Anda di halaman 1dari 148

# SERBA SERBI

ANALISA STRUKTUR

( CLAPEYRON )

( CROSS)

( CHU KIA WANG )

(SUPARTONO )

## Ref : Prof.Ir. O.Baax.Stevens

" T oegepaste Mechanica"

P = 4 ton

q = 3 t/m'
EI

## Selesaikan dengan metode Persamaan Putaran Sudut

( Clapeyron )

EI

Jawab :
Pengekang di joint A ,B dan C dilepas

4m

4m

8m

=+

BA1

CB1

BC1

BA1

BC1
AB2

BA2

M B

M A

CB2

BC2

CB1
M C

M B

3.8 3
24 EI
3.8 3
24 EI

q.L 1 3 = +
24 EI
q.L 1 3 = =24 EI
P.a.b( L + b )
=+
6 . EI . L
P.a.b ( L + a )
=6 . EI . L

AB1
AB1

=+
=-

=+

192
3EI

=-

192
3EI

4.4.4 ( 8 + 4)
6 . EI . 8
4.4.4 ( 8 + 4)
6. EI . 8

## Karena kondisi Balok ABC sebenarnya adalah balok

menerus,maka sebagai pemulihan kembali untuk
berturut - turut terjadi moment M

P=4
ton
q = 3 t/m'

=+
=-

48
3EI
48
3EI

,M B ,M C

M B

M A

M C

M B

AB2

= -

BA2

M A L1 M B L1
3EI
6EI

+

M B L1 M A L1
+
3EI
6EI

BC2

= -

CB2

= +

M B L2
M C L2
3EI
6EI
M C L2
M B L2
+
3EI
6EI

## A = 0 , karena A adalah tumpuan jepit

A = AB1
A = +

192
3EI

=+

M L
M B L1
qL 13
=0
- A 1 3EI
6EI
24EI

M A .8
M B .8
3EI
6EI

=0

8M A
4M B
=0
3EI
3EI
- M B + 48 = 0 ( Persamaan 1 )
A

192
3EI
- 2M

+ AB2

## BA = BC , karena ABC balok menerus

BA1 + BA2 = BC1 + BC2
qL 13 M B L 1
M A L1
+
+
24EI
6EI
3EI

48
3 EI

M B L2
M C L2
3EI
6 EI

M B .8
M B .8
M C .8
M A .8
+
+
+
3EI
3EI
6EI
6EI

192
3EI

16 M
4M A
+
3EI
3EI

+ M A + 4M

=+

+M

4M C
3EI

- 240
3EI

48
3EI

=0

- 60 = 0 ( Persamaan 2 )
Ir.H.Kartono Hd

## Ref : Prof.Ir. O.Baax.Stevens

" T oegepaste Mechanica

## Persamaan pada joint C :

C = 0 , karena C adalah tumpuan jepit
C = CB1

CB2

P.a.b( L + a )
6 . 2EI . L

=-

48
3 EI

=-

+M

1 x Persamaan (1 ) : - 2 M

-M

2 x Persamaan ( 2 ) : + 2 M

+ 8M

.8

3EI

+ 48 = 0

3EI
M

+ 2M

6EI

.8

6EI
=-

48
3 EI

8M
3EI

4M

3EI

- 12 = 0 ( Persamaan 3 )

+ 2M

- 120 = 0
(+ )

+ 7M
7 x Persamaan ( 3 ) : + 7 M

+ 2M

- 72 = 0

+14 M

- 84 = 0

+ 12 = 0

(-)
- 12

M
Dari Pers. ( 3 ) : + M

+ 2(+ 1)

- ( + 10 )

= + 1 tm

- 12 = 0
M

Dari Pers ( 1 ) : - 2 M

= + 10 tm

+ 48 = 0
M

= - 19 tm

Ir .H.Kartono Hd

=0

## Ref : Prof.Ir. O.Baax.Stevens

" T oegepaste Mechanica

## Menghitung besar reaksi perletakkan :

P = 4 ton
M A = - 19 tm

M C = - 1 tm

M B = - 10 tm

q = 3 t/m'

Tinjau batang AB

EI

M B =0
+ V A . 8 - 19 -

EI
B

8m

4m

4m

.3.8

M A =0
- V B1 . 8 - 19 +

+ 13,125 ton
+ 3,125 ton

V A = + 13,125 ton
1
2

+ 10 = 0
V B1 = + 10,875 ton

VA
13,125
q =
3

x=

Bidang D

- 19 tm

+ 10 = 0

- 0,875 ton
- 10,875 ton

4,375m

V=0

Kontrol :

.3.8

1
2

M
- 10 tm

= 4,375 m

## = + 13,125 . 4,375 - 19 - .3. ( 4,375 )

Max

1
2

Tinjau batang BC
M C =0

+ V B2 . 8 - 10 - 4 . 4

- 1 tm

+ 2,50 tm

+ 1= 0

V B2 = + 3,125 ton

M B =0
- V C . 8 - 10 + 4.4

+ 1= 0
V C = + 0,875 ton

+ 9,71 tm
V= 0

Kontrol :
Bidang M

## V B 2 +V C - P = + 3,125 + 0,875 - 4 = + 4 - 4 = 0 ( ok)

M'

= + 0,875. 4 - 1

= + 2,50 tm

Resume :
V A = + 13,125 ton
V B = V B1 + V B2 = + 10,875 + 3,125 = + 14 ton
V C = + 0,875 ton
Kontrol :
V A + V B + V C - q.4 - P
= + 13,125 + 14 + 0,875 - 3.4 - 4 = = 28 - 28 = 0 ( ok)

Ir.H.Kartono Hd

= + 9,71 tm

P = 4 ton

q = 3 t/m'

## Selesaikan dengan metode Defleksi Kemiringan

A

EI

EI

4m

4m

8m

Jawab :
Persamaan Defleksi Kemiri

n gan :

M AB = M

FAB

+ M'

=M

FAB

2 EI
L

(- 2

A -

B )

M BA = M

FBA

+ M'

= M

FBA

2 EI
L

( - 2

B -

A )

2EI = 1 : 1
8

K Relatip AB

: K Relatip BC

2EI
8

M FAB

1
= + .q.L
12

M FBA

1
= - .q.L
12

M FBC

=+

P.a.b
=+
L

M FCB

=-

P.b.a
= 2L

M

FAB

FBA

8
M

FBC

FCB

1
= + .3.8
12

1
= - .3.8
12
2

= + 4 tm

= - 4 tm

4.4.4
8
4.4.4
8

= + 16 ton meter
= - 16 ton meter
2
2
2

A = 0 dan

## C = 0 ,karena A dan C tumpuan jepit

M AB = + 16 + 1 ( - 2

A - B ) = + 16 -

M BA = - 16 + 1 ( - 2

B - A ) = - 16 - 2

M BC = + 4 + 1 ( - 2

B - C )= + 4-2

M CB = - 4 + 1 ( - 2

C - B )= -4

B
- B

## Syarat keseim bangan moment :

Di Joint B :
- 16 - 2

M BA + M BC = 0
B + 4-2
- 12 - 4

B =0
B =0
B =- 3

M AB = + 16 -

( - 3 ) = + 19 tm

M BA = - 16

- 2 ( - 3 ) = - 10 tm

M BC = + 4

- 2 ( - 3 ) = + 10 tm

M CB = - 4

- ( - 3 ) = - 1 tm

Ir.H.Kartono Hd

## Menghitung besar reaksi perletakkan :

T injau batang AB
P = 4 ton
M

= - 19 tm

M
q = 3 t/m'

= - 10 tm

EI
A

= - 1 tm

EI
B

8m

4m

=0

+V

. 8 - 19 -

=0

-V

4m

. 8 - 19 +

B1

+ 3,125 ton

+V

- 0,875 ton
M

Bidang D

- 19 tm

x=

- 10,875 ton

4,375m

- 1 tm

+
+ 2,50 tm
+ 9,71 tm

=0

+V

B2

. 8 - 10 - 4 . 4

-V

13,125

= + 13,125 ton

B1

= + 10,875 ton

= 4,375 m

1
2

+ 1= 0
V

=0
. 8 - 10 + 4.4

B2

= + 3,125 ton

+ 1= 0
V

V=0

Kontrol :
V

B2

M'
Bidang M

+ 10 = 0

## = + 13,125 . 4,375 - 19 - .3. ( 4,375 )

Max

T injau batang BC

- 10 tm

1
2

.3.8

+ 10 = 0

B1

+
-

V=0

Kontrol :
+ 13,125 ton

1
2

.3.8

+V

= + 0,875 ton

= + 0,875. 4 - 1

= + 2,50 tm

Resume :
V
V
V

A
B
C

= + 13,125 ton
= V B1 + V
= + 0,875 ton

B2

## = + 10,875 + 3,125 = + 14 ton

Kontrol :
V A + V B + V C - q.4 - P
= + 13,125 + 14 + 0,875 - 3.4 - 4 = = 28 - 28 = 0 ( ok)

Ir.H.KartIro.Hno.KartHdono Hd

= + 9,71 tm

P = 4 Ton

q = 3 t/m'

EI

EI

8M

4M

4M

( Cross )

AB

4 ( EI )
=
L

4 ( EI )
EI

BC

4 ( EI=)
L

4 ( EI )
EI

1
2

1
2

K

: K

AB

= :

BC

1
1
= 1: 1
2
2

AB = 0
BA

BC =

1
=
(1+ 1 )

1
(1+ 1 )

= 0,50

CD = 0

= 0,50

FAB

FBA

FBC

FCB

FAB

1
= + .q.L
12

FBA

1
= - .q.L
12

1
= - .3.8
12

M FBC
tm

=+

=+4

=-

FCB

P.a.b= +
L 2
P.b.a
=L2

1
= + .3.8
12

= - 4 tm

= - 16 ton meter

4.4.4
8
4.4.4
8

= + 16 ton meter

2
2
2

Ir.H.Kartono Hd

K=1

K=1
0,00
A

FEM
M.Distribusi
M.Induksi
M.Distribusi

+3
-

M.Akhir

+ 19

## Periksa ( Kontrol Geometri )

Perubahan
-

1
(Perubahan)
2
Jumlah

BA

K=1
0,00

BC
+4
+6

CB
-4
-

+3
-

- 10

+ 10

-1

AB

BA

BC

+3

+6

+6

+3

- 1,50

- 1,50

-3

+ 4,50

+ 4,50

- 4,50

- 4,50

- 16
+6
-

-3

re l = Jumlah
( -K)

K= 1
0,50

0,50

AB
+ 16
-

CB

(Periksa )

Penjelasan perhitungan
( perubahan )

( perubahan )

re

uj ung dekat

(-K
-

- 10 + 16 = + 6
+ 10 - 4 = + 6
- 1 + 4= + 3

- 19 tm

relative

ujung jauh

(1perubahan ) =
2

re l =

( - ) (1+ 3 ) = - 1,50
2
( - ) (1+ 6 ) = - 3
2
( - ) (1+ 6 ) = - 3
2
( - ) (1+ 3 ) = - 1,50
2

+ 19 - 16 = + 3

+ 19 tm

1 )
+ ( - ) ( perubahan
2

uj ung dekat

l=

- 10 tm

- 10 tm

+ 10 tm

- 10 tm

jumlah
( -K)

+ 4,50
(-1)

= - 4,50

+ 4,50
(-1)

= - 4,50

- 1 tm

- 1 tm

Ir . H.Kartono Hd

## Menghitung besar reaksi perletakkan :

T injau batang AB
P = 4 ton
M

= - 19 tm

M
q = 3 t/m'

= - 10 tm

EI
A

= - 1 tm

EI
B

8m

4m

=0

+V

. 8 - 19 -

=0

-V

4m

. 8 - 19 +

B1

+ 3,125 ton

+V

V
x=

Bidang D

- 19 tm

- 0,875 ton
- 10,875 ton

4,375m

- 1 tm

+
+ 2,50 tm
+ 9,71 tm

=0

+V

B2

. 8 - 10 - 4 . 4

-V

13,125

= + 13,125 ton

B1

= + 10,875 ton

= 4,375 m

1
2

+ 1= 0
V

=0
. 8 - 10 + 4.4

B2

= + 3,125 ton

+ 1= 0
V

V=0

Kontrol :
V

B2

M'
Bidang M

+ 10 = 0

## = + 13,125 . 4,375 - 19 - .3. ( 4,375 )

Max

T injau batang BC

- 10 tm

1
2

.3.8

+ 10 = 0

B1

+
-

V=0

Kontrol :
+ 13,125 ton

1
2

.3.8

+V

= + 0,875 ton

= + 0,875. 4 - 1

= + 2,50 tm

Resume :
V
V
V

A
B
C

= + 13,125 ton
= V B1 + V
= + 0,875 ton

B2

## = + 10,875 + 3,125 = + 14 ton

Kontrol :
V A + V B + V C - q.4 - P
= + 13,125 + 14 + 0,875 - 3.4 - 4 = = 28 - 28 = 0 ( ok)

Ir.H.KartIro.Hno.KartHdono Hd

= + 9,71 tm

## Ref: Wiliam Weaver,Jr

" Analis a Matriks Untuk Struktur Rangka"

P = 4 Ton

q = 3 t/m'

EI

B
Q

## Selesaikan dengan metode Matrix Fleksibilitas

Ref : Wiliam Weav er Jr

EI

8M

4M

EI

4M

EI

Jawab :
C

## Dengan mengingat kondisi geometrinya,

masing masing balok dij adikan gelagar
sederhana .( Struktur , yang semula
terkekang , dilepas)
M A , M B dan M
C sebagai redundant

q = 3 t/m'

q .L 1 3
= +
D 1 = + 24 EI
q.L 1 3

D2 =
D3 =
P

= 4 Ton

24 EI

3.8
24 EI

P.a.b( L
2 +b)
6.EI.L 2

] =

f 21
1 unit

f 31

EI

EI

f 12

f 22

1 unit

1 unit

EI

f 33

EI

EI

+ 80
+ 16

4
3 EI

M.L 1
3 EI

4
3 EI

= +

M.L 2
1.8
= +
3 EI
3 EI
=

1.8
6 EI

1.8

3 EI

= +

16
3 EI

4
3 EI

f 13 = 0

1 unit

f 13

1
EI

8
3 EI

M.L 1
1. 8
= +
6 EI
6 EI

M.L 2
6 EI

f 23 = +
f 23

= + 16
EI

= 0

f 22 =

EI

4.4.4( 8 + 4)
6. EI .8

+ 16
EI

M.L 1
1. 8
f 11 =
=
3 EI
3 EI
M.L 1
1. 8
f 21 =
=
6 EI
6 EI

f 12 = +

f 23

+ 64

+ 80
EI

D3

f 31

f 32 =

f 33 =

M.L 2
6 EI
M.L 2
3 EI

1.8
6 EI
1.8
3 EI

= +
= +

+ 80
EI

+ 4.4.4( 8 + 4 )
6. EI .8

+ 64
EI

D1
D2

f 11

= + 3.8
24 EI
=

+ 64
EI

P.a.b( L
2 + a)
6.EI.L 2

[D
A

4
3 EI
8
3 EI

Ir.H.Kartono Hd

## Ref: Wiliam Weaver,J r

" Analis a Matriks Untuk Struktur Rangka"

[F]

11

12

f 13

21

22

f 31

f
-1

[Q] = - [ F ]

23

32

+8
3EI 3 EI

33

+ 8

+4
+ 16
3 EI 3 EI 3EI

+4

+8

+4
3EI

3 EI

1
3 EI

+4

10

+4

+ 16

+4

+4

+8

[D]
-1

+ 8
1
3 EI

D=

+4

+4

+ 4 + 16 + 4
0

+4

1
3 EI

+ 256
EI

+8

A

11

## = + ( 16.8 - 4.4 ) = + 112

21

= - ( 4.8 - 0 . 4 ) = - 32

31

= + ( 4.4 - 0.4 ) = + 16

+ 1 12 - 32
[C]=

22

= + ( 8.8 - 0.0 ) = + 6 4

32

= - ( 8.4 - 4.0 ) = - 32

+ 16

- 32 + 64

- 64

+ 16

+ 112

- 32

= - ( 4.8 - 4.0 ) = - 32

12

[C]

-1

[Q] = - [ F ]

-1

33

1
D

[C ]

[ D]
[Q]=

- EI
256

- 32
+ 64

- 32

+ 16

- 32

+ 112

+ 16

EI
256

- 32

+ 64

- 32

+ 16

- 32

+ 112

+ 1 12 - 32

+ 16

- 32

+ 64

- 32

+ 16

- 32

+ 112

## = + ( 8.16 - 4.4 ) = + 112

+ 16

- 32

- 32

= + ( 4.4 - 0.16 ) = + 16
= - ( 8.4 - 4 .0 ) = - 32

23

+ 1 12

+ 1 12
Inv ers Matriks : [ F ]

13

+ 64
1
EI

+ 80
+ 16

( + 112 . + 64) + ( - 32 . + 80 ) + ( + 16 . + 16 )
=

-1
256

- 19

( - 32 . + 64 ) + ( + 64 . + 80 ) + ( - 32. + 16 )

- 10

( + 16 . + 64 ) + ( - 32 . + 80 ) + ( + 112 . + 16 )

-1
P = 4 Ton

q = 3 t/m'

C
EI

= - 19 tm

EI

B
B

= - 10 tm

= - 1 tm
Ir.H.Kartono Hd

## Ref: Wiliam Weaver,J r

" Analis a Matriks UntukStruktur Rangka"

11

## Menghitung besar reaksi perletakkan :

T injau batang AB
P = 4 ton
M A = - 19 tm
q = 3 t/m'
EI
A

M C = - 1 tm

M B =0
+ V A . 8 - 19 -

EI

M A =0
- V B1 . 8 - 19 +

M B = - 10 tm

8m

4m

4m

x=

- 0,875 ton
M

- 10,875 ton

4,375m

Bidang D

- 19 tm

+ 10 = 0
V A = + 13,125 ton

1
2

+ 10 = 0
V B1 = + 10,875 ton

+ 3,125 ton

.3.8

1
2

V=0

Kontrol :
+ 13,125 ton

.3.8

Max

VA
13,125
q =
3

= 4,375 m
1
2

## = + 13,125 . 4,375 - 19 - .3. ( 4,375 )

T injau batang BC
M C =0
+ V B2 . 8 - 10 - 4 . 4

- 10 tm

+ 2,50 tm
+ 9,71 tm

- V C . 8 - 10 + 4.4

+ 1= 0

Kontrol :
V=0
V B 2 +V C - P = + 3,125 + 0,875 - 4 = + 4 - 4 = 0 ( ok)
M'

Bidang M

V B2 = + 3,125 ton

M B =0

- 1 tm

+ 1= 0

= + 0,875. 4 - 1

V C = + 0,875 ton

= + 2,50 tm

Resume :
V A = + 13,125 ton
V B = V B1 + V B2 = + 10,875 + 3,125 = + 14 ton
V C = + 0,875 ton
Kontrol :
V A + V B + V C - q.4 - P
= + 13,125 + 14 + 0,875 - 3.4 - 4 = = 28 - 28 = 0 ( ok)

Ir.H.KartIro.Hno.KartHdono Hd

= + 9,71 tm

## Ref : Chu Kia Wang

Matrix Method of Structural Analysis

Matrix Kekakuan
P = 4 Ton

q = 3 t/m'

EI

12

## Selesaikan dengan Metode Matriks Kekakuan

Ref : Chu Kia Wang

EI

8M

4M

4M

Jawab :
P = 4 Ton

q = 3 t/m'

EI

8M

EI

4M

4M

M FAB

=-

M FBA

=+

M FBC

=-

M FCB

=+

1
12
1
12
1
8
1
8

P
EI

x1

.P.L
.P.L

.3. 8

.3. 8

= + 16 tm

e2
e3

1
2

[A ]
e

- 4 tm

.4. 8

+ 4 tm

F 1 234

1 0 1 1 0

Diagram F - e
[A] T =

## Ketahui Jumlah Moment dalam di uj ung balok = 4

( NF = Number of Internal End Moment = 4)

F2
F 0 = - ( + 16 - 4 ) = - 12 tm

P =F3
Diagram Keseimbangan

LC

P
[P]=

- 16 tm

.4. 8

P

.q.L

1
12
= + 1
12
= - 1
8
= + 1
8
=

P = F 2 +F 3

## Ketahui Ketidak Tentuan Kinematisnya = 1

( NP = Number of Possible Joint Rotation = 1)
( Degree of Freedom in rotation = 1 )

## Dari diagram ( P - x ) ,( F - e ) dan diagram

Keseimbangan , didapat :

EI

Diagram P - x

.q.L

- 12

Ir.H.Kartono Hd

## Ref : Chu Kia Wang

Matrix Method of Structural Analysis

Matrix Kekakuan

13

[S] = EI

4
8

2
8

2
8

4
8

4
8
2
8

2
8
4
8

2 1 0 0
1 2 0 0

EI
4

0 0 2 1
0 0 1 2

## Menentukan Matrik Kekakuan Struktur ( External Stiffness Matrix ) = [ K ]

[K] = [A ] [S] [ A ]

[S][A ]

= EI
4

2 1 0 0

1 2 0 0

0 0 2 1

0 0 1 2

[ K]= [A ]

[S][A ]

EI
4

x 1

EI
4

-1

## Menentukan Invers Matriks [ K ]

Determinan :

EI
4

x 1

F
F 1 234
P
1 0 1 1 0

x 1

D=

EI
4

= EI

Matriks baru [ C ] = EI [ 1 ]
Transpose Matriks [ C ]

= EI [ 1 ]

Ir.H.Kartono Hd

## Ref : Chu Kia Wang

Matrix Method of Structural Analysis

Matrix Kekakuan

[ K]

-1

= 1
D

[ C]

-1

[ X] = [ K]

[P]

1
=
EI

1
EI

+1

LC

P
+1

[X ]

EI
4

- 12

Lc

1
EI

- 12

x 1
1

[F]= [S][A ]

14

1
2

Lc

x
1
EI

- 12

Lc
-3
-6
-6
-3

## Moment Akhir = [ F ] + FEM

M

AC

= - 3 - 16 = - 19 tm

BA

= - 6 + 16 = + 10 tm

BC

= - 6 - 4 = - 10 tm

CB

= - 3 + 4 = + 1 tm
M
q = 3 t/m'

BA

= - 10 tm

= 4 Ton

EI

A M

AB

= - 19 tm

= - 1 tm

CB

EI

BC

= - 10 tm

Ir.H.Kartono Hd

## Ref : Chu Kia Wang

Matrix Method of Structural Analysis

Matrix Kekakuan

15

## Menghitung besar reaksi perletakkan :

T injau batang AB
P = 4 ton
M

= - 19 tm

M
q = 3 t/m'

= - 10 tm

EI
A

= - 1 tm

EI
B

8m

4m

=0

. 8 - 19 -

=0

-V

4m

+V

. 8 - 19 +

B1

+ 3,125 ton

+V

V
x=

Bidang D

- 19 tm

- 0,875 ton
- 10,875 ton

4,375m

- 1 tm

=0

+V

B2

. 8 - 10 - 4 . 4

-V

+
+ 2,50 tm

13,125

= + 13,125 ton

B1

= + 10,875 ton

= 4,375 m

1
2

+ 1= 0

=0

. 8 - 10 + 4.4

B2

= + 3,125 ton

+ 1= 0
V

V=0

Kontrol :
V

B2

M'
Bidang M

+ 9,71 tm

+ 10 = 0

## = + 13,125 . 4,375 - 19 - .3. ( 4,375 )

Max

T injau batang BC

- 10 tm

1
2

.3.8

+ 10 = 0

B1

+
-

V=0

Kontrol :
+ 13,125 ton

1
2

.3.8

+V

= + 0,875 ton

= + 0,875. 4 - 1

= + 2,50 tm

Resume :
V
V
V

A
B
C

= + 13,125 ton
= V B1 + V
= + 0,875 ton

B2

## = + 10,875 + 3,125 = + 14 ton

Kontrol :
V A + V B + V C - q.4 - P
= + 13,125 + 14 + 0,875 - 3.4 - 4 = = 28 - 28 = 0 ( ok)

Ir.H.KartIro.Hno.KartHdono Hd

= + 9,71 tm

## Ref :Ir.Supartono & Ir.Teddy Boen

Analisa Struktur Metode Mariks

Matrix Kekakuan
q = 3 t/m'

EI

16

P = 4 Ton

## Selesaikan dengan metode Matriks Kekakuan

Ref : Ir.F.X Supartono & Ir. Teddy Boen

EI

8M

4M

4M

Jawab :
EI

EI
B

EI

EI
D

P = 4 Ton

q = 3 t/m'

EI

8M

H
d
H

4M

EI

## Fixed End Moment ( FEM )

FAB

=-

FBA

=+

FBC

=-

FCB

=+

1
12
1
12
1
8
1
8

1
12
.q.L 2 = + 1
12
.P.L = - 1
8
.P.L
= + 1
8
.q.L

.3. 8

.3. 8

.4. 8
.4. 8

- 16 tm

+ 16 tm
- 4 tm

=
=

4M

Diagram H - d
Q
H

Diagram Keseimbangan

Q = + 16 - 4 = + 12

EI

EI

[ Q ] = + 12

Q
Gaya Ekwiv alent Q di titik diskrit sehubungan adanya lendutan D
Ir.H.Kartono Hd

+ 4 tm

## Ref :Ir.Supartono & Ir.Teddy Boen

Analisa Struktur Metode Mariks

Matrix Kekakuan

17

0
d 31 = 1

d 11 = 0

d
d
d
d

d 41 = 0

d 21 = 1

D = 1 satuan

=0
21 = 1
31 = 1
41 = 0

11

1
0

= 1 satuan

Transpose [ A ]

[S] = EI

4
8

2
8

2
8

4
8

4
8
2
8

2
8
4
8

2 1 0 0

0 0 2 1

1 2 0 0
[S][A ]=

1 2 0 0

EI
4

0 0 1 2

2 1 0 0
EI
4

0 0 2 1
0 0 1 2

EI
4

1
[K]= [A ]

