Anda di halaman 1dari 9

Shkrim akademik Pyetje pergjigje

1.Procesi I kerkimit te njohurive te reja? 1.Krijimi I njohurive te reja permban ne vete nje pengese thelbesore,pra qenien njerezore ose hulumtuesin. Mund te themi se eshte e njejta sikurse konflikti midis interesit individuak dhe atij kolektiv. Interesi kolektiv I komunitetit shkencor deshiron qe te kete shkrime te besueshme qe perfshijne rezultate te reja te bazuara ne nje kendveshtrim objektiv. Interesi individual ka te beje me ate se hulumtuesi te publikoje me qellim qe ta rrise reputacionin e tij ne komuntitetin shkencor. Reputacioni varet nga dy faktore edhe ate: faktori impakt dhe sasia e publikimeve. Nje nder pjeset kryesore te procesit te kerkimit eshte kutija e zeze qe dmth se ne mund te shohim se cfare fusim ne te dhe cfare nxjerrim mirepo nuk mund ta shohim se si ajo funksionon brenda. Dallojme dy pikepamje: ate subjektive te studijuesit dhe ate objektive te komunitetit shkencor. Pika fillestare esjte interesi personal I kerkuesit e cila kerkon kohe. Shkencetari duhet te jete I afte per te kuptuar sesi funksionin dicka,cili eshte sistemi etj. Pra ceshtja fillestare eshte cdohete nje pyetje qe perfshin pse?. Ideja eshte nje arsyetim kritik dhe nje menyre e te parit te gjerave ne me shume kendveshtrime. Hipotezat e punes krijohen bazuar ne interesin e studijuesit qe do te udheheqin procesin e vijimit. Ketu ngrihet ceshtja e modeleve apo teorive qe tani me ekzistojne. Keshtu qe ne duhet te gjejme temen ose pyetjen qe do te marre pergjigje nga kerkimi. Duke qartesuar veten ne mund te percaktojme edhe objektin e kerkimit. Per ti dhene pergjigje pyetjes kryesore duhet gjetur metodat dhe teknikat e pershtatshme. Pas vendimit se cilat instrumente do te pedoren fillojme me kerkimin duke I perdorur keto instrumente per te marre rezultate. Mirepo jo te gjitha rezultatet apo te dhenat e mbledhura mund te jene te dobishme. Duke u bazuar ne pyetjen fillestare studijuesi duhet te zgjedhe se cili informacion I nevojitet edhe me vone ta vleresoje informacionin e mbledhur. Hapi tjeter eshte krahasimi I hipotezes se punes me rezultatet ekzistuese per te pare nese rezultatet perputhen me hipotezen apo jane ne kundershtim me te. Vetem ne rastet kur kemi dicka te re dhe origjinale ne rezultatet e arritura ekziston mundesia per te publikuar nje punim. Pasi perfundon procesi I te shkruarit,materiali mund te publikohet ne nje reviste shkencore.

