P. 1
Biografi Sunda

Biografi Sunda

|Views: 720|Likes:
Dipublikasikan oleh ykusumadewi_1

More info:

Published by: ykusumadewi_1 on Jun 14, 2012
Hak Cipta:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOCX, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

12/07/2014

pdf

text

original

Daeng Soetigna, Nunyiptakeun Angklung Diatonis-kromatis, Nu Kiwari Geus Kamashur sa Dunya

Ku: Djodi Prihatna, A.Md.Pd-MG

Saha nu teu nyaho ka Daeng Soetigna? Tokoh pendidikan anu nyiptakeun alat musik Sunda angklung make sistem nada diatonis-kromatis, anu lain bae kawentar sa Indonesia tapi nepi ka sakuliah dunya. Lantaran jasana dina widang kesenian, inyana dileler aSatyalancana Kebudayaan ti Presiden RI. Jadi sabenerna Daeng Soetigna teh Pahlawan Kabudayaan asal tatar Sunda. Rupa-Rupa barang bisa dijieun tina awi. Aya jambatan, munara, hiasan, barang rumah tangga. Jeung apan imah oge aya keneh anu dijieunna tina awi. Tihang awi, bilik, lante, pager, korsi, meja, jeung rea-rea deui. Instrumen kesenian saperti suling, calung jeung angklung. Di antara alat kesenian nu geus ngambah dunya teh nya eta angklung. Angklung tadina mangrupa alat kesenian lokal. Aya angklung Bali, Sunda, Banyuwangi, jeung daerah lianna di Indonesia. Ku jasana Pa Daeng, anu ngaran lengkepna Daeng Soetigna, angklung anu tadina musik lokal Sunda teh bisa jadi wawakil Indonesia dina sagala kaperluan, malahan nepi ka ngambah dunya. Pikeun pangeling-ngeling 100 taunna Pa Daeng, ieu tulisan diturunkeun susuganan ku jalan ieu Pa Daeng anu parantos narima Satyalancana Kabudayaan teh ku pamarentah sawadina dileler sabage Pahlawan Nasional dina widang Kabudayaan. Katurunan Pendidik Daeng dijurukeun di Garut poe Rebo, 13 Mei 1908. Pupus di Bandung 8 April 1984 dimakamkeun di TPU Muslimin Cikutra. Sanajan lahir di Garut sarta ngalaman mangsa budak di Pameungpeuk, ari bibit buitna mah Daeng teh ti tatar Galuh. Nyaeta di kawadanan Cikembulan, kabupaten Ciamis. Bapana nyaeta Mas Kartaatmadja, pangsiunan penilik sakola (school opsiener), sedengkeun indungna Nyi Raden Ratna Soerasti. Mas Kartaatmadja teh putra Mas Kartamanggala, kuwu Bojong, kabupaten Ciamis. Sabage anak priyayi kalawan dukungan ti Bupati Manonjaya, Mas Kartaatmadja bisa asup ka Kweekschool (Sakola Raja), sakola anu ngadidik calon tanaga guru pikeun anak-anak bumiputera. Sanggeus meunang diploma inyana diangkat jadi guru di Pameungpeuk, Garut. Kaitung lila, nepi ka 16 taun jadi guruna teh. Sanggeus kitu inyana dipindahkeun ka Pangandaran kalawan tugas anyar jadi penilik (School opziener). Nepi ka pangsiunna Mas Kartaatmadja tumetep di Pangandaran. Samemeh kawin ka Nyi Raden Ratna Soerasti, inyana kungsi boga pamajikan. Ti pamajikan nu kahiji boga anak tilu nya eta: Anih, Uang Ranuatmadja, jeung Djakaria. Sedengkeun ti Ratna Soerasti nu biasa disebut “Endeh” ku barudakna, Mas Kartaatmadja boga 5 budak nyaeta: Imi Soeratmi, Daeng Soetigna, Onong Siti Soehara, Oteng Soetisna, jeung Oejeng Soewargana. Sanggeus jadi penilik di Pangandaran, inyana ngaluluguan pangwangunan imah nu make tembok jeung genteng. Jaman harita mah sakabeh imah di Pangandaran dijieunna tina awi boh tihangna atawa rohanganana, hateupna daun kalapa. Ku lantaran Pangandaran mah jauh ti kota, bahanna

