1.

0

DEFINISI FONOLOGI Fonologi ialah bidang yang mengkaji salah satu daripada aspek yang

terpenting di dalam bahasa iaitu bunyi.

Bidang ini disebut juga oleh

kebanyakan orang sebagai bidang fonetik. Bidang fonologi boleh terbahagi kepada dua iaitu fonetik dan fonemik. Jika diteliti tentang fonetik, dapatlah disimpulkan bahawa fonetik ialah kajian yang ditinjau daripada segi bahan fizik atau jisim yang mewujudkan bentuk ucapan. Oleh itu, jelaslah kepada kita bahawa fonetik ialah kajian yang berkaitan dengan organ pertuturan, sifat bunyi bahasa ( akuistik ) dan pendengaran ( auditori ). Manakala fonemik pula ialah bidang yang mengkaji bunyi-bunyi sesuatu, iaitu pengkajian tentang fungsi atau struktur bunyi bahasa itu. Namun, perlu kita ketahui bahawa sebenarnya di antara fonetik dan fonologi terdapat sedikit perbezaan. Bidang fonetik mengkaji fenomena bunyi atau pertuturan manusia sejagat sementara bidang fonologi mengkaji system bunyi-bunyi tertentu dalam pertuturan, khusus bagi sesuatu bahasa. Ini jelas daripada pendapat Henderson yang menyatakan : “ The study of the systematic organization of selected speech sounds in the spoken form of individual language has variously been called “ phonology “. Bidang ini juga umumnya disebut sebagai “fonemik “ atau “functional phonetics “. Tugas bidang fonologi sebenarnya ialah merumuskan, menghuraikan dan menjelaskan dengan teliti dan cermat segala bentuk bunyi dalam sesuatu bahasa untuk menentukan peraturan dan bentuk bunyi yang tertentu itu. Oleh itu, jelaslah kepada kita bahawa bidang fonetik adalah bidang yang mengkaji fenomena bunyi bahasa sejagat. Jelasnya, bunyi bahasa adalah bunyi-bunyi yang berfungsi dalam pertuturan. Ia juga turut mengkaji bunyi dari segi sifat bunyi itu, cara pengeluarannya dan aspek pendengarannya. 1

Biasanya, aspek yang dikaji merangkumi bunyi-bunyi yang digunakan untuk bertutur iaitu bunyi-bunyi bahasa sementara bunyi bukan bahasa seperti dengkuran, siulan, sendawa dan lain-lain tidak termasuk dalam kajian bidang fonetik.

2

2.0

DEFINISI FONETIK Fonetik adalah bidang pengajian bunyi bahasa. Menurut Fromkin, dan

Rodman ( 1983 ) fonetik adalah “ kajian bunyi bahasa pertuturan yang membawa makna dalam semua bahasa manusia”. Walau bagaimanapun, pada dasarnya, bunyi-bunyi bahasa dapat dihuraikan melalui tiga perspektif yang berbeza: fonetik artikulatori, fonetik auditori dan fonetik akustik. Artikulatori menerangkan bagaimana terusan ujaran ( vocal tract ) menghasilkan bunyi-bunyi bahasa. Fonetik Auditori pula mengkaji bagaimana pendengaran menghasilkan bunyi-bunyi bahasa. Manakala Fonetik Akustik meneliti ciri-ciri fizikal bunyi-bunyi bahasa itu sendiri. Menurut Arbak Othman ( Fonetik dan Fonologi Bahasa Melayu ) fonetik mempelajari segala bunyi yang diucapkan dalam atau melalui mulut manusia, baik bunyi bahasa, bunyi bukan bunyi bahasa, mahupun bunyi marjinal, dan memberikan simbol fonetik untuk masing-masing bunyi. Cabang-cabang fonetik adalah Fonetik Artikulasi iaitu mempelajari cara-cara mekanisma badan menghasilkan bunyi dan klasifikasi bunyi berdasarkan atas artikulasi. Fonetik Penerima ( auditori ), mempelajari bagaimana mekanisma telinga menerima bunyi. Fonetik Akustik pula mempelajari hakikatnya bunyi dan klasifikasi bunyi berdasarkan atas hakikatnya bunyi ini. Kesimpulannya, kedua-dua pendapat yang diberikan ini telah

menjelaskan tentang maksud yang sama dalam menerangkan definisi fonetik. Manakala fonologi pula mengkaji keadaan dan organisasi ucapan iaitu tentetan bunyi yang berupa unit-unit yang dapat dipecah-pecahkan, hubungan antara unit-unit itu, fungsi pembentukannya dan kejadiannya yang membentuk pola dan hirarki. Unit-unit asas yang dimaksudkan disini adalah fonem-fonem iaitu unit-unit terkecil yang distingtif yang ikatan ucapannya dapat dipenggal-penggal. Kajian mengenai fonem-fonem ini pula umumnya diistilah sebagai fonemik.

3

Pada kesimpulannya, fonologi merupakan bahagian dari linguistik deskriptif yang mempelajari tentang bunyi-bunyi yang diucapkan dalam atau melalui mulut manusia, seterusnya terbahagi lagi menjadi fonetik dan fonemik. Fonetik merupakan bidang yang mempelajari segala bunyi bahasa dan memberikan simbol fonetik untuk masing-masing bunyi itu. Dengan singkat dapat dikatakan bahawa fonetik adalah kajian tentang bunyi-bunyi ujar. Sebagai ilmu, fonetik berusaha menemukan kebenaran-kebenaran umum dan memformulasikan hukum-hukum umum tentang bunyi-bunyi itu dan pengucapannya, manakala sebagai kemahiran , fonetik memakai data deskriptif dasar daripada fonetik ilmiah bagi memberi kemungkinan pengenalan dan pengucapan bunyi-bunyi ujar itu. Fonemik pula bermaksud bidang yang mempelajari bunyi-bunyi bahasa dan cara pengelompokan mereka ke dalam fonem-fonem. Dengan singkat, fonemik merupakan bidang yang mempelajari fonem-fonem sesuatu bahasa.

