Disusun oleh: Muhamad febri anto

MTs NEGERI TEMPEL TAHUN PELJARAN 2011/2012

.. Tangise orakaya biyasane. banjur ambune wah. Aku ora dinesoni. kepengin ditukokake klambi anyar. Rasane lucu yen aku nyoba nganggo basa jawa sing alus. Aku nangis merga kathok kodhokku sing anyar dadi reged kena abyuran saka wetengku. Ibuku ora wegah nyedhaki ambune regedanku. "Udah yah. Sawatara crita bab kathok kodhok. Iki jengkele ibune sing lagi sibuk nyiapake mulang. Saben bocah yen krungu tembung kathok kodhok bisa banjur senenge ora mekakat.Dineng-nengi ben ora ngganggu. nanging.... kathok kodhok kuwi istimewa banget.jan ora karuwan! Kanca-kancaku banjur padha bengok alok: "Oeeee. Mulane ing kulawargane adhiku. preet. nanging wis migunakake tembung Papa utawa Mama.. "Ya.weeee..we. Pancen bocah jaman saiki basa jawa sing alus ora padha ngerti. Lan aku banjur meneng anggonku nangis. basa padinane campur.KATHOK KODHOK Dening Tangkisan Letug. Ibuku ora duka weruh kathok kodhok anyarku dadi reged... dak neng-nengane. Bocah-bocahe padha ora seneng. Ibuku ora wegah nyandhak awakku lan nyawiki aku. . dheweke banjur ketok lega.. Nanging. "Kang Letug. Teta mau dibelikan baju baru . Letug ngebrok! Letug ngebrok!" Mboko siji kanca-kancaku padha mlayu nyingkiri aku karo nutup irunge." Aku banjur mlaku nyedhakiponakanku sing umuredurung ana limang taun. Ibuku malah mung gumujeng.wee.. Aku jan lagi buneg tenan lho. Malah luwih akeh padha nganggo basa Indonesia. Suara pret.. ing tengah-tengahe dolanan ingkling.mau enggak?" Krungu jawabanku mau.. tulung ya.Ponakanku sing cilik dhewe lagi nangis."Teta jenenge ponakanku mau. Ora let suwe. "Besok Pak Dhe belikan yang namanya celana kodok ya? Tahu enggak kamu?" Jawabane ponakanku mung gedhek-gedhek. blaik. Ora ngerti apa kuwi sing jenenge kathok kodhok. Kamangka dhek jaman cilikanku..Aku banjur crita marang ponakanku ngenani kathok kodhok kuwi... "Kenapa menangis terus Teta? Apa karena dinakali Mama?" "We..." Panjaluke adhiku wadon iki.1.. Banjur miwiti nganggo basa Indonesia. aku ngebrok (ngising neng kathok). preeet. pikiranku kelingan dhek jaman semana aku duwe kathok kodhok sing anyar.. Mbok menawa bapak ibune mung durung sempat wae." Aku omong basa Indonesia. Mergane yen dienggo anget tur ora mlotrak mlotrok. Aku banjur dicandhak digawa menyang wc.Bojone durung mulih saka nyambut gawe.. Kan kasihan kalauadik nangisterus.Bocah-bocah uga wis ora nyebut rama utawa ibu marang wongtuwane... Aku dolanan ingkling karo kanca-kancaku neng ngomah. sing nyedhaki aku ora liya ya ibuku..Mama sedang sibuk tuh. Dene anak-anakeliyane wis padha mlebu neng kamare dhewe-dhewe. Aku mung bisa nangis nggugug ditinggal kanca-kancaku.Ibuku ora wegah ngresiki regedanku.. dijaga anakku iki. Kathok kodhok dadi favorite bocah-bocah. njekut sinau nyiapake ujian komprehensif. Ngusap luh neng pipine. "Besok Pak Dhe belikan ya. senajan ta isih mimbik-mimbik manja banget.