[S][A ]=

EI
4

0 1 1 0

EI
4

EI

-1

Determinan

D=

EI

= + EI

Ir.H.Kartono Hd

0 1 1 0

Matrix Kekakuan

## Ref :Ir.Supartono & Ir.Teddy Boen

Analisa Struktur Metode Mariks

18

## Elemen Matriks baru [ C ] :

Matriks baru [ C ] =

+1

Transpose Matriks [ C ]

[K]

-1

= 1
D

[D] = [K]

[ C]

-1

[Q]

+1

1
EI

+1

1
EI

+1

+ 12

1
EI

+ 12

+3

1
[H] = [S] [A ][ D]

EI
4

+6

1
EI

+ 12

+6
+3

1
Moment Akhir = [ H ] - FEM
M AC = + 3 - ( - 16 ) = 19
M BA = + 6 - ( + 16 ) = - 10 tm
M BC = + 6 - ( - 4 ) = + 10 tm
M CB = + 3 - ( + 4 ) = - 1 tm

M
q = 3 t/m'

BA

= - 10 tm

= 4 Ton

EI

A M

AB

= - 19 tm

= - 1 tm

CB

EI

BC

= - 10 tm

Ir.H.Kartono Hd

## Ref :Ir.Supartono & Ir.Teddy Boen

Analisa Struktur Metode Mariks

Matrix Kekakuan

19

## Menghit ung besar reaksi perletakkan :

T injau batang AB
P = 4 ton
M A = - 19 tm
q = 3 t/m'
EI
A

M C = - 1 tm

M B =0
+ V A . 8 - 19 -

EI

M A =0
- V B1 . 8 - 19 +

M B = - 10 tm

8m

4m

4m

x=

- 0,875 ton
- 10,875 ton

4,375m

Bidang D

- 19 tm

+ 10 = 0
V A = + 13,125 ton

1
2

+ 10 = 0
V B1 = + 10,875 ton

+ 3,125 ton

.3.8

1
2

V=0

Kontrol :
+ 13,125 ton

.3.8

VA
13,125
q =
3

= 4,375 m

## = + 13,125 . 4,375 - 19 - .3. ( 4,375 )

Max

1
2

T injau batang BC
M C =0
+ V B2 . 8 - 10 - 4 . 4

- 10 tm

+ 2,50 tm
+ 9,71 tm

- V C . 8 - 10 + 4.4

+ 1= 0

Kontrol :
V=0
V B 2 +V C - P = + 3,125 + 0,875 - 4 = + 4 - 4 = 0 ( ok)
M'

Bidang M

V B2 = + 3,125 ton

M B =0

- 1 tm

+ 1= 0

= + 0,875. 4 - 1

V C = + 0,875 ton

= + 2,50 tm

Resume :
V A = + 13,125 ton
V B = V B1 + V B2 = + 10,875 + 3,125 = + 14 ton
V C = + 0,875 ton
Kontrol :
V A + V B + V C - q.4 - P
= + 13,125 + 14 + 0,875 - 3.4 - 4 = = 28 - 28 = 0 ( ok)

Ir.H.KartIro.Hno.KartHdono Hd

= + 9,71 tm

## Ref : Prof.Ir. O.Baax.Stevens

" T oegepaste Mechanica"

P = 4 ton

q = 3 t/m'
EI

( Clapeyron )

EI

AB1

BA2

BC2

M B

M A

## Putaran sudut yang terjadi akibat beban

BC1

BA1

AB2

Jawab :
Pengekang di joint A ,B dan C dilepas

4m

4m

8m

20

AB1

=+

q.L
24 EI

BA1

=-

q.L
24 EI

BC1

M B

=+

3.8 3
24 EI

=+

192
3EI

=-

3.8 3
24 EI

=-

192
3EI

P.a.b( L + b )
6 . EI . L

=+

## Karena kondisi Balok ABC sebenarnya adalah balok

menerus,maka sebagai pemulihan kembali untuk
berturut - turut terjadi moment M

P=4
ton
q = 3 t/m'

=+

4.4.4 ( 8 + 4)
6 . EI . 8

=+

,M B

M B

M A

M B

AB2

= -

BA2

M A L1 M B L1
3EI
6EI

M B L1 M A L1
+
3EI
6EI

BC2

= -

## A = 0 , karena A adalah tumpuan jepit

A = AB1
A = +

192
3EI

=+

M L
M B L1
qL 13
=0
- A 1 3EI
6EI
24EI

M A .8
M B .8
3EI
6EI

=0

8M A
4M B
=0
3EI
3EI
- M B + 48 = 0 ( Persamaan 1 )
A

192
3EI
- 2M

+ AB2

## BA = BC , karena ABC balok menerus

BA1 + BA2 = BC1 + BC2
qL 13 M B L 1
M A L1
+
+
24EI
6EI
3EI

M B .8
M B .8
M A .8
+
+
3EI
3EI
6EI

192
3EI

16 M
4M A
+
3EI
3EI

+ M A + 4M

48
3 EI

=+

- 240
3EI

M B L2
3EI
48
3EI

=0

- 60 = 0 ( Persamaan 2 )
Ir.H.Kartono Hd

M B L2
3EI

48
3EI

## Ref : Prof.Ir. O.Baax.Stevens

" T oegepaste Mechanica

## Persam aan Putaran Sudutt ( Clapeyron)

1 x Persamaan ( 1 ) : - 2 M
2 x Persamaan ( 2 ) : + 2 M

-M

A
A

+ 48 = 0

+ 8M

- 120 = 0

+7 M

- 72 = 0

M
Dari Persamaan (1 ) : - 2 M

= + 10,286 tm

- ( + 10,286 )
M

21

+ 48 = 0

= + 18,857 tm

Ir .H.Kartono Hd

## Ref : Prof.Ir. O.Baax.Stevens

" T oegepaste Mechanica

22

## Menghitung besar reaksi perletakkan :

T injau batang AB
P = 4 ton
M

= - 18,857 tm

M
q = 3 t/m'

= - 10,286 tm

+V

EI
A

EI
B

8m

4m

4m

=0

. 8 - 18,857 -

-V

B1

+ 3,286 ton

+V

. 8 - 18,857 +

1
2

.3.8

x=

13,071

Bidang D

Max

+ 10,286 = 0
V

=0

+V

B2

. 8 - 10,286 - 4 . 4

-V

=0
V

=0
. 8 - 10,286 + 4.4

B2

= + 3,286 ton

=0
V

V
+
+ 2,856 tm

Bidang M

V=0

Kontrol :

+ 9,62 tm

= + 10,929ton

T injau batang BC

- 10,286 tm

B1

1
2

- 18,857 tm

= + 13,071 ton

= 4,357 m

- 0,714 ton
M

B1

- 10,929ton

4,357m

V=0

+
-

+ 10,286 = 0

=0

Kontrol :
+ 13,071 ton

1
2

.3.8

B2

M'

+V

= + 0,714 ton

= + 0,714. 4

= + 2,856 tm

Resume :
V
V
V

A
B
C

= + 13,071ton
= V B1 + V
= + 0,714 ton

Kontrol :
V A +V

+V

B2

- q.4 - P

## = + 13,071 + 14,215 + 0,714 - 3.4 - 4 = = 28 - 28 = 0 ( ok)

Ir.H.KartIro.Hno.KartHdono Hd

= + 9,62 tm

23

P = 4 ton

q = 3 t/m'

## Selesaikan dengan metode Defleksi Kemiringan

A

EI

EI

4m

4m

8m

Jawab :
Persamaan Defleksi Kemiri

n gan :

AB

=M

FAB

+ M'

=M

FAB

2 EI
L

( - 2

A -

B )

BA

=M

FBA

+ M'

= M

FBA

2 EI
L

( - 2

B -

A )

2EI = 1 : 1
8

K

:K

Relatip AB

2EI
8

Relatip BC

M

FAB

FBA

8
M

FBC

FCB

FAB

FBA

1
= + .q.L
12
1
= - .q.L
12

FBC

=+

P.a.b
=+
L

FCB

=-

P.b.a
= 2L

1
= + .3.8
12
1
= - .3.8
12
2

= + 4 tm
= - 4 tm

4.4.4
8
4.4.4
8

= + 16 ton meter
= - 16 ton meter
2
2
2

A = 0

## ,karena A tumpuan jepit

AB

= + 16 + 1 ( - 2

A - B ) = + 16 -

BA

= - 16 + 1 ( - 2

B - A ) = - 16 - 2

BC

= + 4+ 1(-2

B - C )= + 4-2

B - C )

CB

= - 4+ 1(-2

C - B )= - 4-2

C - B

## Syarat keseim bangan moment :

Di Joint B :
- 16 - 2

M
B + 4-2

B -
M

- 4-2

+M

BC

=0

=0

B -

- 12 - 4
Di Joint C :

BA

CB

= 0 ---> Persamaan ( 1)

=0

C - B = 0 ----> Persamaan ( 2 )

Ir.H.Kartono Hd

## Metode Defleksi Kem ir ingan

2 x Persamaan ( 1 ) : - 24 - 8

B -2

1 x Persamaan ( 2 ) : - 4 -

B - 2
- 20 - 7

=0

=0

=0

= - 2,857

(-)

C - ( - 2,857 )

Dari Persamaan ( 2 ) : - 4 - 2

=0
C

AB

= + 16 - ( - 2,857 ) = - 18,857 tm

BA

= - 16

BC

= + 4 - 2 ( - 2,857 )

- ( - 0,572 ) =

CB

= - 4 - 2 ( - 0,572 )

- ( - 2,857 ) = 0

24

= - 0,572

- 2 ( - 2,857 ) = - 10,286 tm
+ 10,286 tm

Ir.H.Kartono Hd

25

## Menghitung besar reaksi perletakkan :

T injau batang AB
P = 4 ton
M A = - 18,857 tm

M B =0

M B = - 10,286 tm

q = 3 t/m'

+ V A . 8 - 18,857 -

EI
A

M A =0
- V B 1 . 8 - 18,857 +

EI
B

8m

4m

4m

x=

- 0,714 ton
M

- 10,929ton

4,357m

V A = + 13,071 ton
1
2

.3.8

+ 10,286 = 0
2

+ 10,286 = 0
V B1 = + 10,929ton

+ 3,286 ton

V=0

Kontrol :
+ 13,071 ton

1
2

.3.8

Bidang D

Max

VA
13,071
q =
3

= 4,357 m
1
2

## = + 13,071 . 4,357 - 18,856 - .3. ( 4,357 )

T injau batang BC
M C =0
+ V B2 . 8 - 10,286 - 4 . 4

- 18,857 tm

=0
V B2 = + 3,286 ton

M B =0
- 10,286 tm

- V C . 8 - 10,286 + 4.4

Kontrol :
V=0
V B 2 + V C - P = + 3,286 + 0,714 - 4 = + 4 - 4 = 0 ( ok)

+ 2,856 tm
+ 9,62 tm
Bidang M

=0

M'

= + 0,714. 4

V C = + 0,714 ton

= + 2,856 tm

Resume :
V A = + 13,071ton
V B = V B1 + V B2 = + 10,929 + 3,286 = + 14,215 ton
V C = + 0,714 ton
Kontrol :
V A + V B + V C - q.4 - P
= + 13,071 + 14,215 + 0,714 - 3.4 - 4 = = 28 - 28 = 0 ( ok)

Ir.H.KartIro.Hno.KartHdono Hd

= + 9,62 tm

28

## Menghitung besar reaksi perletakkan :

T injau batang AB
P = 4 ton
M

= - 18,859 tm

M
q = 3 t/m'

= - 10,281 tm

+V

EI
A

8m

4m

4m

. 8 - 18,859 -

EI

B1

. 8 - 18,859 +

+ 3,285 ton

+V

13,072

+ 2,86 tm
+ 9,62 tm

=0

+V

B2

. 8 - 10,281 - 4 . 4

1
2

=0
V

=0
. 8 - 10,281 + 4.4

B2

= + 3,285 ton

=0
V

V=0

Kontrol :
V

B2

M'
Bidang M

+ 10,281 = 0
V B1 = + 10,928 ton

## = + 13,072 . 4,357 - 18,859 - .3. ( 4,357 )

-V
+

= + 13,072 ton

T injau batang BC

- 10,281 tm

Max

= 4,357 m

- 0,715 ton

Bidang D

- 18,859 tm

x=

- 10,928 ton

4,375m

.3.8

B1

+
-

+ 10,281 = 0
V

1
2

V=0

Kontrol :
+ 13,072 ton

1
2

.3.8

=0

-V

=0

+V

= + 0,715 ton

= + 0,715. 4

= + 2,86 tm

Resume :
V
V
V

A
B
C

= + 13,072 ton
= V B1 + V
= + 0,715 ton

Kontrol :
V A +V

+V

B2

- q.4 - P

## = + 13,072 + 14,213 + 0,715- 3.4 - 4 = = 28 - 28 = 0 ( ok)

Ir.H.KartIro.Hno.KartHdono Hd

= + 9,62 tm

26

P = 4 Ton

q = 3 t/m'

EI

EI

8M

4M

4M

( Cross )

AB

4 ( EI )
=
L

4 ( EI )
EI

BC

4 ( EI=)
L

4 ( EI )
EI

1
2

1
2

K

: K

AB

= :

BC

1
1
= 1: 1
2
2

AB = 0
BA

BC =

1
=
(1+ 1 )

1
(1+ 1 )

= 0,50

CD = 1

= 0,50

FAB

FBA

FBC

FCB

FAB

1
= + .q.L
12

FBA

1
= - .q.L
12

1
= - .3.8
12

M FBC
tm

=+

=+4

=-

FCB

P.a.b= +
L 2
P.b.a
=L2

1
= + .3.8
12

= - 4 tm

= - 16 ton meter

4.4.4
8
4.4.4
8

= + 16 ton meter

2
2
2

Ir.H.Kartono Hd

K=1

K=1
0,00
FEM
M.Distribusi
M.Induksi
M.Distribusi
M.Akhir

BA

CB
-4
+4

+2
-1

+3
-3

- 0,50

- 1,50

- 0,50

+ 0,75

+ 0,75

+ 0,50

+ 0,25

+ 0,375

- 0,125

- 0,375

+ 0,094
-

- 0,188
+ 0,094
-

- 0,063
+ 0,063

- 10,281

+ 10,281

- 0,125
-

+ 0,047
+ 18,859

AB

1
(Perubahan)
2

+4
+6

+3
-

- 0,063

1,00

BC

- 16
+6
-1

Perubahan

K=1

0,50

0,50

AB
+ 16
-

+ 0,375

## Periksa ( Kontrol Geometri )

K= 1

27

BA

+ 0,047
- 0,047
0

CB

BC

+ 2,859

+ 5.719

+ 6,281

+4

- 2,859

- 1,43

-2

- 3,14

+4,289

+ 4,281

+ 0,86

- 4,289

- 4,281

- 0,86

Jumlah
re l = Jumlah
( -K)

(Periksa )

P = 4 Ton
q = 3 t/m'

+ 18,859 tm

- 18,859 tm

- 10,281 tm

- 10,281 tm

- 10,281 tm
+ 10,281 tm

Ir . H.Kartono Hd

28

## Menghitung besar reaksi perletakkan :

T injau batang AB
P = 4 ton
M

= - 18,859 tm

M
q = 3 t/m'

= - 10,281 tm

+V

EI
A

8m

4m

4m

. 8 - 18,859 -

EI

B1

. 8 - 18,859 +

+ 3,285 ton

+V

13,072

+ 2,86 tm
+ 9,62 tm

=0

+V

B2

. 8 - 10,281 - 4 . 4

1
2

=0
V

=0
. 8 - 10,281 + 4.4

B2

= + 3,285 ton

=0
V

V=0

Kontrol :
V

B2

M'
Bidang M

+ 10,281 = 0
V B1 = + 10,928 ton

## = + 13,072 . 4,357 - 18,859 - .3. ( 4,357 )

-V
+

= + 13,072 ton

T injau batang BC

- 10,281 tm

Max

= 4,357 m

- 0,715 ton

Bidang D

- 18,859 tm

x=

- 10,928 ton

4,375m

.3.8

B1

+
-

+ 10,281 = 0
V

1
2

V=0

Kontrol :
+ 13,072 ton

1
2

.3.8

=0

-V

=0

+V

= + 0,715 ton

= + 0,715. 4

= + 2,86 tm

Resume :
V
V
V

A
B
C

= + 13,072 ton
= V B1 + V
= + 0,715 ton

Kontrol :
V A +V

+V

B2

- q.4 - P

## = + 13,072 + 14,213 + 0,715- 3.4 - 4 = = 28 - 28 = 0 ( ok)

Ir.H.KartIro.Hno.KartHdono Hd

= + 9,62 tm

## Ref: Wiliam Weaver,Jr

" Analis a Matriks Untuk Struktur Rangka"

P = 4 Ton

q = 3 t/m'

EI

B
Q

## Selesaikan dengan metode Matrix Fleksibilitas

Ref : Wiliam Weav er Jr

EI

8M

4M

Jawab :

EI

4M

EI

## Dengan mengingat kondisi geometrinya,

masing masing balok dij adikan gelagar
sederhana .( Struktur , yang semula
terkekang , dilepas)
M A dan M
B sebagai redundant

q .L 1 3
= +
D 1 = + 24 EI
q.L 1 3

D2 =

q = 3 t/m'

24 EI

3.8
24 EI

P.a.b( L
2 +b)
6.EI.L 2

] =

D1
D2

= + 3.8
24 EI

+ 64
EI

+ 4.4.4( 8 + 4 )
6. EI .8

+ 64

1
EI

+ 80
EI

+ 64
EI

= 4 Ton

[D
A

29

+ 80

f 21

f 11

1 unit
EI

EI
B

f 11

f 21

## Deformasi akibat moment 1 unit di A

f 12
1 unit
EI
A
Deformasi akibat moment 1 unit di B

f 22

M.L 1
1. 8
=
3 EI
3 EI
M.L 1
1. 8
=
6 EI
6 EI

8
3 EI

4
3 EI

1 unit
B

EI

f 12 = +
f 22 =

M.L 1
6 EI
M.L 1
3 EI

= +
+

1. 8
6 EI

M.L 2
3 EI

4
3 EI

= +
= +

1.8
3 EI

1.8
3 EI

= +

16
3 EI

Ir.H.Kartono Hd

+ 80
EI

## Ref: Wiliam Weaver,J r

" Analis a Matriks Untuk Struktur Rangka"

## Metode Matriks Fleksibilitas

f
[F]

11

+4

+4
+ 16

-1

+ 8

1
3 EI

+ 8

1
=
3 EI

+4
+ 16
3 EI 3 EI

22

-1
[Q] = - [ F ]
[D]
Mencari Inv ers Matriks : [ F ]

D=

+4

21

+8
3EI 3 EI

12

30

+4

1
3 EI

+ 4 + 16

+ 112
3 EI

( + 8 .16 - 4 . 4 ) =

A

11

= + 16

21

=-4

=- 4

12
22

=+ 8

+ 16 -4

+ 16 -4
[C]=

[C]

- 4 +8

-1

## Inv ers Matriks : [ F ]

[Q] = - [ F ]

-1

1
D

[C ]

- 4 +8

+ 16 -4

3EI
112

- 4 +8

[ D]
[Q]=

+ 16 -4

- 3EI
112

- 4 +8

+ 80
- 18,857

( + 16 . + 64) + ( - 4 . + 80 )

-3
=
112

=
( - 4 . + 64 ) + ( + 8 . + 80 )

EI

= - 18,857 tm

- 10,286

P = 4 Ton

q = 3 t/m'

+ 64

1
EI

EI

B
B

= - 10,286 tm

C
Ir.H.Kartono Hd

## Ref: Wiliam Weaver,J r

" Analis a Matriks UntukStruktur Rangka"

31

## Menghitung besar reaksi perletakkan :

T injau batang AB
P = 4 ton
M A = - 18,857 tm

M B =0

M B = - 10,286 tm

q = 3 t/m'

+ V A . 8 - 18,857 -

EI
A

M A =0
- V B 1 . 8 - 18,857 +

EI
B

8m

4m

4m

x=

- 0,714 ton
M

- 10,929ton

4,357m

+ 10,286 = 0
V B1 = + 10,929ton

## V A + V B1 - q.8 = 13,071 + 10,929 - 3 .8 = 24 - 24 = 0 ( ok)

+ 3,286 ton

.3.8

+ 10,286 = 0
V A = + 13,071 ton

1
2

V=0

Kontrol :
+ 13,071 ton

1
2

.3.8

Bidang D

Max

VA
13,071
q =
3

= 4,357 m
1
2

## = + 13,071 . 4,357 - 18,856 - .3. ( 4,357 )

T injau batang BC
M C =0
+ V B2 . 8 - 10,286 - 4 . 4

- 18,857 tm

=0
V B2 = + 3,286 ton

M B =0
- 10,286 tm

- V C . 8 - 10,286 + 4.4

Kontrol :
V=0
V B 2 + V C - P = + 3,286 + 0,714 - 4 = + 4 - 4 = 0 ( ok)

+ 2,856 tm
+ 9,62 tm
Bidang M

=0

M'

= + 0,714. 4

V C = + 0,714 ton

= + 2,856 tm

Resume :
V A = + 13,071ton
V B = V B1 + V B2 = + 10,929 + 3,286 = + 14,215 ton
V C = + 0,714 ton
Kontrol :
V A + V B + V C - q.4 - P
= + 13,071 + 14,215 + 0,714 - 3.4 - 4 = = 28 - 28 = 0 ( ok)

Ir.H.KartIro.Hno.KartHdono Hd

= + 9,62 tm

## Ref : Chu Kia Wang

Matrix Method of Structural Analysis

Matrix Kekakuan
P = 4 Ton

q = 3 t/m'

EI

32

## Selesaikan dengan Metode Matriks Kekakuan

Ref : Chu Kia Wang

EI

8M

4M

4M

Jawab :
P = 4 Ton

q = 3 t/m'

EI

8M

EI

4M

4M

P1

x2

EI

x1

EI

=-

M FBA

=+

M FBC

=-

M FCB

=+

1
12
1
12
1
8
1
8

.q.L

.q.L

.P.L
.P.L

1
12
= + 1
12
= - 1
8
= + 1
8
=

.3. 8

.3. 8

= + 16 tm

.4. 8

- 4 tm

.4. 8

+ 4 tm

P 1 = F 2 +F 3
P2 =F

## Ketahui Ketidak Tentuan Kinematisnya = 2

( NP = Number of Possible Joint Rotation = 2)
( Degree of Freedom in rotation = 2 )

F 1 234

P
F
e

e2
e3

[A]
e
F

1 0 1 1 0

2
e

[A] T =

## Ketahui Jumlah Moment dalam di uj ung balok = 4

( NF = Number of Internal End Moment = 4)

P1
F4

Diagram F - e

F2

- 16 tm

## Dari diagram ( P - x ) ,( F - e ) dan diagram

Keseimbangan , didapat :

P2

Diagram P - x

M FAB

0 0 0 1

1 2

0 0

1 0

1 0

0 1

P2

F3

P1 =-

F 0 = - ( + 16 - 4 ) = - 12 tm

P2 =-

F 0 = - ( + 4 ) = - 4 tm

Diagram Keseimbangan

LC

P
[P]=

- 12

2 -4

Ir.H.Kartono Hd

## Ref : Chu Kia Wang

Matrix Method of Structural Analysis

Matrix Kekakuan

33

[S] = EI

4
8

2
8

2
8

4
8

4
8
2
8

2
8
4
8

2 1 0 0
1 2 0 0

EI
4

0 0 2 1
0 0 1 2

## Menentukan Matrik Kekakuan Struktur ( External Stiffness Matrix ) = [ K ]

[K] = [A ] [S] [ A ]

[S][A ]

= EI
4

2 1 0 0

0 0

1 2 0 0

1 0

0 0 2 1

1 0

0 0 1 2

0 1

[S][A ]

1 0

1 0 1 1 0

2 0

EI
4

=
2

0 0 0 1
-1

## Menentukan Invers Matriks [ K ]

Determinan :
Menyusun matriks baru [ C ] :

+ 2
[ C]=
- 1 +4

EI
4

D=

2 1

1 2

4 1
=
1

11

=+ 2

21

=-1

-1
T

1 0

2 0

2 1

1 2

EI
4

( 4. 2 - 1 .1 ) =

12
22

+ 2
[C]

EI
4

F 1 234

x 1 2

x 1

[ K]= [ A ]

1 2

EI
4

x 1 2

4 1

7 EI
4

=- 1
=+ 4
-1

- 1 +4
Ir.H.Kartono Hd

## Ref : Chu Kia Wang

Matrix Method of Structural Analysis

Matrix Kekakuan

x
[ K]

-1

= 1
D

[ C]

+ 2

4 EI
7

-1

[P]

+ 2

4 EI
7

[X ]

P
- 12

-1

=
2 -4

- 1 +4

EI
4

1 0

2 0

- 20

4
7EI

2 1

1 2

Lc

Lc
- 20

4
7EI

x 1 2
1

LC

[F]= [S][A ]

-1

- 1 +4

x
[ X] = [ K]

34

- 4

- 4

Lc
- 2,857
- 5,714
- 6,286
-4

## Moment Akhir = [ F ] + FEM

M

AC

= - 2,857 - 16 = - 18,857 tm

BA

= - 5,714 + 16 = - 10,826 tm

BC

= - 6,286 - 4 = - 10,286 tm

CB

= - 4 + 4 = 0 tm
M
q = 3 t/m'

BA

= - 10,826 tm

= 4 Ton

EI

A M

AB

= - 18,857 tm

EI

B M

BC

= - 10,826 tm

Ir.H.Kartono Hd

## Ref : Chu Kia Wang

Matrix Method of Structural Analysis

Matrix Kekakuan

35

## Menghitung besar reaksi perletakkan :

T injau batang AB
P = 4 ton
M

= - 18,857 tm

M
q = 3 t/m'

= - 10,286 tm

+V

EI
A

8m

4m

4m

. 8 - 18,857 -

EI

B1

. 8 - 18,857 +

+ 3,286 ton

+V

4,357m

x=

Bidang D

Max

V
1
2

.3.8

13,071

+ 10,286 = 0
V

=0

+V

B2

. 8 - 10,286 - 4 . 4

-V

=0
V

=0
. 8 - 10,286 + 4.4

B2

= + 3,286 ton

=0

V=0

Kontrol :

