Anda di halaman 1dari 14

PENGENALAN

Denggi adalah penyakit berjangkit yang disebabkan oleh virus yang


dibawa oleh nyamuk Aedes aegypti dan Aedes albopictus. Setakat ini tiada
vaksin yang boleh merawat penyakit ini kecuali mengamalkan langkahlangkah kawalan dan pencegahan daripada digigit oleh nyamuk Aedes.
Nyamuk Aedes aegypti masuk ke Malaysia dari Afrika melalui pelabuhan.
Pada 1900-an, nyamuk Aedes aegypti bandar-bandar pelabuhan dan
pesisiran pantai. Pada 1920-an, nyamuk Aedes aegypti boleh ditemui hampir
kesemua bandar-bandar di Malaysia. Pada 1990, nyamuk Aedes aegypti
sudah meliputi semenanjung Malaysia.
Sesiapa sahaja yang digigit nyamuk yang membawa kuman virus
flavirus menghadapi risiko yang lebih tinggi mendapat denggi. Demam denggi
menyerupai demam selsema dan ciri klinikalnya berbeza-beza mengikut umur
pesakit. Virus flavirus dipindahkan kepada manusia melalui gigitan nyamuk
Aedes yang membawa virus flavirus. Nyamuk Aedes berupaya menyebarkan
penyakit ini dalam jangka masa 8 - 12 hari selepas menghisap darah
manusia. Seseorang pesakit yang telah mendapat denggi akan menjadi
pembawa sepanjang hayat. Nyamuk Aedes betina yang dijangkiti virus denggi
boleh

memindahkan

virus

tersebut

ke

generasi

seterusnya

melalui

pemindahan transovarial (melalui ovari). Virus flavirus dari perumah pertama


(mangsa pertama) hanya dapat menjangkiti/dipindahkan ke perumah kedua
18 jam sebelum suhu badan meningkat dan sekurang-kurangnya 3 hari
selepas timbulnya gejala penyakit.
INSIDENS
Kadar insidens demam denggi dan demam denggi berdarah di
Malaysia adalah masing-masing 118.3 dan 5.1 bagi setiap 100,000 penduduk.
Manakala kadar kematian atau mortaliti demam denggi dan demam denggi
berdarah pada tahun 1998 adalah masing-masing 0.22 dan 0.23 bagi setiap
100,000 penduduk.
Insidens global demam denggi telah meningkat dengan mendadak
dalam beberapa dekad kebelakangan ini. Kini demam denggi merupakan
1

endemik di lebih 100 buah negara rantau Afrika, Amerika, Mediterranean


Timur, Asia Tenggara dan Pasifik Barat Sebelum tahun 1970, hanya sembilan
buah negara mengalami epidemik denggi. Bilangan yang merupakan
peningkatan 4 kali ganda di sekurang-kurangnya 41 buah negara dalam
tahun 1995.

DEFINISI
Demam virus akut yg bercirikan demam secara tiba-tiba dan berterusan
selama 3 5 hari, tidak melebihi 7 hari serta sering terdapat disphagia, sakit
kepala yang kuat, myalgia , sakit retro-orbital, anoreksia, ruam serta
gangguan trek gastrousus.

VEKTOR DAN AGEN JANGKITAN


Penyakit demam denggi berpunca dari 4 jenis virus denggi yang
dipindahkan kepada manusia melalui nyamuk Aedes yang telah dijangkiti.
Pada asasnya terdapat 4 jenis virus denggi iaitu flavivirus DEN-1,
DEN-2, DEN-3 dan DEN-4. Semua nyamuk Aedes berupaya bertindak
sebagai vektor virus denggi sebelum memindahkannya kepada manusia.
Walau bagaimanapun, vektor utama virus ini ialah nyamuk Aedes
Aegypti dan nyamuk Aedes Albopictus. Nyamuk Aedes Aegypti tinggal di
dalam rumah manakala albopictus mempunyai habitat di luar rumah.
Kebiasaannya nyamuk aedes akan menggigit pada waktu awal pagi dan
senja. Nyamuk aedes yang menggigit manusia merupakan nyamuk betina.
Nyamuk jantan pula lebih kepada tumbuhan sebagai sumber makanan.
Kebiasaannya nyamuk betina akan hidup selama 30 hari berbanding nyamuk
jantan yang hanya mampu hidup selama 7 hari sahaja. Jangkahayat nyamuk
betina yang lebih lama menyebabkan ianya mudah merebak dari satu tempat
ke tempat yang lain. Jarak terbang nyamuk adalah sejauh 200 meter tetapi
mampu mencapai sehingga 400 meter. Nyamuk yang efektif dengan virus
denggi mampu merebakkan virus berkenaan dalam jarak tersebut.