Pas aku lan kanca-kanca jajan. saiki gilirane cah anyaran lanang mau ngenalkake awake. Kathok kodhokku sing anyar wis reged lan mambu. SLB Harapan 1 . Dheweke duwe cacat awak. Pokoke mesakake banget perawakane. Ora ana sij-sijia kancaku sing arep nulungi Adri. ngresiki reregedaning anak. Aku yo narima wae. Maksude kareben ora diseneni Bu Guru. ana sing mung ndeloki kanthi rasa jijik. sa . Nganti ing sawijining dina. .Adri mesti mangkat paling gasik ning sekolah. jeneng .Aku mandeng ibu sing isih gumujeng lan gawe tentreme atiku. Sesuk esuk. ess . Soale aku nduwe kanca kenthel dhewe. tangane isih ngebut-ngebutke klambine sing reged. yo ditutke karo Adri. Dheweke tiba. ” A . . Nanging aku ora cedhak-cedhak banget karo Adri. Nalika mlebu kelas. nyaris gundul.. Adri wis nganggep aku dadi kancane. Bu Puji. aku mung bisa ngguyu dhewe. Bu Guru ndawuhi saben murid kanggo ngenalkake awake dhewe-dhewe ing ngarep kelas. Adri ora nduwe kanca. sepira begjane wong neng alam donya yen akeh sing isih padha bisa gumuyu uga ngresiki reregedingurip bebrayan. . Adri ” jarene gagap. aku ngusir Adri nanging carane alus. Wiwit prastawa pas aku nulungi Adri. pas aku lan kanca-kanca kenthelku lagi padha ngumpul. Ana rasa mesakake sumelip ing atiku. banjur dheweke ngenalke awake. ana murid anyaran lanang sing teka saka papan adoh. kanggo aku kabeh kuwi kancaku. Adri banjur ngucapkake maturnuwun karo aku. . bocah-bocah ngempet ngguyu nganti rupane abang. mung kanca biyasa. aku arep nulungi Adri karo mberesi buku-bukune Adri sing morak-marik mau. Nanging yo dasare bocah tetep ora bisa meneng. . Aku langsung ngadek. Kanca-kanca sing lanang malah pada ngenyeki awake Adri. SEPISAN LAN PUNGKASAN Wektu kuwi aku lagi muggah kelas 5. Nanging murid anyar kuwi ora biyasa. saka . ” Je . Aku ora mbeda-bedakake kanca. bocah-bocah padha cekakakan. kelas dadi rame. wali kelasku ndawuhi murid-murid meneng. Pokoke ning endi-endi aku lan kanca-kancaku ditutke. Yen ing kulawarga isih ana ibu sing bisa gumuyu. Sikile sengkleh siji sing tengen. 2.Ing dina sepisan muggah kelas kuwi. Adri malah saya nyedhaki aku. Adri teka banjur srawung marang aku lan kanca-kanca. Ad . awake gering. Wis ngrasa rak kepenak. Sanajan mengkono anggone Adri ngomong tetep diteruske. . pas Adri lagi mlaku karo nggawa buku saktumpuk. sikile disandung karo kancaku sing gaweane ngenyek Adri. bukune morak-marik ning jubin.Ing sekolah. Ing ngarep kelas. Nalika kanca-kanca sing wedhok ora gelem cedhakcedhak karo Adri. aku sing lagi sensitif dadi . Atiku trataban weruh kedadean kuwi. Aku ora ngerti nek Adri nganggep aku dudu kanca biyasa. Malah padha nggeguyu. aku . Ana sing ngenyek nganggo omongan lan ana sing ngenyek karo niru-niru solah bawane Adri. dheweke dadi seneng nyedhaki aku. Nanging aku bisa nemu gumuyune ibu sing ora ilang saka rasaku. dadi ribut. .Mlakune cah anyaran mau nagnti keseret-seret. Kelingan pengalaman mau.” Kanca-kanca sing awit mau ngempet ngguyu. Dheweke digeguyu kanca-kanca liyane. lan rambute rada arang. jenengku . Amarga perawakane Adri sing cacat mau. Wektu dheweke ngadek sikile gemeter. . .

