Anda di halaman 1dari 34

MEKANISME NYERI

MEKANISME NYERI
Darwin Amir
Darwin Amir
Bgn Penyakit Saraf
Bgn Penyakit Saraf
FK-Unand / RS DR. M. Dami!
FK-Unand / RS DR. M. Dami!
Pendahuluan
Pendahuluan
Nyeri ada!a" #enga!aman $en$%rik dan
Nyeri ada!a" #enga!aman $en$%rik dan
em%$i%na! yang tidak menyenangkan terkait
em%$i%na! yang tidak menyenangkan terkait
ker&$akan aringan' (aik akt&a! ma&#&n
ker&$akan aringan' (aik akt&a! ma&#&n
#%ten$ia! ata& yang digam(arkan da!am
#%ten$ia! ata& yang digam(arkan da!am
(ent&k ker&$akan ter$e(&t.
(ent&k ker&$akan ter$e(&t.
Pendahuluan
Pendahuluan
Nyeri adalah anugerah
Nyeri adalah anugerah

Se$&ngg&"nya nyeri ada!a" an&gera" yg


Se$&ngg&"nya nyeri ada!a" an&gera" yg
(e$ar dari ma"a #en)i#ta *A!!a" S+,-
(e$ar dari ma"a #en)i#ta *A!!a" S+,-

.
.
Pain i$ a!arm #r%te)ti%n te!! &$ t"at
Pain i$ a!arm #r%te)ti%n te!! &$ t"at
$%met"ing wr%ng in %&r (%dy
$%met"ing wr%ng in %&r (%dy
/.
/.

S&!it di(ayangkan $eandainya t&(&" kita


S&!it di(ayangkan $eandainya t&(&" kita
tidak di!engka#i dgn .
tidak di!engka#i dgn .
re$e#t%r nyeri
re$e#t%r nyeri
/'
/'
$e"ingga kita tidak #erna" menyadari ka!a&
$e"ingga kita tidak #erna" menyadari ka!a&
t&(&" kita te!a" teran)am ker&$akan.
t&(&" kita te!a" teran)am ker&$akan.
Pendahuluan
Pendahuluan
Pain can occur due to
Pain can occur due to

P%tentia! ti$$&e damage --- 0


Physiological Pain

A)t&a! ti$$&e damage ----- 0


A)t&a! ti$$&e damage ----- 0
Nociceptive
Nociceptive
pain or Acute pain or inflammation pain
pain or Acute pain or inflammation pain

De$)ri(ed in term %f $&)" damage ----- 0


De$)ri(ed in term %f $&)" damage ----- 0

Chronic Pain
Chronic Pain

1. P2YSI3435I6A4 PAIN
1. P2YSI3435I6A4 PAIN

Pain that occur to stimulate withdrawals


Pain that occur to stimulate withdrawals
reflex
reflex

To prevent tissue damage


To prevent tissue damage

To prevent our body from hatmful things.


To prevent our body from hatmful things.
7
7
. Acute or Nociceptive Pain
. Acute or Nociceptive Pain

A)&te Pain %r N%)i)e#ti8e Pain i$ #ain t"at


A)&te Pain %r N%)i)e#ti8e Pain i$ #ain t"at
e!i)ited (y a)ti8ati%n %f n%)i)e#t%r$
e!i)ited (y a)ti8ati%n %f n%)i)e#t%r$

,"ere are 9 di$tin)t #r%)e$$ in8%!8ed:


