχε κάποιος λόγος για τον οποίο να
διέφεραν από τις υπόλοιπες προτομές. Δεν ήταν σε θέση να
προτείνει κανέναν πιθανό λόγο για τον οποίο κάποιος θα
επιθυμούσε να τις καταστρέψει – στην πραγματικότητα,
γέλασε και στην ιδέα. Η χονδρική τιμή ήταν έξι σελίνια, όμως
ο μεταπωλητής θα έβγαζε δώδεκα και περισσότερα. Τα
εκμαγεία κατασκευαζόταν σε δυο καλούπια από κάθε πλευρά
του προσώπου, και κατόπιν τα δυο προφίλ Παριζιάνικου
γύψου κολλιόντουσαν μαζί για να ολοκληρώσουν την
προτομή. Η δουλειά συνήθως γινόταν από Ιταλούς στο
δωμάτιο που βρισκόμασταν. Τελειωμένες οι προτομές
τοποθετούνταν στον πάγκο του διαδρόμου για να στεγνώσουν
και κατόπιν αποθηκεύονταν. Αυτά ήταν όλα όσα μπορούσε να
μας πει.
Ωστόσο η εμφάνιση της φωτογραφίας είχε ένα
αξιοπρόσεκτο αποτέλεσμα επί του διευθυντή. Το πρόσωπο
κοκκίνισε από θυμό, και τα φρύδια του πλέχτηκαν πάνω από
τα γαλάζια Τευτονικά μάτια του.

51 (monumental masonry ???????? )

269
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

«Αχά, το κάθαρμα!» φώναξε. «Μάλιστα, όντως, τον


γνωρίζω πολύ καλά. Υπήρξαμε πάντοτε μια αξιοπρεπής
εταιρία, και η μοναδική φορά που ήρθε ποτέ η αστυνομία εδώ
ήταν σχετικά με αυτόν τον τύπο. Συνέβη περισσότερο από
έναν χρόνο πριν. Μαχαίρωσε άλλον ένα Ιταλό στο δρόμο, και
έπειτα ήρθε στην δουλειά με την αστυνομία στο κατόπι του,
και συνελήφθη εδώ. Μπέπο ήταν το όνομα του – το δεύτερο
όνομα που έμαθα ποτέ. Καλά να πάθω που προσέλαβα έναν
άνθρωπο με τέτοιο πρόσωπο. Παραταύτα ήταν καλός
τεχνίτης, ένας από τους καλύτερους.»
«Τι ποινή πήρε;»
«Ο άντρας έζησε και εκείνος την γλίτωσε με έναν
χρόνο. Δεν αμφιβάλω πως βρίσκεται πλέον έξω· όμως δεν
τόλμησε να πατήσει εδώ το πόδι του. Έχουμε έναν ξάδελφο
του εδώ, και θα τολμούσα να πω πως θα μπορούσε να σας πει
που βρίσκεται.»
«Όχι, όχι», φώναξε ο Χολμς, «ούτε λέξη στον ξάδελφο
– ούτε λέξη, σας παρακαλώ. Το ζήτημα είναι εξαιρετικά
σημαντικό, και όσο περισσότερο προχωρώ τόσο περισσότερο
σημαντικό δείχνει να γίνεται. Όταν ανατρέξατε στον φάκελο
σας στην πώληση των προτομών παρατήρησα πως η
ημερομηνία ήταν η 3η του Ιουνίου του περασμένου έτους. Θα
μπορούσατε να μου δώσετε την ημερομηνία όταν ο Μπέπο
συνελήφθη;»
«Θα μπορούσα να σας πω χονδρικά από την
μισθοδοσία», απάντησε ο διευθυντής. «Ναι», συνέχισε, μόλις
είχε γυρίσει μερικές σελίδες, «πληρώθηκε τελευταία φορά στις
20 Μαΐου.»
«Σας ευχαριστώ», είπε ο Χολμς. «Δεν πιστεύω πως
υπάρχει λόγος να καταχραστώ τόσο τον χρόνο σας όσο και
την υπομονή σας περισσότερο.» Με μια τελευταία κουβέντα
προσοχής πως δεν έπρεπε να πει τίποτα σχετικά με τις
έρευνες μας στραφήκαμε δυτικά για μια ακόμη φορά.
Το απόγευμα είχε προχωρήσει αρκετά πριν
καταφέρουμε να τσιμπήσουμε ένα βιαστικό γεύμα σε ένα

