Anda di halaman 1dari 14

PENDAHULUAN

Kesatuan sekerja merupakan suatu bentuk pertubuhan dalam tred, pekerjaan


atau industri tertentu yang berfungsi sebagai badan yang menjaga dan melindungi
pekerja atau anggotanya melalui perundingan dan perjanjian bersama dengan majikan
demi menjamin hak dan faedah pekerja dan memainkan peranan yang penting dalam
perhubungan industri. Ianya pertubuhan yang tidak sahaja terhad kepada pekerjapekerja biasa malahan termasuk mereka yang berada dalam kategori pengurusan,
penyelia, eksekutif dan sebagainya. Secara umumnya, kesatuan sekerja ini berfungsi
sebagai orang tengah untuk mengatasi pelbagai masalah yang melibatkan tuntutan
perkeja dan majikan sekaligus mengimbangi perbezaan kedudukan antara majikan dan
pekerja. Selain itu, melalui kesatuan sekerja, pekerja juga akan menikmati faedahfaedah tertentu yang dituntut oleh kesatuan seperti mana persetujuan yang dicapai
dalam perjanjian bersama tanpa mengira sama ada dia adalah ahli kesatuan ataupun
tidak.

Pada asasnya, kesatuan menawarkan janji beberapa manfaat bagi untuk


mendapatkan komitmen ahli. Kesatuan adalah tradisi yang berbeza dari komersial
organisasi dalam pelbagai aspek seperti sejarah perkembangan, sukarela sifat keahlian
dan sumber kuasa mereka. Dalam konteks ini, kesatuan melibatkan diri dengan
kekurangan kuasa rasmi ke atas anggota-anggota dan keperluan untuk penyertaan ahli
secara sukarela. Kesatuan itu kekurangan kuasa formal lebih anggota adalah

disebabkan oleh perbezaan dalam jenis pertukaran antara pekerja, kesatuan dan
organisasi yang bekerja. Ini perbezaan dalam dinamik bermaksud bahawa kesatuan
yang mesti menyakinkan ahli-ahli kesatuan kegunaannya dan juga menekankan
kepentingan komitmen ahli untuk meningkatkan kesatuan keberkesanannya. Akibatnya
ini memerlukan penelitian yang berasingan daripada organisasi komersial. Kajian
kesatuan sebagai organisasi memerlukan kesedaran fungsi unik ini organisasi dan sifat
mereka lampiran ahli kesatuan mereka. Perubahan dramatik dalam persekitaran telah
menyumbang impak yang serius terhadap prestasi dan keberkesanan kesatuan. Dalam
usaha untuk mendapatkan kembali sokongan untuk kesatuan, adalah perlu dan penting
untuk memahami apa yang menentukan komitmen kesatuan. Oleh itu, kajian ini
memberi tumpuan kepada kesatuan sekerja untuk mengenal pasti beberapa faktor-ciri
utama yang boleh mempengaruhi komitmen ahli-ahli kesatuan dari sektor yang
berlainan di Malaysia. Prosedur yang betul dimana kesatuan yang mengambil tindakan
perusahaan ekoran perundingan bersama yang akan dihadapi kebuntuan dengan
majikan dibincangkan dengan lebih lanjut.

1. PENUBUHAN KESATUAN

SYARAT-SYARAT MENUBUHKAN KESATUAN


Walaupun perlembagaan Malaysia menjamin hak semua rakyat Malaysia untuk
menubuhkan dan menyertai kesatuan sekerja, terdapat beberapa sekatan yang
dikenakan oleh undang-undang yang berhubungan dengan kesatuan sekerja, iaitu Akta
Kesatuan Sekerja 1959 (TUA) dan Akta Perhubungan Perusahaan 1967 (IRA) .
Akta Kesatuan Perdagangan menyekat tidak membenarkan kesatuan am bagi
pekerja. Keahlian mana-mana kesatuan sekerja terhad kepada hanya mereka yang
pekerja industri khususnya, penubuhan, perdagangan dan pekerjaan. Contoh pekerja
bank hanya boleh menjadi ahli kesatuan perbankan, tetapi tidak boleh menjadi ahli
kesatuan perkhidmatan penerbangan atau kesatuan guru manakala seorang
kakitangan hotel, seorang pekerja balak atau buruh tidak boleh menjadi ahli kesatuan
yang sama.
Bagi perusahaan atau keahlian kesatuan, keahlian adalah terhad kepada pekerja
pertubuhan yang tertentu atau syarikat - pekerja anak syarikat atau syarikat sebuah
syarikat bersekutu tidak dapat menyertai kesatuan itu. Pekerja sementara, pekerja
kontrak termasuk pekerja asing sebenarnya boleh menyertai kesatuan sebagai ahli.
Walau bagaimanapun, kebanyakan pekerja keberatan untuk menyertai kesatuan
sekerja kerana takut bahawa kontrak mereka mungkin tidak akan diperbaharui atau

