Anda di halaman 1dari 7

BAB 1 SEMANTIK DALAM BM Semantik dan Makna Palmer (1992), berasal drp kata adjektif bhs Yunani semantikos,

s, yg bmksd penting @ bererti. Dpknlkn oleh M.Breal drp kata Perancis Semantique. Semantik juga bmksd ilmu ttg makna @ erti. Kamus Linguistik (1997), erti yg didukung oleh kata @ kumpulan kata Pemahaman sst ujaran oleh pendengar, @ pemahaman kata @ frasa bertulis oleh pembaca. Ogden dan Richard (1956) 16 pengertian semantik : suatu sifat intrinsik, konotasi sesuatu kata, suatu inti, pokok, suatu kemahuan, dan emosi yang ditimbulkan oleh sesuatu.

Semantik dan Linguistik Semantik adlh sbhgn drp linguistik Semantik ttbhs@nahu fonetik. Semantik mjd amat penting dlm ttbhs & tanpanya, kita mgkn dpt mbina @ mlafazkn ayat @ ujaran yg tepat dr segi rumusnya ttp xtepat dr segi ilmu semantik. Cthnya, kita xble mnerima ayat Kerusi itu sdg myampaikan ucapan di Dewan Gemilang, sbg ayat yg btl, wpun ayat ini mnepati aturan bhs, iaitu mnurut susunan subjek & predikat (S + P) di dlmnya. Hal ini krn maknanya adalah taksa. Tegasnya, mklmt semantik amat pntg dlm linguistik. Semantik dan Sejarah Sblm thn 1930, semantik utk merujuk kpd pkm & prubhn mkna dlm bhs. Slps thn 1930, melihat mslh deskriptif & struktur dlm semantik (Ullman, 1996) 1931, muncul tulisan Gustaf Stren bjudul Meaning and change of Meaning with Special Referenceto English Language. 1950, mlihat aspek dlmn ttg pbndhraan kata & prinsip umum kpd kajian bhs yg ttntu.

Makna kognitif mkna yg ditunjukkan oleh acuannya, makna unsur bhs yg sgt dkt hbgnnya dgn dunia luar bhs, objek @ ggsn & dpt dijlskn bdsrkn analisis komponennya (Mansoer Pateda, 2001:109). Cth : kata pohon bmakna tumbuhan yg memiliki btg & daun dgn btk yg tggi bsr & kukuh. Inilah yg dmksd dgn mkna kognitif krn lbi byk dgn mksd fkrn. Makna referensial hbgn antara unsur2 linguistik brupa kata2, kalimat2 & dunia palaman nonlinguistik. Misyaratkn ttg mkna yg lgsg mnunjuk pd sst, baik benda, gejala, kyataan, peristiwa mahupun proses. (Palmer dlm Mansoer Pateda, 2001: 125) Makna piktorikal makna yg muncul akibat bygn pdgr @pbaca thdp kata yg ddgr @dibaca.

Sinonim berdasarkan laras sosial Pkataan bdsrkn status : Penyanyiorg yg bnyanyi Biduanstatus ttinggi dlm profesion seni. Sinonim berdasarkan kolokasi Wujud dlm konteks pgnaan tsndri Banyak & ramai banyakbley d gnakn utk manusia, tumbuh2an, haiwan, benda tp pastikan perkataan tersebut bermakna apabila digunakan tanpa kata sifat. Jika anda menyebut Banyak pelajar yg gembira stlh mpoleh pcapaian baik dlm ppriksaan tsbt akn mnunjukkn mkna yg slh. Alasannnya, ramai (utk manusia shj) hnya bmkna jika ada kata sifat (gembira) dlm ayat tsbt.

Lewah dalam Makna -Definisi : Berlebih2an sehingga t+ pkr, hal, & sbgnya yg xprlu, misalnya pkataan yg dgnakn dlm ayat. Kelewahan, @ hal & keadaan yg blebih2an ini sering ditemukn dlm komunikasi, sma ada komunikasi lisan @pn komunikasi tulisan. -Punca : blaku disebabkan plbg keadaan spt pulangan pkataan spt smua guru2, segala bhn2, kbykn buku2, & sekawan burung2. Penggunaan imbuhan yg x diperlukn turut mjadikn pkataan tsbt mpunyai unsur kelewahan. Cthnya: mpbsrkn, mpolehi, dipersetujui, & diperhalusi. Yg btl ialah mpbesar, mpoleh, disetujui & dihalusi. Pengulangan kata sendi nama secara berturutan. Cth : selain drp itu & demi untuk. BAB 3 MAKNA LEKSIKAL DALAM BM Sinonim kesamaan makna pkataan, iaitu kata2 yg mpnyai makna yg sama @hampir sama. (pkataan seerti) Cth : o kereta-motokar, Sejuk-dingin, Sukagemar, Ganggu-kacau, Lupus-luput, Loncat-lompat empat jenis sinonim iaitu: Sinonim berdasarkan pinjaman Belalang Dialek Melayupepatung Dialek Perakcakcibau Batas Dialek Kedahjalan raya Mksd Konvensionaltimbunan tnh yg m;jd sempadan petak2 sawah. Sinonim berdasarkan konteks Jemput dan undang Biasa digunakn utk protokol Sbnrnya dlm konteks lisan, jemput utk konteks tulisan, undang utk konteks tulisan

BAB 2 FITUR MAKNA DALAM BM Sifat Makna Kelas Makna Makna emotif makna yg timbul akibat adanya reaksi pbicara @ sikap pbicara mengenai @ thdp sst yg difikirkan atau dirasakan. (bersifat negatif) Cth : kata kerbau dlm ayat Engkau kerbau., kata itu tentunya mnimbulkn prsn xsenang bg pdgr. Dgn kata lain, kata kerbau td mandungi mkna emosi. (Mansoer Pateda, 2001:101) Makna konotatif cenderung muncul sbg akibat asosiasi prsn kita thdp apa yg diucapkan @ d dgr (bsifat positif). (Fathimah Djajasudarma, 1999:9). Cth : Anita menjadi bunga desa. Kata bunga dalam kalimat tersebut bukan bererti sebagai bunga di taman melainkan menjadi idola di desanya kerana kondisi fizikal atau kerana kecantikannya.