270
Arthur Conan Doyle

εστιατόριο. Ένας πίνακας ανακοινώσεων 52 στην είσοδο


ανακοίνωνε «Σκάνδαλο στο Κενσινγκτον. Δολοφονία από
Παράφρονα», και τα περιεχόμενα της εφημερίδας φανέρωναν
πως ο κ. Οράτιος Χάρκερ είχε προλάβει να στείλει την
καταγραφή του για εκτύπωση τελικά. Δυο στήλες
καταλαμβάνονταν από μια εξαιρετικά συνταρακτική και
γλαφυρή απόδοση του όλου περιστατικού. Ο Χολμς το στήριξε
πάνω στην βάση για τα λυκήθια και το διάβασε καθώς
έτρωγε. Μια ή δυο φορές μάλιστα γέλασε.
«Είναι πολύ καλό, Γουώτσον», είπε. «Άκουσε εδώ: Είναι
ικανοποιητικό να γνωρίζουμε πως δεν υφίσταται διάσταση
απόψεων επί της υπόθεσης, αφού ο κ. Λεστρέιντ, ένα εκ των
πλέον έμπειρων μελών της αστυνομικής δύναμης, και ο κ.
Σέρλοκ Χολμς, ο ξακουστός ειδικός σύμβουλος, έχουν,
έκαστος, καταλήξει στο συμπέρασμα πως η παράδοξη
αλληλουχία γεγονότων, τα οποία κατέληξαν κατά τόσο
τραγικό τρόπο, εγείρονται εκ της παραφροσύνης παρά εκ του
εσκεμμένου εγκλήματος. Ουδεμία εξήγηση παρεκτός της
πνευματικής διαταραχής δεν καλύπτει τα γεγονότα.’ Ο Τύπος,
Γουώτσον, είναι ένας πλέον ανεκτίμητος θεσμός αν μόνον
γνωρίζεις πώς να τον χρησιμοποιήσεις. Και τώρα, αν έχεις
τελειώσει, θα επιστρέψουμε στο Κένσινγκτον και θα δούμε τι
έχει να μας πει ο διευθυντής των Αδελφών Χάρντινγκ επί του
θέματος.»
Ο ιδρυτής του μεγάλου αυτού εμπορικού αποδείχτηκε
ένας ζωντανός, σταράτος, μικροκαμωμένος άνθρωπος, πολύ
κομψός και έξυπνος, με ξεκάθαρη σκέψη και ετοιμόλογη
γλώσσα.
«Μάλιστα, κύριε, έχω ήδη διαβάσει τον απολογισμό
των γεγονότων στις απογευματινές εφημερίδες. Ο κ. Οράτιος
Χάρκερ είναι πελάτης μας. Του προμηθεύσαμε την προτομή
προ μερικών μηνών. Παραγγείλαμε τρεις παρόμοιες προτομές
από την Γκέλντερ & Συνεργάτες, από το Στέπνυ. Όλες έχουν
πλέον πουληθεί. Σε ποιόν; Ω, τολμώ να πω συμβουλευόμενος
τα βιβλία πωλήσεων μας πως μπορούμε πολύ εύκολα να σας

52 (A news-bill)

271
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

πούμε. Μάλιστα, έχουμε εδώ τις εγγραφές. Μία στον κ.


Χάρκερ, βλέπετε, μια στον κ. Τζοζάϊα Μπράουν, στην Οικία
Λάμπαρνουμ, στο Λάμπαρνουμ Βέιλ του Τσισγουίκ, και μία
στον κ. Σάντεφορντ, στην οδό Κάτω Γκρόουβ, στο Ρήντινγκ.
Όχι, δεν έχω δει ποτέ το πρόσωπο που μου δείχνετε στην
φωτογραφία. Δύσκολο θα το ξεχνούσες, έτσι, κύριε, σπανίως
είδα κάποιο πιο άσχημο. Αν έχουμε κάποιους Ιταλούς στο
προσωπικό μας; Μάλιστα, κύριε, έχουμε μεταξύ των
εργατοϋπαλλήλων και των καθαριστών μας. Τολμώ να πω ότι
ίσως να μπορούσαν να ρίξουν μια ματιά σε αυτό το βιβλίο
πωλήσεων αν το θελήσουν. Δεν υπάρχει κάποιος ιδιαίτερος
λόγος να παρακολουθούμε το βιβλίο. Βασικά, πρόκειται για
μια πολύ περίεργη δουλειά, και ελπίζω πως θα με
ενημερώσετε σχετικά αν κάτι προκύψει από τις έρευνες σας.»
Ο Χολμς είχε καταγράψει αρκετές σημειώσεις κατά
την διάρκεια της προσωπικής κατάθεσης του Κου Χάρντινγκ,
και καταλάβαινα πως ήταν απόλυτα ικανοποιημένος από την
τροπή την οποία έπαιρνε η υπόθεση. Δεν προέβη σε κανένα
σχόλιο, εντούτοις, παρεκτός του ότι αν δεν βιαζόμασταν, θα
αργούσαμε για το ραντεβού μας με τον Λεστρέιντ. Και όπως
ήταν αναμενόμενο, όταν φτάσαμε στην οδό Μπέϊκερ ο
ντετέκτιβ βρισκόταν ήδη εκεί, όπου και τον βρήκαμε να
βηματίζει πάνω κάτω σε έναν πυρετό ανυπομονησίας. Το
βλέμμα της βαρύτητας που είχε μας φανέρωσε πως η δουλειά
του δεν είχε υπάρχει άκαρπη.
«Λοιπόν;» ρώτησε. «Τι επέτυχες, κ. Χολμς;»
«Είχαμε μια εξαιρετικά πολυάσχολη ημέρα, και όχι
εντελώς χαμένη», εξήγησε ο φίλος μου. «Συναντήσαμε τους
δυο μεταπωλητές ως επίσης τον κατασκευαστή. Είμαι σε θέση
να ακολουθήσω καθεμία από τις προτομές από την αρχή.»
«Οι προτομές!» φώναξε ο Λεστρέιντ. «Μάλιστα,
μάλιστα, έχεις τις δικές σου μεθόδους, κ. Σέρλοκ Χολμς, και
δεν μου πέφτει λόγος να μιλήσω ενάντια τους, όμως πιστεύω
πως σήμερα έκανα σπουδαιότερη δουλειά από εσένα.
Αναγνώρισα τον νεκρό.»
«Μην που πεις;»

272
Arthur Conan Doyle

«Και ανακάλυψα και μια αφορμή για το έγκλημα.»