,"ere are 9 di$tin)t #r%)e$$ in8%!8ed:
1. ,ran$d&)ti%n
1. ,ran$d&)ti%n
7. ,ran$mi$$i%n
7. ,ran$mi$$i%n
;. M%d&!ati%n and
;. M%d&!ati%n and
9. Per)e#ti%n
9. Per)e#ti%n
,"e Pain Pat"way
,"e Pain Pat"way
Pain Perception
Brain
Dorsal oot
!anglion
Dorsal "orn
Nociceptor
#pinal Cord
!ottschal$ A et al. Am Fam Physician. %&&'()*+',-,./0.
1ields "2 et al. Harrisons Principles of Internal Medicine. ',,/+3*./.
#tage of Nociception
#tage of Nociception
'.
Transduction Conversion of noxious stimuli
4mechanical5 thermal5 chemical into
electrical activation
7
,ran$mi$$i%n Communication of the nerve impulse
from the periphery to the spinal cord5
up to spinothalamic trac$ to the
thalamus and cerebral cortex
;
M%d&!ati%n Process by which impulse travel from
the brain bac$ down to the spinal
cord to selectiveley inhibit 4or
sometimes amlpify6 pain impulse
9
Per)e#ti%n Net result of three events 7 the
sub8ective experience of pain
0. Pain Perception
0. Pain Perception
Pain perception much depend on
Pain perception much depend on
modulation .... 9 * possibilities
modulation .... 9 * possibilities
'.
'.
Nociception without pain
Nociception without pain


4ada n
4ada n
osisepsi tanpa nyeri6
osisepsi tanpa nyeri6
%.
%.
Nociception with pain
Nociception with pain


4ada nosisepsi dengan nyeri6.
4ada nosisepsi dengan nyeri6.
*.
*.
Pain without Nociception
Pain without Nociception
4ada nyeri tanpa nosisepsi6
4ada nyeri tanpa nosisepsi6
The #omatosensory #ystem
#omatosensory
cortex
Thalamus
"ypothalamus
Ascending tracts
:idbrain
:edulla
#pinal
cord
1rontal
cortex
Descending
pathway
Peria;ueductal
gray matter
Dorsal horn area
Noxious stimuli activate receptors in periphery
Activation of the Central
Nervous #ystem
at the
#pinal Cord 2evel
Tissue Damage
Activation of the
Peripheral Nervous
#ystem
Transmission of the Pain
#ignal to the Brain
Pain
,"e Pain Re$#%n$e
,"e Pain Re$#%n$e
#amad TA et al. Nature. %&&'(0'&+0-'.3.
Pendahuluan
Pendahuluan
Nyeri di(edakan ata$:
Nyeri di(edakan ata$:
Nyeri Ne&r%#atik: Nyeri yang di$e(a(kan
Nyeri Ne&r%#atik: Nyeri yang di$e(a(kan
%!e" !e$i *ker&$akan- $i$tem $araf.
%!e" !e$i *ker&$akan- $i$tem $araf.
Nyeri N%$i$e#tif: Nyeri yang di$e(a(kan
Nyeri N%$i$e#tif: Nyeri yang di$e(a(kan
%!e" #r%$e$ inf!ama$i dan ker&$akan
%!e" #r%$e$ inf!ama$i dan ker&$akan
aringan
aringan
Pendahuluan
Pendahuluan
Pd keadaan $akit' t&(&" mera$akan nyeri
Pd keadaan $akit' t&(&" mera$akan nyeri
Nyeri mer&#akan mekani$me #erta"anan
Nyeri mer&#akan mekani$me #erta"anan
t&(&" $e"ingga indi8id& meminda"kan
t&(&" $e"ingga indi8id& meminda"kan
$tim&!&$ nyeri
$tim&!&$ nyeri
Ada 7 eni$ ra$a nyeri:
Ada 7 eni$ ra$a nyeri:
<
<
Nyeri )e#at: taam' men&$&k' ra$a
Nyeri )e#at: taam' men&$&k' ra$a
ke$etr&m dan ak&t.
ke$etr&m dan ak&t.
<
<
Nyeri !am(at: ra$a ter(akar' #ega!'
Nyeri !am(at: ra$a ter(akar' #ega!'
(erdeny&t' nyeri m&a! dan k"r%nik
(erdeny&t' nyeri m&a! dan k"r%nik
Peri#"era! A)ti8ati%n
Peri#"era! A)ti8ati%n
<'
=xtern
al
#timuli
Adapted from >oolf C? et al. Science. %&&&(%//+'-)).
=
Heat
=
Chemical
=Mechanical
<oltage.!ated
#odium
Channels
Action
Potentials
Ca
%@
Pendahuluan
Pendahuluan
Reseptor nyeri dan rangsangannya:
Reseptor nyeri dan rangsangannya:
Sem&a re$e#t%r ada!a" &&ng $araf (e(a$.
Sem&a re$e#t%r ada!a" &&ng $araf (e(a$.
,er$e(ar di#erm&kaan k&!it dan aringan
,er$e(ar di#erm&kaan k&!it dan aringan
$e#erti: - #eri%$te&m
$e#erti: - #eri%$te&m


