Anda di halaman 1dari 9

DOKUMENTACIONI SHKOLLOR

1. N komisionin e vlersimit t kandidatve pr pozicionin e msuest


n institucionin publik t arsimit parauniversitar nuk ka:
A) prfaqsues t Ministris s Arsimit dhe Sportit; 1 pik
2. N arsimin e mesm t ult, n gjimnaz dhe n lndt e kulturs s
prgjithshme n shkollat profesionale dhe ato t orientuara, nota
vjetore lndore e nxnsit prllogaritet nga msuesi i lnds me
formuln:
A) Nota vjetore lndore = 0,4 x M 1 + 0,5 x M2 + 0,1 x M3 1 pik
ku M1, M2, M3 jan prkatsisht mesataret aritmetike t vlersimeve
a) nj ose disa tema msimore t sapozhvilluara; b) nj ose disa
kapituj t tekstit t nxnsit; c) projekte ndrlndore/lndore
3. Listoni dy nga parimet e prgjithshme t zhvillimit t kurrikuls!
Prgjigje: a) konceptimi i gjer; b)gjithprfshirja; c)zhdervjelltsia
n hapsir dhe koh;d)koherenca; e) balanca dhe integrimi; f) t
nxnit gjat gjith jets; g)aftsimi pr jetn dhe botn e puns; h)
prfshirja e tij 2 pik
PROGRAMI LNDOR
4. Listoni 3 nga parimet didaktike t msimit t biologjis n shkoll.
Gjithsej 3 pik, Secili parim vlersohet me 1pik
Prgjigje: Msimi i biolgjis n shkoll duhet t: a.t jet n qendr
t zhvillimit dhe t prdorimit t metodave t reja t didaktiks
bashkkohore;b.t prfshij n prmbajtjen e vet elemente t
zhvillimeve t sotme t didaktiks bashkkohore; c. t zhvillohet
prmes prdorimit t materialeve t riciklueshme (tabela),
herbariumeve, ekskurioneve n natyr, prfshir ktu edhe materiale
t medias s shkruar dhe elektronike, televizionin, radion,
kompjuterin, internetin etj.; d. t zhvillohet n mnyr t till, q ta
shoh nxnsin n qendr t procesit msimor dhe t'i lejoj atij t
drejta t plota pr pjesmarrje me prvojat jetsore q ai zotron; e.
ti lejoj msuesit t biologjis t shpalos metoda dhe materiale

msimore t mbshtetura n literatur apo t krijuara prej tij pr


qllime t rndsishme t msimit t biologjis n shkoll.
5. Shno S nse pohimi sht i sakt ose G nse pohimi sht i gabuar.
Gjithsej 3 pik, Secili pohim vlersohet me 1 pik
-S - Objektivat e programit lndor jan detyrim pr t gjith
prdoruesit e programit.
-G- Gjat prpunimit t njohurive nuk duhet ti kushtohet koh
zhvillimit t aftsive t nxnsit.
-G- Programi i biologjis n AML ndrtohet nga t njjtat linja
prmbajtjeje me programet e biologjis
n AMU.
ASPEKTE T PEDAGOGJIS DHE METODOLOGJIS
6. Ndr objektivat e dhna m posht, rrethoni at q mund t prbj
objektivin minimal. 1 pik Prgjigje e sakt 6a.
A) Nxnsi duhet t jet i aft t prkufizoj evolucionin dhe teorin e
evolucionit;
7. Prcaktoni hapat q duhen ndjekur pr t realizuar nj t msuar t
sukseshm mes shtrimit dhe zgjidhjes s problemit. Gjithsej 4 pik
Prgjigje: Hapat pr shtrimin dhe zgjidhjen e problemit
a) Prcaktoni dhe prkufizoni problemin 1 pik
b) Zhvilloni strategjit tuaj pr zgjidhjen e problemit. 1 pik
c) Vlersoni zgjidhjen e arritur. 1 pik
d) Riformuloni dhe riprkufizoni problemin dhe zgjidhjet e tij, me
kalimin e kohs. 1 pik
8. Vendos S kur pohimi sht i sakt ose G kur pohimi sht i gabuar.
Gjithsej
4 pik, Secili pohim vlersohet me 1 pik
Prgjigje:
-S- Objektivat e fushs s njohjes prcaktojn nivelin e njohjes s
nxnsit gjat procesit t t msuarit.
-G-Leksioni dhe shpjegimi jan metoda q kan n qendr nxnsin.
-S- Pyetjet divergjente prdoren kur do t evokosh prgjigje t
ndryshme pr t njjtn tem.
-G- Mjete msimore didaktike kan pr qllim vetm prezantimin vizual
t dukurive ose proceseve.