«Υπέροχα!»
«Έχουμε έναν επιθεωρητή ο οποίος ειδικεύεται στην
περιοχή του Σάφφρον Χιλ και του Ιταλικού τομέα. Λοιπόν, ο
νεκρός είχε κάποιο Καθολικό σύμβολο γύρω από τον λαιμό
του, και αυτό, μαζί με το χρώμα του, με έκανε να σκεφθώ πως
προερχόταν από τα νότια. Ο Επιθεωρητής Χιλ τον αναγνώρισε
την στιγμή που τον αντίκρισε. Το όνομα του είναι Πιέτρο
Βενούτσι, από την Νάπολη, και είναι ένας από τους
μεγαλύτερους φονιάδες του Λονδίνου. Συνδέεται με τη Μαφία,
η οποία, όπως γνωρίζεις, είναι μια μυστική πολιτική
οργάνωση, η οποία επιβάλει τις αποφάσεις της μέσω του
φόνου. Τώρα βλέπεις πως η υπόθεση αρχίζει να ξεδιαλύνεται.
Ο άλλος τύπος είναι πιθανόν Ιταλός και εκείνος, και μέλος της
Μαφίας. Πάτησε τους κανόνες κατά κάποιο τρόπο. Ο Πιέτρο
στάλθηκε στο κατόπι του. Πιθανόν η φωτογραφία που
βρήκαμε στην τσέπη του να είναι ο ίδιος αυτοπροσώπως.
Ακολουθεί παντού τον τύπο, τον βλέπει να μπαίνει σε ένα
σπίτι, τον περιμένει απέξω, και κατά την διάρκεια της
συμπλοκής δέχεται το θανάσιμο πλήγμα του. Πως σου
φαίνεται, κ. Σέρλοκ Χολμς;»
Ο Χολμς χειροκρότησε επιδοκιμαστικά.
«Έξοχα, Λεστρέιντ, έξοχα!» φώναξε. «Ωστόσο δεν
κατάλαβα ακριβώς την εξήγηση σου σχετικά με την
καταστροφή των προτομών.»
«Οι προτομές! Ούτε στιγμή δεν τις βγάζεις από το
κεφάλι σου. Στο κάτω-κάτω, δεν είναι τίποτα· μικροκλοπή, έξι
μήνες το πολύ. Ο φόνος είναι το ζητούμενο που ερευνούμε, και
σου λέω πως συγκεντρώνω όλες τις άκρες στα χέρια μου.»
«Και ποιο είναι το επόμενο βήμα;»
«Είναι εξαιρετικά απλό. Θα κατέβω μαζί με τον Χιλ
στον Ιταλικό τομέα, θα εντοπίσω τον άνθρωπο του οποίου την
φωτογραφία έχουμε, και θα τον συλλάβω υπό την κατηγορία
του φόνου. Θα έρθεις μαζί μας;»
«Δεν νομίζω. Έχω την εντύπωση πως θα επιτύχουμε
τον σκοπό μας με έναν απλούστερο τρόπο. Δεν μπορώ να πω

273
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

με βεβαιότητα, επειδή όλα εξαρτώνται – μάλιστα, όλα


εξαρτώνται από έναν παράγοντα που είναι αποκλειστικά
εκτός ελέγχου από πλευράς μας. Όμως έχω μεγάλες
προσδοκίες – στην ουσία, το στοίχημα είναι ακριβώς δυο προς
ένα – πως αν έρθεις μαζί μας απόψε θα μπορέσω να σε
βοηθήσω να τον τσακώσεις.»
«Στον Ιταλικό τομέα;»
«Όχι· είμαι της άποψης πως το Τσίζγουικ αποτελεί μια
διεύθυνση στην οποία είναι περισσότερο πιθανό να τον
βρούμε. Αν έρθεις μαζί μου στο Τσίζγουικ απόψε, Λεστρέιντ,
σου υπόσχομαι να πάω στον Ιταλικό τομέα μαζί σου αύριο, και
τίποτα το κακό δεν θα έχει συμβεί από την καθυστέρηση. Και
τώρα πιστεύω πως μερικές ώρες ύπνου θα έκαναν σε όλους
μας καλό, γιατί δεν προτίθεμαι να αναχωρήσω πριν από τις
έντεκα η ώρα, και είναι απίθανο πως θα επιστρέψουμε πίσω
πριν το πρωί. Θα δειπνήσεις μαζί μας, Λεστρέιντ, και έπειτα
είσαι ευπρόσδεκτος να ξαπλώσεις στον καναπέ μέχρι να
φτάσει η ώρα για να ξεκινήσουμε. Εν τω μεταξύ, Γουώτσον, θα
ήμουν ευτυχής αν καλούσες για έναν αγγελιοφόρο, γιατί έχω
ένα γράμμα να στείλω, και είναι σημαντικό να φύγει αμέσως.»
Ο Χολμς πέρασε το απόγευμα ψάχνοντας σχολαστικά
μέσα στα αρχεία των καθημερινών εφημερίδων με τα οποία
μια από τις αποθήκες μας ήταν γεμάτη. Όταν εν τέλει
κατέβηκε είχε μια θριαμβευτική ματιά, ωστόσο δεν είπε
τίποτα σε κανέναν μας όσον αφορά το αποτέλεσμα των
ερευνών του. Από μεριάς μου, είχα ακολουθήσει βήμα-βήμα
τις μεθόδους υπό τις οποίες είχε ακολουθήσει τις διάφορες
άκρες τις περίπλοκης υπόθεσης, και, μολονότι, αδυνατούσα να
αντιληφθώ ακόμη των σκοπό τον οποίο θα προσεγγίζαμε,
κατάλαβα καλά πως ο Χολμς ανέμενε πως ο τερατώδης
εγκληματίας θα επιχειρούσε να καταστρέψει τις τελευταίες
δυο προτομές, μία εκ των οποίων, θυμήθηκα, βρισκόταν στο
Τσίζγουικ. Δίχως αμφιβολία σκοπός του ταξιδιού μας ήταν να
τον πιάσουμε έπ’ αυτοφώρω, και δεν μπορούσα παρά να
θαυμάσω την δεξιοτεχνία με την οποία ο φίλος μου είχε
εισαγάγει ένα λανθασμένο στοιχείο στην απογευματινή