- dinding da!am arteri
- dinding da!am arteri


- #erm&kaan $endi
- #erm&kaan $endi


- fa!k$ / tent%ri&m $ere(ri
- fa!k$ / tent%ri&m $ere(ri
Ada ; ma)am $tim&!&$: - mekanik
Ada ; ma)am $tim&!&$: - mekanik


- $&"&
- $&"&


- kimiawi
- kimiawi
Peri#"era! M%d&!ati%n
Peri#"era! M%d&!ati%n
<'
BA
ecept
or
HEAT
=xternal #timulus
#ensitiBing #timulus
P!=
%
Brady$inin
PA
A
PAC
=P
ecept
or
#N#CPN* #N#CPN*
TTD.esistant TTD.esistant
#odium #odium
Channel Channel
Adapted from >oolf C? et al. Science. %&&&(%//+'-)). =P E prostaglandin =( BA E
brady$inin.
#ensasi Nyeri
#ensasi Nyeri
Nyeri (er#eran me!ind&ngi t&(&"
Nyeri (er#eran me!ind&ngi t&(&"
N%$i$e#t%r ada!a" $&at& re$e#t%r nyeri #ada
N%$i$e#t%r ada!a" $&at& re$e#t%r nyeri #ada
&&ng $araf (e(a$ yg ditem&kan #ada
&&ng $araf (e(a$ yg ditem&kan #ada
aringan t&(&"' ke)&a!i %tak.
aringan t&(&"' ke)&a!i %tak.
Rang$angan terma!' kimia dan mekanik
Rang$angan terma!' kimia dan mekanik
akan mengaktifkan n%$i$e#t%r' dengan
akan mengaktifkan n%$i$e#t%r' dengan
a!an me!e#a$kan #r%$tag!andin' kinin dan
a!an me!e#a$kan #r%$tag!andin' kinin dan
i%n ka!i&m
i%n ka!i&m
?enis Nyeri+
?enis Nyeri+
>
>
Im#&!$ nyeri )e#at
Im#&!$ nyeri )e#at
- (er!ang$&ng )e#at *?'1 dtk #a$)a
- (er!ang$&ng )e#at *?'1 dtk #a$)a


rang$angan
rang$angan
- di$e#anang $araf ti#e A (ermie!in
- di$e#anang $araf ti#e A (ermie!in
- nyeri (er$ifat ak&t' taam ata& men&$&k
- nyeri (er$ifat ak&t' taam ata& men&$&k
- tdk di&m#ai #d $tr&kt&r da!am
- tdk di&m#ai #d $tr&kt&r da!am
?enis Nyeri+
?enis Nyeri+
>
>
Im#&!$ nyeri !am(at teradi di$e#anang
Im#&!$ nyeri !am(at teradi di$e#anang


$araf ti#e 6 tdk (ermie!in
$araf ti#e 6 tdk (ermie!in
- nyeri $angat menyik$a' dan menadi
- nyeri $angat menyik$a' dan menadi
k"r%nik $#t@ ra$a ter(akar' t&m#&! dan
k"r%nik $#t@ ra$a ter(akar' t&m#&! dan
(erdeny&t. $#t $akit gigi dan infek$i k&k&'
(erdeny&t. $#t $akit gigi dan infek$i k&k&'
- nyeri #d rang$angan re$e#t%r k&!it
- nyeri #d rang$angan re$e#t%r k&!it
di$e(&t dgn@
di$e(&t dgn@
superficial somatic pain
superficial somatic pain
- #d rang$angan %t%t $ke!eta!' $endi'
- #d rang$angan %t%t $ke!eta!' $endi'
tend%n di$e(&t@
tend%n di$e(&t@
deep somatic pain
deep somatic pain


