Anda di halaman 1dari 4

PANORAMA 8

E DIEL 3 QERSHOR 2012

M AT U R A S H T E T E R O R E

PROVIMI I LETERSISE

Rezultatet dalin pas 10 ditsh, vlersimi do t kryhet n 6 qendra nga dy duar korrigjuesish

Letrsia, prgjigjet e sakta t provimit


Tafaj: Teza e nivelit mesatar, pr t gjitha nivelet e nxnsve
ZIRINA LLAMBRO

Plot 49 mij maturant iu nnshtruan dje provimit t par t Maturs Shtetrore, Gjuhs dhe Letrsis.
Pr rreth 2 or e 30 minuta ata zgjidhn testin me 25 pyetje. Gazeta publikon skemn e vlersimit me prgjigjet e sakta pr gjimnazet e prgjithshme dhe ato t profilizuara. Pas testit, maturantt than se pyetjet ishin t nivelit mesatar, ndrkoh q sipas tyre, ka qen e pamundur t kopjohej, pasi ka pasur rregulla t rrepta. Ministri i Arsimit, Myqerem Tafaj, ka ndjekur ecurin e ktij provimi n qytetin e Durrsit. Ai tha se teza ishte mesatare dhe synimi ka qen q ajo t prfshij t gjitha nivelet e nxnsve. Matura shqiptare po sh-

49

MIJE maturant iu nnshtruan dje provimit t par t Maturs Shtetrore, Gjuhs dhe Letrsis. Pr rreth 2 or e 30 minuta ata zgjidhn testin me 25 pyetje

Maturantt pas provimit t Letrsis

Ministri i Arsimit, Tafaj

kon drejt konsolidimit. Ky sht viti i shtat i zbatimit t saj, standardi i saj sht prmirsuar. Un jam i bindur se procesi do t ruaj integritetin si do vit tjetr, dhe kt vit do t rritet standardi edhe m tej, tha ministri. Rezultatet e provimit t Letr-

sis do t dalin pas 10 ditsh. Provimi i radhs pr maturantt sht ai i Matematiks m 16 qershor, ndrsa ato me zgjedhje zhvillohen n datn 30 qershor. Formulari A2 pr pranimet n universitetet publike do t plotsohet pasi maturantt t ken

n duar t gjitha notat e provimeve t maturs. Maturantt do t ken afat deri n 30 korrik pr ta plotsuar. Ky vit sht i pari q nxjerr maturant me sistemin e ri t shkolls s mesme me nj kurrikul t re, q zgjat 3 vjet dhe jo m 4, si ishte m par.

Pas 10 ditsh pritet t dalin rezultatet e provimit. Vlersimi do t kryhet n 6 qendra, dy prej s cilave n Tiran, t tjerat n rrethe. sht nj grup specialistsh i trajnuar m par q do t merret me korrigjimin e testeve. Maturantt kan t drejt t

trheqin nj fotokopje t testit vetm pasi t ken prfunduar t gjitha provimet e detyruara. Vlersimi do t bhet n dy duar specialistsh, pr t qen sa m objektiv. M 16 qershor ata do ti nnshtrohen provimit t dyt, atij t Matematiks.

PROVIMI I MATURS SHTETRORE 21012 - LETRSIA


Lnda: Gjuh shqipe dhe Letrsi Kurrikula e re Pr pyetjet nga 1 deri n 6 rrethoni alternativn e sakt. Pjesa 1: Arti i optimizmit 1. Kjo pjes mund t klasifikohet si: 1 pik A) fjalim politik; B) fjalim binds; C) fjalim joformal; D) fjalim miratues. E sakt: Alternativa C 2. N kt pjes autori i fton lexuesit: 1 pik A) t japin para pr bamirsi. B) t kalojn kohn n natyr. C) t jetojn n t tashmen. D) t ndjekin detyrat e tyre. E sakt: Alternativa B 3. Autori ndan me lexuesit pikpamjen se: 1 pik A) qllimi kryesor i jets sht knaqsia. B) sht e leht t jesh i lumtur nse je i shndetshm. C) do njeri ka fuqin t kontrolloj cilsin e jets s vet. D) njerzit duhet t injorojn rregullat shoqrore dhe t bjn far iu plqen. E sakt: Alternativa B 4. N fjalin e par t paragrafit t gjasht, shprehja fakte t vshtira nnkupton: 1 pik A) realitetet e vshtira t jets. B) msimet q duhen msuar. C) gjrat q jan t vshtira pr tu kuptuar. D) gjrat q nj pesimist beson se jan t vrteta. E sakt: Alternativa A 5. N fjalin: Jan po ato rregulla apo situata pr t cilat u shpreha m lart, por n nj kahje tjetr, fjala kahje ka kuptimin: 1 pik A) ide; B) drejtim; C) propozim; D) kuptim. E sakt: Alternativa A 6. N ciln prej alternativave t mposhtme gjuha e prdorur nga autori bhet m emocionale dhe figurative? 1 pik A) Jeta sht si oqeani. E mbyt dik, sepse i dorzohet verbrisht s keqes. B) Jeto n kohn e tashme, prqendrohu n at q mund t bsh, n vend q t vrassh mendjen n at q t ndodh. C) Ruaji kto rregulla me besnikri, gjithmon duke e matur vlern e jets sipas kushteve t knaqsis personale. D) Nse duam t jemi pesimist apo optimist kjo varet pjesrisht nga tipi, por sidomos nga prirjet apo dshira e gjithsecilit. E sakt: Alternativa C 7 . E gjith kjo pjes bazohet n nj kundrvnie. Zbuloni dy fjalt ky q japin thelbin e saj. Cili sht mjeti gjuhsor q realizon kt kundrvnie? 2 pik fjalt ky: mjeti gjuhsor: Model prgjigje e sakt: Natyrn ton si optimiste apo pesimiste e prcakton kndvshtrimi q kemi. OSE Nse dikush sht optimist apo pesimist varet nga prirjet apo dshira e gjithsecilit ose pjesrisht nga tipi (perifrazim) ose vetm tipi, ose vetm prirjet. 1 pik nse tregon se far e prcakton natyrn ton si optimiste apo pesimiste. 0 pik Nse prgjigjet gabim ose nuk prgjigjet fare. 8. Sipas autorit, far e prcakton natyrn ton si pesimiste apo optimiste? 1 pik pik Model prgjigjeje t sakt: Lloji i tekstit: udhzues, shpjegues Karakteristikat gjuhsore: foljet n mnyrn urdhrore; foljet n mnyrn lidhore; prdorimi i vets II, (njjs); gjuha standarde, e qart dhe e thjesht; leksiku i jets s prditshme; prdorimi i foljes me vler modale mund, e ndjekur nga folja n mnyrn lidhore. 1 pik Nse gjen llojin e tekstit (udhzues, ose shpjegues, ose t dyja bashk). DHE 2 pik Nse zbulon dy karakteristika gjuhsore, tipike pr kt lloj teksti. 0 pik Nse prgjigjet gabim ose nuk prgjigjet fare. 9- Shikoni me kujdes paragraft katr dhe tet. N lloj teksti do ti prfshinit? Prcaktoni dy karakteristika gjuhsore, tipike pr kt lloj teksti. 3 pik Model prgjigjeje i sakt: Lloji i tekstit: udhzues, shpjegues Karakteristikat gjuhsore: foljet n mnyrn urdhrore; foljet n mnyrn lidhore; prdorimi i vets II, (njjs); gjuha standarde, e qart dhe e thjesht; leksiku i jets s prditshme; prdorimi i foljes me vler modale mund, e ndjekur nga folja n mnyrn lidhore. 1 pik Nse gjen llojin e tekstit (udhzues, ose shpjegues, ose t dyja bashk). DHE 2 pik Nse zbulon dy karakteristika gjuhsore, tipike pr kt lloj teksti. 0 pik Nse prgjigjet gabim ose nuk prgjigjet fare 10 . Cila nga prfundimet e autorit prafrohet m shum me botkuptimin tuaj lidhur me optimizmin apo pesimizmin? Argumentoni mendimin tuaj n formn e nj eseje. 8 pik Vlersimi sipas skems: Shtjellimi i ides (10a) Organizimi dhe struktura (10b) Stili dhe origjinaliteti (10c) Saktsia gjuhsore (sintaksa dhe drejtshkrimi) (10d) Totali 10 PJESA II Sharl Bodler Albatrosi* 11. N vargun Ky sovran i kaltrsis, fjala sovran ka kuptimin: 1 pik A) pushtues; B) mbret; C) shpend; D) mrgimtar. E sakt: Alternativa B 12. N ciln prej vargjeve t mposhtme sht prdorur metafora? 1 pik A) Ky sovran i kaltrsis. B) Kshtu sht dhe poeti, si ky princ resh. C) Nj marinar sqepin me ibuk ia prflak. D) Si nj ift rremash t vozitura me ngadalsi. E sakt: Alternativa A 13. N kt poezi mizoria shfaqet prmes: 1 pik A) detarve; B) deteve t hidhura; C) albatrosit moskokars; D) poetit q mezi ecn. 14. Kjo sht nj poezi ku vendosen prball: 1 pik A) jeta dhe vdekja. B) e bukura dhe e shmtuara. C) e vrteta dhe gnjeshtra. D) indiferenca dhe prkushtimi. E sakt: Alternativa A 15. far simbolizon albatrosi n kt poezi? N cilin varg shfaqet thelbi i ktij simboli? 2 pik Model prgjigjeje i sakt: Albatrosi si simbol: Albatrosi simbolizon natyrn e dyfisht te do qenie njerzore, q sht: do njeri mbart n vetvete si cilsit pozitive ashtu edhe ato negative (si mbarts i mkatit fillestar). Vargu: T shmtuar, po dikur aq t bukur n kt bot! 1 pik Nse prcakton se simbolizon albatrosi. DHE 1 pik Nse zbulon vargun ku shfaqet thelbi i ktij simboli (vetm vargu i dhn m sipr). 0 pik Nse prgjigjet gabim ose nuk prgjigjet fare. Nxnsi do t marr pik edhe kur n prgjigjen e dhn, jep nj shpjegim q nuk e prmban modeli i prgjigjes, por q komisioni i vlersimit e gjykon t sakt. 16. Cilat jan dy motivet qendrore t ksaj poezie? 2 pik b) Analizoni nj nga motivet e zbuluara m sipr. 1 pik Model prgjigjeje t sakt a-dy motivet baz: shmtia dhe bukuria e jets; mizoria. 2 pik Nse tregon dy motivet baz t poezis. OSE 1 pik Nse tregon vetm nj motiv. 0 pik Nse prgjigjet gabim ose nuk prgjigjet fare. b-Analiza e motiveve 17.a) Komentoni thelbin e krahasimit midis poetit dhe albatrosit (strofa 4). Mendimin tuaj ilustrojeni edhe me vargje ose detaje nga poezia. 2 pik b) Identifikoni nj kontrast n kt poezi dhe shpjegojeni at. 2 pik Model prgjigjeje i sakt :Kontraste Dikur sovran i qiejve tani i qullt, qesharak, ngordhalaq; Dikur madhshtor tani zvarritet;