274
Arthur Conan Doyle

εφημερίδα, έτσι ώστε να δώσει στον τύπο την ιδέα πως θα


μπορούσε να συνεχίζει την ραδιουργία του σε ατιμωρησία. Δεν
ένοιωσα έκπληξη όταν ο Χολμς πρότεινε να πάρω το
περίστροφο μαζί μου. Είχε και ο ίδιος πάρει το καμτσίκι 53 το
οποίο και αποτελούσε το αγαπημένο του όπλο.
Μια τετράτροχη βρισκόταν στην πόρτα στις έντεκα,
και μ’ αυτήν κατηφορίσαμε μέχρι ένα σημείο της άλλης
πλευράς της Γέφυρας Χάμμερσμιθ. Εδώ ο αμαξάς διατάχθηκε
να περιμένει. Ένα σύντομο περπάτημα μας έφερε σε έναν
απομονωμένο δρόμο πλαισιωμένο από ευχάριστα σπίτι,
καθένα στημένο μέσα στο δικό του κομμάτι γης. Στο φως της
λάμπας του δρόμου διαβάσαμε «Βίλλα Λάμπαρνουμ 54 » πάνω
από την πύλη ενός από αυτά. Οι ένοικοι είχαν προφανώς πάει
να αναπαυθούν, γιατί ήταν σκοτάδι εκτός από έναν φεγγίτη
πάνω από την πόρτα της εισόδου, το οποίο έριχνε έναν αμυδρό
κύκλο πάνω στο μονοπάτι του κήπου. Ο ξύλινος φράχτης που
χώριζε την έκταση από τον δρόμο έριχνε μια πυκνή μαύρη
σκιά επί της εσωτερικής πλευράς, και εδώ ήταν που είχαμε
κρυφτεί.
«Φοβάμαι πως θα ‘χετε μια μακρά περίοδο αναμονής»,
ψιθύρισε ο Χολμς. «Ας ευχαριστήσουμε τα άστρα που δεν
βρέχει. Θα έλεγα να μην επιχειρήσουμε καν να καπνίσουμε
για να περάσει η ώρα. Εντούτοις, έχουμε μια πιθανότητα δυο
προς ένα να βρούμε κάτι που θα ξεπληρώσει τα βάσανα μας.»
Αποδείχθηκε, ωστόσο, πως η αγρυπνία μας δεν θα
ήταν τόσο παρατεταμένη όσο ο Χολμς μας οδηγήσει να
φοβόμαστε, και κατέληξε με έναν εξαιρετικά αιφνίδιο και
μοναδικό τρόπο. Κάποια στιγμή, δίχως τον παραμικρό ήχο να
μας προειδοποιήσει για τον ερχομό του, η πόρτα του κήπου
άνοιξε, και μια λυγερή, σκοτεινή φιγούρα, τόσο γοργή και
δραστήρια όσο ένας πίθηκος, όρμησε μέσα στο μονοπάτι. Την
είδαμε να περνά ανεμίζοντας πίσω από το φως που έπεφτε
από τον φεγγίτη της πόρτας και να εξαφανίζεται στην σκιά
του σπιτιού. Υπήρξε μια μακριά παύση, κατά την διάρκεια της

53 (loaded hunting-crop)
54 (Laburnum)

275
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

οποίας κρατήσαμε την ανάσα μας, και έπειτα ένα πολύ απαλό
τρίξιμο έφτασε στα αυτιά μας. Το παράθυρο άνοιγε. Ο
θόρυβος έσβησε, και πάλι υπήρξε μια ακόμη παρατεταμένη
σιωπή. Ο τύπος έμπαινε μέσα στο σπίτι. Είδαμε την αναλαμπή
μιας καλυμμένης λάμπας μέσα στο δωμάτιο. Αυτό που
αναζητούσε ήταν προφανές πως δεν βρισκόταν εκεί, γιατί και
πάλι είδαμε ξανά την αναλαμπή πίσω από ένα άλλο
κάλυμμα, και στην συνέχεια πίσω από ένα ακόμη.
«Ας πάμε στο ανοικτό παράθυρο. Θα τον τσακώσουμε
μόλις πηδήξει έξω», είπε ο Λεστρέιντ.

Όμως πριν προλάβουμε να κινηθούμε ο άντρας είχε


ξεπροβάλλει και πάλι. Καθώς βγήκε στο φωτισμένο μπάλωμα

276
Arthur Conan Doyle

είδαμε πως κουβαλούσε κάτι λευκό κάτω από την μασχάλη


του. Κοίταξε κλεφτά ολόγυρα του. Η σιωπή του ερημωμένου
δρόμου τον καθησύχασε. Στρέφοντας την πλάτη προς το
μέρος μας άφησε κάτω το φορτίο του, και την επόμενη στιγμή
ήρθε να ακουστεί ο ήχος ενός απότομου χτυπήματος,
ακολουθούμενος από έναν ήχο κροταλίσματος. Ο άντρας ήταν
τόσο προσηλωμένος σε αυτό που έκανε ώστε ούτε καν άκουσε
τα βήματα μας καθώς κινηθήκαμε κλεφτά μέσα στο χορτάρι.
Με ένα άλμα τίγρη ο Χολμς βρέθηκε πάνω του, και μια στιγμή
αργότερα ο Λεστρέιντ και εγώ τον κρατούσαμε από τους
καρπούς και οι χειροπέδες είχαν ασφαλιστεί.

Όμως δεν ήταν ο κρατούμενος μας αυτός στον οποίο ο


Χολμς είχε στραμμένη την προσοχή του. Σκυμμένος στο
σκαλοπάτι, είχε αφοσιωθεί στην προσεκτική εξέταση αυτού
που ο άντρας είχε βγάλει από το σπίτι. Επρόκειτο για μια
προτομή του Ναπολέοντα όπως εκείνη που είχαμε δει το πρωί,
και ήταν σπασμένη σε παρόμοια κομμάτια. Προσεκτικά ο

277
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

Χολμς έφερε καθένα από τα θραύσματα μπροστά στο φως,


όμως διόλου δεν διέφερε από κάθε άλλο κομμάτι γύψου. Είχε
μόλις ολοκληρώσει την εξέταση του όταν τα φώτα της εισόδου
άναψαν, η πόρτα άνοιξε, και ο ιδιοκτήτης του σπιτιού, ένας
καλοσυνάτος, παχουλός άντρας φορώντας πουκάμισο και
παντελόνι, εμφανίστηκε.