?enis Nyeri+
?enis Nyeri+
- nyeri 8i$era!@ aki(at rang$angan
- nyeri 8i$era!@ aki(at rang$angan
n%$i$e#t%r %rgan #d 8i$era! $#t di$ten$i
n%$i$e#t%r %rgan #d 8i$era! $#t di$ten$i
a(d%men dan i$k"emia %rgan interna!.
a(d%men dan i$k"emia %rgan interna!.
- Aat kimia yg merang$ang nyeri ada!a"
- Aat kimia yg merang$ang nyeri ada!a"
(radikinin' $er%t%nin' i%n ka!i&m' a$eti!
(radikinin' $er%t%nin' i%n ka!i&m' a$eti!
k"%!ine dan enAim #r%te%!itik
k"%!ine dan enAim #r%te%!itik
Bara$ rangka# #ena!aran $inya! nyeri
Bara$ rangka# #ena!aran $inya! nyeri
D&a ara$ #enya!&ran $inya! nyeri ke $i$tem
D&a ara$ #enya!&ran $inya! nyeri ke $i$tem
$araf #&$at
$araf #&$at
>
>
Nyeri )e#at dan taam dirang$ang %!e"
Nyeri )e#at dan taam dirang$ang %!e"


mekanik dan $&"&.
mekanik dan $&"&.
- di$a!&rkan ke med&!a $#ina!i$ %!e" $era(&t
- di$a!&rkan ke med&!a $#ina!i$ %!e" $era(&t


ti#e A
ti#e A
C
C
- ke)e#atan D-1? m/detik.
- ke)e#atan D-1? m/detik.
>
>
Nyeri !am(at dirang$ang $e)ara kimia'
Nyeri !am(at dirang$ang $e)ara kimia'


mekanik dan $&"&
mekanik dan $&"&
- di$a!&rkan me!a!&i $araf ti#e 6
- di$a!&rkan me!a!&i $araf ti#e 6
- ke)e#atan ?'E-7 m/dtk
- ke)e#atan ?'E-7 m/dtk
Dorsal Horn
Dorsal root
ganglion
Peripheral sensory
Nerve fibers
A
A
C
Large
fibers
Small
fibers
There are Two Sensory Afferent
Neurons
1. Large myelinated A fibers, very fast conduction velocity.
Respond to innocuous stimuli
2. Small myelinated A & C unmyelinated fibers, have slo
conduction velocity. Respond to no!ious stimuli
D"N
PAFN
FNNGCHGH# #=N#ATFGN
NGDFGH#
#TF:H2H#
FNNGCHGH#
#TF:H2H#
D"N
,%&)"
,a)ti!e
Pre$$&re
Physiological Pain
A
6 fi(er A
Fir$t Pain
Se)%nd Pain
Bara$ nyeri di MS dan (atang %tak
Bara$ nyeri di MS dan (atang %tak
Dari k%rn& d%r$a!i$ men&& %tak' $inya! nyeri
Dari k%rn& d%r$a!i$ men&& %tak' $inya! nyeri
di$a!&rkan di MS me!a!&i:
di$a!&rkan di MS me!a!&i:
>
>
,r. Ne%-$#in%ta!amik&$
,r. Ne%-$#in%ta!amik&$
- &nt&k nyeri )e#at (erak"ir di !amina I
- &nt&k nyeri )e#at (erak"ir di !amina I


*!amina margina!i$- F k%!&mna anter%!at.
*!amina margina!i$- F k%!&mna anter%!at.
- $e(gn (erak"ir di k%m#!ek$ 8entr%(a$a!
- $e(gn (erak"ir di k%m#!ek$ 8entr%(a$a!