permit kerja dibatalkan, menjadikannya sukar bagi sebuah kesatuan untuk mewakili
mereka.
Umumnya pengurusan, pekerja eksekutif, sulit dan keselamatan tidak boleh
menjadi anggota kesatuan bukan eksekutif, dan mereka pula tidak boleh diwakili oleh
kesatuan bagi tujuan tawar-menawar kolektif. TUA melindungi pekerja daripada
menjadi mangsa oleh Majikan untuk menyertai kesatuan sekerja. Walau bagaimanapun,
bahagian yang sama sesuatu perbuatan menyatakan dengan jelas bahawa majikan
boleh membuang, menurunkan pangkat, memindahkan atau enggan untuk
menggalakkan pekerja atas alasan lain. Walau bagaimanapun ia tidak akan berhenti
daripada majikan membentuk pegawai kesatuan sekerja yang menolak untuk menulis
surat pekeliling Kesatuan.
API membolehkan majikan untuk melarang pengurusan, eksekutif dan mereka
yang bekerja dalam keupayaan sulit atau keselamatan daripada menyertai kesatuan
sekerja. Takrif istilah-istilah ini terpulang kepada budi bicara majikan. Dalam amalan,
sesetengah majikan mengklasifikasikan semua kakitangan perkeranian bekerja dalam
kapasiti sulit dan pekerja pengeluaran sebagai bekerja dalam kapasiti keselamatan
sejak mereka menyelia mesin mereka. Ketua Pengarah Perhubungan Perusahaan
( KPHDN) gagal untuk mendapatkan kedua-dua pihak untuk mencapai persetujuan,
perkara itu akan dirujuk kepada Menteri Sumber Manusia. Menteri akan menyiasat dan
membuat keputusan yang tidak boleh ditolak oleh mahkamah Malaysia.

Dasar kerajaan dasar pengasingan kesatuan sekerja dan menggalakkan


kesatuan perusahaan ke atas kesatuan sekerja kebangsaan dan industri telah
menyekat pergerakan kesatuan sekerja. Hanya 3% daripada pekerja-pekerja sektor
swasta adalah ahli kesatuan sekerja, dan kurang daripada 2% dilindungi oleh perjanjian
kolektif. Manakala bilangan kesatuan sekerja telah meningkat kebanyakan kesatuan
kesatuan dalaman dengan kurang daripada 100 orang ahli.

2. PENDAFTARAN
Untuk mendaftarkan kesatuan sekerja, syarat-syarat berikut perlu dipatuhi iaitu:
a. Permohonan mesti ditandatangani oleh sekurang-kurangnya tujuh ahli.
b. Ia mesti menggunakan borang yang ditetapkan bersama dengan yuran yang
ditetapkan.
c. Sesalinan peraturan-peraturan kesatuan yang dicetak dan ditandatangani oleh
tujuh ahli tersebut perlu diserahkan.
d. Nama dan alamat Kesatuan perlu dimasukkan.
e. Nama, umur, kewarganegaraan dan pekerjaan pemegang jawatan perlu
dikemukakan.