V
+
+ 2,856 tm

Bidang M

= + 10,929ton

+ 9,62 tm

B1

T injau batang BC

- 10,286 tm

= + 13,071 ton

1
2

- 18,857 tm

= 4,357 m

- 0,714 ton
- 10,929ton

+ 10,286 = 0

B1

+
-

V=0

Kontrol :
+ 13,071 ton

1
2

.3.8

=0

-V

=0

B2

M'

+V

= + 0,714 ton

= + 0,714. 4

= + 2,856 tm

Resume :
V
V
V

A
B
C

= + 13,071ton
= V B1 + V
= + 0,714 ton

Kontrol :
V A +V

+V

B2

- q.4 - P

## = + 13,071 + 14,215 + 0,714 - 3.4 - 4 = = 28 - 28 = 0 ( ok)

Ir.H.KartIro.Hno.KartHdono Hd

= + 9,62 tm

## Ref :Ir.Supartono & Ir.Teddy Boen

Analisa Struktur Metode Mariks

Matrix Kekakuan
q = 3 t/m'

EI

36

P = 4 Ton

## Selesaikan dengan metode Matriks Kekakuan

Ref : Ir.F.X Supartono & Ir. Teddy Boen

EI

8M

4M

4M

Jawab :
EI

EI
B

EI

EI
D

P = 4 Ton

q = 3 t/m'

EI

8M

H
d
H

4M

EI

## Fixed End Moment ( FEM )

FAB

=-

FBA

=+

FBC

=-

FCB

=+

1
12
1
12
1
8
1
8

1
12
.q.L 2 = + 1
12
.P.L = - 1
8
.P.L
= + 1
8
2

.q.L

.3. 8

.3. 8

.4. 8
.4. 8

- 16 tm

+ 16 tm
- 4 tm

=
=

4M

Diagram H - d
Q
H

= + 16 - 4 = + 12

=+ 4

+ 12

Diagram Keseimbangan

[Q]=
+4

EI

EI
Q

Ir.H.Kartono Hd

+ 4 tm

## Ref :Ir.Supartono & Ir.Teddy Boen

Analisa Struktur Metode Mariks

Matrix Kekakuan

37

d 31 = 1

d 11 = 0

d 41 = 0

d 21 = 1

D 1 = 1 satuan
1 = 1 satuan

0 0

1 0

=0
=0
22
32 = 0
42 = 1

12

0 1
Transpose [ A ]

= 1 satuan

0 1 1 0
0 0 0 1

4
8

2
8

2
8

4
8

4
8
2
8

2
8
4
8

EI
4

[S][A ]=

d
d
d
d

D 1 = 1 satuan

1 0

d 42 = 1

d 22 = 0

=0
21 = 1
31 = 1
41 = 0

11

D 2 = 1 satuan

d 32 = 0

d 12 = 0

[S] = EI

d
d
d
d

2 1 0 0
1 2 0 0

EI
4

0 0 2 1
0 0 1 2

2 1 0 0

0 0

1 2 0 0

1 0

0 0 2 1

1 0

0 0 1 2

0 1

1 0

2 0

EI
4

2 1
1 2

1 0
[ K] = [ A ]

[S][A ]=

0 1 1 0
0 0 0 1

2 0

EI
4

2 1

EI
4

4 1
1 2

1 2
-1

## Menentukan Inv ers Matriks [ K ]

Determinan :

D=

EI
4

4 1
=
1

EI
4

( 4. 2 - 1 .1 ) =

7 EI
4

Ir.H.Kartono Hd

Matrix Kekakuan

## Ref :Ir.Supartono & Ir.Teddy Boen

Analisa Struktur Metode Mariks

## Menyusun matriks baru [ C ] :

+ 2

= 1
D

[D] = [K]

A 21 = - 1

[C]

-1

[Q]

+ 2

4 EI
7

38

=- 1
12
=+ 4

22

+ 2
T

[C]

- 1 +4

-1

-1

[C] =

[ K]

A 11 = + 2

-1

- 1 +4

-1

- 1 +4

+ 2

4 EI
7

-1

+ 12

- 1 +4

+4

+ 20

4
7EI

+ 4

1 0

+ 2,857

2 0
EI
4

[H] = [S] [A ][ D]

+ 20

4
7EI

+ 4

2 1

+ 5,714

+ 6,286

1 2

+4

## Moment Akhir = [ H ] - FEM

M AC = + 2,857 - ( - 16 ) = + 18,857 tm
M BA = + 5,714 - ( + 16 ) = - 10,286 tm
M BC = + 6,286 - ( - 4 ) = + 10,286 tm
M CB = + 4 - ( + 4 ) = 0

BA

= - 10,286 tm
P

q = 3 t/m'

EI

A M

AB

= - 18,857 tm

= 4 Ton

EI

BC

= - 10,286 tm

Ir.H.Kartono Hd

## Ref :Ir.Supartono & Ir.Teddy Boen

Analisa Struktur Metode Mariks

Matrix Kekakuan

39

## Menghitung besar reaksi perletakkan :

T injau batang AB
P = 4 ton
M

= - 18,857 tm

M
q = 3 t/m'

= - 10,286 tm

+V

. 8 - 18,857 -

EI

EI
B

8m

4m

4m

-V

=0

+ 3,286 ton

+V

. 8 - 18,857 +

B1

4,357m

x=

.3.8

Bidang D

13,071

- 0,714 ton
M

V
1
2

+ 10,286 = 0
V

- 10,286 tm

+V

B2

-V

. 8 - 10,286 - 4 . 4

=0
V

=0
. 8 - 10,286 + 4.4

B2

= + 3,286 ton

=0

V
+
+ 2,856 tm

Bidang M

V=0

Kontrol :

+ 9,62 tm

= + 10,929ton

1
2

B1

T injau batang BC
M C =0

- 18,857 tm

= + 13,071 ton

= 4,357 m

Max

B1

- 10,929ton

+ 10,286 = 0

V=0

+
-

=0

Kontrol :
+ 13,071 ton

1
2

.3.8

B2

M'

+V

= + 0,714 ton

= + 0,714. 4

= + 2,856 tm

Resume :
V
V
V

A
B
C

= + 13,071ton
= V B1 + V
= + 0,714 ton

Kontrol :
V A +V

+V

B2

- q.4 - P

## = + 13,071 + 14,215 + 0,714 - 3.4 - 4 = = 28 - 28 = 0 ( ok)

Ir.H.KartIro.Hno.KartHdono Hd

= + 9,62 tm

P = 2 ton

P = 4 ton
q = 2 t/m'

( Clapeyron )

EI

40

## Ref : Prof.Ir. O.Baax.Stevens

" T oegepaste Mechanica"

## Persam aan Tig a M om ent ( Clapeyron)

2 EI

4m

4m

2m

Jawab :
Pengekang di joint A ,B dan C dilepas

2m

AB2

BC1

BA1

AB1

CB2

BC2

BA2

CB1

P = 2 ton

=-

2.4
24 EI
2.4
24 EI

=+
=-

=+

16
3EI

=-

16
3EI

=+

P.a.b( L + b )
6 . 2EI . L

=+

4.4.2 ( 6 + 2)
12. EI . 6

=+

CB1

=-

P.a.b( L + a )
6 . 2EI . L

=-

4.4.2 ( 6 + 4)
12. EI . 6

=-

AB2

= -

BA2

3EI
1

,M

BC2

6EI
M

3EI

## Persamaan - persamaan putaran sudut :

A = AB1

+ AB2
16
3EI

A = +
16
3EI

4M
3EI

-4M

-2M

.4

2M
3EI

3EI

qL
24EI

=+

= -

CB2 = +

6EI

3( 2EI)
M

3( 2EI)

.4

=0

6EI

=0

6EI

3EI

BC1

+ BC2

qL
24EI

=0

+ 16 = 0 ( Persamaan 1 )

3EI

6EI
M

+ 2M

16
3EI
2M

3EI
A

+ 7M

.4

3EI
7M

3EI
B

.4

6EI

256
72 EI

=+
C

- 496
72EI

3(2EI)

6 (2EI)

= 2 x 2 = 4 tm
M

6EI

.6

4 .6
12EI

256
72 EI

6( 2EI)

256
72 EI
320
72 EI

BA1 + BA2 =

BA1

q.L
24 EI
q.L
24 EI

## Karena kondisi Balok ABC sebenarnya adalah balok

menerus,maka sebagai pemulihan kembali untuk
,M
A

q = 2 t/m'

=+

BC1
C

P = 4 ton

AB1

=0

=0

- 20,67 = 0 ( Persamaan 2 )
Ir.H.Kartono Hd

6( 2EI)

## Ref : Prof.Ir. O.Baax.Stevens

" T oegepaste Mechanica

## Persam aan Tig a M om ent ( Cla peyron)

1 x Pers ( 1 ) =

-4M

2 x Pers ( 2 ) = + 4 M

-2M

+ 14 M

+ 16 = 0

+ 12 M

- 41,34 = 0

- 25,34 = 0

(+)

M
Dari Pers ( 1 ) = - 4 M

41

= + 2,11 tm

- 2 ( + 2,11 )

+ 16 = 0
M

= + 2,94 tm

## Menghitung besar reaksi perletakkan :

T injau batang AB

P = 4 ton
M

= - 2,94 tm
q = 2 t/m'

P = 2 ton

= - 2,11 tm

M
2 EI

EI

= - 4 tm
2 EI

D
C

=0

+V

. 4 - 2,94 -

=0

-V

. 4 - 2,94 +

B1

V
4m

+V

2m

2m

x=

+ 1,49 ton

(+)

(-)

- 3,79 ton
Bidang D

2,11m

- 4 tm

(-)
(-)

(-)
(+)

(+)

+ 1,49 tm
+ 1,96 tm
Bidang M

+V

B2

B1

= + 3,79 ton

V
q

4,21
2

= 2.11 m
1
2

-V

=0
. 6 - 2,11 - 4 .2

+ 4= 0
V

=0
. 6 - 2,11 + 4.4

= + 1,02 ton

B2

+ 4= 0
V

Kontrol :
V B 2 +V

- 2,11 tm

= + 4,21 ton

+ 2,11 = 0

## = + 4,21 . 2,11 - 2,94 - .2. ( 2,11 )

Max

(-)

- 2,98 ton

T injau batang BC

(+)

(+)

- 2,94 tm

V
1
2

.2.4

+ 2,11 = 0

## - q.4 = 4,21 + 3,79 - 2.4 = 8 - 8 = 0 ( ok)

B1

+ 4,21 ton
+ 2 ton

V=0

Kontrol :
4m

1
2

.2.4

M'

V=0
- P = + 1,02 + 2,98 - 4 = + 4 - 4 = 0 ( ok)

= + 2,98 . 2 - 4

= + 2,98 ton

= + 1,96 tm

Resume :
V A = + 4,21 ton
V B = V B1 + V B2 = + 3,79 + 1,49 = + 4,81 ton
V C = + 2,98 + 2 = 4,98 ton
Kontrol :
V A + V B + V C - q.4 - P
= + 4,21 + 4,81 + 4,98 - 2.4 - 4 - 2 = 14 - 14 = 0 ( ok)
Ir.H.Kartono Hd

= + 1,49 tm

P = 4 ton

42

P = 2 ton

q = 2 t/m'
A

EI
4m

2 EI

4m

2m

## Selesaikan dengan metode Defleksi Kemiringan

2m

Jawab :
Persamaan Defleksi Kemiri

n gan :

AB

=M

FAB

+ M'

=M

FAB

2 EI
L

( - 2

A -

B )

BA

=M

FBA

+ M'

= M

FBA

2 EI
L

( - 2

B -

A )

K

:K

Relatip AB

2EI
8

Relatip BC

: 2EI

=1 : 1

## Menghitung Fixed End Moment (FEM)

q = 2 t/m'

FAB

M
M

4m

FBC

4m

M FBA = - .q.L1
tm
12

FBA

P = 4 ton

= + .q.L1
12

FAB

FBC

=+

P.a.b
L2

FCB

=-

P.b.a
L2

M
M

CE

=+

.2.41
12

= + 2,67 tm

=-

.2.41
12

= - 2,67

=+
=-

4.4.2
62

4.2.4
6

= + 1,78 tm
= - 3,56 tm

FCB

2m

= + 2 . 2 = + 4 tm

A = 0

## ,karena A tumpuan jepit

AB

= + 2,67 + 1 ( - 2

A - B ) = + 2,67 -

BA

= - 2,67 + 1 ( - 2

B - A ) = - 2,67 - 2

BC

= + 1,78 + 1 ( - 2

B - C ) = + 1,78 - 2

B - C )

CB

= - 3,56 + 1 ( - 2

C - B ) = - 3,56 - 2

C - B

## Syarat keseim bangan moment :

Di Joint B :

BA

+M

B + 1,78 - 2

- 2,67 - 2

Di Joint C :

B -
B -

- 0,89 - 4
M

CB

=0

BC

+M

C
CE

=0

= 0 ---> Persamaan ( 1)
=0

- 3,56 - 2
C - B + 4=
0
- 2 C - B + 0,44 = 0 ----> Persamaan ( 2 )
Ir.H.Kartono Hd

## Metode Defleksi Kem ir ingan

- 0,89 - 4

B -

43

= 0 ---> Persamaan ( 1)

## - 2 C - B + 0,44 = 0 ----> Persamaan ( 2 )

B - 2

2 x Persamaan ( 1 ) : - 1,78 - 8

C -

1 x Persamaan ( 2 ) : - 2

-7

+ 0,44 = 0

(-)

B - 2,22 = 0
B

Dari Persamaan ( 2 ) : - 2

=0

= - 0,317

C - ( - 0,317 )

+ 0,44 = 0
C

AB

= + 2,67 -

BA

= - 2,67 - 2

BC

= + 1,78 - 2

CB

= - 3,56 - 2

= + 0,3785

Ir.H.Kartono Hd

44

## Menghitung besar reaksi perletakkan :

M

P = 4 ton

= - 2,987 tm
M

q = 2 t/m'

Tinjau batang AB

P = 2 ton

= - 2,036 tm

= - 4 tm

2 EI

EI

2 EI

D
C

4m

4m

=0

x=

( +)

( +)
(-)

=0

+V

B2

. 6 - 2,12 - 4 .2

=0

-V

B1

1
2

+ 4= 0
V

= + 1,02 ton

B2

+ 4= 0
V

= + 2,98 ton

V=0

Kontrol :
( +)

+ 1,49 tm

B2

+V

+ 1,96 tm
Bidang M

= + 3,79 ton

= 2,11 m

. 6 - 2,12 + 4.4

(-)

(-)

4,21

M
- 4 tm

(+)

+ 2,06 = 0

Tinjau batang BC

Bidang D

(-)

= + 1,49 tm
- 2,98 ton

- 2,12 tm

+ 2,06 = 0
V A = + 4,21 ton

## = + 4,21.2,11 - 2,94 - . 2 . ( 2,11 )

Max

(-)

- 3,79 ton

- 2,97 tm

+ 2 ton

+ 1,49 ton

2,11m

1
2

V= 0
- q.4 = 4,21 + 3,79 - 2.4
B1
= 8 - 8 = 0 ( ok)

+ 4,21 ton

(+)

1
2

. 4 - 2,97 + . 2 .4

B1

Kontrol :
V A +V

2m

2m

. 4 - 2,97 - . 2 .4

M
-V

=0

+V

M'

C - P = + 1,02 + 2,98 - 4
= + 4 - 4 = 0 ( ok)

= + 2,98 . 2 - 4

= + 1,96 tm

Resume :
V A = + 4,21 ton
V B = V B1 + V

B2

= + 3,79 + 1,49
= + 4,81 ton

Kontrol :
V A +V

+V

- q.4 - P

## = + 4,21 + 4,81 + 4,98 - 2.4 - 4 - 2

= 14 - 14 = 0 ( ok)
Ir.H.Kartono Hd

45

P = 2 ton

P = 4 ton
q = 2 t/m'
EI

2 EI

4m

4m

2m

2m

K

AB

BC

4 ( EI )
=
L
4 ( EI )

4 ( EI )
= EI
4

=
L

4 ( 2 EI )
EI

4
3

## Kekakuan relatip ( Relativ e Stiffness ) =

K

:K

AB

BC

EI : 4 EI = 3 : 4
3

## Menghitung Faktor Distribusi ( Distribution Factor) = DF

k= 3

0,00

0,429

0,571

k= 4

AB = 0

1,00

BA =

3
( 3+ 4)

= 0,429

BC =

4
( 3+ 4)

= 0,571

CB = 1
Menghitung Fixed End Moment (FEM)
q = 2 t/m'

FAB

M FAB
M

4m

FBC

4m

1
M FBA = - .q.L
12

FBA

P = 4 ton

= + .q.L1
12

2m

FCB

=+

=-

M FBC = +

P.a.b
L2

M FCB = -

P.b.a
L2

=+
=-

1
.2.4
12

.2.41
12

4.4.2
6

2
2

4.2.4
6

= + 2,67 tm
= - 2,67 tm

= + 1,78 tm
= - 3,56 tm

Ir . H.Kartono Hd

K= 3

K= 3

0,00

K= 4

0,571

1,00

AB

BA

FEM
M.Distribusi

+ 2,67
-

- 2,67
+ 0,38

+ 1,78
+ 0,51

- 3,56
- 0,44

M.Induksi
M.Distribusi

+ 0,19

+ 0,09

- 0,22
+ 0,13

+ 0,26
- 0,26

M.Induksi
M.Distribusi

+ 0,04

- 0,13
+ 0,07

+ 0,07
- 0,07

M.Induksi
M.Distribusi

+ 0,03

- 0,04
+ 0,02

+ 0,04
- 0,04

M.Induksi
M.Distribusi

+ 0,01

BC

+ 0,01
- 0,01

M.Akhir

+ 2,94

+ 2,12

- 4,00

+ 0,06

+ 0,02
-

## Periksa ( Kontrol Geometri )

1
(Perubahan)
2
Jumlah

CB

- 2,12

AB

Perubahan
-

0,429

K= 4

BA

BC

+ 4,00

- 4,00

CB

+ 0,27

+ 0,55

+ 0,34

- 0,44

- 0,27

- 0,13

+ 0,22

- 0,17

+ 0,42

+ 0,56

- 0,61

- 0,14

- 0,14

+ 0,15

re l = Jumlah
( -K)

46

(Periksa )

Penjelasan perhitungan
( perubahan )

( perubahan )
+ 2,94 - 2,67 = + 0,27
- 2,12 + 2,67 = + 0,55
+ 2,12 - 1,78 = + 0,34
- 4 + 3,56 = - 0,44

+ 2,94 tm

re l

ujung dekat

+ ( - ) (1perubahan )
2

ujungdekat

(-K
=

relative

(1perubahan ) =
2

## ( - ) (1+ 0,27 ) = - 0,13

2
( - ) (1+ 0,55 ) = - 0,27
2
( - ) (1+ 0,34 ) = - 0,17
2
( - ) (1- 0,44 ) = + 0.22
2

- 2,12 tm

ujung jauh

+ 2,12 tm

re l =

jumlah
( -K)

+ 0,42
( -3 )

= - 0,14

+ 0,56
( - 4)

= - 0,14

- 4 tm

+ 4 tm

Ir . H.Kartono Hd

47

## Menghitung besar reaksi perletakkan :

P = 4 ton
M A = - 2,94 tm
q = 2 t/m'

M B = - 2,12 tm

M C = - 4 tm
2 EI

EI

M B =0
+ V A . 4 - 2,94 - .2.4
2 EI

D
C

4m

4m

2m

2m

+ 2 ton

+ 1,49 ton
(-)

(-)

V A = + 4,21 ton
1
2

Max

- 4 tm

= 2,11 m
1
2

+ 4= 0
V B2 = + 1,02 ton

M B =0

+ 4= 0
V C = + 2,98 ton

(-)

Kontrol :

V=0

V B 2 +V C - P = + 1,02 + 2,98 - 4
= + 4 - 4 = 0 ( ok)

(+)

+ 1,49 tm
+ 1,96 tm
Bidang M

V B1 = + 3,79 ton

= + 1,49 tm

- V C . 6 - 2,12 + 4.4

- 2,12 tm

( +)

+ 2,12 = 0

## = + 4,21.2,11 - 2,94 - .2. ( 2,11 )

+ V B2 . 6 - 2,12 - 4 .2

Bidang D

(-)

M C =0

- 3,79 ton

(-)

+ 2,12 = 0

Tinj au batang BC
- 2,98 ton

- 2,94 tm

M A =0
- V B1 . 4 - 2,94 + .2.4

(+)

( +)

2,11m

1
2

Kontrol :
V=0
V A + V B1 - q.4 = 4,21 + 3,79 - 2.4
= 8 - 8 = 0 ( ok)
VA
4,21
x=
q =
2

+ 4,21 ton

(+)

Tinjau batang AB

P = 2 ton

M'

= + 2,98 . 2 - 4

= + 1,96 tm

Resume :
V A = + 4,21 ton
V B = V B1 + V B2 = + 3,79 + 1,49
= + 4,81 ton
V C = + 2,98 + 2 = 4,98 ton
Kontrol :
V A + V B + V C - q.4 - P
= + 4,21 + 4,81 + 4,98 - 2.4 - 4 - 2
= 14 - 14 = 0 ( ok)
Ir.H.Kartono Hd

## Ref: Wiliam Weaver,Jr

" Analisa Matriks UntukStr uktur Rangka"

P = 4 ton

48

P = 2 ton

q = 2 t/m'
A

EI
4m

2 EI

4m

## Selesaikan dengan metode Matrix Fleksibilitas

Ref : Wiliam Weav er Jr

2m

2m
Jawab :

EI

2 EI

B
Dengan mengingat kondisi geometrinya,
sederhana .
( Struktur , yang semula terkekang , dilepas )
M A dan M
B sebagai redundant

q .L

D
2

P = 4 Ton

q = 2 t/m'

EI

2 EI

q.L

M = 4 Tm

P.a.b( L
6.EI.L

+
3

+ 2.4
24 EI

[D

6 ( 2 EI)
4.6
12 EI

+ 5,33
EI

1
EI

+ 10,88
EI

+ 10,88
EI

+ 5,33
+ 10,88

1 unit
EI

2 EI

1 unit
EI

2 EI

f 22

M.L

M.L

3 EI
+

1.4
3 EI

1. 4

= +

1. 4
6 EI

M.L

1.6
6 EI

2
3 EI

= +
2

3 ( 2 EI )

2
3 EI

= +

6 EI

4
3 EI

= +

3 EI

= +

6 EI
M.L

1. 4

= +

6 EI

3 EI

f 12 = +

4 unit

1 unit

M.L

f 11 = +
f 21 = +

f 22

f 12

ML

+b)

f 21

f 11

] =

+ 5,33
EI

4.4.2( 6 + 2 )
6.( 2 EI ) .6

D

2.4
24 EI

= +

24 EI

= + 24 EI

4.L

6 ( 2 EI )
4.6
12 EI

= +

13
3 EI
Ir.H .Kartono Hd

f
[F]

49

## Ref: Wiliam Weaver,Jr

" Analis a Matriks Untuk Struktur Rangka"

11

+4
+2
3EI 3 EI

12

=
f
-1

[Q] = - [ F ]

21

+2
+ 13
3 EI 3 EI

22

+ 4

1
3 EI

+2

+2
+ 13

[D]
-1

## Mencari Invers Matriks : [ F ]

+4 + 2

1
3 EI

D=

=
+ 2 + 13

1
3 EI

+ 16
EI

( 4. 13- 2 .2 ) =

A
A

11
21

= + 13

=-2

12

22

-1

## Inv ers Matriks : [ F ]

-1

[Q] = - [ F ]

Q1=
Q

-1
16
-1
16

- EI
16

[D]=

=- 2

+ 13 - 2
[C]=

=+ 4

1
D

[C ]

+ 13 - 2

1
EI

- 2 +4

- 2

+ 13 - 2
[C]

+4

- 2 +4

+ 13 - 2

+ EI
16

- 2 +4
( + 13. + 5.33 ) + ( - 2 . + 10,88 )

+ 5,33
+
10,88

-1
16

( - 2 . + 5,33 ) + ( + 4 . + 10,88)

+ 47,53
= -1
16

. + 47,53 = - 2,97 tm
.+

32,86 = - 2,06 tm

P = 4 ton

P = 2 ton

q = 2 t/m'
D

= - 2,97 tm

M
4m

= - 2,06 tm

M
4m

= - 4 tm

2m

Ir.H.Kartono Hd

+ 32.86

## Ref: Wiliam Weaver,Jr

" Analis a Matriks Untuk Struktur Rangka"

50

## Menghitung besar reaksi perletakkan :

M

P = 4 ton

= - 2,97 tm
M

q = 2 t/m'

= - 2,06 tm

M
2 EI

EI

= - 4 tm

M
2 EI

D
C

4m

4m

Tinjau batang AB

P = 2 ton

. 4 - 2,97 - . 2 .4

=0

-V

+ 4,21 ton
+ 2 ton

+ 1,49 ton

( +)

( +)
(-)

(-)

- 3,79 ton

1
2

4,23

- 4 tm

=0

+V

B2

. 6 - 2,12 - 4 .2

=0

-V

( +)

+ 4= 0

. 6 - 2,12 + 4.4

B2

+V

= + 1,02 ton

B2

+ 4= 0
V

+ 1,49 tm

= + 2,98 ton

V= 0
C - P = + 1,02 + 2,98 - 4
= + 4 - 4 = 0 ( ok)

+ 1,96 tm
Bidang M

= + 3,77 ton

1
2

Kontrol :
( +)

B1

= 2,11 m

(-)
(-)

= + 4,23 ton

= + 1,49 tm

- 2,12 tm

(-)

+ 2,06 = 0

## = + 4,21.2,11 - 2,94 - .2. ( 2,11 )

Max

Bidang D

- 2,97 tm

Tinjau batang BC
- 2,98 ton

2,11m

+ 2,06 = 0

V= 0
- q.4 = 4,23 + 3,77 - 2.4
B1
= 8 - 8 = 0 ( ok)

x=

( +)