«Ο κ. Τζοζάϊα Μπράουν, να υποθέσω;» είπε ο Χολμς.


«Μάλιστα, κύριε· και εσείς, δίχως αμφιβολία, είστε ο κ.
Σέρλοκ Χολμς; Έλαβα το σημείωμα το οποίο στείλατε με τον
αγγελιοφόρο, και έκανα όπως ακριβώς μου είπατε.
Κλειδώσαμε κάθε πόρτα από μέσα και αναμέναμε τις
εξελίξεις. Λοιπόν, χαίρομαι που βλέπω πως πιάσατε το
κάθαρμα. Ελπίζω, κύριοι, πως θα έρθετε μέσα για ένα
αναψυκτικό.»

278
Arthur Conan Doyle

Ωστόσο, ο Λεστρέιντ βιαζόταν να μεταφέρει τον


άνθρωπο του σε ασφαλή χώρο, έτσι εντός μερικών λεπτών η
άμαξα μας είχε κληθεί και οι τέσσερις οδεύαμε προς το
Λονδίνο. Ούτε μια λέξη δεν έλεγε ο κρατούμενος μας· αλλά
μας κοιτούσε μέσα από την σκιά των ανακατεμένων μαλλιών
του, και σε μια περίσταση, όταν το χέρι μου φάνηκε να είναι
εντός του πεδίου του, έκανε να το αρπάξει σαν πεινασμένος
λύκος. Μείναμε αρκετά στο αστυνομικό τμήμα για να
μάθουμε πως μια εξέταση του ρουχισμού του δεν απέφερε
τίποτα εκτός από μερικά σελίνια και ένα μακρύ μαχαίρι με το
θηκάρι του, η λαβή του οποίου έφερε αρκετά ίχνη πρόσφατου
αίματος.
«Δεν τίθεται θέμα», είπε ο Λεστρέιντ καθώς χωρίσαμε.
«Ο Χιλ τους γνωρίζει όλους αυτούς, οπότε και θα του δώσει
ένα όνομα. Θα δείτε πως η θεωρία μου σχετικά με την Μαφία
θα αποδειχθεί απολύτως. Όμως είμαι βεβαίως υπέρμετρα
υποχρεωμένος σε σένα, κ. Χολμς, για τον δεξιοτεχνικό τρόπο
με τον οποίο τον τσάκωσες. Δεν είμαι ακόμη σε θέση να πω
πως τα καταλαβαίνω όλα ακόμη.»
«Φοβάμαι πως είναι μάλλον περασμένη η ώρα για
εξηγήσεις», είπε ο Χολμς. «Επιπλέον, υπάρχουν μια δυο
λεπτομέρειες τις οποίες δεν έχω επεξεργαστεί πλήρως, και
πρόκειται για υπόθεση από αυτές που αξίζει να τις δουλέψεις
ως το τέλος. Αν ξαναπεράσεις από το διαμέρισμα μου στις έξι
η ώρα αύριο πιστεύω πως θα είμαι σε θέση να σου δείξω πως
ακόμη και τώρα δεν έχεις συλλάβει το πλήρες νόημα της
υπόθεσης, η οποία παρουσιάζει ορισμένα χαρακτηριστικά τα
οποία την καθιστούν εντελώς πρωτότυπη στην ιστορία του
εγκλήματος. Αν ποτέ σου επιτρέψω να καταγράψεις
περισσότερα από τα προβληματάκια μου, Γουώτσον,
προβλέπω πως θα δώσεις πνοή στις σελίδες σου με έναν
απολογισμό της μοναδικής υπόθεση των Ναπολεόντιων
προτομών.»
Όταν συναντηθήκαμε ξανά το επόμενο απόγευμα ο
Λεστρέιντ ήταν εφοδιασμένος με περισσότερες πληροφορίες
αναφορικά με τον κρατούμενο μας. Το όνομα, όπως είχε, ήταν