Antonim Pertentangan mkna pkataan @ kata2 yg mpnyai mkna yg xsma. (pkataan blwnn) Cth : o Sejukpanas o Baikjahat o Cantikhodoh o Tinggirendah o Miskinkaya Terdapat tiga jenis antonim. Antonim komplementar -psgn pkataan blwnn yg saling mlgkpi. Cth: tidur-jaga, duduk-bgn, tajamtumpul, kembang-kuncup, sihatsakit, gembira sedih, miskin-kaya. Antonim perbandingan- psgn kata yg menunjukkan ada kelebihan pada satu suku kata dan yang satu lagi pula ada kekurangannya. Cth: bsrkcl, tggi-rndh, luas-sempit. Antonim relasional -hbgn yg erat antara psgn kata yg bkaitan. Cth : pjual-pbeli, mrd-guru, majikn-pkrja Antonim resiprokal psgn kata yg bttgn dr sgi mkna tp bkaitan dr sgi fungsinya. Cth : mbli-mjual, mbrimnrima. Hiponim kata yang maknanya terangkum dalam makna kata yang lbi luas. Cth : bunga mawar, melur,cempaka, orkid, kemboja. Homonim (Homograf, Homofon) dua kata atau lebih yang mempunyai, sama ada bunyi atau ejaan yang sama, tetapi berlainan makna. Homograf sama bentuk ejaannya. Cth : o Semak 1 : mengkaji o Semak 2: kawasan yang ditumbuhi rumput yang panjang dan sukar dilalui oleh manusia. Homofon mempunyai sama sebutannya. Cth : o Bang : azan o Bank : tmpt simpnn duit o

Polisem Perkataan yang mengandungi banyak makna. Hubungan kata atau frasa yang mempunyai dua makna atau lebih dan mempunyai etimologi yang sama. Wujudnya banyak makna untuk sesebuah perkataan boleh disebabkan oleh keadaan semula jadi dan juga konteks. Ini menimbulkan polisem tulen dan polisem konteks.

Cth : (bdn-tubuh/lembaga,yysn) (luka-cedera/tersinggung) Daki I kotoran Daki II panjat Tentang I bkaitan sst pkra Tentang II - lwn

BAB 4 MAKNA AYAT DALAM BM Makna Ayat Makna merupakan satu unsur penting dalam mana-mana ujaran atau tulisan. Tanpa unsur ini, maka apa sahaja yang diujarkan atau yang dituliskan tidak akan memberi sebarang kefahaman kepada orang yang dilawan bercakap atau orang yang mbaca sst yg ditulis.Dlm bhs Melayu makna ayat ble d bhgikn kpd mkna konotatif & makna denotatif. Kerangka Generatif Chomsky Bagi Chomsky language is not a habit Structure. Hipotesisnya, semua bahasa dilihat dari struktur dalaman adalah sama iaitu menunjukkan tingkat fikiran seseorang. Merupakan teori tatabahasa menyatakan bahawa seseorang penutur asli sesuatu bahasa mempunyai kecekapan berbahasa yang dikenali sebagai competence. Penutur asli boleh membezakan berbagai jenis struktur ayat, boleh mengenali ayat yang gramatis atau tidak dan boleh membentuk, mengenali dan memahami ayat yang tidak terkira jumlahnya. 4 konsep utama dsr analisis KGC : o Kemampuan bbhs segala pengetahuan yang terdapat dalam otak manusia secara sedar dan tidak sedar. Proses ini juga mengkaji tentang bagaimana proses mengujarkan bahasa yang terdapat dalam bentuk rumus-rumus. o Plakuan bbhs mengkaji bagaimana cara seseorang itu mengujarkan bahasa dan bahasa apa yang diujarkan serta mampu didengar oleh orang lain. o Struktur dlmn wujud daripada kemampuan seseorang untuk berbahasa serta bagaimana cara menyusun ayat-ayat untuk diujarkan. o Struktur luaran struktur luaran ini wujud daripada ujaran bahasa yang dikeluarkan oleh seseorang iaitu apa yang diujarkan. Menurutnya lagi, ayat-ayat yang diungkapkan oleh penutur lahir di bawah pengetahuan dan kesedaran penuturnya. Ia diketahui, disedari

dan dinyatakan menerusi bunyibunyi dan ejaan. 2 teori : P.penguguran (-) Satu proses transformasi yang berlaku ke atas struktur ayat mengakibatkan pengguguran unsurunsur tertentu daripada binaan ayat itu, dan dengan itu pada peringkat permukaan unsur yang digugurkan itu tidak wujud lagi. Cth : (1) Anda boleh masuk sekarang = boleh masuk sekarang. (2) Dia sangat pandai + dia selalu belajar = dia sangat pandai kerana selalu belajar. P.peluasan (+) Proses yang menambahkan unsurunsur dalam ayat yang baru. Proses ini biasanya disebut perluasan ayat. Cth : Budak itu adik saya. + budak itu membaca buku. = Budak yang membaca buku itu adik saya.