1
2

. 4 - 2,97 + . 2 .4

B1

Kontrol :
V A +V

2m

2m

=0

+V

M'

= + 2,98 . 2 - 4

= + 1,96 tm

Resume :
V A = + 4,21 ton
V B = V B1 + V

B2

= + 3,79 + 1,49
= + 4,81 ton

Kontrol :
V A +V

+V

- q.4 - P

## = + 4,21 + 4,81 + 4,98 - 2.4 - 4 - 2

= 14 - 14 = 0 ( ok)
Ir.H.Kartono Hd

Matrix Kekakuan

P = 4 ton

## Ref : Chu Kia Wang

Matrix Method of Structural Analysis

P = 2 ton

51

q = 2 t/m'
A

EI
4m

2 EI

4m

2m

## Selesaikan dengan Metode Matriks Kekakuan

Ref : Chu Kia Wang
Jawab :

2m

q = 2 t/m'

M FAB

P = 4 Ton

= - .q.L1
12

M FBA = + .q.L1
12
A

EI

4m

EI

4m

+
2m

2m

=-

M FBC = -

P.a.b
L2

M FCB = +

P.b.a
L2

.2.41
12

.2.41
12

=+

4.4.2

=-

x2

EI

x1

4.2.4
6

P2

P 1 = F 2 +F 3
P2 =F

## Ketahui Ketidak Tentuan Kinematisnya = 2

( NP = Number of Possible Joint Rotation = 2)
( Degree of Freedom in rotation = 2 )

F 1 234

P
e
e

[A]

e4

1 0 1 1 0

e3
e

Diagram F - e
[A] T =

## Ketahui Jumlah Moment dalam di uj ung balok = 4

( NF = Number of Internal End Moment = 4)

F2

= + 3,56 tm

## Dari diagram ( P - x ) ,( F - e ) dan diagram

Keseimbangan , didapat :

EI

Diagram P - x

= - 1,78 tm

62

=+

= + 2,67 tm

M CE = - 2 . 2 = - 4 tm

P1

= - 2,67 tm

P1
F4

0 0 0 1

1 2

0 0

1 0

1 0

0 1

P2
P 1 = - F 0 = - ( + 2,67 - 1,78 ) = - 0,89
tm
P 2 = - F 0 = - ( + 3,56 - 4 ) = + 0,44 tm

F3
Diagram Keseimbangan

LC

P
[P]=

- 0,89

2 + 0,44

Ir.H.Kartono Hd

## Ref : Chu Kia Wang

Matrix Method of Structural Analysis

Matrix Kekakuan

52

[S] = EI

4
4

2
4

2
4

4
4

4(2)
6
2(2)
6

2(2)
6
4(2)
6

6 3 0 0
3 6 0 0

EI
6

0 0 8 4
0 0 4 8

## Menentukan Matrik Kekakuan Struktur ( External Stiffness Matrix ) = [ K ]

[K] = [A ] [S] [ A ]

[S][A ]

= EI
6

6 3 0 0

0 0

3 6 0 0

1 0

0 0 8 4

1 0

0 0 4 8

0 1

[S][A ]

3 0

1 0 1 1 0

6 0

EI
6

=
2

0 0 0 1
-1

## Menentukan Invers Matriks [ K ]

Determinan :
Menyusun matriks baru [ C ] :

+ 8
[ C]=
- 4 + 14

EI
6

D=

8 4

4 8

14 4
=
4

11

=+ 8

21

=-4

-4
T

3 0

6 0

8 4

4 8

EI
6

( 14. 8 - 4 .4 ) =

EI
6

x 1 2

14 4

4 8

96 EI
6

=- 4

12
22

+ 8
[C]

EI
6

F 1 234

x 1 2

x 1

[ K]= [ A ]

1 2

= + 14

-4

- 4 + 14
Ir.H.Kartono Hd

## Ref : Chu Kia Wang

Matrix Method of Structural Analysis

Matrix Kekakuan

x
[ K]

-1

= 1
D

[ C]

-1

[P]

P
+ 8

6
96 EI

LC

[X ]

+ 8

6
96 EI

-4

x
- 0,89

- 4 + 14

EI
6

2 + 0,44

x 1 2

[F]= [S][A ]

-4

- 4 + 14

x
[ X] = [ K]

53

3 0

6 0

8 4

4 8

x
6
96 EI

- 8,88
+ 9,72

- 8,88

6
96 EI

Lc

Lc

+ 9,72

Lc
- 0,27
- 0,55
- 0,34
+ 0,44

M

AC

BA

BC

## = - 0,34 - 1,78 = + 2,12 tm

CB

= + 0,44 + 3,56 = + 4 tm

Ir.H.Kartono Hd

## Ref : Chu Kia Wang

Matrix Method of Structural Analysis

Matrix Kekakuan

54

## Menghitung besar reaksi perletakkan :

Tinjau batang AB
P = 4 ton
M A = - 2,94 tm
q = 2 t/m'

M C = - 4 tm
2 EI

EI

2 EI

D
C

M B =0
+ V A . 4 - 2,94 - .2.4

P = 2 ton

M B = - 2,12 tm

1
2

M A =0
- V B1 . 4 - 2,94 + .2.4

+ 2,12 = 0
V A = + 4,21 ton

+ 2,12 = 0

1
2

V B1 = + 3,79 ton

Kontrol :
V=0
V A + V B1 - q.4 = 4,21 + 3,79 - 2.4
= 8 - 8 = 0 ( ok)
4m

4m

2m

2m

VA
q =

x
=

+ 4,21 ton

(-)

1
2

## = + 4,21.2,11 - 2,94 - .2. ( 2,11 )

Tinjau batang BC

(-)

M C =0

- 2,98 ton
- 3,79 ton

+ V B2 . 6 - 2,12 - 4 .2

Bidang D
- 4 tm

+ 4= 0
V B2 = + 1,02 ton

M B =0
- V C . 6 - 2,12 + 4.4

- 2,94 tm

= 2.11 m

= + 1,49 tm

(+)

(+)

2,11m

+ 2 ton

+ 1,49 ton

(+)

Max

4,21

+ 4= 0
V C = + 2,98 ton

- 2,12 tm

(-)

Kontrol :

V=0

(-)

(-)
(+)

V B 2 +V C - P = + 1,02 + 2,98 - 4
= + 4 - 4 = 0 ( ok)

(+)

+ 1,49 tm
+ 1,96 tm
Bidang M

M'

= + 2,98 . 2 - 4

= + 1,96 tm

Resume :
V A = + 4,21 ton
V B = V B1 + V B2 = + 3,79 + 1,49
= + 4,81 ton
V C = + 2,98 + 2 = 4,98 ton
Kontrol :
V A + V B + V C - q.4 - P
= + 4,21 + 4,81 + 4,98 - 2.4 - 4 - 2
= 14 - 14 = 0 ( ok)

Ir.H.Kartono Hd

## Ref :Ir.Supartono & Ir.Teddy Boen

Analisa Struktur Metode Mariks

Matrix Kekakuan

P = 4 ton

55

P = 2 ton

q = 2 t/m'
A

EI
4m

2 EI

4m

EI

2m

EI

2m

## Selesaikan dengan metode Matriks Kekakuan

Ref : Ir.F.X Supartono & Ir. Teddy Boen

Jawab :

EI

FAB

= - .q.L1
12

FBA

= + .q.L1
12

FBC

=-

P.a.b
L2

FCB

=+

P.b.a
L2

M
M

CE

EI
D

## Ketahui Ketidak Tentuan Kinematisnya = 2

q = 2 t/m'

EI

P = 4 Ton

4m

H
d
H

4m

=+

.2.41
12

= - 2,67 tm
2

4.4.2

62
4.2.4
62

= + 2,67 tm
= - 1,78 tm

= + 3,56 tm

= - 2 . 2 = - 4 tm

2m

d
H

## = + 2,67 - 1,78 = + 0,89 tm

+ 3,56 - 4 = - 0,44 tm

+ 0,89

[Q]=

Diagram H - d

=-

=+

.2.41
12

2m

d
d

EI

=-

o)

- 0,44

Diagram Keseimbangan

EI

EI
Q

Ir.H.Kartono Hd

## Ref :Ir.Supartono & Ir.Teddy Boen

Analisa Struktur Metode Mariks

Matrix Kekakuan

56

d 31 = 1

d 11 = 0

d 41 = 0

d 21 = 1

D 1 = 1 satuan
1 = 1 satuan

0 0

1 0

=0
=0
22
32 = 0
42 = 1

12

0 1
Transpose [ A ]

= 1 satuan

0 1 1 0
0 0 0 1

4
4

2
4

2
4

4
4

4(2)
6
2(2)
6

2(2)
6
4(2)
6

EI
6

[S][A ]=

d
d
d
d

D 1 = 1 satuan

1 0

d 42 = 1

d 22 = 0

=0
21 = 1
31 = 1
41 = 0

11

D 2 = 1 satuan

d 32 = 0

d 12 = 0

[S] = EI

d
d
d
d

6 3 0 0
3 6 0 0

EI
6

0 0 8 4
0 0 4 8

6 3 0 0

0 0

3 6 0 0

1 0

0 0 8 4

1 0

0 0 4 8

0 1

3 0

6 0

EI
6

8 4
4 8

3 0
[ K] = [ A ]

[S][A ]=

0 1 1 0
0 0 0 1

6 0

EI
6

8 4

EI
6

14 4
4 8

4 8
-1

## Menentukan Inv ers Matriks [ K ]

Determinan :

D=

EI
6

14 4
=
4 8

EI
6

( 14. 8 - 4 .4) =

96 EI
6

Ir.H.Kartono Hd

Matrix Kekakuan

## Ref :Ir.Supartono & Ir.Teddy Boen

Analisa Struktur Metode Mariks

## Menyusun matriks baru [ C ] :

+ 8

= 1
D

[D] = [K]

=- 4
12

A 21 = - 4

22

+ 8
T

[C]

- 4 + 14

-1

-4

[C] =

[ K]

A 11 = + 8

[C]

+ 8

6
96 EI

57

= + 14
-4

- 4 + 14

-4

- 4 + 14

-1

[Q]

+ 8

6
96 EI

+ 0,89

-4

=
- 0,44

- 4 + 14

EI
6

6 0
4 2
2 4

+ 8,88
- 9,72

+ 0,27

3 0
[H] = [S] [A ][ D]

6
96 EI

6
96 EI

+ 8,88
- 9,72

+ 0,55

+ 0,33
- 0,44

## Moment Akhir = [ H ] - FEM

M AC = + 0,27 - ( - 2,67 ) = + 2,94 tm
M BA = + 0,55 - ( + 2,67 ) = - 2,12 tm
M BC = + 0,34 - ( - 1,78 ) = + 2,12 tm
M CB = - 0,44 - ( + 3,56 ) = - 4 tm

Ir.H.Kartono Hd

## Ref :Ir.Supartono & Ir.Teddy Boen

Analisa Struktur Metode Mariks

Matrix Kekakuan

58

## Menghitung besar reaksi perletakkan :

Tinj au batang AB
P = 4 ton
M

= - 2,94 tm
q = 2 t/m'

M
2 EI

EI

= - 4 tm
2 EI

=0

+V

. 4 - 2,94 - .2.4

=0

-V

4m

2m

2m

+ 4,21 ton

+ 1,49 ton

( +)

(-)

- 2,98 ton
- 3,79 ton
Bidang D
- 4 tm

4,21
2

B1

=0

+V

B2

. 6 - 2,12 - 4 .2

=0

1
2

+ 4= 0
V

. 6 - 2,12 + 4.4

= + 1,02 ton

B2

+ 4= 0
V

- 2,12 tm
(-)

= + 2,98 ton

V= 0

Kontrol :

(-)

(-)
(+)

( +)

B2

+V

+ 1,49 tm
+ 1,96 tm
Bidang M

M'

C - P = + 1,02 + 2,98 - 4
= + 4 - 4 = 0 ( ok)

= + 2,98 . 2 - 4

= + 1,96 tm

Resume :
V A = + 4,21 ton
V B = V B1 + V

B2

= + 3,79 + 1,49
= + 4,81 ton

Kontrol :
V A +V

+V

= + 3,79 ton

= 2.11 m

= + 1,49 tm

= + 4,21 ton

+ 2,12 = 0
V

## = + 4,21.2,11 - 2,94 - .2. ( 2,11 )

Max

-V
- 2,94 tm

Tinjau batang BC

(-)

2,11m

( +)

( +)

x
=

+ 2 ton

1
2

+ 2,12 = 0
V

V=0
- q.4 = 4,21 + 3,79 - 2.4
B1
= 8 - 8 = 0 ( ok)

Kontrol :
V A +V
4m

1
2

. 4 - 2,94 + .2.4

B1

P = 2 ton

= - 2,12 tm

- q.4 - P

## = + 4,21 + 4,81 + 4,98 - 2.4 - 4 - 2

= 14 - 14 = 0 ( ok)
Ir.H.Kartono Hd

P 2 = 5 ton

P 1 = 3 ton
EI

593

## Consistent Deformation Method

6m

2m

2m

Jawab :

P 2 = 5 ton

P 1 = 3 ton
A

VB

P 1 = 3 ton

CP

Persamaan Kompatibilitas :

BP - V B BB = 0
BP = P 1 BD + P

V B CB

V B BB
VB

## Struktur statis tak tentu.

Dengan mengingat kondisi geometrinya,
Dipilih
V B sebagai Redundant dengan
menghilangkan tumpuan B

P 2 = 5 ton

BP

1 unit

BP = 3

CD

BD

balok konjuget

Bidang moment
EI

BD + 5 BC

## BD = defleksi titik B akibat beban 1 unit di titik D

= 1 . 6 . 6 .( 2 . 6 + 2
2
EI
3

= 108
EI

DB

CB

## BC = defleksi titik B akibat beban 1 unit di titik C

1 unit

BC

8
EI
balok konjuget

BP = 3
1 unit

CC

BC

1 . 8 . 8 . 2 . 8 = 170,67
EI
2
EI
3

BB =

BB

Bidang moment
EI

= 1 . 8 . 10 . 2 . 8 + 1 . 8 . 2 . 1 . 8 = 234,67
EI
2
EI
3
2
EI
3
108
BD + 5 BC = 3 . EI

BP
VB =
BB

1497,35
EI
170,67
EI

+ 5 . 234,67
EI

= 8,773 ton

## V A = + 8 - 8,773 = - 0,773 ton

2
EI
10
EI
M

M A = - 0,773 .8 - 3 . 2 + 5 . 2 = + 2,184 tm

balok konjuget

Bidang moment
EI
= + 2 ,184 tm

M B = - 5 . 2 = - 10 tm

P = 3 ton

P = 5 ton

M B = - 10 tm
C

EI

= 0,773 ton

. BC

BD
6
EI

= 8,773 ton

Ir.H.Kartono Hd

1497,35
EI

## Ref: Chiu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

Consistent Deformati
Consistent Deformation
Method on Method

P = 5 ton

P = 3 ton

EI
6m

60

2m

2m

+ 5 ton

(+)

(-)

- 0,773 ton

- 3,773 ton
Bidang D

- 10 tm

(-)

(+)
+ 2,184 tm
+ 2,454 tm

Bidang M

Ir.H.Kartono Hd

## Persam aan Tig a M om ent

P = 3 ton

P = 5 ton

EI

B
2m

6m

P = 5 ton

Mencari besarnya M

6m

2m

2m

A 1 =0

A 2 = . 18 . 4,50 = 18
2
a 2 = L+b
=
3
= + 2,1875 tm

P.a.b.
L
8+ 2
3

3.6.2
8

Tinjau bentang A

= 4,50

+ M Ao

10
3

P = 3 ton

P = 5 ton
M

+ M Ao

= - 10 tm

01

yang

+ 2M

+ 2M

01

A dan AB :
L

I1
8
1

C
V

dan M

M B = - 5 . 2 = - 10 tm

a 1 =0

## Sebagai langkah awal,tumpuan A yang semula

jepit diubah menjadi sendi, sedangkan baloknya
diperpanjang dengan AA
o sepanjang L
mempunyai kekakuan yang tak terhingga

A
o

2m

P = 3 ton

614

= 0,773 ton

I1
8
1

- 10

A 1a

=-6

=-6

B
2m

2m

1 .8

AB1 = +

AB2 = +

Pa.b ( L + b )
6 EI L

3.6.2. ( 8 + 2 )
6 EI 8

=+

M A .L
3 EI

M B .L
6 EI

## Persamaan putaran sudut :

P = 5 ton

A = AB1 + AB2 = +

AB2
M

=+

= - 10 tm

8. M

60
8 EI

3 EI

10. 8

6 EI

## AB = 0 , karena A tumpuan jepit

60
8

8M A
3

80
6

M A = + 2,1875 tm

= + 2,1875 tm
P = 3 ton

P = 5 ton

= - 10 tm

C
A
V

= 0,773 ton

10
3

0 +

18 .

## Selesaikan dengan metode Putaran Sudut

( Clapeyron )
M B = 5 . 2 = + 10 tm

AB1

A 2a 2
I 1 .L 1

M A = + 2,1875 tm

P = 3 ton

P = 5 ton

EI
6m

= 8,773 ton

P = 3 ton

+M B

= 8,773 ton
Ir.H.Kartono Hd

=0

= + 2,1875 tm

P = 5 ton

P = 3 ton

EI
6m

2m

2m

A
M

= - 10 tm

+ 5 ton

(+)
M
(-)

- 0,773 ton

- 3,773 ton
Bidang D

- 10 tm

= + 2,1875 tm

=0

+V

## .8 + 2,1875 - 3.2 + 5.2 = 0

= - 0,773 ton

= - 5 . 2 = - 10 tm

M'

(-)

(+ )
+ 2,1875 tm
+ 2,451 tm

Bidang M

Ir.H.Kartono Hd

62

P = 5 ton

P = 3 ton

EI

6m

63

2m

2m

## Selesaikan dengan metode Defleksi Kemiringan

Jawab :
Persamaan Defleksi Kemiri

n gan :

M AB = M FAB

+ M'

= M FAB

2 EI
L

( - 2

A -

B )

M BA = M FBA

+ M'

= M

2 EI
L

( - 2

B -

A )

2EI
8

FBA

K Relatip AB

: K Relatip BC

2EI
8

=1 : 1

## Menghitung Fixed End Moment (FEM)

P = 3 ton

=+

P.a.b
L2

M FBA = -

P.b.a
L2

M FAB
M

FAB

6m

FBA

2m

=+

=-

3.6.2
6

3.2.6
62

= + 1,125 tm

= - 3,375 tm

M B C = + 5 . 2 = + 10 tm

A = 0

## ,karena A tumpuan jepit

M AB = + 1,125 + 1 ( - 2

A - B ) = + 1,125 -

M BA = - 3,375 + 1 ( - 2

B - A ) = - 3,375 - 2

Di Joint B :

M BA + M BC = 0
- 3,375 - 2

B + 10
B

=0
= + 3,3125

## M AB = + 1,125 - ( + 3,3125 ) = - 2,1875 tm

M BA = - 3,375 - 2 ( + 3,3125

) = - 10 tm

M B C = + 5 . 2 = + 10 tm

Ir.H.Kartono Hd

= + 2,1875 tm

P = 5 ton

P = 3 ton

EI
6m

2m

2m

A
M

= - 10 tm

+ 5 ton

(+)

(-)

- 0,773 ton

- 3,773 ton
Bidang D

- 10 tm

= + 2,1875 tm

=0

+V

## .8 + 2,1875 - 3.2 + 5.2 = 0

= - 0,773 ton

= - 5 . 2 = - 10 tm

M'

(-)

(+ )
+ 2,1875 tm
+ 2,451 tm

Bidang M

Ir.H.Kartono Hd

64

EI

6m

65

P = 5 ton

P = 3 ton

2m

2m

K

AB

BC

4 ( EI )
=
4 ( EI )
=

= EI

4 ( EI )
8

4 ( EI )
= EI

K

AB

:K

BA

EI : EI = 1 : 1

k= 1

k= 1

0,00

AB = 0

1,00

BA = 1

## Menghitung Fixed End Moment (FEM)

P = 3 ton

=+

P.a.b
L2

M FBA = -

P.b.a
L2

M FAB
M

FAB

6m

FBA

2m

=+

=-

3.6.2
6

3.2.6
62

= + 1,125 tm

= - 3,375 tm

M B C = + 5 . 2 = + 10 tm
K=1

K=1
0,00
FEM
M.Distribusi

0,50

AB
+ 1,125
-

M.Induksi
M.Distribusi

- 3,3125

M.Akhir

- 2,1875

BA
- 3,375
- 6,625

BC
+ 10
-

- 10

+ 10

Ir.H.Kartono Hd

= + 2,1875 tm

P = 5 ton

P = 3 ton

EI
6m

2m

2m

A
M

= - 10 tm

+ 5 ton

(+)
M
(-)

- 0,773 ton

- 3,773 ton
Bidang D

= + 2,1875 tm

=0

+V

= - 0,773 ton

## Meto de Defle ksi Kem iringan

- 10 tm

= - 5 . 2 = - 10 tm

M'

(-)

(+ )
+ 2,1875 tm
+ 2,451 tm

Bidang M

Ir.H.Kartono Hd

66

## Ref: Wiliam Weaver,Jr

" Analis a Matriks Untuk Struktur Rangka"

EI

6m

2m

## Selesaikan dengan metode Matrix Fleksibilitas

Ref : Wiliam Weav er Jr

2m

EI

6m

P = 3 ton

2m

EI

8m

2m

P = 5 ton

67

P = 5 ton

P = 3 ton

2m

## Dengan mengingat kondisi geometrinya,

sederhana .
( Struktur , yang semula terkekang , dilepas )
M A sebagai redundant

P = 3 ton

EI

6m

2m

2m

P.a.b( L
+b)
6.EI.L

D = +

P = 3 ton

[D

Q 1

+ 45
6 EI

] =

3.6.2( 8 + 2 )
6.( EI )

= +
1
6 EI

+ 45
6 EI

+ 45

f 11 = +

f 11

[F

1 Unit
-1

Q 1 = -[F]

] =

M.L 1
1. 8
= +
3 EI
3 EI

= +

+8
3 EI

+1

3 EI
8

. [ D] = -

## Deformasi akibat moment 1 unit di A

8
3 EI
1
6 EI

=
+1

8
3 EI

+ 45

= [ + 2,8125 ]
P = 5 ton
Menentukan Matriks Deformasi akibat Moment :

EI

8m

2m

[D
Q 2
D

M.L
6.EI

D = -

= - 40
3 EI

] =

10 .8
6. EI

= - 40
3 EI

1
3 EI

- 40

## Menentukan Matriks Fleksibilitas

Deformasi akibat M

M = 5 . 2 = 10 tm

f 11 = [F

] =

1 Unit
f 11

## Deformasi akibat moment 1 unit di A

-1

Q 2 = -[F]
[Q]=[Q

. [ D] = -

]-[Q

3 EI
8

M.L 1
1. 8
= 3 EI
3 EI

= -

-8
3 EI

-1

-1

=
1
6 EI

8
3 EI
- 40

] = + [ 2,8125 - 5 ] = [ - 2,1875 ]

Ir.H.Kartono Hd

8
3 EI

= [-5]

## Ref: Wiliam Weaver,J r

" Analisa Matriks UntukStruktur Rangka"

= + 2,1875 tm

P = 5 ton

P = 3 ton

EI
6m

2m

2m

A
M

= - 10 tm

+ 5 ton

(+)
M
(-)

- 0,773 ton

- 3,773 ton
Bidang D

- 10 tm

= + 2,1875 tm

=0

+V

= - 0,773 ton

## .8 + 2,1875 - 3.2 + 5.2 = 0

= - 5 . 2 = - 10 tm

M'

(-)

(+ )
+ 2,1875 tm
+ 2,451 tm

Bidang M

Ir.H.Kartono Hd

68

## Ref : Chu Kia Wang

Matrix Method of Structural Analysis

Matrix Kekakuan

P = 5 ton

P = 3 ton

EI

6m

2m

2m

P = 5 ton

P = 3 ton

EI

## Selesaikan dengan Metode Matriks Kekakuan

Ref : Chu Kia Wang

Jawab :
Menghitung besar Fixed End Moment ( F

=-

P.a.b
L2

M FAB

=+

P.b.a
L2

M FCB

A
P1
EI

x1

o
2

3.6.2

=-

3.2.6

=+

= - 1,125 tm

= + 3,375 tm

M BC = - 5 . 2 = - 10 tm
Dari diagram ( P - x ) ,( F - e ) dan diagram
Keseimbangan , didapat :

Diagram P - x
Ketahui Ketidak Tentuan Kinematisnya = 1
( NP = Number of Possible Joint Rotation = 1)
( Degree of Freedom in rotation = 1 )

69

P1 =F 4
Dengan demikian , matriks Statik [ A ] =

e2
e1

[A]
F

12

0 1

Diagram F - e

e
[A] T =

## Ketahui Jumlah Moment dalam di uj ung balok = 2

( NF = Number of Internal End Moment = 2)

P1

F2

P1 =-

F 0 = - ( + 3,375 - 10 ) = + 6,625 tm
LC

Diagram Keseimbangan
[P]=

1 + 6,625

[S] = EI

4
8

2
8

2
8

4
8

EI
4

2 1
1 2

Ir.H.Kartono Hd

## Ref : Chu Kia Wang

Matrix Method of Structural Analysis

Matrix Kekakuan

70

## Menentukan Matrik Kekakuan Struktur ( External Stiffness Matrix ) = [ K ]

T

[ K]= [A ][ S][ A ]

e
T

[S][A ]

EI
4

[K]

[S][A ]

-1

1 2

P
[K] = [ A ]

2 1

EI
4

0 1

12

EI
4

EI
4

x 1
2

EI
2

x 1
1

= [ EI1 ]
LC
-1

[x]= [K]

2
[ 1 ] [ + 6,625 ] =
EI

[P]=

[F]=[S][A]