Hobi ngaroko jeung santey Mangsa budak Daeng aya di pakidulan Garut. Umur 7 tahun manehna kudu ninggalkeun Pameungpeuk. Kartaatmadja dileler gelar “Kanduruan” ku pamarentah kolonial Walanda. di sagigireun ngadidik barudak di sakola inyana oge ngayakeun kursus kilat pikeun calon tanaga guru kalawan murah. Anu jadi ilham pikeun Kartaatmadja mere ngaran Daeng ka anak kadua ti Ratna Soerasti. sabenerna Daeng lain murid anu rajin. jadi ngaranna nepi ka pupus nyaeta Daeng Kanduruan Ardiwinata. Hal ieu mangrupa torobosan anyar di jaman harita. Mas Kartaatmadja jadi guru di dinya. Cindekna. Naon-naon anu dipigawe ku Daeng Soetigna boh dina widang pendidikan atawa kapramukaan. Lian ti eta. Ratna ngabogaan pikiran maju. Lantaran bapana. Manehna ngaku males mun kudu mandi. tangtu bae pangaruh conto-conto hade Mas Kartaatmadja. boh keur tembok atawa genteng. Malahan jadi redaktur Bale Pustaka. Kursus kilat anu dipingpinna bisa nyumponan kabutuh masarakat pikeun ngajar di sakola desa (ayeuna mah SD). sarta Sesepuh munggaran ti Paguyuban Pasundan. Daeng Ardiwinata teh bangsawan Bugis. Nya eta waktu Daeng jeung babaturanana arulin ka imah guruna nu jenengan Ios Wiriatmadja. maher nunggang kuda. Daeng Sulaeman aya di Bandung lantaran milu bapana anu dibuang ku pamarentah kolonial Walanda. putera Daeng Sulaeman alias Baso Daeng Palau. Ratna mikaresep seni budaya Sunda. Nya di Garut inyana mimiti wawuh kana angklung. “Daeng” teh sabenerna gelar pikeun bangsawan Bugis. calon tanaga guru teh disahkeun ku komisi sakola kalawan idin Wadana. Ti harita inyana resep maenkeun angklung jeung hayang bisa cara nyieunna. Nyi Mas Rukmi. Sanajan henteu kungsi meunang pendidikan formal. Daeng Soelaeman kawin ka mojang Sunda. Dulur-dulur jeung tatanggana kabeh dicontoan jeung dipingpin cara nyieun bata jeung genteng. wadana Cikembulan. nyaeta di Pameungpeuk. kitu deui dulur-dulurna. Satadina inyana ngan diajar baca tulis aksara Arab pikeun kaperluan ngaji. nyieun hiasan tina kerang jeung awi. angkatan kadua. Daeng Ardiwinata teh dileler gelar “Kanduruan”. jeung mindeng santey bareng jeung babaturanana. males ngalaksanakeun tugas PR. anak raja Lombo anu ngaranna Karaeng Yukte Desialu. Kartaatmadja anu munggaran nyieun imah make tembok jeung genteng. lantaran kudu sakola di HIS (Holandsche Inlander School = sakola rendah pikeun bumi putera) Garut. Nya DK Ardiwinata nu ngailhaman Mas Kartaatmadja pikeun mere ngaran anakna nu kadua Daeng Soetigna. Mun dianggap geus nyumponan syarat. Nu matak disebut Si . resep pisan ngaroko. Jadi katurunan ningrat Sunda. Lantaran jasa-jasana dina widang pendidikan. Nurutkeun pangakuanana nu ditulis dina buku catetan poean nu judulna “Si Etjle”. nyaeta ku lantaran manehna boga sobat jeung figur idola nu ngaranna Daeng Ardiwinata. Ku sabab kitu di lingkungan kulawargana Kartaatmadja sok disebut “Ama Kanduruan”. Sanggeus jadi pamajikan Kartaatmadja kakara inyana bisa maca jeung nulis make aksara Latin.oge dijieun ku sorangan. ngarenda. guru jeung ahli basa. pinter maenkeun gamelan jeung niup suling. Ratna Soerasti teh putri Raden Sastrawidjaja. Tahun 1866 lahir Daeng Ardiwinata anu engkena kamashur sastrawan Sunda. Ku lantaran jasa-jasana dina widang pendidikan.