DATA DAN STATISTIK


JADUAL KES DEMAM DENGGI/DEMAM DENGGI BERDARAH MENGIKUT
KAWASAN, DAERAH JELEBU 2004-2009
KAWASAN
2004
Bandar
29
Luar Bandar 31

2005
30
49

TAHUN
2006
30
22

2007
29
33

2008
5
26

2009
10
11

60
49

50

40

30

29

31

33
30

30

29

Bandar

26

Luar Bandar

22
20
10 11

10

0
2004

2005

2006

2007

2008

2009

Graf di atas menunjukkan jumlah kes demam denggi/demam denggi berdarah


mengikut kawasan, daearah Jelebu 2004-2009. Pada tahun 2004, sebanyak
29 dilaporkan di kawasan bandar dan 31 kes dilaporkan di kawasan luar
bandar. Pada tahun 2005, sebanyak 30 kes dilaporkan di kawasan bandar 49
kes di kawasan luar bandar. Pada tahun 2006, terdapat sebanyak 30 kes
dilaporkan di kawasan bandar dan 22 kes di luar bandar. Pada tahun 2007,
3

sebanyak 29 kes dilaporkan di kawasan bandar dan 33 kes luar bandar. Pada
tahun 2008, terdapat penurunan kes yang dilaporkan iaitu 5 kes di kawasan
bandar dan 26 kes di luar bandar. Pada tahun 2009, sebanyak 10 kes di
kawasan bandar dan 11 kes di kawasan luar bandar.
JADUAL KES DEMAM DENGGI/DEMAM DENGGI BERDARAH MENGIKUT
PENYAKIT, DAERAH JELEBU 2004-2009
PENYAKIT
Demam Denggi
Demam Denggi Berdarah

2004
58
2

2005
79
0

TAHUN
2006 2007
48
49
4
3

2008
31
0

2009
20
1

90
79

80
70
60

58
49

48

50

Demam Denggi
Demam Denggi Berdarah

40
31
30
20

20
10
4

2
0
2004

0
2005

2006

3
2007

1
0
2008

2009

Graf di atas menunjukkan kes demam denggi/demam denggi berdarah


mengikut penyakit, daerah Jelebu 2004-2009. Sepanjang tempoh ini, kes
demam lebih tinggi berbanding demam denggi berdarah. Pada tahun 2004
(58 kes), 2005 (79 kes), 2006 (48 kes), 2007 (49 kes),2008 (31 kes), dan
4

BULAN

TAHUN
2004
2005
2006
2007
Januari
5
12
5
4
Februari
4
10
9
1
Mac
4
5
12
3
April
3
8
6
4
Mei
3
16
2
6
Jun
6
7
7
9
Julai
3
6
3
14
Ogos
1
4
3
5
September
5
4
1
2
Oktober
4
5
2
2
November
4
0
1
2
Disember
7
2
1
0
2009 (20 kes) yang dicatatkan bagi kes demam denggi.

2008
2009
0
2
1
2
0
2
2
1
5
2
5
3
3
2
3
2
2
5
6
0
3
2
2
0
Pada tahun 2004 (2

kes),2006 (4 kes), 2007 (3 kes), 2009 (1 kes), pada tahun 2005 dan 2008
tiada kes dicatatkan bagi demam denggi berdarah.
JADUAL KES DEMAM DENGGI/DEMAM DENGGI BERDARAH MENGIKUT
BULAN, DAERAH JELEBU 2004-2009