BAB 5 PERUBAHAN SEMANTIK Pengembangan Makna Def : pembangan makna drp sempit (khusus) kpd luas (umum). Cth : (1) Belayar. Mkna lama : bgrk d laut dgn mmakai layar Mkna baharu : smua tindakan mengharungi lautan @ pairan dgn mgnakan alat pa sja d sebut blayar. Cth : (2) nenek. Mkna lama : sebutan utk org tua drp ayah @ ibu. Mkna baharu : smua wanita yg sda lanjut usia. Penyempitan Makna Def : pembangan mkna drp luas (umum) kpd tbatas (khusus@spesifik). Cth : (1) Madrasah. Mkna lama : sebuah sklh Mkna baharu : sbuah sklh agama Islam. Cth : (2) Ahli. Mkna luas : kluarga, saudara/org2 dlm 1 organisasi @ psatuan. Mkna sempit : org yg > mahir @ pandai dlm sst ilmu @ pkr dlm sst bidg. Anjakan Makna Blaku dlm bhs kiasan. Bhs kiasan : Peribahasa Simpulan bhs, pumpamaan, bidalan, pepatah/pbilangan Bkn peribahasa Kiasan, kata hikmat Faktor : (persekitaran, hbgn sosial msykt, masa, teknologi) o Masa Cth : Rawat. Mkna umum : mubati org sakit Mkna baharu : meliputi mrwt air, sisa kumbahan, dll. o Teknologi Cth : Taman Mkna umum : kebun bunga Mkna baharu : kwsn prumahan, pindustrian, kwsn Tmn Negara.

BAB 6 SEMANTIK TEORI PEMBUKTIAN Keharmonian dan Pembuktian Juga disebut sebagai harmoni logikal (logical harmony) yang bermaksud keharmonian yang logik pada makna. Gerhard Gentzen (ahli logik) menyebut bahawa penghubung logik digunakan untuk membuatkan sesuatu wacana (discourse) lebih bermakna dan mengharmonikan pernyataan-pernyataan yang berbeza maksudnya. Cth : Sekiranya orang percaya yang langit itu biru dan dia juga percaya bahawa rumput itu hijau, penghubung dan patut dibubuh lalu menjadi ayat berikut : Langit itu biru DAN rumput itu hijau. Idea Gentzen ialah aturan penambahan sebegini memberi makna pada kata-kata atau sekurang-kurangnya pada kata-kata tertentu. Koheren dalam Pembuktian Def 1 : Koheran : bhbgn, bsangkut paut @ mpunyai kesinambungan (keterikatan) antara satu ayat dgn ayat yg lain (wacana) supaya mudah difahami. Def 2 : teori koherensi : suatu pnyataan dianggap bnr apabila pernyataan itu bersifat koheren @ konsisten dgn pernyataan2 sblmnya yg dianggap bnr. Teori koherensi mjadi dsr dlm pengembangan ilmu deduktif yg bmksd penyelesaian sst mslh @ PEMBUKTIAN suatu kebenaran tidak didasarkan pada

pengalaman atau hal-hal yang bersifat faktual melainkan pula didasarkan pd


deduksi2 yg mjadi bukti. Ciri2 deduksi hrs bnr spy kesimpulan yg

koheren & bnr dpt ditarik darinya krn dlm hal ini org manggap bhw x mungkin titik2 tolak yg bnr menghasilkan kesimpulan2 yg x bnr (Beerling at al, 1996 : 23). Cth : (1) Logam mengembang apabila dipanaskan. Pernyataan ini adalah fakta @kbnrn yg xdpt disangkal. (2) Besi mengembang apabila dipanaskan. Pernyataan ini adalah fakta @kbnrn yg xdpt disangkal. (3) Besi ialah logam. Pnyataan (3) koheren dgn pnyataan (1) dan (2) dlm erti kata bhw (1) dan (2) mbuktikn kesahihan pnyataan (3).

BAB 7 TAKSA DAN KETAKSAAN MAKNA DALAM TATABAHASA Permasalahan dalam Pengajaran Makna Iaitu setiap kata @ ayat x mpunyai makna yg tunggal. Kata & makna mrupakn 2 hal yg sgt bbeza. Kata sbg phsl makna & x mpunyai paruh thdp makna yg dihasilkan. Makna mampu menentukan jlnnya sndri & mampu mlpskn diri dr kongkongan kata. Sbg cnthnya pkataan you apabila diterjemahkan ke dlm BM pasti sesiapa sahaja boleh memberikan maksudnya.

Namun bg sorg ptjemah profesional tgs mtjemahkn pkataan you bkn pkara yg mudah. Ini krn mereka plu mcari & memilih makna yg tepat utk pkataan you dlm BM. Pkataan you dpt mbwa mksd : Saudara Saudari Anda Awak Engkau Kepersisan Makna, Ketaksaan Leksikal dan Struktur Def : Ketaksaan yg tdpt dlm sst ayat juga tgolong sbg struktur mkna bdsrkn teori semantik. 3 jenis ketaksaan : K.leksikal : Ketaksaan leksikel blaku disebabkan homonim iaitu mkna sst pkataan bubah mikut konteks pgnaan dlm ayat. Cth : Di rumah Pak Abu ada jambangan bunga yg sdg mekar. Makna 1 : bunga (bhgn utk pbiakn tumbuhan yg biasanya bwrna-wrni) Makna 2 : bunga (mksd kiasan utk anak2 Pak Abu) K. struktural : Mlibatkn lbi drp 1 ptfsiran bg suatu konstituen, spt frasa, klausa & ayat. Blaku d sbbkn pgnaan imbuhan awalan, pgbgn pkataan dgn kata hbg yg, pjajaran pkataan, pgnaan kata nafi. Cth : Encik Jalal guru besar di SK Santubong. Maksud 1 : Encik Jalal merupakan guru besar (pangkat) di SK Santubong. Maksud 2 : Encik Jalal guru yang besar (dr segi fizikal [saiz tubuh]) di SK Santubong. K. metafora : Melibatkan lebih daripada satu pentafsiran bagi unsur-unsur kiasan. Cth : api (nyalaan pns yg mbkr) mata (alat utk melihat) metafora di matanya ada api. Kekaburan Makna Rosli masih membujang kerana sudah

4 jenis : K.referensial-mkna leksikal suatu pkataan sukar dterapkn dlm objek ttntu. Cth : kota (negeri/kota) K.makna-ptafsiran yg xpasti thdp mkna @ frasa ttntu. Cth : Lukisan Anita. K.spesifikasi-sifat mkna ssbuah kata yg tlalu umum. Cth : Dia pergi ke sekolah. K.disjungsi-ada pilihan yg mnimbulkn ptafsiran yg bbeza, namun pilihan tsbt ble sja d luar pilihan yg d sdiakn. Cth : Encik hndk minum kopi atau teh?