279
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

Μπέπο, το επώνυμο άγνωστο. Ήταν πολύ γνωστός για την


γενική αποτυχία του στην Ιταλική αποικία. Κάποτε υπήρξε
ταλαντούχος γλύπτης και έβγαζε τίμια τα προς το ζην του,
όμως είχε πάρει άσχημους δρόμους και είχε δυο φορές βρεθεί
στα κάτεργα—μια φορά για μικροκλοπή και άλλη μια, όπως
είχαμε ήδη ακούσει, για το μαχαίρωμα ενός συντοπίτη του.
Μιλούσε Αγγλικά άψογα. Οι λόγοι για τους οποίους
κατέστρεφε τις προτομές ήταν ακόμη άγνωστοι, και αρνιόταν
να απαντήσει σε κάθε ερώτηση επί του ζητήματος· όμως η
αστυνομία είχε ανακαλύψει πως οι συγκεκριμένες προτομές
θα μπορούσαν κάλλιστα να είχαν φτιαχτεί από τα ίδια του τα
χέρια, αφού ασχολιόταν με αυτό το είδος εργασίας στην
επιχείρηση Γκέλντερ και Συνεργάτες. Όλες αυτές τις
πληροφορίες, πολλές από τις οποίες μας ήταν ήδη γνωστές, ο
Χολμς τις άκουσε με την προσοχή της ευγένειας· εντούτοις
εγώ, που τον γνώριζα υπερβολικά καλά, έβλεπα ξεκάθαρα
πως οι σκέψεις του βρίσκονταν αλλού, και εντόπισα ένα μίγμα
συνδυασμένου εκνευρισμού και ανυπομονησίας κάτω από το
προσωπείο το οποίο έτεινε να λαμβάνει. Εν τέλει τινάχτηκε
απότομα στην καρέκλα του και τα μάτια του έλαμψαν. Ένα
κουδούνισμα είχε ακουστεί από την πόρτα. Μια στιγμή
αργότερα ακούσαμε βήματα στις σκάλες, και ένας
ηλικιωμένος, ροδαλός άντρας με γκριζαρισμένες φαβορίτες
οδηγήθηκε εντός. Στο δεξί του χέρι μετέφερε έναν
παλιομοδίτικο ταξιδιωτικό σάκο, τον οποίο και απόθεσε πάνω
στο τραπέζι.
«Είναι εδώ ο κ. Σέρλοκ Χολμς;»
Ο φίλος μου υποκλίθηκε και χαμογέλασε. «Ο κ.
Σάντερφορντ, από το Ρήντινγκ, να υποθέσω;» είπε.
«Μάλιστα, κύριε, φοβάμαι πως έφθασα κάπως αργά·
μα τα τραίνα ήταν δυσκίνητα 55 . Μου γράψατε σχετικά με την
προτομή που βρίσκεται στην κατοχή μου.»
«Ακριβώς.»
«Έχω την επιστολή σας εδώ. Είπατε, ‘’Eπιθυμώ να
αποχτήσω ένα αντίγραφο της προτομής του Ναπολέοντα από

55 (akward)

280
Arthur Conan Doyle

τον Ντεβίν, είμαι προετοιμασμένος να σας πληρώσω δέκα


λίρες για αυτήν που έχετε στην κατοχή σας.’’ Σωστά;»
«Απολύτως.»
«Έμεινα έκπληκτος με την επιστολή σας, γιατί δεν
μπορούσα να φανταστώ πως γνωρίζατε ότι μου άνηκε κάτι
τέτοιο.»
«Φυσικά και θα έπρεπε να εκπλαγείτε, όμως η
εξήγηση είναι εξαιρετικά απλή. Ο κ. Χάρντινγκ, των Αδελφών
Χάρντινγκ, είπε πως σας είχαν πουλήσει το τελευταίο
αντίγραφο, και μου έδωσε την διεύθυνση σας.»
«Αχα, ώστε αυτό ήταν; Μήπως σας ανέφερε πόσο την
πλήρωσα;»
«Όχι, δεν το ανέφερε.»
«Λοιπόν, είμαι τίμιος άνθρωπος, μολονότι όχι
ιδιαίτερα πλούσιος. Έδωσα μονάχα δεκαπέντε σελίνια για την
προτομή, και πιστεύω πως θα έπρεπε να το γνωρίζετε πριν
πάρω δέκα λίρες από εσάς.»
«Μετά βεβαιότητας δηλώνω πως σας τιμά η ηθική σας,
κ. Σάντεφόρντ. Εντούτοις κατονόμασα την συγκεκριμένη τιμή,
οπότε και επιμένω να παραμείνω σε αυτή.»
«Λοιπόν, είναι εξαιρετικά γενναιόδωρο εκ μέρους σας,
κ. Χολμς. Έφερα την προτομή μαζί μου, όπως μου ζητήσατε να
κάνω. Ορίστε!» Άνοιξε τον σάκο του, και επιτέλους είδαμε
τοποθετημένη επί του γραφείου μας ένα ολοκληρωμένο
δείγμα της προτομής την οποία είχαμε ήδη δει περισσότερες
φορές από μία σε κομμάτια.
Ο Χολμς πήρε ένα χαρτί από την τσέπη του και
απόθεσε ένα χαρτονόμισμα των δέκα λιρών πάνω στο
γραφείο.
«Έχετε την καλοσύνη να υπογράψετε το χαρτί αυτό, κ.
Σάντεφορντ, υπό την παρουσία των παρόντων μαρτύρων.
Απλά δηλώνει πως μεταβιβάζετε κάθε πιθανό δικαίωμα το
οποίο είχατε επί της προτομής σε εμένα. Είμαι μεθοδικός
άνθρωπος, βλέπετε, και ποτέ δεν ξέρεις την τροπή την οποία
ενδεχομένως των γεγονότων μετέπειτα. Σας ευχαριστώ, κ.

281
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

Σάντεφορντ· ορίστε τα χρήματα σας, και σας εύχομαι ένα


πολύ καλό απόγευμα.»

Όταν ο επισκέπτης μας είχε εξαφανισθεί οι κινήσεις


του Σέρλοκ Χολμς ήταν τέτοιες ώστε να καθηλώσουν την
προσοχή μας. Άρχισε παίρνοντας ένα καθαρό λευκό πανί από
ένα συρτάρι και απλώνοντας το πάνω στο γραφείο. Κατόπιν
τοποθέτησε την νεοαποκτηθείσα προτομή στο κέντρο του
ρούχου. Τέλος, σήκωσε το καμτσίκι του 56 και έριξε στον
Ναπολέοντα ένα απότομο χτύπημα στην κορυφή του
κεφαλιού. Η μορφή κομματιάστηκε, και ο Χολμς έσκυψε
ανυπόμονα πάνω από το θρυμματισμένα απομεινάρια. Την
επόμενη στιγμή, με μια δυνατή κραυγή θριάμβου, ανασήκωσε

56 hunting-crop

282
Arthur Conan Doyle

ένα θραύσμα, στο οποίο ένα στρογγυλό, σκούρο αντικείμενο


ήταν στερεωμένο σαν δαμάσκηνο στην πουτίγκα.