[x]=

[ + 13,25 ]

1
EI

LC

1
EI

[ + 13,25 ]

LC

1 + 3,3125
2

+ 6,625

M

AB

## = - 1,125 + 3,3125 = + 2,1875 tm

BA

= + 3,375 + 6,625 = + 10 tm

Ir.H.Kartono Hd

## Ref : Chu Kia Wang

Matrix Method of Structural Analysis

Matrix Kekakuan

= + 2,1875 tm

P = 5 ton

P = 3 ton

EI
6m

2m

2m

A
M

= - 10 tm

+ 5 ton

(+)
M
(-)

- 0,773 ton

- 3,773 ton
Bidang D

- 10 tm

= + 2,1875 tm

=0

+V

= - 0,773 ton

## .8 + 2,1875 - 3.2 + 5.2 = 0

= - 5 . 2 = - 10 tm

M'

(-)

(+ )
+ 2,1875 tm
+ 2,451 tm

Bidang M

Ir.H.Kartono Hd

71

## Ref : Ir.Supartono & Ir.Teddy Boen

Analisa Struktur Metode Mariks

Matrix Kekakuan

EI

6m

2m

2m

EI

72

P = 5 ton

P = 3 ton

## Selesaikan dengan metode Matriks Kekakuan

Ref : Ir.F.X Supartono & Ir. Teddy Boen

Jawab :
Menghitung besar Fixed End Moment ( F

EI
D

FAB

=-

P.a.b
L2

FCB

=+

P.b.a
L2

M
M

BC

## Ketahui Ketidak Tentuan Kinematisnya = 1

=-

=+

o)
2

3.6.2
82

3.2.6
8

= - 1,125 tm

= + 3,375 tm

= - 5 . 2 = - 10 tm

Q = + 0,375 - 10 = + 6,625 tm

EI

A
H
d

+ 6,625

[Q]=

d
H

## Menentukan Matriks Deformasi [ A ]

Diagram H - d

d
d

11
21

=0
=1
0

Diagram Keseimbangan

EI
Q

Transpose [ A ]

0 1

d

11

=0
d

21

=1

D = 1 satuan

= 1 satuan
Ir.H.Kartono Hd

## Ref :Ir.Supartono & Ir.Teddy Boen

Analisa Struktur Metode Mariks

Matrix Kekakuan

73

## Menentukan Matrik Kekokohan Intern elemen ( Stiffness Matrix ) = [ S ]

[S] = EI

[K]= [A ]

4
8

2
8

2
8

4
8

2 1

EI
4

1 2

[S][A ]

[K]= [A ]

D=
-1

[ D] = [ K]

[H]= [S]

[Q]=

[ A ] [ D] =

EI
2

2
[ 1 ] [ - 6,625 ] = EI

EI[ - 13,25 ] 1
4
2

1 2

EI
4

[ S] [ A ] = [ 0 1]

Determinan :

2 1

EI
4

[S][A ] =

EI
4

EI
4

EI
2

EI
2

[ + 13,25 ]

1
EI

1
EI

- 3,3125
[H]=
- 6,625

## Moment Akhir = [H] - FEM

M AB = - 3,3125 - ( - 1,125 ) = - 2,1875 tm
M BA = - 6,625 - ( + 3,375 ) = - 10 tm

Ir.H.Kartono Hd

Matrix Kekakuan

## Ref : Ir.Supartono & Ir.Teddy Boen

Analisa Struktur Metode Mariks

= + 2,1875 tm

P = 5 ton

P = 3 ton

EI
6m

2m

2m

A
M

= - 10 tm

+ 5 ton

(+)
M
(-)

- 0,773 ton

- 3,773 ton
Bidang D

- 10 tm

= + 2,1875 tm

=0

+V

= - 0,773 ton

## .8 + 2,1875 - 3.2 + 5.2 = 0

= - 5 . 2 = - 10 tm

M'

(-)

(+ )
+ 2,1875 tm
+ 2,451 tm

Bidang M

Ir.H.Kartono Hd

74

75

4 ton
A

EI

EI

## Selesaikan dengan metode

Konsistent Deformasi

=
V
A

Jawab :
V

4 ton

+
V

## Struktur statis tak tentu.

Dipilih
V A sebagai Redundant dengan
menghilangkan tumpuan A
A = V A AA

Persamaan Kompatibilitas :

V A AA

A
=
AA

1 unit
DA

1 unit

DD

1 unit

-4

V'

Q 2=

M'

1 . 4
.4 =
= 2
EI

= 1 . 4 .8 =
2 EI

3
2EI

V'

A A = M'

balok konj uget

8
3

Q 2=

16
EI

V'
16
3

32
3EI

8
EI
16
EI
.3 -(

16
.3 - (
3 EI

= V'
=

.4 +Q

32
.4 +
3 EI

1 .3.) . 3
2 2EI

1
3

9
4 EI

55
4 EI

) =

2. 4
3

1.

8
EI

2 .4
3

64
EI

16
1 . 16
=
EI
3 EI
3

A = 4.
EI

= V'

32
2 . 16
=
EI
3 EI
3

Q 1= 8

.3

16
EI

4
EI

Bidang moment
EI
V' B =

DA = M'

8
EI

Q 1=

V'

AA

V A=

A
AA

DA = 4 .

55
64

=55
4 EI

= 0,85 ton

Ir.H.Kartono Hd

t.m 55

EI

( )

76

4 ton
3m

EI

EI

4m

8m

## Mencari besar reaksi perletakan dan moment lapangan :

M

4 ton

=0

- 0,85

= 2,78 ton
V C = 2,07 ton

V A = 0,85 ton

.12 + V

.8 - 4.3 = 0

+ 10,20 + 12
8

VB =
M

= + 2,78 ton

=0

- V C .12 - 2,78 . 4 + 4 . 9 = 0
VC =

+ 1,93 ton
(+)
(-)
- 0,85 ton

(-)

Bidang D

- 11,12 + 36
12

= + 2, 07 ton

M' D = + V

. 3 = + 2,07 . 3 = + 6,21 tm

M B = -V

. 4 = - 0,85 .4 = - 3,4 tm

- 2,07 ton

- 3,4 tm
(-)
(+)

+ 6,21 tm
Bidang M

Ir .H.Kartono Hd

77

4 ton

1
A

EI

EI

B
4m

Re: Chu Kia Wang

5m

3m

A2

A 1 =0
a 1 =0

a 2 = ( L + b)
3

a 2 = 11
3
L

+M A

I1

+ 2M

+M C

I2
8

+ 2M

I1 +

+ 0

B
4m

EI
5m

C
3m

B
BC1

## Putaran sudut akibat beban

BA

BA

4 ton
BC

Robahan Bangun

C
4 ton

C
M B = - 3,44 tm

11
3
8. 1

Tinjau batang BC :
Putaran Sudut akibat beban :
P.a.b ( L + b )
BC1 = +
6 (EI ) L
13,75
=+
=+
EI
Putaran Sudut akibat moment pemulihan :
=-

M B L
3 ( EI )

=+

4.5.3.( 8 + 3 )
6 (EI ) 8

41,25
3 EI
8M B
3 EI

=-

=+

M B L
3 ( EI )

4M B
3 EI

=+

## Persamaan Putaran sudut :

BA = BC = BC1 + BC2
+

A 2a 2
L 2 .I 2

= - 3,44 tm

BA

= 11 m
3

Tinjau batang AB :
C

( 8 + 3)
3

( 6. 10 . 11 )
8

BC2
BC2

= -

## Selesaikan dengan metode Persamaan Tiga Moment

( Clapeyron)
Re: Prof.Ir. O Baax Stev ens

4 ton
A

=-6

4 ton
EI

L 1 .I 1

30.

+M B

A 1a 1

=-6

I2

+ 24 M

tm
= 15
2
15
= 30 t-m
2

4.5.3
8
1 . 8.
A2 =
2

P.a.b
L

4M B
41,25
= +
3 EI
3 EI
12 M B = + 41,25
M B = + 3,44 tm

8M B
3 EI

Ir.H.Kartono Hd

Defleksi Kemiringan

4 ton
A

EI

EI

B
4m

## Selesaikan dengan metode Defleksi Kemiringan

Re: Chu Kia Wang

5m

3m

Kekakuan Relatip :

FEM :

ReLatip AB

FAB

=0

FBA

=0

FBC

=+

FCB

=-

:K

P.a.b
L
P.a

2
2 .b

2 (EI)
4

Relatip BC

: 2 (EI)

=2:1

4.5.3

= + 2,8125 tm

82
4.5 2 .3

= - 4,6875 tm

82

## Persamaan Defleksi Kemiringan :

M

AB

=M

FAB

BA

=M

FBA

BC

=M

(-2

Rel AB

FBC

(-2

Rel BC

CB

=M

FCB

B )
A -2

B - A )
B -2

B - C )

B - C ) = + 2,8125 - 2

= + 2,8125 + 1 ( - 2
M

A -

B - A ) =-4

= 0+ 2( - 2
M

(-2

A - B ) =-4

= 0+ 2( - 2
M

Rel AB

(-2

Rel BC

C -

B )

C - B ) = - 4,6875 - 2

= - 4,6875 + 1 ( - 2
Pada Joint A ; ---> M

AB

M
Pada Joint B ; ---> M

=0

AB

=-4

BA

+M

A -2
BC

= 0 -----> Persamaan ( 1 )

=0

-4 B -2

A + 2,8125 - 2

-2 A -6

CB

CB

B - C =0

=0
= -

B -2

B - C

## C - 4,6875 = 0 -----> Persamaan ( 3 )

C - B

78

Defleksi Kemiringan

## Ref: Chiu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

1 x Persamaan ( 1 )
2 x Persamaan ( 2 ) =

A -2

-4

A - 12

-4

+ 10

=0

B -2
B +2
B -2

1 x Persamaan ( 3 ) = -

C + 5,625 = 0

C - 4,6875 = 0
+9

Dari Persamaan ( 1 )

-4

(-)

## C - 5,625 = 0 ---> Persamaan ( 4 )

= + 10,3125

= + 1,1458

A - 2 ( + 1,1458 )

=0
A = - 0,5729

Dari Persamaan ( 3 ) =

- ( + 1,1458 )

-2

C - 4,6875 = 0
C = - 2,9167

AB

=-4

A -2

BA

=-4

B -2

## A = - 4 ( + 1,1458 ) - 2 ( - 0,5729 ) = - 3,44 tm

BC

= + 2,8125 - 2

CB

= - 4,6875 - 2 (- 2,9167 )

= - 4 ( - 0,5729 ) - 2 ( + 1,1458 ) = 0

## B - C = + 2,8125 - 2 ( + 1,1458) - ( - 2,9167 ) = + 3,44 tm

- ( + 1,1458 ) = 0

79

80

## Ref: Chiu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

Defleksi Kemiringan

4 ton
3m

EI

EI

4m

8m

## Mencari besar reaksi perletakan dan moment lapangan :

Tinjau Batang AB

4 ton

C
V B = 2,78 ton

V A = 0,85 ton

VC

=0

- V B1 . 4 + 3,4 = 0
V B1 = + 0,85 ton
V A = + 0,85 ton
Tinjau Batang BC

+ 1,93 ton

M C =0

(+)

+ V B 2 .8 - 3,4

(-)
- 0,85 ton

(-)

Bidang D

- 4.3 = 0

+ 3,4 + 12
V B2 =
8

= + 1,93 ton

- 2,07 ton

M C =0
- V C .8 - 3,4

- 3,44 tm

+ 4.5 = 0

+ 3,4 - 20
VC =
8

(-)

M' D = + V

(+)

= + 2,07 ton

. 3 = + 2,07 . 3 = + 6,21 tm

+ 6,21 tm
Bidang M

Ir .H.Kartono Hd

81

4 ton
A

EI

EI

B
4m

## Selesaikan dengan metode Distribusi Moment

Ref :: Chu Kia Wang

5m

3m

Kekakuan Relatip :
K

:K

ReLatip AB

2 (EI)
4

Relatip BC

: 2 (EI)

=2:1

AB = 1
2
( 2+1 )
1
=
( 2+1 )

BA =
BC

= 0,67
= 0,33

CB = 1
FEM :

FAB

=0

FBA

=0

FBC

=+

FCB

=-

M
M

P.a.b
L
P.a
L

2 .b

8
4.5

4.5.3

2
2 .3

82

1,00

= + 2,8125 tm
= - 4,6875 tm

0,667

AB

BA

FEM

0,333
BC

-1,8760

M.Distribusi
M.Induksi

- 0,9422

M.Distribusi

+ 0,9422

M.Induksi

- 0,7817

M.Distribusi

+ 0,7817

1,00

- 1,5633

CB

+ 2,8125

- 4,6875

- 0,9365

+ 4,6875

+ 2,3438

- 0,4683

- 0,7805

+ 0,4683

+ 0,3903

- 0,3903

M.Akhir

- 3,4393

+ 3,4393

Perubahan

- 3,4393

+ 0,6268

Periksa

- 1/2

(Perubahan)

Jumlah
Jumlah

re l = ( -K)

+ 1,7197

+ 1,7197

- 3,4393

- 1,72

+ 1,72
( Periksa )

+ 4,6875

- 2,3438

+ 0,3134

- 1,717

+ 5,00

+ 1,72

- 5,00

82

4 ton
3m

EI

EI

4m

8m

## Selesaikan dengan metode

Konsistent Deformasi

C
4 ton

=
Jawab :

4 ton

=
B

V B BB
V

## Struktur statis tak tentu.

Dipilih
V B sebagai Redundant dengan
menghilangkan tumpuan B
B = V B BB

Persamaan Kompatibilitas :

B
VB =
BB

1 unit
DB

BB

DB = BD

DD

BD

1 unit

8
12

4
12

1 unit
12
12

32
12

## Bidang moment akibat P = 1 unit di B

Q

16
3
V' A

1
EI

8
3EI

). . 4 8
3 EI

= V' A . 4 - ( . 41.
B
2

BB = M'

= 320. 4 - (
36EI

)=

D = V' B . 3

= 256.3 - (
36 EI

V' B

balok konj uget

Bidang moment
EI

DB = M'

20
3

)=

- ( . 3 1.
2

3
2 EI

) . . 31
EI
256.3 - 3.18
36 EI

(L + a)
3

( 12 + 4 )
3

16
3

(L+b)
3

( 12 + 8 )
3

20
3

Q=

P.a.b
2 EI

V' A =

20
3.12

V' B =

1
3

320.4 - 64.4
36 EI

64
9 EI

## Akibat beban P = 1 unit di B

1024
36 EI

1
3
714
=
36 EI

1.4.8
2 EI

. 16

16
3.12

EI
. 16
EI

BB

EI

320
36EI

= 256

36EI

B = 4 . BD = 4 . DB = 4 .
VB=

16

2856
1024

=714
36 EI

tm 2856

= 2,78 ton

Ir.H.Kartono Hd

EI

83

4 ton
3m

EI

EI

4m

8m

M

4 ton

=0

## + V A .12 + 2,78.8 - 4.3 = 0

= 2,78 ton

V A = 0,85 ton

V C = 2,07 ton

- 22,24 + 12
12

VA =
M

= - 0,85 ton

=0

- V C .12 - 2,78 . 4 + 4 . 9 = 0
VC =

+ 1,93 ton
(+)
(-)
- 0,85 ton

(-)

Bidang D

- 11,12 + 36
12

= + 2, 07 ton

M' D = + V

. 3 = + 2,07 . 3 = + 6,21 tm

M B = -V

. 4 = - 0,85 .4 = - 3,4 tm

- 2,07 ton

- 3,4 tm
(-)
(+)

+ 6,21 tm
Bidang M

Ir .H.Kartono Hd

84

4 ton
A

EI

EI

## Selesaikan dengan metode

Konsistent Deformasi

C
4 ton

A
V

Jawab :
C

4 ton

## Struktur statis tak tentu.

Dipilih
V C sebagai Redundant dengan
menghilangkan tumpuan C
C = V C CC
C
VC =
CC

Persamaan Kompatibilitas :

V C CC
VC
1 unit
DD

CD

DC

CC

DC = CD

1 unit

1 unit

1 . 8
.4 =

Q 1 =
2

+8

1
Q 2 = . 8 .8 =
2 EI

## Bidang moment akibat P = 1 unit di C

Q 1 = 16
EI

Q 2 = 32EI

V' B

Bidang moment
EI

16
Q 1 = EI

DC = M'

3
EI

8
EI

V' A

16
EI
32
EI

EI

C C = M'
=

2
16
32
V' B = 3 . EI = 3 EI

C = 4.

32
3EI

M' C
8
3

32

Q 2 = EI

32
3 EI

balok konj uget

VC=

1 . 8
.5 ) . .5
2 EI
+ ( 1 . 3) . 5
2 EI

= V' B . 5 + (

25
2EI

32
EI

CD = 4 .
=

2 .8
3

795
6 EI

DC = 4 .
539
256

256
EI

=795
6 EI

= 2,07 ton

16
3

V' C

.5

= V' B . 8 + Q 2 . 2. 8
3

32
.8 +
3 EI

C
CC

200
3 EI

. 5 +

2
3
1
3

1
32
32
V' C = 3 . EI = 3 EI
Ir.H.Kartono Hd

t.m 530

EI

( )

85

4 ton
3m

EI

EI

4m

8m

## Mencari besar reaksi perletakan dan moment lapangan :

M

4 ton

=0

- 2,07

C
V B = 2,79 ton

VC

V A = 0,86 ton

V C = 2,07 ton

.12 - V

. 4+ 4. 9= 0

- 24,84 + 36
4

VB =
M

= + 2, 79 ton

=0

+ V A .12 + 2,79
VA =

.8 - 4.3 = 0

- 22,32 + 12
12

= - 0.86 ton

+ 1,93 ton
(+)
(-)
- 0,86 ton

(-)

Bidang D

M' D = + V

. 3 = + 2,07 . 3 = + 6,21 tm

M B =-V

. 4 = - 0,86 .4 = - 3,44 tm

- 2,07 ton

- 3,44 tm
(-)
(+)

+ 6,21 tm
Bidang M

Ir.H.Kartono Hd

## Ref : Wiliam Weav er , Jr

" Analisa Matriks Untuk Struktur Rangka "

Matrix Fleksibilitas

86

4 ton
A

## Selesaikan dengan Metode Matriks Fleksibilitas

Ref : Wiliam Weav er Jr

EI

EI

B
4m

5m

3m

Jawab :
Menentukan Matriks Deformasi akibat beban P :

EI

EI

P.a.b. ( L

D=

4 ton

+b)

6 . (EI) . L

4. 5. 3(8+ 3)

6 . (EI) . 8

+ 13,75

+ 13,75

EI

f
f=
A

BA

A
BC

1. L

3 EI
1. 8

3 EI

D
M

3 EI
1. 4

12

= +

3 EI

3 EI

= +

4
EI

4 ton

= - 3,438 tm

1. L

= +

+ 13,75

EI

EI

= - 3,438 tm
-1

Q =- F
- 3,438 tm

EI
4

D=-

+ 13,75

EI

= - 3,438 tm

## Mencari besar reaksi perletakan dan moment lapangan :

Tinjau gelagar AB

(-)

(+)

+V

=0

. 4 + 3,438 = 0

+ 6,195 tm
M

Bidang M

+V

- 3,438
4

= - 0,86 ton

B1

- 3,438
4

= - 0,86 ton

+ 20,562
8

= + 2,065 ton

+ 15,438
8

= + 1,93 ton

. 4 + 3,438 = 0

Tinjau gelagar BC

(+)

M
(-)

-V

=0
C

. 8 + 4 . 5 - 3,438 = 0

- 2,065 ton

Bidang D

=0

+ 1,93 ton

(-)
- 0,86 ton

+V

=0
B2

. 8 - 4 . 3 - 3,438 = 0
V

V
M'

=V

=+V

B1

+V

B2

B2

## = + 0,86 + 1,93 = + 2,79 ton

. 3 = + 2,065 . 3 = + 6,195 tm

Ir.H.Kartono Hd

EI

Matrix Kekakuan

## Ref : Chu Kia Wang

Matrix Method of Structural Analysis

87

## Selesaikan dengan Metode Matriks Kekakuan

Ref : Chu Kia Wang
4 ton
Jawab :
A

EI

EI

B
4m

5m

q = 2 t/m'

EI

3m

FAB

=0

FBA

=0

FBC

=-

P.a.b
L2

FCB

=+

P.b.a
L2

P = 4 Ton

EI

x2

4.5.3

=-

82
2

4.3.5

=+

EI

Diagram P - x

=F

=F

=F

## Ketahui Ketidak Tentuan Kinematisnya = 3

( NP = Number of Possible Joint Rotation =3)
( Degree of Freedom in rotation = 3)

[A]

e1

1 1 0 0 0

[A]

## Ketahui Jumlah Moment dalam di uj ung balok = 4

( NF = Number of Internal End Moment = 4)

0 1 1 0

1 2 3

1 0 0

0 1 0

0 1 0

0 0 1

Diagram F - e

3 0 0 0 1

e4

+F

F 1 234

2
F
e2

= + 4,6875 tm

P

= - 2,8125 tm

## Dari diagram ( P - x ) ,( F - e ) dan diagram

Keseimbangan , didapat :

x3

x1

=0

=-

= - ( - 2,8125 ) = + 2,8125 tm

=-

= - ( + 4,6875 ) = - 4,6875 tm
LC

Diagram Keseimbangan

P
[P]=

+ 2,8125

3 -

4,6875

Ir.H.Kartono Hd

## Ref : Chu Kia Wang

Matrix Method of Structural Analysis

Matrix Kekakuan

88

## Menentukan Matrik Kekokohan Intern elemen ( Stiffness Matrix ) = [ S ]

[S] = EI

4
4

2
4

2
4

4
4

4
8
2
8

2
8
4
8

4 2 0 0
2 4 0 0

EI
4

0 0 2 1
0 0 1 2

[ K] = [ A ] [ S] [ A ]

F

e
4 2 0 0
2 4 0 0

[S][A ]

EI
4

0 0 2 1
0 0 1 2

[S][A ]

EI
4

0 1 1 0

3 0 0 0 1
-1

1 0 0

4 2 0

0 1 0

2 4 0

0 2 1
0 1 2

EI
4

0 1 0

0 0 1

1 2
3

F 1 234
P
1 1 0 0 0
[K] = [ A ]

1 2
3

4 2 0

2 4 0

0 2 1

0 1 2

EI
4

1 2
3

x 1 2
3

4 2 0

2 6 1

0 1 2

4 2 0
Determinan :

D=

EI
4

2 6 1

EI
4

36 EI
4

## { 4 ( 6.2 - 1.1 ) - 2 ( 2.2 - 1.0 ) + 0 ( 2.1 - 6 . 0 ) =

0 1 2
Menyusun matriks baru [ C ] :
A

11

= + ( 6 . 2 - 1.1 ) = + 11 ; A

21

= -(2. 2- 0. 1) = - 4 ; A

31

= + ( 2. 1- 0. 6) = + 2 ; A

= - ( 2.2 - 1 . 0 ) = - 4 ; A

13

= + ( 2. 1-6. 0) = + 2

22

= + ( 4 . 2 - 0. 0 ) = + 8 ; A

23

= -( 4. 1-0. 2) = -4

32

= - ( 4 . 1 - 0. 2) = - 4 ; A

33

= + ( 4 . 6 - 2 . 2 ) = + 20

12

Ir.H.Kartono Hd

## Ref : Chu Kia Wang

Matrix Method of Structural Analysis

Matrix Kekakuan

+ 11 - 4
[ C]=

+2

89

+ 11 - 4 + 2

- 4 +8 - 4

[ C]

+ 2 - 4 + 20

- 4 +8

- 4

+ 2 - 4

+ 20

[x]= [ K]

-1

[P]=

4
36 EI

+ 11 - 4 + 2

- 4 +8

- 4

+ 2,8125

+2 - 4

+ 20

[F ] = [ S ] [ A ]

[ x]

2 4 0

EI
4

0 2 1

- 2,292

+ 4,584
- 11,667

LC
0

- 2,292

1
EI

1
EI

- 4,6875

LC

4 2 0

LC

+ 3,438

+ 4,584

=
- 0,6255

- 11,667
0 1 2

- 4,6875

## Moment Akhir = [F] + FEM

BA

AB

= 0 +0 = 0

BA

= - 3,438 + 0 = - 3,438 tm

BC

## = - 0,6255 - 2,8125 = - 3,438 tm

CB

= - 4,6875 + 4,6875 = 0 tm
4 ton

= - 3,438 tm

D
A

BC

= - 3,438 tm

Ir.H.Kartono Hd

## Ref : Ir.Supartono & Ir.Teddy Boen

Analisa Struktur Metode Mariks

Matrix Kekakuan

EI

4 ton
A

EI

EI

B
4m

## Selesaikan dengan metode Matriks Kekakuan

Ref : Ir.F.X Supartono & Ir. Teddy Boen

5m

90

3m

C
Jawab :

EI

EI

H
d

=0

FBA

=0

FBC

=-

P.a.b
L2

FCB

=+

P.b.a
L2

==+

4.5.3
8

4.3.5
82

= - 2,8125 tm
= + 4,6875 tm

+
H

FAB

## Ketahui Ketidak Tentuan Kinematisnya = 3

Diagram H - d
H2

3
4

Diagram Keseimbangan

EI
Q

Ir.H.Kartono Hd

## Ref : Ir.Supartono & Ir.Teddy Boen

Analisa Struktur Metode Mariks

Matrix Kekakuan

=1

11

31

=0

21

d
d
d
d

=0
41

=0

D = 1 satuan

12

d
d
d
d

=1

41

32

42

=0

1 0 0 0

=0
=1
=1
=0

12
22
32
42

D = 1 satuan

[A]

=0

23

33

1 0 0
d
d
d
d

=0
d

43

=1

13
23
33
43

=0
=0
=0
=1

0 1 0
T

[A]