18
16

16

14

14
12

12

Mac
April

Mei

Jun

7
6

5
5
44
44
4
33 3
2

Februari

12

10

10

Januari

5
44

2005 0

4 4
3

2
1 11 1

2006

222

55

33 3
3
2 2 2 222 2 22 2
1
1

2007 0 0 02008

Ogos

6
5

33

2004

Julai

20090 0

September
Oktober
November
Disember

Graf di atas menunjukkan jumlah kes demam denggi/demam denggi


berdarah mengikut bulan, daerah Jelebu untuk tahun 2004-2009. Pada tahun
2004, sebanyak 5 kes dilaporkan pada bulan Januari,manakala Februari (4
kes), Mac (4 kes), April (3 kes), Mei (3 kes), Jun (6 kes), Julai (3 kes), Ogos (1
kes) September (5 kes), Oktober (4 kes), November (4 kes) dan Disember (7
kes). Pada tahun 2005, sebanyak 12 kes dicatatkan pada bulan Januari,
manakala pada bulan Februari (10 kes), Mac (5 kes), April (8 kes), Mei (16
kes), Jun (7 kes), Julai (6 kes), Ogos (4 kes) September (4 kes), Oktober (5
kes), November tiada kes yang dilaporkan dan Disember (7 kes). Pada tahun
2006, terdapat 5 kes pada bulan Januari, manakala bulan Februari (9 kes),
Mac (12 kes), April (6 kes), Mei (2 kes), Jun (7 kes), Julai (3 kes), Ogos (3
kes) September (1 kes), Oktober (2 kes), November (1 kes) dan Disember (1
kes). Pada tahun 2007, sebanyak 4 kes dilaporkan pada bulan Januari,
manakala bulan Februari (1 kes), Mac (3 kes), April (4 kes), Mei (6 kes), Jun
(9 kes), Julai (14 kes), Ogos (5 kes) September (2 kes), Oktober (2 kes),
November (2 kes) dan tiada kes dilaporkan bulan Disember. Pada tahun
2008, tiada kes dilaporkan pada bulan Januari dan Mac, manakala bulan
Februari (1 kes), April (2 kes), Mei (5 kes), Jun (5 kes), Julai (3 kes), Ogos (3
kes) September (2 kes), Oktober (6 kes), November (3 kes) dan Disember (2
kes). Pada tahun 2009, sebanyak 2 kes dilaporkan pada bulan Januari,
manakala bulan Februari (2 kes), Mac (2 kes), April (1 kes), Mei (2 kes), Jun
(3 kes), Julai (2 kes), Ogos (2 kes) September (5 kes), tiada kes dilaporkan
pada bulan Oktober, November (2 kes) dan tiada kes dilaporkan pada bulan
Disember.

JADUAL KES DEMAM DENGGI/DEMAM DENGGI BERDARAH MENGIKUT


JANTINA, DAERAH JELEBU 2004-2009
JANTINA
2004
40
20

Lelaki
Perempuan

TAHUN
2006
2007
26
38
26
14

2005
51
28

2008
23
8

2009
17
4

60
51
50

40

40

38

28

30

Lelaki

26 26

Perempuan

23
20

20
17
14
8

10

4
0
2004

2005

2006

2007

2008

2009

Graf di atas menunjukkan kes demam denggi/demam denggi berdarah


mengikut jantina, daerah Jelebu 2004-2009. Pada tahun 2004,

40 orang

lelaki dijangkiti dan 20 orang perempuan. Pada tahun 2005, sebanyak 51 kes
dilaporkan melibatkan orang lelaki dan 28 kes melibatkan orang perempuan.
Pada tahun 2006, lelaki dan perempuan masing-masing mencatat 26 kes.
Pada tahun 2007, sebanyak 38 kes dilaporkan melibatkan lelaki dan 14 kes
melibatkan orang perempuan. Pada tahun 2008, sebanyak 23 kes dilaporkan
melibatkan lelaki dan 8 kes melibatkan orang perempuan. Pada tahun 2009,
sebanyak 17 kes dilaporkan melibatkan lelaki dan 4 kes melibatkan orang
perempuan.

JADUAL KES DEMAM DENGGI/DEMAM DENGGI BERDARAH MENGIKUT


BANGSA, DAERAH JELEBU 2004-2009
BANGSA

TAHUN
2004
39
16
1
4

Melayu
Cina
India
Lain-lain

2005
58
12
1
8

2006
22
20
4
6

2007
33
11
4
4

2008
18
7
2
4

2009
8
10
1
2

70

58

60

50

40

39

Melayu
Cina

33

India

30

20

Lain-lain
22
20

18

16
12

11
8

10
4
1

44

10
12

0
2004

2005

2006

2007

2008

2009

Graf diatas menunjukkan jumlah kes demam denggi/demam denggi


berdarah mengikut bangsa, Daerah Jelebu 2004-2009. Sepanjang tempoh ini
bangsa Melayu sering mencatatkan kes tertinggi. Seterusnya, bangsa Cina,
diikuti lain-lain dan jumlah kes terendah dari bangsa India.