Inyana hasil ngangkat dan mere citra anyar pikeun angklung anu mimitina ngan jadi alat musik Sunda. Daeng ngarti kana maksudna. tur usahana hasil! Ti mimiti awal 1940-an Daeng ngalatih anak asuhna maen angklung. Tamat ti HIS inyana nuluykeun ka Kweekschool (Sakola Raja) pikeun jadi guru. anu geus ampir teu ningali dina umur 90 tahun. Angklung Sadunya Tahun 1938 munggaran Daeng nyieun eksperimen. nyaeta nyiptakeun angklung anu make sistem diatonis kalawan cita-cita saderhana guru sakola rendah (kiwari : SD). Lamun manehna keur ngadongeng. kacida hadena lamun dinyanyikeun bari dipirig ku angklung. Waktu inyana nyanggupan sangkan anak asuhna tampil dalam acara resmi nu diayakeun ku tentara Jepang. kaasup prinsip mana nada “ngeunah” jeung “teu ngeunah”. lantaran inyana resep pisan ngadongeng. saterusna kawentar di sakuliah Indonesia. utamana dina widang musik angklung geus kacatet dina sajarah. Misilna. malahan nepi ka sadunya nyaho kana angklung. atawa lagu-lagu militer. sarta nuluykeun eksperimen diatonisna. tiap anggota ngabogaan tanggung jawab pikeun hiji nada. Acara resmi nu kungsi nampilkeun angklung di jaman Jepang teh diantarana dina raraga muka pasar malem di Cirebon. Sanggeus tamat ti KS ari kana santeyna mah rada kurang. ngan hobi ngaroko mah masih tetep. jeung pikaresepeun. Tangtu bae hal ieu nimbulkeun efek positif pikeun mekarkeun angklung anu asli ti budaya jeung sajarah Asia. murah. Ku cara kitu inyana ngajadikan angklung sabage alat kadisiplinan. Angklung anu dijieunna make sistem titilaras Barat nyaeta 7 nada (do-re-mi-fa-sol-la-ti) ditambahan nada-nada kromatis. . Pa Djaja mere elmu fisika sora beunang tina eksperimen pribadi. Daeng henteu sadar yen angklung dianggap saluyu jeung agenda propaganda Jepang di Asia.Etjle. Perjuanganana di dunya pendidikan. nyiptakeun tangga nada diatonis-kromatis ngaliwatan angklung. sok diuk dina meja “nyengtle” sedengkeun babaturanana ngumpul. Jeung memang dina kanyataanana lagu-lagu perjuangan anu tempona mars. Anu tadina make titilaras pentatonis dirobah jadi diatonis-kromatis nepi ka bisa ditarima di lingkungan yang lebih jembar. Sarta ti mimiti jadi guru inyana gesit narekahan pikeun ngamajukeun murid-muridna. Inyana nyoba-nyoba nyieun sistem ngajar anu gampang katarima ku muridna. nepi ka kungsi ngalarang maen angklung (iwal ku nu jajaluk atawa barudak) lantaran sieun nimbulkeun sumanget pergolakan jeung anti cultuurstelsel. Daeng mimiti diajar cara nyieun angklung teh ti Pa Djaja. sakuriling meja bari ngadarengekeun kalawan daria. Jepang ngapromosikan basa Melayu dina pamakean sapopoe sarta ngalarang sagala rupa nu bau-bau Walanda. Inyana nyaho kana pentingna permainan di dunya pendidikan. Angklung bisa mere suasana ritmis sarta cocog pikeun kaperluan militer nurutkeun pamarentah Walanda. muka lapangan terbang di Beusi. sarta ngajadikan ieu alat keur ngalengkepan peralatan kemah pikeun pramuka. nyaeta ngawangun bangsa-bangsa Asia bebas tina kakawasaan penjajah kulit putih. ingetan tradisi jeung hukum alam.