D = 1 satuan

H
d

0 0 1

H
d

Q 1= 0

Diagram H - d

Q
Q

0 1 0

= 1 satuan

d
H

0 1 1 0
0 0 0 1

= 1 satuan

=0

13

31

=1
=0
=0
=0
Dengan demikian , matriks Statik [ A ] =

=1

## Pada titik B diberikan D

21

= 1 satuan

=0
22

11

91

Q 2=

- 2,8125 tm

Q 3=

+ 4,6875 tm

0
[Q]=
H

- 2,8125
+

4,6875

Diagram Keseimbangan

Ir.H.Kartono Hd

## Ref : Ir.Supartono & Ir.Teddy Boen

Analisa Struktur Metode Mariks

Matrix Kekakuan

92

[S] = EI

4
4

2
4

2
4

4
4

4
8
2
8

2
8
4
8

4 2 0 0
2 4 0 0
EI
4

0 0 2 1
0 0 1 2

[S][A ]

EI
4

4 2 0 0

1 0 0

2 4 0 0

0 1 0

0 0 2 1

0 1 0

0 0 1 2

0 0 1

[S][A ]

0 2 1
0 1 2

4 2 0

0 2 1

0 0 0 1

EI
4

2 6 1
0 1 2

0 1 2

-1

2 4 0

EI
4

2 4 0

EI
4

0 1 1 0

[S][A ]

4 2 0

4 2 0

1 0 0 0
[K]= [ A ]

[ K] = [ A ]

4 2 0
Determinan :

D=

EI
4

2 6 1

EI
4

36 EI
4

## { 4 ( 6.2 - 1.1 ) - 2 ( 2.2 - 1.0 ) + 0 ( 2.1 - 6 . 0 ) =

0 1 2
Menyusun matriks baru [ C ] :
A

11

= + ( 6 . 2 - 1.1 ) = + 11 ; A

21

= -(2. 2- 0. 1) = - 4 ; A

31

= + ( 2. 1- 0. 6) = + 2 ; A

= - ( 2.2 - 1 . 0 ) = - 4 ; A

13

= + ( 2. 1-6. 0) = + 2

22

= + ( 4 . 2 - 0. 0 ) = + 8 ; A

23

= -( 4. 1-0. 2) = -4

32

= - ( 4 . 1 - 0. 2) = - 4 ; A

33

= + ( 4 . 6 - 2 . 2 ) = + 20

12

Ir.H.Kartono Hd

## Ref : Ir.Supartono & Ir.Teddy Boen

Analisa Struktur Metode Mariks

Matrix Kekakuan

+ 11 - 4
[ C]=

+2

+ 11 - 4 + 2

- 4 +8 - 4

[ C]

+ 2 - 4 + 20

-1

[P]=

4
36 EI

[ x] =

- 4

- 2,8125

+2 - 4

+ 20

+ 4,6875

+ 2 - 4

+ 20

1
EI

- 4,584

0
=

+ 4,584

0 2 1

1
EI

+ 11,667

- 2,292

2 4 0

EI
4

- 4

+ 2,292

- 4 +8

4 2 0
[F]=[S][A ]

- 4 +8

+ 11 - 4 + 2
[x]= [ K]

93

+ 3,438
- 0,6255

- 11,667

- 4,6875

0 1 2

## Moment Akhir = [ F ] + FEM

BA

AB

= 0+ 0= 0

BA

= + 3,438 + 0 = + 3,438 tm

BC

## = - 0,6255 - 2,8125 = - 3,438 tm

CB

= - 4,6875 + 4,6875 = 0 tm
4 ton

= - 3,438 tm

D
A

BC

= - 3,438 tm

Ir.H.Kartono Hd

94

## Consistent Deformation Method

P = 5 ton
Selesaikan dengan metode Konsistent Deformasi
EI

8m

Jawab :

2m

## Struktur statis tak tentu.

Dengan mengingat kondisi geometrinya,
Dipilih
V B sebagai Redundant dengan
menghilangkan tumpuan B

P = 5 ton

VB
P = 5 ton

BP

CP

+
Persamaan Kompatibilitas :

V B CB

V B BB

BP - V B BB = 0

VB

BP = P BC

BB
1 unit

CB
1 unit

CC

BC

## BB = defleksi titik B akibat beban 1 unit di titik B

1 . 8 . 8 . 2 . 8 = 170,67
EI
2
EI
3

BB =

## BC = defleksi titik B akibat beban 1 unit di titik C

1 unit

BC = 1 . 8 . 10 . 2 . 8 + 1 . 8 . 2 . 1 . 8 = 234,67
2

EI

EI

BP = P BC = 5 . 234,67

8
EI

Bidang moment
EI

EI

balok konjuget

1 unit

BP
VB =
BB

1173,33
EI
170,67
EI

2
EI
V A = + 5 - 6,87 = - 1,875 ton

10
EI
M

Bidang moment
EI

balok konjuget

= + 5 tm

M A = - 1,875 .8 + 5.2 = + 5 tm
M B = - 10 tm

M B = - 5 . 2 = - 10 tm

EI
V

P = 5 ton

= 1,875 ton
V

= 6,875 ton
Ir.H.Kartono Hd

EI

= 6,875 ton

1173,33
EI

952

P = 5 ton

EI

## Selesaikan dengan metode Persamaan Tiga

Moment

2m

8m

P = 5 ton

8m

A 1 =0

A 2 =0

a 1 =0

a 2 =0

2m

M
Tinjau bentang A
+M

01

Ao

= + 5 tm

dan M

+ 2M

sepanjang L

yang

= - 5 . 2 = - 10 tm

A dan AB :
L

01

+M

P = 5 ton
M

## Sebagai langkah awal,tumpuan A yang semula

jepit diubah menjadi sendi, sedangkan baloknya
diperpanjang dengan AA
mempunyai kekakuan yang tak terhingga

A
o

Mencari besarnya M

I1
0

Ao

+M

+ 2M

I1
0

A oao

=-6

8
1

I 1 .L

8
1

- 10
+ 16 M

= - 10 tm

A 1a 1

= 0
- 80
M

=0
= + 5 tm

A
V

= 1,875 ton

= 6,875 ton

P = 5 ton

EI

2m

8m

P = 5 ton
M

= + 5 tm

B,

= - 10 tm

A = +

= - 10 tm

P = 5 ton

di tumpuan A timbul M

AB = 0 , karena A tumpuan

## Persamaan putaran sudut :

jepit

= 5 . 2 = + 10 tm

( Clapeyron )

M
3 EI

6 EI

M
3 EI

10
6 EI

= + 5 tm

C
A
V

= 1,875 ton

= 6,875 ton
Ir.H.Kartono Hd

=0

## Ref:Chu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

P = 6 ton

P = 4 ton

EI

P = 4 ton

P = 6 ton

Mencari besarnya M

4m

4m

2m

a 1 =0

P.a.b.
L

A 2 = . 18 . 8 = 32
2
a 2 = L+b
=
3

8+ 4
3

= 4.4.4

Tinjau bentang A

=8

+ M Ao

P = 4 ton

P = 6 ton
M

+ M Ao

= - 12 tm

01

yang

+ 2M

+ 2M

01

A dan AB :
L
I1
8
1

C
A

M B = - 6 . 2 = - 12 tm

A 1 =0

dan M

## Sebagai langkah awal,tumpuan A yang semula

jepit diubah menjadi sendi, sedangkan baloknya
diperpanjang dengan AA
o sepanjang L
mempunyai kekakuan yang tak terhingga

A
o

2m

4m

4m

964

= 0,50 ton

I1

+
0

32 . 4

8
1

- 12

A 1a

=-6

=-6

0 +

M A = 0 tm

## Selesaikan dengan metode Putaran Sudut

( Clapeyron )
M B = 6 . 2 = + 12 tm

B
2m

4m

AB1 = +

P = 4 ton

Pa.b ( L + b )
6 EI L

4.4.4. ( 8 + 4 )
6 EI 8

=+

16
EI

=+

AB1
AB2
P = 6 ton
M

= +

M A .L
3 EI

M B .L
6 EI

8. M
3 EI

12. 8

6 EI

## AB = 0 , karena A tumpuan jepit

A = AB1 + AB2 = +

AB2

M
P = 4 ton

= - 12 tm

16

8M A
3

96
6

M A = + 0 tm
P = 65 ton

= - 12 tm

C
A

= 0,50 ton

1 .8

P = 6 ton

EI
4m

+M B

= 9,50 ton

P = 4 ton

= 9,50 ton
Ir.H.Kartono Hd

=0

A 2a 2
I 1 .L 1

q = 2 t/m'

## Selesaikan dengan metode Defleksi kemiringan

E
A

97

P = 4 ton

2 EI

2 EI

EI

4m
D

8m

2m

4m

Jawab :
Karena pada portal terdapat pengaku,maka termasuk portal tidak bergoyang
Rumus umum Defleksi Kemiringan :
M

AB

=M

FAB

+ M'

=M

FAB

2 EI
L

(-2

A -

B )

BA

=M

FBA

+ M'

=M

FBA

2 EI
L

( - 2

B -

:K

Relatip BD

K

:K

Relatip AB

Relatip BC

: 2 (2EI)
6

2 ( 2 EI)
8

2 EI
4

EI
2

: 2EI
3

=+

.2.81

= + 10,67 tm

=-

.2.8

1
12

= - 10,67 tm

EI
2

= 3 : 4 :3

q = 2 t/m'

FAB

FAB

=+

q.L1

FBA

=-

q.L1

FBA

12
12

12

8m
M

P = 4 ton

FBC

4m

FBC

=+

P.a.b
L
P.b.a
L

FCB

=-

FBD

=M

=+

=-

4.4.2
6

4.2.4
6

= + 1,78 tm

= - 3,56 tm

FCB

2m

FDB

=0

## Persamaan Defleksi Kemiringan ( Slope Deflection Method)

A = 0 , karena A tumpuan jepit
D = 0 , karena D tumpuan jepit
M

AB

= + 10,67 + 3 ( - 2

A - B ) = + 10,67

BA

= - 10,67 + 3 ( - 2

B - A ) = - 10,67 - 6

BC

= + 1,78 + 4 ( - 2

B - C ) = + 1,78 - 8

B -4

CB

= - 3,56 + 4 ( - 2

C - B ) = - 3,56 - 8

C -4

BD

= 0+ 3( -2

B - D )= -6

DB

= 0+ 3( -2

D - B )=

-3

B
B

B
-3 B
Ir.H.Kartono Hd

98

## Syarat Keseim bangan Moment :

BA

+M

BC

CB

M
+8
1 x Persamaan ( 1 ) :
5 x Persamaan ( 2 ) :

CB

=0

BD

B + 1,78 - 8

- 10,67 - 6
- 20

+M

B -4

B -4

B =0

C -4

= - 3,56 - 8
C + 4

B =0

## B = - 3,56 -------> Persamaan ( 2 )

B -4

- 20

C = + 8,89

C + 20

+ 40

+ 36

B = - 17,80

= - 8,91

= - 0,395

C + 4 ( - 0,395 )

Dari Persamaan ( 2 ) : + 8

( +)

= - 3,56

-3

C -6

= - 0,2475

AB

= + 10,67

BA

= - 10,67 - 6

BC

= + 1,78 - 8

B -4

CB

= - 3,56 - 8

C -4

## B = - 3,56 - 8 ( - 0,2475 ) - 4 ( - 0,395 ) = 0

BD

= -6 B

DB

= - 3 B = - 3 ( - 0,395 ) = + 1,18 tm

= - 6 ( - 0,395 ) = + 2,37 tm

Ir.H.Kartono Hd

H A = 0,39 ton

q = 2 t/m'

BC

= - 8,30 tm

P = 4 ton
2EI

2EI
M
V

## Mencari besar reaksi perletakan

dan moment lapangan

= - 5,93 tm

BC

= - 11,85tm
AB

= - 2,37 tm

BD

= 0,51 ton

Tinjau batang AB

EI

99

= + 1,18 tm

DB

H
V

+ 8,45 ton

1
2

+11,85 + .2.8
V

= 0,90 t
D

= 8,45 ton

1
2

B1

- 8,30

8
- 11,85 + .2.8

+ 8,30
= 7,55 ton

(+)

V = 16 ton

+ 2,32 ton

(+)

(+)
(-)

- 1,68 ton

(+)

Tinjau batang BC

(-)

- 7,55 ton
+ 0,90 ton

+ 5,93 + 4.2

B2

= + 2,32 ton

6
- 5,93 + 4.4

= + 1,68 ton

Bidang D
V

- 11,85 tm

=V

=V

B1

+V

B2

## = 7,55 + 2,32 = 9,87 ton

- 8,30 tm
(-)

(-)

- 5,93 tm

(- )
(-)

( +)

(+)

- 2,37 tm

+ 3,36 tm

+ 6 tm

+ 1,18 tm

Bidang M

- 0,39 ton
(-)

(+)

+ 0,51 ton
(-)

- 9,87 ton

V
x =
M

(+)

Max

8,45
2

. 2 . 4,225

Max

Max

= + 1,68 . 2 = + 3,36 tm

2,37 + 1,18
4

1
2

= + 6 tm

= 0,90 ton

=H

8.0,90
14

= 0,51 ton

6.0,90
14

= 0,39 ton

=0

Max

= 0,90 ton

Bidang N

Ir.H.Kartono Hd

## Ref : Prof.Ir. O.Baax.Stevens

" T oegepaste Mechanica "

P = 4 ton

q = 2 t/m'

## Selesaikan dengan metode Putaran Sudut/

Persamaan T ig a Moment ( Clapeyron )

E
A

2 EI

2 EI

4m
D

## T injau Batang ABC :

2m

4m
M

q = 2 t/m'
2EI
M

Jawab :
Akibat beban pada balok ABC, maka struktur
berkemungkinan besar melengkung seperti
gambar.

EI

8m

P = 4 ton

BC

BA

AB

BD

AB

BA

24( 2 EI)
Pab( L + b)
6 ( 2EI) L

DB

## Akibat melengkungnya balok ABC, berturut - turut terjadi moment

3(2EI)

q.L

BC = +
M

24( 2 EI)

BA = -

EI

AB = -

q.L

AB = +

2EI

100

BA = +

6(2EI)

BA

3(2EI)

AB

AB

,M

,M

BA

BC

6(2EI)

Sebagai akibat melengkungnya balok ABC, maka pada kolom BD akan terjadi moment

BC

=-

BD

dan M

BC

3( 2EI)
DB

## Putaran sudut yang terjadi akibat Moment :

DB = BD = -

DB

3EI
M

BD

3EI

BD

6EI
M

DB

6EI

4M

DB

4M

3EI
4M BD
3EI

BD

=0

6EI
4M DB
6EI

Dengan demikian , besar putaran sudut akibat beban dan moment menjadi sebagai berikut
q.L

AB = +

q.L

BA = BC

DB

BD

3EI
M

DB

3EI

AB

BA

DB

6EI
M

BD

6EI

BA

AB

6(2EI)
L

BC

+ 2. 8
48 EI

-2.8
48 EI

4M
3EI

BD

DB

8M

AB

8M

4M

6EI
4M
6EI

BD

DB

BA

6EI
-

BA

8M

AB

12EI
BC

BD

DB

2M

1
3 EI

( - 4M

1
= 3 EI
32
9EI

=+

6 EI

4M
3EI

12EI

6M

4M
3EI

8M

6EI

4.4.2 ( 6 + 2)
6.2.EI.6

=+

4M
3EI

= -

6(2EI)

3( 2EI)

3(2EI)
-

3(2EI)

Pab( L + b)
6 ( 2EI) L
-

24( 2 EI)

=+

BD =

24( 2 EI)

( + 2M
6M

- 2M

AB

AB

+ 4M

+ 64 )

BA

BA

- 64 )

BC

6 EI

DB

3EI
2M

BD

3EI
Ir.H.Kartono Hd

## Ref : Prof.Ir. O.Baax.Stevens

" T oegepaste Mechanica "

101

AB = +

1
3 EI

( - 4M

AB

BA

+ 64 )

- 2M

AB

## = 0 , karena A adalah tumpuan jepit

2
3 EI

(-2M

- M BA + 32 ) = 0

AB

-2M

BA = BC ------>

1
3 EI

( + 2M

1
3EI

(+ 2M

AB

+ 4M

AB

+ 4M

+ 2M
+ 32
9 EI

BC = BD ------>

BC = BD

BA

3M BC
3 EI

1
3 EI

( - 3M

DB

DB

1 x Pers.( 1) : - 2 M

1 x Pers.( 3 ) : - 3 M

+ 10,67 = 0

DB

Persamaan ( 3 )

Persamaan ( 4 )

## M BC + M BD = 0 ; karena B adalah sambungan kaku / rig id.

- M BA + M BC + M BD = 0 Persamaan ( 5 )

BC

+ 3M

BA

+ 4M

- 2M
-3M

BC

BA

3 x Pers.( 5 ) : - 3 M

+ 3M
BA
+ 6M

: -3M

BC
BC

+ 6M

BD

-2M

DB

+M

+ 3M

BC

DB

BD

=0

BD

- 42,67 = 0

BD
BD

+ 3M
BC

+ 10,67 = 0

=0
(+)
Persamaan ( 8 )

+ 10,67 = 0

- 42,67 = 0
BD
-9M

(-)
Persamaan ( 7 )

- 42,67 = 0

BC

+ 3M
BC

+ 3M

(+)
Persamaan ( 6 )

+ 10,67 = 0

BD

+ 3M

- 74,67 = 0

- 42,67 = 0

BC

+ 3M

1 x Pers.( 6 ) : + 3 M

1 x Pers.( 8 ) :

-2M

BA

- M BA + 32 = 0
+ 4 M BA + 3 M
AB

+ 3M

1 x Pers.( 7 )

BD

+ 10,67 ) = 0

DB

AB

1 x Pers.( 2 ) : + 2 M

1 x Pers.( 4 ) :

-2M

BD

2M DB
3EI

## 0 ; karena D adalah tumpuan jepit .

4 M DB
2M BD
=0
+
3EI
3EI
- 2 M DB + M BD = 0

: -M

+ 4M

- 74,67 = 0 Persamaan ( 2 )

BC

4 M BD
3EI

+ 4M

BC

- 74,67 ) = 0

BC

+ 3M

BA

=
BC

- 3M

+ 3M

BA

+ 4M

AB

6 M BC
= + 32
6 EI
9EI

- 64 )

BA

Persamaan ( 1 )

- M BA + 32 = 0

AB

BC

(-)

+ 53,34 = 0
M

BC

= + 5,93 tm

Ir.H.Kartono Hd

## Ref : Prof.Ir. O.Baax.Stevens

" T oegepaste Mechanica "

H A = 0,38 ton

q = 2 t/m'

M BC = - 5,93 tm

M BC = - 8,30 tm

P = 4 ton
2EI

2EI
M AB = - 11,85tm

## Dari pers. ( 7 ) : - 3 ( 5,93 )

+ 3M

+ 10,67 = 0

BD

M BD = 2,37 tm

H C = 0,51 ton
Dari Pers.( 3 ) : - 3 ( 5,93)

M BD = - 2,37 tm

VA

102

M BC = 5,93 ton

+ 4 ( 2,37)

-2M

EI

+ 10,67 = 0

DB

M DB = 1,18 tm
Dari Per.(5) : - M

M DB = + 1,18 tm

BA

+ 5,93

+ 2,37

=0
M BA = 8,30 tm

H D = 0,89 t
Dari Pers.( 1) : - 2 M

VD

+ 8,44 ton

- 8,30

AB

+ 32 = 0
M AB = 11,85 tm

+ 2,32 ton

( +)

( +)
(-)

(-)

- 1,68 ton

(+)

1
2

+11,85 + .2.8
VA =

- 8,30
= 8,44 ton

8
1
2

- 11,85 + .2.8

- 7,56 ton

V B1 =

+ 8,30
= 7,56 ton

( +)

V = 16 ton

+ 0,89 ton

Bidang D

+ 5,93 + 4.2

V B2 =

- 8,30 tm
(-)

(-)

= + 1,68 ton

(-)
(-)

( +)

- 5,93 + 4.4

VC =

- 5,93 tm

= + 2,32 ton

- 11,85 tm

(+)

- 2,37 tm

+ 3,36 tm

+ 6,16 tm

## V D = V B = V B1 + V B2 = 7,56 + 2,32 = 9,88 ton

H B = 2,37 + 1,18
4

(+)

+ 1,18 tm

Bidang M

= 0,89 ton

H C =

8.0,89
14

= 0,51 ton

H A =

6.0,89
14

= 0,38 ton

H D = H B = 0,89 ton
- 0,38 ton
(-)

( +)

+ 0,51 ton
(-)

x=
M

- 9,98 ton

VA
q
Max

8,44
2

=0

1
2

= + 6,16 tm

Bidang N

Ir.H.Kartono Hd

## Ref : Chu Kia Wang

Matrix Method of Structural Analysis

Matrix Kekakuan

103

P = 4 ton

q = 2 t/m'

E
A

2 EI

2 EI

## Selesaikan dengan metode

Matrix Kekakuan
Ref : Chu Kia Wang

EI

4m
D
4m

8m

2m

P1
A

P2
x

x1

## Dari N-P Diagram, N-F Diagram dan

Keseimbangan Moment , didapat
Matrix Statika :
011010
[A]=

000001

NP = 2
N - P Diagram

0 0

F1

1 0

F5
F2

F6

F3

1 0

[A ]

0 0

F4

1 0
0 1
D

NP = 6
N - F Diagram
P1
F5
F2

F3

P 1 =F 2 +F 3 +F 5
Menghitung besar F

F6

P2

P2= F 6

q = 2 t/m'

FAB

8m

FBA

M F AB = -

q.L

1
12

M FBA = +

q.L1

12

= - .2.81

12

=+

.2.81
12

= - 10,67 tm
2

= + 10,67 tm

Ir.H.Kartono Hd

## Ref : Chu Kia Wang

Matrix Method of Structural Analysis

Matrix Kekakuan

P = 4 ton

FBC

4m

FCB

2m

FBD

=M

FBC

=-

FCB

=+

104

=0

FDB

P.a.b 2
=L2
P.b.a 2
=+
L2

4.4.2

= - 1,78 tm

6
4.2.4
62

P 1 = - F

P 2 = - F

=-

( + 3,56 )

= + 3,56 tm

= - 3,56 tm
- 8,89
[P]=
- 3,56

4 ( 2 EI )
8
2 ( 2 EI )
8

2 ( 2 EI )
8
4 ( 2 EI )
8

0
0

[S] =

2 ( EI )
4
4 ( EI )
4
0

4 ( EI )
4
2 ( EI )
4
0

0
4 ( 2 EI )
6
2 ( 2 EI )
6

0
2 ( 2 EI )
6
4 ( 2 EI )
6

## Menentukan Matrik Kekakuan Struktur ( External Stiffness Matrix ) = [ K ]

T

[K]= [A ] [S][ A ]

x 12

[S][A ]

= EI
6

0 0
1 0
1 0
0 0

EI
6

1 0
0 1

P
[K]= [A ]

[S][A ]

1 2 34

011010
000001

EI
6

6 0

6 0

3 0

1
2

1
2

6 0

6 0

3 0

8 4

4 8

0
x 1 2

P
EI

= 6

20 4

4 8

Ir.H.Kartono Hd

## Ref : Chu Kia Wang

Matrix Method of Structural Analysis

Matrix Kekakuan
-1

EI
6

D=

Determinan

## Elemen Matriks baru [ C ] :

20 4
4

EI
= { ( 20.8 - 4.4 )} = + 24 EI
6

A 11 = + 8

A 12 = - 4

A 21 = - 4

A 22 = + 20

+8 - 4
Matriks baru [ C ] =

Transpose Matriks [ C ]

- 4 + 20

-1

= 1
D

[ C]

1
24 EI

-1

[P] =

EI
6

3
4

Moment Akhir = [ F ] + F

+ 20
Lc

-4

-4

[X ] =

-4

+8

1
24 EI

-4

x
- 8,89

+ 20

- 3,56

-4

+ 20

Lc
- 2,37

1
EI

- 1,48

- 1,18
x Lc

1
EI

- 2,37
- 2,37

- 2,37

- 1,48

- 1,18

5 8

- 4,15

6 4

- 3,56

o
q = 2 t/m'

-4

F Lc

## M AB = - 10,67 - 1,18 = - 11,85 tm

M BD = 0 - 2,37 = - 2,37 tm
M DB = 0 - 1,18 = - 1,18 tm

1
2

F x

[F]= [S][A ]

+8

x
[X] = [K]

+8

x
[K]

105

BC

= - 8,30 tm

2EI

2EI
M

AB

P = 4 ton

= - 5,93 tm

BC

= - 11,85tm

BD

= - 2,37 tm

EI
M

DB

= + 1,18 tm

M CB = + 3,56 - 3,56 = 0

Ir.H.Kartono Hd

Matrix Kekakuan

H A = 0,39 ton

q = 2 t/m'

BC

= - 8,30 tm

P = 4 ton
2EI

2EI
M
V

## Mencari besar reaksi perletakan

dan moment lapangan

= - 5,93 tm

BC

= - 11,85tm
AB

= - 2,37 tm

BD

= 0,51 ton

Tinjau batang AB

EI

106

= + 1,18 tm

DB

H
V

+ 8,45 ton

1
2

+11,85 + .2.8
V

= 0,90 t
D

= 8,45 ton

1
2

B1

- 8,30

8
- 11,85 + .2.8

+ 8,30
= 7,55 ton

(+)

V = 16 ton

+ 2,32 ton

(+)

(+)
(-)

- 1,68 ton

(+)

Tinjau batang BC

(-)

- 7,55 ton
+ 0,90 ton

+ 5,93 + 4.2

B2

= + 2,32 ton

6
- 5,93 + 4.4

= + 1,68 ton

Bidang D
V

- 11,85 tm

=V

=V

B1

+V

B2

## = 7,55 + 2,32 = 9,87 ton

- 8,30 tm
(-)

(-)

- 5,93 tm

(- )
(-)

( +)

(+)

- 2,37 tm

+ 3,36 tm

+ 6 tm

+ 1,18 tm

Bidang M

- 0,39 ton
(-)

(+)

+ 0,51 ton
(-)

- 9,87 ton

V
x =
M

(+)