9. Standardet n arsimin klasifikohen si Standarde t prmbajtjes dhe


Standarde r arritjes. Tregoni far prcakton secili prej tyre?
Gjithsej 2 pik
Prgjigje:
1. Standardet e prmbajtjes. Prcaktojn se duhet t dij dhe t
jet i aft t bj nxnsi n prfundim t nj cikli shkollor.
1 pik
2. Standardet e arritjeve. Prcaktojn nivelin e prmbushjes s
standardeve t prmbajtjes nga nxnsi. 1 pik
10. Prmendni dy aspekte q duhen mbajtur parasysh pr vlersimin e
puneve praktike n biologji.
Gjithsej 2 pik, Secili aspekt vlersohet me 1 pik
Prgjigje:
a) Aftsit q duam t vlersojm b) Koha e prshtatshme pr t
matur aftsit c) Vendi q do t zer vlersimi i aftsive praktike n
vlersimin prfundimtar d) Vendi ku do t zhvillohet veprimtaria e)
Vlersimi mbi domosdoshmrin e vlersimit praktik
KOMUNIKIMI DHE ETIKA E MSUESIT
11. Nj msues ka n kujdestari nj klas me nxns t cilt vijn nga
rajone me kultura t ndryshme. Ai krkon t prfshij prindrit e
ktyre nxnsve, n mnyr q edhe ata t kontribuojn
n prmirsimin e t nxnit t fmijve t tyre. Cila nga pohimet m
posht tregon mnyrn m efektive pr ti prfshir ata? 1 pik
C. Msuesi drgon nj letr n t ciln fton prindrit n nj takim
pr t diskutuar rreth mnyrs se si ata do t donin t
prfshiheshin dhe kontribuonin n prmirsimin e t nxnit t
fmijve t tyre.
12. Shnoni V nse sht e vrtet dhe G nse sht e gabuar:
Gjithsej 2 pik
a)

b)

Kodi i etiks s msuesit lidhet m shum me parimet morale


vetjake t msuesit. G
Sipas Kodit t Etiks, msuesi respekton kolegt e tij t rinj dhe ata
me m pak prvoj,
por mendon se ata nuk kan t drejt t japin msim.
G

DREJTSHKRIMI
13. Rrethoni alternativn e sakt.
1 pik
B.Kongresi i Drejtshkrimit t Gjuhs Shqipe
14. Shkruani sakt fjalt ose shprehjet q jan shkruar gabim m
posht.
3 pik
Prgjigje: zvendsoj, numroj, pedagogji

ASPEKTE SHKENCORE T LNDS


15. Sa gamet t tipeve t ndryshme mund t prodhoj nj individ me
gjenotip AaBbCCDdEE ku iftet alelike jan t pavarura?
A) 8 1 pik
16. Struktura citoplazmatike q realizon lvizjen e kromozomeve
gjat mitozs sht:
B. boshti mitotik 1 pik
17. N qelizat eukariote nuk hyjn:
C. algat blu t gjelbra
1 pik
18. Cili nga organelet e mposhtme gjendet n qelizn e nj bakteri?
A) Ribozomi 1 pik
19. Energjia n organizm prodhohet gjat procesit t:
A) frymmarrjes qelizore 1 pik

20.
Cila sht prshtatja m karakteristike e
riprodhimit pr shumicn e vertebrorve t toks por nuk
sht karakteristike pr shum vertebror t ujit?
B)Pllenimi i brendshm 1 pik

21.
Nj organizm q tret organizmat e
vdekura pr t prthithur lndt ushqyese quhet:
D) saprofit 1 pik
22. Tretja kimike e karbohidrateve fillon :
D. goj 1 pik
23. Nj mashkull me hemofili e ka gjenotipin:
D) XhY
1 pik
24. Antitrupat jan proteina me funksion:
C. Mbrojts 1 pik
25. Cila nga strukturat e mposhtme nuk sht gjendr me sekrecion
t brendshm?:
D. gjendr djerse 1 pik
26. Analizoni 5 etapat e tejimit t impulsit nervor n sinapse.
Gjithsej 5 pik, Secila etap vlersohet me 1 pik
Prgjigje:Kur mesazhi mbrrin n trupin e neuronit, ai prodhon
neurotejuesin specifik, i cili paketohet n fshikza dhe zbret n aksonin
e neuronit. Kur mesazhi mbrrin n aksonin e neuronit, neurotejuesi
sekretohet n hapsirn sinaptike. Formohet kompleksi neurotejues
receptor, i cili shkakton lindjen e potencialit t veprimit n neuronin
passinaptik. Ndahet neurotejuesi nga receptori specifik.Neurotejuesi
absorbohet nga neuroni parasinaptik.
25. Shpjegoni pse pankreasi sht gjndr me sekrecion te dyfisht.
2 pik
Prgjigje:Pankreasi funksionon si gjendr me sekrecion t jashtm kur
i derdh prodhimet e tij (lngun pankreatik) prmes nj duktusi (kanali)
n duoden, lngu pankreatik prve enzimave tretse prmban dhe
bikarbonat natriumi (NaHCO3). Kur pankreasi funksionon si gjndr
me sekrecion t brndshm, prodhimet e tij sekretohen brnda n
rrjedhn e gjakut, n kt rast ai prodhon hormonet insulin dhe
glukagon.
26. Masa molare e nj proteine sht 60 000 g/mol. Sa sht gjatsia e
gjenit q kodon kt protein n qoftse masa molare e nj
aminoacidi sht mesatarisht 100 g/mol dhe largsia midis dy
nukleotideve t njpasnjshme sht 0.34 nm? Gjithsej 2 pik