Studijuesi eshte I detyruar te marre nje vendim lidhur me pjesen kryesore,por praseprape komuniteti shkencor duhet te kete besim ne ndershmerine e tij,per te prezantuar elementet kryesore. 2.Tema dhe qellimi I punimit shkencor? Shpeshhere studentet para fillimit te nje punimi kane idene e mrekullueshme per te zgjedhur internetin qe eshte nje gje mjaft e thjeshte per te kerkuar informacion. Problemi qendron ne ate se duhet qartesuar tema specifike qe duhet prezantuar. Deri tani thjesht kemi nje fushe te perpunuar dhe jo ndonje ide te qarte per ate se cfare do shkruajme. Zakonisht subjekti eshte shume I gjere per tu perfshire nje punim I vetem. Pastaj ky rredh eshte ne doren tone se cfare do perfshijme dhe care jo ne temen tone. Psh nqs e marrim temen tregtia nderkombetare ne do duhet ta analizojme tregtine nderkombetare ne mbare boten. Per kete shkak duhet pyetur veten se cilen pike te kesaj teme do ta prekim. Ku duke e ngushtuar temen nga tregtia nderkombetare ne tregtia nderkombetare-import eksport ne R.M atehere do mundeshim te mledhim me shume informacione. Hapi I pare per nje detyre te mire akademike eshte te gjejme temen rreth se ciles do te bejme kerkime, pra duhet te mendojme per qellimin e temes tone duke perdorur teknika te ndryshme me qellim qe te perballemi me zhvillimin e ideve. Gjithsesi duhet filluar me gjetjen e kohes per tu ulur dhe per tu menduar. Ne hapin tjeter duhet filluar me kerkimin e literatures me qellim qe te krijojme nje ide te pergjithshme dhe ne kete menyre mund te gjejme aspekte plotesuese qe mund ti shtohen detyres sone. Pra qellimi I brainstorming eshte menyrae te paturit nje ide dhe per tu pare e cfare eshte ne interesin tone. Me vone mund te na vijne ndermend edhe aspekte te tjera te cilat mund te jene te rendesishme dhe mund ti shtojme ne detyren tone. 3.Si ta gjejme nje teme? Per te gjetur nje teme te pershtatshme mund te themi se eshte nje detyre e veshtire megjithate ketu qendron edhe avantazhi per te percaktuar vete temen qe do ta punojme per nje kohe te gjate. Mund te zgjedhim dicka qe do te jete ne interesin tone dhe rreth te ciles mund te zgjerojme njohurite tona. Ky mund te quhet edhe nje motivim I mire . pikesepari duhet vendosur se cila fushe na intereson.e dyta se cilat jane temat e kohes dhe e treta eshte

se cila pike eshte e nje interesi te vecante. Pervec interesave vatijake duhet pasur parasysh edhe fusha e kerkimit te udheheqesit otne. Ekzistojne dy arsye per te qendruar prane zones se kerkimit te udheheqesit tone. Arsyeja e pare eshte se ai mund te shfaq me shume interes per te diskutuar aspektet sebashku me ne. nese I ofrojme atij nje projekt kerkimi I cili eshte edhe ne interes te tij ai kete nuk do ta shohe si nje detyrim per te folur per strukturen dhe arritjet e kerkimit tone. Arsyeja e dyte eshte se udheheqesi jone nuk eshte I specializuar ne gjitha fushat e kerkimit. Nqs zgjedhim nje teme kerkimi afer interesave te udheheqesit tone ai mund te na siguroje artikuj me interes, apo mund te na jep ndonje ide rreth probleme qe mund ti dallojme gjate procesit te kerkimit. Kur kerkojme nje teme per trezen e diplomes apo te Masterit duhet pasur parasysh dhe objektivat tona profesionale dhe se ne cilen fushe do te duam te punojme me pas. Ne kete menyre mund te shprehim interesat tona personale edhe me ane te diplomes tone duke vendosur me kujdes per subjektin qe zgjedhim. Nje tjeter zgjedhje per gjetjen e nje teme eshte te shikojme temat ne te shkuaren e cila nuk dmth se duhet ti kopijojme. Duhet shmangur leximin e tyre pasi mund te rezikojme horizontin tone te kerkimit. Dhe e findit zakonisht nje pune e tille vleresohet me nje note te dobet pasi nuk eshte se kemi punuar shume vete. Per zgjedhjen e temave jane edhe listat me temat e mundshme te publikuara nga udheheqesit. Keto tema zakonisht jane shume te gjera dje kane nevoje te kufizohen si tema te vecanta. Edhe temat e diskutuara ne leksione mund te jene te pershtatshme per nje teze,duke filluar me pyetjen se cfare do te ndodh nese e ndryshoj kete supozim apo shtoj ndonje aspekt. 4.Nga zgjedhja e titullit tek objektivi? Ne bashkepunim me udheheqesin mund te marrim nje drejtim per ndonje titull. Ne kete rast ne jemi te lire per te vendosur menyrat per te drejtuar punen, e cila nuk eshte e thjeshte kur duhet te merret nje vendim thelbesor persa I perket kufizimeve dhe drejtimit. Nqs vendosim per nje teme qe ka tre kompotente atehere duhet evidentuar te treja: termat e permbajtjes,termat kufizuese dhe termat drejtuese. Termat e permbajtjes pershkruajne fushen e gjere te kerkimit tone. Meqenese e gjitha ceshtja nuk mund te mbulohet me nje detyre te vetme,ne ketu kemi edhe termat kufizuese. Duhet pasur kujdes ne menyre qe te identifikojme me vemendje se cili term percakton se cila duhet te jete struktura e detyres. Drejtimi I paracaktuar eshte dhene nga direktivat e nje teme, diskutimi eshte nje perpjekje e zgjeruar duke perfshire ceshtjet pro dhe kunder. Duhet menduar me kujdes se cili drejtim