Max

8,45
2

. 2 . 4,225

Max

Max

= + 1,68 . 2 = + 3,36 tm

2,37 + 1,18
4

1
2

= + 6 tm

= 0,90 ton

=H

8.0,90
14

= 0,51 ton

6.0,90
14

= 0,39 ton

=0

Max

= 0,90 ton

Bidang N

Ir.H.Kartono Hd

## Ref :Ir.Supartono & Ir.Teddy Boen

Analisa Struktur Metode Mariks

Matrix Kekakuan

P = 4 ton

q = 2 t/m'

107

E
A

2 EI

2 EI

EI

4m

## Selesaikan dengan metode

Matrix Kekakuan
Ref : Ir. Supartono & Teddy Boen

D
8m

4m

## Jawab: Dengan mengamati bentuk struktur dan

pembebanannya, maka portal termasuk
portal tak bergoyang

2m
Dikekang

Dikekang

D2

D1

H2
d5

d1
H1

d2
H3

d4

H5

H6
d6

d3

H4

Diagram H - d
Q
H

Ir.H.Kartono Hd

## Ref :Ir.Supartono & Ir.Teddy Boen

Analisa Struktur Metode Mariks

Matrix Kekakuan

1 unit

d 11 = 0

Dikekang

d 51 = 1
d

21

=1

d
d
d
d
d
d

=0

61

d 31 = 1
d

=0

41

D
1

= 1 unit

d
d
d
d
d
d

1 unit
d 52 = 0
d

22

=0

42

11

21
31
41
51
61

=0
=1
=1
=0
=1
=0

0 0
1 0
1 0
[A]

## Di titik diskrit B diberikan lendutan D

d 12 = 0

108

32

=0

=1

62

Dikekang

12
22
32
42
52
62

=
=
=
=

0
0
0
0

0 1

=0

011010
T

D
Di titik diskrit C diberikan lendutan D

000001

= 1 unit
Dikekang

+
D
Arah FEM
Menghitung besar FEM :
q = 2 t/m'

FAB

8m

FBA

M F AB = tm

q.L1

q.L1

FBA

=+

=-

= - 10,67

= + 10,67 tm

12

12
12

2.81

=+

1
12

.2.8

0 0
1 0

=0
=1

[A]

Ir.H.Kartono Hd

## Ref :Ir.Supartono & Ir.Teddy Boen

Analisa Struktur Metode Mariks

Matrix Kekakuan

M FBD = M FDB = 0

P = 4 ton

FBC

4m

109

FCB

2m

P.a.b
L2

M FBC

=-

M FCB

=+

P.b.a
L2

4.4.2

=-

4.2.4

=+

= - 1,78 tm

= + 3,56 tm

Dikekang
Q 2

Q 1

Q 1 = FEM

Q 2 = FEM
tm

( + 3,56 )

= + 3,56
+ 8,89
[Q]=
+ 3,56

## Gaya ekwiv alent Q di titik diskrit yang

koresponding dengan lendutan D
4 ( 2 EI )
8
2 ( 2 EI )
8

2 ( 2 EI )
8
4 ( 2 EI )
8

0
0

[S] =

2 ( EI )
4
4 ( EI )
4
0

4 ( EI )
4
2 ( EI )
4
0

0
4 ( 2 EI )
6
2 ( 2 EI )
6

0
2 ( 2 EI )
6
4 ( 2 EI )
6

[ K] = [ A ]

[S][A ]

[S][A ]

[K]= [A ]

[S][A ]

EI
6

011010
000001

EI
6

0 0

1 0

1 0

0 1

1 0
0 0

= EI6

EI
6

20 4
4 8

Ir.H.Kartono Hd

## Ref :Ir.Supartono & Ir.Teddy Boen

Analisa Struktur Metode Mariks

Matrix Kekakuan

H A = 0,39 ton

q = 2 t/m'

BC

= - 8,30 tm

P = 4 ton
2EI

2EI
M
V

## Mencari besar reaksi perletakan

dan moment lapangan

= - 5,93 tm

BC

= - 11,85tm
AB

= - 2,37 tm

BD

= 0,51 ton

Tinjau batang AB

EI

110

= + 1,18 tm

DB

H
V

+ 8,45 ton

1
2

+11,85 + .2.8
V

= 0,90 t
D

= 8,45 ton

1
2

B1

- 8,30

8
- 11,85 + .2.8

+ 8,30
= 7,55 ton

(+)

V = 16 ton

+ 2,32 ton

(+)

(+)
(-)

- 1,68 ton

(+)

Tinjau batang BC

(-)

- 7,55 ton
+ 0,90 ton

+ 5,93 + 4.2

B2

= + 2,32 ton

6
- 5,93 + 4.4

= + 1,68 ton

Bidang D
V

- 11,85 tm

=V

=V

B1

+V

B2

## = 7,55 + 2,32 = 9,87 ton

- 8,30 tm
(-)

(-)

- 5,93 tm

(- )
(-)

( +)

(+)

- 2,37 tm

+ 3,36 tm

+ 6 tm

+ 1,18 tm

Bidang M

- 0,39 ton
(-)

(+)

+ 0,51 ton
(-)

- 9,87 ton

V
x =
M

(+)

Max

8,45
2

. 2 . 4,225

Max

Max

= + 1,68 . 2 = + 3,36 tm
2,37 + 1,18
4

1
2

= + 6 tm

= 0,90 ton

=H

8.0,90
14

= 0,51 ton

6.0,90
14

= 0,39 ton

=0

Max

= 0,90 ton

Bidang N

Ir.H.Kartono Hd

111
q = 2 ton / m'

## Selesaikan dengan metode Defleksi kemiringan

2 EI

EI

EI

4m

8m

Jawab :
Karena portal menerim a beban yang sim etri dan kekakuannya juga sim etri,
maka termasuk portal tak bergoyang

M

AB

=M

FAB

+M'

FAB

+ M'

=M

FAB

BA

=M

FBA

+M'

FBA

+ M'

=M

FBA

2 EI
L

(-2

A -

B + 3R)

=M

FAB

+K

Rela tip AB

(-2

A - B + R

Relatip

+ 2 EI
L

( - 2

B -

A + 3R)

=M

FBA

+K

Relatip AB

(-2

B - A +R

Relatip AB

Relatip

=0

## Karena portal tak bergoyang, maka nilai R

Kekakuan realitip ( Relative Stiffness ) =
K

:K

Rela tip AB

Relatip BC

:K

Relatip C

2 ( EI)
4

2 ( 2EI)
8

2 ( EI)
4

=1 : 1 : 1

2 ton/m'

FBC

1
12

= + 10,67 tm

.2. 81

= - 10,67 tm

FBC

= + q.L1

= + .2. 8

FCB

= - q.L1

=-

FAB

12

12

FCB

=M

FBA

=M

12

FCD

=M

FDC

=0

Ir.H.Kartono Hd

AB

)
)

112

A = 0 dan

## Karena A dan D tumpuan jepit, maka besar

M

AB

=M

+K

FAB

(- 2 A - B + R

Relatip AB

) = 0+ 1(0-

Relatip

M
M

BA

=M

+K

FBA

(- 2 B - A + R

Relatip AB

AB

BC

=M

+K

FBC

BA

CB

=M

CD

=M

FCB

+K

Relatip BC

FCD

+K

( - 2 C - B ) = - 10,67 + 1 ( - 2

Rela tip CD

(- 2 C - D +R

M
M

DC

=M

+K

FDC

(- 2 D - C +R

Rela tip CD

-0+ 0 )

- C )

=-2

CD

DC

=-

- C

- B )
C - B

= - 10,67 - 2

CB

-0+ 0

)= 0+ 1 (-0-

Rela tip

+ 0)

= + 10,67 - 2

)= 0+ 1(-2

Rela tip

BC

Relatip BC

M
M

= -2

( - 2 B - C ) = + 10,67 + 1 ( - 2
M

=-

)= 0+ 1(-2

Relatip

M
M

D =0

+0

## Keseim bangan moment pada joint :

M

BA

+M

=0

BC

- 2 B + 10,67 - 2
+4 B +

B - C =0

C = + 10,67 --------->

Persamaan ( 1 )

M

+M

CB

=0

CD

C - B -2

- 10,67 - 2

C =0

- B - 4 C = + 10,67 --------->

Persamaan ( 2 )

1 x Persamaan ( 1 ) ;

+4

B +

4 x Persamaan ( 2 ) :

-4

- 16

= + 10,67

C = + 42,68

- 15

Dari Persamaan ( 1 )

+4

(+)

= + 53,35

= - 3,555

B - 3,555 = 10,67

= + 3,556

## Menghit ung moment akhir

B = - 3,555 tm

AB

=-

BA

= -2

BC

= + 10,67 - 2

CD

= -2

CB

= - 10,67 - 2

DC

=-

B = - 2 ( - 3,555 ) = + 7,11 tm
B - C = + 10,67 - 2 ( + 3,556 ) - ( - 3,555 ) = + 7,11 tm

C = + 2 ( - 3,555 ) = - 7,11 tm

C = + 3,555 tm
Ir.H.Kartono Hd

113

## Ref:Chu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

= - 7,11 tm

BC

q = 2 ton / m'

= - 7,11 tm

CB

C
E
V

BA

= + 8 ton

= 2,67 ton

= + 8 ton

= - 7,11 tm

= + 3,555 tm

AB

H
CD

= 2,67 ton

= - 7,11 tm

= + 3,555 tm

AB

= 2,67 ton
V

= 8 ton

FREE BODY

Tinjau batang BC :
B

M B = 0 -------> - V
Kontrol :

.8 - 7,11 - .2.8

1
2

. 8 - 7,11 + .2. 8

1
2

V = 0 ---------> V

+V

## Hitung Moment Lapangan : M'

C
E

+ 7,11 = 0
V
2

= + 8 ton

= + 8 ton

+ 7,11 = 0
V

- 2 . 8 = + 8 + 8 - 16 = 0 ( OK )

= + 8 .4 - 7,11 - .2.4

1
2

= + 8,89 ton m

Tinjau kolom AB :
H

= 7,11 + 3,555

= + 2,67 ton

= + 2,67 ton

Tinjau kolom CD
H

= 7,11 + 3,555

Kontrol :

H = 0 ---------> H

+H

= 2,67 ton

= 8 ton

## Menghitung Reaksi Perletakan dan Moment Lapangan

M C = 0 -------> + V

Ir.H.Kartono Hd

BC

= - 7,11 tm

q = 2 t/m'

= - 7,11 tm

CB

114

BA

= - 7,11 tm

CD

= - 7,11 tm

AB

= + 3,555 tm

DC

= + 3,555 tm

= 2,67 ton

H
V

= 8 ton

= 2,67 ton

= 8 ton

+ 8 ton
+
- 8 ton
+

- 2,67 ton

+ 2,67 ton

Bidang D

- 7,11 tm

- 7,11 tm
-

- 7,11 tm

- 7,11 tm

+
+ 8,89 tm

+ 3,555 tm

+
Bidang M
- 2,67 ton

- 2,67 ton
-

- 8 ton

- 8 ton

- 8 ton

+ 3,555 tm

Bidang N

- 8 ton
Ir.H.Kartono Hd

115

## Menentukan kurva elastik

- 7,11 tm

- 7,11 tm
-

- 7,11 tm

- 7,11 tm

+
+ 8,89 tm

+ 3,555 tm

+
Bidang M
7,11
EI

7,11
EI

M BA = - 7,11 tm

Q 1 = 1 . 7,11
2
EI

1 .4 m
3

2 .4 m
3

Q 2=
Q

B =+

1
2

. 3,555

EI

1 . 4.
3

. 4 = 14,22

EI

. 4=

7,11
EI

14,22
EI

- 2 . 4.
3

7,11
EI

=0

3,555
EI

3,555
EI

M AB = + 3,555 tm

+ 3,555 tm

Bid.M
- 7,11 tm

- 7,11 tm

- 8,89 tm
2
1 . 2.8
= 8
8 2 EI
EI

1 . 42,67
=
2 EI
EI
2 . 14,22
3 EI EI

7,11
2 EI

21,33

1 . 42,67
=
2 EI
EI

Q 3
= 9,48

1 . 14,22
3 EI EI

Q 4

Q 4

= 4,74

B = 21,33
EI

EI

C = 21,33
EI

EI

9,48
- 4,74
EI EI

- 4,74
EI

EI

- 9,48

7,11

t-m

= 7,11

t-m

2 . 14,24
3 EI EI

7,11
2 EI

42,67
EI

. 8 .8 =

2
3

EI

21,33

= 4,74

Q 4=

= 3,555
EI

1 . 14,22
3 EI EI

Q 3=

1
2

. 3,555
EI

.8 =

= 9,48

= 3,555
EI

Ir.H.Kartono Hd

14,22
EI

BC

= - 7,11 tm

q = 2 t/m'

CB

= - 7,11 tm

116

BA

= - 7,11 tm

CD

= - 7,11 tm

AB

= + 3,555 tm

DC

= + 3,555 tm

= 2,67 ton

H
V

= 8 ton

- 7,11 tm

= 2,67 ton

- 7,11 tm
-

- 7,11 tm

= 8 ton

- 7,11 tm

+
+ 8,89 tm

+ 3,555 tm

+ 3,555 tm

Bidang M

B =

7,11
EI

t-m

C =

7,11
EI

t-m

T itik Belok

Kurva Elastis

Ir.H.Kartono Hd

H = 20 ton

117

## Ref: Chu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

C
2 EI
EI

4M

3M

EI
Selesaikan dengan metode Defleksi kemiringan
D
A

8M

H = 20 ton

BC

CB

BA

M
M

DC

AB

CD

8M
akibat gaya horizontal H

Jawab :

Karena portal tidak sim etri serta menerim a gaya horizontal, maka termasuk portal bergoyang
M

AB

=M

FAB

+M'

FAB

+ M'

=M

FAB

BA

=M

FBA

+M'

FBA

+ M'

=M

FBA

2 EI
L

( -2

A -

B + 3R)

=M

FAB

+K

Rela tip AB

(-2

A - B + R

Relatip

+ 2 EI
L

(-2

B -

A + 3R)

=M

FBA

+K

Relatip AB

(-2

B - A +R

Relatip AB

2 ( 2EI)
8

AB

K

:K

Relatip AB

:K

Relatip BC

2 ( EI)
4

Relatip C

2 ( EI)
3

= 3: 3 : 4

M

FAB

=M

=M

FBA

FBC

=M

=M

FCB

FCD

=M

FDC

=0

## Akibat beban, portal mengalami defleksi pada arah balok BC sejauh

R

Relatip

AB

:R

Relatip

Nilai R

Rela tip

=R

Jika R

Relatip

AB

BC

:R

Relatip

= 3 R , maka besar R

CD

:0:

Relatip

CD

= 3: 0: 4

= 4R

D
A

akibat gaya horizontal H

Ir.H.Kartono Hd

)
)

118

A = 0 dan

## Karena A dan D tumpuan jepit, maka besar

M

AB

=M

+K

FAB

(- 2 A - B + R

Rela tip AB

)= 0+ 3(0-

Relatip AB

M
M

BA

=M

+K

FBA

(- 2 B - A + R

Rela tip AB

BC

=M

+K

FBC

CB

=M

+K

FCB

M
M

CD

=M

+K

FCD

(- 2 C - D +R

Relatip CD

DC

=M

+K

FDC

(- 2 D - C +R

Relatip CD

Rela tip

+ 3R )

-0 + 3R )

+ 9R

+ 9R

- C )

= -6

- B )

-3 C

C -3 B

= -6

CB

)= 0+ 4(-2

Rela tip CD

M
M

BC

(- 2 C - B )= 0+ 3(-2

Relatip BC

=-6

BA

(- 2 B - C )= 0+ 3(-2

Relatip BC

=-3

AB

)= 0+ 3(-2

Relatip AB

M
M

D =0

CD

DC

-0+ 4R

C + 16 R

=-8

)= 0+ 4 (-

CD

+ 4R

C + 16 R

=-4

## Keseim bangan moment pada joint :

M

BA

+M

=0

BC

-6 B + 9R-6

B -3

B -3

- 12

C =0

C + 9 R = 0 --------->

Persamaan ( 1 )

M

CB

+M

=0

CD

-6 C -3

B -8

C + 16 R

=0

- 3 B - 14 C + 16 R = 0 --------->

Persamaan ( 2 )

H = 0 ) :

H = 20 ton

BA

H
M
h
M

+ 20 = + 20
+ 27

BA

+ M
h

B + 48

AB

4
C

-H

=0

M
H

CD

h
M

AB

=H

=H

BA

+ M
h

DC

DC

+ M
h

AB

CD

A
DC

+ M
h

- 9 B + 18 R

H
M

H-H

- 12

CD

+ 20 -

C + 32 R
3

-6

+ 9R-3
4

+9 R

-4

C + 16 R - 8

C + 16 R
3

=0

Ir.H.Kartono Hd

119

## Persamaan Sim ultan :

Persamaan ( 1 ) :

- 12

B -3

Persamaan ( 2 ) :

- 3

B - 14

Persamaan ( 3 ) :

+ 27

B + 48

C + 9R= 0
C + 16 R = 0
C - 182 R = - 240

1 x Persamaan ( 1 ) :

- 12

B - 3

C + 9R= 0

4 x Persamaan ( 2 ) :

- 12

B - 56

C + 64 R = 0

+ 53

(-)
C - 55 R = 0 --------------> Persamaan ( 4 )

9 x Persamaan ( 2 ) :

- 27

B - 126

C + 144 R = 0

1 x Persamaan ( 3 ) :

+ 27

B + 48

C - 182 R = - 240

- 78
78 x Persamaan (4) :

+ 4134

53 x Persamaan ( 5 )

- 4134

(+)
C - 38 R = - 240 ----------------> Persamaan ( 5 )

C - 4290 R = 0
C - 2014 R = - 12720

(+)

- 6304 R = - 12720
R = + 2,0178
Dari Persamaan ( 4 ) :

+ 53

C - 55 ( + 2,0178 ) = 0
C = + 2,0940

Dari Persamaan ( 1 ) :

- 12

B - 3 ( + 2,0940 )

+ 9 (+ 2,0178 ) = 0
B = + 0,9899

AB

=-3

BA

=-6

BC

= -6

CB

= -6

CD

=-8

DC

=-4

Ir.H.Kartono Hd

120

## Ref:Chu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

M CB = - 15,53 tm

M BC = + 12,22 tm
B

H = 20 ton

13,1 5 to n

6,85 to n
13,1 5 to n

13,1 5 to n

3,39 ton

V C = + 3,47 ton
H C = 13,15 ton

V B = - 3,47 ton

H B = 6,85 ton

M CD = - 15,53 tm

M BA = + 12,22 tm

M DC = 23,90 tm

M AB = 15,19 tm
H D = 13,15 ton
V D = + 3,47 ton

H A = 6,85 ton

V A = - 3,47 ton

FREE BODY

## Menghitung Reaksi Perletakan dan Moment Lapangan

Tinjau batang BC :

M C = 0 -------> + V
M B = 0 -------> - V

.8 + 12,22 + 15,53 = 0
V B = - 3,47 ton
.8 + 12,22 + 15,53

=0
V C = + 3,67 ton

V = 0 ---------> V

Kontrol :

## + V C = - 3,47 + 3,47 = 0 (OK)

Tinjau kolom AB :
H B =

15,19 + 12,22
4

= + 6,85 ton

= + 13,15 ton

Tinjau kolom CD :
H C =

15,53 + 23,90
3

Kontrol :

H = 0 ---------> H

Ir.H.Kartono Hd

= + 12,22 tm

BC

CB

121

= - 15,53 tm

H = 20 ton
M

BA

= + 12,22 tm

= - 15,53 tm

CD

EI
M
M

H
V

= 15,19 tm

AB
A

= 23,90 tm

DC

= 6,85 ton

= 13,15 ton

= + 3,47 ton

= - 3,47 ton

(-)

- 3,47 ton

( +)

( +)

+ 13,15 ton

Bidang D
+ 6,85 ton

M
M
M

BA

BC

= + 12,22 tm

= + 12,22 tm

CB

= - 15,53 tm

(-)
(-)

( +)

CD

= - 15,53 tm

( +)

(-)

AB

DC

= 23,90 tm

Bidang M

= 15,19 tm

- 6,85 ton
(-)

- 13,15 ton

(-)
(-)

Bidang N

- 3,47 ton

- 3,47 ton

Ir.H.Kartono Hd

= + 12,22 tm

BC

CB

121

= - 15,53 tm

H = 20 ton
M

BA

= + 12,22 tm

= - 15,53 tm

CD

EI
M
M

H
V

= 15,19 tm

AB
A

= 23,90 tm

DC

= 6,85 ton

= 13,15 ton

= + 3,47 ton

= - 3,47 ton

(-)

- 3,47 ton

( +)

( +)

+ 13,15 ton

Bidang D
+ 6,85 ton

M
M
M

BA

BC

= + 12,22 tm

= + 12,22 tm

CB

= - 15,53 tm

(-)
(-)

( +)

CD

= - 15,53 tm

( +)

(-)

AB

DC

= 23,90 tm

Bidang M

= 15,19 tm

- 6,85 ton
(-)

- 13,15 ton

(-)
(-)

Bidang N

- 3,47 ton

- 3,47 ton

Ir.H.Kartono Hd

122

## Menentukan kurva elastik

M CB = - 15,53 tm
M BC = + 12,22 tm

(-)

M BA = + 12,22 tm

M CD = - 15,53 tm

(-)

( +)

( +)
(-)

M DC = 23,90 tm

Bidang M
M AB = 15,19 tm

12,22
EI

M BA = + 12,22 tm
( +)

12,22
EI
1 .4 m
3

( +)

Q 1

4m
(-)

Q 1 = 1
2

2 .4 m
3

Q 1

(-)

Q 2 = 1
2

B = -

Bidang M
15,53
EI

M CD = - 15,53 tm

1 .4
3

24,44
EI

+ 2 .4. 30,38
3

15,53
EI

(-)

30,38
EI

EI

EI

=+

48.40
EI

ton- m

. 3=
. 3=

23,30
EI
35,85
EI

23,90
EI

23,90
EI

C = -

Bidang M

B = 48,40
EI

. 15,19 . 4 =

Q 4 = 1 . 23,90
2 EI

Q 4

( +)

H = 20 ton

24,44
EI

Q 3 = 1 . 15,53
2 EI

Q 3

M DC = 23,90 tm

. 4=

12,22
EI

7,60
EI

15,19
EI

M AB = 15,19 tm

ton- m

M CB = 15,53 tm

M BA = 12,22 tm

23,30
EI

C = 48,40

M BC = 12,22 tm

1 3
3

EI

2
35,85
+ 3 .3 .
EI

ton- m

=+

M CD = 15,53 tm
M DC = 23,84 tm

M AB = 15,19 tm

H D = 13,15 ton

H A = 6,85 ton

V D = 3,47 ton
8M

V A = 3,47 ton
akibat gaya horizontal H

Kurva Elastis
Ir.H.Kartono Hd

48,40
EI

ton- m

M
M
M

123

## Ref: Chu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

BC

= + 12,22 tm

BA

= + 12,22 tm

= - 15,53 tm

CB

(-)

(-)

( +)

CD

= - 15,53 tm

( +)

(-)

Bidang M

= 15,19 tm

AB

= 23,90 tm

DC

= - 15,53 tm

CB

6,11 : 7,765 = X : ( 8 - X )

(-)
( +)

6,11 ( 8 - X ) = 7,765 X

Bidang M
M

= + 12,22 tm

BA

## 48,88 - 6,11 x = 7,765 X

x = 3,52 m

12,22
2 EI EI

6,11
Q

+8

=0

X = 3,52 m

15,53
2 EI EI
5

= 7,765

4,48 m

- ( 4,48 + . 3,52 ) . 2

1
3

10,75
EI

+ ( .4,48 )

= 1 . 6,11

. 3,52 =

10,75
EI

= 1 . 7,765

. 4,48 =

17,40
EI

17,40
EI

EI

2
2

EI

=0
B = + 5,93
EI

-8

=0

- ( 3,52 + . 4,48 ) . 2

1
3

17,40
EI

+ ( .3,52 )

10,75
EI

EI

=0

( B + C )-(Q

B = 48,40
EI

H = 20 ton
B = + 5,93
EI

+Q

)=

EI

ton- m

C = 12,58
EI

ton-m

C = 48,40
ton-m

EI

ton-m

=0
C = - 12,58

Kontrol

ton-m

= 0 ( OK)

ton- m

Kurva Elastis

Ir.H.Kartono Hd

## Ref : Prof.Ir. O.Baax.Stevens

" Toegepaste Mechanica

q = 2 T /m'
B

## Selesaikan dengan metode Persamaan Putaran Sudut

( Clapeyron )

2 EI
EI

EI

4M

q = 2 T /m'
M
M
M

Jawab :
T injau Batang BC
Pengaku B dan C dilepas
Putaran sudut yang terjadi akibat beban
q.L 3
BC
=+
24 (2EI)

8M

CB
M

BC

CB

BA

CD

AB

124

4M
DC

q.L
24 (2EI)

=-

=+

2.8
48EI

=-

2.8
48EI

## Karena kondisi Balok BC sebenarnya adalah balok

yang lurus , maka sebagai pemulihan kembali untuk
M B ,M

=+

21,33
EI

=-

21,33
EI

## Putaran sudut yang terjadi akibat Moment :

8M

BC =

akibat beban terbagi rata

CB = +

BC

3(2EI)
M

CB

3(2EI)

CB

6( 2EI)
M

BC

6( 2EI)

= -

8M
6EI

BC

8M
12EI

CB

= +

8M
6EI

CB

8M
12EI

BC

## Tinjau Batang AB dan CD

Akibat beban pada balok BC, maka balok AB dan CD berkemungkinan besar melengkung seperti gambar.
Karena kondisi Kolom AB dan kolom CD sebenarnya adalah tegak lurus , maka sebagai pemulihan kembali
untuk menjadi lurus kembali , pada masing -masing tumpuan A dan joint B
serta tumpuan D dan joint C , berturut - turut terjadi moment