Aku wis ora sabar. Bu Neli malah nunduk. Banjur Bu Neli maringi lipetan kertas saka kantonge. Aku ndodog lawang omahe sing gedhe dhuwur saka kayu jati. mripate nerawang ing langit-langit omah. ”Lha Bu. Ora let suwe. Teka-teka Bu Neli takon. Aku wis ora bisa ngmong apa-apa. ”Iki ndak Dek Olin?” Aku manthuk alon. Bu Neli. karo ngombe obat-obatan saka dokter utawa obat-obatan tradisional kayata jamu. Karo kaget.. Aku lan kanca-kanca njaluk alamat omahe Adri marang Bu Guru.Bali sekolah.Ibune Adri wis ngerti tekane dhewe arep nakoni Adri. ” Dri. . aku njaluk ngapura yo . aku sakanca sekelas nggoleki omahe adri kanggo mastikake kabare Adri. Adri pengen ngucapake maturnuwun amarga Dek Olin gelem dadi kancane Adri. Aku dadi goreh. saka njero. Banjur dhewe tekan ing ngarep omah sing ora kalah gedhene karo tanggane.Dadi Juragan Barang Bekas . malah sahabate. Aku sakancakanca isih mlengo ndhelok omahe Adri sing megahe kaya gedung.Udakara patang wulan sakbanjure kuwi.” Aku mbuka lipetan kertas mau. Pikiranku ngentha-entha ngapa Adri ora mlebu sekolah nganti seminggu lan ora ana kabar ngenani Adri. Nganti tekan ing perumahan gedhe. Adri ora tau isin utawa ngeluh karo keadaane. Sadurunge Adri sekolah ning SLB.Aku lan kanca-kanca mlaku muter-muter nggoleki alamat omahe Adri. Adri wis ditinggal Bapake wiwit umur 6 taun. aku lan kanca-kanca liyane nangis ing kono. Dadi Adri wis meninggal ? Ngopo cepet banget ? Aku durung sempet njaluk ngapura marang Adri. atiku wis dagdigdug ora karuan. Wis pirang-pirang kali Adri nglakoni terapi. Pikiranku wis ning endi-endi. Sanajan mengkno. Adri mlayu mboh ning endi. Adri ora nduwe kanca. gara-gara bapak nduwe penyakit sing padha karo Adri.mbentak Adri. Dheweke pengen banget mlebu sekolah umum kanggo nggolek kanca. Ibune Adri nalika crita mandheg sedela. Dek Olin pancen kanca sepisan lan pungkasane Adri. ” Wiwit cilik. Adr pesen karo Ibu kareben surat iki diaturake Olin.” wangsulane Bu Neli. nanging mripatne kethok bengkak kaya bar nangis. aku nangis sesenggrukan maneh ing kono. ” critane Ibune Adri. Biyasane wong-wong padha ora gelem cedhakcedhak Adri amarga perawakane sing cacat. Nyatane Adri isih nganggep aku kancane.” 3. ibuke Adri mbukake lawang. Kanthi rasa ora percaya. Adri wis seminggu ora mlebu sekolah. Ibune Adri manggakake dhewe mlebu. Ibune crita nalika wiwit cilik Adri duwe penyakit sing serius. saiki Adri ting pundi? ” pitakonku nyela critane Bu Neli. ” Adri wis nyusul Bapake. Karo ngomong mripate mbrambang. Ibune nduwe paras sing ayu. Omahomahe megah kaya gedung. Atiku trenyuh. Aku ndredeg. ” Sadurunge lunga.

“Sida golek kerdhus Mug?” “Saestu Pak. …Gudhang ya ana gerobak cilik. kok akeh temen kerdhus sing sing diparingake. Saka dluwang werna-werna rupane.Sanadyan paitan wis ana nanging gunggunge ora sepira. Luwih sak jam olehe ubeg ana ruwang kepala sekolah. Antara percaya lan ora. kepala sekolah mung gemujeng. “Sekolahan ketoke ana kerdhus akeh Pak. Lik Min kaget.” “Matur nuwun Pak. Isih cupet . “Kapan kerdhus-kerdhus mau isa mbok jupuk? Kerdhus wis ora kaggo tenan ta?” bathuke bapake isih pating mengkerut.” wangsulane ethes kaya-kaya wis disiapake. hadhiah kerdhus iki yen diregani dhuwit isa kepetung luwih seketan ewu. “Dadi wong pinter ya ana rejekine ya Mug?” .Karepe Mugiman sepele. Dadi Mugiman ora kecelik. Lik Min klecam-klecem.” Mugiman sing entuk kawigaten kang omber rumangsa kudu sumringah atine.” “Lha endi wadhahmu?” “Kula bentel lajeng kula sunggi menapa mboten kiyat to Pak?” semaure sak kecekele. Batine. Menika kangge bonus. Kebeneran sekolah lagi prei. mesaake sirahmu. “Kerdhus-kerdhus niku pun pundhut menapa pun paringaken Pak?” pitakone lik Min lugu. Bubar sarapan Mugiman njranthal tumuju sekolah. Kudu dimangerteni yen gawe terompet mbutuhake paitan maneka warna. Mugiman mlengeh. isa mbok gunakake. “Kok apik temen