Prgjigje:
a) Gjejm sa sht numri aminoacideve n prbrje t proteins s
dhn: 1 pik
60000 : 100 = 600 aminoacide
b) Nj nga vargjet e AND s gjenit q ka informacionin pr proteinn
e dhn prbhet nga 600 triplete ose 600 x 3=
1800.
Gjatsia e gjenit q kodon proteinn e dhn do t jet: 1800 x 0,34 nm
= 612 nm
1 pik
27. Tre funksione t nefronit jan: filtrimi, riprthithja dhe sekretimi.
a) Tregoni pjest e nefronit ku kryhen kto procese duke e shoqruar
me skem. Gjithsej 3 pik
Secila pjes vlersohet me nj pik

Prgjigjie
a) Pjest e nefronit ku kryhet kto 3 procese jane:Filtrimi kryhet
brenda kapsuls s Baumanit. Riprthithja kryhet n gypthin e
nefronit. Sekretimi kryhet nga kapilart q rrethojn gypthin e
nefronit ku kalojn jonet K + dhe H+.
b) Tregoni produktet q prftohen n seciln pjes t nefronit.
Gjithsej 3 pik Produktet vlersohen me 1 pik
Prgjigjie
Produktet q prftohen n seciln pjes t nefronit jan: Preurina ose
urina e holluar formohet gjat filtrimit . Gjat riththjes n gypthin e
nefronit formohet urina prfundimtare. Gjat sekretimit kalojn n
urin prfundimtare jonet K+ dhe H +.
28. Renditja e nukleotideve n nj fije ADN sht: ATGGCAGTAC
a) Ndrtoni fijen tjetr plotsuese t ADN.
Prgjigje: Fija tjetr plotsuese e ADN sht TACCGTCATG 1 pik

b) Ndrtoni fijen e ARN-i q do t formohej nga fija e ADN


ekzistuese. 1 pik
Prgjigje: Fija e ARN-i q do t formohej nga fija e AND ekzistuese
sht UACCGUCAUG
31. Qeliza me kariotip 2n = 4 kromozome, ka n do ift kromozomik
prkatsisht alelet: A/a; B/b;
Tregoni kariotipin e qelizs n telofazn e mitozs.
Prgjigje:
a) Kariotipi sht diploid 2n= 4
1 pik
b) Bni skemn e saj n anafaz t mitozs dhe tregoni nr e
kromozomeve.
b1) Skema
1 pik
A

B b

b2) Numri i kromozomeve n anafaz t mitozs sht 8.


1 pik
c) Dukurit jan konjugimi dhe mund t ndodh kryqkmbimi
(kromozomet homologe shkmbejn gene midis tyre).
Konjugimi 1 pik
Kryqkmbimi 1 pik
A

B
a

b
b

Kariotipi sht haploid n = 2 kromozome.

B nj qeliz bij e

Telofazs II
32. Nj gjalles diheterozigote sht kryqzuar me nj gjalles
homozigote t fsheht pr t dyja tiparet
dhe jan marr kta individ:
AaBb 420 individ
Aabb 70 individ
aaBb 80 individ
aabb 430 individ
Prcaktoni nse gjenet jan t lidhura.
1 pik
Prgjigje: Formimimi i katr klasave fenotipike me numr individsh
dy e nga dy t barabarta tregon se gjenet jan t lidhura.
b) Nse jan t lidhura prcaktoni ka ndodhur apo jo kryqkmbimi.
1 pik
Prgjigje: Meqnse nga kryqzimi kan lindur katr grupe
pasardhsish, por jo me shpeshti t njjt, rezulton se gjenet jo alele A
dhe B nuk ndodhen n cifte t ndryshme kromozomike, por n t njjtin
cift kromozomik dhe individi diheterozigot ka formuar katr tipe
gametsh, dy gamet prindror dhe dy rekombinant ka ndodhur
kryqkmbimi.
c) Prcaktoni largsin ndrmjet gjeneve A dhe B. Gjithsej 2 pik
Prgjigje: Lidhja e geneve sht:
A

a
a

gametet:

A
a

B gamet prindror

b
b

gamet prindror
gamet rekominant

B gamet rekombinant

(Llogaritja e % s pasardhsve vlersohet (1 pik)


Prqindjet e pasardhsve:
% e gametve AB = 420 x 100/ 1000 = 42 %
% e gametve Ab = 70 x 100/ 1000 = 7 %
% e gametve aB = 80 x 100/ 1000 = 8 %
% e gametve AB = 430 x 100/ 1000 = 43 %
Largsia

A-B

= 7 + 8 = 15 njsi krosingoveri

Prcaktimi i largsis s gjeneve vlersohet


Largsia e geneve sht:

1 pik
B

15 njsi krosingoveri