AB

,M

BA

,M

CD

dan M

DB

AB =

BA =

CD =

DC =

AB

3 EI
M

BA

3 EI
M

CD

3 EI
M

DC

3 EI

BA

6EI
M

AB

6EI
M

DC

6EI
M

CD

6EI

4M
6EI

BA

BA

4M
6EI

AB

CD

4M
6EI

DC

DC

= +

4M A
3EI

= +

4M
3EI

4M
3EI
4M
3EI

4M

CD

6EI

Ir.H.Kartono Hd

## Ref : Prof.Ir. O.Baax.Stevens

" T oegepaste Mechanica

125

## Dengan demikian , besar putaran sudut menjadi sebagai berikut

2M
3EI

AB =

4M
3EI

A B

BA =

4M
3EI

BA

=+

q.L
24 (2EI)

CB

=-

q.L
24 (2EI)
4M

CD = -

CD

4M

DC

BC

3(2EI)
+

CB

CB

BC

21,33
EI

=+

6( 2EI)

3(2EI)

2M

21,33
= EI

6( 2EI)

8M
6EI

BC

8M
6EI

CB

8M
12EI

CB

8M

BC

12EI

DC

3EI
2M

3EI

AB

3EI

3EI
-

DC =

2M

BC

BA

CD

3EI

AB =

Persamaan ( 1 ) :

DC =

Persamaan ( 2 ) :

4M
3EI

A B

DC

4M
3EI

BA = BC

Persamaan ( 3 ) :

2M
3EI

2M

BA

CD

## = 0 , karena D tumpuan jepit

3EI

4M
3EI

BA

2M
3EI

AB

21,33
EI

+ 7 M
3
-

CB = CD

Persamaan ( 4 ) :

8M

21,33
EI

CB

6EI

8M
+

BC

12EI
+ 7 M
3

4 M
+ 14 M BC +
CB - 42,66 = 0
3
3
14 M
+ 49 M CB +
BC - 149,31 = 0
3
3

2 x Pers.(3) =
7 x Pers.(4) =

45
3

CB

= + 7,11 tm

CD

=M

DC

+ 7 M
3

Dari Pers ( 3 ) :
M

BC

= + 7,11 tm

BA

=M

AB

BC

M1
2

CB

M1
2
BC

CB

BC

CB

AB

1
M
2

BA

DC

M1
2

CD

CB

= + 7,11 tm

- 8 M BC - 8 M CB
6EI
12EI
2 M
+
CB - 21,33 = 0
3
-

4M

CD

3EI

+ 2 M
3

BC

2M

DC

3EI

- 21,33 = 0

(-)

+ 106,65 = 0

= + 7,11 tm
CD

= + 3,55 tm

+ 2 ( 7,11 )
3

- 21,33 = 0

BC

= + 7,11 tm

BA

= + 7,11 tm

= + 7,11 tm
BA

= + 3,55 tm
M

AB

= 3,55 tm

q = 2 T /m'

CD

= + 7,11 tm
M

DC

= + 3,55 tm

Ir.H.Kartono Hd

q = 2 ton / m'

## Selesaikan dengan metode Defleksi kemiringan

2 EI

EI

EI

126

4m

8m

Jawab :
Karena portal menerim a beban yang sim etri dan kekakuannya juga sim etri,
maka termasuk portal tak bergoyang

M

AB

=M

FAB

+M'

FAB

+ M'

=M

FAB

BA

=M

FBA

+M'

FBA

+ M'

=M

FBA

2 EI
L

(-2

A -

B + 3R)

=M

FAB

+K

Rela tip AB

(-2

A - B + R

Relatip

+ 2 EI
L

( - 2

B -

A + 3R)

=M

FBA

+K

Relatip AB

(-2

B - A +R

Relatip AB

Relatip

=0

## Karena portal tak bergoyang, maka nilai R

Kekakuan realitip ( Relative Stiffness ) =
K

:K

Rela tip AB

Relatip BC

:K

Relatip C

2 ( EI)
4

2 ( 2EI)
8

2 ( EI)
4

=1 : 1 : 1

2 ton/m'

FBC

1
12

= + 10,67 tm

.2. 81

= - 10,67 tm

FBC

= + q.L1

= + .2. 8

FCB

= - q.L1

=-

FAB

12

12

FCB

=M

FBA

=M

12

FCD

=M

FDC

=0

Ir.H.Kartono Hd

AB

)
)

127

A = 0 dan

## Karena A dan D tumpuan jepit, maka besar

M

AB

=M

+K

FAB

(- 2 A - B + R

Relatip AB

) = 0+ 1(0-

Relatip

M
M

BA

=M

+K

FBA

(- 2 B - A + R

Relatip AB

AB

BC

=M

+K

FBC

BA

CB

=M

+K

FCB

CD

=M

+K

FCD

(- 2 C - D +R

Rela tip CD

M
M

DC

=M

+K

FDC

(- 2 D - C +R

Rela tip CD

-0+ 0 )

- C )

=-2

CD

DC

=-

- C

- B )
C - B

= - 10,67 - 2

CB

-0+ 0

)= 0+ 1 (-0-

Rela tip

+ 0)

= + 10,67 - 2

BC

)= 0+ 1(-2

Rela tip

( - 2 C - B ) = - 10,67 + 1 ( - 2

Relatip BC

M
M

= -2

( - 2 B - C ) = + 10,67 + 1 ( - 2

Relatip BC

M
M

=-

)= 0+ 1(-2

Relatip

M
M

D =0

+0

## Keseim bangan moment pada joint :

M

BA

+M

=0

BC

- 2 B + 10,67 - 2
+4 B +

B - C =0

C = + 10,67 --------->

Persamaan ( 1 )

M

+M

CB

=0

CD

C - B -2

- 10,67 - 2

C =0

- B - 4 C = + 10,67 --------->

Persamaan ( 2 )

1 x Persamaan ( 1 ) ;

+4

B +

4 x Persamaan ( 2 ) :

-4

- 16

= + 10,67

C = + 42,68

- 15

Dari Persamaan ( 1 )

+4

(+)

= + 53,35

= - 3,555

B - 3,555 = 10,67

= + 3,556

## Menghit ung moment akhir

B = - 3,555 tm

AB

=-

BA

= -2

BC

= + 10,67 - 2

CD

= -2

CB

= - 10,67 - 2

DC

=-

B = - 2 ( - 3,555 ) = + 7,11 tm
B - C = + 10,67 - 2 ( + 3,556 ) - ( - 3,555 ) = + 7,11 tm

C = + 2 ( - 3,555 ) = - 7,11 tm

C = + 3,555 tm
Ir.H.Kartono Hd

128

## Ref:Chu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

M BC = - 7,11 tm

M CB = - 7,11 tm

q = 2 ton / m'

C
E
V B = + 8 ton
H B = 2,67 ton

V C = + 8 ton

H C = 2,67 ton

M CD = - 7,11 tm

M BA = - 7,11 tm

M AB = + 3,555 tm

M AB = + 3,555 tm

H D = 2,67 ton

H A = 2,67 ton
V A = 8 ton

V D = 8 ton

FREE BODY

## Menghitung Reaksi Perletakan dan Moment Lapangan

Tinjau batang BC :

M C = 0 -------> + V

M B = 0 -------> - V
Kontrol :

.8 - 7,11 - .2.8

1
2

. 8 - 7,11 + .2. 8

1
2

V = 0 ---------> V

+ 7,11 = 0
V B = + 8 ton
2

+ 7,11 = 0
V C = + 8 ton

+ V C - 2 . 8 = + 8 + 8 - 16 = 0 ( OK )

## Hitung Moment Lapangan : M'

= + 8 .4 - 7,11 - .2.4

1
2

= + 8,89 ton m

Tinjau kolom AB :
H B = 7,11 + 3,555

= + 2,67 ton

= + 2,67 ton

Tinjau kolom CD
H C = 7,11 + 3,555
Kontrol :

H = 0 ---------> H

Ir.H.Kartono Hd

129

## Ref:Chu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

= - 7,11 tm

BC

q = 2 ton / m'

= - 7,11 tm

CB

C
E
V

BA

= + 8 ton

= 2,67 ton

= + 8 ton

= - 7,11 tm

= + 3,555 tm

AB

H
CD

= 2,67 ton

= - 7,11 tm

= + 3,555 tm

AB

= 2,67 ton
V

= 8 ton

FREE BODY

Tinjau batang BC :
B

M B = 0 -------> - V
Kontrol :

.8 - 7,11 - .2.8

1
2

. 8 - 7,11 + .2. 8

1
2

V = 0 ---------> V

+V

## Hitung Moment Lapangan : M'

C
E

+ 7,11 = 0
V
2

= + 8 ton

= + 8 ton

+ 7,11 = 0
V

- 2 . 8 = + 8 + 8 - 16 = 0 ( OK )

= + 8 .4 - 7,11 - .2.4

1
2

= + 8,89 ton m

Tinjau kolom AB :
H

= 7,11 + 3,555

= + 2,67 ton

= + 2,67 ton

Tinjau kolom CD
H

= 7,11 + 3,555

Kontrol :

H = 0 ---------> H

+H

= 2,67 ton

= 8 ton

## Menghitung Reaksi Perletakan dan Moment Lapangan

M C = 0 -------> + V

Ir.H.Kartono Hd

130

## Ref: Chu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

M BC = - 7,11 tm

q = 2 t/m'

M CB = - 7,11 tm

M BA = - 7,11 tm

M CD = - 7,11 tm

M AB = + 3,555 tm

M DC = + 3,555 tm
H D = 2,67 ton

H A = 2,67 ton

V A = 8 ton

V D = 8 ton

+ 8 ton
+
- 8 ton
+

- 2,67 ton

+ 2,67 ton

Bidang D

- 7,11 tm

- 7,11 tm
-

- 7,11 tm

- 7,11 tm

+
+ 8,89 tm

+ 3,555 tm

+
Bidang M
- 2,67 ton

- 2,67 ton
-

- 8 ton

- 8 ton

- 8 ton

+ 3,555 tm

Bidang N

- 8 ton
Ir.H.Kartono Hd

131

## Menentukan kurva elastik

- 7,11 tm

- 7,11 tm
-

- 7,11 tm

- 7,11 tm

+
+ 8,89 tm

+ 3,555 tm

+
Bidang M
7,11
EI

7,11
EI

M BA = - 7,11 tm

1 .4 m
3

2 .4 m
3

Q 1=

1
2

. 7,11

. 4 = 14,22

Q 2=

1
2

. 3,555

. 4=

7,11
EI

14,22
EI

- 2 . 4.

B =+

EI
EI

1 . 4.
3

EI

7,11
EI

=0

3,555
EI

3,555
EI

M AB = + 3,555 tm

+ 3,555 tm

Bid.M
- 7,11 tm

- 7,11 tm

- 8,89 tm
2
1 . 2.8
= 8
8 2 EI
EI

1 . 42,67
=
2 EI
EI
2 . 14,22
3 EI EI

7,11
2 EI

21,33

1 . 42,67
=
2 EI
EI

Q 3
= 9,48

1 . 14,22
3 EI EI

Q 4

Q 4

= 4,74

B = 21,33
EI

EI

C = 21,33
EI

EI

9,48
- 4,74
EI EI

- 4,74
EI

EI

- 9,48

7,11

t-m

= 7,11

t-m

2 . 14,24
3 EI EI

7,11
2 EI

42,67
EI

. 8 .8 =

2
3

EI

21,33

= 4,74

Q 4=

= 3,555
EI

1 . 14,22
3 EI EI

Q 3=

1
2

. 3,555
EI

.8 =

= 9,48

= 3,555
EI

Ir.H.Kartono Hd

14,22
EI

BC

= - 7,11 tm

q = 2 t/m'

CB

= - 7,11 tm

132

BA

= - 7,11 tm

CD

= - 7,11 tm

AB

= + 3,555 tm

DC

= + 3,555 tm

= 2,67 ton

H
V

= 8 ton

- 7,11 tm

= 2,67 ton

- 7,11 tm
-

- 7,11 tm

= 8 ton

- 7,11 tm

+
+ 8,89 tm

+ 3,555 tm

+ 3,555 tm

Bidang M

B =

7,11
EI

t-m

C =

7,11
EI

t-m

T itik Belok

Kurva Elastis

Ir.H.Kartono Hd

133

q = 2 T/m'
B

C
3 EI
EI

EI

4M

8M

K

AB

4 ( EI )
=

BC

4 ( EI )
=

CD

4 ( EI )
=

4 ( EI )
4
4 ( 3 EI )
= EI
8
4 ( EI )
= EI
4

= EI

L
L

3
2

K

AB

:K

BC

:K

CD

EI

: 3 EI : EI
2

= 2: 3: 2

B

k= 3

0,60

0,60

0,40

AB = 0

0,40

k= 2

k= 2

0,00

0,00

DC = 0

BA =

2
(2 + 3 )

= 0,40

CB =

3
( 2+ 3)

= 0,60

BC =

3
( 2+ 3 )

= 0,60

CD =

2
( 2 + 3)

= 0,40

## Menghitung Fixed End Moment ( FEM )

q = 2 t/m'

FBC

8m

FCB

FBC

1
= + .q.L
12

FBA

= - .q.L1
12

=+

=-

1
.2.812

.2. 81
12

= + 10,67 tm

= - 10,67 tm

Ir . H. Kartono Hd

K= 3
K= 2

AB
-

FEM
M.Distribusi
M.Induksi

- 4,27
- 1,28

M.Distribusi
M.Induksi
M.Distribusi

- 0,38
- 0,12

- 0,06

M.Induksi

- 0,04

M.Distribusi
M.Induksi

- 0,02

M.Distribusi

0,60

BC
+ 10,67
- 6,40

CB
- 10,67
+ 6,40

+ 3,20
- 1,92

- 3,20
+ 1,92

+ 0,96
- 0,58

- 0,96
+ 0,58

+ 0,29
- 0,17

- 0,29
+ 0,17

+ 0,09
- 0,05

- 0,09

- 3,05

M.Akhir

A
-

- 0,19

M.Distribusi

0,00

- 0,64 -

M.Induksi

0,60

- 2,14

K= 3
K= 2

B
0,40

BA

134

CD
+ 4,27
-

0,00

+ 2,14
-

+ 0,64
-

+ 0,38
-

+ 0,19
-

+ 0,12
-

+ 0,06
-

+ 0,04
-

+ 6,09

DC
-

+ 1,28

+ 0,05
-

- 6,09

C
0,40

- 6,09

+ 6,09

+ 0,02
+ 3,05

## Periksa ( Kontrol Geometri )

AB
Perubahan
- 1 (Perubahan)
2

BA

BC

CB

CD

DC

- 3,05

- 6,09

- 4,58

+ 4,58

+ 6,09

+ 3,05

+ 3,05

+ 1,53

- 2,29

+ 2,29

- 1,53

- 3,05

- 6,87

+ 6,87

+ 4,56

+ 2,30

- 2,30

Jumlah

- 4,56

re l = Jumlah
( -K)

+ 2,30

Priksa

- 2,30

Priksa

Penjelasan perhitungan
( perubahan )

( perubahan )
- 3,05 - 0 = - 3,05
- 6,09 - 0 = - 6.09
+ 6,09 - 10,67 = - 4,58

re l

ujung dekat

+ ( - ) (1perubahan )
2

ujung dekat

(-K
=

relative

(1perubahan ) =
2

## ( - )1( - 3,05 ) = + 1,53

2
1
( - ) ( - 6,09 ) = + 3,05
2
1
( - ) ( - 4,58 ) = + 2,29
2

ujung jauh

)
re l =

jumlah
( -K)

- 4,56
( -2 )

= + 2,30

- 6,87
( - 3)

= + 2,30

Ir . H. Kartono Hd

135

## Ref:Chiu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

q = 2 T/m'
B

C
- 6,09 tm

3 EI
- 6,09 tm
EI

EI

+ 3,05 tm

+ 3,05 tm

V A = 8t

D
V D = 8t

8M

6,09 + 3,05
4

= 2,285 Ton

= 6,09 + 3,05
4

= 2,285 Ton

4M

H A = 2,285 Ton

H D = 2,285 Ton

+ 8 Ton
(+ )
(-)
- 8 Ton

( +)

( +)

+ 2,285 Ton

+ 2,285 Ton

Bidang D
- 6,09 tm

- 6,09 tm
- 6,09 tm

(-)

- 6,09 tm

(-)
(-)

( +)

(-)

+ 9,91 Tm
(+)

+ 3,05 tm

(+)

Bidang M

+ 3,05 tm
M

- 4,57 Ton

Maks

= + 8 . 4 - 6,09 - .2.4

1
2

= + 9,91 Tm

- 4,57 Ton
(-)

(-)

(-)

- 8 Ton

Bidang N

- 8 Ton

Ir . H. Kartono Hd

## Ref : Chu Kia Wang

Matrix Method of Structural Analysis

Matrix Kekakuan

## Selesaikan dengan T he Deflection Stif fness Matrix Methode

(metode matriks kekakuan )
Ref: Chu Kia Wang

q = 2 ton / m'
B

136

C
2 EI
4m

EI

EI

Jawab :

8m

M FBC

q.L1

=-

M FCB = +

M FAB

12
q.L1
12

=M

= - .2. 18

= - 10,67 tm

= + 10,67 tm

12

=M

FBA

.2. 81

=+

12

FCD

=M

FDC

=0

## Dari diagram ( P-x ) ,( F-e ) dan diagram

Keseim bangan , didapat :
P1
X

P2

P1 =F

+F 3

P2 =F

+F 5
1

[A]

Diagram P - X

( NP = 2
Num ber of Possible Joint Rotation = 2 )
( Degree of Freedom in rotation = 2 )

F2

e3
e2

e2
e1

F5

F4

[A]
e5

F1

e6

F6

Diagram F - e

F3

NF = 6
( NF = Num ber of Internal End Mom ent = 6 )

P2

P1
F3
F2
Diagram Keseim bangan

F5
F4
Diagram Keseim bangan

P1 =-

F 0 = - ( - 10,67 ) = + 10,67

P2 =-

F 0 = - ( + 10,67) = - 10,67

LC

[P] =

+ 10,67

- 10,67

Ir.H.Kartono Hd

## Ref : Chu Kia Wang

Matrix Method of Structural Analysis

Matrix Kekakuan

137

4 ( EI)
4

2 ( EI)
4

2 ( EI)
4

4 ( EI)
4

4 ( 2EI )
8

2 (2 EI )
8

2 ( 2EI )
8
4 ( 2EI )
8

2 ( EI )
4

4 ( EI )
4
2 ( EI )
4

[S] =

## Matriks [ K ], matriks kekokohan struktur

[S]

[A]

[K]=[A]

[S] [A]

[ X] = [ K ]
Menentukan [ K ]

-1

EI
2

EI
2

[S] [A]

EI
2

4 ( EI )
4

[K]=[A]

EI
2

EI
2

[P]
-1

D = EI
2

1
=

EI
{ ( 4 . 4) - ( 1 . 1 ) } =
2

EI

15
2

Ir.H.Kartono Hd

## Ref : Chu Kia Wang

Matrix Method of Structural Analysis

Matrix Kekakuan

138

A 11 = + 4

A 12 = - 1

+4

-1

-1

+4

[C]=
A 21 = - 1

A 22 = + 4

[C]

+4

-1

-1

+4

[x]= [K]

-1

[P] =

+4

2
1 5 EI

[F]=[S]

[A ]

[ X] =

## Menghit ung Moment Akhir = [ F ] + [ F

-1

-1

LC

LC

+ 10,67

+4

- 10,67

+ 7,11

1
EI

- 7,11

EI

LC

+ 3,56

1
EI

+7,11

LC

+ 7,11

+ 3,56
=

- 3,56

- 7,11

- 3,56

- 7,11

]:

M AB = + 3,56 + 0 = + 3,56 tm
M BA = + 7,11 + 0 = + 7,11 tm
M BC = + 3,56 + ( - 10,67 ) = - 7,11 tm
M CB = - 3,56 + ( + 10,67 ) = + 7,11 tm
M BD = - 7,11 + 0 = - 7,11 tm
M DB = - - 3,56 + 0 = - 3,56 tm

Ir.H.Kartono Hd

139

## Ref : Chu Kia Wang

Matrix Method of Structural Analysis

Matrix Kekakuan

= - 7,11 tm

BC

M
q = 2 t/m'

= - 7,11 tm

CB

E
M

M
H

AB

BA

= - 7,11 tm

= + 3,56 tm

= - 7,11 tm

CD

DC

= + 3,56 tm
H

= 2,67 ton
V

= 8 ton

= 2,67 ton

= 8 ton

+ 8 ton
+
- 8 ton
+

- 2,67 ton

+ 2,67 ton

Bidang D

- 7,11 tm

- 7,11 tm
-

- 7,11 tm

- 7,11 tm

+
+ 8,89 tm

+
+ 3,56 tm

+
Bidang M

+ 3,56 tm

- 2,67 ton

- 2,67 ton
-

- 8 ton

- 8 ton

- 8 ton

Bidang N

- 8 ton
Ir.H.Kartono Hd

## Ref :Ir.Supartono & Ir.Teddy Boen

Analisa Struktur Metode Mariks

Matrix Kekakuan

q = 2 t/m'

140

2EI

4m

EI

EI

A
8m

## Jawab: Karena bentuk struktur dan sistem

pembebanannya sim etri , maka portal
termasuk portal tak bergoyang

A

B
D1

D 2

B
-

q.L1

M FCB = + q.L1
12

M FBC

M FAB

=-

12

=M

FBA

=M

=-

.2.1 8

= - 10,67 tm

=+

.2. 18

= + 10,67 tm

12

FCD

12

=M

FDC

=0

## Gaya ekwivalent Q di titik diskrit

yang koresponding dengan lendutan D .

C
Q 2

Q 1

Q 1 = - 10,67
Q 2 = + 10,67

[ Q] =
A

- 10,67
+ 10,67

Ir.H.Kartono Hd

## Ref :Ir.Supartono & Ir.Teddy Boen

Analisa Struktur Metode Mariks

Matrix Kekakuan

31

=1

41

=0
d

1 unit
d

=0

22

d
d

61

d
d
d
d
d
d

=0

=1

d
H

42

=0

12

=0

= 1 unit

=0
=1
=1
=0
=0
=0

11

21
31
41
51
61

1 unit

=0

32

51

=1

=0

11

21

141

H
3

d
3

=1

d
d
d
d
d
d

=0

62

12

22
32
42
52
62

=0
=0
=0
=1
=1
=0
0
1
1
0
0
0

H

Diagram H-d

[ A]

= 1 unit

52

0
0
0
1
1
0

011000
000110

[S] = EI

4
4

2
4

2
4

4
4

2 ( 2)
8
4 ( 2)
8

4 ( 2)
8
2 ( 2)
8

4
4
2
4

2
4
4
4

EI
2

Ir.H.Kartono Hd

142

## Ref :Ir.Supartono & Ir.Teddy Boen

Analisa Struktur Metode Mariks

Matrix Kekakuan

## Matriks [ K ], matriks kekokohan struktur

T

[K]=[A]

[A]

EI
2

011000
000110

[S]=

[K]=[A]

= EI

[S] [A]

[Q]=[K]

[S] [A]

0
1
1
0
0
0

1221 0 0
0012 2 1

[ D]

= EI

-1

[D]= [ K]

0
0
0
1
1
0

= EI

1221 0 0
0012 2 1

4 1
1 4

[Q]

-1

Menentukan [K]

Determinan :

EI

4 1
1 4

= EI ( 4.4 - 1.1 ) =

EI

15
2

Membentuk matrik [C ] , matriks baru dengan elementnya adalah kofaktor Matriks [K]

[K]

-1

2
15 EI

12

22

21

=-1 ; A

= -1
=+4

4 -1
-1 4

Matriks [ C ] =

Matriks [ C ]

A 11 = +4 ; A

4 -1
-1 4

4 -1
-1 4

- 7,11
[ D]=

2
15 EI

4 -1
-1 4

- 10,67
+ 10,67

1
EI

+ 7,11

Ir .H.Kartono Hd

Matrix Kekakuan

143

## Ref :Ir.Supartono & Ir.Teddy Boen

Analisa Struktur Metode Mariks

[ H] = [ S]

EI
2

[A ] [ D ] =

0 0

1 0

1 0

0 1

0 1

0 0

1 0

EI
2

- 7,11
- 7,11

2 1
1 2
0 2
0 1

+ 7,11

- 3,56

2 0

[H ]=

- 7,11
1
EI

1
EI

=
+ 7,11

- 3,56
+ 3,56
+ 7,11
+ 3,56

## Menentukan moment akhir

Moment akhir = [ H ] - Moment prim er
M
M
M
M
M
M

AB
BA
BC
CB
BD
DB

= - 3,56 - ( 0 )
= - 7,11 - ( 0 )
= - 3,56 - ( - 10,67 )
= + 3,56 - ( + 10,67 )
= + 7,11 - ( 0)
= + 3,56 - ( 0 )

= - 3,56 tm
= - 7,11 tm
= + 7,11 tm
= - 7,11 tm
= + 7,11 tm
= + 3,56 tm

Ir.H.Kartono Hd

## Ref :Ir.Supartono & Ir.Teddy Boen

Analisa Struktur Metode Mariks

Matrix Kekakuan

= - 7,11 tm

BC

q = 2 t/m'

144
= - 7,11 tm

CB

E
M

M
H

AB

BA

= - 7,11 tm

= + 3,56 tm

= - 7,11 tm

CD

DC

= + 3,56 tm
H

= 2,67 ton
V

= 8 ton

= 2,67 ton

= 8 ton

+ 8 ton
+
- 8 ton
+

- 2,67 ton

+ 2,67 ton

Bidang D

- 7,11 tm

- 7,11 tm
-

- 7,11 tm

- 7,11 tm

+
+ 8,89 tm

+
+ 3,56 tm

+
Bidang M

+ 3,56 tm

- 2,67 ton

- 2,67 ton
-

- 8 ton

- 8 ton

- 8 ton

Bidang N

- 8 ton
Ir.H.Kartono Hd

### Dapatkan aplikasi gratis kami

Hak cipta © 2022 Scribd Inc.

### Dapatkan aplikasi gratis kami

Hak cipta © 2022 Scribd Inc.