kumpulan peraturan untuk membentuk istilah. (termasuklah kumpulan istilah yang dihasilkannya). Definisi Tatanama kumpulan peraturan untuk menentukan nama dalam bidang ilmu. (termasuklah kumpulan nama yang dihasilkannya). Istilah Khusus & Umum Khusus : kata yg pgnaannya & mknanya khusus pd bidang tertentu. Umum : kata2 biasa dlm bhs. Boleh menjadi istilah. Contoh: tenaga - tenaga atom (atomic power). Morfem Peristilahan Morfem ialah unit @ unsur tkcl dlm bhs yg mandungi makna @ fungsi nahu. Morfem peristilahan ialah kata akar & imbuhan yg digunakan dlm pbtkn istilah. Proses pbtkn istilah BM ialah pimbuhan, pgandaan dan pgabungan. Kata Dasar Kata Akar kata yang belum mendapat imbuhan. Misalnya: rumah, asid, algebra. Imbuhan dan pimbuhan Def imbuhan : morfem yg digunakan utk mcipta istilah mlalui proses pimbuhan. Misalnya: ber- (berinteraksi), -an (hasilan), peN...-an (pemprosesan). Def kata bimbuhan : btk istilah yg mandungi imbuhan. Misalnya: bersistem, angkasawan, keberkesanan, pendakwaan. Gabungan Kata Cantuman 2 kata @ lbi utk mbntk istilah mlalui proses pgbgn. Misalnya: Garis lintang, kadar inflasi, persegi panjang. 16 kata majmuk yg tlh mantap : setiausaha, warganegara, bumiputera, dll. Prnn DBP : o Mumpul, mbtk & mpbyk istilah BM d dlm plbgi bidg ilmu. o Mnrbitkn istilah BM. o Mwujudkn Pangkalan Data Pistilahan yg bsistem, sesuai dgn mtlmt pybrn & pmsyktn istilah. o Myelaraskn istilah & pgnaan istilah BM & madakn krjasma dgn Indonesia & Brunei Darussalam mlalui MABBIM & negara2 lain. Pedoman pembentukan istilah baharu yg lbi terperinci Dsr2 pgubalan istilah dr semasa ke semasa 8 kaedah/cara mgubal istilah (pinjam-terjemah, 3 pedoman pinjaman)

BAB 8 PERIBAHASA BM Makna dalam Peribahasa Makna sst peribahasa amat bbeza skali dgn makna pkataan yg mbtknya, iaitu x ada pkaitan lgsg dgn rangkai kata yg mbtknya. Peribahasa ditimbulkan utk mympaikn mksd scr xlgsg. (Raminah Hj. Sabran,

1985 )

Peribahsa dibentuk bdsrkn konsep sdia ada dlm minda msykt Melayu lama. Peribahasa disampaikan dgn plbgi cara & mandungi mksd yg tsndiri. Tdpt 4 jenis makna dlm peribahasa : o Makna literal Mkna yg basaskn mkna sbnr @ makna biasa bg kata2 yg d gnakn. Cth : Bom tangan o Makna kiasan Makna yg mhuraikan sst pkr dgn mengiaskannya dgn pkra lain srta mandungi isi tersirat. Cth : bagai kaca terhempas ke batu. o Makna eufemisme Makna yg disampaikan scr hls @ sopan agar xmnimbulkn sbrg prsaan kurg sopan. Cth : buang air. o Makna metonimi Mandungi 2 makna iaitu makna pertama mrupakn mkna literal & mkna kdua mrupakan mkna kiasan. Cth : bulan sabit. Asal Makna dalam Peribahasa Peribahasa ble diklasifikasikn kpd: Peribahasa selapis yang terdiri daripada pepatah, bidalan dan perbilangan. Peribahasa berlapis, iaitu perumpamaan. Lidah pendeta Unsur atau sifat alam flora & fauna digunakan utk mlmbgkn sst yg ingin disampaikan.

berkahwin.

Seperti yg tpapar dlm ayat2 ini, klihtn ayat2 ini, wpun dibina scr gramatis, namun x ble dianggap ayat yg btl krn ketaksaan mkna yg wujud d dlm bbrp pkataan dlm ayat2 itu. Misalnya, dlm ayat (1) tdpt 2 ayat penyata, iaitu Rosli masih bujang & Rosli sudah berkahwin. Lazimnya, org bujang ialah org yg belum bkahwin & dgn demikian xla logik kalau org itu masih ble mekalkan trf bujangnya, wpun sda bkahwin. Apabila ssorg itu sda bkahwin, tentunya dia akan hilang status bujangnya. Dgn demikian xdpt diterima ayat ini sbg ayat gramatis krn ketaksaan mkna dlm ayat ini.

BAB 9 PERISTILAHAN BM Beberapa Konsep Dasar Peristilahan Demi myatukn aspek kbhsaan, tutama dr segi pistilahan Majlis Bahasa IndonesiaMalaysia (MBIM) Majlis Bahasa Brunei-Indonesia-Malaysia (MBBIM) tlh mwujudkn 1 btk ejaan & istilah baku & seragam sjk thn 1972. Def istilah : kata @ gbgn kata yg dgn jls mnerangkn mkna, konsep, proses, keadaan @ ciri yg khusus dlm bidg ttntu. Cth: hablur, medan magnet, metamorfosis. Definisi Tataistilah

*Baca maklumat lbi lanjut bkenaan DBP di nota bsr BMM3111. Peranan MABBIM o sbuah bdn kebahasaan serantau yg dianggotai oleh 3 negara

Mbina & membangkan bhs rasmi @ bhs kbgsaan di 3 buah negara anggota tetap berkenaan. Mdaulat, myebar & mangkat martabat BM sbg bhs peradapan yg tinggi bkn shj d rantau malah di dunia. Ini meliputi smua bidg keilmuan spt sains, teknologi, komunikasi mklmt, pubatan, pundangan, pekonomian, ksusasteraan d sbgnya.