dan $e(gn !agi di k%rtek$ $%mat%$en$%rik
dan $e(gn !agi di k%rtek$ $%mat%$en$%rik
Bara$ nyeri di MS dan (atang %tak
Bara$ nyeri di MS dan (atang %tak
>
>
,r. Pa!e%-$#in%ta!amik&$
,r. Pa!e%-$#in%ta!amik&$
- &tk nyeri !am(at dan k"r%nik me!a!&i $araf ti#e 6
- &tk nyeri !am(at dan k"r%nik me!a!&i $araf ti#e 6


dan $e(gn $araf ti#e A
dan $e(gn $araf ti#e A
C
C
- (erak"ir di !amina II dan III $&($. 5e!atin%$a dan
- (erak"ir di !amina II dan III $&($. 5e!atin%$a dan


!amina G dan GII k%rn& d%r$a!i$
!amina G dan GII k%rn& d%r$a!i$
- Ne&r%tran$miternya S&($t. P dan 5!&tamat
- Ne&r%tran$miternya S&($t. P dan 5!&tamat
- Berak"ir di tiga tem#at
- Berak"ir di tiga tem#at
H
H
N). Retik&!ari$ med&!a' #%n$ dan me$en$efa!%n
N). Retik&!ari$ med&!a' #%n$ dan me$en$efa!%n
H
H
Area tekt. me$en$efa!%n dan k%!. S&# dan Inf
Area tekt. me$en$efa!%n dan k%!. S&# dan Inf
H
H
S&($t. gri$ea #eri ak&ad&kt
S&($t. gri$ea #eri ak&ad&kt

A)ti8ati%n %f 6entra! Ne&r%n$
A)ti8ati%n %f 6entra! Ne&r%n$
Dorsal "orn Neuron
C.1iber Terminal
A:PA
N:D
A
Ca
%@
!lutamate
PAC
P
P
4@6
4@6
4.6
>oolf C? et al. Science. %&&&(%//+'-)3./.
#chwartBman ? et al. Arch Neurol.
%&&'(3/+'30-.3&.
#ubstance P
D"N
!AT= CGNTG2 #I#T=:
@ @
@ @
ACTFGN ACTFGN
#I#T=: #I#T=:
Brain
#!
@
.
. .
. .
AJ
C
1965 MELZAC an! "ALL
1965 MELZAC an! "ALL
#ntro!uce $y%othesis of
#ntro!uce $y%othesis of
&
&
'ATE C(NT)(L T$E()*+
'ATE C(NT)(L T$E()*+
The beginning of MODULATION
Si$tim In"i(i$i Sen$a$i Nyeri
Si$tim In"i(i$i Sen$a$i Nyeri
Reak$i $e$e%rang ter"ada# nyeri (er8aria$i.
Reak$i $e$e%rang ter"ada# nyeri (er8aria$i.
Di#engar&"i %tak me!ak&kan in"i(i$i
Di#engar&"i %tak me!ak&kan in"i(i$i
*$i$tem ana!ge$ia-.
*$i$tem ana!ge$ia-.
Ada ; k%m#%nen:
Ada ; k%m#%nen:
1.
1.
Area #eriak&ad&kt gri$ea dan #eri8entr.
Area #eriak&ad&kt gri$ea dan #eri8entr.


me$en$efa!%n.' $inya! dikirim ke
me$en$efa!%n.' $inya! dikirim ke
7. N&k!. Ra#"e magn&$ di(awa" #%n$ diata$
7. N&k!. Ra#"e magn&$ di(awa" #%n$ diata$
med&!a %(!. Dan di$a!&rkan ke
med&!a %(!. Dan di$a!&rkan ke
;. K%m#!ek$ #eng"am(at ra$a nyeri radik$ d%r$a!i$
;. K%m#!ek$ #eng"am(at ra$a nyeri radik$ d%r$a!i$
MS kem&dian di#an)arkan ke-%tak
MS kem&dian di#an)arkan ke-%tak
Si$tim In"i(i$i Sen$a$i Nyeri
Si$tim In"i(i$i Sen$a$i Nyeri

Enkefa!in di$ekre$ikan %!e" n). #eri8entrik'