LATAR BELAKANG ORGANISASI


5

Syarikat Fabulous Life & Health merupakan sebuah syarikat yang menjalankan
perniagaan membekal dan mengedar produk kesihatan. Syarikat ini mula ditubuhkan
pada tahun 1995 dengan sebuah lot kedai di Kampong Pandan. Kini syarikat ini telah
berkembang maju dan mempunyai 20 cawangan di seluruh negara dengan jumlah
kakitangan seramai 160 orang. Wisma Fabulous Life & Health dirasmikan pada tahun
2003 dan terletak di Wangsa Maju, Kuala Lumpur.
Syarikat Fabulous Life & Health juga merupakan salah sebuah syarikat yang
menjadi pelopor kepada perniagaan berasaskan produk kesihatan. Syarikat ini
membekalkan dan mengedarkan produk kesihatan berkualiti tinggi dan mendapat
pengiktirafan dari Kementerian Kesihatan Malaysia. Produk kesihatan yang dibekalkan
syarikat ini diyakini status keselamatannya dan digunapakai segenap lapisan
masyarakat. Selain itu, Syarikat Fabulous Life & Health juga turut mengedarkan produk
kesihatan ke beberapa negara seperti Brunei, Australia, Singapura dan Indonesia.
Pada tahun 2005, kesatuan sekerja bagi syarikat ini telah ditubuhkan dan
disahkan berdasarkan peraturan-peraturan kesatuan sekerja di bawah Akta Kesatuan
Sekerja 1959. Kesatuan ini mempunyai 150 ahli yang terdiri dari kakitangan Syarikat
Fabulous Life & Health dari setiap hierarki jawatan. Kesatuan Sekerja Syarikat
Fabulous Life & Health ditubuhkan secara asasnya bagi memelihara kepentingan
ahlinya di samping mengeratkan perpaduan sesama ahli yang juga pekerja syarikat ini.

3. PERJANJIAN KOLEKTIF ATAU BERSAMA


6

Perjanjian kolektif tertakluk di bawah Akta Perhubungan Perusahaan 1967.


Perdagangan keberkesanan kesatuan dalam mendapatkan perjanjian kolektif yang
sopan dan untuk melindungi pekerja adalah terhad kerana Kesatuan mesti
mendapatkan pengiktirafan daripada majikan selepas ia boleh membuktikan dengan
undi sulit bahawa majoriti kakitangan yang layak adalah ahli-ahlinya.
Selepas itu, majikan mempunyai 21 hari di mana untuk mengiktiraf union. Jika
majikan tidak memberi pengiktirafan dalam tempoh yang ditetapkan perkara tersebut
akan dibawa kepada Ketua Pengarah Perhubungan Perusahaan (KPHDN) untuk
timbangtara. Ia adalah satu proses yang sangat rumit dan pertikaian biasanya
mengambil masa bertahun-tahun untuk diselesaikan. Walaupun kesatuan akhirnya
mendapat pengiktirafan yang diperlukan untuk mewakili pekerja, kemampuan untuk
berunding bagi faedah yang lebih baik lagi terhad kerana ia adalah hampir mustahil
untuk kesatuan untuk membatalkan. Kebuntuan di sini dirujuk kepada KPHDN untuk
penyelesaian. Kegagalan untuk mendapatkan hasil kompromi dalam kes itu dirujuk
kepada menteri yang hendaklah merujuk kepada Mahkamah Perusahaan untuk
timbangtara mengikut budi bicaranya. Semua Tindakan Perindustrian, termasuk
berpiket, mogok mesti berhenti sebaik sahaja Menteri yang dibuat rujukan. Kesatuan
boleh mengemukakan perjanjian kolektif bagi pihak ahli-ahli mereka tetapi IRA
(Bahagian IV) melarang apa-apa perjanjian untuk berurusan dengan apa-apa perkara
berkaitan dengan kenaikan pangkat, pemindahan, penamatan perkhidmatan,

pemecatan dan pemberhentian pekerja. Keputusan Mahkamah Perusahaan boleh


dicabar lagi di mahkamah tinggi, mahkamah rayuan dan mahkamah persekutuan.
Undang-undang membenarkan untuk tempoh perjanjian bersama untuk menjadi
sekurang-kurangnya tiga tahun.

4. PENYATAAN MASALAH
Kesatuan menuntut bayaran gaji minimum menurut kenaikan gaji tahunan seperti
yang telah ditetapkan oleh kerajaan dalam pekeliling yang dikeluarkan. Gaji minimum
yang telah ditetapkan bagi sektor awam dan swasta ialah sebanyak RM900 sebulan.
Kesatuan menegaskan bahawa pekerja-pekerja yang terlibat yang telah mencapai gaji
maksimum mempunyai jangkaan yang sah bahawa mereka dibayar kenaikan gaji
tahunan bagi 2010. Seramai 111 pekerja, telah dibayar kenaikan tahunan gaji bagi
2009 walaupun selepas perjanjian 2006 kolektif telah tamat pada 31 Disember 2013.
Setiausaha Agung kesatuan memberi keterangan bahawa orang terjejas iaitu pekerjapekerja tidak mencapai gaji maksimum dan menerima kenaikan gaji tahunan sejak
tahun 2011.
Perjanjian 2011 kolektif adalah tempoh perjanjian bersama selama tiga tahun
bermula dari 1 Januari 2011 dan tamat pada 31 Disember 2013. Terdapat peruntukan
dalam Perkara 5 iaitu perjanjian kolektif hendaklah terus berkuat kuasa sehingga
digantikan dengan perjanjian kolektif yang baharu. Terdapat pertikaian perdagangan

yang belum selesai berkaitan perjanjian kolektif bagi 2009-2011. Peruntukanperuntukan yang relevan dalam perjanjian kolektif 2011 Perkara 54 berbunyi:

ARTIKEL 54 PENUKARAN GAJI DAN TUNGGAKAN


54.1 Syarikat hendaklah mengira penukaran gaji dan tunggakan seperti berikut:
Gaji Pokok pada 31/12/2010 = RM + Pelarasan 7%
= RM Gaji Pokok pada 2011/01/01 = RM
54.2 Pekerja yang gaji maksimum akan terus menerima tahunan mereka
kenaikan gaji untuk tahun 2011, 2012 dan 2013.
54.3 Pekerja yang melebihi dan di atas skala gaji maksimum hendaklah terus
menerima kenaikan gaji tahunan bagi tahun 2011, 2012 dan 2013.

5. TINDAKAN PERUSAHAAN
Pihak pekerja yang juga ahli Kesatuan Sekerja Syarikat Fabulous Life & Health
telah membuat aduan bertulis terhadap pihak tertinggi kesatuan memohon perhatian
dari pihak pentadbir syarikat menerusi peranan kesatuan sebagai pemudahcara.
Bertindak atas aduan daripada ahli-ahli kesatuan, ahli tertinggi kesatuan sebulat
suara mengadakan perbincangan secara bersemuka dengan pihak pentadbir Syarikat
Fabulous Life & Health termasuklah pentadbir bahagian sumber manusia dan pengurus
besar syarikat.
Syarikat Fabulous

Life & Health menegaskan bahawa tidak ada peruntukan

dalam perjanjian kolektif pada tahun 2011 bahawa pekerja-pekerja yang terlibat yang
telah mencapai maksimum tangga gaji akan dibayar kenaikan gaji tahunan bagi 2012.
Perkara 54.2 digunapakai dalam perjanjian kolektif 2011 dengan syarat bahawa pekerja
atau pekerja-pekerja yang telah mencapai gaji maksimum dibayar kenaikan gaji
tahunan bagi tahun 2011, 2012 dan 2013. Pengurus Sumber Manusia memberi
keterangan bahawa apabila tahunan kenaikan gaji telah dibayar kepada pekerjapekerja lain yang tidak mencapai gaji maksimum pada bulan Oktober 2008, pihaksyarikat berhak untuk menamatkan perundingan perjanjian kolektif dari 2009 hingga
2011.
Namun keputusan awal yang dicapai gagal mendapat persetujuan daripada
pihak pekerja. Mereka tidak berpuas hati dengan keputusan yang dibuatkan oleh pihak
tertinggi syarikat. Maka, wujudkan satu implikasi negatif akibat keputusan ini iaitu

10

pertikaian perusahaan. Keadaan ini disebabkan salah satu pihak telah tidak berpuas
hati dengan sesuatu keputusan yang dibuat.
Pada peringkat awal setelah keputusan dibuat, para pekerja telah melancarkan
piket atau bentuk perhimpunan aman yang dilakukan di luar waktu bekerja bertujuan
mendapatkan perhatian pihak majikan bagi menimbangkan keputusan yang telah dibuat
mereka. Piket pada dasarnya tidak bertujuan menganggu operasi syarikat dan tidak
mengancam mana-mana pihak secara serius hingga menganggugugat ketenteraman
peribadi seseorang. Justeru atas dasar ini, pihak kesatuan menyarankan piket
dilaksanakan oleh para pekerja.
Berdasarkan Seksyen 40 dalam Akta Perhubungan Perusahaan 1967, piket
dibenarkan atas tujuan menyampaikan maklumat, tidak mengancam mana-mana pihak
dan menghalang pintu masuk atau keluar premis serta hendaklah dilakukan secara
aman.