Bentuk Prototaip kata yang masih berbentuk seperti dalam bahasa sumber dan belum mengalami proses penyesuaian ke dalam bahasa Melayu. Cth : protein, radiator, magnet. Paradigma Kata kumpulan kata yang dibentuk daripada satu akar yang sama melalui pola tertentu, baik yang berupa kata berimbuhan, mahupun yang berupa kata gabungan. absorb serap

Perbendaharaan Kata Bahasa Asing Syrt pembentukn istilah drp bhs asing : o Sesuai maknanya o Istilah asing yg diserap itu mpmudahkn pylrsn, sekiranya istilah BMnya mpnyai byk sinonim. o Lbi singkat drp tjemahan Bmnya. o Diambil & digunakan sekiranya istilah yg diperlukan xtdpt dlm BM & Bhs Serumpun. o Pbntkn istilah ini hdk la mutamakn btk ejaannya d dlm bhs sumber (perlu disesuaikan) o Penyebutannya hndk la mikut sistem bunyi BM. o Utk tujuan keseragaman, BI yg dianggap plg antarabangsa d jdkn bhs sumber mlainkan konsep yg bknaan x ada istilahnya dlm BI. Istilah Bhs Asing Atom Electron Proffessional Psychology Structure Radio Television Radiography Istilah BM Atom Elektron Profesional Psikologi Struktur Radio Televisyen Radiografi

PBTKN ISTILAH PLBGI BIDG. Istilah TMK : o autosaveautosimpan, digital camerakamera digital, clientserverpelanggan-pelayan. Istilah Undang2 : o Civil rights hak sivil, extradiction ekstradisi, civil disorder gangguan awam Istilah komputer : o o o o Bench basepangkalan data, cursorkursor Istilah ekonomi Buy outbeli habis, cash flowaliran tunai, capital gainlaba modal. Istilah perhotelan Buffetbufet, cocktailkoktel, ballroomdewan bsr Istilah fotografi Abstract photographyfotografi abstrak, camera anglesudut kamera, invisible lightcahaya halimunan Istilah M3 & Statistik Aggregateagregat, affine varietyaneka afin, marktanda aras, data

absorbate zat terserap, absorbat absorbent zat penyerap, absorben absorber penyerap absorptivity
keabsorptifan kedayaserapan, PENYERAPAN ISTILAH ASING Istilah asing boleh dipinjam atas dasar; Sesuai maknanya; Lebih singkat drp terjemahan BM; Istilah asing yg diserap itu mpermudahkan pylarasan, sekiranya istilah BMnya mpunyai byk sinonim. BENTUK2 SERAPAN diambil daripada bahasa asing terdiri daripada bentuk akar atau terbitannya. Hal ini bergantung pada: Konteks situasi dan pemakaiannya di dalam ayat; Kemudahan belajar bahasa; dan Kepraktisan. ISTILAH ASING YG SDA LAZIM Istilah asing yg sda lama dgnakn ble trus dipakai wpun ada kalanya istilah bknaan x sesuai dgn paturan. Hal ini dilakukn utk mjauhkn kkacauan & kekeliruan. Istilah Asing Istilah BM Campaign Kempen Custom Kastam Dengue Denggi Grant Geran Pension Pencen
EJAAN TETAP ISTILAH (UNGKAPAN) ASING YG

absorptive absorptif, berdayaserap


absorbance/absorbancy dayaserap, absorbans absorbable terserapkan absorbability absorbabiliti absorption absorpsi penyerapan, serapan, keterserapan,

CBRN PEMBENTUKAN ISTILAH Kepesatan ilmu : i. Perkembangan ilmu dalam bidang-bidang tertentu. ii. Penyerapan istilah-istilah baru mengikut perkembangan semasa. Kepakaran : i. Kekurangan pakar di dalam bidang tertentu. ii. Penentuan sumber istilah (bahasa asal, bahasa serumpun, bahasa pinjaman) BAB 11 SKEMA TATACARA PEMBENTUKAN ISTILAH BM Konsep dan Langkah KONSEP Skema : Garis2 yg tatur (rncgn yg prlu diikuti). Mnurut Kamus Dewan dan Pustaka edisi ketiga. Tatacara : Praturan & prosedur. BM mpunyai Istilah : pbndhraan Gbgn kata @ yg ble d yg manfaatkn. kata frasa mungkapkn konsep yg khusus yg tdpt d dlm sst bidg ilmu. PRINSIP PEMBENTUKAN ISTILAH Proses/Kata Tunggal Istilah yang berupa bentuk dasar dipilih antara golongan kata utama, saperti kata nama, kata kerja, dan kata adjektif. Cth: (KN) cahayalight, (KK) imbasscan, (KA) kenyalelastic Akronim juga tmasuk kata tunggal. Cth : kugiran, BERNAMA, pawagam, cerpen. Proses/Kata terbitan Istilah yang berupa kata terbitan dibina daripada kata dasar dengan imbuhan awalan, akhiran, sisipan atau apitan. Istilah kata terbitan ini juga termasuk kata dasar yang menerima imbuhan bahasa Sanskrit, Arab dan Jawa.