Enkefa!in di$ekre$ikan %!e" n). #eri8entrik'
area #eri ak&ad&kt dan ra#"e magn&$.
area #eri ak&ad&kt dan ra#"e magn&$.
meng"am(at #d #re dan #%$t $ina#$
meng"am(at #d #re dan #%$t $ina#$
$era(&t nyeri ti#e 6 dan A
$era(&t nyeri ti#e 6 dan A
C
C

Ser%t%nin %!e" radik$ d%r$a!i$ MS


Ser%t%nin %!e" radik$ d%r$a!i$ MS
meng"am(at #d #re-$ina#tik ter"ada# i%n
meng"am(at #d #re-$ina#tik ter"ada# i%n
ka$i&m.
ka$i&m.
Si$tim In"i(i$i Sen$a$i Nyeri
Si$tim In"i(i$i Sen$a$i Nyeri
Si$tim 3#i&m 3tak' End%rfin dan Enkefa!in
Si$tim 3#i&m 3tak' End%rfin dan Enkefa!in
>
>
Morphin like subst
Morphin like subst
. (ekera #d $e(agian
. (ekera #d $e(agian
$i$tem ana!ge$ia.
$i$tem ana!ge$ia.
Ada 17 ma)am
Ada 17 ma)am
opium like subst
opium like subst
di-%tak
di-%tak
Bera$a! dari #eme)a"an ; m%!. Pr%tein' y.i
Bera$a! dari #eme)a"an ; m%!. Pr%tein' y.i
#r%-%#i%me!an%k%rtin' #r%-enkefa!in dan
#r%-%#i%me!an%k%rtin' #r%-enkefa!in dan
#r%-din%rfin.
#r%-din%rfin.
B"n yg #enting ada!a"
B"n yg #enting ada!a"
I
I
-end%rfin' met-
-end%rfin' met-
enkefa!in dan !e&-end%rfin.
enkefa!in dan !e&-end%rfin.
Pr%$e$ Sen$a$i Nyeri
Pr%$e$ Sen$a$i Nyeri
Pd re$e#t%r $en$a$i di$e!ek$i dan di-%!a" adi
Pd re$e#t%r $en$a$i di$e!ek$i dan di-%!a" adi
9 ta"a#
9 ta"a#
1. Rang$angan re$e#t%r $en$%rik
1. Rang$angan re$e#t%r $en$%rik
- 2r$ te#at dan adek&at "ingga teradi
- 2r$ te#at dan adek&at "ingga teradi


re$#%n$.
re$#%n$.
7. ,ran$d&k$i $tim&!&$.
7. ,ran$d&k$i $tim&!&$.
- teradi #d k%rn& d%r$a!i$ MS
- teradi #d k%rn& d%r$a!i$ MS
*dik%n8er$i-
*dik%n8er$i-


menadi energi rang$angan *grada$i #%t
menadi energi rang$angan *grada$i #%t


tergant&ng k&at rang$angan dan am#!
tergant&ng k&at rang$angan dan am#!
Pr%$e$ Sen$a$i Nyeri
Pr%$e$ Sen$a$i Nyeri
;. Mem(angkitkan im#&!$ $araf.
;. Mem(angkitkan im#&!$ $araf.
- Pd grad. #%ten$ia! men)a#ai am(ang
- Pd grad. #%ten$ia! men)a#ai am(ang


ter)et&$ 1 im#&!$ ata& !e(i"' kmdian
ter)et&$ 1 im#&!$ ata& !e(i"' kmdian


menye(ar ke #&$at.
menye(ar ke #&$at.
9. Integra$i in#&t $en$%rik.
9. Integra$i in#&t $en$%rik.
Daera" tertent& di-%tak akan menerima
Daera" tertent& di-%tak akan menerima


dan meng-integra$ikan im#&!$ $en$%rik
dan meng-integra$ikan im#&!$ $en$%rik


dan diterima #d area tertent& di k%rtek$
dan diterima #d area tertent& di k%rtek$
,"ank Y%& F%r Y%&r Attenti%n
,"ank Y%& F%r Y%&r Attenti%n