4

benci dan lain-lain. Anggapan sebegini tidaklah tepat kerana bahasa itu seringkali dirujuk sebagai organisma yang hidup. diperoleh malah dihalangi. kasih sayang. Ahli-ahli psikologi pula menganggap bahasa itu sebagai alat untuk melahirkan perasaan. Ahli-ahli linguistik pula sering memperkatakan mengenai bahasa sebagai sesuatu yang berlaku seolah-olah ia suatu objek seperti jam loceng yang mempunyai struktur dalaman yang boleh dikaji.3. Jika diteliti akan cara orang bertutur tentang bahasa. ia akan menggunakan bahasa sebagai alat menyatakan perasaannya seperti suka. 1982:29). Kebanyakan kita hanya menganggap kebolehan bertutur itu sebagai salah satu kebolehan asasi manusia tanpa mempersoalkan sama ada ia merupakan kebolehan semula jadi manusia ataupun yang dipelajari. menyampaikan ilmu. menurunkan ilmu kebudayaan peradaban dan untuk berkomunikasi (Raja Mukhtaruddin Mohd Dain. kita sering mendapati bahawa bahasa itu sering dianggap sebagai suatu alat yang boleh dipunyai. Pada aspek keindahan pula. ia akan terus berjalan dan seterusnya menuturkan bahasa masyarakatnya yang baru itu. seseorang itu 5 . Sebenarnya kebolehan bertutur itu adalah satu keanehan. Pendapat ahli-ahli psikologi ini ada benarnya dalam beberapa perkara. mencipta keindahan. kanak-kanak itu akan terus berjalan tetapi tidak bertutur. tekanan dan jeda. Berbeza dengan kebolehan berjalan. Dalam hal ini penggunaan nada suara itu penting seperti intonasi. Apabila seseorang itu berbicara.0 DEFINISI BAHASA Fenomena yang penting dalam hidup kita adalah bahasa. marah. Ini menunjukkan bahawa berjalan adalah fungsi biologi tubuh badan secara naluri. tetapi pertuturan adalah fungsi kebudayaan yang harus dipelajari. Sekiranya masyarakat itu dihapuskan. Sekiranya ia diletakkan dalam satu masyarakat lain. manusia bertutur dipengaruhi oleh masyarakat yang berada disekelilingnya.

bahasa memerlukan alat yang berkuasa merakamnya. puisi. pantun dan sebagainya dalam bahasa yang puitis.menggunakan bahasa untuk menyampaikan nyanyian. 6 . Bagi menyampaikan ilmu. Sesungguhnya ilmu yang kita miliki dan peroleh itu adalah melalui perantaraan bahasa.

bunyi bahasa itu ialah bunyi yang bermakna yang dihasilkan oleh alat artikulasi. 3. 7 . Alat artikulasi adalah alat-alat atau organorgan yang berfungsi dalam mengeluarkan bunyi-bunyi bahasa. Fonologi pula mengkaji bunyi-bunyi yang berfungsi dalam sesuatu bahasa. Fonetik mengkaji bunyi bahasa dari segi penyebutan dan pendengaran atau sifatnya. Pada hakikatnya. mereka saling memahami perkara yang dituturkan.Bunyi Bahasa Bunyi bahasa adalah gelombang bunyi yang terjadi pada arus udara yang bergerak. Kajian bunyi lazimnya terbahagi kepada dua bidang. Udara yang kelar itu akan mengenai bahagian gegendang telinga dan akhirnya didengar sebagai bunyi. Kita sedia memaklumi bahawa pertuturan ialah bunyi-bunyi yang bermakna. seseorang pengguna bahasa perlulah mempunyai pengetahuan yang mendalam tentangnya. Bunyi bahasa ialah bunyi yang terdapat di dalam apa juga bahasa di seluruh dunia. iaitu fonetik dan fonologi. Oleh itu. kitar suara. Ini kerana apabila dua orang bertutur. bahan yang terkandung dalam pertuturan ialah bunyi-bunyi. Pertuturan di sini membawa maksud bahasa yang diungkapkan secara lisan.2 Alat-alat Pertuturan Bahasa Melayu mempunyai sistem bunyi yang tersendiri dan untuk menguasai kemahiran bertutur dalam bahasa Melayu dengan baik dan berkesan. Bunyi bahasa ialah bunyi yang berfungsi dalam pertuturan. Udara yang bergerak keluar daripada paru-paru melalui tengkorak. rongga takak dan mulut atau hidung atau keduaduanya.

1. 17. Tengah lidah Belakang lidah Akar lidah Epiglotis Pita suara Rongga tekak Rongga Hidung Rongga mulut Rahang Tenggorok Bunyi-bunyi bahasa dikeluarkan oleh alat-alat sebutan dan fungsinya seperti yang berikut : 3. 13. 5. 16. 12. 14. 20. 19. 3. 4. Bibir atas Bibir bawah Gigi atas Gigi bawah Gusi Lelangit keras Lelangit lembut Anak tekak Hujung lidah Hadapan lidah 11. 15. 10. 6. 2.3 Fungsi Alat Pertuturan Lidah 8 . 8. 18. 9. 7.