BAB 10 SUMBER ISTILAH BM Perbendaharaan Kata Umum BM mna2 kata umum BM tmasuk dialek kwsn @ bhs lama ble jdkn istilah. Syrt2 utk jd istilah: Kata berkenaan tepat memberi makna, konsep, proses, keadaan atau ciri yang dimaksudkan. Kata yang dipilih adalah yang paling singkat (sekiranya ada sekelompok sinonim). Cth : Hospital & rmh sakit. Kata berkenaan tidak mempunyai konotasi buruk atau sebutan sumbang. Perbendaharaan Kata Bahasa Serumpun Istilah juga boleh dibentuk daripada perbendaharaan kata bahasa serumpun dengan BM sekiranya tidak terdapat istilah yang diperlukan drp BM. o gambut (drp bhs Banjar) peat o nyeri (drp bhs Sunda) pain o engkabang (drp bhs Iban) ellipenut o dermaga (drp bhs klasik) wharf o dening (drp dialek Kelantan) yoke

Istilah asing @ ungkapan ttntu yg sebutan & ejaannya kekal dlm smua bhs, digunakan juga dlm BM dgn syrt diberi garis bawah @ dicetak miring. a. bona fide b. esprit de corps c. fait accompli d. weltanschauung e. cal de sac

a) b) c)

d)

e)

Paradigma imbuhan berbelajar,pelajar,pelajaran Paradigma pnmbhn meN- menulis, penulis, penulisan, tulisan Paradigma imbuhan meN-, bermemberhentikan, pemberhentian, perhentian Paradigma meN-, permemperoleh, pemeroleh, pemerolehan, perolehan Paradigma kata dgn ke-..-an terbuka, keterbukaan

Lazim Hospital Fisiologi Geografi

Tidak Lazim Rumah sakit Kaji tugas organ Kaji Alam

Kump yg mgnakn tanda hbg jika d fkr plu mnegaskn pertian d antra unsurnya = dua-sendi, mesin-hitung, roda-gigi Kump yg d rngkaikn mjd 1 krn sda mantap = antrabngsa, tndtgn, sukarela Peleburan Fonem & Suku Kata Percantuman unsur linguistik atau penggabungan bunyi bahasa atau kata yg mjd satu dengan meleburkan fonem atau suku kata yang sama. Cth : meN+salinmenyalin, meN+kagummengagum, beR+rantaiberantai Proses Analogi Bentuk tatabahasa dan leksikal yang berubah disebabkan oleh pengaruh pola seragam lain dalam bahasa, iaitu bentuk yang sudah lazim digunakan. Cth : o jurumudijurubayar, jurukamera, juruselam, jurumasak o tatabahasatataniaga, tatabusana, tatawarna, tatabahana o lelakicecair, sesendi, pepejal, gegelang o prasangkapralahir, prakala, prakonsep, prakata Penterjemahan, Istilah baharu disusun dgn mtrjemahkn istilah asing Cth : balanced budgetanggaran berimbang, aerial picturegmbr udara, trianglesegi tiga Apa yg pntg ialah ktetapan mkna & bknya mkna harfiahnya. Cth : Circularsurat pekeliling (bkn pekeliling), networkrangkaian (bkn krja jaring) Istilah dlm btk positif sebaik2nya xditrjemahkn sebaliknya. Cth : bound morphene morfem terikat (bukannya morfem tak bebas) Paradigma Istilah Menurut Kamus Dewan Edisi Keempat: Paradigma ialah daftar atau kumpulan lengkap bentuk terbitan sesuatu perkataan. Istilah ialah perkataan atau rangkai kata yang menyatakan sesuatu dengan betul, tepat dan sesuai. Cth : Fonemmorfemsememtaksemtag mem Hak pilihhak milikhak monopolihak mogok Electrical power-kuasa elektrikpowerkuasa horse power-kuasa kuda dlm btk negatif @

Proses/Kata ganda (jarijejari) Istilah yang terdiri daripada kata ganda boleh merupakan gandaan kata dasar sepenuhnya atau sebahagiannya dengan atau tanpa imbuhan atau perubahan bunyi. a) Ganda penuh : buku-buku, guru-guru b) Ganda suku kata awal : tetikus, cecair c) Ganda suku kata awal dgn imbuhan : dedaunan d) Ganda brentak : warna-warni, bengkang-bengkok Proses/Kata gbgn a) Tanpa imbuhan : segi empat tepat, daftar masuk b) Dgn imbhn pd slh 1 unsurnya : penerima gaji, atas talian c) Dgn imbhn pd kdua2 unsur : jagaan perlindungan Proses analogi btk (prasangka prasyarat, prakata, prasejarah) Syarat-syarat Kata @ frasa yg dipilih sbg istilah adlh yg plg tpt utk mungkap konsep yg dimksdkn & yg stabil dr sgi mknanya dlm bidg ilmu Kata @ frasa yg dipilih hndklh yg plg rgks antara pilihan yg ada & mpnyai rujukn yg sma Kata @ frasa hrs la mpnyai konotasi yg baik, iaitu x bbaur lucah @ ble membawa implikasi buruk dr sgi agama, norma suku kaum, dan hubungan antara bangsa. Dsr Pembentukan Istilah Baru Akhir thn 1960-awl thn 1970 susun smula pedoman pbtkn istilah bhru yg lbi tperinci : Hndklah bdsrkn sikap & pndgn yg progresif & fleksibel bg BM moden. Hndklah yg praktis sma ada dlm bidg ilmu @ msykt pmakai bhs. D slrskn dgn yg d bt d Indonesia. Mplihat kekayaan pbndhraan kata BM & yg mpnyai sistem struktur mnurut kudrat BM Indonesia. Mplihat btk yg jls dgn istilah asal @ istilah antarabngsa.

Kata Bahasa Serumpun yang Lazim & Tidak Lazim Bahasa Serumpun Lazim Iban engkabang Negeri Sembilan labur Banjar gambut Jawa awet, dermaga Bahasa Serumpun Tidak Lazim Johor riam Kelantan dening Sunda nyeri

Kata BI dan Bahasa Asing Lain Kata BI dan Bahasa Melayu Bahasa Asing Lain Atom Atom Electron Elektron Profesional Profesional Psychology Psikologi Structure Struktur