KAWALAN PENYAKIT

Penghapusan Sumber Pembiakan


Penghapusan sumber pembiakan adalah melakukan pengawasan
terhadap kehadiran jentik-jentik di kawasan persekitaran rumah, premis
perniagaan,sekolah,

tapak

pembinaan

dan

sebagainya.

Aktiviti

ini

memerlukan penglibatan dari semua pihak untuk menjayakannya. Antara


aktiviti yang boleh di lakukan adalah mencari dan mengapusakan tempattempat pembiakan nyamuk Aedes di rumah, cuci serta sental semua alas
pasu bunga dan bekas jambangan bunga,membuang sampah sarap dengan
betul, memasukkan bahan pembunuh jentik-jentik ke dalam bekas takungan
air (mengikut arrahan pengeluar), dan bersihkan rumah dan kawasan
sekelilingnya sekurangnya 10 minit setiap seminggu.
Kawalan Kimia
Bahan kimia yang boleh digunakan untuk membunuh jentik-jentik
eades adalah Temephos 1% SG. Temephos adalah nama bahan aktif
pembunuh jentik-jentik, manakala SG sand granul (butir) adalah bahan
lengai. Antara jenama yang mengandungi bahan aktif Temephos ialah
CREEK 1.0G, ABATE 1.1G, LAVETTE 1.0G, dan AZAI 1%. Ia adalah selamat
digunakan mengikut sukatan yang betul tanpa meninggalkan kesan kepada
kesihatan manusia dan boleh bertahan selama 3 bulan tanpa dicuci. Sukatan
asas bagi Temephos adalah 10 gm untuk 20 gelen (100 liter) air. Sukatan
untuk bekas-bekas lain adalah 2.5 gm (1/4 sudu teh) Temephos 1% SG untuk
25 liter (5 gelen ) air ataupun sebaldi air, 5 gm (1/2 sudu teh) Temephos 1%
SG untuk 50 liter (10 gelen) air yang bersamaan satu besen air yang besar,
20 gm (2 sudu teh) Temephos 1% SG untuk 200 liter (40 gelen) air yang
bersamaan satu tong drum air.
Semburan kabus (fogging) adalah semburan racun pembunuh nyamuk
Aedes dewasa yang membawa virus daripada merebak. Biasanya semburan
kabus (fogging) akan dilakukan oleh pihak berkuasa apabila terdapat kes
demam denggi di sesuatu kawasan atau di mana-mana kawasan yang ada
Indeks Aedes yang tinggi. Ia akan dilakukan apabila kejadian denggi
dilaporkan di kawasan tersebut dalam tempoh 24 jam dan akan diulang
selepas 7-10 hari. Semburan kabus (fogging) dilakukan pada waktu awal pagi
9

dan petang (senja) sekiranya tiada hujan kerana nyamuk Aedes aktif
menggigit pada waktu tersebut.
Penggunaan aerosol dan ubat nyamuk adalah digalakkan.
Kawalan Biologi
Kawalan biologi melalui bacteria seperti Bacillus thuringi ensis
israelensis dan Bacillus sphaericus. Ikan hanya untuk takungan yang besar.
Antara jenis ikan yang boleh digunakan adalah Gambusia affinis dan Poecilla
reticulate. Pemangsa semulajadi kepada jentik-jentik adalah Toxorhynchites
spp. dan Mesocyclops spp. (kutu air).
Lindungi Diri Dari Gigitan Nyamuk
Untuk mengelak dari gigitan nyamuk, seseorang itu perlulah
mengetahui tabiat makan nyamuk dan menggunakan bahan penghindar
nyamuk pada kulit yang terdedah apabila perlu. Pakai pakaian yang menutupi
kebanyakan bahagian tubuh kerana ini boleh melindungi dari gigitan nyamuk.
Pasangkan jaring nyamuk dan skrin pada tingkap untuk mencegah nyamuk
dari memasuki rumah. Gunakan kelambu semasa tidur.
Jalan terbaik ialah mengelak dari bertandang ke kawasan berisiko
(kawasan bandar) di siang hari. Ini adalah kerana nyamuk Aedes bukanlah
serangga malam. Waktu puncak ia mencari makan ialah 6.00 pagi - 10.00
pagi dan 5.00 - 8.00 malam.
Melalui Undang-Undang
Melaksanakan perlaksana undang-undang dengan lebih tegas dengan
Akta pemusnah serangga pembawa penyakit 1975 (pindaan 2000). Sekiranya
gagal mematuhi perintah ini, individu boleh didakwa di mahkamah mengikut
seksyen 23 Akta Pemusnah Serangga Pembawa Penyakit 1975 (Pindaan
2000). Jika di sabitkan kesalahan boleh didenda tidak melebihi RM 10000
atau penjara tidak melebihi 2 tahun atau kedua-duanya sekali bagi kesalahan
pertama.
RUMUSAN

