Anda di halaman 1dari 8

Universiteti “Ismail Qemali”

Fakulteti i Edukimit
Departamenti i Gjuhësisë dhe i Letërsisë
Vlorë

Program tematik i Kursit të Ligjëratave ne kursin


Teori e Letersise
Viti akademik 2008-2009
Sistemi i dites

Pergjegjes i Departamentit Pedagogu i lendes


Prof. Asoc.Nexhip Merkuri Ermir Xhindi
Faqe 2

1
Programi

Kursi i Teorise se Letersise ofron ne pikepamje konceptuale, pastaj edhe metodike nje
organon qendrimesh mbi natyren e letersise, funksionin e saj, studimin e saj te
jashtem, menyren e ekzistences, etj. Pergjithesisht ky program u permbahet
qendrimeve te ngurtesuara teorike mbi perfshirjen e Teorise se Letersise ne konceptin
Studim i Letersise, studimeve paraqitese mbi aplikimin e metodave deterministe,
pikepamjeve fenomenologjike, hermeneutike, etj. Ne diakroni e sinkroni programi
perpiqet te vendose raporte te pershatshme e koherente per te mberritur ne nje
qendrim te domosdoshem sistematik. Synimi kryesor eshte aftesimi i studenteve per te
konceptualizuar vepren letrare, menyren e ekzistences se saj, teresine metodike per
t’iu afruar asaj praktikisht.

Semestri Leksione Seminare Total Lenda permban


5 kredite
I 30 15 45

Program tematik:

Koncepte te pergjithshme:

Koncepti mbi letersine dhe mbi studimin e saj. Zgjidhja metodike e çeshtjes.
Karakteri i paperfunduar i studimit te letersise si njohje sistematike.
Komponentet e studimit te letersise.

Natyra e letersise. Histori e pikepamjeve. Percaktimi i letersise si entitet


fiksional mbi konceptin e gjuhes se letersise (organizimit te posaçem gjuhesor
te tekstit letrar) dhe raporteve te saj te veçanta me gjuhen e shkences dhe
gjuhen e perditshme. Natyra e fiksionalitetit ne tekstin letrar.

Funksioni i letersise. Kocepti mbi funksionin si koncept historik. “Utile et


dulce” si funksion binar i domosdoshem. Komenti historik i pikepamjes.
Faqe 2

2
Komponentet e studimit te letersise: teoria, kritika dhe historia e letersise.
Marredheniet e tyre brenda sistemit, dallimet dhe piketakimet ne proces.

Historia e letersise kombetare dhe komparatizmi i letersive kombetare ne


kontekst te shkences se pergjithshme per letersine.

Faza pergatitore e analizes se vepres letrare :

Mbledhja e materialit per studim dhe percaktimi i fakteve. Tekstologjia.si


kritike e tekstit.

Marredheniet e jashtme gjate studimit te letersise :

Origjina pozitiviste e studimit te jashtem. Nocioni i kontekstit determinues


sipas parimit shkak – pasoje.

Letersia dhe biografia. Projektimet biografike mbi vepren letrare. Studimi i


biografise si mbeshteteje per studimin e psikologjise se krijimit (dhe te
krijuesit). Marredhenia reciproke mes biografise se krijuesit dhe analizes se
vepres letrare.

Letersia dhe psikologjia. Studimi i personalitetit te krijuesit. Studimi i procesit


krijues. Studimi i tipologjive psikologjike gjate procesit krijues. Ndikimi
psikologjik i letersise te lexuesi. Arti si kompensim. Arti si neuroze.
Tipologjite e Frojdit, Jungut, Niçes etj. Koncepti i frymezimit. Psikologjia si
element i vleres se veprres letrare.

Letersia dhe shoqeria. Sociologjia e shkrimtarit. Permbajtja shoqerore e


veprave letrare. Koncepti i shjes. Ndikimi shoqeror i letersise.

Letersia dhe idete. Marredhenia midis letersise dhe filozofise. Historia e ideve
ne vepren letrare. Tipologjite e krijuesve sipas shkalles se materializimit te
ideve. Idete ne lidhje me konceptin e vleres.

Aspektet e brendshme te studimit te letersise.


Faqe 2

Menyra e ekzistences se vepres letrare. Vepra letrare si artefakt. Vepra letrare


si rrjedhe tingullore.Vepra letrare si pervoje e lexuesit. Vepra letrare si pervoje

3
e shkrimtarit. Vepra letrare si pervoje e shoqerise. Koncepti i normes si
strukture e domosdoshme. Shtresezimi i vepres letrare sipas Roman
Ingardenit.

Shtresa tingullore e vepres letrare. Cilesite e brendshme dhe te jashtme te


tingullit. Koncepti i rimes, ritmit, metrit. Ritmi ne prozen artistike. Tipat e
metrikes. Shtresa tingellimore ne konceptin e vleres.

Stili si koncpet historik. Raporti i ndërsjelle letersi – gjuhe. Stilistika letrare.


Metodat e analizes stilistike.

Miti – simboli.

Arketipi dhe Topika.

Njesite me kuptim ne vepren letrare – Figurat, metafora, simboli, miti.


Koncepti binar letrar e psikologjik mbi figurat.

Natyra dhe llojete prozes rrefimtare. Bota e krijuesit prozator. Perberesit e


struktures narrative. Subjekti, motivet. Kompozicioni. Fabula. Karakteret,
menyrat e karakterizimit. Situatat, tipologjite e tyre.

Zhanret letrare. Koncepti historik mbi zhanret. Kriteret e percaktimit te


zhanreve. Pkepamjet.

Teori letrare moderne.

Formalizmi Rus. Parimet teorike te pergjithshme. Poezia, proza dhe historia


letrare.

Gjuhesia moderne ne studimin e letersise. Koncepti i shenjes nga Saussure.


Shkolla e Prages, struktura dhe funksioni. Roman Jakobson – poetika
gjuhesore.

Kritika e Re Anglo - Amerikane. Parimet. Richards. Kritika Amerikane: teksti


ne vetvete.

Strukturalizmi dhe postrukturalizmi. Poetika dhe narratologjia. Kritika


strukturaliste. Jacques Derrida.

Teorite e Pergjigjes se Lexuesit. Hermeneutika dhe fenomenologjia. Roman


Ingarden: Procesi i te lexuarit, fenomenologjia e tekstit, autori. Shkolla e
Gjeneves, Wolfgang Iser. Teoria e pritjes.
Faqe 2

Kritika psikanalitike moderne. Psikanaliza klasike dhe autori. Psikanaliza


klasike dhe lexuesi. Lacan-i dhe psikanaliza strukturore.

4
Teorite letrare marksiste. Parimet dhe teoricienet.

Reader Response Theory (Teori te Pergjigjes se Lexuesit;

Program tematik i seminareve per Kursin e Teorise se Letersise

Temat :

Koncepte te pergjithshme:

Koncepti mbi letersine dhe mbi studimin e saj. Natyra e letersise. Histori e
pikepamjeve. Percaktimi i letersise si entitet fiksional mbi konceptin e gjuhes se
letersise. Natyra e oralitetit.

Funksioni i letersise. Kocepti mbi funksionin si koncept historik. “Utile et


dulce” si funksion binar i domosdoshem. Komenti historik i pikepamjes.

Komponentet e studimit te letersise: teoria, kritika dhe historia e letersise.


Marredheniet e tyre brenda sistemit, dallimet dhe piketakimet ne proces.

Marredheniet e jashtme gjate studimit te letersise :

Origjina pozitiviste e studimit te jashtem. Nocioni i kontekstit determinues sipas


parimit shkak – pasoje. Letersia dhe biografia. Projektimet biografike mbi
vepren letrare.

Letersia dhe psikologjia. Studimi i personalitetit te krijuesit. Studimi i procesit


krijues. Studimi i tipologjive psikologjike gjate procesit krijues. Ndikimi
psikologjik i letersise te lexuesi. Interpretime teorike ne rrjedhen historike.

Letersia dhe shoqeria. Sociologjia e shkrimtarit. Permbajtja shoqerore e veprave


letrare. Koncepti i shjes. Ndikimi shoqeror i letersise.
Faqe 2

Letersia dhe idete. Marredhenia midis letersise dhe filozofise.

5
Aspektet e brendshme te studimit te letersise.

Menyra e ekzistences se vepres letrare. Qendrime teorike.

Koncepti i arketipit dhe topikes ne letersi.

Miti – simboli.

Natyra dhe llojete prozes rrefimtare. Bota e krijuesit prozator. Perberesit e


struktures narrative. Subjekti, motivet. Kompozicioni. Fabula. Karakteret,
menyrat e karakterizimit. Situatat, tipologjite e tyre.

Zhanret letrare. Koncepti historik mbi zhanret. Kriteret e percaktimit te


zhanreve. Pikepamjet.

Teori letrare moderne.

Pozitivizmi, kritika sociologjike, kritika psikanalitike.

Formalizmi Rus. Parimet teorike te pergjithshme. Poezia, proza dhe historia


letrare. Kritika e Re Anglo - Amerikane. Parimet. Richards. Kritika Amerikane:
teksti ne vetvete. Strukturalizmi.

Teorite e Pergjigjes se Lexuesit. Hermeneutika dhe fenomenologjia. Roman


Ingarden:Procesi i te lexuarit, fenomenologjia e tekstit, autori. Shkolla e
Gjeneves, Wolfgang Iser. Teoria e pritjes.

Referenca:

Rene Wellek, Austin Warren - Teoria e Letersise, Shtepia Botuese Enciklopedike,


Tirane 1993;
Pietro Pelosi, Principi di Teoria della Letteratura, Liguori Editore, Napoli 2001;
Stefan Capaliku, Letersia e Interpretuar, Shtepia Botuese “Arbri’, Tirane, 1998;
Ann Jefferson, David Robey, Teoria letrare moderne, (perkth. F. Dado), Albas 2004;
Northrop Frye, Anatomia e kritikes, Rilindja, (perkth. Avni Spahiu), Prishtine 1990;
Enzo Noe Girardi, Letteratura come arte, Lezioni di Teoria della Letteratra, Edizioni
Scientifiche Italiane, Napoli 1991;
Ernesto Giudorizzi, Teoria della Letteratura e Racconto, Edizioni Scientifiche Italiane,
Napoli 1998;
Erich Fromm, Il Linguaggio dimenticato, Bompiani, Milano 1962;
Faqe 2

Alberto Granese, Sociologia della Letteratura, Edisud, Salerno 1990;

6
Reader – Response Criticism, From Formalism to Post-Strukturalism, Edited by Jame
P. Tompkins, The Hohn Hopkins University Press, Baltimore and London, 1980;
Suleiman, Susan and Crossman, Inge, eds. The reader in the text: Essays on Audience
and Interpretation. Princeton: Princeton University Press, 1980;
Prince, Gerald, “Introduction on the study of the narratee”, Poetique no. 14, 1973:
177-96;
Fish, Stanley, E. Is there a Text in this Class? The Authority of Interpretive
Comunities, Cambridge, Mass. : Harvard University Press, 1980;

Faqe 2

7
8
Faqe 2