«Κύριοι», αναφώνησε, «σας παρουσιάζω την ξακουστή


μαύρη πέρλα των Βοργίων.»
Ο Λεστρέιντ και εγώ παραμείναμε σιωπηλοί για μια
στιγμή, και έπειτα, σε μια αυθόρμητη παρόρμηση, ξεσπάσαμε
σε χειροκροτήματα όπως σε μια δεξιοτεχνικά δουλεμένη
κορύφωση μιας παράστασης. Χρώμα ξεχύθηκε στα χλωμά
μάγουλα του Χολμς, και υποκλίθηκε προς εμάς όπως ένας
σπουδαίος δραματουργός ο οποίος λαμβάνει την επιδοκιμασία
του κοινού του. Η ίδια μοναδικά περήφανη και συγκρατημένη
φύση η οποία απoστρεφόταν με περιφρόνηση μπροστά στην
δημοσιότητα 57 ήταν ικανή να συγκινηθεί εκ βαθέων εκ του
αυθόρμητου θαυμασμού και της επιδοκιμασίας ενός φίλου.
«Μάλιστα, κύριοι», είπε, «πρόκειται περί της πλέον
διάσημης πέρλας που υπάρχει σήμερα στον κόσμο, και
υπήρξα εξαιρετικά τυχερός, χάριν μιας συνδυασμένης
αλυσίδας επαγωγικής λογικής, στο να την ακολουθήσω από

57 public notoriety

283
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

την κρεβατοκάμαρη του Πρίγκιπα της Κολόνα στο ξενοδοχείο


Ντάκρ, όπου και χάθηκε, ως το εσωτερικό ετούτης, της
τελευταίας εκ των έξι προτομών του Ναπολέοντα οι οποίες
κατασκευάστηκαν από την Γκέλντερ και Συνεργάτες, στο
Στέπνυ. Θα θυμάσαι, Λεστρέιντ, την αίσθηση που
προκλήθηκε από την εξαφάνιση του πολύτιμου αυτού
κοσμήματος, και τις μάταιες προσπάθειες της αστυνομίας του
Λονδίνου να την ανακτήσουν. Κλήθηκα και ο ίδιος να
συμβουλέυσω επί της υπόθεσης· ωστόσο δεν ήμουν σε θέση να
ρίξω κάποιο φως έπ’ αυτής. Η υποψία έπεσε στην υπηρέτρια
της Πριγκίπισσας, η οποία ήταν Ιταλίδα, και αποδείχθηκε πως
είχε έναν αδελφό στο Λονδίνο, ωστόσο αποτύχαμε να
εντοπίσουμε κάποια σχέση μεταξύ τους. Το όνομα της
υπηρέτριας ήταν Λουκρέτια Βενούτσι, και δεν υπάρχει
αμφιβολία στο μυαλό μου πως ο Πιέτρο που δολοφονήθηκε
πριν δυο νύχτες ήταν ο αδελφός. Ανέτρεξα στα παλαιά αρχεία
των εφημερίδων, και ανακάλυψα πως η εξαφάνιση της πέρλας
συνέβη δυο ακριβώς ημέρες πριν την σύλληψη του Μπέπο για
κάποια βιαιοπραγία, ένα γεγονός το οποίο έλαβε χώρα στο
εργοστάσιο της Γκέλντερ και Συνεργάτες, στην ίδια στιγμή
ακριβώς που οι συγκεκριμένες προτομές κατασκευάζονταν.
Πλέον βλέπετε ξεκάθαρα την ακολουθία των γεγονότων,
μολονότι την βλέπετε, φυσικά, από την αντίστροφη οδό από
την οποία μου παρουσιάστηκαν. Ο Μπέπο είχε την πέρλα
στην κατοχή του. Ίσως να την είχε κλέψει από τον Πιέτρο,
ίσως να υπήρξε συνεργός του Πιέτρο, ίσως να υπήρξε
μεσάζοντας μεταξύ του Πιέτρο και της αδελφής του. Δεν έχει
την παραμικρή σημασία για εμάς ποια είναι η ορθή λύση.
«Το βασικό γεγονός είναι πως ΕΙΧΕ την πέρλα, και
εκείνη την στιγμή, όταν βρισκόταν πάνω του, καταδιώχθηκε
από την αστυνομία. Έκανε για το εργοστάσιο που δούλευε, και
γνώριζε πως είχε μόνο λίγα λεπτά για να καλύψει το
αφάνταστα πολύτιμο έπαθλο του, το οποίο ειδάλλως θα
βρισκόταν πάνω του όταν θα τον έψαχναν. Έξι γύψινες
προτομές του Ναπολέοντα στέγνωναν στον διάδρομο. Μια
από αυτές ήταν ακόμη νωπή. Στην στιγμή ο Μπέπο, ένας