tengah dan belakang. Kedudukannya yang statik dan sentiasa digunakan sebagai penampan aliran udara dalam penghasilan bunyi. tengah lidah dan belakang lidah penting dalam pengeluaran bunyi-bunyi vokal. Bibir Bibir adalah alat artikulasi yang terletak pada bahagian luar rongga mulut. iaitu hujung lidah. iaitu bunyi vokal hadapan. tengah lidah. hadapan lidah. Organ ini digunakan sebagai daerah sebutan dengan bantuan hujung lidah yang berfungsi membuat penyekatan.Lidah ialah alat artikulasi yang terpenting dan paling aktif dalam pengeluaran bunyi bahasa. • Lelangit 9 . Bibir juga menjadi sempadan paling luar daripada rongga mulut. Lidah terbahagi kepada empat bahagian. Bibir terdiri daripada otot-otot kenyal yang boleh dihamparkan dan dibundarkan dan berperanan mengeluarkan bunyi yang berbagai-bagai. Pembahagian ini membolehkan lidah membuat deskripsi pelbagai jenis penghasilan bunyi. Bahagian hadapan lidah. dan belakang lidah. • Gusi Gusi merupakan bahagian yang embung dan menurun dari gigi ke bahagian dalam rongga mulut. Penampan aliran udara inilah yang menghasilkan bunyi. Hujung lidah merupakan bahagian paling aktif dan boleh digerakkan ke mana-mana bahagian mulut untuk membuat penyekatan. • Gigi Gigi juga berperanan dalam penghasilan bunyi bahasa tetapi peranannya tidaklah aktif. Bibir juga berfungsi membuat sekatan kepada udara yang keluar daripada rongga mulut.

10 . Lelangit lembut menganjur dari sempadan lelangit keras hingga ke akhir rongga mulut. Apabila dinaikkan. iaitu lelangit keras dan lelangit lembut. Proses pengeluaran suara berlaku dengan cara memperluas dan mempersempit lubang yang terdapat di antara dua keping selaput nipis berkenaan. Lelangit keras bermula dari sempadan gusi di bahagian hadapan atas rongga mulut dapat diturunnaikkan untuk menutup atau membuka saluran rongga tekak terus ke rongga hidung. rongga mulut akan terbuka dan udara akan keluar melalui rongga mulut dan apabila diturunkkan. Pita Suara Pita suara terletak dalam ruang tenggorok (halkum) dan amat penting dalam penghasilan bunyi. rongga mulut akan tertutup dan udara terpaksa keluar melalui rongga hidung. bergantung kepada keadaan sama ada anak tekak dan lelangit lembut dinaikkan atau tidak. Rongga hidung boleh dibuka atau ditutup.Lelangit dapat dibahagikan kepada dua bahagian. • Rongga Hidung Terletak di atas rongga mulut yang dipisahkan oleh lelangit.

0 BUNYI VOKAL 11 .4.

[ε ].dan ‫. Bibir dalam keadaan terhampar semasa bunyi vokal depan dihasilkan. Bunyi vokal juga dipengaruhi oleh pengaruh lidah. Garisgaris melintang menunjukkan ketinggian lidah. Kata depan. Rajah tersebut juga menunjukkan kedudukan lidah semasa bunyi vokal dihasilkan.} כ‬ Terdapat empat vokal depan. Bunyi-bunyi vokal mempunyai ciri-ciri kelantangan dan berpanjangan dalam erti kata bunyi itu dapat didengar dengan jelas dan lebih panjang daripada bunyi-bunyi konsonan. ] כ‬ Walaupun dari segi tulisan dan penyebutan standard. keadaan rongga mulut dan bentuk bibir. manakala bibir dalam keadaan bundar semasa vokal belakang dihasilkan. Bunyi vokal ialah bunyi-bunyi bahasa yang bersuara iaitu ketika menghasilkan bunyi tersebut. Terdapat lapan bunyi vokal. Keadaan bibir neutral semasa menghasilkan vokal tengah. i . [ o ] dan [ ‫. dan [ a ]. tengah dan belakang lidah merujuk kepada bahagian pada lidah. terdapat sembilan jenis vokal yang sering dihasilkan. tetapi di dalam pertuturan. iaitu enam vokal asli { a. iaitu [ i ] . vokal-vokal di dalam bahasa Melayu terbahagi kepada enam jenis. [ e ]. satu vokal tengah [ ə ] dan tiga vokal belakang [ u ]. Rajah di bawah ini menunjukkan keratan rentas lidah. Vokal-vokal itu dapat digambarkan melalui carta vokal yang disediakan. e. pita suara digetarkan. Kedudukan vokal-vokal tersebut bolehlah dirumuskan seperti berikut : 12 .o dan u } dan dua vokal yang terdapat dalam kebanyakan dialek { ε.Bunyi vokal terhasil apabila udara keluar daripada rongga mulut tidak mengalami sekatan atau himpitan.

sekatan dan geseran sama ada di 13 . tεlor anak. logo ‫כ‬rang. masa. lalu otak. bosan. bətul Udang.0 BUNYI KONSONAN. kail Ekor. lima əmak. vokal dapat dilihat seperti berikut: Carta Vokal Bunyi vokal juga dipengaruhi oleh pengaruh lidah. keadaan rongga mulut dan bentuk bibir. taugeh.Nama Vokal g Vokal depan sempit Vokal depan separuh sempit ( e taling ) Vokal depan separuh luas Vokal depan luas Vokal tengah ( e pepet ) Vokal belakang sempit Vokal belakang separuh Sempit Vokal belakang separuh luas Lamban [i ] [e] [ε] [a] [ə] [u] [o] [‫]כ‬ Contoh (awal . akhir kata ) Ikan. Konsonan adalah bunyi bahasa yang apabila di keluarkan bunyi – bunyi ini akan menerima sempitan.tengah. Bunyi vokal terhasil apabila udara keluar daripada rongga mulut tidak mengalami sekatan atau himpitan. Kedudukan vokal- 5. boleh. εlok. b ‫כ‬leh. bila. butang.