E DIEL 3 QERSHOR 2012

9
4. Gaspr Tragai mendon se t jesh i lir duhet: 1 pik A) t jesh i pasur; B) t jesh poet; C) t jesh intelektual; D) t jesh antikonformist. Alternativa e sakt:A 5. Tregtar flamujsh ndrtohet mbi figurn e: 1 pik A) alegoris; B) simbolit; C) kontrastit; D) paralelizmit figurativ. Alternativa e sakt:C 6. Toni me t ciln Gaspr Tragai thot: Jeto me prralla, bieru mbas andrrave sht: 1 pik A) agresiv; B) prmues; C) indiferent; D) vlersues. Alternativa e sakt:B 7. N fjalin: Mija agimesh epopeje t kuqe fjet n burgun e nji kohe t mugt, fjala t mugt ka kuptimin: 1 pik A) t mjegullt; B) t qet; C) t ftoht; D) t ndritur. Alternativa e sakt:A 8. prfaqson flamuri si simbol? Si e kuptoni simbolikn e re q fiton titulli? 2 pik Model prgjigjeje i sakt: Flamuri sht simboli identitetit kombtar, i fitoreve dhe lavdis. Flamuri sht shenja dalluese e nj kombi. Titulli i tregimit nnkupton q ky simbol i shenjt sht kthyer n nj mall, q shitet e blihet. 1 pik Nse tregon se far prfaqson flamuri si simbol kombtar. 1 pik Nse tregon simbolikn q fiton n titull. 0 pik Nse prgjigjja e dhn nuk i prmbahet thelbit t pyetjes ose nuk ka prgjigje. 9.a) Ku ndryshojn nga njri-tjetri t dy personazhet? Gjeni nj moment n fragment ku shfaqet ky ndryshim. 3 pik b) A mund t pajtohen dy qndrimet q prfaqsojn personazhet n vepr? Shpjegoni pse. 2 pik Model prgjigjeje i sakt: Pr t dy personazhet koncepti q ndajn pr atdheun sht krejt i ndryshm. Pr tregtarin, atdheu sht do vend ku mund t pasurohesh dhe t jetosh pa nevojn e tjetrit. Tregtari nuk do tia dij nse ka apo nuk ka Shqipri, por kush i blen flamujt e tij. Ilustrim: u shitn, a su shitn flamujt, qndroi apo jo Shqipria, un kam mjaft me jetue. Pr poetin, atdheu sht i shenjt, sht krenari, identitet dhe kt shnjtri, ai e gjen m s miri n simbolin e kombit, flamurin. Ilustrim: po te kishte par dy duer t ndyta..ose ndrrimet e poetit mija agimesh epopeje t kuqe, fjet n burgun e nje kohe t mugt. OSE Hilush Vilza sht poet, fantazon pr t bukurn, idealist. Ai mendon se ushqimi shpirtror sht i domosdoshm pr t gjith. Pr t flamuri ssht shenj kombtare. Gaspr Tragai sht tregtar, materialist. Ai mendon se poezia nuk sht e dobishme, nuk ka vlern q ka malli i tij i shitur. 2 pik Nse shpjegon ndryshimin midis dy personazheve (nga nj pik pr secilin) DHE 1 pik Nse gjen nj moment n fragment ku shfaqet ky ndryshim. 0 pik Nse prgjigjet gabim ose nuk prgjigjet fare. 9.b Model prgjigjeje i sakt Jo nuk mund t pajtohen.T dy qndrimet nuk mund t pajtohen pasi prfaqsojn

PANORAMA

I shmtuar i bukur (shmtia dhe bukuria); Qielli i pafund kuverta e anijes (hapsira izolimi) Shpjegimi Kontrasti shrben pr t theksuar dy gjendjet e albatrosit (poetit), n qiell dhe n tok dhe n kt mnyr rrit ngarkesn emocionale t poezis. Imazhi i albatrosit t lir, madhshtor, t bukur, kur endet n qiell, hyn n kontrast me imazhin q ai na shfaq n tok, i shmtuar, i ngatht, qesharak. 1 pik Nse identifikon nj kontrast n kt poezi. DHE 1 pik Nse shpjegon kontrastin e identifikuar. 0 pik Nse prgjigjet gabim ose nuk prgjigjet fare. Nxnsi do t marr pik edhe kur n prgjigjen e dhn, jep nj shpjegim q nuk e prmban modeli i prgjigjes, por q komisioni i vlersimit e gjykon t sakt. c) Interpretoni se ku qndron tragjizmi te albatrosi. 2 pik Model prgjigjeje i sakt: I gjith thelbi i tragjizmit te albatrosi qndron n transformimin e albatrosit: nga nj shpend madhshtor n nj krijes qesharake, t plogt, t tallur dhe prqeshur. Prgjigje e pjesshme Thelbi i tragjizmit qndron te transformimi i albatrosit. Thelbi i tragjizmit qndron t prmbysja e imazhit t tij. 2 pik Nse shpjegon n mnyr t plot tragjizmin te albatrosi. OSE 1 pik Nse shpjegon n mnyr t pjesshme tragjizmin te albatrosi. 0 pik Nse prgjigjet gabim ose nuk prgjigjet fare. Nxnsi do t marr pik edhe kur n prgjigjen e dhn, jep nj shpjegim q nuk e prmban modeli i prgjigjes, por q komisioni i vlersimit e gjykon t sakt. PJESA III Ismail Kadare Kshtjella 18 . N kt fragment malet hyjn n kontrast me: 1 pik A) armt; B) fushn; C) flamurin; D) kshtjelln. E sakt: Alternativa B 19. Kur pashai shikon flamurin, ai kupton se: 1 pik A) aty jeton nj popull i lir. B) ngjyra e kuqe simbolizon vdekjen. C) do komb prfaqsohet nga flamuri i tij. D) zogu n qendr t tij sht nj shqiponj. E sakt: Alternativa A 20 . N fjalin: Kishte dika t panatyrshme, pothuaj ogurzez n formn e ndrtimit, fjala ogurzez ka kuptimin: 1 pik A) t akullt; B) t trisht; C) t ngurosur; D) ndjellakeqe. E sakt: Alternativa D 21 .a) Kur shikon pr her t par kshtjelln, pashait i bjn prshtypje shum detaje rreth saj. Identifikoni dy prej tyre. 2 pik b) Pse pamja e kshtjells i zgjon trishtim? 1 pik c) Cila sht ndjesia q ai provon kur shikon malet? Si do ta shpjegonit kt? 2 pik Model prgjigje i sakt: Pyetja 21 (a) 2 pik Detajet: forma e ndrtimit; vendosja e kullave; pozicioni i saj; flamuri i kuq; kulla e par; pamje e zymt; pamje ogurzez. 2 pik Nse tregon dy detaje (nga t msiprmet). OSE 1 pik Nse tregon