SMP jeung SMA hareupeun delegasi internasional anu nongton sapanjang jalan Asia Afrika. Sanggeus rengse diteruskeun ka Perancis jeung Walanda. taun 1955-1956 tugas belajar ka Australia dina raraga Colombo Plan. Johor Bahru. Permadi. Alor Star. tapi pintonan angklung harita dipingpin ku muridna nya eta Udjo Ngalagena. 082 / 1978 tanggal 23 Agustus 1968 mere kaputusan yen angklung sabage alat pendidikan musik di lingkungan Depdikbud. tari Sunda. taun 1932-1942 guru Schakelschool di Kuningan. Nu matak waktu KAA mah Daeng teu bisa mintonkeun angklung. Daeng sorangan sibuk jadi Kapala KOKAR (Konservatori Karawitan. Taun 1955 sababaraha poe memeh Konferensi Asia Afrika. taun 1951-1955 dosen Balai Pendidikan Guru di Bandung. taun 1950-1951 Penilik sakola bari diperbantukeun di bagian Kursus Kementrian P&K Jakarta. tari Jawa.Dr. Murid-muridna geus jaradi pelatih angklung. Taun 1960 angklung geus asup kana kurikulum musik standar di Jawa Barat utamana di SMP jeung SMA. Soemantri Hardjoprakoso. indit kadua kalina ka Kuala Lumpur ngayakeun pertunjukan amal pikeun kapentingan National Heroes’s Welfare Trust Fund dina raraga neangan dana pikeun kulawarga korban teror komunis di Malaysia. Handiman. lilana 9 bulan. New York. Demi tugas-tugas ka luarnegeri: Taun 1964 dina raraga kagiatan BAPENYF (Badan Penyelenggara New York Fair) ditugaskeun mingpin pertunjukan kasenian (angklung. Waktu persetujuan Linggajati taun 1946 angklung Pa Daeng manggung sarta meunang sambutan ti peserta. Kabudayaan Dep P&K Prop Jabar. Riwayat hirupna Anu kacatet tina biodata Pa Daeng diantarana bae: taun 1928-1932 jadi guru Schakelschool (ayeuna mah SD) di Cianjur. Taun 1967 kalawan parentah Pangkolaga (Panglima Komando Mandala Siaga) no. Daeng tugas diajar ka Australia ngeunaan musik dina raraga Colombo Plan. Prin/109/1967 tanggal 25 Maret 1967 ngajugjug ka Malaysia pikeun mingpin pertunjukan kesenian di Kuala Lumpur. Angklung mawa Daeng ngalanglangbuana. taun 1949-1950 Kapala SR bari diperbantukeun di Jawatan Kabudayaan Prop. taun 1942-1950 kapala SR di Kuningan. mantuan pamarentah ku kesenian. . taun 1960-1964 Kapala KOKAR Jurs. tari Bali) di Indonesian Pavilion. Bandung. taun 1964-1980 pangsiun. Nya dina paringetan KAA taun 1980 kakara angklung Pa Daeng bisa dipintonkeun anu pesertana 1000 siswa SD. ayeuna SMKN 10). Udjo Ngalagena. Presiden Soekarno ku anjeun mere salam sarta miharep Pa Daeng siap-siap pindah ka Jakarta. Dina taun 1968 Menteri Pendidikan dan Kebudayaan RI kalawan SK No. Kuala Trenggano. malahan di Perancis nepi ka meunang penghargaan Disque d’Orde l’Academic Charles Cros. Kuantan. Erwin Anwar.Jabar. Diantarana: Sanui Eddya S. Obby AR Wiramihardja. taun 1956-1960 Kapala Jaw. Taun 1970-an angkung geus ngambah ka luar nagri kaasup nagara-nagara Eropa.Sanggeus proklamasi kamerdikaan RI angklung Pa Daeng oge mibanda peranan penting. robah jadi SMKI. Port Dickson. Kota Baru. Sunda di Bandung. Ieu surat kaputusan ditanda ku Mayjen TNI Prof. taun 1980-1984 Staf Ahli Bappeda Jabar. Ipoh. Malacca. Taun 1973 kalawan pamenta pamarentah Malaysia.

