ADAT MOGINUM KAUM MURUT DI DAERAH NABAWAN

JAIRON BIN ASOI@ASRI

Projek Ilmiah ini dikemukakan sebagai keperluan bagi memenuhi syarat penganugerahan Ijazah Sarjana Muda Pengajian Malaysia

Jabatan Pengajian Kemasyarakatan dan Kewarganegaraan Fakulti Sains Kemanusiaan Universiti Pendidikan Sultan Idris

Disember 2011

i

Perakuan “Saya akui ini adalah hasil kerja saya sendiri kecuali ringkasan dan nukilan yang tiap-tiap satunya telah saya jelaskan sumbernya.” 15 DISEMBER 2011 JAIRON BIN ASOI@ASRI D20081033436 ii .

Pihak Jabatan Pengajian Kemasyarakatan dan Kewarganegaraan. Sultan Idris Education University makes no responsibility for any claims from the third party with regards to the production of this Academic Project. 15 Disember 2011 Disclaimer This Academic Project is prepared here in partial fulfillment of the requirements for the Degree of Bachelor of Malaysian Studies by the Sultan Idris Education University. 15 Disember 2011 iii . The department of Humanities and Citizenship. Fakulti Sains Kemanusiaan. Faculty of the Science Humanities. tidak bertanggungjawab atas sebarang tuntutan dari pihak ketiga yang berhubung kait dalam penyediaan Projek Ilmiah ini. Universiti Pendidikan Sultan Idris.Tuntutan Pihak Ketiga Projek ilmiah ini disediakan bagi memenuhi sebahagian daripada syarat keperluan bagi pengijazahan Sarjana Muda Pengajian Malaysia oleh Universiti Pendidikan Sultan Idris.

Jasa kalian amatku hargai dan terima kasih di atas bantuan dan sokongan yang diberikan. PENGHARGAAN iv . Buat sahabat yang disayangi.Dedikasi Istimewa buat ayahanda tercinta Asoi@Asri Bin Tumamu dan bonda tercinta Julitah Binti Jaimi Dorongan dan semangat yang diberikan tidak akan pernah dilupakan dan akan ku kenang hingga akhir hayat. Buat Adik-Beradikku. Dorongan dan galakkan sangat ku hargai. Kita boleh berjaya andai ada usaha.

Sekalung penghargaan juga turut saya berikan kepada para pensyarah dari semua jabatan umumnya dan Jabatan Pengajian Kemasyarakatan dan Kewarganegaraan khususnya yang telah terlibat secara langsung atau tidak langsung dalam membantu saya menyiapkan kajian ini. terima kasih sekali lagi kepada semua yang terlibat secara lansung mahupun tidak langsung dalam membantu. Ketua Kampung di Kampung Sipuok di Daerah Nabawan. Ucapan ribuan terima kasih untuk semua. ABSTRAK v . Bainun. Jutaan terima kasih diucapkan diatas segala tunjuk ajar dan bantuan yang diberikan oleh penyelia saya iaitu En.t. Setinggi-tinggi penghargaan diberikan kepada beliau kerana tanpa didikan dan bimbingan beliau adalah sukar bagi saya untuk menyiapkan kajian ini dengan begitu sempurna dan tepat pada masanya. Terima kasih juga kepada Perpustakaan Negeri Tuanku Sabah. Perpustakaan Perpustakaan Daerah Keningau dan Perpustakaan Daerah Nabawan.w. mendidik serta memberi tunjuk ajar sehingga kajian ini dapat disiapkan dengan sempurna. Encik Philip Ambutit. Akhir kata.Alhamdulillah dan syukur ke hadrat Allah (s. Puan Julitah Binti Jaimi dan orang-orang perseorangan yang telah banyak membantu saya dalam menyiapkan kajian ini. Penghargaan ini juga diberikan kepada Encik John Bin Jaimi. Perpustakaan Universiti Malaya. Samsuddin Bin Suhaili dari awal sehinggalah ke saat akhir bagi menyiapkan kajian ini.) kerana memberikan saya kesihatan. Di sini juga ingin saya memohon maaf diatas segala salah dan silap yang pernah saya lakukan sepanjang proses kajian ini berlangsung. Encik Asri Pengawai Ulah. Segala jasa dan pengorbanan kalian amatlah saya hargai. Pemengku Ketua Balai Polis Nabawan. Ketua Adat Daerah Nabawan. dan pengurusan masa yang baik untuk saya menyiapkan kajian ilmiah ini dengan sempurna dan tepat pada waktunya.