kepala sekolahmu Mug?” “Ya iku merga aku nate dadi juara kelas Pak.” Pak Mus ngajak guyon. matur nuwun sanget. saestu. Mung arep mbiyantu bapake sing thenger-thenger saben ndina merga ora nduweni paitan kanggo dodol terompet. “Tenan Pak. “Luwih becik bapakmu diaturi rene.Mesthi wae ora lali ngaturake matur nuwun marang kepala sekolahe. Aku wingi ditawani Pak Kepala Sekolah. “Ah. Sak wektu-wektu mbok Yekti gelem nggawe. Sak liyane kuwi uga dadi juara karate nalika Porseni tingkat kecamatan. Sanadyan prei bapak kepala sekolah piket.Pak Mus. bacute loro-lorone pamitan mulih. Pak Kepala sekolah gedheg-gedheg. Yen kentepan kerdhus malah kelong pintere lho.” guyone kepala sekolah. Pirang-pirang bentel. “Kerdhuse mepet ya Pak?” Mugiman banjur alok bapake sing katon rikuh. bapake perlu negesake. “Pun paringaken… Kangge hadhiah Mugiman kemawon. Minangka wong tuwa sajake ora patrap yen terus-terusan ngupadaya Mugiman. kerdhus tumeka lim.” Lik Min manggut-manggut mantep. Sekolah dereng saget maringi hadhiah ingkang pantes kangge Mugiman. bapak kepala sekolah nawani kaya mangkono merga pirtsa yen awake dhewe bakulan terompet. Batine Lik Min. Lem saka pathi kanji ya wis cemepak. kepala sekolah sing grapyak gage-gage nemoni Mugiman.” kandhane mbukak bruwete pikir. Petengan jumlah sing isa ngurangi rekasane bapake. Dluwang wis cemepak sak jogan ruwang tamu. Mugiman lan lik Min mbongkoki tumpukan kerdhus ana ing ruwang kepala sekolah. Tekan ngarep lawang. Tumpekan dluwang sing mengkilap ulese maneka warna turahan setahun kepungkur isih isa digunakake.. Loro-lorone gembrobyos. Eseme sing nentremake ati diumbar.

mesthi melu munggah pangung. malah ora kurang sing padha nguncali amplopan isi dhuwit kanggo saweran. Banjur isih kudu nebar panglipur marang para penontone. “Nonton kethoprak Mangun Budaya nek gak ana Lasirin padha karo ora! Mulih mulih!” ngono aloke penonton. Rokok. Kena-kenoa.” ngono wangsulane Lasirin karo plerak-plerok nggregetake. Lasirin kaya-kaya minangka suksmane rombongan kuwi. Tanpa Lasirin wis kena dipesthekake yen Mangun Budaya ora bakal payu tanggapan. Sing ditanggap iki ora mung dhagelan thok lho lur. le. Dene sabab musababe ora liya marga dheweke wis katon lara-laranen dipangan taun.. ora nganggo lakon-lakonan ya ora apa-apa paribasane. janjane dheweke wis wegah banget munggah panggung. Nek pengin nanggap khusus dhagelan Lasirin ya sesuk wae. Apa maneh isih kudu ngonthel sepeda tumuju menyang lokasi pentase. Lasirin banjur nembang lelagon sing dipesen penonton lumantar tulisan ing dluwang sasuwek sing dikatutake njero wungkusan lan amplopan mau. Lasirin pancen wis dadi dhuweke masyarakat pandhemen kethoprak ing wewengkon kono. Umure pancen wis ngancik eketan munggah. penonton saya kranjingan lan gemes banget. Anggone nembang mesthi dikantheni njoged pethakilan sing katon unik lan nganyelake. para penonton malah nanggapi pating blerok sing ora jelas basane. Lasirin ora nate keri. banjur katon siji baka siji padha bali kanthi nggawa ganjelan kuciwa ing ati. katimbang nyebut jeneng resmi rombongane: Sandiwara Kethoprak Mangun Budaya”. nalikane penonton padha alok supaya dheweke terus wae anggone ndhagel.Lasirin Dhagelan Kethoprak Dening: Masdjup (Ki Dhalang Sulang) Paitane Lasirin ora liya ya mung saka rupane sing kawit biyen mula wis katon lucu. Ing wektu-wektu iki pancen Lasirin kerep lowok ora melu manggung. Upama ora krana wis dadi sandhang pangane wiwit enom hengga seprene mono. Minangka ijole. sing kepengine mung kudu kepranan atine awit saka . Lasirin diangkah supaya terus tetembangan lan jejogedan sewengi natas. Sing nanggap uga melu gela. nanging kethoprak komplit. sanadyan dikantheni bengkerengan adu gurung karo pimpinan rombongan kethoprak luwih dhisik. sing nanggap lan penontone pisan mesthi kuciwa. wongwong padha luwih gampang nyebut kanthi jeneng “Kethoprak Lasirin”. Ndhagel. yu. “Eeeee…. malah sok nganti kepentut-pentut. Yen Lasirin wis tumandang ngono kuwi. Nanging ya kudu mbayar dhewe lho gus. Banjur para penonton padha iwut nguncali wungkusan-wungkusan wujud apa wae. Krungu wangsulane Lasirin ngono mau. Sing nonton dadi sepi. he he he he he…. Wis ben. nang. nanging wose padha marem banget atine. jajanan. kepuyuh-puyuh. Bola-bali wis klakon yen rombongan kethoprak kuwi pinuju pentas nanging tanpa Lasirin. karepe dhewe. Mula ora kurang sing banjur padha mangkas bayaran tanggapane. Upama dheweke munggah panggung tanpa lorengan ngono para penonton wis mesthi ngguyu kepingkel-pingkel. Cekake. Malah-malah amarga saking moncere. Mula saben rombongan kethoprake entuk tanggapan. Jenenge saya moncer.

yakuwi kepengin mangun bale somah karo sawijining kenya nunggal kampunge. Ora ana baguse sithik-sithika. bapake Pak Bandi. luwih-luwih dadi dhagelan. Dhuh Gusti. Mbok menawa jalaran rupa gawan bayine sing katon ala lan lucu kuwi. Tekade arep mbujang selawase. Sanadyan durung nate nglakoni dadi seniman kethoprak. Dheweke ngerti banget underan perkarane.geculane. nyatane ora kepangan dening para penanggap lan pandhemen. Nalika samana sing dadi tetuwanggane Kethoprak Mangun Budaya ora liya Mbah Mangun. Njur kepriye caraku kanggo mbalekake nyawane Mangun Budaya? Wis tak jajal golek gantine Pakdhe Lasirin kanggo dhapukan dhagelan. Nanging dheweke lali yen kahanan ragane wis ora kena diajak kompromi. Lasirin nekad nyaguhi. sahengga saya surut pamore. dheweke ora nate ngandhaake asal usule. Ndilalah penonton padha nampa kathi senenge ati.Wusana dheweke klakon dadi bintang panggung. paribasane mbuwak mbuntel. lan uga kesel jiwane. wola-wali meh saben wengi. akandhang langit akemul mega. Mung wae ana sing nate krungu riwayat asmarandanane. Suwene-suwe ora payu tanggapan babar pisan. si Marno Singkek kuwi. Sadurunge manggon ing desane sing saiki kuwi. Aweh panglipur marang sapa wae lumantar ndhagele ing panggung. Ya ora jeneng mokal yen ana prawan sing nolak katresnane. kesel pikirane. sangsaya ketara pupus panalare. Mula dheweke banjur kepeksa prei ora kuwagang munggah panggung maneh. wong kleyang kabur kanginan. Dheweke nekad nglamar dadi anggota rombongan kuwi. Huh! Kesel! Dheweke pancen kesel tenan. Mung wae sajake atine wis kadhung sengkleh ing bab donyane katresnan. “Apa Pakdhe Lasirin kudu tak peksa munggah panggung maneh ya? Ah! Sajake nglengkara. Mbah Mangun gelem nampa panglamare Lasirin. gene kethoprake dadi mati? Ora ana liya mung kajaba Dhagelan Lasirin sing klakon pensiun kuwi. Wusana dheweke minggat saparan-paran. . Kesel ragane. nanging dhapukan sing lowong mung minangka pendhagel. Kenya sing dituju prana kuwi babar pisan ora nimbange katresnane. dalem nyuwun kali damar Gusti…… mesakaken lare-lare sami kecalan sandhang patedhanipun. lan solah tingkahe Lasirin ing panggung. Penyakit tuwane arupa loyo lan watuk mengi saya ngrembaka. Gusti…” ngono pisambate Pak Bandi ing batin. ketua rombongan sing saiki. Apa maneh rupa. sithik baka sithik Lasirin bisa mersudi kabisane ing babagan gecul-geculan. tetembangane. Karo maneh yen dheweke tetep ngaya lan nekad penthalitan kuwi arep nggolekake sapa? Lha wong ya ora anak ora bojo wae! Kasunyatane dheweke pancen wis ora duwe kulawarga babar blas. yen perlu hengga puput nyawane. Rombongan Kethoprak Mangun Budaya klakon kelangan bintange. Bebasan dheweke kuwi tanpa dhangka tanpa sengkan. Pak Bandi minangka jejere ketua rombongan kaya-kaya kentekan akal kanggo nguripake suksmane rombongan kethoprake. Uripe mung bakal diudhokake kanggo wong akeh. Nanging bebasan dheweke mung keplok tangan sisih. Jan ala tenan. Jare biyen dheweke ya duwe pengankah kaya wong wong akeh kae. Nganti tumeka sawijining desa sing nduwe rombongan kesenian kethoprak Mangun Budaya kuwi. Bandha ora gableg.