BAB 13 ASPEK TATABAHASA DAN SEMANTIK PERISTILAHAN BM Reduplikasi, Menurut Kamus Dewan Edisi Keempat, duplikasi bmksd salinan @ lmbrn kdua, blaku ptindihan tugas. Cth : a) Ganda penuh (pulangan kata tunggal) = cawan-cawan, barang-barang, pinpin b) Ganda suku kata awal (pulangan suku kata pertama) = tikus-titikus-tetikus c) Ganda suku kata awal dgn imbuhan (akhiran an) = dedaunan, pepohonan d) Kata ganda berentak (konsonan @ vokal @ kedua2nya mewujudkan keindahan bunyi dlm btk rima, biasanya unsur ulangan d awal kata, tp ada juga d blkg kata) =simpang-siur (simpang), sayurmayur (sayur), gunung-ganang (gunung) Penggabungan, Merupakan istilah yang berupa gabungan kata sedpt2nya berbentuk singkat. Cth : Kump yg tpisah = jln rya, alat tls, tgh hr

BAB 12 MENGAPLIKASI PEMBENTUKAN ISTILAH MENGGUNAKAN SKEMA TATACARA PEMBENTUKAN ISTILAH BM Kata BM yang Lazim & Tidak Lazim

Sinonim i. Istilah yang diutamakan (Istilah yang paling sesuai dengan prinsip pembentukan istilah dan pemakaiannya dianjurkan sebagai istilah baku) Istilah asing Istilah yang Istilah yang

micro particle mathematic

dihindarkan renik zarah ilmu hisab

diutamakan mikro partikel 4. AKRONIM matematik @ Mgbgkn hrf pangkal stiap kata

ADUN

PLKN DPB

ii. Istilah yang dibenarkan (Istilah yang timbul kerana adanya istilah asing dan istilah bahasa Melayu secara bersama) Istilah Istilah yang dibenarkan asing

Ahli Dewan Undangan Negeri Program Latihan Khidmat Negara Dewan Bahasa dan Pustaka

sin cm cos kg g Na H2O RM

sinus sentimeter cosinus kilogram gram natrium hidrogen Ringgit Malaysia

ukuran ukuran ukuran timbangan timbangan kimia kimia mata wang

diameter frequency microscope

garis lintang, diameter frekuensi, kekerapan mikroskop, teropong halus

iii. Istilah yang ditolak Istilah yang sinonim tetapi yang menyalahi asas peristilahan perlu digugurkan. Cth : zat lemas harus diganti dengan

a)

Jenis2 singkatan : Singkatan nama orang, gelaran, sapaan, jabatan, @ pangkat. Maksud Doktor Encik Puan Profesor Saudara/saudari Sarjana Ekonomi Sarjana Sastera Tuan Haji Yang Berhormat Yang Amat Berhormat Yang Mulia Yang Terhormat Kolonel

nitrogen.

Kepoliseman Istilah yg mpnyai mkna yg bbza2, tp masih bkaitan mnurut konteks pgnaannya. Cth : kepala Makna 1 : jawatan Makna 2 : org Makna 3 : kain sarung Oleh krn medan mkna yg bbza, 1 kata asing x slalu bpdnn dgn kata BM yg sma. Cth : head=kepala 1. cushion head : topi tiang pancang 2. head gate : pintu air atas 3. velocity head : tinggi tenaga halaju BAB 14 ISTILAH SINGKATAN DAN LAMBANG BM Singkatan Menurut Kamus Dewan (2007: 1501) menyatakan singkatan ialah kependekan, ringkasan, merupakan gejala umum dlm pemakaian bahasa. Nik Safiah Karim (2008: 66) Akronim adalah kata singkatan yg tbtk dgn mgbgkn hrf awal suku kata @ dgn mgbgkn hrf awal & suku kata drp rangkai kata, & ditulis serta dilafazkan sbg perkataan utuh. Tbtk mlalui 4 cara : Cara Cth Kata asal Laboratory 1. Mgugurkan 1 Lab Taxi meter bhgn/ lbi drp Taxi Srt Khbr kata dsr Utusan Utusan 2. Myingkatkan huruf ejaan, Sin Sinus ttp sebutannya Cm sentimeter spt btk Cos Kosinus lgkp/disebut Hab habitat hrf dlm singkatan. Majlis Amanah MARA 3. Mgabungkn Rakyat Bernam suku kata @ Berita Nasional a bhgn kata Malaysia cerpen cerita pendek

Kata Singkatan Dr. En. Pn. Prof. Sdr. S.E. S.S. Tn. Hj. YB. YAB. Y.M. Yth. Kol b)

Akronim Akronim ialah kata singkatan yang terbentuk dengan menggabungkan huruf awal suku kata atau dengan menggabungkan huruf awal dan suku kata daripada rangkai kata, dan ditulis dan dilafazkan sebagai satu perkataan yang utuh. Jenis akronim : Gbgn bbrp huruf awal rangkai kata Biasanya tdiri drp KN khas & ditulis hrf bsr ksluruhannya. Cth : Angkatan Belia Islam Malaysia (ABIM), Ahli Dewan Undangan Negeri (ADUN). Gbgn suku kata dengan huruf awal Hrf ptama dieja dgn hrf bsr krn pkataan yg tbtk adalah KN khas. Cth : Majlis Amanah Rakyat (MARA), Pertubuhan Keselamatan Sosial (Perkeso), Berita Nasional Malaysia (Bernama). Gbgn suku kata dgn suku kata Ditulis dgn hrf kcl keseluruhannya krn pkataan yg tbtk bkn KN khas. panggung wayang gambar (pawagam), cerita pendek (cerpen), kumpulan gitar rancak (kugiran), berdiri atas kaki sendiri (berdikari) Lambang & Huruf Bilangan Def lambang : (Menurut Kamus Dewan Edisi keempat) tanda yg mwakili entiti linguistik spt bunyi, fonem, suku kata, morfem & kata yg diterima dlm transkripsi fonetik @ sistem tulisan. Def lambang huruf : singkatan khusus berdasarkan kebiasaan yang terdiri daripada satu huruf atau lebih tanpa titik di belakangnya, dan digunakan untuk menandai sesuatu konsep. Contoh 2 meter 20 kilometer 122 desimeter 12 kilogram 500 gram 750 kwintal 1.5 liter 50 kubik 2 jam 15 minit Pukul 13.00 2 September 2013 500 rupiah 5 Ringgit Malaysia Simbol 2m 20 km 122 dm 12 kg 500 g 750 kw 1.5 l 50 kubik 2 j 15 m 2/9/2013