10

Kes

demam

denggi

berlaku

di

sepanjang

tahun.

Secara

keseluruhannya kita memerlukan komitmen dan penglibat sepenuhnya (aktif)


daripada komuniti untuk mengurangkan kejadian kes ini kerana meraka lebih
mengetahui keadaan sekeliling mereka. Kementerian kesihatan seharusnya
menuruskan sistem penyampaian yang sedia ada seperti IEC (maklumat,
pendidikan dan komunikasi). Antara aktivitinya ialah ceramah/ taklimat,
pameran, kuiz kesihatan, tayangan gambar/VCD/DVD, pengedaran dan
penyebaran maklumat melalui risalah, poster, dan bahan-bahan pelajaran
kesihatan yang lain. Namun begitu, penglibatan daripada pihak swasta dan
NGO

diperlukan

untuk

membantu

dan

menjayakan

program

yang

dilaksanakan.
Kesimpulannya, penyakit demam denggi dan denggi berdarah dapat
dikawal dan dicegah sekiranya mendapat kerjasama dari semua pihak dalam
sebarang aktiviti kawalan dan pencegahan yang dilakukan.

11

RUJUKAN
http://ms.wikipedia.org/wiki/Demam_Denggi
http://en.wikipedia.org/wiki/Dengue_fever
http://www.gov.my/MyGov/BI/Directory/Citizen/CitizenHealth/HealthPer

sonal/CommonDiseases
http://library.thinkquest.org/07aug/01614/dengue-malaysia.html
http://www.dph.gov.my/vektor/eng/kes_dd_tahunan.htm
http://www.infosihat.gov.my/isusemasa.php?id=17
http://www.myhealth.gov.my/myhealth/bm/template.jsp?

showMe=28&storyid=1231474221719
http://wonder.cdc.gov/wonder/prevguid/p0000373/p0000373.asp
http://www.who.int/csr/disease/dengue/en/index.html

LAMPIRAN

T
BULAN
Januari

AHUN
2004
5

2005
12

2006
5
12

2007
4

2008
0

2009
2

Februari
Mac
April
Mei
Jun
Julai
Ogos
September
Oktober
November
Disember

4
4
3
3
6
3
1
5
4
4
7

10
5
8
16
7
6
4
4
5
0
2

9
12
6
2
7
3
3
1
2
1
1

PENYAKIT

AHUN
2004
58

2005
79

2006
48

1
3
4
6
9
14
5
2
2
2
0

1
0
2
5
5
3
3
2
6
3
2

2
2
1
2
3
2
2
5
0
2
0

2007
49

2008
31

2009
20

2008
0
3
8
2
8
3
6
1

2009
0
3
8
1
5
0
3
1

2008
5
26

2009
10
11

2008
18
7
2
4

2009
8
10
1
2

Demam Denggi
Demam Denggi
Berdarah

T
MUKIM
Kenaboi
Triang Hilir
Glami Lemi
Peradong
Pertang
Ulu Triang
Kuala Klawang
Ulu Klawang

AHUN
2004
5
6
11
2
17
12
5
2

2005
6
2
13
6
13
17
19
3

2006
2
3
21
1
15
4
3
3

2007
5
3
12
6
11
4
10
1
T

KAWASAN
Bandar
Luar Bandar

AHUN
2004
29
31

2005
30
49

2006
30
22

2007
29
33
T

BANGSA
Melayu
Cina
India
Lain-lain

AHUN
2004
39
16
1
4

JANTINA

AHUN

2005
58
12
1
8

2006
22
20
4
6

2007
33
11
4
4
T

13

Lelaki
Perempuan

2004
40
20

2005
51
28

2006
26
26

14

2007
38
14

2008
23
8

2009
17
4