sijine maneh kudu nglabuhi kanca-kancane. Lasirin gedheg-gedheg. sajake wis padha lali carane. Mula ing sawijining sore dheweke klakon nyambangi Lasirin ing omahe. Embuh apa tegese unjal ambegane kuwi. Pak Dhe? Yen ora ana sing nanggap.. dheweke malah rumangsa dosa marang kancakancane ngethoprak kabeh. Macul wis dha wegah. Sajake padha kentir marang arusing lamunane dhewe-dhewe. lan ora nggigil maneh…. aku isih dibutuhake kanca-kanca….”Luwih becik sisa umur iki tak anggo aweh pitulung marang bala-bala mbabungan kae”. mengko tak cobane…. Pak Bandi tetep sabar angranti wangsulan saka wong tuwek elek nanging sing tansah dadi klangenane wong akeh iki. Ya mung iki siji-sijine syarat-sarengat amrih pakumpulan kethoprak Mangun Budaya bali moncer. “Sampeyan apa gak mesakake marang kanca-kanca ta.ning ana sarate…. aku gelem bali manggung…. Banjur nggigil maneh. “Pisan…. hengga rada lerem watuke Lasirin.. yen wis waras….Sidane dheweke nekad nyoba ngglembuk marang Lasirin. Mung kala-kala ajeg sineling gigil watuk saka pendhagel tuwa kuwi. sing baku Lasirin kudu gelem bali munggah panggung. “Sampeyan… rak ngerti dhewe ta. Landhung banget.”. Yen pancen ngono tenan. “Ya wis…. Banjur panyawange dibuwang metu adoh maneh. karo sedhela-sedhela watuk menggeh-menggeh. Wis ta. Nganti sawetara wektu. “Sarate apa. “Bisa! Aku yakin sampeyan bisa ngayahi kaya wingi uni. Embuh lerem temenan apa pancen diampet. mbakul gak dha gableg modhal. Ing batine dumadakan tuwuh perang tandhing swara loro saka njero sing padha sorane. nek pancen…. Lasirin unjal ambegan nyendhat-nyendhat. awakku… wis gapuk kaya ngene…. aku welasana. Apa ya … isih kuwawa… mbadhut?” wangsulane Lasirin karo menggeh-menggeh ngampet mengine. Marno Singkek. Sampeyan nyimpen kabisan sing ngedab-edabi ing babagan gecul-geculan. wangsulane Lasirin sawise nimbangnimbang sawetara. Dene . Sing dirimuk durung kumecap. Tenan iki. lan uga…. anak bojone njur dha dipakani apa coba! Kamangka yen arep padha nyambut gawe liyane ngethoprak. Piye Pak Dhe?” pandheseke Pak Bandi. Pak Bandi disawang satleraman. Pak Dhe. Sidane dheweke nibakake pilihan kanggo kapetingane wong akeh. Tangane Pak Bandi kumlebat mijeti pundak lan gulune Lasirin. Sepi. Ora ana dalan liya maneh. apa dene Jaeman Klithik gak paja-paja yen ditandhing karo sampeyan. Yen pengin dadi pegawe. Nardi Meler. Pak Bandi unjal ambegan. njur kantor ngendi sing gelem nampa wong mbambungan kaya kanca-kancane dhewe iki? Mula ya. Mripate kethap-kethip nyawang menjaba. Sing siji kepengin ngeman awak. Sadurune mlebu ing omah sing luwih pas disebut gubug kuwi. ngono dheweke mbatin kanggo nguwatake tekade. Dheweke ora tega marang nasibe kanca-kancane yen nganti padha kaliren krana wis ora payu tanggapan. Kekarone dadi meneng-menengan. para warga kabeh…. Pak Dhe! Dene bab penyakite sampeyan mengko bakal tak tambakake nyang dokter nganti saras. Lik. Embuh carane. Omah cilik balungan lan gedheg pring sing saya dhoyong sajak arep rubuh. sampeyan njaluk apa lan bayaran pira anggere gelem bali manggung maneh!” pangrimuke Pak Bandi marang Lasirin sawise kekarone lungguh lincak pring njero omah kuwi. Pak Dhe?” panyaute Pak Bandi karo wiwit katon padhang raine.