vetm nj detaj. 0 pik Nse prgjigjet gabim ose nuk prgjigjet fare. b) 1 pik Pamja e kshtjells i zgjon trishtim, pasi pashai e kupton se nuk do ta ket t leht ta pushtoj. OSE Pamja e kshtjells i zgjon trishtim, pasi pashai e kupton se beteja do t jet e ashpr dhe shum nga ushtart e tij do t humbasin jetn aty (n nntekst). OSE Pamja e kshtjells i zgjon trishtim, pasi pashai thell n veten e tij e kupton se njerzit q e kan ndrtuar duhet ta ken shum t shtrenjt lirin (flamuri q valvitet) dhe do t luftojn deri n fund pr ta mbrojtur at. 1 pik Nse tregon pse pamja e kshtjells i zgjon trishtim. 0 pik Nse prgjigjet gabim ose nuk prgjigjet fare. Nxnsi do t marr pik edhe kur n prgjigjen e dhn, jep nj shpjegim q nuk e prmban modeli i prgjigjes, por q komisioni i vlersimit e gjykon t sakt. c) Ndjesia: habi (asnjher nuk kishte par male t tilla),ankth, angshti, nervozizm (pranohet edhe nj nga kto ndjesi). Shpjegimi: Malet jan t larta, hijernda dhe e befasojn pashain. Ai ska par ndonjher male t tilla dhe sht normale kjo frik dhe ky ankth. Me madhshtin dhe lartsin e tyre ato sikur e shtypin. OSE Thell n vetvete ai sikur e parandien rrezikun q mund t vij prej tyre. Vend i ashpr, njerz t ashpr. 1 pik Nse tregon ndjesin q provon pashai kur shikon malet. DHE 1 pik Nse shpjegon kt ndjesi t pashait. 0 pik Nse prgjigjet gabim ose nuk prgjigjet fare. Nxnsi do t marr pik edhe kur n prgjigjen e dhn, jep nj shpjegim q nuk e prmban modeli i prgjigjes, por q komisioni i vlersimit e gjykon t sakt. 22. Zbuloni n paragrafin e katrt dy mjete t stilistiks, me an t t cilave pashai bn dallimin midis Anadollit dhe vendit t shqiptarve. Analizoni njrn prej tyre. 3 pik Model prgjigje i sakt: Mjetet e stilistiks: krahasimi: si male t vogla paqsore; epitetet: t qeta, (Anadolli) t rnda, t frikshme (malet shqiptare); epiteti metaforik: rrafshirat e tij t prgjumura; metaforat: i ngjanin nj ankthi, q t shtyp, toka dhe gurt ishin vrvitur. Analiza Mjetet e stilistiks theksojn dallimin midis dy vendeve: epitete, q japin karakteristikat e secilit prej tyre, theksojn pikrisht kt dallim. Po e njjta logjik vlen edhe pr metaforat apo krahasimet. OSE ? Vendi nga vjen pashai (Anadolli) sht i qet, i prgjumur, i paqt (epitetet, krahasimi). Devet i kujtojn pikrisht kt. Kurse vendi q krkon t pushtoj sht i frikshm (epiteti pr malet), q t shtyp, q t shkakton ankth (metaforat). do gj ktu sht e gurt dhe shtypse. 2 pik Nse identifikon dy mjete t stilistiks. DHE 1 pik Nse analizon njrn prej tyre. 0 pik Nse prgjigjet gabim ose nuk prgjigjet fare. Nxnsi do t marr pik edhe kur n prgjigjen e dhn, jep nj shpjegim q nuk e prmban modeli i prgjigjes, por q komisioni i vlersimit e gjykon t sakt. 23. far dyshimi e mundon pashain? Shpjegoni burimin e tij. 2 pik 23 2 pik Model prgjigjeje i sakt: Dyshimi q e mundon pashain sht se emrimi i tij si kryekomandant i ksaj fushate ishte rezultat i ndrhyrjes s miqve apo armiqve t tij. (Mund t perifrazohet ose t merret si citim nga fragmenti). Burimi i dyshimit Pashai e kupton se pushtimi i ksaj kshtjelle do t jet shum i vshtir, n mos i pamundur. Pozicioni i saj i paprshtatshm, terreni i egr, me male t larta, ku n do ast mund t sulmohesh, i ln atij t kuptoj se karriera

e tij sht seriozisht e rrezikuar, n mos m shum. 1 pik Nse tregon dyshimin q e mundon pashain. DHE 1 pik Nse shpjegon burimin e ktij dyshimi. 0 pik Nse prgjigjet gabim ose nuk prgjigjet fare. Nxnsi do t marr pik edhe kur n prgjigjen e dhn, jep nj shpjegim q nuk e prmban modeli i prgjigjes, por q komisioni i vlersimit e gjykon t sakt. 24 . Zbrtheni ann funksionale t prdorimit t krahasimit n fjalin e dhn m posht: 1 pik Model prgjigjeje i sakt : Ana funksionale e prdorimit t krahasimit: Prmes tij shfaqet padurimi i ushtarve pr t dal nga ai mjedis mbyts n hapsir. Fusha shfaqet po aq e dshirueshme sa pusi n shkrettir. 1 pik Nse shpjegon ann funksionale t prdorimit t krahasimit. 0 pik Nse prgjigjet gabim ose nuk prgjigjet fare. Nxnsi do t marr pik edhe kur n prgjigjen e dhn, jep nj shpjegim q nuk e prmban modeli i prgjigjes, por q komisioni i vlersimit e gjykon t sakt. N bisedat e tyre ata prher e m tepr flitnin pr fushn q duhej tu dilte prpara, si nj pus n shkrettir. 25. Pr far mendoni se e paralajmron lexuesin nj prshkrim i till i mjedisit ku do t zhvillohet ngjarja?1 pik Model i prgjigjes s sakt: Nj prshkrim i till i mjedisit paralajmron se gjithka q do t vijoj m pas do t jet e zymt, plot ankth, t papritura. Rrit shum ngarkesn emocionale pr at q pritet t vij m pas. OSE : Ushtria kuptohet q ka ardhur pr ta pushtuar kt vend, por kjo nuk do t jet aspak e leht, pasi ashtu si vendi q shfaqet i ashpr, armiqsor, i egr edhe ndeshja, q do t zhvillohet n t, do t jet e till. OSE :Pashai ende si ka ndeshur shqiptart. Ata ende nuk jan shfaqur. Takimi i par sht br me vendin, i cili shfaqet i egr dhe shum armiqsor. N nntekst kuptohet q edhe njerzit, t cilt jetojn n t, jan t till, si ky vend. Ndaj pushtimi duket shum i vshtir. 1 pik Nse shpjegon se pr far shrben nj prshkrim i till i mjedisit. 0 pik Nse prgjigjet gabim ose nuk prgjigjet fare. Nxnsi do t marr pik edhe kur n prgjigjen e dhn, jep nj shpjegim q nuk e prmban modeli i prgjigjes, por q komisioni i vlersimit e gjykon t sakt.

VARIANTIA Lnda: Letrsi dhe Gjuh shqipe Gjimnazi: Drejtimi shoqror dhe i prgjithshm (kurrikula e vjetr) PJESA I Ernest Koliqi Tregtar famujsh (fragment) Pr pyetjet nga 1 deri n 7 rrethoni alternativn e sakt. 1. Tregtar flamujsh sht: 1 pik A) roman; B) tregim; C) skic; D) dram. Alternativa e sakt:B 2. Personazhet jan n kundrvnie me njri-tjetrin, sepse i ndan: 1 pik A) besimi fetar; B) brezat; C) mjedisi; D) mentaliteti. Alternativa e sakt:D 3. N kt vepr t Koliqit paraqitet jeta: 1 pik A) malsore; B) qytetare shkodrane; C) e fshatrave t Shkodrs; D) e kryeqytetit shqiptar; Alternativa e sakt:B

dy mentalitete t ndryshme, dy botkuptime t ndryshme, t kundrta, q lidhen me probleme t shtjes kombtare.1 pik Nse tregon se t dy qndrimet nuk mund t pajtohen. 1 pik Nse shpjegon arsyen e ktij mospajtimi. 0 pik Nse prgjigjet gabim ose nuk prgjigjet fare. 10. Lexoni me kujdes paragrafin e dyt t ktij fragmenti. Zbuloni dy veori t tij, q i japin asaj tiparet e nj proze poetike. 2 pik Model prgjigje i sakt: Tipare t prozs poetike: ka figura dhe imazhe t gjalla si n nj piktur; ka jehona e kumbime; muzikalitet t frazs; shije; ngjyra; nota t nj lirizmi t theksuar; ritm poetik; pasuri elementesh figurative (epitete). 2 pik Nse zbulon dy veori q e bjn t jet nj proz poetike. OSE 1 pik Nse zbulon vetm nj veori q e bn t jet nj proz poetike. 0 pik Nse prgjigjet gabim ose nuk prgjigjet fare. 11. Gjeni n tekst dy fjal dialektore, nj emr dhe nj folje. Shkruani trajtn e tyre prkatse n gjuhn standarde. 2 pik Model prgjigjeje i sakt: Nse gjen nj emr n trajtn dialektore dhe e kthen at n normn letrare. DHE 1 pik Nse gjen nj folje n trajtn dialektore dhe e kthen at n normn letrare. OSE 1 pik Nse gjen nj folje dhe nj emr n trajtn dialektore, por nuk e shkruan ose i shkruan gabim n normn letrare. 0 pik Nse prgjigjet gabim ose nuk prgjigjet fare. 12. far krkon t na dshmoj Koliqi n lidhje me atdhetarin? 1 pik Model prgjigje i sakt: Koliqi krkon t dshmoj se n at koh atdhetarizmi ishte m shum nj deklarat, se sa nj pasion, nj identitet kombtar. 0 pik Nse prgjigjet gabim ose nuk prgjigjet fare. 13 . N personazhin e Hilush Vilzs shfaqen elemente autobiografike t shkrimtarit. Identifikoni dy tipare t ngjashme mes tyre. 2 pik Model prgjigjeje i sakt: Faktet q i bashkojn jan: studimi jasht Shqipris; mendsia prparimtare aftsia e t shkruarit. H.Vilza sht poet. 2 pik Nse zbulon dy tipare t ngjashme mes H. Vilzs dhe Koliqit. OSE 1 pik Nse zbulon nj tipar t ngjashm mes H. Vilzs dhe Koliqit. Pjesa II Zhan Rasin Andromaka (fragment) Pr pyetjet nga 14 deri n 19 rrethoni alternativn e sakt. 14. Kjo tragjedi sht mbshtetur n: 1 pik A) shkrimet e shenjta; B) mitologjin greke; C) kronikat e lashta angleze; D) gojdhnat e vjetra franceze. Alternativa e sakt:B 15. Nga fragmenti vm re se pika m e dobt e Andromaks sht: 1 pik A) djali i saj i vetm. B) kujtimi i vllezrve. C) kujtimi i Trojs s djegur. D) pamundsia pr t varrosur t shoqin. Alternativa e sakt:A 16. N ciln nga alternativat e mposhtme sht prdorur figura e pasthirrms? 1 pik A) ti them, o qiell i shtrenjt? B) Mendon q Pirrua t zr vendin e tij? C) Tim bir, gzimin e jets, fytyrn e Hektorit! D) Sa shtrenjt po t paguan o bir, kjo nn e ngrat! Alternativa e sakt:D

PANORAMA 10
17. N ciln nga alternativat e mposhtme sht prdorur toni urdhrues? 1 pik A) Si ta harroj t atin q ra prpara meje. B) Po presim fjaln tuajju dridhi zonja ime! C) Shko ti m mir i thuaj. D) S fundi, ja far burri krkon t gjesh pr mua! Alternativa e sakt:C 18. Toni me t ciln Andromaka i drejtohet n fund Sefizs sht: 1 pik A) i dshpruar; B) i qet; C) indiferent; D) i nervozuar. Alternativa e sakt:A 19. Cila nga fjalt e mposhtme sht e prbr? 1 pik A) barbar; B) gjakatar; C) trashgimtar; D) synxir. Alternativa e sakt:D 20.a) Andromaka shfaqet n kt fragment n nj gjendje t vshtir shpirtrore. far e ka shkaktuar at? Ilustrojeni mendimin tuaj me detaje ose vargje nga fragmenti. 2 pik b) Cila sht nj nga arsyet themelore q ajo nuk pranon t martohet me Pirron? 1 pik Model prgjigjeje i sakt: Gjendjen e rnduar shpirtrore t a)Andromaks e ka shkaktuar pozicioni n t ciln ajo ndodhet. Nse nuk martohet m Pirron ajo rrezikon t humbas djalin. Nga ana tjetr nse e pranon krkesn e Pirros, ajo duhet t shkel mbi kujtimin t shoqit dhe atyre mijra njerzve q u dogjn dhe vran edhe pr shkak t Pirros. Pra, ajo ndodhet n nj gjendje pa rrugdalje. 1 pik Nse tregon se far e ka shkaktuar gjendjen e vshtir shpirtrore n t ciln ndodhet Andromaka. 1 pik Nse mendimin e ilustron edhe me detaje ose vargje nga fragmenti. 0 pik Nse prgjigjet gabim ose nuk prgjigjet fare. b) Model prgjigjeje Pirroja sht gjaksor, vrass dhe ajo smund t martohet me t.? sht e lidhur shum me kujtimin e t shoqit. Nuk mund t harroj vllezrit dhe t vrart e tjer. 1 pik Nse identifikon nj arsye. 0 pik Nse prgjigjet gabim ose nuk prgjigjet fare. 21.a) Pse Andromaka e risjell edhe nj her (vargjet 20-30) atmosfern e Lufts s Trojs? 1 pik b) Cilat jan disa nga fjalt ky q ajo prdor dhe tablo krijojn ato? 3 pik Model prgjigje i sakt: a)1 pik Atmosfera e lufts s Trojs tregon se sa t lidhura jan me t fatet e heronjve. Ajo krijon nj mjedis alarmi, frike t vazhdueshme. Nga ana tjetr i shrben Andromaks pr t rigjetur forcat dhe mos pranuar krkesn e Pirros. Gjaku q u derdh n t, t vdekurit nuk mund t harrohen. Duke e risjell, ajo l t kuptoj se nj martes e till sht e pamundur. 0 pik Nse prgjigjet gabim ose nuk prgjigjet fare. Nxnsi do t marr pik edhe kur n prgjigjen e dhn, jep nj interpretim q nuk e prmban modeli i prgjigjes, por q komisioni i vlersimit e gjykon t sakt. (b) 3 pik Fjalt ky: t atin q ra prpara meje; Pirron, synxir nata parmak; zjarr e flak; Mi shkelte ata vllezr; N gjak i tr prlyer vriste; nat ferri. Tabloja e krijuar kasaphan, zjarr, shkatrrim dhe vdekje. Prfytyrimi sht i kobshm dhe mes tij qndron Pirro q vret njeriun e saj m t shtrenjt. 2 pik Nse zbulon disa nga fjalt ky (m shum se 1). DHE 1 pik Nse tregon tablon q krijojn ato. 0 pik Nse prgjigjet gabim ose nuk prgjigjet fare. 22. Figura e Pirros shfaqet ndryshe n portretizimin q i bn Andromaka dhe n at q i bn Sefiza. Cili sht thelbi i ktij portreti pr seciln nga personazhet? 2 pik Andromaka Sefiza Model prgjigjeje i sakt: Pr Andromakn Pirroja sht: gjaksor, vrass. Pr Sefizn Pirroja sht: mbret i madhrishm, modest, trim. 1 pik Nse tregon se si vjen prmes Andromaks portreti i Pirros 1 pik Nse tregon se si vjen prmes Sefizs portreti i Pirros 0 pik Nse prgjigjet gabim ose nuk prgjigjet fare. 23.a) N kt fragment ka nj prdorim t kohs s shkuar dhe t tashme. Gjeni nga nj ilustrim pr seciln koh. 2 pik Koha e tashme: Koha e shkuar: b) Cila sht arsyeja q mbizotron koha e shkuar? 1 pik Model prgjigje i sakt:T shkojm atje te varri, t pyesim burrin tim, Shko ti m mir i thuaj 1pik Koha e shkuar: Mi shkelte ata vllezr t hapte nj rrugin, Pr turp ma hiqnin zvarr rreth mureve, etj. 0 pik Nse prgjigjet gabim ose nuk prgjigjet fare. (b) 1 pik Mbizotron koha e shkuar, sepse Andromaka i referohet shum s shkuars, kujtimit t t shoqit dhe Trojs s djegur. sht ajo koh q prcakton edhe vendimin e saj. sht pesha e s shkuars q dikton do sjellje, veprim dhe fatin e saj. 0 pik Nse prgjigjet gabim ose nuk prgjigjet fare. 24. Interpretoni prmes dy figurave t stilistiks vargjet e mposhtme. 3 pik Bobo! Po far bese, kur nuk besoj as vet O eshtrat e tim shoqi! O Troj, o ti o at! Sa shtrenjt po t paguan o bir, kjo nn e ngrat! Model prgjigjeje i sakt: Andromaka sht n nj gjendje shum t rnduar shpirtrore. Ajo shfaqet n kulmin e dshprimit dhe ankthit. Pasthirrmat Bobo! o bir, apostrofat: O eshtrat e tim shoqi! O Troj, o ti o at! Zbulojn pikrisht kt gjendje t rnduar. Ndrsa inversioni dhe epiteti: Sa shtrenjt po t paguan o bir, kjo nn e ngrat! ku theksohet sa shtrenjt dhe e ngrat, tregojn se ajo tashm e ka kuptuar se kmbngulja e saj mund ti kushtoj jetn djalit. 1 pik Interpretimi. 2 pik Nse zbulon dhe dy figura bashk me ilustrimet prkatse. 0 pik Nse prgjigjet gabim ose nuk prgjigjet fare. 25. Figura e Andromaks sht konsideruar nga kritika si ndoshta m e fuqishmja n mbar traditn e teatrit heroik. Argumentoni pse ajo sht konsideruar e till, nisur nga fragmenti ose vepra n trsi. 8 pik Pr esene do vlersohen komponentet Shtjellimi i ides (10a) Organizimi dhe struktura (10b) Stili dhe origjinaliteti (10c) Saktsia gjuhsore (sintaksa dhe drejtshkrimi

E DIEL 3 QERSHOR 2012

Letrsi dhe Gjuh shqipe Gjimnazi: Drejtimi Natyror (kurrikula e vjetr) Varianti A Pr pyetjet nga 1 deri n 7 rrethoni alternativn e sakt. 1. Motivi i ksaj poezie sht: 1 pik A) filozofik; B) i dashuris; C) i udhtimit; D) i pasjets. Alternativa e sakt: B

2. Kur poeti thot: Qiejt e ngrysur pa lejlek/ dhe shirat pa ylber n mes i referohet: 1 pik A) nj peizazhi imagjinar. B) humbjes s dashuris. C) dshirs pr nj stin tjetr. D) mallit pr vendlindjen. Alternativa e sakt: B 3. Toni i ksaj poezie sht: 1 pik A) tragjik; B) nostalgjik; C) elegjiak; D) nervoz. Alternativa e sakt:B 4. Cili nga vargjet e mposhtme kthehet n lajtmotiv t t gjith poezis? 1 pik A) Ca pika shiu ran mbi qelq B) Qiejt e ngrysur pa lejlek C) N ndrr kemi rn kaq keq D) Dhe rrall shihemi, sa rrall Alternativa e sakt:A 5. N cilin prej vargjeve t mposhtme sintaksa poetike vjen me rend t prmbysur? 1 pik A) Ca pika shiu ran mbi qelq B) Pr ty un befas ndjeva mall. C) T zgjuarit jan bashk n bot D) Kurse t fjeturit jan ve Alternativa e sakt:B 6. N kt poezi shiu sht prdorur si: 1 pik A) shenj errsire. B) simbol i trishtimit. C) simbol i gris. D) fenomen i natyrs. Alternativa e sakt:D 7. pjes ligjrate sht fjala befas n vargun: pr ty un befas ndjeva mall? 1 pik A) emr; B) folje; C) ndajfolje; D) mbiemr. Alternativa e sakt:C 8.a) Cila sht ngjyra mbizotruese e ksaj poezie sipas perceptimit tuaj? Shpjegoni nntekstin q ajo mbart. 2 pik b) Shpjegoni efektin q krijon fjala qelq n vargun: Ca pika shiu ran mbi qelq. 1 pik Model prgjigjeje i sakt: N kt poezi sundon ngjyra gri: edhe pse nuk prmendet nga autori, shum detaje ta sugjerojn kt ngjyr: vjeshta, qiejt e ngrysur pa lejlek, shirat. Mungojn ylberet dhe sundon grija. Kjo ngjyr sugjeron nj trishtim pafund e t pashpjegueshm pr shpirtin poetik. 1 pik Nse tregon ngjyrn mbizotruese t poezis. DHE 1 pik Nse shpjegon nntekstin q ajo mbart. 0 pik Nse prgjigjja e dhn nuk i prmbahet thelbit t pyetjes ose nuk ka prgjigje. (b) 1 pik Model prgjigjeje Fjala qelq krijon nj efekt t menjhershm. Qelqi sht dika e brisht, e thyeshme, e kthjellt me pika shiu mbi t, q jan po aq t kristalta. N kt mnyr krijohet nj lidhje me ndjenjn e mallit, po aq t brisht dhe t pastr. 1 pik Nse shpjegon efektin q krijon fjala qelq n vargun e dhn. 0 pik Nse prgjigjet gabim ose nuk prgjigjet fare. 9. Cila sht arsyeja q autori prdor shumsin qiej? far imazhi krkon t nxis te lexuesi prmes ktij prdorimi? 2 pik Arsyeja Model prgjigjeje i sakt: Prdorimi i shumsit qiej rrit prmasat e trishtimit, q sht i pafundm dhe i pakuptueshm pr heroin lirik.Imazhi. Emri qiej n shums krijon imazhin e nj hapsire t pafundme pr syrin njerzor. 1 pik Nse tregon arsyen e prdorimit t shumsit. DHE 1 pik Nse shpjegon imazhin q prftohet nga ky prdorim. 0 pik Nse prgjigjet gabim ose nuk prgjigjet fare.

10. Interpretoni, sipas mendimit tuaj, nntekstin e mungess s ylbereve n strofn e dyt. 1 pik Model prgjigjeje i sakt: Mungesa e ylbereve sugjeron pranin e gris n poezi. Ata shihen dhe si mungesa e nj ure lidhse me vajzn, q ndodhet diku n ann tjetr t qytetit. 1 pik Nse interpreton nntekstin e mungess s ylbereve n poezi. 0 pik Nse prgjigjet gabim ose nuk prgjigjet fare. 11. far ideje krkon t prcjell poeti prmes thnies s Heraklitit? 2 pik 12. Pse dy vargjet e mposhtme tingllojn paradoksale? 1 pik Jetojm t dy n nj qytet Dhe rrall shihemi, sa rrall. Model prgjigjeje i sakt: Thnia e Heraklitit: T zgjuarit jan bashk n bot, / kurse t fjeturit jan ve, sugjeron se, t zgjuarit jan ata q e jetojn jetn, q japin e marrin me njri-tjetrin, kurse t fjeturit, ata q ndrrojn, humbasin shum aste t bukura, jan vetm dhe smarrin knaqsi nga jeta.2 pik Nse shpjegon plotsisht thnien e Heraklitit. OSE 1 pik Nse shpjegon pjesrisht thnien e Heraklitit Vargjet tingllojn paradoksale pasi ndjenja e mallit midis dy t rinjve nuk shkaktohet nga largsia, si mund t ndodh rndom. Ata jan n nj qytet, por shihen rrall. 1 pik Nse shpjegon paradoksin e vargut. 0 pik Nse prgjigjet gabim ose nuk prgjigjet fare. 13.a) figur stilistikore sht vjeshta n strofn e dyt? Interpretoni domethnien e ksaj figure kaq t prdorur n lirikn e dashuris. 2 pik b) ndjesi ju krijon juve si lexues imazhi i vjeshts sipas prshkrimit t autorit? 2 pik Model prgjigjeje i sakt: Figura simbol Interpretimi Vjeshta sht emblem e gjendjeve shpirtrore nostalgjike, e kohve t shkuara q skthehen m dhe e dashurive t humbura. 1 pik Nse zbulon figurn stilistikore. DHE 1 pik Nse interpreton domethnien e vjeshts. 0 pik Nse prgjigjet gabim ose nuk prgjigjet fare. b) Nj ndjenj zbrastie e dshprimi, mungese. Vjeshts i mungojn n kt poezi gjerat e bukura dhe piktoreske. Ndaj n imazhin e lexuesit krijohet vjeshta me mungesat e saj. (Interpretimi i lir, por thelbi do t ruhet.) 2 pik Nse prcakton dhe shpjegon ndjesin q i shkaktohet si lexues. OSE 1 pik Nse vetm e prcakton ndjesin. 0 pik Nse prgjigjet gabim ose nuk prgjigjet fare. 14. Krahasoni dy vargjet e para t strofs s par me dy vargjet e fundit t strofs s fundit. Cili sht ndryshimi? Shpjegoni domethnien e tij. 2 pik Model prgjigjeje i sakt: Po ka nj ndryshim. Vargu sht: Dhe un pr ty se ndjeva mall. Lidhza dhe (shtuese) krijon iden e prmbylljes s dikaje. Tregon se mendimi sht prmbyllur. Pra, gjithka sht e mbyllur pr heroin, ka mbetur vetm malli.1 pik Nse tregon ndryshimin midis vargjeve. DHE 1 pik Nse shpjegon domethnien e ktij ndryshimi. 0 pik Nse prgjigjet gabim ose nuk prgjigjet fare. 15. A ju duket e uditshme q nj dashuri, q tashm nuk sht m, t shkaktoj srish ndjenjn e mallit? Argumentoni mendimin tuaj n formn e nj eseje. 8 pik Vlersimi i eses Shtjellimi i ides (15a)

Organizimi dhe struktura (15b) Stili dhe origjinaliteti (15c) Saktsia gjuhsore (sintaksa dhe drejtshkrimi) (15d) Totali 15 PJESA II Heminguej Plaku dhe deti (fragment) 16. Pse peshkatart jan mbledhur rreth barks s Santjagos? 1 pik A) Pr ta par Santjagon tek flinte. B) Pr t par se si barka ishte shpartalluar fare. C) Pr t par skeletin e uditshm t peshkut. D) Pr t par nse Santjago kishte kapur peshq. Alternativa e sakt 17. far ndodh me plakun kur kthehet n fshat pas disa dit peshkimi? 1 pik A) Turistt i krkojn t rrfej aventurn e tij me peshkun. B) Peshkatart mendojn ta ruajn skeletin e peshkut si shenj nderimi pr t. C) Peshkatart shprehin habi se si ai mundi t shkonte aq larg. D) Manolo i premton se do t peshkoj me t. Alternativa e sakt 18. Djali sht kaq i prkushtuar ndaj Santjagos sepse: 1 pik A) ai e mson at si t peshkoj. B) ai i jep her pas here para borxh. C) ai sht babai i tij i vrtet. D) ai mendon se mund ta shfrytzoj Santjagon. Alternativa e sakt 19. Prindrit e djalit nuk duan q ai t peshkoj me Santjagon, sepse: 1 pik A) plaku sht pa fat. B) plaku sht agresiv. C) plaku nuk mbahet pastr. D) plaku nuk sht vendas. Alternativa e sakt 20. Djali kur pa duart e plakut filloi t qante, sepse: 1 pik A) kuptoi se ai ishte n prag t vdekjes. B) kuptoi kishte ndodhur n det. C) kuptoi se sdo mund t bhej dot si ai. D) mendoi se ato ishin paralizuar. Alternativa e sakt 21. N kt fragment si dhe n t gjith veprn del natyrshm ideja: 1 pik A) e dashuris s prjetshme. B) e lufts pr ekzistenc. C) e liris absolute. D) e tjetrsimit t individit. Alternativa e sakt: 22.a) Djali shfaqet pak n kt novel, n fillim dhe n fund. Duke u mbshtetur n kt fragment, argumentoni se cili sht roli q ai luan dhe pse sht e rndsishme prania e tij. 2 pik b) Si e demonstron djali dashurin e tij pr Santjagon, hapur apo heshturazi? Ilustrojeni mendimin tuaj me shembuj nga fragmenti. 2 pik c) Pse djali i thrret Santjagos plak? 1 pik Model prgjigjeje i sakt: Djali shfaqet pak n novel, por prania e tij sht e rndsishme pasi prkushtimi i tij ndaj plakut nxjerr m n pah vlerat e ktij t fundit si njeri dhe si peshkatar. Djali e shpreh hapur dashurin q ka pr Santiagon. Pse sht e rndsishme prania e djalit? Djali prfaqson jetn q do t vazhdoj pas vdekjes. Prkushtimi i tij pr t msuar nga prvoja e Santiagos, jep siguri se ky i fundit do t vazhdoj t jetoj prmes djalit. 1 pik Nse argumenton se cili sht roli i djalit. DHE 1 pik Nse shpjegon pse sht e rndsishme prania e tij. 0 pik Nse prgjigjet gabim ose nuk prgjigjet fare. (b) Djali e demonstron dashurin e tij pr Santiagon fare hapur. Ai do t sigurohet se plaku ka ushqim, ka veshje, ka rroba pr

E DIEL 3 QERSHOR 2012

11 PANORAMA
13. Ku sht fokusuar m shum rapsodi n prshkrimin e Tanushs? Pse? 2 pik Model prgjigjeje t sakt: Rapsodi sht fokusuar m shum n portretin fizik t vajzs. 1 pik Sepse, pr mendsin popullore, m e rndsishme sht bukuria fizike. 0 pik Nse prgjigjet gabim ose nuk prgjigjet fare. 14 . Gjuha e prdorur n Ciklin e Kreshnikve ka forma gjuhsore t shqipes s vjetr. Gjeni n fragment nj ndryshim fonetik dhe nj leksikor. Model prgjigjeje t sakt: 2 pik fonetik: a-hundore gja-gj, ma-m, zanzn OSE ue-ua: martue-martuar 1 pik leksikor: etinat-pishat OSE bash-tamam 0 pik Nse prgjigjet gabim ose nuk prgjigjet fare. PJESA II Balzak Evgjeni Grande (fragment) Vdekja e Grandes Pr pyetjet nga 15 deri n 20 rrethoni alternativn e sakt. 15. Evgjeni Grande sht roman: 1 pik A) romantik; B) realist; C) psikologjik; D) filozofik. Alternativa e sakt:B 16. Plaku Grande dallohet pr kt tipar karakteristik: 1 pik A) dhimbsurin; B) maniakrin; C) pasivitetin; D) pesimizmin. Alternativa e sakt:B 17. Ngjarjet n roman zhvillohen n: 1 pik A) Paris; B) Ruan; C) Somyr; D) Tur. Alternativa e sakt:C 18. E vetmja gj q e qetson plakun Grande sht: 1 pik A) besnikria e Nanos. B) prania e s bijs. C) pamja e arit mbi tavolin. D) ngrohtsia q i jep zjarri. Alternativa e sakt:C 19. N kt fragment plakun Grande e z shpesh paniku, sepse: 1 pik A) ka frik nga vdekja. B) ka frik mos e vjedhin. C) mund t vdes i vetmuar. D) po e l vetm Evgjenin. Alternativa e sakt:B 20. N takimin me priftin, plaku Grande prpiqet: 1 pik A) ti jap atij amanetet e fundit. B) ti lutet ti fal mkatet. C) ti marr kryqin e art. D) t shmang do kontakt me t. Alternativa e sakt:C 21. Si sht dhn portreti i Grandes n kt fragment? Gjeni t paktn dy shprehje, q japin thelbin e ktij portreti. 4 pik Model prgjigjeje i sakt: Plaku sht n prag t vdekjes. Por edhe n kto aste ai mbetet makut. As vdekja nuk e ndryshon dot. Theksohen vazhdimisht syt e plakut dhe duart e tij. Jan t vetmet q gjallojn n at trup q po vdes. sht po ai njeri, me po ato vese, me po at portret. Ka po ata sy lakmitar, po ato duar q prpiqen t kapin dhe rrmbejn gjithka, ka po at padurim t t pasurit dhe zotruarit. Ilustrime: duke kullotur syt mbi verdhushkat, ai shtriu, i babzitur e i llahtarshm, dorn q ta kap; syt e bablokut ...u ringjalln Mi sill ktu para syve t mi! Kye kt der se mos m vjedhin! 2 pik Nse tregon qart thelbin e portretit t Grandes. DHE 1 pik Nse shpjegon pjesrisht portretin e Grandes. 2 pik Nse gjen dy shprehje nga fragmenti q japin thelbin e portretit. DHE 1 pik Nse gjen nj shprehje nga fragmenti q jep thelbin e portretit. 0 pik Nse prgjigjet gabim ose nuk prgjigjet fare. Nxnsi do t marr pik edhe kur n prgjigjen e dhn, bn nj interpretim q nuk e prmban modeli i prgjigjes, por q komisioni i vlersimit e gjykon t sakt. 22. Si sht qndrimi i plakut Grande ndaj Evgjenis tani q ndodhet prball vdekjes s pashmangshme? A ka ndryshuar ai? Pse? 3 pik Edhe n astet e tij t fundit, plaku mbetet i lidhur me dashurin e vetme t tij, paran (para tavolins ku shtrohet ari). Ndrkoh q Evgjenia i thot baba, ai asnjher nuk i thot bij. Ajo i krkon uratn, ai n mnyr cinike e krcnon. 1 pik Jo nuk ka ndryshuar. Grandeja sht po ai q ka qen diku, ka po at autoritet, po at imponim, po at hije t rnd. 1 pik Pr Granden rruga pr tek e bija kalon nprmjet paras, prandaj qndrimi i tij nuk ndryshon. 0 pik Nse prgjigjet gabim ose nuk prgjigjet fare. 23. Cili sht raporti q vendos plaku Grande midis vdekjes q po e merr dhe pasionit pr para? 2 pik Model prgjigjeje i sakt: Plakun nuk e trondit aspak vdekja. Vdekja e vrtet pr plakun Grande sht ndarja nga parat. Pr Granden paraja sht sinonimi i jets, lumturis njerzore, i vdekjes. 2 pik Nse sqaron plotsisht thelbin e ktij raporti. DHE 1 pik Nse sqaron pjesrisht thelbin e ktij raporti. 0 pik Nse prgjigjet gabim ose nuk prgjigjet fare. 24 . Kjo sken kulmore e romanit prshkohet nga nj dramacitet i thell. Shpjegoni se nga buron ai. Argumentoni mendimin tuaj me ilustrime (t paktn dy) nga teksti. 4 pik Model prgjigjigjeje i sakt : Dramaciteti buron nga fakti se Grandeja nuk shqetsohet se po vdes, por se po ndahet nga pasuria, nuk e shqetson vajza q po l vetm, por ka hallin e mallit t tij. Nuk i bn prshtypje asnj prkujdesje. Gjithka ndodh n nj kontrast bardh e zi. N nj an Evgjenia me prkujdesjen e saj dhe n ann tjetr Grandeja i ftoht dhe autoritar q mendon vetm pr parat. Kjo makutri dhe ky pasion i pandryshuar i tij nga asgj, kjo munges e ndjenjave njerzore sjell dhe dramacitetin n kt fragment. Ideja e autorit shfaqet nprmjet fjalive, gjesteve, mimiks s personazhit. Kto realizohen prmes detajeve artistike si: vatr, zjarr, fytyra q shklqen nga drita e lumturis, syt e bablokut, kryqi, vazoja, shandant, nishani, dora. fjalive pyetse, foljeve n urdhrore etj. 2 pik Nse shpjegon qart nga buron dramaciteti. DHE 1 pik Nse shpjegon pjesrisht nga buron dramaciteti 2 pik Nse gjen dy detaje q shprehin kt dramacitet. DHE 1 pik Nse gjen nj detaj q shpreh kt dramacitet. 0 pik Nse prgjigjet gabim ose nuk prgjigjet fare. 25. Argumentoni n formn e nj eseje, pse plaku Grande mbetet viktim e pasionit mbizotrues. Vlersimi i eses: Shtjellimi i ides (25a) Organizimi dhe struktura (25b) Stili dhe origjinaliteti (25c) Saktsia gjuhsore (sintaksa dhe drejtshkrimi) (25d) Totali 25 2 pik 2 pik 2 pik 2 pik 8 pik

tu mbuluar dhe se do t pushoj pa e shqetsuar njeri. Ilustrimet i hodhi ca kafe n got Mos e shqetsoj njeri. Pije kt Etj 1 pik Nse tregon si e shfaq djali dashurin pr plakun. DHE 1 pik Nse e mbshtet mendimin me ilustrime nga fragmenti. 0 pik Nse prgjigjet gabim ose nuk prgjigjet fare. (c) E thrret plak n shenj respekti, dashurie. Si burim i nj menurie dhe prvoje, pr t ciln djali ka nevoj. Por ndoshta e thrret edhe pse do q t duket paksa m i rritur dhe q e meriton t rrij pran Santiagos. 1 pik Nse shpjegon pse djali e thrret Santiagon plak. 0 pik Nse prgjigjet gabim ose nuk prgjigjet fare. 23.a) N fjalin e fundit t fragmentit plaku ndrron pr luant. nnkuptojn ata pr plakun? 1 pik b) Edhe pse Santjago kthehet i mundur, novela mbart n fund nota optimiste. Gjeni dy momente n fragment, ku ju mendoni se shfaqet ky optimizm. 2 pik Model prgjigjeje i sakt: Luant jan simbol i forcs, i madhshtis, i bukuris s natyrs. Ata sugjerojn rrethin ciklik t jets, por edhe harmonin q ekziston midis forcave t ndryshme t natyrs. 1 pik Nse shpjegon nntekstin e ndrrs s Santiagos. 0 pik Nse prgjigjet gabim ose nuk prgjigjet fare. Pyetja 23 (b) 2 pik Notat optimiste shfaqen n raportin q plaku ka me djalin, n prvojn q ai pron tek ai, nga gjithka e re q lind nga e vjetra. OSE? Santiago rilidhet me djalin, i cili krkon medoemos t msoj nga prvoja e plakut. OSE ? Santiago nuk sht vetm, ai ka pran dik q e do dhe respekton. T gjitha cilsit fisnike t plakut dhe m t rndsishmet, msimet e nxjerra nga prvoja e gjat jetsore, do ti kalojn djalit, q do t thot se jeta e peshkatarit t vjetr do t vazhdoj, n disa forma, edhe pas vdekjes s tij. OSE Edhe pse Santiago kthehet i mundur, ai nuk mposhtet nga peshku, por nga cikli i paevitueshm i natyrs. 2 pik Nse identifikon dy momente ku shfaqen notat optimiste. 0 pik Nse prgjigjet gabim ose nuk prgjigjet fare. 24. far kan zvendsuar premrat n fjalit : Ata m mposhtn, Manolin, tha , -Ata m mposhtn vrtet/ -Ai nuk t mposhti.? Cili sht funksioni i ktij prdorimi? tipar i stilit t Heminguejit zbulohet? 3 pik Model prgjigjeje i sakt: Premrat kan zvendsuar fjalt (emrat) peshkaqen dhe peshk. N asnj moment plaku nuk ua prmend emrat. E l t nnkuptohet. Parimi i ajsbergut. 1 pik Nse tregon se far kan zvendsuar premrat. 1 pik Nse shpjegon funksionin e ktij prdorimi. 1 pik Nse tregon tiparin e stilit q shfaqet. 0 pik Nse prgjigjet gabim ose nuk prgjigjet fare. 25. A mendoni se Santjago do t jetoj? Argumentoni mendimin tuaj me ilustrime nga fragmenti. 3 pik Argumentimi Model prgjigjeje i sakt: Figurativisht po. Prmes djalit. Prvoja e tij do t kaloj te djali q e do dhe i sht prkushtuar. OSE N t vrtet, ndoshta jo. Ai thot q dika iu thye n gjoks. Beteja e jashtzakonshme n det ka qen shum pr moshn e tij.Ilustrime. Por ne do t peshkojm bashk tani. sepse kam ende shum gjra pr t msuar dhe ti mund t mi msosh t gjitha. ai qau prsri. Etj.

3 pik Nse argumenton plotsisht dhe me ilustrime mendimin. OSE 2 pik Nse argumenton plotsisht mendimin, por nuk prdor ilustrime. 1 pik Nse argumenton pjesrish, pa ilustrime mendimin. 0 pik Nse prgjigjet gabim ose nuk prgjigjet fare.

Lnda: Letrsi dhe Gjuh shqipe Shkollat e mesme t gjuhve t huaja (kurrikula e vjetr) Pr pyetjet nga 1 deri n 7 rrethoni alternativn e sakt. 1. Cikli i kreshnikve bn pjes n: 1 pik A) lirikn popullore; B) epikn historike; C) epikn legjendare; D) kanunin e Lek Dukagjinit. Alternativa e sakt:C 2. Vargu i ciklit t kreshnikve sht: 1 pik A) 8-rroksh; B) 9-rroksh; C) 10- rroksh; D) 12-rroksh. Alternativa e sakt:C 3. Shqetsimi kryesor n kt fragment sht: 1 pik A) mosbindja e Halilit pr t dgjuar Mujin. B) shkelja e ligjeve t Malsis nga Halili. C) pse Halili nuk po martohet ende. D) vshtirsia pr t gjetur nj nuse t denj. Alternativa e sakt:C 4. Figura e stilistiks e prdorur m shum n kt fragment sht: 1 pik A) metafora; B) krahasimi; C) paralelizmi figurativ. D) simboli. Alternativa e sakt:B 5 . Cili sht reagimi i Mujit ndaj shqetsimit t kreshnikve? 1 pik A) Nervozohet nga ndrhyrja e tyre patakt. B) Ndryshon temn e biseds. C) Ndan me ta shqetsimin e vet. D) Mbetet pa fjal dhe nuk di t thot. Alternativa e sakt:C 6. Cili nga vargjet e mposhtme sht ndrtuar mbi figurn e hiperbols? 1 pik A) Fill mbas shiut, kur po i shndrit dielli B) Gja ma tmir ssheh njeriu nn kt diell C) Le konakun, Muj, po ta fikin D) Tutna djalin dikush po na e rre Alternativa e sakt:B 7 . Folja sht prdorur n mnyrn dshirore n vargun: 1 pik A) - Nvatr tande, Muj, kemi qllue B) Vdeksha para nu martofsha C) Bash si motra q po mduken D) Kujt po i dhimbsen dasmat pr vlla tvet Alternativa e sakt:B 8. Zbuloni marrdhnie ekzistojn midis Mujit dhe kreshnikve, nprmjet dialogut q zhvillohet midis tyre. Ilustroni me shembuj (t paktn dy) kt marrdhnie. 4 pik Model prgjigjeje i sakt: Midis dhe kreshnikve ekzistojn marrdhnie t sinqerta, miqsore, t hapura, ndihme. Trimat nuk jan t nnshtruar prpara prijsit t tyre. T tr shqetsohen pr nderin e prbashkt, sepse jan pjestar t nj fisi. 2 pik Marrdhniet q ekzistojn: nse nxnsi shkruan n mnyr t plot thelbin e ktyre marrdhnieve. DHE 1 pik Nse jep n mnyr t pjesshme natyrn e marrdhnieve midis Mujit dhe kreshnikve: Marrdhnie miqsore; Marrdhnie ndihme;Jan t sinqert me njri-tjetrin; Nuk i druhen prijsit t tyre; 2 pik Ilustrimet: nse jep dy ilustrime q lidhen me krkesn e pyetjes.Tutna djalin

dikush po na e rre, Le konakun, Muj, po ta fikin, po na koritin, Faqebardh, more shok, ju qofsha, Sa mir hallin po ma ditki burra... DHE 1 pik Nse jep vetm nj ilustrim q lidhet me krkesn e pyetjes 0 pik Nse prgjigjja e dhn nuk i prmbahet thelbit t pyetjes ose nuk ka prgjigje. Nxnsi do t marr pik edhe kur n prgjigjen e dhn,shpreh mendime dhe ide q nuk i prmban modeli i prgjigjes, por q komisioni i vlersimit i gjykon t sakta. 9. Pse Halili nuk pranon t martohet me asnj nga vajzat e krahins? 1 pik Model prgjigjeje: Halili nuk pranon t martohet me asnj nga vajzat e krahins, sepse: ato i duken si motra OSE ka rn n dashuri me nj vajz t huaj. 1 pik Nse prmend nj prej rasteve t dhna m sipr. 0 pik Nse prgjigjet gabim ose nuk prgjigjet fare. 10. Argumentoni prmes tri detajeve, t prdorura n vargjet ku prshkruhet portreti i Tanushs (Vetulla e saj...), se bukuria e saj sht dhn jo e ngrir, por n lvizje dhe tepr e gjall. 4 pik Model prgjigjeje t sakt: sht nj bukuri n lvizje, plot jet, n zhvillim e sipr. Rapsodi ka nxjerr n pah detaje (i ka theksuar) q japin prfytyrimin e lvizjes. P.sh: qerpiku: si krahu i dallndysheslvizshmria e qerpikut si e krahut t dallndyshes. goja: si lulja q shprthen, pra n zhvillim e sipr, n rritje, n lulzim, fytyra: si molla n deg vetulla: si fiskaja- theksohet elasticiteti, eleganca, etj. 4 pik Nse argumenton n mnyr t plot bukurin n lvizje t Tanushs bashk me tri detajet m domethnse. 3 pik Nse argumenton n mnyr t plot bukurin e Tanushs t dhn n lvizje bashk me dy detajet m domethnse. OSE 3 pik Nse jep vetm tri detajet m domethnse. 2 pik Nse jep nj argumentim dhe nj detaj. OSE 2 pik Nse jep vetm dy detaje domethnse. 1 pik Nse jep vetm nj argumentim. OSE 1 pik Nse jep vetm nj detaj t sakt. 0 pik Nse prgjigjet gabim ose nuk prgjigjet fare. Nxnsi do t marr pik edhe kur n prgjigjen e dhn, prmend arsye q nuk i prmban modeli i prgjigjes, por q komisioni i vlersimit i gjykon t sakta. 11. Shpjegoni dallimin midis dy vargjeve t mposhtme: 2 pik Le konakun, Muj, po ta fikin, Ma zi fisin, Muj, po na koritin... Model prgjigjeje t sakt: Shqetsimi lidhet vetm me Mujin. Ty po ta fikin dern. 1 pik po na koritin: shqetsimi lidhet me gjith fisin (prfshi edhe Mujin). Shqetsimi bhet i prbashkt n rastin e dyt, n krahasim me vargun e msiprm. 0 pik Nse prgjigjet gabim ose nuk prgjigjet fare. 12. Cili sht qllimi i rapsodit q mbledh aq shum objekte dhe dukuri, nga m t bukurat e natyrs, pr t br portretin e Tanushs? 1 pik Model prgjigjeje t sakt: Bukuria e Tanushs sht aq e madhe sa pr ta prshkruar duhen mbledhur shum element e objekte nga m t bukurit e natyrs. OSE 1 pik Bukuria e Tanushs bhet objekt krahasimi me bukurin e prsosur t natyrs (me elementet m t bukura t saj); ksisoj bukuria njerzore ngrihet n shkall m t lart. 0 pik Nse prgjigjet gabim ose nuk prgjigjet fare. Nxnsi do t marr pik edhe kur n prgjigjen e dhn, bn nj interpretim q nuk e prmban modeli i prgjigjes, por q komisioni i vlersimit e gjykon t sakt.