eshte menduar paraprakisht nga udheheqesi jone ne menyre qe te jemi ne hapat e duhura. Duke iu referuar nje shembulli te marre nga libri,titulli kryesor mund te jete rendesia e ndihmes teknike gjate procesit te tranzicionit dhe nentitulli Diskutim per rastin e Shqiperise dhe nese jemi dakort me udheheqesin tone,termi procesi I tranzicionit eshte I lidhur me Shqiperine. 5.Menaxhimi I kohes? Nje nder pengesat kryesore ne nje detyre te shkruar eshte menaxhimi I kohes. Ne rastin e nje detyre te shkruar nje student duhet te organizoje vete panin e tij te punes dhe shpesh deshton, meqense pika e kontrollit rezulton aq e larget dhe detyrat e njepasnjeshme vijne dhe dhe grumbullohen. Faza e pare eshte ajo e mbledhjes se materialeve e cila nuk duhet te zgjatet shume per sa kohe qe fokusi dhe qellimi I detyres nuk jane ne menyre perfundimtare te percaktuar. Nje nder gabimet e studenteve eshte injorimi I rishikimit te skices dhe krijimi I permbajtjes finale dhe korigjimet finale. Pasi te kemi mbaruar skicen e pare,do te jemi ne gjendje te dallojme se ne cilen pjese duhet shkurtuar detyra jone. Duhet pasur ne mendje se koha e nevojshme mund te jete ne varesi te eficences se individit. Menaxhimi I kohes deri diku eshte individual. Njeri aspekt jane aftesite personale. Pjesa tjeter ka te beje me organizimin e semestrit ku zakonisht studentet perdorin javet e fundit per tu pergatitur per provime. Kur nje detyre eshte e pambaruar bllokon trurin e studentit kur eshte duke mesuar per nje provim. Per kete shkak duhet te jemi korrekt me veten tone dhe te integrohemi ne orarin tone te punes. Nqs pyesim veten tone se ku ka shkuar koha jone sepse e ndjejme se nuk mund ti permbushim detyrat tona,ne duhet te kontrollojme sesi e perdorim koheshperndarjen tone. Ne gjithashtu duhet te marrim parasysh edhe preferencat tona personale duke perfshire ceshtjen se kur eshte koha me e mire per nje detyre te caktuar. Diksa njerez jane kreativ gjate oreve te para te mengjesit pasi ngrehen heret,ulen dhe punojne gati dy ore para se te shkojne ne mesim. Ndersa per disa tjere mund te jete e kunderta. Per kete duhet te gjejme per veten tone ate kohe produktive per detyra te ndryshme dhe ta perdorim ne menyren e duhur. Shume shpesh eshte e mundur te fitohet kohe duke shperndare detyrat ne menyre te duhur me bio-ciklin e trupit tone. Shpesh here ne praktike jemi me te stresuar dhe me pak produktiv kur punojme pa u ndalur nje gje e vogel mund te na dekoncetroje. Per kete shkak duhet vendosur se sa kohe duam te