lan dibocengake…. Luwih-luwih sedina sadurunge.. Yen nganti ana apa-apane Lasirin. sing ditiliki katon gumlethak lara. Sanadyan Mangun Budaya bali gumregah. Nalika tiba giliran ekstra geculan sawise jejeran kedhatonan. Penonton padha kuciwa bareng diwenehi ngerti yen bengi kuwi Lasirin ora bisa aweh panglipur amarga lagi nandhang lara. Banjur . lan ora kena ulah gawe sing abot-abot. Lasirin saya ngedan anggone dhapuk dhagelan. Yen dheweke klakon waras lan kudu mangkat manggung maneh. Sing dikuwatirake Pak Bandi klakon temenan. penthalitan. jalaran ya dheweke sing ngojok-ojoki Lasirin supaya gelem manggung maneh. Bengi kuwi kepeksa dipasangi Pak Bandi dhewe. Wis gilig tekade kanggo ngabdekake sisa umure. Nanging Lasirin mbatin yen ora bakal bisa nuruti nasekate dokter iki. Ya mung krana ndhagel iki modhale kanggo lelabuh marang sapada-padane urip.angka loro…. Dheweke krasa mongkok lan marem banget atine. Wis padha diniyati setengah sambatan. Amarga ing wewengkone dhewe tur kanggo pengetan ari kamardikan. Sanadyan penontone mengko bakal padha kuciwa ya ora dadi apa. Wis saiki sampeyan ndang salin klambi. Bebasan kaya dene nyandhung kembang cempaka sawakul-wakul gedhene. Mung wae dokter pesen yen Lasirin kudu gelem njaga awak lan mangane. Pak Bandi saya mantep yen pentas ing kutha kecamatane ora perlu nganggo dhagelan Lasirin. saben ana tanggapan… aku kudu diparani…. Seminggu sepisan Pak Bandi nlateni ngeterake Lasirin menyang dokter kuwi mau. Sing baku Lasirin kala-kala bisa ngaso sawetara. Ayo saiki uga tak gawa nyang dokteran!” Ing wektu kuwi uga Lasirin klakon diobatake menyang dokter ing kutha sing ora patiya adoh saka desane. Sanadyan ta nggawa resiko gawe kuciwane wong sing nonton apa dene sing nanggap. Ora kena melek bengi. kalakala Lasirim ora dikabari yen pinuju entuk tanggapan ngedhur tanpa leren. nalika Pak Bandi tilik menyang omahe Lasirin. Uga bisa aweh panglipur marang sagunging warga sakiwa-tengene. Laris manis. Mula dheweke banjur mbudidaya supaya Lasirin bisa rada direm semangate sing tuwuh makantar-kantar kuwi. nanging dheweke malah miris nyawang polah tingkahe Lasirin sing sajak kebablasen semangate.. Penonton ora bisa nampa alesan kuwi. Bisa nglancarake dalan pangane kanca-kancane. dheweke sing rumangsa paling luput. Mula Lasirin uga ora dijawil. Kethoprak Mangun Budaya ditanggap. sing didhapuk minangka dhagelan ora liya Damin sing adate dadi pasangane Lasirin. Rombongan kethoprak Mangun Budaya bali ngrembuyung. Kosok balen karo Pak Bandi. Ngepasi dina pengetan ari kamardikan pitulas Agustusan ing kutha kecamatane. nganti tekan panggonane sing nanggap…ya mung kuwi sarate….. mesthine kudu melek bengi. kalamun kepeksa pentas kethoprakan tanpa Dhagelan Lasirin. lan pethakilan ing ndhuwur panggung.”. sing abote ora kalah yen ditandhing karo wong nggoluk ing sawah apa dadi manol kae. Pak Dhe! Tak sanggupi. Marga ora dikabari mula ing bengi pentas kuwi Lasirin ora teka temenan. Ganep patang minggu sajake Lasirin wis katon sehat. Carane. mula Pak Bandi sarombongan ora mathok rega tanggapan kaya adate. Lasirin bali manggung. Kekarone padha mbudidaya gawe geculan lan jejogedan kanggo aweh panglipur marang penonton. Salah siji ana sing mbalangake gelas wadhah aqua menyang panggung. Tabuh sanga bengi pentas diwiwiti. “Beres.