Singkatan nama rasmi lembaga pemerintahan dan ketatanegaraan, badan berorganisasi, serta nama dokumen rasmi. Kata Maksud Singkatan JKR Jabatan Kerja Raya ASB Amanah Saham Berhad sk sekolah kg kampung Program Latihan Khidmat PLKN Negara c) Singkatan umum (Terdiri daripada 3 huruf atau lebih diikuti satu tanda titik) Kata singkatan Maksud dst. dan seterusnya dll. dan lain-lain hlm. halaman tsb. tersebut spt. seperti cth. contoh bil. bilangan b.p. bagi pihak s.k. salinan kepada d.a. dgn/di alamat u.p. utk perhatian Singkatan kimia, singkatan satuan ukur, takaran, timbangan dan mata wang asing (x diikuti tanda titik) Kata Maksud/sebutan Jenis Singkatan

Jenis Ukuran panjang Ukuran berat Ukuran isi Satuan waktu

Nilai wang

Rp 500 RM 5

d)

Lambang Gambar Konsep dapat dinyatakan oleh lambang gambar.

Pembentukkan dan penggunaan lambang gambar harus mengikut peraturan yang disahkan oleh bidang masing-masing. Simbol/ maksud Lambang Omega Infiniti Lebih besar daripada/sama Tidak sama dengan % Peratus (bunyi K di hujung perkataan)

q r s t w y

// /r/ /s/ /t/ /w/ /j/

Akhiran -isme, -ik, -al, -is

Ejaan Nama merujuk kpd KN khas @ ejaan nama diri. Sekiranya nama khas itu ditulis dgn hrf lain, maka diambil ejaannya yg dlm BI & kmudian disesuaikan dgn BM. Cth : Mao Tze Tung, Mandelev, Keops, Cannizaro, Baekelund, Anton Chekhov

Gugus Konsonan Gejala baharu dlm BM akibat proses pengambilan pkataan drp bhs2 asing, terutamanya BI. BM x mpnyai pola2 V, KKVKK & bbrp pola yg wujud dlm bbrp bhs lain di dunia. Gugus konsonan yg dimiliki bhs awal. Gugus Contoh konsonan Bd- 1. Bdelium 2. bdelotomi Blblaus BrBriged bromida Tambah huruf vokal a di akhir kata / istilah yang ditutupi gugus konsonan berikut Gugus konsonan -mp -mf -rp Contoh - klampa kariolimfa skizokarpa

BAB 15 EJAAN DAN PERISTILAHAN BM Ejaan Fonemik Istilah ditulis berdasarkan pada sistem ejaan BM. Cthnya : presiden bukan president, teks bukan text, objek bukan object Ejaan Etimologi Ejaan etimologi adalah ejaan dgn mptimbangkn sejarahnya (ejaan yg asal). Perbezaan yg dibuat thdp istilah yg sma sebutan & ejaan. Cthnya : bank dengan bang, Massa dengan masa Transliterasi Menurut Kamus Dewan, transliterasi ialah tdptnya penukaran huruf @ pkataan drp abjad sst tulisan kpd hrf yg slrs bunyinya. Tulisan Arab yg tlh diselaraskn bunyinya dgn sistem tulisan lain spt Rumi. Cth transliterasi Arab : Bismillahirrahmanirrahim, Muslimin, Muslimat, Ustaz, Ustazah, Haji, Hajah, Fikir, Hadith, Ghaib, zakat, Akad, Lafaz, Solat, Iman, Imam, Talak, Sujud, Kiam

a)

Penyesuaian Ejaan BM byk myerap istilah drp plbgi bhs. Cthnya : Sanskrit, Arab, Portugis, Belanda, Inggeris. Istilah dlm BM dpt dibahagi kpd 2 glgn bsr : Kata asing yang sepenuhnya terserap (ejaannya diubah) Cth : Stationstesyen Classkelas Pensionpencen

b)

Kata asing yang belum sepenuhnya terserap (ejaannya dikekalkan) Cth : Proteinprotein Fasakhfasakh Dieseldiesel Pengejaan istilah ini dilakukan dgn cara mubah unsur yg prlu shj spy btk ejaan asal masih terlihat. Pyesuaian ejaan istilah baharu itu dilakukan menurut kaedah berikut : o o o o Maknanya tepat Ejaan singkat Tiada konotasi buruk D btk mikut kaedah yg d tetapkn.

Gugus sm dalam ism Gugus Contoh konsonan -sm patriotisme nasinalisme vandelisme

Transkripsi Transkripsi ialah penulisan sebutan yg mnunjukkn sebutan dlm bhs yg bsangkutan. Istilah asing yg dserapkn ke dlm BM tnpa diterjemahkn, pd umumnya ditranskripsikan tlebih dahulu. Cth : Bureau-biro, Police-polis, Ambulance-ambulans
Huruf b c d g h j k l m n ng ny p Fonem /b/ // /d/ /g/ /h/ // /k/ /l/ /m/ /n/ // // /p/

Huruf f v th dh z sy kh gh

Fonem /f/ /v/ // // /z/ // /x/ //

Imbuhan Asing Dalam BM imbuhan terbahagi kepada imbuhan awalan, akhiran, sisipan, apitan, morfem kosong dan bentuk fleksi. Manakala imbuhan asing hanya terbahagi kepada 2 iaitu imbuhan awalan dan akhiran sahaja. Imbuhan drp Sanskrit Awalan Maha-, tata-, pra-, swa-, tuna-, eka-, dwi-, tri-, panca-, pasca Akhiran -wan, -man, -wati, -nita Imbuhan drp Arab-Parsi Awalan Bi Akhiran -wi, -i, -iah, -in, -at, -ah Imbuhan drp Yunan, Latin, Inggeris Awalan Pro-, anti-, poli-, auto-, sub-, supra-