284
Arthur Conan Doyle

ταλαντούχος τεχνίτης, έκανε μια μικρή τρύπα στον υγρό


γύψο, έριξε μέσα την πέρλα, και με μερικές ακόμα κινήσεις
κάλυψε το στενό άνοιγμα και πάλι. Επρόκειτο για έναν
αξιοθαύμαστο κρυψώνα. Κανείς δεν θα μπορούσε να την βρει.
Όμως ο Μπέπο καταδικάστηκε σε ένα χρόνο κάθειρξη, και στο
μεταξύ οι έξι προτομές του διασκορπίστηκαν στο Λονδίνο. Δεν
μπορούσε να ξεχωρίσει ποια περιείχε τον θησαυρό. Μόνο
σπάζοντας τις θα έβλεπε. Ακόμη και το να τις τράνταζε δεν
θα του έλεγε τίποτα, γιατί καθώς ο γύψος ήταν νωπός ήταν
πολύ πιθανό η πέρλα να είχε κολλήσει πάνω του. Ο Μπέπο
δεν απελπίστηκε, και διεξήγαγε την έρευνα του με εξαιρετική
εφευρετικότητα και καρτερικότητα. Μέσω ενός ξάδελφου του
ο οποίος εργαζόταν στην Γκέλντερ ανακάλυψε τις δύο
εταιρείες οι οποίες είχαν αγοράσει τις προτομές. Κατόρθωσε
να βρει δουλειά στον Μορς Χάντζον, και καθαυτό τον τρόπο
εντόπισε τις τρεις από αυτές. Η πέρλα δεν βρισκόταν εκεί.
Κατόπιν, με την βοήθεια κάποιου Ιταλού ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΥ,
πέτυχε να ανακαλύψει που είχαν πάει οι άλλες τρεις
προτομές. Η πρώτη βρισκόταν στην οικία του Χάρκερ. Εκεί
ακολουθήθηκε από τον συνεργό του, ο οποίος θεωρούσε τον
Μπέπο υπεύθυνο για την απώλεια της πέρλας, και τον
μαχαίρωσε στον καυγά που επακολούθησε.»
«Αν ήταν συνεργός του για θα ‘πρεπε να κουβαλάει
την φωτογραφία του;» ρώτησα.
«Ως μέσο εντοπισμού του αν ήθελε να ρωτήσει σχετικά
με αυτόν κάποιον τρίτο. Αυτό ήταν ο εμφανής λόγος. Λοιπόν,
κατόπιν του φόνου υπολόγισα πως ο Μπέπο πιθανότατα να
επέσπευδε τις κινήσεις του αντί να τις επιβραδύνει. Θα
φοβόταν πως η αστυνομία ίσως να ανακάλυπτε το μυστικό
του, και έτσι συνέχισε εσπευσμένα πριν να βρεθούν μπροστά
του. Φυσικά, δεν μπορούσα να γνωρίζω πως δεν είχε βρει την
πέρλα στην προτομή του Χάρκερ. Δεν είχα καταλήξει μετά
βεβαιότητας πως επρόκειτο για την πέρλα· ωστόσο μου ήταν
προφανές πως έψαχνε για κάτι, αφού μετέφερε την προτομή
μπροστά από τα άλλα σπίτια ώστε να την σπάσει στον κήπο
που είχε την λάμπα από πάνω. Αφού η προτομή του Χάρκερ

285
Η Επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς

ήταν μια εκ των τριών οι πιθανότητες ήταν ακριβώς όπως σας


είπα, δυο προς ένα η πέρλα να βρισκόταν εντός της. Απέμεναν
δυο προτομές, και ήταν φανερό πως δεν θα πήγαινε πρώτα για
αυτή στο Λονδίνο. Προειδοποίησα τους κατοίκους του σπιτιού,
ώστε να αποφευχθεί μια δεύτερη τραγωδία, και κατεβήκαμε
έχοντας τα ευτυχή αποτελέσματα. Την στιγμή εκείνη, φυσικά,
γνώρισα με βεβαιότητα πως βρισκόταν στα ίχνη της πέρλας
των Βοργίων. Το όνομα του δολοφονημένου συνέδεε το ένα
γεγονός με το άλλο. Παρέμενε μια και μοναδική προτομή –
εκείνη στο Ρήντινγ – και η πέρλα έπρεπε να βρίσκεται εκεί.
Την αγόρασα υπό την παρουσία σας από τον ιδιοκτήτη – και
εκεί αναπαύεται.»
Μείναμε σιωπηλοί για μια στιγμή.
«Λοιπόν», είπε ο Λεστρέιντ, «σε είδα να χειρίζεσαι ουκ
ολίγες υποθέσεις, κ. Χολμς, όμως δεν θυμάμαι ποτέ να είδα
μια τόσο δεξιοτεχνική όπως αυτή. Δεν σας ζηλεύουμε στην
Σκότλαντ Γιάρντ. Όχι, κύριε, είμαστε περήφανοι για εσένα,
και αν κατέβεις από εκεί το πρωί δεν θα υπάρξει άνθρωπος,
από τον ηλικιωμένο ντετέκτιβ ως τον νεαρό αστυφύλακα, ο
οποίος δεν θα χαιρόταν να σου σφίξει το χέρι.»
«Σε ευχαριστώ!» είπε ο Χολμς. «Ευχαριστώ!» και
καθώς στράφηκε μου φάνηκε πως ήταν πολύ περισσότερο
συγκινημένος από τα ευγενικότερα των ανθρώπινων
συναισθημάτων 58 από όσο τον είχα δει ποτέ. Μια στιγμή
αργότερα ήταν και πάλι ο ψύχραιμος και πρακτικός
στοχαστής. «Φύλαξε την πέρλα στο χρηματοκιβώτιο,
Γουώτσον», είπε, «και βγάλε τα χαρτιά της υπόθεσης
παραχάραξης των Κονκ-Σίνγκλετον. Αντίο, Λεστρέιντ. Αν
συναντήσει κάποιο πρόβλημα θα χαρώ, αν μπορέσω, να σου
προσφέρω κάποιες ιδέες προς την διαλεύκανση του.»

58 by the softer human emotions

286
Arthur Conan Doyle

9. Η Περιπέτεια Των Τριών Σπουδαστών


(6/8 - 9/8/ 2005)

Ήταν κατά το έτος του ’95 όταν ένας συνδυασμός


γεγονότων, στα οποία δεν υπάρχει λόγος να εισέλθω,
ανάγκασε τον Σέρλοκ Χολμς και εμένα να περάσουμε μερικές
εβδομάδες σε μια εκ των σπουδαιότερων Πανεπιστημιου-
πόλεων μας, και κατά την περίοδο εκείνη ήταν που η μικρή
αλλά διδακτική περιπέτεια, την οποία πρόκειται να σας
αφηγηθώ, μας έλαχε. Θα είναι εμφανές πως κάθε στοιχείο το
οποίο θα συν