harxhojme per nje detyre sot dhe te perpiqemi ta bejme ate pa nderprerje. Gjithsesi ka lloje te ndryshme te te sjellurit ne kohe. Ka persona qe jane mesuar te bejne shume gjera ne te njejten kohe qe quhen polikron dhe te kundertit qe quhen monokron. Per te dyja keto nuk vihet ne diskutim rezultati I punes por thjesht nenvizohet rendesia e menaxhimit te kohes. Pikesepari duhet te behet mbledhja e literatures dhe materialeve,pastaj paraqitja dhe sistemimi I materialeve-pergatitja e nje skice te punes,kerkim I fokusuar per materiale;te shkruarit e versionit te pare;rishikimi paralel I literatures dhe pershtatja e skices,rishikimi I skices dhe krijimi I permbajtjes finale,korrigjimet finale;rishikimi I figuave,tabelave dhe referencave. 6.Perdorimi I literatures ne shkrimin akademik? 6.Perderisa pergatitet nje detyre shkrimi akademik,do te harxhojme nje pjese te rendesishme te kohes tone,duke lexuar dhe kerkuar literature. Prandaj mund te perdorim literaturen per qellime te ndryshme. Pas gjetjes se te dhenave,nje qellim I literatures mund te jete gjetja e aspekteve dhe argumenteve ne kete literature,te cilat kane qene te neglizhuara gjate procesit te pare te strukturimit. Gjithashtu mund te perdoret literatura per te gjetur nje teme si dhe per te pare cilat qendrime jane te mundshme. Nje detyre shkencore duhet te sjelle dicka te re. Per kete shkak duhet gjetur se cila eshte njohuria e dhene dhe te gjejme e te paraqesim gjendjen aktuale te njohurive te lidhura me temen tone. Kjo behet duke kombinuar gjithe opinionet e mundshme rreth nje teme. Ideja eshte qe te tregojme pikepamje te ndryshme,argumente dhe sidomos per modelet ekonomike,duhet lidhur rezultati I derivuar I nje detyre me supozimet e bera. Pika kryesore eshte te shpjegohet pse marrim rezultate te ndryshme dhe se si ato lidhen me njera-tjetren. Rezultatet duhet te jene sa me objektive qe te jete e mundur. Gjithashtu duhet te diskutohen perafrimet altrenative jo vetem ato qe jane perdorur ne kerkimin tone. Ceshtja e shkrirjes se rezultateve te reja ne njohurine e dhene fokusohet ne lidhje me rezultatin e literatures. Nese rezultatet jane kundershtuese me ato te te tjereve,duhet te bejme te njohur dhe te shpjegojme se perse kemi perdorur nje perafrim tjeter formal. Dhe e fundit eshte analizimi I literatures se dhene e cila ka te beje me pervetesimin e nje teme dhe me pas te gjenden boshlleqet tek te cilat jepet hapesire per kerkime te reja.

7.Procesi I kerkimit te literatures? 7.Pas zgjedhjes se literatures se pershtatshme,ne duhet te gjejme materialet e rendesishme per temen qe e kemi zgjedhur. Pastaj menjehere duhet te shenohen te dhenat bibliografike te materialit ku me te rendesishme jane: Autori Titulli dhe nentitulli Viti I botimit Botuesi Titulli I koleksionit apo revistes Botimi Vellimi Shtepia botuese Vendi I botimit Numrat e faqeve te artikullit apo kapitullit IDO ose URL-ne Daten e marrjes se materialit

Nqs te dhenat merren prej ne internet atehere duhet shenuar:

Te dhenat e gjetura mund ti ruajme ne forma te ndryshme si psh ne Word apo Exel. Nqs behet fjale per shkrime akademike voluminoze atehere mund ti ruajme neper programe te specializuara software Biblioscape. Te dhenat mund te ndahen ne dy kategori: paresore dhe dytesore . nqs mbledhja e informacioneve behet per qellime personale te dhenat quhen paresore te cilat kerkojne shume shpenzime dhe kohe. Te dhenat dytesore jane te dhenat e gatshme pasi jane grumbulluar me pare per qellime te tjera. Ne fushen e ekonomiksit te dhenat perdoren kryesisht per dy qellime : per te pershkruar boten reale ose per te testuar modelet me te dhenat ekonometrike. Nje mundesi per te gjetur literature eshte perdorimi I skedarit te te dhenave. Nje regjistrim kombetar I publikimeve I ashtuquajtur CIP perfshin vetem titujt e tere publikimeve por nuk perfshin titullin dhe emrin e asnje autori dhe regjistrimet jane te kufizuara per shtetet. Gjithashtu nje rendesi te vecante kane te dhenat e bazuara ne web te cilat perfshijne artikuj te gazetave apo permbledhjeve. Pavaresisht llojit te skedarit qe perdorim do te duhet te ndjekim disa rregulla. Perpara se te fillojme te

kerkojme duhet te mendojme mire rreth fjaleve kyce te temes sone,duke perfshire edhe sinonimet. Duhet te kemi parasysh se operatoret e kerkimit ashtu edhe letrat e shpetimit nuk jane te standardizuara. Prandaj disa baza te dhenash mund te perdorin shprehje te tjera. Nje tjeter rruge per te gjetur literaturen eshte edhe parimi I ortekut te bores. Pika fillestare nis nga literatura dytesore apo terciale si dhe punimi I literatures se cituar deri ne piken qe ka te beje me temen qe na intereson. Pas mbledhjes se disa artikujve do te kuptojme se disa prej tyre jane cituar si literature per temen. Duke cene se cdo burim I ri permban ne vete burime te tjera te reja ne na paraqitet nje liste e gjate me literature. Parimi I ortekut te debores ka nje disavantazh sepse ai merr parasysh vetem literatura te cilat jane publikuar me pare se referenca me te cilen kemi nisur kerkimin. Gjithesesi rruga me frytdhenese eshte kombinimi I parimnit te ortekut te debores dhe tabeles se te dhenave. Duhet te kemi parasysh faktin qe kerkimi per literature nuk nenkupton idene e gjetjes se nje detyre qe ti pershtatet me perpikshmeri qellimit te detyres tone. Nje nga arsyet pse shkrimi I nje punimi eshte I rendesishem eshte pikerisht zhvillimi I ideve te reja,ku perfshihet edhe zgjerimi I ideve,zgjedhjeve ose diskitimeve duke I pare ne nje kontekst tjeter. 8.Plagjiatura? 8.Marrja ne konsiderim e problemit: Nje nder zakonet e studenteve gjate pergatitjes se nje teme eshte te lene gjithcka ne momentin e fundit dhe ne kete menyre ata marrin hua duke mos bere asgje vecse kopijimin e punes te nje personi tjeter. Duke mos e evidentuar burimin ne menyre te sakte fillohet te behet plagjiatura e cika mund te sjelle shume probleme. Plagjiatura eshte nje problem serioz ne punen akademike per arsyet ligjore te cilat kane te bejne me pandershmerine ndaj kolegeve dhe udheheqesit te cilat perfundojne me humbjen e mundesive per te mesuar se si te lexojme dhe te shkruajme ne menyre analitike dhe kritike. Shumica e njerezve plagjiaturen e mendojne si marrje borxh nje punim te dikujt tjeter dhe nuk e shohin kopjen e saj si vjedhje. Si shkrimi ashtu edhe idete origjinale te dikujt tjeter jane te mbrojtura sikurse eshte e mbrojtur pasuria e patundshme te cilat quhen te drejtat e autorit. Vlen te permendet nje rrethane e vecante e te drejtave intelektuale per qellime akademike. Duhet mbrojur cdo nderhyrje tregtare pa leje kundrejt ketyre te drejtave te autorit. Plagjiatura eshten nje forme e pandershmerise kundrejt kolegeve dhe udheheqesit tone. Nje detyre duhet bere mbrenda nje kohe te caktuar,duhet te reflektoje aftesite dhe