Bunyi konsonan boleh mempengaruhi bunyi vokal dalam sebutan. misalnya apabila menyebut konsonan sengau. tekak atau hidung. Bunyi Konsonan Melayu Asli Terdapat 19 bunyi konsonan Melayu asli iaitu: [p] [b] [t] [d] [k] [g] [ʔ] [č] [ǰ] [s] [r] [h] [l] [m] [n] [ŋ] [ɲ] [w] Konsonan letupan dua bibir tidak bersuara Konsonan letupan dua bibir bersuara Konsonan letupan gusi tidak bersuara Konsonan letupan gusi bersuara Konsonan letupan lelangit lembut tidak bersuara Konsonan letupan lelangit lembut bersuara Hentian glotis Konsonan letusan lelangit keras tidak bersuara Konsonan letusan lelangit keras bersuara Konsonan geseran gusi tidak bersuara Konsonan geseran gusi bersuara Konsonan geseran glotis bersuara Konsonan geseran sisian gusi bersuara Konsonan sengau dua bibir bersuara Konsonan sengau gusi bersuara Konsonan sengau lelangit lembut bersuara Konsonan sengau gusi lelangit keras bersuara Separuh vokal dua bibir bersuara 14 .bahagian rongga mulut. bunyi vokal yang mengikutinya turut akan disengaukan. Proses ini dinamakan sengauan. Konsonan terbahagi kepada dua iaitu: 1.

Bunyi Konsonan Melayu Pinjaman Terdapat 8 bunyi konsonan Melayu pinjaman iaitu: [f] [v] [θ] [ŏ] [z] [š] Konsonan geseran bibir gigi tidak bersuara Konsonan geseran bibir gigi bersuara Konsonan geseran gigi tidak bersuara Konsonan geseran bersuara Konsonan geseran gusi bersuara Konsonan geseran gusi lelangit keras tidak bersuara [x] [γ] Konsonan geseran lelangit lembut tidak bersuara Konsonan geseran lelangit lembut bersuara Cara Membunyikan Konsonan Melayu Asli Rajah berikut menunjukkan bagaimana bunyi konsonan Melayu asli dihasilkan.[j] Separuh vokal lelangit keras bersuara 2. Daerah Artikulasi Gusi Cara Dua Lelangit Lelangit Gusi Lelangit Penghasilan Bibir Keras lembut Keras Letupan p b t d k g Letusan č ǰ Geseran s Getaran r Sisian l Sengauan m n ɲ Ŋ Separuh w J Pita Suara ʔ h 15 .

Vokal 5. 2. Bunyi yang dihasilkan ialah letupan dua bibir tidak bersuara [p]. 3. (b) Konsonan letupan dua bibir bersuara [b] Cara membunyikannya: Cara membunyikannya sama seperti membunyikan konsonan [p]. Udara dari paru-paru keluar ke rongga mulut tanpa menggetarkan pita suara. 2. Lelangit lembut dinaikkan ke belakang/ke dinding rongga tekak untuk membuat sekatan udara dari paru-paru ke rongga hidung. Bezanya ialah: 1. Bunyi yang dihasilkan ialah letupan dua bibir bersuara [b]. 3. Pita suara dirapatkan. 16 . 4. Dua bibir dirapatkan untuk membuat sekatan penuh pada arus udara dari paru-paru ke rongga mulut. Arus udara dari paru-paru keluar melalui rongga mulut dengan menggetarkan pita suara. Pita suara direnggangkan.1 Konsonan Letupan (a) Konsonan letupan dua bibir tidak bersuara [p] Cara membunyikannya: 1.

(d) Konsonan letupan gusi bersuara [d] Cara membunyikannya: Cara membunyikannya sama seperti membunyikan konsonan [t]. 2.(c) Konsonan letupan gusi tidak bersuara [t] Cara membunyikannya: 1. Lelangit lembut dan anak tekak dinaikkan ke belakang/ke dinding rongga tekak untuk menutup arus udara ke rongga hidung. 5. 6. Arus udara dari paru-paru keluar melalui rongga mulut tanpa menggetarkan pita suara. Pita suara direnggangkan. Bunyi yang dihasilkan ialah letupan gusi tidak bersuara [t]. 17 . 4. Bezanya ialah: 1. Pita suara dirapatkan. Hujung lidah dinaikkan rapat ke gusi untuk membuat sekatan penuh pada arus udara. Arus udara dari paru-paru keluar melalui rongga mulut dengan menggetarkan pita suara. 2. 3. Sekatan yang dibuat oleh hujung lidah dan gusi dilepaskan sertamerta.

Sekatan udara yang dibuat oleh belakang lidah dilepaskan serta-merta.3. Arus udara dari paru-paru keluar melalui rongga mulut tanpa menggetarkan pita suara. 18 . Lelangit lembut dan anak tekak dirapatkan ke rongga tekak bagi menutup arus udara dari paru-paru ke rongga hidung. Pita suara direnggangkan. 2. Bunyi yang dihasilkan ialah letupan lelangit lembut tidak bersuara [k]. 6. 5. Bunyi yang dihasilkan ialah letupan gusi bersuara [d]. 3. Belakang lidah dirapatkan ke lelangit lembut untuk membuat sekatan penuh pada arus udara. (e) Konsonan letupan lelangit lembut tidak bersuara [k] Cara membunyikannya: 1. 4.

6. Arus udara dari paru-paru keluar melalui rongga mulut dengan menggetarkan pita suara. Pita suara dirapatkan. Bunyi yang dihasilkan ialah letupan lelangit lembut bersuara [g]. Bezanya ialah: 4. (g) Hentian glotis [ʔ ] 19 .(f) Konsonan letupan lelangit lembut bersuara [g] Cara membunyikannya: Cara membunyikannya sama seperti membunyikan konsonan [k]. 5.

Manakala pita suara pula diarapatkan sepenuhnya supaya udara tersekat di belakang pita suara. Udara disekat oleh pita suara tanpa menggetarkan pita suara 20 .Cara membunyikannya: Semasa udara dari peparu keluar lelangit lembut dan anak tekak akan dinaikkan ke belakang dinding rongga tekak untuk membuat sekatan udara dari peparu ke rongga hidung.