Adat moginum sering dilakukan dalam majlis -majlis keramaian (sosial) Kaum Murut seperti majlis perkahwinan. Kaum Murut adalah kaum peribumi yang kedua terbesar mendiami kawasan pedalaman di negeri Sabah. Salah satu adat tradisi Masyarakat Murut ialah adat moginum yang diamalkan sehingga kini. ABSTRACT vi . majlis kesyukuran. majlis menyambut tetamu malah dalam majlis adat kematian turut diselitkan. kaum Murut mempunyai latar belakang dan budaya yang tersendiri.Masyarakat Murut merupakan salah satu etnik yang terdapat di negeri Sabah. Adat yang diamalkan ini menjadi satu kebiasaan dalam kehidupan masyarakat Murut di Daerah Nabawan tanpa mengira peringkat umur dan jantina. kajian ini dilakukan untuk mengenal pasti implikasi adat moginum dalam masyarakat di Daerah Nabawan. Oleh yang demikian. Adat moginum merupakan satu amalan di mana masyarakat akan meminum air yang diperbuat daripada Ubi Kayu yang diperam lama atau dipanggil air tapai. Sabah. Seperti etnik yang lain. Perkataan Murut adalah satu istilah yang digunakan untuk merujuk kepada mereka yang tinggal di tanah tinggi kawasan pedalaman Negeri Sabah.

KANDUNGAN HALAMAN vii . after that it will be marinated for a few days before can drink it. welcoming guest and also at the funeral ceremony. Moginum customs always be performed in any of Murut ceremonies. Murut is the second largest indigenous people live in rural areas in Sabah. and also has been made by rice and tapioca. Therefore. Murut word is a term used to refer to those who live in the highlands of the interior of Sabah. Like the other ethnics the Murut People has their own cultural background and beliefs. Moginum is one of the traditional custom that still be practiced nowadays. Sabah. Besides. thanksgiving. It is called Air Tapai. such as wedding ceremony.Murut community is one of the ethnics group in the state of Sabah. this study is to identify an implication of the social developments among Murut people particular for the younger generation in Nabawan. It is also one kind of tradition that should be drink by water.

2 1.PERAKUAN TUNTUTAN PIHAK KETIGA DEDIKASI PENGHARGAAN ABSTRAK ABSTRACT KANDUNGAN SENARAI JADUAL SENARAI RAJAH SENARAI KEPENDEKAN BAB 1 PENGENALAN 1.4 1.8.3 1.8.2 1.4 1.6 1.1 1.7 1.9 Tinjauan Awal Pemerhatian dan Penglibatan Temu Bual Kaedah Menganalisis Data ii iii iv v vi vii viii xi xii xiii 1 3 3 4 4 5 8 9 10 10 11 12 12 Skop Kajian KANDUNGAN HALAMAN viii .8.3 1.1 1.5 1.8.8 Latar Belakang Permasalahan Kajian Objektif Kajian Hipotesis Kerangka Teori Kajian Literatur Kepentingan Kajian Metodologi 1.

BAB 2 MASYARAKAT PERIBUMI SABAH 2.4 2.2 3.3.2 2.1 2.1 2.4.5 2.3.1 3.3 3.1 3.3.3 3.4.2 3.3.3 2.3.3.3 Pengenalan Penduduk Sabah Kaum Murut 2.3.2 3.1 3.6 2.4.5 Aspek Sosial Aspek Identiti Aspek Ekonomi Perubahan Proses dan Bahan Adat Moginum Perubahan Nilai Adat Moginum Perubahan Amalan Adat Moginum 45 46 52 52 54 57 58 58 59 61 63 Istilah Murut Asal Usul Bahasa Murut Sistem Ekonomi Struktur Sosial Agama dan Kepercayaan Ritual dan Adat Resam 14 16 19 20 22 25 27 31 33 41 Latar Belakang Daerah Nabawan Perubahan Adat Moginum Penutup KANDUNGAN BAB 4 HALAMAN ix .4 3.3.3.2 2.3 Pengenalan Proses Penghasilan Air Tapai Kepentingan Adat Moginum 3.4 BAB 3 KEPENTINGAN DAN PERUBAHAN ADAT MOGINUM 3.

4 Pengenalan Perbincangan Cadangan Kajian Lanjutan Implikasi 74 75 77 79 80 Pengenalan Kesan Sosial Adat Moginum kepada Masyarakat Kaum Murut Penutup 65 66 72 BIBLIOGRAFI SENARAI JADUAL x .2 4.2 5.3 BAB 5 KESIMPULAN 5.1 4.1 5.3 5.KESAN SOSIAL ADAT MOGINUM 4.

JADUAL Jadual 4.1 TAJUK Umur Mula Meminum Air Tapai MUKA SURAT 66 SENARAI RAJAH xi .

JADUAL Rajah 2.3 Gambar 3.2 Peta 2.1 Gambar 3.4 Gambar 4.1 Rajah 2.1 TAJUK Pembahagian Rumpun Bahasa Pengelompokan Bahasa Peribumi Malaysia Lokasi Daerah Nabawan Ragi yang dicampurkan dengan Ubi Kayu Tajau Berisi Tapai Ubi Kayu Air Tapai dalam Adat Moginum Adat Moginum semasa Menyambut Tetamu Adat Moginum Dalam Kalangan Anak Muda MUKA SURAT 22 23 42 49 50 51 56 69 SENARAI KEPENDEKAN xii .3 Gambar 3.2 Gambar 3.

SIB - Sidang Injil Borneo xiii .