Anda di halaman 1dari 2

De Telegraaf 16 januari.

2015

Opinie door NAUSICAA MARBE

Respect voor intolerantie tot de norm verheven


Vlak voor de aanslagen in Parijs verscheen in Frankrijk de nieuwe roman van de
spraakmakende schrijver Michel Houellebecq: Soumission (onderwerping).
De roman speelt in 2020, als een moslim de Franse presidentsverkiezingen wint.
Deze Ben Abbas wil het land geleidelijk islamiseren. Wat hij wel meteen hervormt, is het
onderwijs: omdat de jeugd de toekomst is. Alle openbare scholen worden islamitisch, met een
leerplicht tot 12 jaar. Amper een woord in dit boek over verzet en onderdrukking, alsof een
westers land vrijwillig de islam als staatsreligie omhelst. Maar het blijft spannend om via
fictie na te denken over veranderingen die we op korte termijn onwaarschijnlijk achten.
En toen kwamen de moordaanslagen in Parijs. Wat sommigen onwaarschijnlijk leek, werd
gruwelijke werkelijkheid. De staat van guerrillaoorlog waarin Frankrijk verkeerde, werd
echter in alle toonaarden ontkend door velen die menen dat oorlogen islam een hysterische
woordcombinatie vormen die niet op feiten berust. Intussen welde in de sociale media
sympathie op voor de terroristen. In Nederland verviel het debat in jij-bakkerig lawaai over
wie zich wel of niet Charliemocht noemen. Veel gesprekken strandden in de volkswijsheid
ja maar, je moet niet beledigen. Een dooddoener als antwoord.
In deze krant schreef terrorismedeskundige Bibi van Ginkel dat we niet ons recht op
vrijheid van meningmoeten misbruiken om de samenleving uit elkaar te spelen en de
boel op scherp te zetten. Een redactie wordt afgeslacht, er is radicalisering en jihad van
eigen bodem, maar de deskundige meent dat respectloze humor de boel op scherp zet.
En dat is geen grap. In Den Haag gaat het er ook niet wijzer aan toe. Het Parijsdebat in
de Tweede Kamer leidde tot de conclusie dat de AIVD geen extra geld krijgt en Wilders,
aldus Samson, precies hetzelfde doet wat terroristen doen. Zo gaat dat: de burgers
verwachten nuttige inzichten en concrete maatregelen, maar krijgen labiele rethoriek.
In deze sfeer van duiken en vingerwijzen lijken de omwentelingen uit Houellebecqs boek zo
krankzinnig niet meer.Die fictieve Ben Abbas kwam aan de macht omdat hij als enige
concrete plannen voor veiligheid en welvaart had, in een politieke arena vol hypocrieten,
ijdeltuiten en leeghoofden. Deze morele en intellectuele leegte komt angstig dichtbij.
En zo wordt het ongeloofwaardige steeds geloofwaardiger. Ook op scholen. Kniebuigingen
naar intolerante islamieten, excuses voor een cartoon die liefde boven haat stelt en de
boosheid van moslims tot norm verheffen, blijkt sommigen op het lijf geschreven.
Hoofdrolspeelster in deze klucht is Marleen Lemstra, directrice van het Kennemer College
in Heemskerk, Zij liet een docent die een Charlie-poster met een kus tussen een moslim en
een cartoonist ophing spijt betuigen en excuses aanbieden voor belediging van de islam.
Na dit optreden pochte Lemstra in interviews dat discussie op school mag, maar niet zonder
context.
Welnu, de context die ze zelf op school schiep, was funest: overname van de denkwijze van
intolerante gelovigen die in alles belediging zien. Ook verklaarde ze de vmbo-leerlingen niet
capabel om na te denken over de poster. Wie zulke denkbeelden koestert, kan beter
champignons gaan kweken, dan het onderwijs blijven torpederen. Wie het eerste haatimpuls
van onnadenkende leerlingen honoreert met excuses en vernedering van hun leraar,

ondermijnt het gezag van alle leraren op school en geeft religieuze grillen het laatste woord.
Deze voorkeursbehandeling van moslimleerlingen met lange tenen is discriminerend.
Spanningen verdwijnen niet door kruiperigheid voor de groep die de grootste angst
inboezemt.

Spanningen verdwijnen niet door kruiperigheid


Partijdige houding
Deze partijdige houding geeft geen ruimte aan leerlingen die juist de schoffering van de
leraar en de excuses voor een cartoon als provoderend en discriminerend ervoeren. Gaat
Lemstra ook een brief schrijven aan ouders van onafhankelijk denkende kinderen,
waarin ze diepe spijt betuigt dat moslims die geen humor dulden gehonoreerd zijn met
haar excuses en de school een cartoon die liefde en tolerantie tussen andersdenkenden
moest voorstellen als beledigend zag? Vast niet.
Voor die mensen heeft ze kennelijk geen respect. Anders zou ze te allen tijde voor liberale
waarden staan. Anders had ze geen excuusbrief geschreven, maar een ouderavond gehouden
over seculier onderwijs in een vrij land. Onderwijs dat ruimte biedt aan veel visies en
leerlingen leert met argumenten hun standpunten te verdedigen, maar ook te bevragen. Omdat
elk kind die uitdaging verdient. Over wat een belediging of provocatie is, valt te twisten en
daar is de klas ideaal voor: veel verschillende gedachten en worstelingen met de wereld die ze
net met volwassen ogen beginnen te ontdekken. De school accepteert niet dat religies of
doctrines bepalen wat wel of niet mag.
Dit had zon Lemstra moet verdedigen. En mocht dat een ideaalbeeld zijn, dan nog
moeten leerkrachten dat blijven uitdragen en proberen waar te maken. Anders worden
scholen vanzelfsprekend kweekvijvers voor totalitair denken en staan hun
schoolverlaters met de rug naar de samenleving of naar elkaar toe. De staatssecretaris
van Onderwijs moet nadenken over een landelijk protocol over omgang met radicale,
intolerante en antisociale leerlingen die de regels en de sfeer op school onderwerpen aan
hun etnisch of religieus groepsdenken en dwang. Gebeurt dat niet, dan heeft het weinig
zin om te wijzen naar haatimams, satellietschotels en jihadpropaganda als stoorzenders
van integratie. Dan zijn het onze scholen die onverstoord een generatie opleiden die lak
heeft aan de liberale democratie.