njohurite e studentit. Shkrimi akademik dmth te mesosh perhere duke u ushtruar ne pune shkencore. Plagjiatura duhet harruar sepse nese e bejme kete ne genjejme thjesht veten tone. Forma me e njohur e plagjiatures eshte kopijimi I gjithe ose I nje pjese te punes se dikujt tjeter,pa evidentuar drejt burimin. Forma tjeter e plagjiatures eshte te shkruarit me fjalet tona I nje pune me ndryshime te vogla. Shume afer kesaj forme eshte edhe bashkimi I pjeseve te vecanta te te tjereve ne nje detyre te vetme. Nje menyre tjeter e plagjiatures eshte dorezimi I nje detyre e cila eshte perdorur ne nje lende apo kurs tjeter. Lidhur ngushte me kete eshte edhe dorezimi I nje detyre si individuale kur ne te vertete ajo eshte nje pune grupi. E fundit por me pak e rendesishme eshte forma e plagjiatures si vjen si pasoje e te qenurit I pakujdesshem ne citim. Plagjiatura mund te evidentohet nqs citohen burimet. Kjo vlen jo vetem per kopijimin fjale per fjale e cila eshte e quajtur citat direkt. Njohuri e zakonshme eshte cdo informacion apo fakt qe mund te konsiderohet si I dhene apo I ditur qe dmth se mund te dini pa qene nevoja qe te referohet literatura. Ne rasitn e citimit direkt perseritet fjale per fjale burimi origjinal. Eshte e detyrueshme qe te qartesohet ne menyre precize per lexuesin se ku fillon dhe mbaron ky citat direkt. Citimi I drejtperdrejte duhet shkruar ashtu sic eshte ne burimin origjinal edhe pse mund te kete gabime drejtshkrimore. Nje rast perjashtimi eshte citati brenda citatit ku ne kete rast ndryshohet shenja e citimit ne shenjen njeshe te citimit.

9.Menyra e perceptimit? Permbajtja e nje detyre varet gjithemone nga perceptimi I atij qe e shkruan. Shkalla me te cilen jemi mesuar ne jeten e perditshme eshte ajo subjektive apo nave. Ketu pershkruajme se cfare shikojme,kendveshtrime personale dhe shprehim mendimin personal per ate qe e kemi pare. Shkalla artistike paraqet gjithashtu pershtypjet vetjake,deshirat apo pyetjet. Nje artist per to metoda me stil dhe teknike,apo ngjyra te errta per te shprehur nje kercenim etj. Shkalla shkencore mund te filloje nga shkalla nave megjithate kjo eshte nje pikasje per nje ide te re. nje kerkues duhet te kete nje kendveshtrim objektiv per boten,duke pyetur nese situata aktuale eshte e lidhur me ndryshimin apo ka qene e tille edhe me pare. Ketu te rendesishme jane te dhenat dhe informacionet dhe jo ajo cka merret ne nje foto casti.

Paraqitja e rezultateve duhet te ndjeke disa rregulla te dhena te strukturimit. Hulumtuesi duhet te jaoe autorisine e njohurive ekzistuese te kesaj fushe dhe duhet te shpjegoje lidhjen e ketyre njohurive me rezultatet e gjetura ne kete fushe. Keshtu njohuria e re duhet krijuar ne baze te njohurise te dhene. Ne nje punim shkencor ekzistojne rregulla fikse te cilat ne cdo rast duhen respektuar nga cdo studijues. Shkrimi akademik do te thote te drejtosh lexuesin hap pas hapi drejt rezultatit pa devijuar nga linja kryesore. Ne nje shkrim akademik duhet te prezantohen idete,argumentet,ose propozimet dhe me pas te verifikohen ato.