11

6. JABATAN PERHUBUNGAN PERUSAHAAN


Pihak Syarikat Fabulous Life & Health telah memanjangkan aduan ini ke Jabatan
Perhubungan Perusahaan Dalam peruntukan di bawah Akta Perhubungan Perusahaan
1967, sebarang pertikaian perusahaan hendaklah melalui sebuah rundingan damai
antara kedua-dua pihak iaitu majikan dan pekerja yang dikelolakan oleh Ketua
Pengarah Jabatan Perhubungan Perusahaan.
Namun, perbincangan gagal mencapai kata sepakat antara kedua-dua pihak.
Tuntutan pihak kesatuan bagi penyelarasan gaji minimum berdasarkan pekeliling
kerajaan tidak diterima oleh pihak majikan. Justerus, kes ini dipanjangkan untuk
perbicaraan di mahkamah perusahaan.

7. MAHKAMAH PERUSAHAAN
Berdasarkan siasatan awal pihak mahkamah diatas pertikaian perusahaan ini,
pihak mahkamah mendapati pekerja boleh disabitkan atas kesalahan di bawah
Seksyen 43 Akta Perhubungan Perusahaan 1967. Hal ini kerana berdasarkan perkara
dalam Seksyen 43 ini mahkamah mendapati pihak pekerja dan kesatuan gagal
mengemukakan notis selama 42 hari sebelum mogok. Mogok diadakan selepas 7 hari
piket dijalankan oleh pekerja.

12

Mogok haram mempunyai kesan seperti denda atau penjara. Mogok undangundang memerlukan bahawa kesatuan mempunyai pertikaian perdagangan. Undirahsia
dengan tidak kurang daripada dua pertiga daripada pekerja yang terlibat diperlukan.
Ketua Pengarah diberitahu akan datang. Selepas itu, majikan perlu diberitahu tarikh
mogok. Ini semua ini perlu bersedia untuk mogok. Jika Menteri perlu merujuk kes itu
kepada Mahkamah Perusahaan sebelum mogok berlaku kemudian mogok tidak perlu
dijalankan.

8. KEPUTUSAN
Dalam sesuatu permohonan untuk tidak mematuhi perjanjian kolektif, mahkamah
akan mempertimbangkan peruntukan dalam perjanjian kolektif. Terdapat peruntukan
nyata dalam 54,2 artikel dalam perjanjian kolektif 2011 untuk pembayaran kenaikan gaji
tahunan bagi tahun 2011, 2012 dan 2013 kepada orang-orang yang telah mencapai gaji
maksimum. Namun pihak majikan didapati melanggar perjanjian kolektif dengan tidak
melaksanakan kenaikan gaji sejak tahun 2011 walaupun perjanjian kolektif bermula
Januari 2011.
Berdasarkan Seksyen 14 Akta Perhubungan Perusahaan 1967, tempoh sah
perjanjian kolektif tidak boleh kurang daripada tiga tahun dari tarikh penguatkuasaan
perjanjian kolektif tersebut. Dalam hal ini, perjanjian kolektif telah ditandatangani pada
Januari 2011. Oleh itu, berdasarkan Seksyen 54.2 pekerja akan terus menerima

13

kenaikan gaji tahunan bagi tahun 2011, 2012 dan 2013. Namun majikan tidak
membayar kenaikan gaji seperti yang dijanjikan sejak Januari 2011.
Justeru, pihak mahkamah membuat award seperti berikut:
1. Pembayaran kenaikan gaji tertunggak selama 72 bulan (berkuatkuasa Januari 2011
sehingga tempoh perjanjian kolektif tamat Disember 2013)
Bayaran kepada pekerja hendaklah dibuat dalam tempoh 30 hari dari tarikh Award
dikeluarkan
setelah ditolak potongan caruman Kumpulan Wang Simpanan Pekerja, cukai
pendapatan dan caruman statutory yang lain, jika ada.
Manakala penyelarasan gaji minimum bagi kakitangan di bawah Syarikat
Fabulous Life & Health perlu dilakukan berdasarkan Pekeliling Perkhidmatan Bil 36
tahun 2013 iaitu Penambahbaikan Gaji Minimum bagi sektor awam dan swasta adalah
sebanyak RM 900 sebulan. Oleh itu, merujuk kepada Seksyen 54.1 Akta Perhubungan
Perusahaan 1967, pihak syarikat hendaklah mengiran penukaran gaji dan tunggakan
seperti yang ditetapkan dalam skim gaji minimum yang baharu. Justeru itu, dalam
keadaan kedua-dua pertikaian ini, permohonan kesatuan itu DITERIMA

14