4. Arus udara dari paru-paru keluar melalui rongga mulut dengan menggetarkan pita suara. Bunyi yang dihasilkan ialah letusan lelangit keras tidak bersuara [č]. Pita suara direnggangkan. Bezanya ialah: 1. Pita suara dirapatkan. Lelangit lembut dan anak tekak dinaikkan ke belakang/ke dinding rongga tekak untuk membuat sekatan terhadap arus udara dari paru-paru ke rongga hidung. Bunyi yang dihasilkan ialah letusan lelangit keras bersuara [ǰ]. (b) Konsonan letusan lelangit keras bersuara [ǰ ] Cara membunyikannya: Cara membunyikannya sama seperti membunyikan konsonan [č]. 3. 21 . 2.5. Hadapan lidah dinaikkan rapat ke lelangit keras untuk membuat sekatan pada arus udara. 5. 3.2 Konsonan Letusan (a) Konsonan letusan lelangit keras tidak bersuara [č] Cara membunyikannya: 1. 2. 6. Arus udara dari paru-paru keluar melalui rongga mulut tanpa menggetarkan pita suara. Udara yang tersekat oleh hadapan lidah di lelangit keras dilepaskan perlahan-lahan.

Pita suara di renggangkan.5. lalu terhasillah bunyi ( s ).3 Konsonan Geseran (a) Konsonan geseran gusi tidak bersuara [s] Cara membunyikannya: Konsonan geseran adalah dengan lidah dinaikkan ke gusi untuk membuat sempitan pada arus udara. 22 . arus udara melaui rongga mulut tanpa menggetarkan pita suara. Pada masa ini lelangit lembut dan anak tekak dinaikkan ke belakang rongga tekak untuk menyekat arus udara ke rongga hidung.

4 Konsonan Getaran (a) Konsonan getaran gusi bersuara [r] Cara membunyikannya: Konsonan getaran terjadi apabila hujung lidah diletakkan dekat gusi sehingga udara melalui antara lidah dan gusi. 23 . Bunyi yang terhasil pada waktu itu dinamakan bunyi getaran gusi bersuara ( r ). lidah bergetar. Lelangit lembut pada waktu itu dinaikkan.5.

Lelangit lembut dinaikkan dan pita suara bergetar.5.5 Konsonan Sisian (a) Konsonan sisian gusi bersuara [l] Cara membunyikannya: Konsonan sisian berlaku apabila hujung lidah dinaikkan ke gusi dan laluan udara tersekat. Udara keluar melalui bahagian tepi lidah. Bunyi yang dihasilkan dinamakan bunyi sisian sisi bersuara ( l ) 24 .

5. Perbezaan yang berlaku pada keempat – empat bunyi nasal itu adalah pada daerah udara disekat yang berlaku pada rongga mulut. Arus udara dilepaskan perlahan-lahan. Contohnya adalah :(a) Konsonan sengau dua bibir bersuara [m] Cara membunyikannya: Semasa udara dari peparu dikeluarkan.arus udara akan menggetarkan pita suara dan akan masuk ke rongga mulut seterusnya ke rongga hidungakan menghasilkan bunyi [m]. bibir bawah akan dirapatkan untuk membuat sekatan udara.6 Konsonan Sengauan ( nasal ) Konsonan Sengauan ini boleh dibahagikan kepada empat bunyi nasal yang terdapat di dalam bahasa melayu. Pita suara digetarkan dan lelangit lembut dinaikkan. lelangit lembutn dan anak tekak akan ditirunkan manakala pita suara akan dirapaatkan. 25 .

(b) Konsonan sengau gusi bersuara [n] Cara membunyikannya: Apabila udara dilepaskan secara perlahan-lahan melalui pita suara yang dirapatkan dan terus melalui mulut terus ke rongga hidung kerana hujung lidah dinaikkan ke atas gusi untuk membuat sekatan udara. 26 . Ini akan menghasilkan bunyi sengauan bersuara [n].

(c) Konsonan sengau lelangit lembut bersuara [ŋ] Cara membunyikannya: Cara pengeluar udara bagi konsenan sengauan [ŋ] adalah sama tetapi berbeza pada sekatan di mulut iaitu arus udara di sekat oleh lidah belakang dan lelangit lembut yang menyebabkan udara terus ke hidung. 27 .

(d) Konsonan sengau gusi lelangit keras bersuara [ɲ ] Cara membunyikannya: Depan lidah dianakkan ke lelangit keras. 28 . Pita suara dirapatkan. Pita suara akan ke rongga mulut dan terus ke rongga hidung kerana lelangit lembut dan anak tekak tidak dirapatkan. Maka terhasillah bunyi sengauan bersuara [ɲ ].

7 Separuh Vokal (a) Separuh vokal dua bibir bersuara [w] Cara membunyikannya: 29 .5.

Bibir dibundarkan dan belakang lidah dinaikkan ke lelangit lembut. Pita suara pula akan bergetar dan lidah bergerak pantas untuk membunyikan vokal tengah [ə]. (b) Separuh vokal lelangit keras bersuara [j] Cara membunyikannya: 30 . Lelangit lembut akan dinaikkan ke belakang tekak untuk membuat sekatan ke rongga hidung.udara dari peparu akan keluar ke rongga mulut.

Depan lidah diangkat tinggi ke arah gusi. Pita suara di getarkan sambil lidah bergerak pantas untuk membunyikan vokal [ə]. 31 . Bibir dihamparkan dan lelangit lembut dinaikkan ke belakang nak tekak.

Contoh [pakai]. oi. yang disebut secara berterusan tanpa ada segmen. Diftong bermula daripada perkataan inggeris yang mana dua vokal hadir dalam konteks yang sama.6.0 BUNYI DIFTONG Diftong akan terjadi bila terdapat gabungan dua vokal yang terdapat di dalam satu suku kata. ai ) seperti yang digambarkan dengan gambarajah di bawah :- Tengah Hadapan sempit Belakang i e ε a (a) (b) u (c) o ‫כ‬ Separuh sempit Separuh luas luas (a) (ai) (b) (au) (c) (oi) PERGERAKAN LIDAH UNTUK MEMBUNYIKAN DIFTONG Diftong yang pertama ialah diftong ( ai ) iaitu bahagian depan lidah pada mulanya berada pada kedudukan untuk vokal ( a ) tetapi kemudiannya bergerak kepada kedudukan untuk vokal ( i ) tetapi tidak setinggi sebagaimana membunyikan ( i ). Manakala dalam bahasa melayu terdapat tiga diftong iaitu ( au. 32 . yang pertama mengikuti yang kedua.

kemudiaannya dibundarkan pula. 33 . Semasa dihasilkan. lidah berada pada kedudukan [o] dan kemudian bergerak kepada [i]. bibir yang mula – mula bundar tetapi kemudian bekeadaan hampar. bibir yang mula-mula dihamparkan. Contoh [amboi]. Contoh [pulau]. Diftong yang ketiga pula ialah diftong [oi]. Pada ketika ini depan lidah berada pada kedudukan untuk vokal [a] tetapi kemudiannya bergerak untuk vokal [u].Diftong yang kedua pula ialah [ai].

RUJUKAN i. “Mari berbahasa baku: Sebutan baku dan ejaan rumi. Oxford Fajar Sdn. Dr Ali Mahmood. Lokman Abdul Wahid (IPBMM) (2007). vi. Karyanet.com.ship. ii. Pendekatan Kontemporari. 2004. viii.my http://www. Universiti Pendidikan Sultan Idris. Masudi Bahari. vii. Nik Safiah Karim dan Farid M. iv. Pengantar Linguistik Am. 2004. Arbak Othman dan Ahmad Mahmood Musanif. Bhd iii.com. 2008.my/knetbeta/dbp_jawi/pengenalan/105konsonan.karyanet. www. Meteor Doc Sdn. Dawarna Sdn Bhd.” Selangor: Synergymate Sdn. Awang Sariyan (1995). Bhd. Siti Hajar Abdul Aziz.htmlhttp://www. Kuala Lumpur. Tatabahasa Dewan Edisi Baru.hm 34 . v. Selangor. Mahani Razali dan Ramlah Jantan. Kuala Lumpur. Psikologi Pendidikan.edu/~cgboeree/bandura. McGrawHill Sdn Bhd. Bhd. Jurnal. Siri Pendidikan Guru Bahasa Melayu 1. Onn. Pengenalan Fonetik dan Fonologi Bahasa Melayu.karyanet.

pdf 35 .com.htm http://www.tutor.com/downloadcorner/PDF/bm_training.my/stpm/fonologi/Fonologi. x. http://www.ix.e-learn-dot.

jika kita mendaulatkan bahasa-bahasa asing. tetapi janganlah pula jiwa dan pemikiran kita dikuasai oleh bahasa asing.TRANSKRIP ASAL Satu Bahasa. kita dituntut menguasai bahasa asing. 36 . akan terencatlah pembentukan jati diri kita sebagai bangsa Malaysia. bahasa pentadbiran. Walaupun. Oleh itu. kepentingan bahasa kebangsaan sebagai wadah terpenting. Bahasa sangat berdaulat kerana boleh membentuk jiwa dan jati diri kebangsaan. bahasa sosial dan bahasa peradaban moden. Bahasa yang membentuk sebuah bangsa Malaysia ialah bahasa kebangsaan iaitu bahasa melayu kerana “bahasa jiwa bangsa”. ini bermakna kita telah tergelincir daripada gerabak pembentukan bangsa Malaysia itu sendiri. Sebaliknya. selain wadah pendidikan dan kebudayaan kebangsaan. Bahasa kebangsaan juga berperanan sebagai bahasa ilmu dalam segenap bidang. Di sini terletaknya peranan bahasa kebangsaan dalam rancangan merealisasikan Wawasan 2020. Sekiranya kita mengabaikan peranan dan kepentingan bahasa kebangsaan. Jika seluruh rakyat Malaysia tanpa mengira perbezaan asal-usul mendaulatkan bahasa kebangsaan. Lantas. bahasa ekonomi. Ini bukanlah budaya bangsa yang maju. untuk membentuk keperibadian bangsa Malaysia. akan terzahirlah citra dan keperibadian kita sebagai satu bangsa Malaysia. akan terpancarlah `jati diri asing'. Satu Bangsa.

37 .

BIODATA Nama Tarikh lahir Umur Status Alamat rumah : MOHD HAZIM BIN ABDUL KADIR : 1 JANUARI 1988 : 22 : BUJANG : 1243 LRG MURNI. Negeri Pekejaan : TERANGGANU : PELAJAR (BAKAL GURU) institut / Universiti: INSTITUT PERGURUAN KAMPUS KOTA BHARU 38 . TERANGGANU. KG SEBERANG LIMBONGAN. 22200 KAMPONG RAJA.

[# sɔ bahasɔ # sc baŋsɔ # ̃] bahasɔ məlayu səbab bahasɔ ǰiwɔ baŋsɔ #] [# bahasɔ saŋãt bədaṵlat səbab ͂ bahasɔ məbetu? ǰiwɔ dƐ ǰati diɣi kəbaŋsaƐ #] ͂ [# kalu səluruh ra?jat məlajsia tɔ? kirɔ bezɔ asal-usul mendaṵlatkƐ ͂ [# bahasɔ məbetu? səbuɔh baŋsɔ məlajsia ialah bahasɔ kəbaŋsaƐ iaitu ͂ ͂ bahasɔ kəbaŋsaƐ # mãkɔ nãpɔ? Čitrɔ dƐ kəpəribadiƐ kitɔ səbagai sc baŋsɔ məlajsia #] [# kalu kitɔ daṵlat bahasɔ-bahasɔ asiŋ # mãkɔ kitɔ ni jati diɣi asiŋ ͂ walaṵpon kitɔ ŋãǰi kot bahasɔ asiŋ tapi ǰaŋƐlah sampai ǰiwɔ dƐ pemĩkirƐ kitɔ alah kot bahasɔ asiŋ #] [# nĩ bukƐ budaja baŋsɔ mãǰu #] #] [# ǰadi čačatlah pəmbentukƐ ǰati diɣi kitɔ səbagai baŋsɔ mãlajsia #] [# bahasɔ pətadbirƐ # bahasɔ ekonomi # bahasɔ sosial # dƐ bahasɔ pəradabƐ moden #] [# ǰadi bahasɔ kəbaŋsaƐ pətiŋ səbagai wadah təpətiŋ selain wadah ͂ pədidikƐ dƐ kəbudayaƐ kəbaŋsaƐ bagi məbətu? kəpəribadiƐ baŋsɔ məlajsia ͂ ͂ #] [# mãkɔ tələta?lah pəranƐ̃ bahas ɔ kəbaŋsaƐ dalƐ [# bahasɔ kəbaŋsaƐ ǰugɔ maen peranƐ dalƐ baɲa? bidaŋ # pa dalƐ ͂ ͂ mərialisasikƐ wawasƐ duwɔ puloh duwɔ puloh #] [# Kalu kitɔ abaḭ pəranƐ̃ d Ɛ ͂ kəpətiŋƐ̃ bahas ɔ kəbaŋsaƐ makɔ kitɔ ni təgəlicir daripadɔ gabak pəbətukƐ ͂ bahasɔ kitɔ sediri #] račaŋƐ̃ 39 .

40 .

BIODATA Nama Tarikh lahir Umur Status Alamat rumah : ABDUL FATAH BIN ABDULKHAIR :23 APRIL 1988 : 22 : BUJANG : LOT 3542 KAMPUNG DELEK KANAN. SELANGOR Negeri Pekerjaan : SELANGOR DARUL EHSAN : PELAJAR (BAKAL GURU) Institut / Universiti : INSTITUT PERGURUAN KAMPUS KOTA BHARU 41 . 41250 KLANG.

[# Satu bahasə # satu baŋsə #] kəbaŋsaan iaitu bahasə mẽlayu keranə͂ bahasə jiwə baŋsə #] [# bahasə saŋat bərdaulat kəranə͂ boləh məmbəntu? jiwə dan ǰati diri kəbaŋsaan #] ͂ [# bahasə yang məmbəntu? səbuah baŋsə məlajsiə ialah bahasə ͂ ͂ məndaulatkan bahasə kəbaŋsaan akan tərzahirlah citra dan kəpəribadian kitə ͂ bahasə asiŋ akan tərpančarlah jati diri asiŋ#] [# lantas akan tərənčatlah pəmbəntu?kan jati diri kitə səbagai bangsə məlajsiə #] [# Walaṵpun kitə ͂ ͂ dikuasai oleh bahasə asiŋ #] [# ini bukanlah budayə bangsə yang maju #] dituntut məŋuasai bahasə asiŋ tətapi jaŋanlah pulə jiwə dan pəmikiran kitə ͂ ͂ ͂ [# bahasə kəbaŋsaan jugə bərpəranan səbagai bahasə elmu͂ dalam ͂ [# jikə səluruh ra?jat məlajsiə tanpə meŋirə pərbezaan asal-usul ͂ ͂ səbagai satu baŋsə malajsia #] [# səbali?ɲə͂ jikə kitə məndaulatkan bahasə͂ ͂ səgənap bidaŋ # bahasə pəntadbiran # bahasə ekonomi # bahasə sosial # ͂ ͂ dan bahasə pəradaban moden #] [# oleh itu kəpəntiŋan bahasə kəbaŋsaan ͂ ͂ səbagai wadah tərpənting selain wadah pəndidikan dan kəbudayaan kəbangsaan # untuk məmbentu? kəpəribadian bangsə məlajsiə #] ͂ ͂ [# di sini tərləta?ɲa͂ pəranan bahasə kəbaŋsaan dalam rančaŋan merialisasikan wawasan duwə puloh duwə puloh #] [# səkirəɲə͂ kitə ͂ məŋabaikan pəranan dan bahasə kəbaŋsaan # ini bermaknə͂ kitə telah ͂ ͂ ͂ tərgəlinčir daripadə gəraba? pəmbəntu?kan bangsə məlajsiə itu sendiri #] ͂ 42 .

43 .

BIODATA Nama Tarikh lahir Umur Status Alamat : ZUL HAKIM BIN IBRAHIM : 26 OKTOBER 1989 : 21 : BUJANG : NO. PULAU PINANG. 212 PEMATANG TINGGI B. 13200 KEPALA BATAS SEBERANG PERAI UTARA. Negeri Pekerjaan : PULAU PINANG : PELAJAR Institut / Universiti: INSTITUT JEPUN-MALAYSIA (JMTI) 44 .

[# Satu bahasa # satu baŋsa #] [# bahasa yang məmbəntu? səbuah baŋsa məlajsia adalah bahasa ͂ ͂ kəbaŋsaan iaitu bahasa mẽlayu səbab ia adalah bahasa jiwa baŋsa #] [# bahasə mẽmãŋ bərdaulat səbab ia buləh məmbəntu? jiwa dan ǰati diɣi ͂ kəbaŋsaan #] məndaulatkan ͂ [# kalaṵ semũa oɣaŋ məlajsia ta? kiɣa pərbezaan asai-usui depa ͂ bahasa kəbaŋsaan jadi akan tərzaherlah citɣa dan kəpƐribadian kita səbagai baŋsa məlajsia #] [# tapi kalaṵ depa məndaulatkan ͂ ͂ bahasa-bahasa asiŋ mẽmãŋ akan tərpančarlah jati diɣi asiŋ #] [# səbab tulah tərənčat jati diɣi kita səbagai oɣaŋ məlajsia #] [# Walaṵpun kita dituntut ͂ məŋuasai bahasa oɣaŋ lua? tapi jaŋanla sampai jiwa dəŋãn kita puɲã pala ͂ ͂ ota? kita dikuasai oleh bahasa oɣaŋ lua? #] [# ni bukanɲã budaya bangsa yang maju #] səgənap bidaŋ # bahasa pəntadbiɣan # bahasa ekonomĩ # bahasa sosial # ͂ ͂ dəŋãn bahasa pəɣadaban moden #] [# səbab tulah kəpəntiŋan bahasa ͂ ͂ kəbaŋsaan ni səbagai wadah tərpənting selain daɣipada wadah pəndidikan məlajsia #] ͂ [# bahasa kəbaŋsaan juga bəpəɣanan səbagai bahasa elmu͂ dalam ͂ dan kəbudayaan kəbangsaan # bagi məmbentu? kəpəɣibadian bangsa ͂ [# kat sinila tərləta?ɲa͂ pəranan bahasa kəbaŋsaan dalam rančaŋan me͂ɣialisasikan wawasan duwa puloh duwa puloh #] [# kalaṵ kita do? abaikan pəranan dia dəŋãn kəpəntiŋan bahasə ni mẽmãŋ kita akan tərgəlinčir la ͂ ͂ daripada gəɣaba? pəmbəntu?kan bangsa məlajsia tu sendiɣi #] ͂ 45 .

Tidak lupa juga bantuan pensyarah mata pelajaran ini yang selalu berhempas pulas cuba untuk memahamkan kami sekelas. tajuk yang dibekalkan agak mencabar minda untuk memahaminya iaitu berkaitan fonetik dan fonologi.Kebanyakkan sumber yang saya jumpa adalah berbahsa Indonesia. Kapayahan dalam melaksanakan tugasan ini amat mencabar kerana sumber rujukan yang agak terhad.REFLEKSI Nama: Muhammad Aizat Bin Abdul Hamid Bersyukur saya kehadrat Illahi kerana limpah dan kurnia-Nya saya berjaya menyiapkan kerja kursus ini dengan jayanya. Peringkat awal semasa proses membentuk rangka kerja kursus pendek ini. sememangnya amat sukar untuk difahami apa yang patut dimuatkan dalam buku kerja kursus ini. Puas fikiran saya berputar-putar mencari jalan penyelesaian untuk menghadapi cabaran ini. Tidak dapat dinafikan setiap kerja pasti terselit juga masalah-masalah yang menggangu kelancaran setiap perancangan kerja buat kita. Hari demi hari berlalu begitu sahaja tanpa sebarang anjakan yang bergerak dari 46 . dapat juga saya memahami sedikit demi sedikit mengenai tajuk berdasarkan tugasan yang diberikan. Pertama sekali saya mendapat tugasan ini. keserabutan otak mula bermain di minda. Alhamdulillah. Pada hari pertama menerima kerja kursus pendek ini. saya seperti semester-semester yang lepas telah bersedia untuk menerima tugasan ini dengan tangan yang terbuka dan perasaan yang berkobar-kobar. Saya mengakui bahawa amat sukar untuk saya memulakan tugasan ini. dengan bantuan dan kerjasama rakan sekelas. Oleh itu agak sukar untuk saya memahami teks tersebut. Hal ini kerana.

tugasan ini. Setelah bertungkus-lumus mencari. pensyarah berkenaan telah memberi penerangan yang terbaik. saya meminta pandangan daripada pensyarah penasihat iaitu Encik Ibrahim selaku pensyarah yang mengajar subjek ini. Sekian. Oleh itu semasa di dalam kelas saya dan juga rakan-rakan sering mengajukan soalan berkaitan tugasan ini kepada pensyarah iaitu Encik Ibrahim Bin Idris. Dalam tugasan ini juga saya perlu menyelidik tiga orang yang berlainan negeri. Saya bersyukur kerana kolaborasi saya dan Aizat dalam menyiapkan tugasan ini berjalan dengan lancar. akhirnya saya berjaya menyiapkan kerja kursus jangka pendek ini dengan jayanya sebagaimana tarikh yang telah ditetapkan. setelah beberapa kali diterangkan. saya masih lagi kabur dengan jawapan yang diberikan oleh pensyarah berkenaan walaupun pada dasarnya. Alhamdulillah selepas itu. sekali lagi saya berjumpa pensyarah untuk mengetahui keterangannya yang diberikan semalam dengan lebih mendalam. Setelah semuanya selesai kami kembali meneruskan perjuangan menyiapkan tugasan ini. Setiap kali soalan diajukan. Akhirnya. (MUHAMMAD AIZAT BIN ABDUL HAMID) 47 . menyunting dan mengemaskini maklumat serta kerap kali bertanya kepada pensyarah tentang kekeliruan yang saya hadapi malahan pelajar lain juga turut menghadapi masalah yang sama. YANG BENAR …………………………………………. Bagi meyakinkan kerja saya betul. Berkat kesabaran dan keikhlasan saya menyiapkan tugasan ini memberi impak yang amat positif kepada saya dan juga pihak lain. barulah saya dan rakan-rakan dapat cara untuk melaksanakan tugasan ini. terima kasih. tiada lagi masalah yang cuba untuk menguji saya. Ini kami perlu mentranskipkan percakapan dialek negeri mereka itu mengikut penyebutan fonetik yang betul. Daripada ”menunggu bulan jatuh ke riba”.

48 .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful