Anda di halaman 1dari 23

TUGAS ANALISA SISTEM TENAGA

ANGKATAN 2006
Nama

: Saptoko Nur Ismiyanto

(03061004003)

: Berly Noviantoni S.

(03061004024)

: Anhar

(03061004036)

: YB.Frans H. Fernandez

(03061004086)

: Daniel Damanik

(03061004090)

: Brevistian A.W

(030610040100)

: Kiki Fernando

(03061004108)

: Harseto

(03061004114)

: Rony E. Damanik

(03061004115)

JURUSAN TEKNIK ELEKTRO


FAKULTAS TEKNIK
UNIVERSITAS SRIWIJAYA
2009

Suatu system yang terdiri dari tiga bus sebagai berikut :

Bus 1 : slack bus


E1 = V1 = 1,05 + j 0,00 pu
Factor percepatan = 1,6 untuk P dan G
Indeks presisi ( ) = 0,001
* Data kawat transmisi :
Kode Bus

Impedansi

Admintansi shunt

P-q

Z pq

Y pq / 2

12

0,08 + j 0,24

13

0,02 + j 0,06

23

0,06 + j 0,18

Semua impedansi dalam p.udan base 100 MVA


* Data pembangkitan, beban dan tegangan bus permulaan :
Kode

Tegangan Bus

Generator
MW
MVAR

Beban
MW MVAR

permulaan

1,05 + j 0,00

Slack Bus

2
3

1,00 + j 0,00
1,00 + j 0,00

20
0

50
60

20
25

Load Bus
Load Bus

Keterangan

Lakukanlah iterasi Gauss Seidal untuk mengitung tegangan tegangan bus


tersebut : Hitung Aliran Daya ?
Penyelesaian ;
Matriks Admintansi Bus :
1

y12

= 0,08 + j 0,24 = 1,25 j 3,75

y13

= 0,02 + j 0,06 = 5,0 j 15,0

y23

= 0,06 + j 0,18 = 1,6667 j 5,0

Y11 = y12 + y13 = 6,25 j 18,75


Y22 = y23 + y21 = 2,9167 j 8,75
Y33 = y31 + y32 = 6,6667 j 20,0

Y12 = Y21 = - y12 = -1,25 + j 3,75

Y13 = Y31 = - y13 = -5,0 + j 15,0


Y23 = Y32 = - y23 = -1,6667 + j 5,0

6,25 j 18,75

[Y ] = -,125 + j 3,75
-5,0 + 15,0

-1,25 + j 3,75

-5,0 + j 15,0

2,9167 j 8,75

-1,6667 + 5,0

-1,6667 + 5,0

6,6667 j 20,0

Perhitungan KLp :
KLp

= (Pp j Qp) . Lp
=

Pp jQ p
Y pp

Untuk p = 2 :
Beban besih pada bus 2 = [0,20 j 0,0] [0,5 j 0,2]
Pp j Qp = -0,3 + j 0,20
0,3 + j 0,2

KL2 = 2,9167 j8,75


= -0,0309 j 0,0240

Untuk p = 3 :
Beban besih pada bus 3 = [0,0 j 0,0] [0,60 j 0,25]
Pp j Qp = -0,60 + j 0,25
0,6 + j 0,25

KL3 = 6,6667 j 20,0


= -0,202 j 0,0232

Perhitungan YLpq :
YLpq = Ypq . Lp =

Y pq
Y pp

1,25 + j 3,75

YL12 = 6,25 j18,75

5,0 + j15,0

YL13 = 6,25 j18,75

= -0,2 + j 0,0

= -0,8 + j 0,0

1,25 + j 3,75

YL21 = 2,9167 j8,75 = -0,4286 + j 0,0


1,6667 + j 5,0

YL23 = 2,9167 j8,75

= -0,5714 + j 0,0

5,0 + j15,0

YL31 = 6,6667 j 20,0 = -0,75 + j 0,0


1,6667 + j 5,0

YL32 = 6,6667 j 20,0

= -0,25 + j 0,0

Iterasi 1 : k =0
E1
* E21

= 1,05 + j0,0 (Slack Bus)


=

KL2

(E )

0 *

- YL21 E11 YL23 E30

0,0309 j 0,0240
- (-0,4286)(1,05) (-0,5714)(1,00)
1,0 j 0,0

= 0,9905 j0,0240

E21

= E21 E20
= (0,9905 j0,0240)-(1,0 + j0,0)
= -0,0095 j0,0240
= 0,0258 > 0,001

E21acc

= E20 + (E21)
= (1,0) + 1,6(-0,0095 j0,0240)
= 0,9848 j0,0384

* E31

KL3

(E )

0 *

- YL31E11 YL32 E21

0,0202 j 0,0232
- (-0,75)(1,05) (-0,25)(0,9848 j0,0384)
1,0 j 0,0

= 1,0135 j0,0328

E31

= E31 E30
= (1,0135 j0,0328)-(1,0 + j0,0)
= -0,0135 j0,03284
= 0,0355 > 0,001

E31acc = E30 + (E31)


= (1,0 + j0,0) + 1,6(0,0135 j0,0328)
= 1,0261 j0,0525

Iterasi 2 : k =1
* E22

KL2

(E )

1 *

- YL21 E13 YL23 E31

0,0309 j 0,0240

= 0,9849 j 0,0384 - (-0,4286)(1,05) (-0,5714)(1,0216-j0,0525)


= 1,0015 j0,0531
E22

= E22 E21
= (1,0015 j0,0531) - (0,9848-j0,0384)
= 0,0167 j0,0147

E22acc

0,0222 > 0,001

= E21 + (E22)
= (0,9848-j0,0384) + 1,6 (0,0167 j0,0147)
= 1.0115 j0,019

* E32

KL3

(E )

1 *
3

- YL31E12 YL32 E22

0,0202 j 0,0232

= 1,0216 j 0,0525

- (-0,75)(1,05) (-0,25)( 1.0115 j0,019 )

= 1,0196 j0,0371
E32

= E32 E31
= (1,0196 j0,0371 )-(1,0216 j0,0525)
= -0,0020 j0,0154
= 0,0155 > 0,001

E32acc = E32 + (E32)


= (1,0216 j0,0525 ) + 1,6(-0,0020 j0,0154 )
= 1,0184 j0,0279

Iterasi 3 : k =2
* E23

KL2

(E )

2 *

- YL21 E13 YL23 E32

0,0309 j 0,0240

= 1,0115 + j 0,0619

- (-0,4286)(1,05) (1,0184 j0,0279)

= 1,00 j0,0377

E23

= E23 E22
= (1,00 j0,0377) - (1,0015 j0,0531)
= -0,0115 j0,0242

E23acc

0,0268 > 0,001

= E22 + (E23)
= (1,0115 j0,0619) + 1,6 (-0,0115 j0,0242)
= 0,9931 j0,0232

* E33

KL3

(E )

2 *

- YL31E13 YL32 E23

0,0202 j 0,0232

= 1,0184 j 0,0279 - (-0,75)(1,05) (-0,25)( 0,9931 j0,0232)

= 1,0154 j0,0280

E33 = E33 E32


= (1,0154 j0,0280)-(1,0184 j0,0279)
= -0,0030 j0,0001

0,003 > 0,001

E33acc = E33 + (E33)


= (1,0184 j0,0279) + 1,6(-0,003 j0,0001)
= 1,0136 j0,0281

Iterasi 4 : k =3
* E24

KL2

(E )

3 *

- YL21 E14 YL23 E33

0,0309 j 0,0240
(-0,4286)(1,05) (-0,5714)(1,0136 j 0,0281)
0,9931 + j 0,0232

= 0,9975 j 0,0395
E24 = E24 E23
= (0,9975 j 0,0395) (0,9931 j 0,0232)
= 0,0044 j 0,0163

E24acc = E23 + (E24)


= (0,9931 j 0,0232) + 1,6 (0,0044 j 0,0163)

0,0169 > 0,001

= 1,0001 j 0,0493

* E34

KL3

(E )

3 *

- YL31E14 YL32 E24

0,0202 j 0,0232
(-0,75)(1,05) (-0,25) (1,0001 j 0,0493)
1,0136 + 0,0281

= 1,0170 j 0,0346

E34 = E34 E33


= (1,0170 j 0,0346) ( 1,0136 0,0281 )
= 0,0034 j 0,0065

0,0073 > 0,001

E34acc = E33 + (E34)


= ( 1,0136 0,0281 ) + 1,6 (0,0034 j 0,0065)
= 1,0190 j 0,0385

Iterasi 5 : k =4
* E25

KL 2

(E )

4 *

- YL21 E15 YL23 E34

0,0309 j 0,0240

= (1,0001 + j 0,0493) (-0,4286)(1,05) (-0,5714)( 1,0190 j 0,0385)


= 1,0003 j 0,0444

E25

= E25 E24
= (1,0003 j 0,0444) (1,0001 j 0,0493)
= 0,0002 + j 0,0049

0,0049 > 0,001

E25acc = E24 + (E25)


= (1,0001 j 0,0493) + 1,6 (0,0002 + j 0,0049 )
= 1,0004 j 0,0415

* E35

KL3

(E )

4 *

- YL31E15 YL32 E25

0,0202 j 0,0232

= 1,0190 + j 0,0385

(-0,75)(1,05) (-0,25) (1,0004 j 0,0415)

= 1,0169 j 0,0324

E35 = E35 E34


= (1,0169 j 0,0324) (1,0190 j 0,0385)
= - 0,0021 + j 0,0061

E35acc = E34 + (E35)


= (1,0190 j 0,0385) + 1,6 (- 0,0021 + j 0,0061)
= 1,0156 j 0,0287

0,0065 > 0,001

Iterasi 6 : k = 5
* E26

KL2

(E )

5 *

- YL21 E16 YL23 E35

0,0309 j 0,0240

= (1,0004 + j 0,0415) (-0,4286)(1,05) (-0,5714)( 1,0156 j 0,0287)


= 0,9985 j 0,0390

E26

= E26 E25
= (0,9985 j 0,0390) (1,0004 j 0,0415)
= -0,0019 + j 0,0025

0,00314 > 0,001

E26acc = E25 + (E26)


= (1,0004 j 0,0415) + 1,6 (-0,0019 + j 0,0025)
= 0,9974 j 0,0375
* E36

KL3

(E )

5 *

- YL31E16 YL32 E26

0,0202 j 0,0232

= 1,0156 + j 0,0287

(-0,75)(1,05) (-0,25) (0,9974 j 0,0375)

= 1,0163 j 0,0316

E36 = E36 E35


= (1,0163 j 0,0316) (1,0156 j 0,0287)

= 0,0007 j 0,0029

0,0030 > 0,001

E36acc = E35 + (E36)


= (1,0156 j 0,0287) + 1,6 (0,0007 j 0,0029)
= 1,0167 j 0,0338

Iterasi 7 : k = 6
* E27

KL 2

(E )

6 *

- YL21 E17 YL23 E36

0,0309 j 0,0240

= (0,9974 + j 0,0375) (-0,4286)(1,05) (-0,5714)( 1,0167 j 0,0338)


= 0,9991 j 0,0422

E27

= E27 E26
= (0,9991 j 0,0422) (0,9974 j 0,0375)
= 0,0017 j 0,0047

E27acc = E26 + (E27)


= (0,9974 j 0,0375) + 1,6 (0,0017 j 0,0047)
= 1,0001 j 0,0450

0,0049 > 0,001

* E37

KL3

(E )

6 *

- YL31E17 YL32 E27

0,0202 j 0,0232

= 1,0167 + j 0,0338

(-0,75)(1,05) (-0,25) (1,0001 j 0,0450)

= 1,0169 j 0,0334

E37 = E37 E36


= (1,0169 j 0,0334) (1,0167 j 0,0338)
= 0,0002 + j 0,0001

0,0020 > 0,001

E37acc = E36 + (E37)


= (1,0167 j 0,0338) + 1,6 (0,0002 + j 0,0001)
= 1,0170 j 0,0336

Iterasi 8 : k = 7
* E28

KL2

(E )

7 *

- YL21 E18 YL23 E37

0,0309 j 0,0240

= (1,0001 + j 0,0450) (-0,4286)(1,05) (-0,5714)( 1,0170 j 0,0336)


= 0,9992 j 0,0418

E28

= E28 E27

= (0,9992 j 0,0418) (1,0001 j 0,0450)


= -0,0009 + j 0,0032

0,0033 > 0,001

E28acc = E27 + (E28)


= (1,0001 j 0,0450) + 1,6 (-0,0009 + j 0,0032 )
= 0,9987 j 0,0399

* E38

KL3

(E )

7 *

- YL31E18 YL32 E28

0,0202 j 0,0232

= 1,0170 + j 0,0336 (-0,75)(1,05) (-0,25) (0,9987 j 0,0399)


= 1,0166 j 0,0321

E38 = E38 E37


= (1,0166 j 0,0321) (1,0170 j 0,0336)
= -0,0004 + j 0,0015

E38acc = E37 + (E38)


= (1,0170 j 0,0336) + 1,6 (-0,0004 + j 0,0015)
= 1,0164 j 0,0317

0,0015 > 0,001

Iterasi 9 : k = 8
* E29

KL2

(E )

8 *

- YL21 E19 YL23 E38

0,0309 j 0,0240
(-0,4286)(1,05) (-0,5714)( 1,0164 j 0,0317)
(0,9987 + j 0,0399)

= 0,9990 j 0,0409

E29

= E29 E28
= (0,9990 j 0,0409) (0,9987 j 0,0399)
= 0,0003 j 0,0010

0,00104 > 0,001

E29acc = E28 + (E29)


= (0,9987 j 0,0399) + 1,6 (0,0003 j 0,0010)
= 0,9992 j 0,0415
* E39

KL3

(E )

8 *

- YL31E19 YL32 E29

0,0202 j 0,0232

= 1,0164 + j 0,0317 (-0,75)(1,05) (-0,25) (0,9992 j 0,0415)


= 1,0167 j 0,0326

E39 = E39 E38


= (1,0167 j 0,0326) (1,0164 j 0,0326)
= -0,0003 j 0,0009

0,0009 < 0,001

E39acc = E38 + (E39)


= (1,0164 j 0,0326) + 1,6 (-0,0003 j 0,0009)
= 1,0169 j 0,0331

Iterasi 10 : k = 9
* E210 =

KL2

(E )

9 *

- YL21 E110 YL23 E39

0,0309 j 0,0240
(-0,4286) (1,05) (-0,5714) (1,0169 j 0,0331)
(0,9992 + j 0,0415)

= 0,9992 j 0,0416

E210 = E210 E29


= (0,9992 j 0,0416) (0,9992 j 0,0415)
= 0 j 0,0001

E210acc = E29 + (E210)


= (0,9992 j 0,0415) + 1,6 (0 j 0,0001)
= 0,9992 j 0,0417

0,0001 < 0,001

* E310 =

KL3

(E )

9 *

- YL31E110 YL32 E210

0,0202 j 0,0232

= 1,0169 + j 0,0331 (-0,75)(1,05) (-0,25) (0,9992 j 0,0417)


= 1,0167 j 0,0326

E310 = E310 E39


= (1,0167 j 0,0326) (1,0169 j 0,0331)
= -0,0002 + j 0,0005

E310acc = E39 + (E310)


= (1,0169 j 0,0331) + 1,6 (-0,0002 + j 0,0005)
= 1,0166 j 0,0323

MENGHITUNG ALIRAN DAYA


Rumus :
Ppq j Qpq = E* [Ep Eq] ypq + Ep*. Ep .

Untuk Base Daya 100 MVA

Bus 1 2

0,00054 < 0,001

P12 j Q12

= E1* [E1 E2] y12


= (1,05 j 0,0) [(1,05 + j 0,0) (0,9992 j 0,0417)] (1,25 j 3,75)
= 0,23087 j 0,14529 pu

Jadi

P12 = 23,087 MW
Q12 = 14,529 MVAR

Bus 2 1
P21 j Q21

= E2* [E2 E1] y21


= (0,9992 + j 0,0417) [(0,9992 j 0,0417) (1,05)] (1,25 j 3,75)
= - 0,22547 + j 0,12910 pu

Jadi

P21 = - 22,547 MW
Q21 = - 12,910 MVAR

Rugi rugi daya aktif

P = P12 + P21 = 23,087 22,547 = 0,54 MW

Rugi rugi daya reaktif

Q = Q12 + Q21 = 14,529 12,910 = 1,619 MVAR

Bus 1 3
P13 j Q13

= E1* [E1 E3] y13


= (1,05 j 0,0) [(1,05 + j 0,0) (1,0166 j 0,0323)] (5,0 j 15,0)
= 0,68408 j 0,35648 pu

Jadi

P13 = 68,408 MW
Q13 = 35,648 MVAR

Bus 3 1

P31 j Q31

= E3* [E3 E1] y31


= (1,0166 + j 0,0323) [(1,0166 j 0,0323) (1,05)] (5,0 j 15,0)
= - 0,67328 + j 0,32409 pu

Jadi

P31 = - 67,328 MW
Q31 = - 32,409 MVAR

Rugi rugi daya aktif

P = P13 + P31 = 68,408 67,328 = 1,08 MW

Rugi rugi daya reaktif

Q = Q13 + Q31 = 35,648 32,409 = 3,24 MVAR

Bus 2 3
P23 j Q23

= E2* [E2 E3] y23


= (0,9992 + j 0,0417) [(0,9992 j 0,0417) (1,0166 j 0,0323)]

(1,6667 j 5,0)
= - 0,07891 + j 0,06811 pu
Jadi

P23 = - 7,891 MW
Q23 = - 6,811 MVAR

Bus 3 2
P32 j Q32

= E3* [E3 E2] y32


= (1,0166 + j 0,0323) [(1,0166 j 0,0323) (0,9992 j 0,0417)]

(1,6667 j 5,0)
= 0,07957 j 0,07006 pu

Jadi

P32 = 7,957 MW
Q32 = 7,006 MVAR

Rugi rugi daya aktif

P = P23 + P32 = (-7,891 + 7,957) = 0,066 MW

Rugi rugi daya reaktif

Q = Q23 + Q32 = (- 6,811 + 7,006) = 0,195 MVAR

Tabel Aliran Daya


Kode bus (p-q)

P (MW)

Q (MVAR)

Rugi-rugi P (MW)

12

23,087

14,529

0,54

21

-22,547

-12,910

13

68,408

35,648

31

-67,328

-32,409

23

-7,891

-6,811

3-2

7,957

7,006

Jadi daya yang dibangkitkan oleh bus 1 (slack bus) adalah :


P

= P12 + P13 + (0 load)


= 23,087 + 68,408
= 91,495 MW

= Q12 + Q13
= 14,529 + 35,648
= 50,177 MVAR

1,08

0,066

E1 = 1,05 0o
E2 = 1,00007 -2,39o
E3 = 1,01711 -1,82o

Bus 1 2
Sudut tegangan bus 1 leading dari tegangan bus 2; maka P dari 1 ke 2
Tegangan Bus 1 > Tegangan Bus 2 ;

maka Q dari 1 ke 2

Bus 1 3
Sudut tegangan bus 1 leading dari tegangan bus 3; maka P dari 1 ke 3
Tegangan Bus 1 > Tegangan Bus 3 ;

maka Q dari 1 ke 3

Bus 2 3
Sudut tegangan bus 2 lagging dari tegangan bus 3; maka P dari 3 ke 2
Tegangan Bus 2 < Tegangan Bus 3 ;
Bus 1 (slack bus) :

maka Q dari 3 ke 2

P = 91,495 MW
Q = 50,177 MVAR

Bus 2 :

G = 20 MW ; Beban = 50 MW ;

bus 1 dan 3
Dari bus 1

= 23,087 MW

Dari bus 3

= 7,957 MW

*kurang 30 MW, disupplay dari

Total
Bus 3 :

= 31,044 MW

P = 60 MW dan Q =25 MVAR


Dari bus 1 :

P = 68,408 MW

dan

Q = 35,648 MVAR