Piagam penghargaan jeung Metronome Award 283-2006 ti DPP Persatuan Artis Penyanyi. DR. Dani Setiawan. Utut Gartini Syahrial (alm). judulna “Membela Kehormatan Angklung Sebuah Biografi dan Bunga Rampai Daeng Soetigna” anu disusun ku Tatang Soemarsono kalawan bingbingan Ramadhan KH. Soeharto. Itin Gantinah Basoeki. Hidayat. Pencipta Lagu dan Penata Musik Rekaman Indonesia pikeun dedikasi. Daeng Soetigna geus ngabdikeun hirupna bareng jeung angklung salila kurang leuwih 50 tahun.Sababaraha penghargaan nu kungsi ditampa ku Pa Daeng (samemeh pupus): Piagam penghargaan 28 Pebruari 1966 ti Gubernur Jabar. Piagam penghargaan 21 Juli 2005 ti Gubernur Jabar. Binarung harepan angklung anu geus kamashur sadunya teh bakal langgeng. Piagam penghargaan ti Gubernur Jabar. Piagam penghargaan 10 September 1968 ti Gubernur DKI Jaya. Cag. Dra Erna Garnasih Pirous anu nikah ka Prof. nya Pa Daeng nu nyiptakeunana. Lain. Piagam penghargaan 17 Agustus 1979 ti Gubernur Jabar. Tedjakomala (alm). Pirous. sabage seniman angklung nu mawa ngaran Jawa Barat seungit di tingkat nasional. Panutup Riwayat hirup sarta perjalanan hirupna Daeng Soetigna sanajan teu pati lengkep. Iwan Suwargana. Muchtar Kusumaatmadja dumasar bantuan jeung kerjasama dina nyukseskeun Peringatan Nasional ke 25 tahun KAA 24 April 1980 di Gedung Merdeka. Piagam penghargaan 24 April 1980 ti Menteri Luarnegeri RI. tunda di hanjuang siang. loyalitas jeung kontribusina dina Pengembangan Khasanah Musik Indonesia ka 3 di Jakarta. Ieu tulisan mangrupa ungkaban kanyaah ti dulur ka almarhum anu dina taun ieu mun jumeneng keneh mah meureun ulang taunna nu ka 100. nagara Indonesia. Kemayoran. geus diterbitkeun mangrupa buku. Brigjen Ali Sadikin dina raraga ngadorong tumuwuhna kesenian angklung kana upaya pembinaan kabudayaan di Ibukota. anu matak pantes lamun pamarentah ngaleler satyalencana Kebudayaan pikeun jasa-jasana. Penghargaan sanggeus Pa Daeng pupus: Piagam penghargaan 16 Pebruari 1994 sabage perintis Pangwangunan Pariwisata di Jawa barat ti Gubernur. H. ulah aya nu nyisikudi saperti nu kaalaman ku Reog Ponorogo. anu bener-bener asli kesenian ti Ponorogo pajahkeun kesenian Malaysia. Tanda jasa kehormatan Bintang Budaya Parama Dharma tanggal 6-11-2007 ti Presiden RI Soesilo Bambang Yudhoyono pikeun jasa-jasana ka nagara katut bangsa dina raraga ningkatkeun. Aang Kunaefi dina raraga HUT ke 25 KAA tingkat Propinsi Jawa Barat. Peluncuran bukuna babarengan jeung Gala Konser Musik Angklung dina raraga Festival Bambu Nusantara 2007 tanggal 18-19 Agustus 2007 di Jakarta Internasional Expo. khususna angklung. Emma (alm). Konser Angklung Kamari diayakeun ku MMA (Masyarakat Musik Angklung) di Sasana Budaya ITB. lain ti mana-mana. Prof. paragi nunda ninggalkeun Komentar : . Jakarta. H. Jend. khususna dina widang kesenian. Persembahan Angklung Evening Concert “A Tribute to Daeng Soetigna” 20-1-2007 ti Keluarga Paduan Angklung SMAN 3 Bandung. ngamajukeun jeung ngabina kabudayaan nasional. bareng jeung dipasrahkeunana rarancang biografi Daeng Sutigna ti Obby AR ka Erna Garnasih.D. Cuang teundeun di handeuleum sieum. Palaputrana aya 7 nyaeta: Aam Amalia anu nikah ka Ir. HR Nuriana. Satyalencana Kebudayaan 15 Oktober 1968 ti Presiden RI. Aang Kunaefi dumasar jasana dina pembinaan jeung pengembangan seni daerah. angklung mah asli kesenian tatar Sunda. A. Bandung. Brigjen Mashudi dumasar jasana.

You're Reading a Free Preview

Mengunduh
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->