sinambi jogedan pethakilan. Penonton saya kranjingan. Nanging Lasirin ethok-ethok ora ngerti sasmita saka Pak Bandi. para penonton padha genti ngrangsang para pengrawite. Kabeh kepengin nyumurupi kahanane Lasirin sing sabenere. Ing tengah-tengahe penonton ana sawijining pawongan sing nganggo klambi kimplongan werna putih.merdekaaaaa!. Kaya dudu sabaene. Pak Bandi lan Damin padha gugup mrepegi Lasiran sing tiba mlumah ora obah ora onthek kuwi. . Siji baka siji layang pesenan lelagon saka penonton dileksanani.. “Merdekaaaa!” kabeh penonton padha nyaut kanthi serempak. Apa ya dheweke wenang sinebut minangka sawijining pahlawan? Sing cetha dheweke ora bakal dikubur ing Taman Makam Pahlawan ngendi wae. kajaba amung Gusti Kang Maha Suci. Swasana dadi rame semrawut. . Lasirin kanthi trengginas munggah panggung sing kebere isih durung dikerek munggah. Mengko yen wanci tengah wengi bisa ditutugake maneh. “Hidup Lasirin! Hidup Lasirin! Hidup Lasirin” ngono sorake penonton kaya ambata rubuh. “Merdekaaaa!…. Lasirin tumekeng pati nalika lagi ngayahi jejibahan sing wis diyakini.Keber bali dibukak. Nanging Lasirin tetep ora kemruget babar pisan. Banjur nganti ganep pirang ndina jenenge Lasirin bakal dieling-eling dening para warga? Kabeh ora padha ngerti. Pak Bandi nyoba aweh sasmita marang Lasirin supaya anggone ndhagel dilereni luwih dhisik. Para punggawa Hansip padha nyoba melu nentremake penonton. nembang. Lasirin klakon ndhagel. Pak Bandi lan Damin wiwit kuwatir marang polahe Lasirin kanggo nglanggati panjaluke para penonton. Sirahe nganggo udheng abang putih saka dhuk Pramuka. Kabeh nuli katon mlengaki asaling swara. Banjur kaya adate akeh sing padha nguncalake wungkusan isi rokok. Penonton padha lega atine. Pawongan sing nganggo sandangan putih-putih lan nganggo udheng merah putih kuwi ora liya pancen Lasirin temenan. nglawak. Nanging sajake pancen wis tiba marang pepesthene. “Merdekaaaa!” aloke Lasirin karo ngepelake tangan tengene. Pancen bener. Penonton ora mendha pangamuke malah saya ndadra. Salah sijining penonton ana sing alok ngundang jenenge Lasirin. Kekarone banjur katon ngoyog-oyog awake Lasirin. Ing bengi iki ngepasi pengetan ari kamardikan. dikancani Pak Bandi lan Damin.liyane padha kepancing niru. Pak Bandi lan Damin mudhun saka panggung bali menyang kombongan. nyawatake apa wae sakecekele marang Pak Bandi lan Damin. lan amplopan kanggo nyawer. uga karo ngangkat tangane.merdekaaaaa!” dumadakan ana swara saka tengah-tengahe penonton sing lagi padha ngamuk kuwi. Jumbuh marang solah tingkahe Lasirin sing saya ngedan. Swasana malik grembyang. Terus lan terus anggone nglucu. Mula para penabuh gamelan nuli padha buyar mlayu ngadohi panggung..Lan……meh kabeh padha njerit nalika Lasirin klakon nggeblag ing ndhuwur panggung. Kabeh-kabeh padha nuntut supaya Lasirin bisa ditekakake ing bengi kuwi uga. Bareng keber ngarep ditutup. Para paraga Mangun Budaya liyane uga banjur melu ngrubung Lasirin. kaya-kaya dheweke kepengin ngesok glogok kabeh kabisane kanggo aweh panglipur marang kabeh warga masyarakat. Keber ngarep dikerek mundhun. ndhagel.. nanging wis ora digubris babar pisan.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful