Anda di halaman 1dari 148

SERBA SERBI

ANALISA STRUKTUR

METODE PUTARAN SUDUT


( CLAPEYRON )

METODE DEFLEKSI KEMIRINGAN

METODE DISTRIBUSI MOMENT


( CROSS)

METODE MATRIKS KEKAKUAN


( CHU KIA WANG )

METODE MATRIKS KEKAKUAN


(SUPARTONO )

Ref : Prof.Ir. O.Baax.Stevens


" T oegepaste Mechanica"

Persam aan Puta ran Sudutt ( Cla peyron)

P = 4 ton

q = 3 t/m'
EI

Selesaikan dengan metode Persamaan Putaran Sudut


( Clapeyron )

EI

Jawab :
Pengekang di joint A ,B dan C dilepas

4m

4m

8m

Putaran sudut yang terjadi akibat beban


=+

BA1

CB1

BC1

BA1

BC1
AB2

BA2

M B

M A

CB2

BC2

CB1
M C

M B

3.8 3
24 EI
3.8 3
24 EI

q.L 1 3 = +
24 EI
q.L 1 3 = =24 EI
P.a.b( L + b )
=+
6 . EI . L
P.a.b ( L + a )
=6 . EI . L

AB1
AB1

=+
=-

=+

192
3EI

=-

192
3EI

4.4.4 ( 8 + 4)
6 . EI . 8
4.4.4 ( 8 + 4)
6. EI . 8

Karena kondisi Balok ABC sebenarnya adalah balok


menerus,maka sebagai pemulihan kembali untuk
menjadi lurus ,pada masing tumpuan A . B dan C
berturut - turut terjadi moment M

P=4
ton
q = 3 t/m'

=+
=-

48
3EI
48
3EI

,M B ,M C

Putaran sudut yang terjadi akibat :


M B

M A

M C

M B

AB2

= -

BA2

M A L1 M B L1
3EI
6EI

Dig ambar dalam bentuk umum


+

M B L1 M A L1
+
3EI
6EI

BC2

= -

CB2

= +

M B L2
M C L2
3EI
6EI
M C L2
M B L2
+
3EI
6EI

Persamaan - persamaan putaran sudut :


Persamaan pada joint A :

A = 0 , karena A adalah tumpuan jepit


A = AB1
A = +

192
3EI

=+

M L
M B L1
qL 13
=0
- A 1 3EI
6EI
24EI

M A .8
M B .8
3EI
6EI

=0

8M A
4M B
=0
3EI
3EI
- M B + 48 = 0 ( Persamaan 1 )
A

192
3EI
- 2M
Persamaan pada joint B :

+ AB2

BA = BC , karena ABC balok menerus


BA1 + BA2 = BC1 + BC2
qL 13 M B L 1
M A L1
+
+
24EI
6EI
3EI

48
3 EI

M B L2
M C L2
3EI
6 EI

M B .8
M B .8
M C .8
M A .8
+
+
+
3EI
3EI
6EI
6EI

192
3EI

16 M
4M A
+
3EI
3EI

+ M A + 4M

=+

+M

4M C
3EI

- 240
3EI

48
3EI

=0

- 60 = 0 ( Persamaan 2 )
Ir.H.Kartono Hd

Persam aan Puta ran Sudutt ( Clapeyron)

Ref : Prof.Ir. O.Baax.Stevens


" T oegepaste Mechanica

Persamaan pada joint C :


C = 0 , karena C adalah tumpuan jepit
C = CB1

CB2

P.a.b( L + a )
6 . 2EI . L

=-

48
3 EI

=-

+M

1 x Persamaan (1 ) : - 2 M

-M

2 x Persamaan ( 2 ) : + 2 M

+ 8M

.8

3EI

+ 48 = 0

3EI
M

+ 2M

6EI

.8

6EI
=-

48
3 EI

8M
3EI

4M

3EI

- 12 = 0 ( Persamaan 3 )

+ 2M

- 120 = 0
(+ )

+ 7M
7 x Persamaan ( 3 ) : + 7 M

+ 2M

- 72 = 0

+14 M

- 84 = 0

+ 12 = 0

(-)
- 12

M
Dari Pers. ( 3 ) : + M

+ 2(+ 1)

- ( + 10 )

= + 1 tm

- 12 = 0
M

Dari Pers ( 1 ) : - 2 M

= + 10 tm

+ 48 = 0
M

= - 19 tm

Ir .H.Kartono Hd

=0

Ref : Prof.Ir. O.Baax.Stevens


" T oegepaste Mechanica

Persam aan Puta ran Sudutt ( Clapeyron)

Menghitung besar reaksi perletakkan :

P = 4 ton
M A = - 19 tm

M C = - 1 tm

M B = - 10 tm

q = 3 t/m'

Tinjau batang AB

EI

M B =0
+ V A . 8 - 19 -

EI
B

8m

4m

4m

.3.8

M A =0
- V B1 . 8 - 19 +

+ 13,125 ton
+ 3,125 ton

V A = + 13,125 ton
1
2

+ 10 = 0
V B1 = + 10,875 ton

VA
13,125
q =
3

x=

Bidang D

- 19 tm

+ 10 = 0

V A + V B1 - q.8 = 13,125 + 10,875 - 3 .8 = 24 - 24 = 0 ( ok)

- 0,875 ton
- 10,875 ton

4,375m

V=0

Kontrol :

.3.8

1
2

M
- 10 tm

= 4,375 m

= + 13,125 . 4,375 - 19 - .3. ( 4,375 )

Max

1
2

Tinjau batang BC
M C =0

+ V B2 . 8 - 10 - 4 . 4

- 1 tm

+ 2,50 tm

+ 1= 0

V B2 = + 3,125 ton

M B =0
- V C . 8 - 10 + 4.4

+ 1= 0
V C = + 0,875 ton

+ 9,71 tm
V= 0

Kontrol :
Bidang M

V B 2 +V C - P = + 3,125 + 0,875 - 4 = + 4 - 4 = 0 ( ok)


M'

= + 0,875. 4 - 1

= + 2,50 tm

Resume :
V A = + 13,125 ton
V B = V B1 + V B2 = + 10,875 + 3,125 = + 14 ton
V C = + 0,875 ton
Kontrol :
V A + V B + V C - q.4 - P
= + 13,125 + 14 + 0,875 - 3.4 - 4 = = 28 - 28 = 0 ( ok)

Ir.H.Kartono Hd

= + 9,71 tm

Ref:Chiu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

Meto de Defle ksi Kem irin gan

P = 4 ton

q = 3 t/m'

Selesaikan dengan metode Defleksi Kemiringan


A

EI

EI

4m

4m

8m

Jawab :
Persamaan Defleksi Kemiri

n gan :

M AB = M

FAB

+ M'

=M

FAB

2 EI
L

(- 2

A -

B )

M BA = M

FBA

+ M'

= M

FBA

2 EI
L

( - 2

B -

A )

2EI = 1 : 1
8

Menentukan kekakuan relatip :


K Relatip AB

: K Relatip BC

2EI
8

M FAB

1
= + .q.L
12

M FBA

1
= - .q.L
12

M FBC

=+

P.a.b
=+
L

M FCB

=-

P.b.a
= 2L

Menentukan besar FEM :


M

FAB

FBA

8
M

FBC

FCB

1
= + .3.8
12

1
= - .3.8
12
2

= + 4 tm

= - 4 tm

4.4.4
8
4.4.4
8

= + 16 ton meter
= - 16 ton meter
2
2
2

Persamaan Defleksi Kemiringan ( Slope Deflection Method)


A = 0 dan

C = 0 ,karena A dan C tumpuan jepit

M AB = + 16 + 1 ( - 2

A - B ) = + 16 -

M BA = - 16 + 1 ( - 2

B - A ) = - 16 - 2

M BC = + 4 + 1 ( - 2

B - C )= + 4-2

M CB = - 4 + 1 ( - 2

C - B )= -4

B
- B

Syarat keseim bangan moment :


Di Joint B :
- 16 - 2

M BA + M BC = 0
B + 4-2
- 12 - 4

B =0
B =0
B =- 3

M AB = + 16 -

( - 3 ) = + 19 tm

M BA = - 16

- 2 ( - 3 ) = - 10 tm

M BC = + 4

- 2 ( - 3 ) = + 10 tm

M CB = - 4

- ( - 3 ) = - 1 tm

Ir.H.Kartono Hd

Ref: Chiu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

Meto de Defle ksi Kem ir in gan

Menghitung besar reaksi perletakkan :


T injau batang AB
P = 4 ton
M

= - 19 tm

M
q = 3 t/m'

= - 10 tm

EI
A

= - 1 tm

EI
B

8m

4m

=0

+V

. 8 - 19 -

=0

-V

4m

. 8 - 19 +

B1

+ 3,125 ton

+V

- 0,875 ton
M

Bidang D

- 19 tm

x=

- 10,875 ton

4,375m

- 1 tm

+
+ 2,50 tm
+ 9,71 tm

=0

+V

B2

. 8 - 10 - 4 . 4

-V

13,125

= + 13,125 ton

B1

= + 10,875 ton

= 4,375 m

1
2

+ 1= 0
V

=0
. 8 - 10 + 4.4

B2

= + 3,125 ton

+ 1= 0
V

V=0

Kontrol :
V

B2

M'
Bidang M

+ 10 = 0

= + 13,125 . 4,375 - 19 - .3. ( 4,375 )

Max

T injau batang BC

- 10 tm

1
2

.3.8

+ 10 = 0

- q.8 = 13,125 + 10,875 - 3 .8 = 24 - 24 = 0 ( ok)

B1

+
-

V=0

Kontrol :
+ 13,125 ton

1
2

.3.8

+V

= + 0,875 ton

- P = + 3,125 + 0,875 - 4 = + 4 - 4 = 0 ( ok)

= + 0,875. 4 - 1

= + 2,50 tm

Resume :
V
V
V

A
B
C

= + 13,125 ton
= V B1 + V
= + 0,875 ton

B2

= + 10,875 + 3,125 = + 14 ton

Kontrol :
V A + V B + V C - q.4 - P
= + 13,125 + 14 + 0,875 - 3.4 - 4 = = 28 - 28 = 0 ( ok)

Ir.H.KartIro.Hno.KartHdono Hd

= + 9,71 tm

Ref:Chu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

The Moment Distribution Method

P = 4 Ton

q = 3 t/m'

EI

EI

8M

4M

4M

Selesaikan dengan Metode Distribusi Moment


( Cross )

Menghitung faktor kekakuan batang ( Stiffness Factor )

AB

4 ( EI )
=
L

4 ( EI )
EI

BC

4 ( EI=)
L

4 ( EI )
EI

1
2

1
2

Kekakuan relatip ( Relativ e Stiffness ) =


K

: K

AB

= :

BC

1
1
= 1: 1
2
2

Menghitung Faktor Distribusi ( Distribution Factor) = DF

AB = 0
BA

BC =

1
=
(1+ 1 )

1
(1+ 1 )

= 0,50

CD = 0

= 0,50

Menghitung Fixed End Moment ( FEM }

FAB

FBA

FBC

FCB

FAB

1
= + .q.L
12

FBA

1
= - .q.L
12

1
= - .3.8
12

M FBC
tm

=+

=+4

=-

FCB

P.a.b= +
L 2
P.b.a
=L2

1
= + .3.8
12

= - 4 tm

= - 16 ton meter

4.4.4
8
4.4.4
8

= + 16 ton meter

2
2
2

Ir.H.Kartono Hd

Ref: Chu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

The Moment Distribution Method

K=1

K=1
0,00
A

FEM
M.Distribusi
M.Induksi
M.Distribusi

+3
-

M.Akhir

+ 19

Periksa ( Kontrol Geometri )


Perubahan
-

1
(Perubahan)
2
Jumlah

BA

K=1
0,00

BC
+4
+6

CB
-4
-

+3
-

- 10

+ 10

-1

AB

BA

BC

+3

+6

+6

+3

- 1,50

- 1,50

-3

+ 4,50

+ 4,50

- 4,50

- 4,50

- 16
+6
-

-3

re l = Jumlah
( -K)

K= 1
0,50

0,50

AB
+ 16
-

CB

(Periksa )

Penjelasan perhitungan
( perubahan )

( perubahan )

re

uj ung dekat

(-K
-

- 10 + 16 = + 6
+ 10 - 4 = + 6
- 1 + 4= + 3

- 19 tm

relative

ujung jauh

(1perubahan ) =
2

re l =

( - ) (1+ 3 ) = - 1,50
2
( - ) (1+ 6 ) = - 3
2
( - ) (1+ 6 ) = - 3
2
( - ) (1+ 3 ) = - 1,50
2

+ 19 - 16 = + 3

+ 19 tm

1 )
+ ( - ) ( perubahan
2

uj ung dekat

l=

- 10 tm

- 10 tm

+ 10 tm

- 10 tm

jumlah
( -K)

+ 4,50
(-1)

= - 4,50

+ 4,50
(-1)

= - 4,50

- 1 tm

- 1 tm

Ir . H.Kartono Hd

Ref: Chu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

The Moment Distribution Method

Menghitung besar reaksi perletakkan :


T injau batang AB
P = 4 ton
M

= - 19 tm

M
q = 3 t/m'

= - 10 tm

EI
A

= - 1 tm

EI
B

8m

4m

=0

+V

. 8 - 19 -

=0

-V

4m

. 8 - 19 +

B1

+ 3,125 ton

+V

V
x=

Bidang D

- 19 tm

- 0,875 ton
- 10,875 ton

4,375m

- 1 tm

+
+ 2,50 tm
+ 9,71 tm

=0

+V

B2

. 8 - 10 - 4 . 4

-V

13,125

= + 13,125 ton

B1

= + 10,875 ton

= 4,375 m

1
2

+ 1= 0
V

=0
. 8 - 10 + 4.4

B2

= + 3,125 ton

+ 1= 0
V

V=0

Kontrol :
V

B2

M'
Bidang M

+ 10 = 0

= + 13,125 . 4,375 - 19 - .3. ( 4,375 )

Max

T injau batang BC

- 10 tm

1
2

.3.8

+ 10 = 0

- q.8 = 13,125 + 10,875 - 3 .8 = 24 - 24 = 0 ( ok)

B1

+
-

V=0

Kontrol :
+ 13,125 ton

1
2

.3.8

+V

= + 0,875 ton

- P = + 3,125 + 0,875 - 4 = + 4 - 4 = 0 ( ok)

= + 0,875. 4 - 1

= + 2,50 tm

Resume :
V
V
V

A
B
C

= + 13,125 ton
= V B1 + V
= + 0,875 ton

B2

= + 10,875 + 3,125 = + 14 ton

Kontrol :
V A + V B + V C - q.4 - P
= + 13,125 + 14 + 0,875 - 3.4 - 4 = = 28 - 28 = 0 ( ok)

Ir.H.KartIro.Hno.KartHdono Hd

= + 9,71 tm

Ref: Wiliam Weaver,Jr


" Analis a Matriks Untuk Struktur Rangka"

Metode Matriks Fleksibilitas


P = 4 Ton

q = 3 t/m'

EI

B
Q

Selesaikan dengan metode Matrix Fleksibilitas


Ref : Wiliam Weav er Jr

EI

8M

4M

EI

4M

EI

Jawab :
C

Dengan mengingat kondisi geometrinya,


masing masing balok dij adikan gelagar
sederhana .( Struktur , yang semula
terkekang , dilepas)
M A , M B dan M
C sebagai redundant

q = 3 t/m'

Menentukan Matriks Deformasi akibat beban q dan P :


q .L 1 3
= +
D 1 = + 24 EI
q.L 1 3

D2 =
D3 =
P

= 4 Ton

24 EI

3.8
24 EI

P.a.b( L
2 +b)
6.EI.L 2

] =

f 21
1 unit

f 31

EI

EI

f 12

f 22

1 unit

1 unit

EI

f 33

EI

Deformasi akibat moment 1 unit di C

EI

+ 80
+ 16

4
3 EI

M.L 1
3 EI

4
3 EI

= +

M.L 2
1.8
= +
3 EI
3 EI
=

1.8
6 EI

1.8

3 EI

= +

16
3 EI

4
3 EI

f 13 = 0

1 unit

f 13

1
EI

8
3 EI

M.L 1
1. 8
= +
6 EI
6 EI

M.L 2
6 EI

f 23 = +
f 23

Deformasi akibat moment 1 unit di B

= + 16
EI

= 0

f 22 =

EI

4.4.4( 8 + 4)
6. EI .8

+ 16
EI

Menentukan Matriks Fleksibilitas


M.L 1
1. 8
f 11 =
=
3 EI
3 EI
M.L 1
1. 8
f 21 =
=
6 EI
6 EI

f 12 = +

f 23

+ 64

+ 80
EI

D3

f 31

Deformasi akibat moment 1 unit di A

f 32 =

f 33 =

M.L 2
6 EI
M.L 2
3 EI

1.8
6 EI
1.8
3 EI

= +
= +

+ 80
EI

+ 4.4.4( 8 + 4 )
6. EI .8

+ 64
EI

D1
D2

Deformasi akibat beban q dan P


f 11

= + 3.8
24 EI
=

+ 64
EI

P.a.b( L
2 + a)
6.EI.L 2

[D
A

4
3 EI
8
3 EI

Ir.H.Kartono Hd

Ref: Wiliam Weaver,J r


" Analis a Matriks Untuk Struktur Rangka"

Metode Matriks Fleksibilitas

[F]

11

12

f 13

21

22

f 31

f
-1

[Q] = - [ F ]

23

32

+8
3EI 3 EI

33

+ 8

+4
+ 16
3 EI 3 EI 3EI

+4

+8

+4
3EI

3 EI

1
3 EI

+4

10

+4

+ 16

+4

+4

+8

[D]
-1

Mencari Inv ers Matriks : [ F ]


+ 8
1
3 EI

D=

+4

+4

+ 4 + 16 + 4
0

+4

1
3 EI

+ 256
EI

{ + 8 (16.8 - 4 . 4 ) - 4 ( 4.8 - 4 .0 ) + 0 ( 4 . 4 - 16.0 ) } =

+8

Menyusun matriks baru [ C ] :


A

11

= + ( 16.8 - 4.4 ) = + 112

21

= - ( 4.8 - 0 . 4 ) = - 32

31

= + ( 4.4 - 0.4 ) = + 16

+ 1 12 - 32
[C]=

22

= + ( 8.8 - 0.0 ) = + 6 4

32

= - ( 8.4 - 4.0 ) = - 32

+ 16

- 32 + 64

- 64

+ 16

+ 112

- 32

= - ( 4.8 - 4.0 ) = - 32

12

[C]

-1

[Q] = - [ F ]

-1

33

1
D

[C ]

[ D]
[Q]=

- EI
256

- 32
+ 64

- 32

+ 16

- 32

+ 112

+ 16

EI
256

- 32

+ 64

- 32

+ 16

- 32

+ 112

+ 1 12 - 32

+ 16

- 32

+ 64

- 32

+ 16

- 32

+ 112

= + ( 8.16 - 4.4 ) = + 112

+ 16

- 32

- 32

= + ( 4.4 - 0.16 ) = + 16
= - ( 8.4 - 4 .0 ) = - 32

23

+ 1 12

+ 1 12
Inv ers Matriks : [ F ]

13

+ 64
1
EI

+ 80
+ 16

( + 112 . + 64) + ( - 32 . + 80 ) + ( + 16 . + 16 )
=

-1
256

- 19

( - 32 . + 64 ) + ( + 64 . + 80 ) + ( - 32. + 16 )

- 10

( + 16 . + 64 ) + ( - 32 . + 80 ) + ( + 112 . + 16 )

-1
P = 4 Ton

q = 3 t/m'

C
EI

= - 19 tm

EI

B
B

= - 10 tm

= - 1 tm
Ir.H.Kartono Hd

Ref: Wiliam Weaver,J r


" Analis a Matriks UntukStruktur Rangka"

Metode Matriks Fleksibilitas

11

Menghitung besar reaksi perletakkan :


T injau batang AB
P = 4 ton
M A = - 19 tm
q = 3 t/m'
EI
A

M C = - 1 tm

M B =0
+ V A . 8 - 19 -

EI

M A =0
- V B1 . 8 - 19 +

M B = - 10 tm

8m

4m

4m

x=

- 0,875 ton
M

- 10,875 ton

4,375m

Bidang D

- 19 tm

+ 10 = 0
V A = + 13,125 ton

1
2

+ 10 = 0
V B1 = + 10,875 ton

V A + V B1 - q.8 = 13,125 + 10,875 - 3 .8 = 24 - 24 = 0 ( ok)

+ 3,125 ton

.3.8

1
2

V=0

Kontrol :
+ 13,125 ton

.3.8

Max

VA
13,125
q =
3

= 4,375 m
1
2

= + 13,125 . 4,375 - 19 - .3. ( 4,375 )

T injau batang BC
M C =0
+ V B2 . 8 - 10 - 4 . 4

- 10 tm

+ 2,50 tm
+ 9,71 tm

- V C . 8 - 10 + 4.4

+ 1= 0

Kontrol :
V=0
V B 2 +V C - P = + 3,125 + 0,875 - 4 = + 4 - 4 = 0 ( ok)
M'

Bidang M

V B2 = + 3,125 ton

M B =0

- 1 tm

+ 1= 0

= + 0,875. 4 - 1

V C = + 0,875 ton

= + 2,50 tm

Resume :
V A = + 13,125 ton
V B = V B1 + V B2 = + 10,875 + 3,125 = + 14 ton
V C = + 0,875 ton
Kontrol :
V A + V B + V C - q.4 - P
= + 13,125 + 14 + 0,875 - 3.4 - 4 = = 28 - 28 = 0 ( ok)

Ir.H.KartIro.Hno.KartHdono Hd

= + 9,71 tm

Ref : Chu Kia Wang


Matrix Method of Structural Analysis

Matrix Kekakuan
P = 4 Ton

q = 3 t/m'

EI

12

Selesaikan dengan Metode Matriks Kekakuan


Ref : Chu Kia Wang

EI

8M

4M

4M

Jawab :
P = 4 Ton

q = 3 t/m'

EI

8M

EI

Menghitung besar Fixed End Moment

4M

4M

M FAB

=-

M FBA

=+

M FBC

=-

M FCB

=+

1
12
1
12
1
8
1
8

P
EI

x1

.P.L
.P.L

.3. 8

.3. 8

= + 16 tm

e2
e3

1
2

[A ]
e

- 4 tm

.4. 8

+ 4 tm

F 1 234

1 0 1 1 0

Diagram F - e
[A] T =

Ketahui Jumlah Moment dalam di uj ung balok = 4


( NF = Number of Internal End Moment = 4)

F2
F 0 = - ( + 16 - 4 ) = - 12 tm

P =F3
Diagram Keseimbangan

LC

P
[P]=

- 16 tm

.4. 8

Dengan demikian , matriks Statik [ A ] =


P

.q.L

1
12
= + 1
12
= - 1
8
= + 1
8
=

P = F 2 +F 3

Ketahui Ketidak Tentuan Kinematisnya = 1


( NP = Number of Possible Joint Rotation = 1)
( Degree of Freedom in rotation = 1 )

Dari diagram ( P - x ) ,( F - e ) dan diagram


Keseimbangan , didapat :

EI

Diagram P - x

.q.L

- 12

Ir.H.Kartono Hd

Ref : Chu Kia Wang


Matrix Method of Structural Analysis

Matrix Kekakuan

13

Menentukan Matrik Kekokohan Intern elemen ( Stiffness Matrix ) = [ S ]

[S] = EI

4
8

2
8

2
8

4
8

4
8
2
8

2
8
4
8

2 1 0 0
1 2 0 0

EI
4

0 0 2 1
0 0 1 2

Menentukan Matrik Kekakuan Struktur ( External Stiffness Matrix ) = [ K ]

[K] = [A ] [S] [ A ]

[S][A ]

= EI
4

2 1 0 0

1 2 0 0

0 0 2 1

0 0 1 2

[ K]= [A ]

[S][A ]

EI
4

x 1

EI
4

-1

Menentukan Invers Matriks [ K ]


Determinan :

EI
4

x 1

F
F 1 234
P
1 0 1 1 0

x 1

D=

EI
4

= EI

Matriks baru [ C ] = EI [ 1 ]
Transpose Matriks [ C ]

= EI [ 1 ]

Ir.H.Kartono Hd

Ref : Chu Kia Wang


Matrix Method of Structural Analysis

Matrix Kekakuan

[ K]

-1

= 1
D

[ C]

-1

[ X] = [ K]

[P]

1
=
EI

1
EI

+1

LC

P
+1

[X ]

EI
4

- 12

Lc

1
EI

- 12

x 1
1

[F]= [S][A ]

14

1
2

Lc

x
1
EI

- 12

Lc
-3
-6
-6
-3

Moment Akhir = [ F ] + FEM


M

AC

= - 3 - 16 = - 19 tm

BA

= - 6 + 16 = + 10 tm

BC

= - 6 - 4 = - 10 tm

CB

= - 3 + 4 = + 1 tm
M
q = 3 t/m'

BA

= - 10 tm

= 4 Ton

EI

A M

AB

= - 19 tm

= - 1 tm

CB

EI

BC

= - 10 tm

Ir.H.Kartono Hd

Ref : Chu Kia Wang


Matrix Method of Structural Analysis

Matrix Kekakuan

15

Menghitung besar reaksi perletakkan :


T injau batang AB
P = 4 ton
M

= - 19 tm

M
q = 3 t/m'

= - 10 tm

EI
A

= - 1 tm

EI
B

8m

4m

=0

. 8 - 19 -

=0

-V

4m

+V

. 8 - 19 +

B1

+ 3,125 ton

+V

V
x=

Bidang D

- 19 tm

- 0,875 ton
- 10,875 ton

4,375m

- 1 tm

=0

+V

B2

. 8 - 10 - 4 . 4

-V

+
+ 2,50 tm

13,125

= + 13,125 ton

B1

= + 10,875 ton

= 4,375 m

1
2

+ 1= 0

=0

. 8 - 10 + 4.4

B2

= + 3,125 ton

+ 1= 0
V

V=0

Kontrol :
V

B2

M'
Bidang M

+ 9,71 tm

+ 10 = 0

= + 13,125 . 4,375 - 19 - .3. ( 4,375 )

Max

T injau batang BC

- 10 tm

1
2

.3.8

+ 10 = 0

- q.8 = 13,125 + 10,875 - 3 .8 = 24 - 24 = 0 ( ok)

B1

+
-

V=0

Kontrol :
+ 13,125 ton

1
2

.3.8

+V

= + 0,875 ton

- P = + 3,125 + 0,875 - 4 = + 4 - 4 = 0 ( ok)

= + 0,875. 4 - 1

= + 2,50 tm

Resume :
V
V
V

A
B
C

= + 13,125 ton
= V B1 + V
= + 0,875 ton

B2

= + 10,875 + 3,125 = + 14 ton

Kontrol :
V A + V B + V C - q.4 - P
= + 13,125 + 14 + 0,875 - 3.4 - 4 = = 28 - 28 = 0 ( ok)

Ir.H.KartIro.Hno.KartHdono Hd

= + 9,71 tm

Ref :Ir.Supartono & Ir.Teddy Boen


Analisa Struktur Metode Mariks

Matrix Kekakuan
q = 3 t/m'

EI

16

P = 4 Ton

Selesaikan dengan metode Matriks Kekakuan


Ref : Ir.F.X Supartono & Ir. Teddy Boen

EI

8M

4M

4M

Jawab :
EI

EI
B

Ketahui dulu struktur dasar yang dikekang

EI

EI
D

Ketahui Ketidak Tentuan Kinematisnya = 1

P = 4 Ton

q = 3 t/m'

EI

8M

H
d
H

4M

EI

Fixed End Moment ( FEM )

FAB

=-

FBA

=+

FBC

=-

FCB

=+

1
12
1
12
1
8
1
8

1
12
.q.L 2 = + 1
12
.P.L = - 1
8
.P.L
= + 1
8
.q.L

.3. 8

.3. 8

.4. 8
.4. 8

- 16 tm

+ 16 tm
- 4 tm

=
=

4M

Diagram H - d
Q
H

Diagram Keseimbangan

Q = + 16 - 4 = + 12

EI

EI

[ Q ] = + 12

Q
Gaya Ekwiv alent Q di titik diskrit sehubungan adanya lendutan D
Ir.H.Kartono Hd

+ 4 tm

Ref :Ir.Supartono & Ir.Teddy Boen


Analisa Struktur Metode Mariks

Matrix Kekakuan

17

Menentukan Matriks Deformasi [ A ]

0
d 31 = 1

d 11 = 0

d
d
d
d

d 41 = 0

d 21 = 1

D = 1 satuan

Pada titik B diberikan D

Matriks Deformasi [A] =

=0
21 = 1
31 = 1
41 = 0

11

1
0

= 1 satuan

Transpose [ A ]

[S] = EI

4
8

2
8

2
8

4
8

4
8
2
8

2
8
4
8

2 1 0 0

0 0 2 1

1 2 0 0
[S][A ]=

1 2 0 0

EI
4

0 0 1 2

2 1 0 0
EI
4

0 0 2 1
0 0 1 2

EI
4

1
[K]= [A ]

[S][A ]=

EI
4

0 1 1 0

EI
4

EI

-1

Menentukan Inv ers Matriks [ K ]


Determinan

D=

EI

= + EI

Ir.H.Kartono Hd

0 1 1 0

Matrix Kekakuan

Ref :Ir.Supartono & Ir.Teddy Boen


Analisa Struktur Metode Mariks

18

Elemen Matriks baru [ C ] :


Matriks baru [ C ] =

+1

Transpose Matriks [ C ]

[K]

-1

= 1
D

[D] = [K]

[ C]

-1

[Q]

+1

1
EI

+1

1
EI

+1

+ 12

1
EI

+ 12

+3

1
[H] = [S] [A ][ D]

EI
4

+6

1
EI

+ 12

+6
+3

1
Moment Akhir = [ H ] - FEM
M AC = + 3 - ( - 16 ) = 19
M BA = + 6 - ( + 16 ) = - 10 tm
M BC = + 6 - ( - 4 ) = + 10 tm
M CB = + 3 - ( + 4 ) = - 1 tm

M
q = 3 t/m'

BA

= - 10 tm

= 4 Ton

EI

A M

AB

= - 19 tm

= - 1 tm

CB

EI

BC

= - 10 tm

Ir.H.Kartono Hd

Ref :Ir.Supartono & Ir.Teddy Boen


Analisa Struktur Metode Mariks

Matrix Kekakuan

19

Menghit ung besar reaksi perletakkan :


T injau batang AB
P = 4 ton
M A = - 19 tm
q = 3 t/m'
EI
A

M C = - 1 tm

M B =0
+ V A . 8 - 19 -

EI

M A =0
- V B1 . 8 - 19 +

M B = - 10 tm

8m

4m

4m

x=

- 0,875 ton
- 10,875 ton

4,375m

Bidang D

- 19 tm

+ 10 = 0
V A = + 13,125 ton

1
2

+ 10 = 0
V B1 = + 10,875 ton

V A + V B1 - q.8 = 13,125 + 10,875 - 3 .8 = 24 - 24 = 0 ( ok)

+ 3,125 ton

.3.8

1
2

V=0

Kontrol :
+ 13,125 ton

.3.8

VA
13,125
q =
3

= 4,375 m

= + 13,125 . 4,375 - 19 - .3. ( 4,375 )

Max

1
2

T injau batang BC
M C =0
+ V B2 . 8 - 10 - 4 . 4

- 10 tm

+ 2,50 tm
+ 9,71 tm

- V C . 8 - 10 + 4.4

+ 1= 0

Kontrol :
V=0
V B 2 +V C - P = + 3,125 + 0,875 - 4 = + 4 - 4 = 0 ( ok)
M'

Bidang M

V B2 = + 3,125 ton

M B =0

- 1 tm

+ 1= 0

= + 0,875. 4 - 1

V C = + 0,875 ton

= + 2,50 tm

Resume :
V A = + 13,125 ton
V B = V B1 + V B2 = + 10,875 + 3,125 = + 14 ton
V C = + 0,875 ton
Kontrol :
V A + V B + V C - q.4 - P
= + 13,125 + 14 + 0,875 - 3.4 - 4 = = 28 - 28 = 0 ( ok)

Ir.H.KartIro.Hno.KartHdono Hd

= + 9,71 tm

Ref : Prof.Ir. O.Baax.Stevens


" T oegepaste Mechanica"

Persam aan Puta ran Sudutt ( Cla peyron)

P = 4 ton

q = 3 t/m'
EI

Selesaikan dengan metode Persamaan Putaran Sudut


( Clapeyron )

EI

AB1

BA2

BC2

M B

M A

Putaran sudut yang terjadi akibat beban

BC1

BA1

AB2

Jawab :
Pengekang di joint A ,B dan C dilepas

4m

4m

8m

20

AB1

=+

q.L
24 EI

BA1

=-

q.L
24 EI

BC1

M B

=+

3.8 3
24 EI

=+

192
3EI

=-

3.8 3
24 EI

=-

192
3EI

P.a.b( L + b )
6 . EI . L

=+

Karena kondisi Balok ABC sebenarnya adalah balok


menerus,maka sebagai pemulihan kembali untuk
menjadi lurus ,pada masing tumpuan A . B dan C
berturut - turut terjadi moment M

P=4
ton
q = 3 t/m'

=+

4.4.4 ( 8 + 4)
6 . EI . 8

=+

,M B

Putaran sudut yang terjadi akibat :


M B

M A

M B

AB2

= -

BA2

M A L1 M B L1
3EI
6EI

Dig ambar dalam bentuk umum

M B L1 M A L1
+
3EI
6EI

BC2

= -

Persamaan - persamaan putaran sudut :


Persamaan pada joint A :

A = 0 , karena A adalah tumpuan jepit


A = AB1
A = +

192
3EI

=+

M L
M B L1
qL 13
=0
- A 1 3EI
6EI
24EI

M A .8
M B .8
3EI
6EI

=0

8M A
4M B
=0
3EI
3EI
- M B + 48 = 0 ( Persamaan 1 )
A

192
3EI
- 2M
Persamaan pada joint B :

+ AB2

BA = BC , karena ABC balok menerus


BA1 + BA2 = BC1 + BC2
qL 13 M B L 1
M A L1
+
+
24EI
6EI
3EI

M B .8
M B .8
M A .8
+
+
3EI
3EI
6EI

192
3EI

16 M
4M A
+
3EI
3EI

+ M A + 4M

48
3 EI

=+

- 240
3EI

M B L2
3EI
48
3EI

=0

- 60 = 0 ( Persamaan 2 )
Ir.H.Kartono Hd

M B L2
3EI

48
3EI

Ref : Prof.Ir. O.Baax.Stevens


" T oegepaste Mechanica

Persam aan Putaran Sudutt ( Clapeyron)

1 x Persamaan ( 1 ) : - 2 M
2 x Persamaan ( 2 ) : + 2 M

-M

A
A

+ 48 = 0

+ 8M

- 120 = 0

+7 M

- 72 = 0

M
Dari Persamaan (1 ) : - 2 M

= + 10,286 tm

- ( + 10,286 )
M

21

+ 48 = 0

= + 18,857 tm

Ir .H.Kartono Hd

Ref : Prof.Ir. O.Baax.Stevens


" T oegepaste Mechanica

Persam aan Puta ran Sudutt ( Cla peyron)

22

Menghitung besar reaksi perletakkan :


T injau batang AB
P = 4 ton
M

= - 18,857 tm

M
q = 3 t/m'

= - 10,286 tm

+V

EI
A

EI
B

8m

4m

4m

=0

. 8 - 18,857 -

-V

B1

+ 3,286 ton

+V

. 8 - 18,857 +

1
2

.3.8

x=

13,071

Bidang D

Max

+ 10,286 = 0
V

=0

+V

B2

. 8 - 10,286 - 4 . 4

-V

=0
V

=0
. 8 - 10,286 + 4.4

B2

= + 3,286 ton

=0
V

V
+
+ 2,856 tm

Bidang M

V=0

Kontrol :

+ 9,62 tm

= + 10,929ton

T injau batang BC

- 10,286 tm

B1

1
2

= + 13,071 . 4,357 - 18,856 - .3. ( 4,357 )

- 18,857 tm

= + 13,071 ton

= 4,357 m

- 0,714 ton
M

- q.8 = 13,071 + 10,929 - 3 .8 = 24 - 24 = 0 ( ok)

B1

- 10,929ton

4,357m

V=0

+
-

+ 10,286 = 0

=0

Kontrol :
+ 13,071 ton

1
2

.3.8

B2

M'

+V

= + 0,714 ton

- P = + 3,286 + 0,714 - 4 = + 4 - 4 = 0 ( ok)

= + 0,714. 4

= + 2,856 tm

Resume :
V
V
V

A
B
C

= + 13,071ton
= V B1 + V
= + 0,714 ton

Kontrol :
V A +V

+V

B2

= + 10,929 + 3,286 = + 14,215 ton

- q.4 - P

= + 13,071 + 14,215 + 0,714 - 3.4 - 4 = = 28 - 28 = 0 ( ok)

Ir.H.KartIro.Hno.KartHdono Hd

= + 9,62 tm

Ref: Chiu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

Metode Defleksi Kem ir ingan

23

P = 4 ton

q = 3 t/m'

Selesaikan dengan metode Defleksi Kemiringan


A

EI

EI

4m

4m

8m

Jawab :
Persamaan Defleksi Kemiri

n gan :

AB

=M

FAB

+ M'

=M

FAB

2 EI
L

( - 2

A -

B )

BA

=M

FBA

+ M'

= M

FBA

2 EI
L

( - 2

B -

A )

2EI = 1 : 1
8

Menentukan kekakuan relatip :


K

:K

Relatip AB

2EI
8

Relatip BC

Menentukan besar FEM :


M

FAB

FBA

8
M

FBC

FCB

FAB

FBA

1
= + .q.L
12
1
= - .q.L
12

FBC

=+

P.a.b
=+
L

FCB

=-

P.b.a
= 2L

1
= + .3.8
12
1
= - .3.8
12
2

= + 4 tm
= - 4 tm

4.4.4
8
4.4.4
8

= + 16 ton meter
= - 16 ton meter
2
2
2

Persamaan Defleksi Kemiringan ( Slope Deflection Method)


A = 0

,karena A tumpuan jepit

AB

= + 16 + 1 ( - 2

A - B ) = + 16 -

BA

= - 16 + 1 ( - 2

B - A ) = - 16 - 2

BC

= + 4+ 1(-2

B - C )= + 4-2

B - C )

CB

= - 4+ 1(-2

C - B )= - 4-2

C - B

Syarat keseim bangan moment :


Di Joint B :
- 16 - 2

M
B + 4-2

B -
M

- 4-2

+M

BC

=0

=0

B -

- 12 - 4
Di Joint C :

BA

CB

= 0 ---> Persamaan ( 1)

=0

C - B = 0 ----> Persamaan ( 2 )

Ir.H.Kartono Hd

Ref: Chiu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

Metode Defleksi Kem ir ingan

2 x Persamaan ( 1 ) : - 24 - 8

B -2

1 x Persamaan ( 2 ) : - 4 -

B - 2
- 20 - 7

=0

=0

=0

= - 2,857

(-)

C - ( - 2,857 )

Dari Persamaan ( 2 ) : - 4 - 2

=0
C

AB

= + 16 - ( - 2,857 ) = - 18,857 tm

BA

= - 16

BC

= + 4 - 2 ( - 2,857 )

- ( - 0,572 ) =

CB

= - 4 - 2 ( - 0,572 )

- ( - 2,857 ) = 0

24

= - 0,572

- 2 ( - 2,857 ) = - 10,286 tm
+ 10,286 tm

Ir.H.Kartono Hd

Ref: Chiu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

M eto de Defle ksi Kem ir in gan

25

Menghitung besar reaksi perletakkan :


T injau batang AB
P = 4 ton
M A = - 18,857 tm

M B =0

M B = - 10,286 tm

q = 3 t/m'

+ V A . 8 - 18,857 -

EI
A

M A =0
- V B 1 . 8 - 18,857 +

EI
B

8m

4m

4m

x=

- 0,714 ton
M

- 10,929ton

4,357m

V A = + 13,071 ton
1
2

.3.8

+ 10,286 = 0
2

+ 10,286 = 0
V B1 = + 10,929ton

V A + V B1 - q.8 = 13,071 + 10,929 - 3 .8 = 24 - 24 = 0 ( ok)

+ 3,286 ton

V=0

Kontrol :
+ 13,071 ton

1
2

.3.8

Bidang D

Max

VA
13,071
q =
3

= 4,357 m
1
2

= + 13,071 . 4,357 - 18,856 - .3. ( 4,357 )

T injau batang BC
M C =0
+ V B2 . 8 - 10,286 - 4 . 4

- 18,857 tm

=0
V B2 = + 3,286 ton

M B =0
- 10,286 tm

- V C . 8 - 10,286 + 4.4

Kontrol :
V=0
V B 2 + V C - P = + 3,286 + 0,714 - 4 = + 4 - 4 = 0 ( ok)

+ 2,856 tm
+ 9,62 tm
Bidang M

=0

M'

= + 0,714. 4

V C = + 0,714 ton

= + 2,856 tm

Resume :
V A = + 13,071ton
V B = V B1 + V B2 = + 10,929 + 3,286 = + 14,215 ton
V C = + 0,714 ton
Kontrol :
V A + V B + V C - q.4 - P
= + 13,071 + 14,215 + 0,714 - 3.4 - 4 = = 28 - 28 = 0 ( ok)

Ir.H.KartIro.Hno.KartHdono Hd

= + 9,62 tm

Ref: Chu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

The Moment Distribution Method

28

Menghitung besar reaksi perletakkan :


T injau batang AB
P = 4 ton
M

= - 18,859 tm

M
q = 3 t/m'

= - 10,281 tm

+V

EI
A

8m

4m

4m

. 8 - 18,859 -

EI

B1

. 8 - 18,859 +

+ 3,285 ton

+V

13,072

+ 2,86 tm
+ 9,62 tm

=0

+V

B2

. 8 - 10,281 - 4 . 4

1
2

=0
V

=0
. 8 - 10,281 + 4.4

B2

= + 3,285 ton

=0
V

V=0

Kontrol :
V

B2

M'
Bidang M

+ 10,281 = 0
V B1 = + 10,928 ton

= + 13,072 . 4,357 - 18,859 - .3. ( 4,357 )

-V
+

= + 13,072 ton

T injau batang BC

- 10,281 tm

Max

= 4,357 m

- 0,715 ton

Bidang D

- 18,859 tm

x=

- 10,928 ton

4,375m

.3.8

- q.8 = 13,072 + 10,928 - 3 .8 = 24 - 24 = 0 ( ok)

B1

+
-

+ 10,281 = 0
V

1
2

V=0

Kontrol :
+ 13,072 ton

1
2

.3.8

=0

-V

=0

+V

= + 0,715 ton

- P = + 3,285 + 0,715 - 4 = + 4 - 4 = 0 ( ok)

= + 0,715. 4

= + 2,86 tm

Resume :
V
V
V

A
B
C

= + 13,072 ton
= V B1 + V
= + 0,715 ton

Kontrol :
V A +V

+V

B2

= + 10,928 + 3,285 = + 14,213 ton

- q.4 - P

= + 13,072 + 14,213 + 0,715- 3.4 - 4 = = 28 - 28 = 0 ( ok)

Ir.H.KartIro.Hno.KartHdono Hd

= + 9,62 tm

26

Ref:Chu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

The Moment Distribution Method

P = 4 Ton

q = 3 t/m'

EI

EI

8M

4M

4M

Selesaikan dengan Metode Distribusi Moment


( Cross )

Menghitung faktor kekakuan batang ( Stiffness Factor )

AB

4 ( EI )
=
L

4 ( EI )
EI

BC

4 ( EI=)
L

4 ( EI )
EI

1
2

1
2

Kekakuan relatip ( Relativ e Stiffness ) =


K

: K

AB

= :

BC

1
1
= 1: 1
2
2

Menghitung Faktor Distribusi ( Distribution Factor) = DF

AB = 0
BA

BC =

1
=
(1+ 1 )

1
(1+ 1 )

= 0,50

CD = 1

= 0,50

Menghitung Fixed End Moment ( FEM }

FAB

FBA

FBC

FCB

FAB

1
= + .q.L
12

FBA

1
= - .q.L
12

1
= - .3.8
12

M FBC
tm

=+

=+4

=-

FCB

P.a.b= +
L 2
P.b.a
=L2

1
= + .3.8
12

= - 4 tm

= - 16 ton meter

4.4.4
8
4.4.4
8

= + 16 ton meter

2
2
2

Ir.H.Kartono Hd

Ref: Chu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

The Moment Distribution Method

K=1

K=1
0,00
FEM
M.Distribusi
M.Induksi
M.Distribusi
M.Akhir

BA

CB
-4
+4

+2
-1

+3
-3

- 0,50

- 1,50

- 0,50

+ 0,75

+ 0,75

+ 0,50

+ 0,25

+ 0,375

- 0,125

- 0,375

+ 0,094
-

- 0,188
+ 0,094
-

- 0,063
+ 0,063

- 10,281

+ 10,281

- 0,125
-

+ 0,047
+ 18,859

AB

1
(Perubahan)
2

+4
+6

+3
-

- 0,063

1,00

BC

- 16
+6
-1

Perubahan

K=1

0,50

0,50

AB
+ 16
-

+ 0,375

Periksa ( Kontrol Geometri )

K= 1

27

BA

+ 0,047
- 0,047
0

CB

BC

+ 2,859

+ 5.719

+ 6,281

+4

- 2,859

- 1,43

-2

- 3,14

+4,289

+ 4,281

+ 0,86

- 4,289

- 4,281

- 0,86

Jumlah
re l = Jumlah
( -K)

(Periksa )

P = 4 Ton
q = 3 t/m'

+ 18,859 tm

- 18,859 tm

- 10,281 tm

- 10,281 tm

- 10,281 tm
+ 10,281 tm

Ir . H.Kartono Hd

Ref: Chu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

The Moment Distribution Method

28

Menghitung besar reaksi perletakkan :


T injau batang AB
P = 4 ton
M

= - 18,859 tm

M
q = 3 t/m'

= - 10,281 tm

+V

EI
A

8m

4m

4m

. 8 - 18,859 -

EI

B1

. 8 - 18,859 +

+ 3,285 ton

+V

13,072

+ 2,86 tm
+ 9,62 tm

=0

+V

B2

. 8 - 10,281 - 4 . 4

1
2

=0
V

=0
. 8 - 10,281 + 4.4

B2

= + 3,285 ton

=0
V

V=0

Kontrol :
V

B2

M'
Bidang M

+ 10,281 = 0
V B1 = + 10,928 ton

= + 13,072 . 4,357 - 18,859 - .3. ( 4,357 )

-V
+

= + 13,072 ton

T injau batang BC

- 10,281 tm

Max

= 4,357 m

- 0,715 ton

Bidang D

- 18,859 tm

x=

- 10,928 ton

4,375m

.3.8

- q.8 = 13,072 + 10,928 - 3 .8 = 24 - 24 = 0 ( ok)

B1

+
-

+ 10,281 = 0
V

1
2

V=0

Kontrol :
+ 13,072 ton

1
2

.3.8

=0

-V

=0

+V

= + 0,715 ton

- P = + 3,285 + 0,715 - 4 = + 4 - 4 = 0 ( ok)

= + 0,715. 4

= + 2,86 tm

Resume :
V
V
V

A
B
C

= + 13,072 ton
= V B1 + V
= + 0,715 ton

Kontrol :
V A +V

+V

B2

= + 10,928 + 3,285 = + 14,213 ton

- q.4 - P

= + 13,072 + 14,213 + 0,715- 3.4 - 4 = = 28 - 28 = 0 ( ok)

Ir.H.KartIro.Hno.KartHdono Hd

= + 9,62 tm

Ref: Wiliam Weaver,Jr


" Analis a Matriks Untuk Struktur Rangka"

Metode Matriks Fleksibilitas


P = 4 Ton

q = 3 t/m'

EI

B
Q

Selesaikan dengan metode Matrix Fleksibilitas


Ref : Wiliam Weav er Jr

EI

8M

4M

Jawab :

EI

4M

EI

Dengan mengingat kondisi geometrinya,


masing masing balok dij adikan gelagar
sederhana .( Struktur , yang semula
terkekang , dilepas)
M A dan M
B sebagai redundant

Menentukan Matriks Deformasi akibat beban q dan P :


q .L 1 3
= +
D 1 = + 24 EI
q.L 1 3

D2 =

q = 3 t/m'

24 EI

3.8
24 EI

P.a.b( L
2 +b)
6.EI.L 2

] =

D1
D2

= + 3.8
24 EI

+ 64
EI

+ 4.4.4( 8 + 4 )
6. EI .8

+ 64

1
EI

+ 80
EI

+ 64
EI

= 4 Ton

[D
A

29

+ 80

Deformasi akibat beban q dan P


f 21

f 11

Menentukan Matriks Fleksibilitas

1 unit
EI

EI
B

f 11

f 21

Deformasi akibat moment 1 unit di A


f 12
1 unit
EI
A
Deformasi akibat moment 1 unit di B

f 22

M.L 1
1. 8
=
3 EI
3 EI
M.L 1
1. 8
=
6 EI
6 EI

8
3 EI

4
3 EI

1 unit
B

EI

f 12 = +
f 22 =

M.L 1
6 EI
M.L 1
3 EI

= +
+

1. 8
6 EI

M.L 2
3 EI

4
3 EI

= +
= +

1.8
3 EI

1.8
3 EI

= +

16
3 EI

Ir.H.Kartono Hd

+ 80
EI

Ref: Wiliam Weaver,J r


" Analis a Matriks Untuk Struktur Rangka"

Metode Matriks Fleksibilitas

f
[F]

11

+4

+4
+ 16

-1

+ 8

1
3 EI

+ 8

1
=
3 EI

+4
+ 16
3 EI 3 EI

22

-1
[Q] = - [ F ]
[D]
Mencari Inv ers Matriks : [ F ]

D=

+4

21

+8
3EI 3 EI

12

30

+4

1
3 EI

+ 4 + 16

+ 112
3 EI

( + 8 .16 - 4 . 4 ) =

Menyusun matriks baru [ C ] :


A

11

= + 16

21

=-4

=- 4

12
22

=+ 8

+ 16 -4

+ 16 -4
[C]=

[C]

- 4 +8

-1

Inv ers Matriks : [ F ]

[Q] = - [ F ]

-1

1
D

[C ]

- 4 +8

+ 16 -4

3EI
112

- 4 +8

[ D]
[Q]=

+ 16 -4

- 3EI
112

- 4 +8

+ 80
- 18,857

( + 16 . + 64) + ( - 4 . + 80 )

-3
=
112

=
( - 4 . + 64 ) + ( + 8 . + 80 )

EI

= - 18,857 tm

- 10,286

P = 4 Ton

q = 3 t/m'

+ 64

1
EI

EI

B
B

= - 10,286 tm

C
Ir.H.Kartono Hd

Ref: Wiliam Weaver,J r


" Analis a Matriks UntukStruktur Rangka"

Metode Matriks Fleksibilitas

31

Menghitung besar reaksi perletakkan :


T injau batang AB
P = 4 ton
M A = - 18,857 tm

M B =0

M B = - 10,286 tm

q = 3 t/m'

+ V A . 8 - 18,857 -

EI
A

M A =0
- V B 1 . 8 - 18,857 +

EI
B

8m

4m

4m

x=

- 0,714 ton
M

- 10,929ton

4,357m

+ 10,286 = 0
V B1 = + 10,929ton

V A + V B1 - q.8 = 13,071 + 10,929 - 3 .8 = 24 - 24 = 0 ( ok)

+ 3,286 ton

.3.8

+ 10,286 = 0
V A = + 13,071 ton

1
2

V=0

Kontrol :
+ 13,071 ton

1
2

.3.8

Bidang D

Max

VA
13,071
q =
3

= 4,357 m
1
2

= + 13,071 . 4,357 - 18,856 - .3. ( 4,357 )

T injau batang BC
M C =0
+ V B2 . 8 - 10,286 - 4 . 4

- 18,857 tm

=0
V B2 = + 3,286 ton

M B =0
- 10,286 tm

- V C . 8 - 10,286 + 4.4

Kontrol :
V=0
V B 2 + V C - P = + 3,286 + 0,714 - 4 = + 4 - 4 = 0 ( ok)

+ 2,856 tm
+ 9,62 tm
Bidang M

=0

M'

= + 0,714. 4

V C = + 0,714 ton

= + 2,856 tm

Resume :
V A = + 13,071ton
V B = V B1 + V B2 = + 10,929 + 3,286 = + 14,215 ton
V C = + 0,714 ton
Kontrol :
V A + V B + V C - q.4 - P
= + 13,071 + 14,215 + 0,714 - 3.4 - 4 = = 28 - 28 = 0 ( ok)

Ir.H.KartIro.Hno.KartHdono Hd

= + 9,62 tm

Ref : Chu Kia Wang


Matrix Method of Structural Analysis

Matrix Kekakuan
P = 4 Ton

q = 3 t/m'

EI

32

Selesaikan dengan Metode Matriks Kekakuan


Ref : Chu Kia Wang

EI

8M

4M

4M

Jawab :
P = 4 Ton

q = 3 t/m'

EI

8M

EI

Menghitung besar Fixed End Moment

4M

4M

P1

x2

EI

x1

EI

=-

M FBA

=+

M FBC

=-

M FCB

=+

1
12
1
12
1
8
1
8

.q.L

.q.L

.P.L
.P.L

1
12
= + 1
12
= - 1
8
= + 1
8
=

.3. 8

.3. 8

= + 16 tm

.4. 8

- 4 tm

.4. 8

+ 4 tm

P 1 = F 2 +F 3
P2 =F

Ketahui Ketidak Tentuan Kinematisnya = 2


( NP = Number of Possible Joint Rotation = 2)
( Degree of Freedom in rotation = 2 )

Dengan demikian , matriks Statik [ A ] =


F 1 234

P
F
e

e2
e3

[A]
e
F

1 0 1 1 0

2
e

[A] T =

Ketahui Jumlah Moment dalam di uj ung balok = 4


( NF = Number of Internal End Moment = 4)

P1
F4

Diagram F - e

F2

- 16 tm

Dari diagram ( P - x ) ,( F - e ) dan diagram


Keseimbangan , didapat :

P2

Diagram P - x

M FAB

0 0 0 1

1 2

0 0

1 0

1 0

0 1

P2

F3

P1 =-

F 0 = - ( + 16 - 4 ) = - 12 tm

P2 =-

F 0 = - ( + 4 ) = - 4 tm

Diagram Keseimbangan

LC

P
[P]=

- 12

2 -4

Ir.H.Kartono Hd

Ref : Chu Kia Wang


Matrix Method of Structural Analysis

Matrix Kekakuan

33

Menentukan Matrik Kekokohan Intern elemen ( Stiffness Matrix ) = [ S ]

[S] = EI

4
8

2
8

2
8

4
8

4
8
2
8

2
8
4
8

2 1 0 0
1 2 0 0

EI
4

0 0 2 1
0 0 1 2

Menentukan Matrik Kekakuan Struktur ( External Stiffness Matrix ) = [ K ]

[K] = [A ] [S] [ A ]

[S][A ]

= EI
4

2 1 0 0

0 0

1 2 0 0

1 0

0 0 2 1

1 0

0 0 1 2

0 1

[S][A ]

1 0

1 0 1 1 0

2 0

EI
4

=
2

0 0 0 1
-1

Menentukan Invers Matriks [ K ]


Determinan :
Menyusun matriks baru [ C ] :

+ 2
[ C]=
- 1 +4

EI
4

D=

2 1

1 2

4 1
=
1

11

=+ 2

21

=-1

-1
T

1 0

2 0

2 1

1 2

EI
4

( 4. 2 - 1 .1 ) =

12
22

+ 2
[C]

EI
4

F 1 234

x 1 2

x 1

[ K]= [ A ]

1 2

EI
4

x 1 2

4 1

7 EI
4

=- 1
=+ 4
-1

- 1 +4
Ir.H.Kartono Hd

Ref : Chu Kia Wang


Matrix Method of Structural Analysis

Matrix Kekakuan

x
[ K]

-1

= 1
D

[ C]

+ 2

4 EI
7

-1

[P]

+ 2

4 EI
7

[X ]

P
- 12

-1

=
2 -4

- 1 +4

EI
4

1 0

2 0

- 20

4
7EI

2 1

1 2

Lc

Lc
- 20

4
7EI

x 1 2
1

LC

[F]= [S][A ]

-1

- 1 +4

x
[ X] = [ K]

34

- 4

- 4

Lc
- 2,857
- 5,714
- 6,286
-4

Moment Akhir = [ F ] + FEM


M

AC

= - 2,857 - 16 = - 18,857 tm

BA

= - 5,714 + 16 = - 10,826 tm

BC

= - 6,286 - 4 = - 10,286 tm

CB

= - 4 + 4 = 0 tm
M
q = 3 t/m'

BA

= - 10,826 tm

= 4 Ton

EI

A M

AB

= - 18,857 tm

EI

B M

BC

= - 10,826 tm

Ir.H.Kartono Hd

Ref : Chu Kia Wang


Matrix Method of Structural Analysis

Matrix Kekakuan

35

Menghitung besar reaksi perletakkan :


T injau batang AB
P = 4 ton
M

= - 18,857 tm

M
q = 3 t/m'

= - 10,286 tm

+V

EI
A

8m

4m

4m

. 8 - 18,857 -

EI

B1

. 8 - 18,857 +

+ 3,286 ton

+V

4,357m

x=

Bidang D

Max

V
1
2

.3.8

13,071

+ 10,286 = 0
V

=0

+V

B2

. 8 - 10,286 - 4 . 4

-V

=0
V

=0
. 8 - 10,286 + 4.4

B2

= + 3,286 ton

=0

V=0

Kontrol :

V
+
+ 2,856 tm

Bidang M

= + 10,929ton

+ 9,62 tm

B1

T injau batang BC

- 10,286 tm

= + 13,071 ton

1
2

= + 13,071 . 4,357 - 18,856 - .3. ( 4,357 )

- 18,857 tm

= 4,357 m

- 0,714 ton
- 10,929ton

+ 10,286 = 0

- q.8 = 13,071 + 10,929 - 3 .8 = 24 - 24 = 0 ( ok)

B1

+
-

V=0

Kontrol :
+ 13,071 ton

1
2

.3.8

=0

-V

=0

B2

M'

+V

= + 0,714 ton

- P = + 3,286 + 0,714 - 4 = + 4 - 4 = 0 ( ok)

= + 0,714. 4

= + 2,856 tm

Resume :
V
V
V

A
B
C

= + 13,071ton
= V B1 + V
= + 0,714 ton

Kontrol :
V A +V

+V

B2

= + 10,929 + 3,286 = + 14,215 ton

- q.4 - P

= + 13,071 + 14,215 + 0,714 - 3.4 - 4 = = 28 - 28 = 0 ( ok)

Ir.H.KartIro.Hno.KartHdono Hd

= + 9,62 tm

Ref :Ir.Supartono & Ir.Teddy Boen


Analisa Struktur Metode Mariks

Matrix Kekakuan
q = 3 t/m'

EI

36

P = 4 Ton

Selesaikan dengan metode Matriks Kekakuan


Ref : Ir.F.X Supartono & Ir. Teddy Boen

EI

8M

4M

4M

Jawab :
EI

EI
B

Ketahui dulu struktur dasar yang dikekang

EI

EI
D

Ketahui Ketidak Tentuan Kinematisnya = 2

P = 4 Ton

q = 3 t/m'

EI

8M

H
d
H

4M

EI

Fixed End Moment ( FEM )

FAB

=-

FBA

=+

FBC

=-

FCB

=+

1
12
1
12
1
8
1
8

1
12
.q.L 2 = + 1
12
.P.L = - 1
8
.P.L
= + 1
8
2

.q.L

.3. 8

.3. 8

.4. 8
.4. 8

- 16 tm

+ 16 tm
- 4 tm

=
=

4M

Diagram H - d
Q
H

= + 16 - 4 = + 12

=+ 4

+ 12

Diagram Keseimbangan

[Q]=
+4

EI

EI
Q

Gaya Ekwiv alent Q di titik diskrit sehubungan adanya lendutan D


Ir.H.Kartono Hd

+ 4 tm

Ref :Ir.Supartono & Ir.Teddy Boen


Analisa Struktur Metode Mariks

Matrix Kekakuan

37

Menentukan Matriks Deformasi [ A ]


d 31 = 1

d 11 = 0

d 41 = 0

d 21 = 1

D 1 = 1 satuan
1 = 1 satuan

Pada titik B diberikan D

0 0

1 0

=0
=0
22
32 = 0
42 = 1

12

0 1
Transpose [ A ]

= 1 satuan

0 1 1 0
0 0 0 1

4
8

2
8

2
8

4
8

4
8
2
8

2
8
4
8

EI
4

[S][A ]=

d
d
d
d

D 1 = 1 satuan

Pada titik C diberikan D

Matriks Deformasi [A] =

1 0

d 42 = 1

d 22 = 0

=0
21 = 1
31 = 1
41 = 0

11

D 2 = 1 satuan

d 32 = 0

d 12 = 0

[S] = EI

d
d
d
d

2 1 0 0
1 2 0 0

EI
4

0 0 2 1
0 0 1 2

2 1 0 0

0 0

1 2 0 0

1 0

0 0 2 1

1 0

0 0 1 2

0 1

1 0

2 0

EI
4

2 1
1 2

1 0
[ K] = [ A ]

[S][A ]=

0 1 1 0
0 0 0 1

2 0

EI
4

2 1

EI
4

4 1
1 2

1 2
-1

Menentukan Inv ers Matriks [ K ]


Determinan :

D=

EI
4

4 1
=
1

EI
4

( 4. 2 - 1 .1 ) =

7 EI
4

Ir.H.Kartono Hd

Matrix Kekakuan

Ref :Ir.Supartono & Ir.Teddy Boen


Analisa Struktur Metode Mariks

Menyusun matriks baru [ C ] :

+ 2

= 1
D

[D] = [K]

A 21 = - 1

[C]

-1

[Q]

+ 2

4 EI
7

38

=- 1
12
=+ 4

22

+ 2
T

[C]

- 1 +4

-1

-1

[C] =

[ K]

A 11 = + 2

-1

- 1 +4

-1

- 1 +4

+ 2

4 EI
7

-1

+ 12

- 1 +4

+4

+ 20

4
7EI

+ 4

1 0

+ 2,857

2 0
EI
4

[H] = [S] [A ][ D]

+ 20

4
7EI

+ 4

2 1

+ 5,714

+ 6,286

1 2

+4

Moment Akhir = [ H ] - FEM


M AC = + 2,857 - ( - 16 ) = + 18,857 tm
M BA = + 5,714 - ( + 16 ) = - 10,286 tm
M BC = + 6,286 - ( - 4 ) = + 10,286 tm
M CB = + 4 - ( + 4 ) = 0

BA

= - 10,286 tm
P

q = 3 t/m'

EI

A M

AB

= - 18,857 tm

= 4 Ton

EI

BC

= - 10,286 tm

Ir.H.Kartono Hd

Ref :Ir.Supartono & Ir.Teddy Boen


Analisa Struktur Metode Mariks

Matrix Kekakuan

39

Menghitung besar reaksi perletakkan :


T injau batang AB
P = 4 ton
M

= - 18,857 tm

M
q = 3 t/m'

= - 10,286 tm

+V

. 8 - 18,857 -

EI

EI
B

8m

4m

4m

-V

=0

+ 3,286 ton

+V

. 8 - 18,857 +

B1

4,357m

x=

.3.8

Bidang D

13,071

- 0,714 ton
M

V
1
2

+ 10,286 = 0
V

- 10,286 tm

+V

B2

-V

. 8 - 10,286 - 4 . 4

=0
V

=0
. 8 - 10,286 + 4.4

B2

= + 3,286 ton

=0

V
+
+ 2,856 tm

Bidang M

V=0

Kontrol :

+ 9,62 tm

= + 10,929ton

1
2

B1

T injau batang BC
M C =0

- 18,857 tm

= + 13,071 ton

= 4,357 m

= + 13,071 . 4,357 - 18,856 - .3. ( 4,357 )

Max

- q.8 = 13,071 + 10,929 - 3 .8 = 24 - 24 = 0 ( ok)

B1

- 10,929ton

+ 10,286 = 0

V=0

+
-

=0

Kontrol :
+ 13,071 ton

1
2

.3.8

B2

M'

+V

= + 0,714 ton

- P = + 3,286 + 0,714 - 4 = + 4 - 4 = 0 ( ok)

= + 0,714. 4

= + 2,856 tm

Resume :
V
V
V

A
B
C

= + 13,071ton
= V B1 + V
= + 0,714 ton

Kontrol :
V A +V

+V

B2

= + 10,929 + 3,286 = + 14,215 ton

- q.4 - P

= + 13,071 + 14,215 + 0,714 - 3.4 - 4 = = 28 - 28 = 0 ( ok)

Ir.H.KartIro.Hno.KartHdono Hd

= + 9,62 tm

P = 2 ton

P = 4 ton
q = 2 t/m'

Selesaikan dengan metode Persamaan Tig a Moment


( Clapeyron )

EI

40

Ref : Prof.Ir. O.Baax.Stevens


" T oegepaste Mechanica"

Persam aan Tig a M om ent ( Clapeyron)

2 EI

4m

4m

2m

Jawab :
Pengekang di joint A ,B dan C dilepas

2m

Putaran sudut yang terjadi akibat beban

AB2

BC1

BA1

AB1

CB2

BC2

BA2

CB1

P = 2 ton

=-

Dig ambar dalam bentuk umum

2.4
24 EI
2.4
24 EI

=+
=-

=+

16
3EI

=-

16
3EI

=+

P.a.b( L + b )
6 . 2EI . L

=+

4.4.2 ( 6 + 2)
12. EI . 6

=+

CB1

=-

P.a.b( L + a )
6 . 2EI . L

=-

4.4.2 ( 6 + 4)
12. EI . 6

=-

AB2

= -

BA2

3EI
1

,M

BC2

6EI
M

3EI

Persamaan - persamaan putaran sudut :

A = AB1

+ AB2
16
3EI

A = +
16
3EI

4M
3EI

-4M

-2M

.4

2M
3EI

3EI

qL
24EI

=+

= -

CB2 = +

6EI

3( 2EI)
M

3( 2EI)

.4

=0

6EI

=0

6EI

3EI

BC1

+ BC2

qL
24EI

=0

+ 16 = 0 ( Persamaan 1 )

3EI

6EI
M

+ 2M

16
3EI
2M

3EI
A

+ 7M

.4

3EI
7M

3EI
B

.4

6EI

256
72 EI

=+
C

- 496
72EI

3(2EI)

6 (2EI)

= 2 x 2 = 4 tm
M

6EI

.6

4 .6
12EI

256
72 EI

6( 2EI)

BA = BC , karena ABC balok menerus

Persamaan pada joint B :

256
72 EI
320
72 EI

A = 0 , karena A adalah tumpuan jepit

Persamaan pada joint A :

BA1 + BA2 =

Putaran sudut yang terjadi akibat :

BA1

q.L
24 EI
q.L
24 EI

Karena kondisi Balok ABC sebenarnya adalah balok


menerus,maka sebagai pemulihan kembali untuk
menjadi lurus , pada masing tumpuan A dan B berturut
- turut terjadi moment M
,M
A

q = 2 t/m'

=+

BC1
C

P = 4 ton

AB1

=0

=0

- 20,67 = 0 ( Persamaan 2 )
Ir.H.Kartono Hd

6( 2EI)

Ref : Prof.Ir. O.Baax.Stevens


" T oegepaste Mechanica

Persam aan Tig a M om ent ( Cla peyron)


1 x Pers ( 1 ) =

-4M

2 x Pers ( 2 ) = + 4 M

-2M

+ 14 M

+ 16 = 0

+ 12 M

- 41,34 = 0

- 25,34 = 0

(+)

M
Dari Pers ( 1 ) = - 4 M

41

= + 2,11 tm

- 2 ( + 2,11 )

+ 16 = 0
M

= + 2,94 tm

Menghitung besar reaksi perletakkan :


T injau batang AB

P = 4 ton
M

= - 2,94 tm
q = 2 t/m'

P = 2 ton

= - 2,11 tm

M
2 EI

EI

= - 4 tm
2 EI

D
C

=0

+V

. 4 - 2,94 -

=0

-V

. 4 - 2,94 +

B1

V
4m

+V

2m

2m

x=

+ 1,49 ton

(+)

(-)

- 3,79 ton
Bidang D

2,11m

- 4 tm

(-)
(-)

(-)
(+)

(+)

+ 1,49 tm
+ 1,96 tm
Bidang M

+V

B2

B1

= + 3,79 ton

V
q

4,21
2

= 2.11 m
1
2

-V

=0
. 6 - 2,11 - 4 .2

+ 4= 0
V

=0
. 6 - 2,11 + 4.4

= + 1,02 ton

B2

+ 4= 0
V

Kontrol :
V B 2 +V

- 2,11 tm

= + 4,21 ton

+ 2,11 = 0

= + 4,21 . 2,11 - 2,94 - .2. ( 2,11 )

Max

(-)

- 2,98 ton

T injau batang BC

(+)

(+)

- 2,94 tm

V
1
2

.2.4

+ 2,11 = 0

- q.4 = 4,21 + 3,79 - 2.4 = 8 - 8 = 0 ( ok)

B1

+ 4,21 ton
+ 2 ton

V=0

Kontrol :
4m

1
2

.2.4

M'

V=0
- P = + 1,02 + 2,98 - 4 = + 4 - 4 = 0 ( ok)

= + 2,98 . 2 - 4

= + 2,98 ton

= + 1,96 tm

Resume :
V A = + 4,21 ton
V B = V B1 + V B2 = + 3,79 + 1,49 = + 4,81 ton
V C = + 2,98 + 2 = 4,98 ton
Kontrol :
V A + V B + V C - q.4 - P
= + 4,21 + 4,81 + 4,98 - 2.4 - 4 - 2 = 14 - 14 = 0 ( ok)
Ir.H.Kartono Hd

= + 1,49 tm

Ref: Chiu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

Metode Defleksi Kem ir ingan

P = 4 ton

42

P = 2 ton

q = 2 t/m'
A

EI
4m

2 EI

4m

2m

Selesaikan dengan metode Defleksi Kemiringan

2m

Jawab :
Persamaan Defleksi Kemiri

n gan :

AB

=M

FAB

+ M'

=M

FAB

2 EI
L

( - 2

A -

B )

BA

=M

FBA

+ M'

= M

FBA

2 EI
L

( - 2

B -

A )

Menentukan kekakuan relatip :


K

:K

Relatip AB

2EI
8

Relatip BC

: 2EI

=1 : 1

Menghitung Fixed End Moment (FEM)


q = 2 t/m'

FAB

M
M

4m

FBC

4m

M FBA = - .q.L1
tm
12

FBA

P = 4 ton

= + .q.L1
12

FAB

FBC

=+

P.a.b
L2

FCB

=-

P.b.a
L2

M
M

CE

=+

.2.41
12

= + 2,67 tm

=-

.2.41
12

= - 2,67

=+
=-

4.4.2
62

4.2.4
6

= + 1,78 tm
= - 3,56 tm

FCB

2m

= + 2 . 2 = + 4 tm

Persamaan Defleksi Kemiringan ( Slope Deflection Method)


A = 0

,karena A tumpuan jepit

AB

= + 2,67 + 1 ( - 2

A - B ) = + 2,67 -

BA

= - 2,67 + 1 ( - 2

B - A ) = - 2,67 - 2

BC

= + 1,78 + 1 ( - 2

B - C ) = + 1,78 - 2

B - C )

CB

= - 3,56 + 1 ( - 2

C - B ) = - 3,56 - 2

C - B

Syarat keseim bangan moment :


Di Joint B :

BA

+M

B + 1,78 - 2

- 2,67 - 2

Di Joint C :

B -
B -

- 0,89 - 4
M

CB

=0

BC

+M

C
CE

=0

= 0 ---> Persamaan ( 1)
=0

- 3,56 - 2
C - B + 4=
0
- 2 C - B + 0,44 = 0 ----> Persamaan ( 2 )
Ir.H.Kartono Hd

Ref: Chiu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

Metode Defleksi Kem ir ingan

- 0,89 - 4

B -

43

= 0 ---> Persamaan ( 1)

- 2 C - B + 0,44 = 0 ----> Persamaan ( 2 )


B - 2

2 x Persamaan ( 1 ) : - 1,78 - 8

C -

1 x Persamaan ( 2 ) : - 2

-7

+ 0,44 = 0

(-)

B - 2,22 = 0
B

Dari Persamaan ( 2 ) : - 2

=0

= - 0,317

C - ( - 0,317 )

+ 0,44 = 0
C

AB

= + 2,67 -

BA

= - 2,67 - 2

B = - 2,67 - 2 ( - 0,317 ) = - 2,036 tm

BC

= + 1,78 - 2

B - C ) = + 1,78 - 2 ( - 0,317 ) - ( + 0,3785 ) = + 2,035 tm

CB

= - 3,56 - 2

C - B = - 3,56 - 2 ( + 0,3785 ) - ( - 0,317 ) = - 4 tm

= + 0,3785

= + 2,67 - ( - 0,317 ) = + 2,987 tm

Ir.H.Kartono Hd

44

Ref:Chiu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

Meto de Defle ksi Kem ir ingan

Menghitung besar reaksi perletakkan :


M

P = 4 ton

= - 2,987 tm
M

q = 2 t/m'

Tinjau batang AB

P = 2 ton

= - 2,036 tm

= - 4 tm

2 EI

EI

2 EI

D
C

4m

4m

=0

x=

( +)

( +)
(-)

=0

+V

B2

. 6 - 2,12 - 4 .2

=0

-V

B1

1
2

+ 4= 0
V

= + 1,02 ton

B2

+ 4= 0
V

= + 2,98 ton

V=0

Kontrol :
( +)

+ 1,49 tm

B2

+V

+ 1,96 tm
Bidang M

= + 3,79 ton

= 2,11 m

. 6 - 2,12 + 4.4

(-)

(-)

4,21

M
- 4 tm

(+)

+ 2,06 = 0

Tinjau batang BC

Bidang D

(-)

= + 1,49 tm
- 2,98 ton

- 2,12 tm

+ 2,06 = 0
V A = + 4,21 ton

= + 4,21.2,11 - 2,94 - . 2 . ( 2,11 )

Max

(-)

- 3,79 ton

- 2,97 tm

+ 2 ton

+ 1,49 ton

2,11m

1
2

V= 0
- q.4 = 4,21 + 3,79 - 2.4
B1
= 8 - 8 = 0 ( ok)

+ 4,21 ton

(+)

1
2

. 4 - 2,97 + . 2 .4

B1

Kontrol :
V A +V

2m

2m

. 4 - 2,97 - . 2 .4

M
-V

=0

+V

M'

C - P = + 1,02 + 2,98 - 4
= + 4 - 4 = 0 ( ok)

= + 2,98 . 2 - 4

= + 1,96 tm

Resume :
V A = + 4,21 ton
V B = V B1 + V

B2

= + 3,79 + 1,49
= + 4,81 ton

= + 2,98 + 2 = 4,98 ton

Kontrol :
V A +V

+V

- q.4 - P

= + 4,21 + 4,81 + 4,98 - 2.4 - 4 - 2


= 14 - 14 = 0 ( ok)
Ir.H.Kartono Hd

Ref: Chu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

The Moment Distribution Method

45

Selesaikan dengan metode Distribusi Moment ( Cross)


P = 2 ton

P = 4 ton
q = 2 t/m'
EI

2 EI

4m

4m

2m

2m

Menghitung faktor kekakuan batang ( Stiffness Factor )


K

AB

BC

4 ( EI )
=
L
4 ( EI )

4 ( EI )
= EI
4

=
L

4 ( 2 EI )
EI

4
3

Kekakuan relatip ( Relativ e Stiffness ) =


K

:K

AB

BC

EI : 4 EI = 3 : 4
3

Menghitung Faktor Distribusi ( Distribution Factor) = DF

k= 3

0,00

0,429

0,571

k= 4

AB = 0

1,00

BA =

3
( 3+ 4)

= 0,429

BC =

4
( 3+ 4)

= 0,571

CB = 1
Menghitung Fixed End Moment (FEM)
q = 2 t/m'

FAB

M FAB
M

4m

FBC

4m

1
M FBA = - .q.L
12

FBA

P = 4 ton

= + .q.L1
12

2m

FCB

=+

=-

M FBC = +

P.a.b
L2

M FCB = -

P.b.a
L2

=+
=-

1
.2.4
12

.2.41
12

4.4.2
6

2
2

4.2.4
6

= + 2,67 tm
= - 2,67 tm

= + 1,78 tm
= - 3,56 tm

Ir . H.Kartono Hd

The Moment Distribution Method

Ref:Chu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

K= 3

K= 3

0,00

K= 4

0,571

1,00

AB

BA

FEM
M.Distribusi

+ 2,67
-

- 2,67
+ 0,38

+ 1,78
+ 0,51

- 3,56
- 0,44

M.Induksi
M.Distribusi

+ 0,19

+ 0,09

- 0,22
+ 0,13

+ 0,26
- 0,26

M.Induksi
M.Distribusi

+ 0,04

- 0,13
+ 0,07

+ 0,07
- 0,07

M.Induksi
M.Distribusi

+ 0,03

- 0,04
+ 0,02

+ 0,04
- 0,04

M.Induksi
M.Distribusi

+ 0,01

BC

+ 0,01
- 0,01

M.Akhir

+ 2,94

+ 2,12

- 4,00

+ 0,06

+ 0,02
-

Periksa ( Kontrol Geometri )

1
(Perubahan)
2
Jumlah

CB

- 2,12

AB

Perubahan
-

0,429

K= 4

BA

BC

+ 4,00

- 4,00

CB

+ 0,27

+ 0,55

+ 0,34

- 0,44

- 0,27

- 0,13

+ 0,22

- 0,17

+ 0,42

+ 0,56

- 0,61

- 0,14

- 0,14

+ 0,15

re l = Jumlah
( -K)

46

(Periksa )

Penjelasan perhitungan
( perubahan )

( perubahan )
+ 2,94 - 2,67 = + 0,27
- 2,12 + 2,67 = + 0,55
+ 2,12 - 1,78 = + 0,34
- 4 + 3,56 = - 0,44

+ 2,94 tm

re l

ujung dekat

+ ( - ) (1perubahan )
2

ujungdekat

(-K
=

relative

(1perubahan ) =
2

( - ) (1+ 0,27 ) = - 0,13


2
( - ) (1+ 0,55 ) = - 0,27
2
( - ) (1+ 0,34 ) = - 0,17
2
( - ) (1- 0,44 ) = + 0.22
2

- 2,12 tm

ujung jauh

+ 2,12 tm

re l =

jumlah
( -K)

+ 0,42
( -3 )

= - 0,14

+ 0,56
( - 4)

= - 0,14

- 4 tm

+ 4 tm

Ir . H.Kartono Hd

Ref:Chu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

The Mom ent Dis tibutio n Meth od

47

Menghitung besar reaksi perletakkan :


P = 4 ton
M A = - 2,94 tm
q = 2 t/m'

M B = - 2,12 tm

M C = - 4 tm
2 EI

EI

M B =0
+ V A . 4 - 2,94 - .2.4
2 EI

D
C

4m

4m

2m

2m

+ 2 ton

+ 1,49 ton
(-)

(-)

V A = + 4,21 ton
1
2

Max

- 4 tm

= 2,11 m
1
2

+ 4= 0
V B2 = + 1,02 ton

M B =0

+ 4= 0
V C = + 2,98 ton

(-)

Kontrol :

V=0

V B 2 +V C - P = + 1,02 + 2,98 - 4
= + 4 - 4 = 0 ( ok)

(+)

+ 1,49 tm
+ 1,96 tm
Bidang M

V B1 = + 3,79 ton

= + 1,49 tm

- V C . 6 - 2,12 + 4.4

- 2,12 tm

( +)

+ 2,12 = 0

= + 4,21.2,11 - 2,94 - .2. ( 2,11 )

+ V B2 . 6 - 2,12 - 4 .2

Bidang D

(-)

M C =0

- 3,79 ton

(-)

+ 2,12 = 0

Tinj au batang BC
- 2,98 ton

- 2,94 tm

M A =0
- V B1 . 4 - 2,94 + .2.4

(+)

( +)

2,11m

1
2

Kontrol :
V=0
V A + V B1 - q.4 = 4,21 + 3,79 - 2.4
= 8 - 8 = 0 ( ok)
VA
4,21
x=
q =
2

+ 4,21 ton

(+)

Tinjau batang AB

P = 2 ton

M'

= + 2,98 . 2 - 4

= + 1,96 tm

Resume :
V A = + 4,21 ton
V B = V B1 + V B2 = + 3,79 + 1,49
= + 4,81 ton
V C = + 2,98 + 2 = 4,98 ton
Kontrol :
V A + V B + V C - q.4 - P
= + 4,21 + 4,81 + 4,98 - 2.4 - 4 - 2
= 14 - 14 = 0 ( ok)
Ir.H.Kartono Hd

Ref: Wiliam Weaver,Jr


" Analisa Matriks UntukStr uktur Rangka"

Metode Matriks Fleksibilitas

P = 4 ton

48

P = 2 ton

q = 2 t/m'
A

EI
4m

2 EI

4m

Selesaikan dengan metode Matrix Fleksibilitas


Ref : Wiliam Weav er Jr

2m

2m
Jawab :

EI

2 EI

B
Dengan mengingat kondisi geometrinya,
masing masing balok dijadikan gelagar
sederhana .
( Struktur , yang semula terkekang , dilepas )
M A dan M
B sebagai redundant

Menentukan Matriks Deformasi akibat beban q dan P :


q .L

D
2

P = 4 Ton

q = 2 t/m'

EI

2 EI

q.L

M = 4 Tm

P.a.b( L
6.EI.L

+
3

+ 2.4
24 EI

[D

6 ( 2 EI)
4.6
12 EI

+ 5,33
EI

1
EI

+ 10,88
EI

+ 10,88
EI

+ 5,33
+ 10,88

Menentukan Matriks Fleksibilitas

1 unit
EI

2 EI

Deformasi akibat moment 1 unit di A

1 unit
EI

Deformasi akibat moment 1 unit di B

2 EI

f 22

M.L

M.L

3 EI
+

1.4
3 EI

1. 4

= +

1. 4
6 EI

M.L

1.6
6 EI

2
3 EI

= +
2

3 ( 2 EI )

2
3 EI

= +

6 EI

4
3 EI

= +

3 EI

= +

6 EI
M.L

1. 4

= +

6 EI

3 EI

f 12 = +

4 unit

1 unit

M.L

f 11 = +
f 21 = +

f 22

f 12

ML

+b)

f 21

f 11

] =

+ 5,33
EI

4.4.2( 6 + 2 )
6.( 2 EI ) .6

Deformasi akibat beban q dan P


D

2.4
24 EI

= +

24 EI

= + 24 EI

4.L

6 ( 2 EI )
4.6
12 EI

= +

13
3 EI
Ir.H .Kartono Hd

f
[F]

49

Ref: Wiliam Weaver,Jr


" Analis a Matriks Untuk Struktur Rangka"

Metode Matriks Fleksibilitas

11

+4
+2
3EI 3 EI

12

=
f
-1

[Q] = - [ F ]

21

+2
+ 13
3 EI 3 EI

22

+ 4

1
3 EI

+2

+2
+ 13

[D]
-1

Mencari Invers Matriks : [ F ]

+4 + 2

1
3 EI

D=

=
+ 2 + 13

1
3 EI

+ 16
EI

( 4. 13- 2 .2 ) =

Menyusun matriks baru [ C ] :


A
A

11
21

= + 13

=-2

12

22

-1

Inv ers Matriks : [ F ]

-1

[Q] = - [ F ]

Q1=
Q

-1
16
-1
16

- EI
16

[D]=

=- 2

+ 13 - 2
[C]=

=+ 4

1
D

[C ]

+ 13 - 2

1
EI

- 2 +4

- 2

+ 13 - 2
[C]

+4

- 2 +4

+ 13 - 2

+ EI
16

- 2 +4
( + 13. + 5.33 ) + ( - 2 . + 10,88 )

+ 5,33
+
10,88

-1
16

( - 2 . + 5,33 ) + ( + 4 . + 10,88)

+ 47,53
= -1
16

. + 47,53 = - 2,97 tm
.+

32,86 = - 2,06 tm

P = 4 ton

P = 2 ton

q = 2 t/m'
D

= - 2,97 tm

M
4m

= - 2,06 tm

M
4m

= - 4 tm

2m

Ir.H.Kartono Hd

+ 32.86

Ref: Wiliam Weaver,Jr


" Analis a Matriks Untuk Struktur Rangka"

Metode Matriks Fleksibilitas

50

Menghitung besar reaksi perletakkan :


M

P = 4 ton

= - 2,97 tm
M

q = 2 t/m'

= - 2,06 tm

M
2 EI

EI

= - 4 tm

M
2 EI

D
C

4m

4m

Tinjau batang AB

P = 2 ton

. 4 - 2,97 - . 2 .4

=0

-V

+ 4,21 ton
+ 2 ton

+ 1,49 ton

( +)

( +)
(-)

(-)

- 3,79 ton

1
2

4,23

- 4 tm

=0

+V

B2

. 6 - 2,12 - 4 .2

=0

-V

( +)

+ 4= 0

. 6 - 2,12 + 4.4

B2

+V

= + 1,02 ton

B2

+ 4= 0
V

+ 1,49 tm

= + 2,98 ton

V= 0
C - P = + 1,02 + 2,98 - 4
= + 4 - 4 = 0 ( ok)

+ 1,96 tm
Bidang M

= + 3,77 ton

1
2

Kontrol :
( +)

B1

= 2,11 m

(-)
(-)

= + 4,23 ton

= + 1,49 tm

- 2,12 tm

(-)

+ 2,06 = 0

= + 4,21.2,11 - 2,94 - .2. ( 2,11 )

Max

Bidang D

- 2,97 tm

Tinjau batang BC
- 2,98 ton

2,11m

+ 2,06 = 0

V= 0
- q.4 = 4,23 + 3,77 - 2.4
B1
= 8 - 8 = 0 ( ok)

x=

( +)

1
2

. 4 - 2,97 + . 2 .4

B1

Kontrol :
V A +V

2m

2m

=0

+V

M'

= + 2,98 . 2 - 4

= + 1,96 tm

Resume :
V A = + 4,21 ton
V B = V B1 + V

B2

= + 3,79 + 1,49
= + 4,81 ton

= + 2,98 + 2 = 4,98 ton

Kontrol :
V A +V

+V

- q.4 - P

= + 4,21 + 4,81 + 4,98 - 2.4 - 4 - 2


= 14 - 14 = 0 ( ok)
Ir.H.Kartono Hd

Matrix Kekakuan

P = 4 ton

Ref : Chu Kia Wang


Matrix Method of Structural Analysis

P = 2 ton

51

q = 2 t/m'
A

EI
4m

2 EI

4m

2m

Selesaikan dengan Metode Matriks Kekakuan


Ref : Chu Kia Wang
Jawab :

2m

Menghitung besar Fixed End Moment ( F


q = 2 t/m'

M FAB

P = 4 Ton

= - .q.L1
12

M FBA = + .q.L1
12
A

EI

4m

EI

4m

+
2m

2m

=-

M FBC = -

P.a.b
L2

M FCB = +

P.b.a
L2

.2.41
12

.2.41
12

=+

4.4.2

=-

x2

EI

x1

4.2.4
6

P2

P 1 = F 2 +F 3
P2 =F

Ketahui Ketidak Tentuan Kinematisnya = 2


( NP = Number of Possible Joint Rotation = 2)
( Degree of Freedom in rotation = 2 )

Dengan demikian , matriks Statik [ A ] =


F 1 234

P
e
e

[A]

e4

1 0 1 1 0

e3
e

Diagram F - e
[A] T =

Ketahui Jumlah Moment dalam di uj ung balok = 4


( NF = Number of Internal End Moment = 4)

F2

= + 3,56 tm

Dari diagram ( P - x ) ,( F - e ) dan diagram


Keseimbangan , didapat :

EI

Diagram P - x

= - 1,78 tm

62

=+

= + 2,67 tm

M CE = - 2 . 2 = - 4 tm

P1

= - 2,67 tm

P1
F4

0 0 0 1

1 2

0 0

1 0

1 0

0 1

P2
P 1 = - F 0 = - ( + 2,67 - 1,78 ) = - 0,89
tm
P 2 = - F 0 = - ( + 3,56 - 4 ) = + 0,44 tm

F3
Diagram Keseimbangan

LC

P
[P]=

- 0,89

2 + 0,44

Ir.H.Kartono Hd

Ref : Chu Kia Wang


Matrix Method of Structural Analysis

Matrix Kekakuan

52

Menentukan Matrik Kekokohan Intern elemen ( Stiffness Matrix ) = [ S ]

[S] = EI

4
4

2
4

2
4

4
4

4(2)
6
2(2)
6

2(2)
6
4(2)
6

6 3 0 0
3 6 0 0

EI
6

0 0 8 4
0 0 4 8

Menentukan Matrik Kekakuan Struktur ( External Stiffness Matrix ) = [ K ]

[K] = [A ] [S] [ A ]

[S][A ]

= EI
6

6 3 0 0

0 0

3 6 0 0

1 0

0 0 8 4

1 0

0 0 4 8

0 1

[S][A ]

3 0

1 0 1 1 0

6 0

EI
6

=
2

0 0 0 1
-1

Menentukan Invers Matriks [ K ]


Determinan :
Menyusun matriks baru [ C ] :

+ 8
[ C]=
- 4 + 14

EI
6

D=

8 4

4 8

14 4
=
4

11

=+ 8

21

=-4

-4
T

3 0

6 0

8 4

4 8

EI
6

( 14. 8 - 4 .4 ) =

EI
6

x 1 2

14 4

4 8

96 EI
6

=- 4

12
22

+ 8
[C]

EI
6

F 1 234

x 1 2

x 1

[ K]= [ A ]

1 2

= + 14

-4

- 4 + 14
Ir.H.Kartono Hd

Ref : Chu Kia Wang


Matrix Method of Structural Analysis

Matrix Kekakuan

x
[ K]

-1

= 1
D

[ C]

-1

[P]

P
+ 8

6
96 EI

LC

[X ]

+ 8

6
96 EI

-4

x
- 0,89

- 4 + 14

EI
6

2 + 0,44

x 1 2

[F]= [S][A ]

-4

- 4 + 14

x
[ X] = [ K]

53

3 0

6 0

8 4

4 8

x
6
96 EI

- 8,88
+ 9,72

- 8,88

6
96 EI

Lc

Lc

+ 9,72

Lc
- 0,27
- 0,55
- 0,34
+ 0,44

Moment Akhir = [ F ] + FEM


M

AC

= - 0,27 - 2,67 = - 2,94 tm

BA

= - 0,55 + 2,67 = + 2,12 tm

BC

= - 0,34 - 1,78 = + 2,12 tm

CB

= + 0,44 + 3,56 = + 4 tm

Ir.H.Kartono Hd

Ref : Chu Kia Wang


Matrix Method of Structural Analysis

Matrix Kekakuan

54

Menghitung besar reaksi perletakkan :


Tinjau batang AB
P = 4 ton
M A = - 2,94 tm
q = 2 t/m'

M C = - 4 tm
2 EI

EI

2 EI

D
C

M B =0
+ V A . 4 - 2,94 - .2.4

P = 2 ton

M B = - 2,12 tm

1
2

M A =0
- V B1 . 4 - 2,94 + .2.4

+ 2,12 = 0
V A = + 4,21 ton

+ 2,12 = 0

1
2

V B1 = + 3,79 ton

Kontrol :
V=0
V A + V B1 - q.4 = 4,21 + 3,79 - 2.4
= 8 - 8 = 0 ( ok)
4m

4m

2m

2m

VA
q =

x
=

+ 4,21 ton

(-)

1
2

= + 4,21.2,11 - 2,94 - .2. ( 2,11 )

Tinjau batang BC

(-)

M C =0

- 2,98 ton
- 3,79 ton

+ V B2 . 6 - 2,12 - 4 .2

Bidang D
- 4 tm

+ 4= 0
V B2 = + 1,02 ton

M B =0
- V C . 6 - 2,12 + 4.4

- 2,94 tm

= 2.11 m

= + 1,49 tm

(+)

(+)

2,11m

+ 2 ton

+ 1,49 ton

(+)

Max

4,21

+ 4= 0
V C = + 2,98 ton

- 2,12 tm

(-)

Kontrol :

V=0

(-)

(-)
(+)

V B 2 +V C - P = + 1,02 + 2,98 - 4
= + 4 - 4 = 0 ( ok)

(+)

+ 1,49 tm
+ 1,96 tm
Bidang M

M'

= + 2,98 . 2 - 4

= + 1,96 tm

Resume :
V A = + 4,21 ton
V B = V B1 + V B2 = + 3,79 + 1,49
= + 4,81 ton
V C = + 2,98 + 2 = 4,98 ton
Kontrol :
V A + V B + V C - q.4 - P
= + 4,21 + 4,81 + 4,98 - 2.4 - 4 - 2
= 14 - 14 = 0 ( ok)

Ir.H.Kartono Hd

Ref :Ir.Supartono & Ir.Teddy Boen


Analisa Struktur Metode Mariks

Matrix Kekakuan

P = 4 ton

55

P = 2 ton

q = 2 t/m'
A

EI
4m

2 EI

4m

EI

2m

EI

2m

Selesaikan dengan metode Matriks Kekakuan


Ref : Ir.F.X Supartono & Ir. Teddy Boen

Jawab :

Menghitung besar Fixed End Moment ( F

Ketahui dulu struktur dasar yang dikekang

EI

FAB

= - .q.L1
12

FBA

= + .q.L1
12

FBC

=-

P.a.b
L2

FCB

=+

P.b.a
L2

M
M

CE

EI
D

Ketahui Ketidak Tentuan Kinematisnya = 2


q = 2 t/m'

EI

P = 4 Ton

4m

H
d
H

4m

=+

.2.41
12

= - 2,67 tm
2

4.4.2

62
4.2.4
62

= + 2,67 tm
= - 1,78 tm

= + 3,56 tm

= - 2 . 2 = - 4 tm

2m

d
H

= + 2,67 - 1,78 = + 0,89 tm

+ 3,56 - 4 = - 0,44 tm

+ 0,89

[Q]=

Diagram H - d

=-

=+

.2.41
12

2m

d
d

EI

=-

o)

- 0,44

Diagram Keseimbangan

EI

EI
Q

Gaya Ekwiv alent Q di titik diskrit sehubungan adanya lendutan D


Ir.H.Kartono Hd

Ref :Ir.Supartono & Ir.Teddy Boen


Analisa Struktur Metode Mariks

Matrix Kekakuan

56

Menentukan Matriks Deformasi [ A ]


d 31 = 1

d 11 = 0

d 41 = 0

d 21 = 1

D 1 = 1 satuan
1 = 1 satuan

Pada titik B diberikan D

0 0

1 0

=0
=0
22
32 = 0
42 = 1

12

0 1
Transpose [ A ]

= 1 satuan

0 1 1 0
0 0 0 1

4
4

2
4

2
4

4
4

4(2)
6
2(2)
6

2(2)
6
4(2)
6

EI
6

[S][A ]=

d
d
d
d

D 1 = 1 satuan

Pada titik C diberikan D

Matriks Deformasi [A] =

1 0

d 42 = 1

d 22 = 0

=0
21 = 1
31 = 1
41 = 0

11

D 2 = 1 satuan

d 32 = 0

d 12 = 0

[S] = EI

d
d
d
d

6 3 0 0
3 6 0 0

EI
6

0 0 8 4
0 0 4 8

6 3 0 0

0 0

3 6 0 0

1 0

0 0 8 4

1 0

0 0 4 8

0 1

3 0

6 0

EI
6

8 4
4 8

3 0
[ K] = [ A ]

[S][A ]=

0 1 1 0
0 0 0 1

6 0

EI
6

8 4

EI
6

14 4
4 8

4 8
-1

Menentukan Inv ers Matriks [ K ]


Determinan :

D=

EI
6

14 4
=
4 8

EI
6

( 14. 8 - 4 .4) =

96 EI
6

Ir.H.Kartono Hd

Matrix Kekakuan

Ref :Ir.Supartono & Ir.Teddy Boen


Analisa Struktur Metode Mariks

Menyusun matriks baru [ C ] :

+ 8

= 1
D

[D] = [K]

=- 4
12

A 21 = - 4

22

+ 8
T

[C]

- 4 + 14

-1

-4

[C] =

[ K]

A 11 = + 8

[C]

+ 8

6
96 EI

57

= + 14
-4

- 4 + 14

-4

- 4 + 14

-1

[Q]

+ 8

6
96 EI

+ 0,89

-4

=
- 0,44

- 4 + 14

EI
6

6 0
4 2
2 4

+ 8,88
- 9,72

+ 0,27

3 0
[H] = [S] [A ][ D]

6
96 EI

6
96 EI

+ 8,88
- 9,72

+ 0,55

+ 0,33
- 0,44

Moment Akhir = [ H ] - FEM


M AC = + 0,27 - ( - 2,67 ) = + 2,94 tm
M BA = + 0,55 - ( + 2,67 ) = - 2,12 tm
M BC = + 0,34 - ( - 1,78 ) = + 2,12 tm
M CB = - 0,44 - ( + 3,56 ) = - 4 tm

Ir.H.Kartono Hd

Ref :Ir.Supartono & Ir.Teddy Boen


Analisa Struktur Metode Mariks

Matrix Kekakuan

58

Menghitung besar reaksi perletakkan :


Tinj au batang AB
P = 4 ton
M

= - 2,94 tm
q = 2 t/m'

M
2 EI

EI

= - 4 tm
2 EI

=0

+V

. 4 - 2,94 - .2.4

=0

-V

4m

2m

2m

+ 4,21 ton

+ 1,49 ton

( +)

(-)

- 2,98 ton
- 3,79 ton
Bidang D
- 4 tm

4,21
2

B1

=0

+V

B2

. 6 - 2,12 - 4 .2

=0

1
2

+ 4= 0
V

. 6 - 2,12 + 4.4

= + 1,02 ton

B2

+ 4= 0
V

- 2,12 tm
(-)

= + 2,98 ton

V= 0

Kontrol :

(-)

(-)
(+)

( +)

B2

+V

+ 1,49 tm
+ 1,96 tm
Bidang M

M'

C - P = + 1,02 + 2,98 - 4
= + 4 - 4 = 0 ( ok)

= + 2,98 . 2 - 4

= + 1,96 tm

Resume :
V A = + 4,21 ton
V B = V B1 + V

B2

= + 3,79 + 1,49
= + 4,81 ton

= + 2,98 + 2 = 4,98 ton

Kontrol :
V A +V

+V

= + 3,79 ton

= 2.11 m

= + 1,49 tm

= + 4,21 ton

+ 2,12 = 0
V

= + 4,21.2,11 - 2,94 - .2. ( 2,11 )

Max

-V
- 2,94 tm

Tinjau batang BC

(-)

2,11m

( +)

( +)

x
=

+ 2 ton

1
2

+ 2,12 = 0
V

V=0
- q.4 = 4,21 + 3,79 - 2.4
B1
= 8 - 8 = 0 ( ok)

Kontrol :
V A +V
4m

1
2

. 4 - 2,94 + .2.4

B1

P = 2 ton

= - 2,12 tm

- q.4 - P

= + 4,21 + 4,81 + 4,98 - 2.4 - 4 - 2


= 14 - 14 = 0 ( ok)
Ir.H.Kartono Hd

P 2 = 5 ton

P 1 = 3 ton
EI

593

Ref:Chiu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

Consistent Deformation Method

6m

2m

2m

Jawab :

P 2 = 5 ton

P 1 = 3 ton
A

VB

P 1 = 3 ton

CP

Persamaan Kompatibilitas :

BP - V B BB = 0
BP = P 1 BD + P

V B CB

V B BB
VB

Struktur statis tak tentu.


Dengan mengingat kondisi geometrinya,
struktur dijadikan gelagar sederhana
Dipilih
V B sebagai Redundant dengan
menghilangkan tumpuan B

P 2 = 5 ton

BP

1 unit

Selesaikan dengan metode Konsistent Deformasi

BP = 3

CD

BD

sebagai beban pada


balok konjuget

Bidang moment
EI

BD + 5 BC

BD = defleksi titik B akibat beban 1 unit di titik D


= 1 . 6 . 6 .( 2 . 6 + 2
2
EI
3

= 108
EI

BB = defleksi titik B akibat beban 1 unit di titik B

DB

CB

BC = defleksi titik B akibat beban 1 unit di titik C

1 unit

BC

8
EI
sebagai beban pada
balok konjuget

BP = 3
1 unit

CC

BC

1 . 8 . 8 . 2 . 8 = 170,67
EI
2
EI
3

BB =

BB

Bidang moment
EI

= 1 . 8 . 10 . 2 . 8 + 1 . 8 . 2 . 1 . 8 = 234,67
EI
2
EI
3
2
EI
3
108
BD + 5 BC = 3 . EI

BP
VB =
BB

1497,35
EI
170,67
EI

+ 5 . 234,67
EI

= 8,773 ton

V A = + 8 - 8,773 = - 0,773 ton


2
EI
10
EI
M

M A = - 0,773 .8 - 3 . 2 + 5 . 2 = + 2,184 tm

sebagai beban pada


balok konjuget

Bidang moment
EI
= + 2 ,184 tm

M B = - 5 . 2 = - 10 tm

P = 3 ton

M' D = - 0,773 .6 + 2,184 = + 2,454 tm

P = 5 ton

M B = - 10 tm
C

EI

= 0,773 ton

. BC

Defleksi akibat beban 1 unit

BD
6
EI

= 8,773 ton

Ir.H.Kartono Hd

1497,35
EI

Ref: Chiu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

Consistent Deformati
Consistent Deformation
Method on Method

P = 5 ton

P = 3 ton

EI
6m

60

2m

2m

+ 5 ton

(+)

(-)

- 0,773 ton

- 3,773 ton
Bidang D

- 10 tm

(-)

(+)
+ 2,184 tm
+ 2,454 tm

Bidang M

Ir.H.Kartono Hd

Ref: Chu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

Persam aan Tig a M om ent

P = 3 ton

P = 5 ton

EI

B
2m

6m

P = 5 ton

Mencari besarnya M

6m

2m

2m

A 1 =0

A 2 = . 18 . 4,50 = 18
2
a 2 = L+b
=
3
= + 2,1875 tm

P.a.b.
L
8+ 2
3

3.6.2
8

Tinjau bentang A

= 4,50

+ M Ao

10
3

P = 3 ton

P = 5 ton
M

+ M Ao

= - 10 tm

01

yang

+ 2M

+ 2M

01

A dan AB :
L

I1
8
1

C
V

dan M

M B = - 5 . 2 = - 10 tm

a 1 =0

Sebagai langkah awal,tumpuan A yang semula


jepit diubah menjadi sendi, sedangkan baloknya
diperpanjang dengan AA
o sepanjang L
mempunyai kekakuan yang tak terhingga

A
o

Selesaikan dengan metode Persamaan Tiga Moment

2m

P = 3 ton

614

= 0,773 ton

I1
8
1

- 10

A 1a

=-6

=-6

B
2m

2m

1 .8

Putaran sudut akibat beban P :


AB1 = +

AB2 = +

Pa.b ( L + b )
6 EI L

3.6.2. ( 8 + 2 )
6 EI 8

=+

M A .L
3 EI

M B .L
6 EI

Persamaan putaran sudut :

P = 5 ton

A = AB1 + AB2 = +

AB2
M

=+

= - 10 tm

8. M

60
8 EI

3 EI

10. 8

6 EI

AB = 0 , karena A tumpuan jepit


60
8

8M A
3

80
6

M A = + 2,1875 tm

= + 2,1875 tm
P = 3 ton

P = 5 ton

= - 10 tm

C
A
V

= 0,773 ton

10
3

0 +

Putaran sudut akibat moment M :

18 .

Selesaikan dengan metode Putaran Sudut


( Clapeyron )
M B = 5 . 2 = + 10 tm

AB1

A 2a 2
I 1 .L 1

M A = + 2,1875 tm

P = 3 ton

P = 5 ton

EI
6m

= 8,773 ton

P = 3 ton

+M B

= 8,773 ton
Ir.H.Kartono Hd

=0

Ref: Chiu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

Persam aan Tig a M om ent

= + 2,1875 tm

P = 5 ton

P = 3 ton

EI
6m

2m

2m

A
M

= - 10 tm

+ 5 ton

(+)
M
(-)

- 0,773 ton

- 3,773 ton
Bidang D

- 10 tm

= + 2,1875 tm

=0

+V

.8 + 2,1875 - 3.2 + 5.2 = 0

= - 0,773 ton

= - 5 . 2 = - 10 tm

M'

= - 0,773 .6 + 2,1875 = + 2,451 tm

(-)

(+ )
+ 2,1875 tm
+ 2,451 tm

Bidang M

Ir.H.Kartono Hd

62

Ref:Chiu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

Meto de Defle ksi Kem irin gan

P = 5 ton

P = 3 ton

EI

6m

63

2m

2m

Selesaikan dengan metode Defleksi Kemiringan

Jawab :
Persamaan Defleksi Kemiri

n gan :

M AB = M FAB

+ M'

= M FAB

2 EI
L

( - 2

A -

B )

M BA = M FBA

+ M'

= M

2 EI
L

( - 2

B -

A )

2EI
8

FBA

Menentukan kekakuan relatip :


K Relatip AB

: K Relatip BC

2EI
8

=1 : 1

Menghitung Fixed End Moment (FEM)


P = 3 ton

=+

P.a.b
L2

M FBA = -

P.b.a
L2

M FAB
M

FAB

6m

FBA

2m

=+

=-

3.6.2
6

3.2.6
62

= + 1,125 tm

= - 3,375 tm

M B C = + 5 . 2 = + 10 tm

Persamaan Defleksi Kemiringan ( Slope Deflection Method)


A = 0

,karena A tumpuan jepit

M AB = + 1,125 + 1 ( - 2

A - B ) = + 1,125 -

M BA = - 3,375 + 1 ( - 2

B - A ) = - 3,375 - 2

Syarat keseim bangan moment :


Di Joint B :

M BA + M BC = 0
- 3,375 - 2

B + 10
B

=0
= + 3,3125

M AB = + 1,125 - ( + 3,3125 ) = - 2,1875 tm


M BA = - 3,375 - 2 ( + 3,3125

) = - 10 tm

M B C = + 5 . 2 = + 10 tm

Ir.H.Kartono Hd

Ref: Chiu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

Metode Defle ksi Kem ir in gan

= + 2,1875 tm

P = 5 ton

P = 3 ton

EI
6m

2m

2m

A
M

= - 10 tm

+ 5 ton

(+)

(-)

- 0,773 ton

- 3,773 ton
Bidang D

- 10 tm

= + 2,1875 tm

=0

+V

.8 + 2,1875 - 3.2 + 5.2 = 0

= - 0,773 ton

= - 5 . 2 = - 10 tm

M'

= - 0,773 .6 + 2,1875 = + 2,451 tm

(-)

(+ )
+ 2,1875 tm
+ 2,451 tm

Bidang M

Ir.H.Kartono Hd

64

Metode Dis tr ib usi M om ent

Ref:Chiu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

EI

6m

65

P = 5 ton

P = 3 ton

Selesaikan dengan metode Moment Distribusi ( Cross)


2m

2m

Menghitung faktor kekakuan batang ( Stiffness Factor )


K

AB

BC

4 ( EI )
=
4 ( EI )
=

= EI

4 ( EI )
8

4 ( EI )
= EI

Kekakuan relatip ( Relativ e Stiffness ) =


K

AB

:K

BA

EI : EI = 1 : 1

Menentukan Faktor Distribusi ( Distribution Factor) = DF


k= 1

k= 1

0,00

AB = 0

1,00

BA = 1

Menghitung Fixed End Moment (FEM)


P = 3 ton

=+

P.a.b
L2

M FBA = -

P.b.a
L2

M FAB
M

FAB

6m

FBA

2m

=+

=-

3.6.2
6

3.2.6
62

= + 1,125 tm

= - 3,375 tm

M B C = + 5 . 2 = + 10 tm
K=1

K=1
0,00
FEM
M.Distribusi

0,50

AB
+ 1,125
-

M.Induksi
M.Distribusi

- 3,3125

M.Akhir

- 2,1875

BA
- 3,375
- 6,625

BC
+ 10
-

- 10

+ 10

Ir.H.Kartono Hd

Ref: Chiu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

Meto de Dis trib usi M om ent

= + 2,1875 tm

P = 5 ton

P = 3 ton

EI
6m

2m

2m

A
M

= - 10 tm

+ 5 ton

(+)
M
(-)

- 0,773 ton

- 3,773 ton
Bidang D

= + 2,1875 tm

=0

+V

.8 + 2,1875 - 3.2 + 5.2 = 0

= - 0,773 ton

Meto de Defle ksi Kem iringan

- 10 tm

= - 5 . 2 = - 10 tm

M'

= - 0,773 .6 + 2,1875 = + 2,451 tm

(-)

(+ )
+ 2,1875 tm
+ 2,451 tm

Bidang M

Ir.H.Kartono Hd

66

Ref: Wiliam Weaver,Jr


" Analis a Matriks Untuk Struktur Rangka"

Metode Matriks Fleksibilitas

EI

6m

2m

Selesaikan dengan metode Matrix Fleksibilitas


Ref : Wiliam Weav er Jr

2m

EI

6m

P = 3 ton

2m

EI

8m

2m

P = 5 ton

67

P = 5 ton

P = 3 ton

2m

Dengan mengingat kondisi geometrinya,


masing masing balok dijadikan gelagar
sederhana .
( Struktur , yang semula terkekang , dilepas )
M A sebagai redundant

P = 3 ton

EI

6m

2m

2m

Menentukan Matriks Deformasi akibat beban P :


P.a.b( L
+b)
6.EI.L

D = +

P = 3 ton

[D

Q 1

+ 45
6 EI

] =

3.6.2( 8 + 2 )
6.( EI )

= +
1
6 EI

+ 45
6 EI

+ 45

Menentukan Matriks Fleksibilitas


f 11 = +

Deformasi akibat beban P

f 11

[F

1 Unit
-1

Q 1 = -[F]

] =

M.L 1
1. 8
= +
3 EI
3 EI

= +

+8
3 EI

+1

3 EI
8

. [ D] = -

Deformasi akibat moment 1 unit di A

8
3 EI
1
6 EI

=
+1

8
3 EI

+ 45

= [ + 2,8125 ]
P = 5 ton
Menentukan Matriks Deformasi akibat Moment :

EI

8m

2m

[D
Q 2
D

M.L
6.EI

D = -

= - 40
3 EI

] =

10 .8
6. EI

= - 40
3 EI

1
3 EI

- 40

Menentukan Matriks Fleksibilitas


Deformasi akibat M

M = 5 . 2 = 10 tm

f 11 = [F

] =

1 Unit
f 11

Deformasi akibat moment 1 unit di A

-1

Q 2 = -[F]
[Q]=[Q

. [ D] = -

]-[Q

3 EI
8

M.L 1
1. 8
= 3 EI
3 EI

= -

-8
3 EI

-1

-1

=
1
6 EI

8
3 EI
- 40

] = + [ 2,8125 - 5 ] = [ - 2,1875 ]

Ir.H.Kartono Hd

8
3 EI

= [-5]

Ref: Wiliam Weaver,J r


" Analisa Matriks UntukStruktur Rangka"

Metode Matriks Fleksibilitas

= + 2,1875 tm

P = 5 ton

P = 3 ton

EI
6m

2m

2m

A
M

= - 10 tm

+ 5 ton

(+)
M
(-)

- 0,773 ton

- 3,773 ton
Bidang D

- 10 tm

= + 2,1875 tm

=0

+V

= - 0,773 ton

.8 + 2,1875 - 3.2 + 5.2 = 0

= - 5 . 2 = - 10 tm

M'

= - 0,773 .6 + 2,1875 = + 2,451 tm

(-)

(+ )
+ 2,1875 tm
+ 2,451 tm

Bidang M

Ir.H.Kartono Hd

68

Ref : Chu Kia Wang


Matrix Method of Structural Analysis

Matrix Kekakuan

P = 5 ton

P = 3 ton

EI

6m

2m

2m

P = 5 ton

P = 3 ton

EI

Selesaikan dengan Metode Matriks Kekakuan


Ref : Chu Kia Wang

Jawab :
Menghitung besar Fixed End Moment ( F

=-

P.a.b
L2

M FAB

=+

P.b.a
L2

M FCB

A
P1
EI

x1

o
2

3.6.2

=-

3.2.6

=+

= - 1,125 tm

= + 3,375 tm

M BC = - 5 . 2 = - 10 tm
Dari diagram ( P - x ) ,( F - e ) dan diagram
Keseimbangan , didapat :

Diagram P - x
Ketahui Ketidak Tentuan Kinematisnya = 1
( NP = Number of Possible Joint Rotation = 1)
( Degree of Freedom in rotation = 1 )

69

P1 =F 4
Dengan demikian , matriks Statik [ A ] =

e2
e1

[A]
F

12

0 1

Diagram F - e

e
[A] T =

Ketahui Jumlah Moment dalam di uj ung balok = 2


( NF = Number of Internal End Moment = 2)

P1

F2

P1 =-

F 0 = - ( + 3,375 - 10 ) = + 6,625 tm
LC

Diagram Keseimbangan
[P]=

1 + 6,625

Menentukan Matrik Kekokohan Intern elemen ( Stiffness Matrix ) = [ S ]

[S] = EI

4
8

2
8

2
8

4
8

EI
4

2 1
1 2

Ir.H.Kartono Hd

Ref : Chu Kia Wang


Matrix Method of Structural Analysis

Matrix Kekakuan

70

Menentukan Matrik Kekakuan Struktur ( External Stiffness Matrix ) = [ K ]


T

[ K]= [A ][ S][ A ]

e
T

[S][A ]

EI
4

[K]

[S][A ]

-1

1 2

P
[K] = [ A ]

2 1

EI
4

0 1

12

EI
4

EI
4

x 1
2

EI
2

x 1
1

= [ EI1 ]
LC
-1

[x]= [K]

2
[ 1 ] [ + 6,625 ] =
EI

[P]=

[F]=[S][A]

[x]=

[ + 13,25 ]

1
EI

LC

1
EI

[ + 13,25 ]

LC

1 + 3,3125
2

+ 6,625

Moment Akhir = [ F ] + FEM


M

AB

= - 1,125 + 3,3125 = + 2,1875 tm

BA

= + 3,375 + 6,625 = + 10 tm

Ir.H.Kartono Hd

Ref : Chu Kia Wang


Matrix Method of Structural Analysis

Matrix Kekakuan

= + 2,1875 tm

P = 5 ton

P = 3 ton

EI
6m

2m

2m

A
M

= - 10 tm

+ 5 ton

(+)
M
(-)

- 0,773 ton

- 3,773 ton
Bidang D

- 10 tm

= + 2,1875 tm

=0

+V

= - 0,773 ton

.8 + 2,1875 - 3.2 + 5.2 = 0

= - 5 . 2 = - 10 tm

M'

= - 0,773 .6 + 2,1875 = + 2,451 tm

(-)

(+ )
+ 2,1875 tm
+ 2,451 tm

Bidang M

Ir.H.Kartono Hd

71

Ref : Ir.Supartono & Ir.Teddy Boen


Analisa Struktur Metode Mariks

Matrix Kekakuan

EI

6m

2m

2m

EI

72

P = 5 ton

P = 3 ton

Selesaikan dengan metode Matriks Kekakuan


Ref : Ir.F.X Supartono & Ir. Teddy Boen

Jawab :
Menghitung besar Fixed End Moment ( F

Ketahui dulu struktur dasar yang dikekang

EI
D

FAB

=-

P.a.b
L2

FCB

=+

P.b.a
L2

M
M

BC

Ketahui Ketidak Tentuan Kinematisnya = 1

=-

=+

o)
2

3.6.2
82

3.2.6
8

= - 1,125 tm

= + 3,375 tm

= - 5 . 2 = - 10 tm

Q = + 0,375 - 10 = + 6,625 tm

EI

A
H
d

+ 6,625

[Q]=

d
H

Menentukan Matriks Deformasi [ A ]

Diagram H - d

d
d

11
21

=0
=1
0

Diagram Keseimbangan

Matriks Deformasi [A] =

EI
Q

Transpose [ A ]

0 1

Gaya Ekwiv alent Q di titik diskrit sehubungan adanya lendutan D


d

11

=0
d

Pada titik B diberikan D

21

=1

D = 1 satuan

= 1 satuan
Ir.H.Kartono Hd

Ref :Ir.Supartono & Ir.Teddy Boen


Analisa Struktur Metode Mariks

Matrix Kekakuan

73

Menentukan Matrik Kekokohan Intern elemen ( Stiffness Matrix ) = [ S ]

[S] = EI

[K]= [A ]

4
8

2
8

2
8

4
8

2 1

EI
4

1 2

[S][A ]

[K]= [A ]

D=
-1

[ D] = [ K]

[H]= [S]

[Q]=

[ A ] [ D] =

EI
2

2
[ 1 ] [ - 6,625 ] = EI

EI[ - 13,25 ] 1
4
2

1 2

EI
4

[ S] [ A ] = [ 0 1]

Determinan :

2 1

EI
4

[S][A ] =

EI
4

EI
4

EI
2

EI
2

[ + 13,25 ]

1
EI

1
EI

- 3,3125
[H]=
- 6,625

Moment Akhir = [H] - FEM


M AB = - 3,3125 - ( - 1,125 ) = - 2,1875 tm
M BA = - 6,625 - ( + 3,375 ) = - 10 tm

Ir.H.Kartono Hd

Matrix Kekakuan

Ref : Ir.Supartono & Ir.Teddy Boen


Analisa Struktur Metode Mariks

= + 2,1875 tm

P = 5 ton

P = 3 ton

EI
6m

2m

2m

A
M

= - 10 tm

+ 5 ton

(+)
M
(-)

- 0,773 ton

- 3,773 ton
Bidang D

- 10 tm

= + 2,1875 tm

=0

+V

= - 0,773 ton

.8 + 2,1875 - 3.2 + 5.2 = 0

= - 5 . 2 = - 10 tm

M'

= - 0,773 .6 + 2,1875 = + 2,451 tm

(-)

(+ )
+ 2,1875 tm
+ 2,451 tm

Bidang M

Ir.H.Kartono Hd

74

Ref:Chiu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

Consistent Deformation Method

75

4 ton
A

EI

EI

Selesaikan dengan metode


Konsistent Deformasi

=
V
A

Jawab :
V

4 ton

+
V

Struktur statis tak tentu.


Struktur dijadikan gelagar sederhana
Dipilih
V A sebagai Redundant dengan
menghilangkan tumpuan A
A = V A AA

Persamaan Kompatibilitas :

V A AA

A
=
AA

1 unit
DA

1 unit

AD

DD

1 unit

Akibat beban P = 1 unit di A

-4

Bidang moment akibat P = 1 unit di C

V'

Q 2=

M'

1 . 4
.4 =
= 2
EI

= 1 . 4 .8 =
2 EI

3
2EI

V'

A A = M'

sebagai beban pada


balok konj uget

8
3

Q 2=

16
EI

V'
16
3

32
3EI

8
EI
16
EI
.3 -(

16
.3 - (
3 EI

= V'
=

.4 +Q

32
.4 +
3 EI

1 .3.) . 3
2 2EI

1
3

9
4 EI

55
4 EI

) =

2. 4
3

1.

8
EI

2 .4
3

64
EI

16
1 . 16
=
EI
3 EI
3

A = 4.
EI

= V'

32
2 . 16
=
EI
3 EI
3

Q 1= 8

.3

16
EI

4
EI

Bidang moment
EI
V' B =

DA = M'

8
EI

Q 1=

V'

DA = AD

Hukum kebalikan defleksi :

AA

V A=

AD = 4 .

A
AA

DA = 4 .

55
64

=55
4 EI

= 0,85 ton

Ir.H.Kartono Hd

t.m 55

EI

( )

76

Ref:Chiu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

Consistent Deformation Method

4 ton
3m

EI

EI

4m

8m

Mencari besar reaksi perletakan dan moment lapangan :


M

4 ton

=0

- 0,85

= 2,78 ton
V C = 2,07 ton

V A = 0,85 ton

.12 + V

.8 - 4.3 = 0

+ 10,20 + 12
8

VB =
M

= + 2,78 ton

=0

- V C .12 - 2,78 . 4 + 4 . 9 = 0
VC =

+ 1,93 ton
(+)
(-)
- 0,85 ton

(-)

Bidang D

- 11,12 + 36
12

= + 2, 07 ton

M' D = + V

. 3 = + 2,07 . 3 = + 6,21 tm

M B = -V

. 4 = - 0,85 .4 = - 3,4 tm

- 2,07 ton

- 3,4 tm
(-)
(+)

+ 6,21 tm
Bidang M

Ir .H.Kartono Hd

Pesamaan Tiga Moment

Ref: Chiu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

77

4 ton

1
A

EI

EI

B
4m

Selesaikan dengan metode Persamaan Tiga Moment


Re: Chu Kia Wang

5m

3m

A2

A 1 =0
a 1 =0

a 2 = ( L + b)
3

a 2 = 11
3
L

+M A

I1

+ 2M

+M C

I2
8

+ 2M

I1 +

+ 0

B
4m

EI
5m

C
3m

B
BC1

Putaran sudut akibat beban


BA

BA

4 ton
BC

Robahan Bangun

C
4 ton

C
M B = - 3,44 tm

11
3
8. 1

Tinjau batang BC :
Putaran Sudut akibat beban :
P.a.b ( L + b )
BC1 = +
6 (EI ) L
13,75
=+
=+
EI
Putaran Sudut akibat moment pemulihan :
=-

M B L
3 ( EI )

=+

4.5.3.( 8 + 3 )
6 (EI ) 8

41,25
3 EI
8M B
3 EI

=-

Putaran Sudut akibat moment pemulihan :


=+

M B L
3 ( EI )

4M B
3 EI

=+

Persamaan Putaran sudut :


BA = BC = BC1 + BC2
+

A 2a 2
L 2 .I 2

= - 3,44 tm

BA

= 11 m
3

Tinjau batang AB :
C

Putaran sudut akibat moment

( 8 + 3)
3

( 6. 10 . 11 )
8

BC2
BC2

= -

Selesaikan dengan metode Persamaan Tiga Moment


( Clapeyron)
Re: Prof.Ir. O Baax Stev ens

4 ton
A

=-6

4 ton
EI

L 1 .I 1

30.

+M B

A 1a 1

=-6

I2

+ 24 M

tm
= 15
2
15
= 30 t-m
2

4.5.3
8
1 . 8.
A2 =
2

P.a.b
L

4M B
41,25
= +
3 EI
3 EI
12 M B = + 41,25
M B = + 3,44 tm

8M B
3 EI

Ir.H.Kartono Hd

Defleksi Kemiringan

Ref:Chiu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

4 ton
A

EI

EI

B
4m

Selesaikan dengan metode Defleksi Kemiringan


Re: Chu Kia Wang

5m

3m

Kekakuan Relatip :

FEM :

ReLatip AB

FAB

=0

FBA

=0

FBC

=+

FCB

=-

:K

P.a.b
L
P.a

2
2 .b

2 (EI)
4

Relatip BC

: 2 (EI)

=2:1

4.5.3

= + 2,8125 tm

82
4.5 2 .3

= - 4,6875 tm

82

Persamaan Defleksi Kemiringan :


M

AB

=M

FAB

BA

=M

FBA

BC

=M

(-2

Rel AB

FBC

(-2

Rel BC

CB

=M

FCB

B )
A -2

B - A )
B -2

B - C )

B - C ) = + 2,8125 - 2

= + 2,8125 + 1 ( - 2
M

A -

B - A ) =-4

= 0+ 2( - 2
M

(-2

A - B ) =-4

= 0+ 2( - 2
M

Rel AB

(-2

Rel BC

C -

B )

C - B ) = - 4,6875 - 2

= - 4,6875 + 1 ( - 2
Keseimbangan Pada Joint :
Pada Joint A ; ---> M

AB

M
Pada Joint B ; ---> M

=0

AB

=-4

BA

+M

A -2
BC

= 0 -----> Persamaan ( 1 )

=0

-4 B -2

A + 2,8125 - 2

-2 A -6

B - C + 2,8125 = 0 ---> Persamaan ( 2 )

Pada Joint C ; ---> M

CB

CB

B - C =0

=0
= -

B -2

B - C

C - 4,6875 = 0 -----> Persamaan ( 3 )

C - B

78

Defleksi Kemiringan

Ref: Chiu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

1 x Persamaan ( 1 )
2 x Persamaan ( 2 ) =

A -2

-4

A - 12

-4

+ 10

=0

B -2
B +2
B -2

1 x Persamaan ( 3 ) = -

C + 5,625 = 0

C - 4,6875 = 0
+9

Dari Persamaan ( 1 )

-4

(-)

C - 5,625 = 0 ---> Persamaan ( 4 )

= + 10,3125

= + 1,1458

A - 2 ( + 1,1458 )

=0
A = - 0,5729

Dari Persamaan ( 3 ) =

- ( + 1,1458 )

-2

C - 4,6875 = 0
C = - 2,9167

AB

=-4

A -2

BA

=-4

B -2

A = - 4 ( + 1,1458 ) - 2 ( - 0,5729 ) = - 3,44 tm

BC

= + 2,8125 - 2

CB

= - 4,6875 - 2 (- 2,9167 )

= - 4 ( - 0,5729 ) - 2 ( + 1,1458 ) = 0

B - C = + 2,8125 - 2 ( + 1,1458) - ( - 2,9167 ) = + 3,44 tm


- ( + 1,1458 ) = 0

79

80

Ref: Chiu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

Defleksi Kemiringan

4 ton
3m

EI

EI

4m

8m

Mencari besar reaksi perletakan dan moment lapangan :

Tinjau Batang AB

4 ton

C
V B = 2,78 ton

V A = 0,85 ton

VC

=0

- V B1 . 4 + 3,4 = 0
V B1 = + 0,85 ton
V A = + 0,85 ton
Tinjau Batang BC

+ 1,93 ton

M C =0

(+)

+ V B 2 .8 - 3,4

(-)
- 0,85 ton

(-)

Bidang D

- 4.3 = 0

+ 3,4 + 12
V B2 =
8

= + 1,93 ton

- 2,07 ton

M C =0
- V C .8 - 3,4

- 3,44 tm

+ 4.5 = 0

+ 3,4 - 20
VC =
8

(-)

M' D = + V

(+)

= + 2,07 ton

. 3 = + 2,07 . 3 = + 6,21 tm

+ 6,21 tm
Bidang M

Ir .H.Kartono Hd

81

Ref: Chiu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

Metode Distribusi Moment

4 ton
A

EI

EI

B
4m

Selesaikan dengan metode Distribusi Moment


Ref :: Chu Kia Wang

5m

3m

Kekakuan Relatip :
K

:K

ReLatip AB

2 (EI)
4

Relatip BC

: 2 (EI)

=2:1

Menghitung Faktor Distribusi ( Distribution Factor) = DF

AB = 1
2
( 2+1 )
1
=
( 2+1 )

BA =
BC

= 0,67
= 0,33

CB = 1
FEM :

FAB

=0

FBA

=0

FBC

=+

FCB

=-

M
M

P.a.b
L
P.a
L

2 .b

8
4.5

4.5.3

2
2 .3

82

1,00

= + 2,8125 tm
= - 4,6875 tm

0,667

AB

BA

FEM

0,333
BC

-1,8760

M.Distribusi
M.Induksi

- 0,9422

M.Distribusi

+ 0,9422

M.Induksi

- 0,7817

M.Distribusi

+ 0,7817

1,00

- 1,5633

CB

+ 2,8125

- 4,6875

- 0,9365

+ 4,6875

+ 2,3438

- 0,4683

- 0,7805

+ 0,4683

+ 0,3903

- 0,3903

M.Akhir

- 3,4393

+ 3,4393

Perubahan

- 3,4393

+ 0,6268

Periksa

- 1/2

(Perubahan)

Jumlah
Jumlah

re l = ( -K)

+ 1,7197

+ 1,7197

- 3,4393

- 1,72

+ 1,72
( Periksa )

+ 4,6875

- 2,3438

+ 0,3134

- 1,717

+ 5,00

+ 1,72

- 5,00

Consis tent Deformation Method

82

Ref: Chiu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

4 ton
3m

EI

EI

4m

8m

Selesaikan dengan metode


Konsistent Deformasi

C
4 ton

=
Jawab :

4 ton

=
B

V B BB
V

Struktur statis tak tentu.


Struktur dijadikan gelagar sederhana.
Dipilih
V B sebagai Redundant dengan
menghilangkan tumpuan B
B = V B BB

Persamaan Kompatibilitas :

B
VB =
BB

1 unit
DB

BB

DB = BD

Hukum kebalikan defleksi :


DD

BD

1 unit

8
12

4
12

1 unit
12
12

32
12

Bidang moment akibat P = 1 unit di B


Q

16
3
V' A

1
EI

8
3EI

). . 4 8
3 EI

= V' A . 4 - ( . 41.
B
2

BB = M'

= 320. 4 - (
36EI

)=

D = V' B . 3

= 256.3 - (
36 EI

V' B

sebagai beban pada


balok konj uget

Bidang moment
EI

DB = M'

20
3

)=

- ( . 3 1.
2

3
2 EI

) . . 31
EI
256.3 - 3.18
36 EI

(L + a)
3

( 12 + 4 )
3

16
3

(L+b)
3

( 12 + 8 )
3

20
3

Q=

P.a.b
2 EI

V' A =

20
3.12

V' B =

1
3

320.4 - 64.4
36 EI

64
9 EI

Akibat beban P = 1 unit di B

1024
36 EI

1
3
714
=
36 EI

1.4.8
2 EI

. 16

16
3.12

EI
. 16
EI

BB

EI

320
36EI

= 256

36EI

B = 4 . BD = 4 . DB = 4 .
VB=

16

2856
1024

=714
36 EI

tm 2856

= 2,78 ton

Ir.H.Kartono Hd

EI

83

Ref:Chiu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

Consistent Deformation Method

4 ton
3m

EI

EI

4m

8m

Mencari besar reaksi perletakan dan moment lapangan :


M

4 ton

=0

+ V A .12 + 2,78.8 - 4.3 = 0

= 2,78 ton

V A = 0,85 ton

V C = 2,07 ton

- 22,24 + 12
12

VA =
M

= - 0,85 ton

=0

- V C .12 - 2,78 . 4 + 4 . 9 = 0
VC =

+ 1,93 ton
(+)
(-)
- 0,85 ton

(-)

Bidang D

- 11,12 + 36
12

= + 2, 07 ton

M' D = + V

. 3 = + 2,07 . 3 = + 6,21 tm

M B = -V

. 4 = - 0,85 .4 = - 3,4 tm

- 2,07 ton

- 3,4 tm
(-)
(+)

+ 6,21 tm
Bidang M

Ir .H.Kartono Hd

Ref:Chiu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

Consistent Deformation Method

84

4 ton
A

EI

EI

Selesaikan dengan metode


Konsistent Deformasi

C
4 ton

A
V

Jawab :
C

4 ton

Struktur statis tak tentu.


Struktur dijadikan gelagar sederhana
Dipilih
V C sebagai Redundant dengan
menghilangkan tumpuan C
C = V C CC
C
VC =
CC

Persamaan Kompatibilitas :

V C CC
VC
1 unit
DD

CD

DC

CC

DC = CD

Hukum kebalikan defleksi :

1 unit

Akibat beban P = 1 unit di C

1 unit

1 . 8
.4 =

Q 1 =
2

+8

1
Q 2 = . 8 .8 =
2 EI

Bidang moment akibat P = 1 unit di C

Q 1 = 16
EI

Q 2 = 32EI

V' B

Bidang moment
EI

16
Q 1 = EI

DC = M'

3
EI

8
EI

V' A

16
EI
32
EI

EI

C C = M'
=

2
16
32
V' B = 3 . EI = 3 EI

C = 4.

32
3EI

M' C
8
3

32

Q 2 = EI

32
3 EI

sebagai beban pada


balok konj uget

VC=

1 . 8
.5 ) . .5
2 EI
+ ( 1 . 3) . 5
2 EI

= V' B . 5 + (

25
2EI

32
EI

CD = 4 .
=

2 .8
3

795
6 EI

DC = 4 .
539
256

256
EI

=795
6 EI

= 2,07 ton

16
3

V' C

.5

= V' B . 8 + Q 2 . 2. 8
3

32
.8 +
3 EI

C
CC

200
3 EI

. 5 +

2
3
1
3

1
32
32
V' C = 3 . EI = 3 EI
Ir.H.Kartono Hd

t.m 530

EI

( )

85

Ref: Chiu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

Consistent Deformation Method

4 ton
3m

EI

EI

4m

8m

Mencari besar reaksi perletakan dan moment lapangan :


M

4 ton

=0

- 2,07

C
V B = 2,79 ton

VC

V A = 0,86 ton

V C = 2,07 ton

.12 - V

. 4+ 4. 9= 0

- 24,84 + 36
4

VB =
M

= + 2, 79 ton

=0

+ V A .12 + 2,79
VA =

.8 - 4.3 = 0

- 22,32 + 12
12

= - 0.86 ton

+ 1,93 ton
(+)
(-)
- 0,86 ton

(-)

Bidang D

M' D = + V

. 3 = + 2,07 . 3 = + 6,21 tm

M B =-V

. 4 = - 0,86 .4 = - 3,44 tm

- 2,07 ton

- 3,44 tm
(-)
(+)

+ 6,21 tm
Bidang M

Ir.H.Kartono Hd

Ref : Wiliam Weav er , Jr


" Analisa Matriks Untuk Struktur Rangka "

Matrix Fleksibilitas

86

4 ton
A

Selesaikan dengan Metode Matriks Fleksibilitas


Ref : Wiliam Weav er Jr

EI

EI

B
4m

5m

3m

Jawab :
Menentukan Matriks Deformasi akibat beban P :

EI

EI

P.a.b. ( L

D=

4 ton

+b)

6 . (EI) . L

4. 5. 3(8+ 3)

6 . (EI) . 8

+ 13,75

+ 13,75

EI

Menentukan Matriks Fleksibilitas :


f
f=
A

BA

A
BC

1. L

3 EI
1. 8

3 EI

D
M

3 EI
1. 4

12

= +

3 EI

3 EI

= +

4
EI

Dengan demikian , matriks Fleksibilitas =

4 ton

= - 3,438 tm

1. L

= +

+ 13,75

EI

EI

= - 3,438 tm
-1

Q =- F
- 3,438 tm

EI
4

D=-

+ 13,75

EI

= - 3,438 tm

Mencari besar reaksi perletakan dan moment lapangan :


Tinjau gelagar AB

(-)

(+)

+V

=0

. 4 + 3,438 = 0

+ 6,195 tm
M

Bidang M

+V

- 3,438
4

= - 0,86 ton

B1

- 3,438
4

= - 0,86 ton

+ 20,562
8

= + 2,065 ton

+ 15,438
8

= + 1,93 ton

. 4 + 3,438 = 0

Tinjau gelagar BC

(+)

M
(-)

-V

=0
C

. 8 + 4 . 5 - 3,438 = 0

- 2,065 ton

Bidang D

=0

+ 1,93 ton

(-)
- 0,86 ton

+V

=0
B2

. 8 - 4 . 3 - 3,438 = 0
V

V
M'

=V

=+V

B1

+V

B2

B2

= + 0,86 + 1,93 = + 2,79 ton

. 3 = + 2,065 . 3 = + 6,195 tm

Ir.H.Kartono Hd

EI

Matrix Kekakuan

Ref : Chu Kia Wang


Matrix Method of Structural Analysis

87

Selesaikan dengan Metode Matriks Kekakuan


Ref : Chu Kia Wang
4 ton
Jawab :
A

EI

EI

B
4m

5m

q = 2 t/m'

EI

Menghitung besar Fixed End Moment ( F

3m

FAB

=0

FBA

=0

FBC

=-

P.a.b
L2

FCB

=+

P.b.a
L2

P = 4 Ton

EI

x2

4.5.3

=-

82
2

4.3.5

=+

EI

Diagram P - x

=F

=F

=F

Ketahui Ketidak Tentuan Kinematisnya = 3


( NP = Number of Possible Joint Rotation =3)
( Degree of Freedom in rotation = 3)

[A]

e1

1 1 0 0 0

[A]

Ketahui Jumlah Moment dalam di uj ung balok = 4


( NF = Number of Internal End Moment = 4)

0 1 1 0

1 2 3

1 0 0

0 1 0

0 1 0

0 0 1

Diagram F - e

3 0 0 0 1

e4

+F

F 1 234

2
F
e2

= + 4,6875 tm

Dengan demikian , matriks Statik [ A ] =


P

= - 2,8125 tm

Dari diagram ( P - x ) ,( F - e ) dan diagram


Keseimbangan , didapat :

x3

x1

=0

=-

= - ( - 2,8125 ) = + 2,8125 tm

=-

= - ( + 4,6875 ) = - 4,6875 tm
LC

Diagram Keseimbangan

P
[P]=

+ 2,8125

3 -

4,6875

Ir.H.Kartono Hd

Ref : Chu Kia Wang


Matrix Method of Structural Analysis

Matrix Kekakuan

88

Menentukan Matrik Kekokohan Intern elemen ( Stiffness Matrix ) = [ S ]

[S] = EI

4
4

2
4

2
4

4
4

4
8
2
8

2
8
4
8

4 2 0 0
2 4 0 0

EI
4

0 0 2 1
0 0 1 2

[ K] = [ A ] [ S] [ A ]

Menentukan Matrik Kekakuan Struktur ( External Stiffness Matrix ) = [ K ]


F

e
4 2 0 0
2 4 0 0

[S][A ]

EI
4

0 0 2 1
0 0 1 2

[S][A ]

EI
4

0 1 1 0

3 0 0 0 1
-1

Menentukan Inv ers Matriks [ K ]

1 0 0

4 2 0

0 1 0

2 4 0

0 2 1
0 1 2

EI
4

0 1 0

0 0 1

1 2
3

F 1 234
P
1 1 0 0 0
[K] = [ A ]

1 2
3

4 2 0

2 4 0

0 2 1

0 1 2

EI
4

1 2
3

x 1 2
3

4 2 0

2 6 1

0 1 2

4 2 0
Determinan :

D=

EI
4

2 6 1

EI
4

36 EI
4

{ 4 ( 6.2 - 1.1 ) - 2 ( 2.2 - 1.0 ) + 0 ( 2.1 - 6 . 0 ) =

0 1 2
Menyusun matriks baru [ C ] :
A

11

= + ( 6 . 2 - 1.1 ) = + 11 ; A

21

= -(2. 2- 0. 1) = - 4 ; A

31

= + ( 2. 1- 0. 6) = + 2 ; A

= - ( 2.2 - 1 . 0 ) = - 4 ; A

13

= + ( 2. 1-6. 0) = + 2

22

= + ( 4 . 2 - 0. 0 ) = + 8 ; A

23

= -( 4. 1-0. 2) = -4

32

= - ( 4 . 1 - 0. 2) = - 4 ; A

33

= + ( 4 . 6 - 2 . 2 ) = + 20

12

Ir.H.Kartono Hd

Ref : Chu Kia Wang


Matrix Method of Structural Analysis

Matrix Kekakuan

+ 11 - 4
[ C]=

+2

89

+ 11 - 4 + 2

- 4 +8 - 4

[ C]

+ 2 - 4 + 20

- 4 +8

- 4

+ 2 - 4

+ 20

[x]= [ K]

-1

[P]=

4
36 EI

+ 11 - 4 + 2

- 4 +8

- 4

+ 2,8125

+2 - 4

+ 20

[F ] = [ S ] [ A ]

[ x]

2 4 0

EI
4

0 2 1

- 2,292

+ 4,584
- 11,667

LC
0

- 2,292

1
EI

1
EI

- 4,6875

LC

4 2 0

LC

+ 3,438

+ 4,584

=
- 0,6255

- 11,667
0 1 2

- 4,6875

Moment Akhir = [F] + FEM

BA

AB

= 0 +0 = 0

BA

= - 3,438 + 0 = - 3,438 tm

BC

= - 0,6255 - 2,8125 = - 3,438 tm

CB

= - 4,6875 + 4,6875 = 0 tm
4 ton

= - 3,438 tm

D
A

BC

= - 3,438 tm

Ir.H.Kartono Hd

Ref : Ir.Supartono & Ir.Teddy Boen


Analisa Struktur Metode Mariks

Matrix Kekakuan

EI

4 ton
A

EI

EI

B
4m

Selesaikan dengan metode Matriks Kekakuan


Ref : Ir.F.X Supartono & Ir. Teddy Boen

5m

90

3m

C
Jawab :

EI

Menghitung besar Fixed End Moment ( F

Ketahui dulu struktur dasar yang dikekang

EI

H
d

=0

FBA

=0

FBC

=-

P.a.b
L2

FCB

=+

P.b.a
L2

==+

4.5.3
8

4.3.5
82

= - 2,8125 tm
= + 4,6875 tm

+
H

FAB

Menentukan Matriks Deformasi [ A ]

Ketahui Ketidak Tentuan Kinematisnya = 3

Diagram H - d
H2

3
4

Diagram Keseimbangan

EI
Q

Gaya Ekwiv alent Q di titik diskrit sehubungan adanya lendutan D

Ir.H.Kartono Hd

Ref : Ir.Supartono & Ir.Teddy Boen


Analisa Struktur Metode Mariks

Matrix Kekakuan

=1

11

31

=0

21

d
d
d
d

=0
41

=0

D = 1 satuan
Pada titik A diberikan D

12

d
d
d
d

=1

41

32

42

=0

1 0 0 0

=0
=1
=1
=0

12
22
32
42

D = 1 satuan

[A]

=0

23

33

1 0 0
d
d
d
d

=0
d

43

=1

13
23
33
43

=0
=0
=0
=1

0 1 0
T

[A]

D = 1 satuan
Pada titik C diberikan D

H
d

0 0 1

H
d

Q 1= 0

Diagram H - d

Q
Q

0 1 0

= 1 satuan

d
H

0 1 1 0
0 0 0 1

= 1 satuan

=0

13

31

=1
=0
=0
=0
Dengan demikian , matriks Statik [ A ] =

=1

Pada titik B diberikan D

21

= 1 satuan

=0
22

11

91

Q 2=

- 2,8125 tm

Q 3=

+ 4,6875 tm

0
[Q]=
H

- 2,8125
+

4,6875

Diagram Keseimbangan

Ir.H.Kartono Hd

Ref : Ir.Supartono & Ir.Teddy Boen


Analisa Struktur Metode Mariks

Matrix Kekakuan

92

Menentukan Matrik Kekokohan Intern elemen ( Stiffness Matrix ) = [ S ]

[S] = EI

4
4

2
4

2
4

4
4

4
8
2
8

2
8
4
8

4 2 0 0
2 4 0 0
EI
4

0 0 2 1
0 0 1 2

[S][A ]

EI
4

4 2 0 0

1 0 0

2 4 0 0

0 1 0

0 0 2 1

0 1 0

0 0 1 2

0 0 1

[S][A ]

0 2 1
0 1 2

4 2 0

0 2 1

0 0 0 1

EI
4

2 6 1
0 1 2

0 1 2

-1

Menentukan Inv ers Matriks [ K ]

2 4 0

EI
4

2 4 0

EI
4

0 1 1 0

[S][A ]

4 2 0

4 2 0

1 0 0 0
[K]= [ A ]

[ K] = [ A ]

Menentukan Matrik Kekakuan Struktur ( External Stiffness Matrix ) = [ K ]

4 2 0
Determinan :

D=

EI
4

2 6 1

EI
4

36 EI
4

{ 4 ( 6.2 - 1.1 ) - 2 ( 2.2 - 1.0 ) + 0 ( 2.1 - 6 . 0 ) =

0 1 2
Menyusun matriks baru [ C ] :
A

11

= + ( 6 . 2 - 1.1 ) = + 11 ; A

21

= -(2. 2- 0. 1) = - 4 ; A

31

= + ( 2. 1- 0. 6) = + 2 ; A

= - ( 2.2 - 1 . 0 ) = - 4 ; A

13

= + ( 2. 1-6. 0) = + 2

22

= + ( 4 . 2 - 0. 0 ) = + 8 ; A

23

= -( 4. 1-0. 2) = -4

32

= - ( 4 . 1 - 0. 2) = - 4 ; A

33

= + ( 4 . 6 - 2 . 2 ) = + 20

12

Ir.H.Kartono Hd

Ref : Ir.Supartono & Ir.Teddy Boen


Analisa Struktur Metode Mariks

Matrix Kekakuan

+ 11 - 4
[ C]=

+2

+ 11 - 4 + 2

- 4 +8 - 4

[ C]

+ 2 - 4 + 20

-1

[P]=

4
36 EI

[ x] =

- 4

- 2,8125

+2 - 4

+ 20

+ 4,6875

+ 2 - 4

+ 20

1
EI

- 4,584

0
=

+ 4,584

0 2 1

1
EI

+ 11,667

- 2,292

2 4 0

EI
4

- 4

+ 2,292

- 4 +8

4 2 0
[F]=[S][A ]

- 4 +8

+ 11 - 4 + 2
[x]= [ K]

93

+ 3,438
- 0,6255

- 11,667

- 4,6875

0 1 2

Moment Akhir = [ F ] + FEM

BA

AB

= 0+ 0= 0

BA

= + 3,438 + 0 = + 3,438 tm

BC

= - 0,6255 - 2,8125 = - 3,438 tm

CB

= - 4,6875 + 4,6875 = 0 tm
4 ton

= - 3,438 tm

D
A

BC

= - 3,438 tm

Ir.H.Kartono Hd

94

Ref: Chiu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

Consistent Deformation Method

P = 5 ton
Selesaikan dengan metode Konsistent Deformasi
EI

8m

Jawab :

2m

Struktur statis tak tentu.


Dengan mengingat kondisi geometrinya,
struktur dijadikan gelagar sederhana
Dipilih
V B sebagai Redundant dengan
menghilangkan tumpuan B

P = 5 ton

VB
P = 5 ton

BP

CP

+
Persamaan Kompatibilitas :

V B CB

V B BB

BP - V B BB = 0

VB

BP = P BC

BB
1 unit

CB
1 unit

Defleksi akibat beban 1 unit


CC

BC

BB = defleksi titik B akibat beban 1 unit di titik B


1 . 8 . 8 . 2 . 8 = 170,67
EI
2
EI
3

BB =

BC = defleksi titik B akibat beban 1 unit di titik C


1 unit

BC = 1 . 8 . 10 . 2 . 8 + 1 . 8 . 2 . 1 . 8 = 234,67
2

EI

EI

BP = P BC = 5 . 234,67

8
EI

Bidang moment
EI

EI

sebagai beban pada


balok konjuget

1 unit

BP
VB =
BB

1173,33
EI
170,67
EI

2
EI
V A = + 5 - 6,87 = - 1,875 ton

10
EI
M

Bidang moment
EI

sebagai beban pada


balok konjuget

= + 5 tm

M A = - 1,875 .8 + 5.2 = + 5 tm
M B = - 10 tm

M B = - 5 . 2 = - 10 tm

EI
V

P = 5 ton

= 1,875 ton
V

= 6,875 ton
Ir.H.Kartono Hd

EI

= 6,875 ton

1173,33
EI

Persam aan Tig a M om ent ( Clapeyron)

Ref: Chu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

952

P = 5 ton

EI

Selesaikan dengan metode Persamaan Tiga


Moment

2m

8m

P = 5 ton

8m

A 1 =0

A 2 =0

a 1 =0

a 2 =0

2m

M
Tinjau bentang A
+M

01

Ao

= + 5 tm

dan M

+ 2M

sepanjang L

yang

= - 5 . 2 = - 10 tm

A dan AB :
L

01

+M

P = 5 ton
M

Sebagai langkah awal,tumpuan A yang semula


jepit diubah menjadi sendi, sedangkan baloknya
diperpanjang dengan AA
mempunyai kekakuan yang tak terhingga

A
o

Mencari besarnya M

I1
0

Ao

+M

+ 2M

I1
0

A oao

=-6

8
1

I 1 .L

8
1

- 10
+ 16 M

= - 10 tm

A 1a 1

= 0
- 80
M

=0
= + 5 tm

A
V

= 1,875 ton

= 6,875 ton

P = 5 ton

EI

2m

8m

P = 5 ton
M

= + 5 tm

B,

= - 10 tm

A = +

= - 10 tm

P = 5 ton

di tumpuan A timbul M

AB = 0 , karena A tumpuan

Persamaan putaran sudut :


jepit

= 5 . 2 = + 10 tm

Akibat beban moment M

Selesaikan dengan metode Putaran Sudut


( Clapeyron )

M
3 EI

6 EI

M
3 EI

10
6 EI

= + 5 tm

C
A
V

= 1,875 ton

= 6,875 ton
Ir.H.Kartono Hd

=0

Persam aan Tiga M om ent ( Clapeyron)

Ref:Chu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

P = 6 ton

P = 4 ton

EI

P = 4 ton

P = 6 ton

Mencari besarnya M

4m

4m

2m

a 1 =0

P.a.b.
L

A 2 = . 18 . 8 = 32
2
a 2 = L+b
=
3

8+ 4
3

= 4.4.4

Tinjau bentang A

=8

+ M Ao

P = 4 ton

P = 6 ton
M

+ M Ao

= - 12 tm

01

yang

+ 2M

+ 2M

01

A dan AB :
L
I1
8
1

C
A

M B = - 6 . 2 = - 12 tm

A 1 =0

dan M

Sebagai langkah awal,tumpuan A yang semula


jepit diubah menjadi sendi, sedangkan baloknya
diperpanjang dengan AA
o sepanjang L
mempunyai kekakuan yang tak terhingga

A
o

Selesaikan dengan metode Persamaan Tiga Moment

2m

4m

4m

964

= 0,50 ton

I1

+
0

32 . 4

8
1

- 12

A 1a

=-6

=-6

0 +

M A = 0 tm

Selesaikan dengan metode Putaran Sudut


( Clapeyron )
M B = 6 . 2 = + 12 tm

B
2m

4m

Putaran sudut akibat beban P :


AB1 = +

P = 4 ton

Pa.b ( L + b )
6 EI L

4.4.4. ( 8 + 4 )
6 EI 8

=+

16
EI

=+

Putaran sudut akibat moment M :

AB1
AB2
P = 6 ton
M

= +

M A .L
3 EI

M B .L
6 EI

Persamaan putaran sudut :

8. M
3 EI

12. 8

6 EI

AB = 0 , karena A tumpuan jepit

A = AB1 + AB2 = +

AB2

M
P = 4 ton

= - 12 tm

16

8M A
3

96
6

M A = + 0 tm
P = 65 ton

= - 12 tm

C
A

= 0,50 ton

1 .8

P = 6 ton

EI
4m

+M B

= 9,50 ton

P = 4 ton

= 9,50 ton
Ir.H.Kartono Hd

=0

A 2a 2
I 1 .L 1

Metode Defleksi Kem iringan

Ref: Chu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

q = 2 t/m'

Selesaikan dengan metode Defleksi kemiringan

E
A

97

P = 4 ton

2 EI

2 EI

EI

4m
D

8m

2m

4m

Jawab :
Karena pada portal terdapat pengaku,maka termasuk portal tidak bergoyang
Rumus umum Defleksi Kemiringan :
M

AB

=M

FAB

+ M'

=M

FAB

2 EI
L

(-2

A -

B )

BA

=M

FBA

+ M'

=M

FBA

2 EI
L

( - 2

B -

:K

Relatip BD

Kekakuan relatip ( Relative Stif fness ) =


K

:K

Relatip AB

Relatip BC

: 2 (2EI)
6

2 ( 2 EI)
8

2 EI
4

EI
2

: 2EI
3

=+

.2.81

= + 10,67 tm

=-

.2.8

1
12

= - 10,67 tm

EI
2

= 3 : 4 :3

Menghitung besar FEM ( Fixed End Moment ) :


q = 2 t/m'

FAB

FAB

=+

q.L1

FBA

=-

q.L1

FBA

12
12

12

8m
M

P = 4 ton

FBC

4m

FBC

=+

P.a.b
L
P.b.a
L

FCB

=-

FBD

=M

=+

=-

4.4.2
6

4.2.4
6

= + 1,78 tm

= - 3,56 tm

FCB

2m

FDB

=0

Persamaan Defleksi Kemiringan ( Slope Deflection Method)


A = 0 , karena A tumpuan jepit
D = 0 , karena D tumpuan jepit
M

AB

= + 10,67 + 3 ( - 2

A - B ) = + 10,67

BA

= - 10,67 + 3 ( - 2

B - A ) = - 10,67 - 6

BC

= + 1,78 + 4 ( - 2

B - C ) = + 1,78 - 8

B -4

CB

= - 3,56 + 4 ( - 2

C - B ) = - 3,56 - 8

C -4

BD

= 0+ 3( -2

B - D )= -6

DB

= 0+ 3( -2

D - B )=

-3

B
B

B
-3 B
Ir.H.Kartono Hd

Metode Defle ksi Kem ir in gan

Ref:Chu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

98

Syarat Keseim bangan Moment :

Pada Joint B :

BA

+M

BC

Pada Joint C :

CB

M
+8
1 x Persamaan ( 1 ) :
5 x Persamaan ( 2 ) :

CB

=0

BD

B + 1,78 - 8

- 10,67 - 6
- 20

+M

B -4

B -4

B =0

= + 8,89 -----> Persamaan ( 1 )

= 0 , karena C tumpuan sendi


C -4

= - 3,56 - 8
C + 4

B =0

B = - 3,56 -------> Persamaan ( 2 )


B -4

- 20

C = + 8,89

C + 20

+ 40

+ 36

B = - 17,80

= - 8,91

= - 0,395

C + 4 ( - 0,395 )

Dari Persamaan ( 2 ) : + 8

( +)

= - 3,56

-3

C -6

= - 0,2475

B = + 10,67 - 3 ( - 0,395 ) = + 11,85 tm

AB

= + 10,67

BA

= - 10,67 - 6

B = - 10,67 - 6 ( - 0,395 ) = - 8,30 tm

BC

= + 1,78 - 8

B -4

C = + 1,78 - 8 ( - 0,395 ) - 4 ( - 0,2475 ) = + 5,93 tm

CB

= - 3,56 - 8

C -4

B = - 3,56 - 8 ( - 0,2475 ) - 4 ( - 0,395 ) = 0

BD

= -6 B

DB

= - 3 B = - 3 ( - 0,395 ) = + 1,18 tm

= - 6 ( - 0,395 ) = + 2,37 tm

Ir.H.Kartono Hd

Ref: Chu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

Metode Defle ksi Kem irin gan

H A = 0,39 ton

q = 2 t/m'

BC

= - 8,30 tm

P = 4 ton
2EI

2EI
M
V

Mencari besar reaksi perletakan


dan moment lapangan

= - 5,93 tm

BC

= - 11,85tm
AB

= - 2,37 tm

BD

= 0,51 ton

Tinjau batang AB

EI

99

= + 1,18 tm

DB

H
V

+ 8,45 ton

1
2

+11,85 + .2.8
V

= 0,90 t
D

= 8,45 ton

1
2

B1

- 8,30

8
- 11,85 + .2.8

+ 8,30
= 7,55 ton

(+)

V = 16 ton

+ 2,32 ton

(+)

(+)
(-)

- 1,68 ton

(+)

= q.8 = 16 ton ( OK)

Tinjau batang BC

(-)

- 7,55 ton
+ 0,90 ton

+ 5,93 + 4.2

B2

= + 2,32 ton

6
- 5,93 + 4.4

= + 1,68 ton

V = 4 ton = P = 4 ton ( OK)

Bidang D
V

- 11,85 tm

=V

=V

B1

+V

B2

= 7,55 + 2,32 = 9,87 ton

- 8,30 tm
(-)

(-)

- 5,93 tm

(- )
(-)

( +)

(+)

- 2,37 tm

+ 3,36 tm

+ 6 tm

+ 1,18 tm

Bidang M

- 0,39 ton
(-)

(+)

+ 0,51 ton
(-)

- 9,87 ton

V
x =
M

(+)

pada batang AB terjadi pada titik D

Max

8,45
2

. 2 . 4,225

Max

pada batang BC :

Max

= + 1,68 . 2 = + 3,36 tm

2,37 + 1,18
4

1
2

= + 6 tm

= 0,90 ton

=H

8.0,90
14

= 0,51 ton

6.0,90
14

= 0,39 ton

=0

= 4,225 m dari titik A arah kekanan

= + 8,45 .4,225 - 11,85 -

Max

= 0,90 ton

Bidang N

Ir.H.Kartono Hd

Ref : Prof.Ir. O.Baax.Stevens


" T oegepaste Mechanica "

Persam aan Tig a M om ent ( Cla peyron)

P = 4 ton

q = 2 t/m'

Selesaikan dengan metode Putaran Sudut/


Persamaan T ig a Moment ( Clapeyron )

E
A

2 EI

2 EI

4m
D

T injau Batang ABC :


2m

4m
M

q = 2 t/m'
2EI
M

Jawab :
Akibat beban pada balok ABC, maka struktur
berkemungkinan besar melengkung seperti
gambar.

EI

8m

Putaran sudut yang terjadi akibat beban

P = 4 ton

BC

BA

AB

BD

AB

BA

24( 2 EI)
Pab( L + b)
6 ( 2EI) L

DB

Akibat melengkungnya balok ABC, berturut - turut terjadi moment

3(2EI)

q.L

BC = +
M

24( 2 EI)

BA = -

EI

AB = -

q.L

AB = +

2EI

100

BA = +

6(2EI)

BA

3(2EI)

AB

AB

,M

,M

BA

BC

6(2EI)

Sebagai akibat melengkungnya balok ABC, maka pada kolom BD akan terjadi moment

BC

=-

BD

dan M

BC

3( 2EI)
DB

Putaran sudut yang terjadi akibat Moment :


DB = BD = -

DB

3EI
M

BD

3EI

BD

6EI
M

DB

6EI

4M

DB

4M

3EI
4M BD
3EI

BD

=0

6EI
4M DB
6EI

Dengan demikian , besar putaran sudut akibat beban dan moment menjadi sebagai berikut
q.L

AB = +

q.L

BA = BC

DB

BD

3EI
M

DB

3EI

AB

BA

DB

6EI
M

BD

6EI

BA

AB

6(2EI)
L

BC

+ 2. 8
48 EI

-2.8
48 EI

4M
3EI

BD

DB

8M

AB

8M

4M

6EI
4M
6EI

BD

DB

BA

6EI
-

BA

8M

AB

12EI
BC

BD

DB

2M

1
3 EI

( - 4M

1
= 3 EI
32
9EI

=+

6 EI

4M
3EI

12EI

6M

4M
3EI

8M

6EI

4.4.2 ( 6 + 2)
6.2.EI.6

=+

4M
3EI

= -

6(2EI)

3( 2EI)

3(2EI)
-

3(2EI)

Pab( L + b)
6 ( 2EI) L
-

24( 2 EI)

=+

BD =

24( 2 EI)

( + 2M
6M

- 2M

AB

AB

+ 4M

+ 64 )

BA

BA

- 64 )

BC

6 EI

DB

3EI
2M

BD

3EI
Ir.H.Kartono Hd

Ref : Prof.Ir. O.Baax.Stevens


" T oegepaste Mechanica "

Persam aan Tiga M om ent ( Cla peyron)

101

Adapun persamaan persamaan putaran sudut menjadi sebagai berikut :


Persamaan pada Joint A
AB = +

1
3 EI

( - 4M

AB

BA

+ 64 )

- 2M

AB

= 0 , karena A adalah tumpuan jepit


2
3 EI

(-2M

- M BA + 32 ) = 0

AB

-2M

Persamaan pada Joint B


BA = BC ------>

1
3 EI

( + 2M

1
3EI

(+ 2M

AB

+ 4M

AB

+ 4M

+ 2M
+ 32
9 EI

BC = BD ------>

BC = BD

BA

3M BC
3 EI

1
3 EI

( - 3M

Persamaan pada Joint D

DB

DB

Persamaan pada Joint B

1 x Pers.( 1) : - 2 M

1 x Pers.( 3 ) : - 3 M

+ 10,67 = 0

DB

Persamaan ( 3 )

Persamaan ( 4 )

M BC + M BD = 0 ; karena B adalah sambungan kaku / rig id.


- M BA + M BC + M BD = 0 Persamaan ( 5 )

BC

+ 3M

BA

+ 4M

- 2M
-3M

BC

BA

3 x Pers.( 5 ) : - 3 M

+ 3M
BA
+ 6M

: -3M

BC
BC

+ 6M

BD

-2M

DB

+M

+ 3M

BC

DB

BD

=0

BD

- 42,67 = 0

BD
BD

+ 3M
BC

+ 10,67 = 0

=0
(+)
Persamaan ( 8 )

+ 10,67 = 0

- 42,67 = 0
BD
-9M

(-)
Persamaan ( 7 )

- 42,67 = 0

BC

+ 3M
BC

+ 3M

(+)
Persamaan ( 6 )

+ 10,67 = 0

BD

+ 3M

- 74,67 = 0

- 42,67 = 0

BC

+ 3M

1 x Pers.( 6 ) : + 3 M

1 x Pers.( 8 ) :

-2M

BA

- M BA + 32 = 0
+ 4 M BA + 3 M
AB

+ 3M

1 x Pers.( 7 )

BD

+ 10,67 ) = 0

DB

AB

1 x Pers.( 2 ) : + 2 M

1 x Pers.( 4 ) :

-2M

BD

2M DB
3EI

0 ; karena D adalah tumpuan jepit .


4 M DB
2M BD
=0
+
3EI
3EI
- 2 M DB + M BD = 0

: -M

+ 4M

- 74,67 = 0 Persamaan ( 2 )

BC

4 M BD
3EI

+ 4M

BC

- 74,67 ) = 0

BC

+ 3M

BA

=
BC

- 3M

+ 3M

BA

+ 4M

AB

; karena B adalah sambungan kaku / rig id


6 M BC
= + 32
6 EI
9EI

- 64 )

BA

Persamaan ( 1 )

- M BA + 32 = 0

AB

BC

(-)

+ 53,34 = 0
M

BC

= + 5,93 tm

Ir.H.Kartono Hd

Ref : Prof.Ir. O.Baax.Stevens


" T oegepaste Mechanica "

Persam aan Tiga M om ent ( Clapeyron)

H A = 0,38 ton

q = 2 t/m'

M BC = - 5,93 tm

M BC = - 8,30 tm

P = 4 ton
2EI

2EI
M AB = - 11,85tm

Dari pers. ( 7 ) : - 3 ( 5,93 )

+ 3M

+ 10,67 = 0

BD

M BD = 2,37 tm

H C = 0,51 ton
Dari Pers.( 3 ) : - 3 ( 5,93)

M BD = - 2,37 tm

VA

102

M BC = 5,93 ton

+ 4 ( 2,37)

-2M

EI

+ 10,67 = 0

DB

M DB = 1,18 tm
Dari Per.(5) : - M

M DB = + 1,18 tm

BA

+ 5,93

+ 2,37

=0
M BA = 8,30 tm

H D = 0,89 t
Dari Pers.( 1) : - 2 M

VD

+ 8,44 ton

- 8,30

AB

+ 32 = 0
M AB = 11,85 tm

+ 2,32 ton

( +)

( +)
(-)

(-)

- 1,68 ton

(+)

1
2

+11,85 + .2.8
VA =

- 8,30
= 8,44 ton

8
1
2

- 11,85 + .2.8

- 7,56 ton

V B1 =

+ 8,30
= 7,56 ton

( +)

V = 16 ton

+ 0,89 ton

= q.8 = 16 ton ( OK)


Bidang D

+ 5,93 + 4.2

V B2 =

- 8,30 tm
(-)

(-)

= + 1,68 ton

(-)
(-)

( +)

- 5,93 + 4.4

VC =

- 5,93 tm

= + 2,32 ton

- 11,85 tm

V = 4 ton = P = 4 ton ( OK)

(+)

- 2,37 tm

+ 3,36 tm

+ 6,16 tm

V D = V B = V B1 + V B2 = 7,56 + 2,32 = 9,88 ton


H B = 2,37 + 1,18
4

(+)

+ 1,18 tm

Bidang M

= 0,89 ton

H C =

8.0,89
14

= 0,51 ton

H A =

6.0,89
14

= 0,38 ton

H D = H B = 0,89 ton
- 0,38 ton
(-)

M Max pada batang AB terjadi pada tit ik D

( +)

+ 0,51 ton
(-)

x=
M

- 9,98 ton

VA
q
Max

8,44
2

=0

= 4,22 m dari tit ik A arah kekanan

= + 8,44 .4,22 - 11,65 - . 2 . 4,22

1
2

= + 6,16 tm

M Max pada batang BC :


Bidang N

M Max = + 1,68 . 2 = + 3,36 tm


Ir.H.Kartono Hd

Ref : Chu Kia Wang


Matrix Method of Structural Analysis

Matrix Kekakuan

103

P = 4 ton

q = 2 t/m'

E
A

2 EI

2 EI

Selesaikan dengan metode


Matrix Kekakuan
Ref : Chu Kia Wang

EI

4m
D
4m

8m

2m

P1
A

P2
x

x1

Dari N-P Diagram, N-F Diagram dan


Keseimbangan Moment , didapat
Matrix Statika :
011010
[A]=

000001

NP = 2
N - P Diagram

0 0

F1

1 0

F5
F2

F6

F3

1 0

[A ]

0 0

F4

1 0
0 1
D

NP = 6
N - F Diagram
P1
F5
F2

F3

P 1 =F 2 +F 3 +F 5
Menghitung besar F

F6

P2

P2= F 6

q = 2 t/m'

FAB

8m

FBA

M F AB = -

q.L

1
12

M FBA = +

q.L1

12

= - .2.81

12

=+

.2.81
12

= - 10,67 tm
2

= + 10,67 tm

Ir.H.Kartono Hd

Ref : Chu Kia Wang


Matrix Method of Structural Analysis

Matrix Kekakuan

Menghitung besar FEM ( Fixed End Moment ) :


P = 4 ton

FBC

4m

FCB

2m

FBD

=M

FBC

=-

FCB

=+

104

=0

FDB

P.a.b 2
=L2
P.b.a 2
=+
L2

4.4.2

= - 1,78 tm

6
4.2.4
62

P 1 = - F

= - ( + 10,67 - 1,78 + 0 ) = - 8,89 tm

P 2 = - F

=-

( + 3,56 )

= + 3,56 tm

= - 3,56 tm
- 8,89
[P]=
- 3,56

4 ( 2 EI )
8
2 ( 2 EI )
8

2 ( 2 EI )
8
4 ( 2 EI )
8

0
0

[S] =

2 ( EI )
4
4 ( EI )
4
0

4 ( EI )
4
2 ( EI )
4
0

0
4 ( 2 EI )
6
2 ( 2 EI )
6

0
2 ( 2 EI )
6
4 ( 2 EI )
6

Menentukan Matrik Kekakuan Struktur ( External Stiffness Matrix ) = [ K ]


T

[K]= [A ] [S][ A ]

x 12

[S][A ]

= EI
6

0 0
1 0
1 0
0 0

EI
6

1 0
0 1

P
[K]= [A ]

[S][A ]

1 2 34

011010
000001

EI
6

6 0

6 0

3 0

1
2

1
2

6 0

6 0

3 0

8 4

4 8

0
x 1 2

P
EI

= 6

20 4

4 8

Ir.H.Kartono Hd

Ref : Chu Kia Wang


Matrix Method of Structural Analysis

Matrix Kekakuan
-1

Menentukan Inv ers Matriks [ K ]

EI
6

D=

Determinan

Elemen Matriks baru [ C ] :

20 4
4

EI
= { ( 20.8 - 4.4 )} = + 24 EI
6

A 11 = + 8

A 12 = - 4

A 21 = - 4

A 22 = + 20

+8 - 4
Matriks baru [ C ] =

Transpose Matriks [ C ]

- 4 + 20

-1

= 1
D

[ C]

1
24 EI

-1

[P] =

EI
6

3
4

Moment Akhir = [ F ] + F

+ 20
Lc

-4

-4

[X ] =

-4

+8

1
24 EI

-4

x
- 8,89

+ 20

- 3,56

-4

+ 20

Lc
- 2,37

1
EI

- 1,48

- 1,18
x Lc

1
EI

- 2,37
- 2,37

- 2,37

- 1,48

- 1,18

5 8

- 4,15

6 4

- 3,56

o
q = 2 t/m'

M BA = + 10,67 - 2,37 = + 8,30 tm

M BC = - 1,78 - 4,15 = - 5,93 tm

-4

F Lc

M AB = - 10,67 - 1,18 = - 11,85 tm

M BD = 0 - 2,37 = - 2,37 tm
M DB = 0 - 1,18 = - 1,18 tm

1
2

F x

[F]= [S][A ]

+8

x
[X] = [K]

+8

x
[K]

105

BC

= - 8,30 tm

2EI

2EI
M

AB

P = 4 ton

= - 5,93 tm

BC

= - 11,85tm

BD

= - 2,37 tm

EI
M

DB

= + 1,18 tm

M CB = + 3,56 - 3,56 = 0

Ir.H.Kartono Hd

Ref: Chu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

Matrix Kekakuan

H A = 0,39 ton

q = 2 t/m'

BC

= - 8,30 tm

P = 4 ton
2EI

2EI
M
V

Mencari besar reaksi perletakan


dan moment lapangan

= - 5,93 tm

BC

= - 11,85tm
AB

= - 2,37 tm

BD

= 0,51 ton

Tinjau batang AB

EI

106

= + 1,18 tm

DB

H
V

+ 8,45 ton

1
2

+11,85 + .2.8
V

= 0,90 t
D

= 8,45 ton

1
2

B1

- 8,30

8
- 11,85 + .2.8

+ 8,30
= 7,55 ton

(+)

V = 16 ton

+ 2,32 ton

(+)

(+)
(-)

- 1,68 ton

(+)

= q.8 = 16 ton ( OK)

Tinjau batang BC

(-)

- 7,55 ton
+ 0,90 ton

+ 5,93 + 4.2

B2

= + 2,32 ton

6
- 5,93 + 4.4

= + 1,68 ton

V = 4 ton = P = 4 ton ( OK)

Bidang D
V

- 11,85 tm

=V

=V

B1

+V

B2

= 7,55 + 2,32 = 9,87 ton

- 8,30 tm
(-)

(-)

- 5,93 tm

(- )
(-)

( +)

(+)

- 2,37 tm

+ 3,36 tm

+ 6 tm

+ 1,18 tm

Bidang M

- 0,39 ton
(-)

(+)

+ 0,51 ton
(-)

- 9,87 ton

V
x =
M

(+)

pada batang AB terjadi pada titik D

Max

8,45
2

. 2 . 4,225

Max

pada batang BC :

Max

= + 1,68 . 2 = + 3,36 tm

2,37 + 1,18
4

1
2

= + 6 tm

= 0,90 ton

=H

8.0,90
14

= 0,51 ton

6.0,90
14

= 0,39 ton

=0

= 4,225 m dari titik A arah kekanan

= + 8,45 .4,225 - 11,85 -

Max

= 0,90 ton

Bidang N

Ir.H.Kartono Hd

Ref :Ir.Supartono & Ir.Teddy Boen


Analisa Struktur Metode Mariks

Matrix Kekakuan

P = 4 ton

q = 2 t/m'

107

E
A

2 EI

2 EI

EI

4m

Selesaikan dengan metode


Matrix Kekakuan
Ref : Ir. Supartono & Teddy Boen

D
8m

4m

Jawab: Dengan mengamati bentuk struktur dan


pembebanannya, maka portal termasuk
portal tak bergoyang

2m
Dikekang

Struktur dasar yang dikekang


Dikekang

D2

D1

Ketidak tentuan kinematis = 2


H2
d5

d1
H1

d2
H3

d4

H5

H6
d6

d3

H4

Diagram H - d
Q
H

Diagram Keseimbangan Moment


Ir.H.Kartono Hd

Ref :Ir.Supartono & Ir.Teddy Boen


Analisa Struktur Metode Mariks

Matrix Kekakuan

Menentukan Matrix Statika [ A ] dan Transpose Matrix Statika [ A ]


1 unit

d 11 = 0

Dikekang

d 51 = 1
d

21

=1

d
d
d
d
d
d

=0

61

d 31 = 1
d

=0

41

D
1

= 1 unit

d
d
d
d
d
d

1 unit
d 52 = 0
d

22

=0

42

11

21
31
41
51
61

=0
=1
=1
=0
=1
=0

0 0
1 0
1 0
[A]

Di titik diskrit B diberikan lendutan D

d 12 = 0

108

32

=0

=1

62

Dikekang

12
22
32
42
52
62

=
=
=
=

0
0
0
0

0 1

=0

011010
T

D
Di titik diskrit C diberikan lendutan D

000001

= 1 unit
Dikekang

+
D
Arah FEM
Menghitung besar FEM :
q = 2 t/m'

FAB

8m

FBA

M F AB = tm

q.L1

q.L1

FBA

=+

=-

= - 10,67

= + 10,67 tm

12

12
12

2.81

=+

1
12

.2.8

0 0
1 0

=0
=1

[A]

Ir.H.Kartono Hd

Ref :Ir.Supartono & Ir.Teddy Boen


Analisa Struktur Metode Mariks

Matrix Kekakuan

M FBD = M FDB = 0

P = 4 ton

FBC

4m

109

FCB

2m

P.a.b
L2

M FBC

=-

M FCB

=+

P.b.a
L2

4.4.2

=-

4.2.4

=+

= - 1,78 tm

= + 3,56 tm

Dikekang
Q 2

Q 1

Q 1 = FEM

= ( + 10,67 - 1,78 + 0 ) = + 8,89 tm

Q 2 = FEM
tm

( + 3,56 )

= + 3,56
+ 8,89
[Q]=
+ 3,56

Gaya ekwiv alent Q di titik diskrit yang


koresponding dengan lendutan D
4 ( 2 EI )
8
2 ( 2 EI )
8

2 ( 2 EI )
8
4 ( 2 EI )
8

0
0

[S] =

2 ( EI )
4
4 ( EI )
4
0

4 ( EI )
4
2 ( EI )
4
0

0
4 ( 2 EI )
6
2 ( 2 EI )
6

0
2 ( 2 EI )
6
4 ( 2 EI )
6

Menentukan Matrik Kekakuan Struktur ( External Stiffness Matrix ) = [ K ]


[ K] = [ A ]

[S][A ]

[S][A ]

[K]= [A ]

[S][A ]

EI
6

011010
000001

EI
6

0 0

1 0

1 0

0 1

1 0
0 0

= EI6

EI
6

20 4
4 8

Ir.H.Kartono Hd

Ref :Ir.Supartono & Ir.Teddy Boen


Analisa Struktur Metode Mariks

Matrix Kekakuan

H A = 0,39 ton

q = 2 t/m'

BC

= - 8,30 tm

P = 4 ton
2EI

2EI
M
V

Mencari besar reaksi perletakan


dan moment lapangan

= - 5,93 tm

BC

= - 11,85tm
AB

= - 2,37 tm

BD

= 0,51 ton

Tinjau batang AB

EI

110

= + 1,18 tm

DB

H
V

+ 8,45 ton

1
2

+11,85 + .2.8
V

= 0,90 t
D

= 8,45 ton

1
2

B1

- 8,30

8
- 11,85 + .2.8

+ 8,30
= 7,55 ton

(+)

V = 16 ton

+ 2,32 ton

(+)

(+)
(-)

- 1,68 ton

(+)

= q.8 = 16 ton ( OK)

Tinjau batang BC

(-)

- 7,55 ton
+ 0,90 ton

+ 5,93 + 4.2

B2

= + 2,32 ton

6
- 5,93 + 4.4

= + 1,68 ton

V = 4 ton = P = 4 ton ( OK)

Bidang D
V

- 11,85 tm

=V

=V

B1

+V

B2

= 7,55 + 2,32 = 9,87 ton

- 8,30 tm
(-)

(-)

- 5,93 tm

(- )
(-)

( +)

(+)

- 2,37 tm

+ 3,36 tm

+ 6 tm

+ 1,18 tm

Bidang M

- 0,39 ton
(-)

(+)

+ 0,51 ton
(-)

- 9,87 ton

V
x =
M

(+)

pada batang AB terjadi pada titik D

Max

8,45
2

. 2 . 4,225

Max

pada batang BC :

Max

= + 1,68 . 2 = + 3,36 tm
2,37 + 1,18
4

1
2

= + 6 tm

= 0,90 ton

=H

8.0,90
14

= 0,51 ton

6.0,90
14

= 0,39 ton

=0

= 4,225 m dari titik A arah kekanan

= + 8,45 .4,225 - 11,85 -

Max

= 0,90 ton

Bidang N

Ir.H.Kartono Hd

Ref:Chu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

Meto de Defle ksi Kem ir ingan

111
q = 2 ton / m'

Selesaikan dengan metode Defleksi kemiringan

2 EI

EI

EI

4m

8m

Jawab :
Karena portal menerim a beban yang sim etri dan kekakuannya juga sim etri,
maka termasuk portal tak bergoyang

Persamaan Umum Defleksi Kemiringan :


M

AB

=M

FAB

+M'

FAB

+ M'

=M

FAB

BA

=M

FBA

+M'

FBA

+ M'

=M

FBA

2 EI
L

(-2

A -

B + 3R)

=M

FAB

+K

Rela tip AB

(-2

A - B + R

Relatip

+ 2 EI
L

( - 2

B -

A + 3R)

=M

FBA

+K

Relatip AB

(-2

B - A +R

Relatip AB

Relatip

=0

Karena portal tak bergoyang, maka nilai R


Kekakuan realitip ( Relative Stiffness ) =
K

:K

Rela tip AB

Relatip BC

:K

Relatip C

2 ( EI)
4

2 ( 2EI)
8

2 ( EI)
4

=1 : 1 : 1

Menentukan besar Moment Prim er :

2 ton/m'

FBC

1
12

= + 10,67 tm

.2. 81

= - 10,67 tm

FBC

= + q.L1

= + .2. 8

FCB

= - q.L1

=-

FAB

12

12

FCB

=M

FBA

=M

12

FCD

=M

FDC

=0

Ir.H.Kartono Hd

AB

)
)

Ref:Chu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

Meto de Defle ksi Kem ir in gan

112

Persamaan Defleksi Kemiringan ( Slope Deflection Method)

A = 0 dan

Karena A dan D tumpuan jepit, maka besar


M

AB

=M

+K

FAB

(- 2 A - B + R

Relatip AB

) = 0+ 1(0-

Relatip

M
M

BA

=M

+K

FBA

(- 2 B - A + R

Relatip AB

AB

BC

=M

+K

FBC

BA

CB

=M

CD

=M

FCB

+K

Relatip BC

FCD

+K

( - 2 C - B ) = - 10,67 + 1 ( - 2

Rela tip CD

(- 2 C - D +R

M
M

DC

=M

+K

FDC

(- 2 D - C +R

Rela tip CD

-0+ 0 )

- C )

=-2

CD

DC

=-

- C

- B )
C - B

= - 10,67 - 2

CB

-0+ 0

)= 0+ 1 (-0-

Rela tip

+ 0)

= + 10,67 - 2

)= 0+ 1(-2

Rela tip

BC

Relatip BC

M
M

= -2

( - 2 B - C ) = + 10,67 + 1 ( - 2
M

=-

)= 0+ 1(-2

Relatip

M
M

D =0

+0

Keseim bangan moment pada joint :


Pada Joint B :
M

BA

+M

=0

BC

- 2 B + 10,67 - 2
+4 B +

B - C =0

C = + 10,67 --------->

Persamaan ( 1 )

Pada Joint C :
M

+M

CB

=0

CD

C - B -2

- 10,67 - 2

C =0

- B - 4 C = + 10,67 --------->

Persamaan ( 2 )

1 x Persamaan ( 1 ) ;

+4

B +

4 x Persamaan ( 2 ) :

-4

- 16

= + 10,67

C = + 42,68

- 15

Dari Persamaan ( 1 )

+4

(+)

= + 53,35

= - 3,555

B - 3,555 = 10,67

= + 3,556

Menghit ung moment akhir


B = - 3,555 tm

AB

=-

BA

= -2

BC

= + 10,67 - 2

CD

= -2

CB

= - 10,67 - 2

DC

=-

B = - 2 ( - 3,555 ) = + 7,11 tm
B - C = + 10,67 - 2 ( + 3,556 ) - ( - 3,555 ) = + 7,11 tm

C = + 2 ( - 3,555 ) = - 7,11 tm

- B = - 10,67 - 2 ( - 3,555 ) - ( + 3,556 ) = - 7,11 tm

C = + 3,555 tm
Ir.H.Kartono Hd

Metode Defleksi Kem irin gan

113

Ref:Chu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

= - 7,11 tm

BC

q = 2 ton / m'

= - 7,11 tm

CB

C
E
V

BA

= + 8 ton

= 2,67 ton

= + 8 ton

= - 7,11 tm

= + 3,555 tm

AB

H
CD

= 2,67 ton

= - 7,11 tm

= + 3,555 tm

AB

= 2,67 ton
V

= 8 ton

FREE BODY

Tinjau batang BC :
B

M B = 0 -------> - V
Kontrol :

.8 - 7,11 - .2.8

1
2

. 8 - 7,11 + .2. 8

1
2

V = 0 ---------> V

+V

Hitung Moment Lapangan : M'

C
E

+ 7,11 = 0
V
2

= + 8 ton

= + 8 ton

+ 7,11 = 0
V

- 2 . 8 = + 8 + 8 - 16 = 0 ( OK )

= + 8 .4 - 7,11 - .2.4

1
2

= + 8,89 ton m

Tinjau kolom AB :
H

= 7,11 + 3,555

= + 2,67 ton

= + 2,67 ton

Tinjau kolom CD
H

= 7,11 + 3,555

Kontrol :

H = 0 ---------> H

+H

= 2,67 ton

= 8 ton

Menghitung Reaksi Perletakan dan Moment Lapangan

M C = 0 -------> + V

= - 2,67 + 2,67 = 0 (OK)


Ir.H.Kartono Hd

Ref: Chu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

Metode Defle ksi Kem ir in gan

BC

= - 7,11 tm

q = 2 t/m'

= - 7,11 tm

CB

114

BA

= - 7,11 tm

CD

= - 7,11 tm

AB

= + 3,555 tm

DC

= + 3,555 tm

= 2,67 ton

H
V

= 8 ton

= 2,67 ton

= 8 ton

+ 8 ton
+
- 8 ton
+

- 2,67 ton

+ 2,67 ton

Bidang D

- 7,11 tm

- 7,11 tm
-

- 7,11 tm

- 7,11 tm

+
+ 8,89 tm

+ 3,555 tm

+
Bidang M
- 2,67 ton

- 2,67 ton
-

- 8 ton

- 8 ton

- 8 ton

+ 3,555 tm

Bidang N

- 8 ton
Ir.H.Kartono Hd

Metode Defle ksi Kem irin gan

Ref: Chu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

115

Menentukan kurva elastik


- 7,11 tm

- 7,11 tm
-

- 7,11 tm

- 7,11 tm

+
+ 8,89 tm

+ 3,555 tm

+
Bidang M
7,11
EI

7,11
EI

M BA = - 7,11 tm

Q 1 = 1 . 7,11
2
EI

1 .4 m
3

2 .4 m
3

Q 2=
Q

B =+

1
2

. 3,555

EI

1 . 4.
3

. 4 = 14,22

EI

. 4=

7,11
EI

14,22
EI

- 2 . 4.
3

7,11
EI

=0

3,555
EI

3,555
EI

M AB = + 3,555 tm

+ 3,555 tm

Bid.M
- 7,11 tm

- 7,11 tm

- 8,89 tm
2
1 . 2.8
= 8
8 2 EI
EI

1 . 42,67
=
2 EI
EI
2 . 14,22
3 EI EI

7,11
2 EI

21,33

1 . 42,67
=
2 EI
EI

Q 3
= 9,48

1 . 14,22
3 EI EI

Q 4

Q 4

= 4,74

B = 21,33
EI

EI

C = 21,33
EI

EI

9,48
- 4,74
EI EI

- 4,74
EI

EI

- 9,48

7,11

t-m

= 7,11

t-m

2 . 14,24
3 EI EI

7,11
2 EI

42,67
EI

. 8 .8 =

2
3

EI

21,33

= 4,74

Q 4=

= 3,555
EI

1 . 14,22
3 EI EI

Q 3=

1
2

. 3,555
EI

.8 =

= 9,48

= 3,555
EI

Ir.H.Kartono Hd

14,22
EI

Metode Defle ksi Kem irin gan

Ref: Chu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

BC

= - 7,11 tm

q = 2 t/m'

CB

= - 7,11 tm

116

BA

= - 7,11 tm

CD

= - 7,11 tm

AB

= + 3,555 tm

DC

= + 3,555 tm

= 2,67 ton

H
V

= 8 ton

- 7,11 tm

= 2,67 ton

- 7,11 tm
-

- 7,11 tm

= 8 ton

- 7,11 tm

+
+ 8,89 tm

+ 3,555 tm

+ 3,555 tm

Bidang M

B =

7,11
EI

t-m

C =

7,11
EI

t-m

T itik Belok

Kurva Elastis

Ir.H.Kartono Hd

Metode Defleksi Kem irin gan

H = 20 ton

117

Ref: Chu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

C
2 EI
EI

4M

3M

EI
Selesaikan dengan metode Defleksi kemiringan
D
A

8M

H = 20 ton

BC

CB

BA

M
M

DC

AB

CD

8M
Robahan Bangun yang terjadi
akibat gaya horizontal H

Jawab :

Karena portal tidak sim etri serta menerim a gaya horizontal, maka termasuk portal bergoyang
M

AB

=M

FAB

+M'

FAB

+ M'

=M

FAB

BA

=M

FBA

+M'

FBA

+ M'

=M

FBA

2 EI
L

( -2

A -

B + 3R)

=M

FAB

+K

Rela tip AB

(-2

A - B + R

Relatip

+ 2 EI
L

(-2

B -

A + 3R)

=M

FBA

+K

Relatip AB

(-2

B - A +R

Relatip AB

2 ( 2EI)
8

AB

Kekakuan relatip ( Relative Stif fness ) =


K

:K

Relatip AB

:K

Relatip BC

2 ( EI)
4

Relatip C

2 ( EI)
3

= 3: 3 : 4

Menentukan besar Moment Prim er :


M

FAB

=M

=M

FBA

FBC

=M

=M

FCB

FCD

=M

FDC

=0

Akibat beban, portal mengalami defleksi pada arah balok BC sejauh


R

Relatip

AB

:R

Relatip

Nilai R

Rela tip

=R

Jika R

Relatip

AB

BC

:R

Relatip

= 3 R , maka besar R

CD

:0:

Relatip

CD

= 3: 0: 4

= 4R

D
A

Robahan Bangun yang terjadi


akibat gaya horizontal H

Ir.H.Kartono Hd

)
)

M eto de Defle ksi Kem irin gan

118

Ref: Chu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

Persamaan Defleksi Kemiringan ( Slope Deflection Method)

A = 0 dan

Karena A dan D tumpuan jepit, maka besar


M

AB

=M

+K

FAB

(- 2 A - B + R

Rela tip AB

)= 0+ 3(0-

Relatip AB

M
M

BA

=M

+K

FBA

(- 2 B - A + R

Rela tip AB

BC

=M

+K

FBC

CB

=M

+K

FCB

M
M

CD

=M

+K

FCD

(- 2 C - D +R

Relatip CD

DC

=M

+K

FDC

(- 2 D - C +R

Relatip CD

Rela tip

+ 3R )

-0 + 3R )

+ 9R

+ 9R

- C )

= -6

- B )

-3 C

C -3 B

= -6

CB

)= 0+ 4(-2

Rela tip CD

M
M

BC

(- 2 C - B )= 0+ 3(-2

Relatip BC

=-6

BA

(- 2 B - C )= 0+ 3(-2

Relatip BC

=-3

AB

)= 0+ 3(-2

Relatip AB

M
M

D =0

CD

DC

-0+ 4R

C + 16 R

=-8

)= 0+ 4 (-

CD

+ 4R

C + 16 R

=-4

Keseim bangan moment pada joint :


Pada Joint B :
M

BA

+M

=0

BC

-6 B + 9R-6

B -3

B -3

- 12

C =0

C + 9 R = 0 --------->

Persamaan ( 1 )

Pada Joint C :
M

CB

+M

=0

CD

-6 C -3

B -8

C + 16 R

=0

- 3 B - 14 C + 16 R = 0 --------->

Persamaan ( 2 )

H = 0 ) :

Keseim bangan arah horizontal (


H = 20 ton

BA

H
M
h
M

+ 20 = + 20
+ 27

BA

+ M
h

B + 48

AB

4
C

-H

=0

M
H

CD

h
M

AB

=H

=H

BA

+ M
h

DC

DC

+ M
h

AB

CD

A
DC

+ M
h

- 9 B + 18 R

H
M

H-H

- 12

CD

+ 20 -

C + 32 R
3

-6

+ 9R-3
4

+9 R

-4

C + 16 R - 8

C + 16 R
3

=0

- 182 R = - 240 -------------------> Persamaan ( 3 )


Ir.H.Kartono Hd

M eto de Defle ksi Kem ir in gan

Ref:Chu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

119

Persamaan Sim ultan :


Persamaan ( 1 ) :

- 12

B -3

Persamaan ( 2 ) :

- 3

B - 14

Persamaan ( 3 ) :

+ 27

B + 48

C + 9R= 0
C + 16 R = 0
C - 182 R = - 240

1 x Persamaan ( 1 ) :

- 12

B - 3

C + 9R= 0

4 x Persamaan ( 2 ) :

- 12

B - 56

C + 64 R = 0

+ 53

(-)
C - 55 R = 0 --------------> Persamaan ( 4 )

9 x Persamaan ( 2 ) :

- 27

B - 126

C + 144 R = 0

1 x Persamaan ( 3 ) :

+ 27

B + 48

C - 182 R = - 240

- 78
78 x Persamaan (4) :

+ 4134

53 x Persamaan ( 5 )

- 4134

(+)
C - 38 R = - 240 ----------------> Persamaan ( 5 )

C - 4290 R = 0
C - 2014 R = - 12720

(+)

- 6304 R = - 12720
R = + 2,0178
Dari Persamaan ( 4 ) :

+ 53

C - 55 ( + 2,0178 ) = 0
C = + 2,0940

Dari Persamaan ( 1 ) :

- 12

B - 3 ( + 2,0940 )

+ 9 (+ 2,0178 ) = 0
B = + 0,9899

Menghit ung moment akhir

AB

=-3

B + 9 R = - 3 ( + 0,9899 ) + 9 ( + 2,0178 ) = + 15,19 ton meter

BA

=-6

BC

= -6

CB

= -6

C - 3 B = - 6 ( + 2,0940 ) - 3 ( + 0,9899 ) = - 15,53 ton meter

CD

=-8

C + 16 R = - 8 (+ 2,0940 ) + 16 (+ 2,0178 ) = + 15,53 ton meter

DC

=-4

C + 16 R = - 4 (+ 2,0940 ) + 16 ( + 2,0178 ) = + 23,90 ton meter

+ 9 R = - 6 ( + 0,9899 ) + 9 (+ 2,0178 ) = + 12,22 ton meter

- 3 C = - 6 (+ 0,9899 ) - 3 ( + 2,0940 ) = - 12,22 ton meter

Ir.H.Kartono Hd

Meto de Defle ksi Kem irin gan

120

Ref:Chu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

M CB = - 15,53 tm

M BC = + 12,22 tm
B

H = 20 ton

13,1 5 to n

6,85 to n
13,1 5 to n

13,1 5 to n

3,39 ton

V C = + 3,47 ton
H C = 13,15 ton

V B = - 3,47 ton

H B = 6,85 ton

M CD = - 15,53 tm

M BA = + 12,22 tm

M DC = 23,90 tm

M AB = 15,19 tm
H D = 13,15 ton
V D = + 3,47 ton

H A = 6,85 ton

V A = - 3,47 ton

FREE BODY

Menghitung Reaksi Perletakan dan Moment Lapangan


Tinjau batang BC :

M C = 0 -------> + V
M B = 0 -------> - V

.8 + 12,22 + 15,53 = 0
V B = - 3,47 ton
.8 + 12,22 + 15,53

=0
V C = + 3,67 ton

V = 0 ---------> V

Kontrol :

+ V C = - 3,47 + 3,47 = 0 (OK)

Tinjau kolom AB :
H B =

15,19 + 12,22
4

= + 6,85 ton

= + 13,15 ton

Tinjau kolom CD :
H C =

15,53 + 23,90
3

Kontrol :

H = 0 ---------> H

+ H C = 20 - 6,85 - 13,15 = 0 (OK)

Ir.H.Kartono Hd

Ref:Chu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

Metode Defle ksi Kem iringan

= + 12,22 tm

BC

CB

121

= - 15,53 tm

H = 20 ton
M

BA

= + 12,22 tm

= - 15,53 tm

CD

EI
M
M

H
V

= 15,19 tm

AB
A

= 23,90 tm

DC

= 6,85 ton

= 13,15 ton

= + 3,47 ton

= - 3,47 ton

(-)

- 3,47 ton

( +)

( +)

+ 13,15 ton

Bidang D
+ 6,85 ton

M
M
M

BA

BC

= + 12,22 tm

= + 12,22 tm

CB

= - 15,53 tm

(-)
(-)

( +)

CD

= - 15,53 tm

( +)

(-)

AB

DC

= 23,90 tm

Bidang M

= 15,19 tm

- 6,85 ton
(-)

- 13,15 ton

(-)
(-)

Bidang N

- 3,47 ton

- 3,47 ton

Ir.H.Kartono Hd

Ref:Chu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

Metode Defle ksi Kem iringan

= + 12,22 tm

BC

CB

121

= - 15,53 tm

H = 20 ton
M

BA

= + 12,22 tm

= - 15,53 tm

CD

EI
M
M

H
V

= 15,19 tm

AB
A

= 23,90 tm

DC

= 6,85 ton

= 13,15 ton

= + 3,47 ton

= - 3,47 ton

(-)

- 3,47 ton

( +)

( +)

+ 13,15 ton

Bidang D
+ 6,85 ton

M
M
M

BA

BC

= + 12,22 tm

= + 12,22 tm

CB

= - 15,53 tm

(-)
(-)

( +)

CD

= - 15,53 tm

( +)

(-)

AB

DC

= 23,90 tm

Bidang M

= 15,19 tm

- 6,85 ton
(-)

- 13,15 ton

(-)
(-)

Bidang N

- 3,47 ton

- 3,47 ton

Ir.H.Kartono Hd

M eto de Defleksi Kem ir ingan

122

Ref: Chu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

Menentukan kurva elastik

M CB = - 15,53 tm
M BC = + 12,22 tm

(-)

M BA = + 12,22 tm

M CD = - 15,53 tm

(-)

( +)

( +)
(-)

M DC = 23,90 tm

Bidang M
M AB = 15,19 tm

12,22
EI

M BA = + 12,22 tm
( +)

12,22
EI
1 .4 m
3

( +)

Q 1

4m
(-)

Q 1 = 1
2

2 .4 m
3

Q 1

(-)

Q 2 = 1
2

B = -

Bidang M
15,53
EI

M CD = - 15,53 tm

1 .4
3

24,44
EI

+ 2 .4. 30,38
3

15,53
EI

(-)

30,38
EI

EI

EI

=+

48.40
EI

ton- m

. 3=
. 3=

23,30
EI
35,85
EI

23,90
EI

23,90
EI

C = -

Bidang M

B = 48,40
EI

. 15,19 . 4 =

Q 4 = 1 . 23,90
2 EI

Q 4

( +)

H = 20 ton

24,44
EI

Q 3 = 1 . 15,53
2 EI

Q 3

M DC = 23,90 tm

. 4=

12,22
EI

7,60
EI

15,19
EI

M AB = 15,19 tm

ton- m

M CB = 15,53 tm

M BA = 12,22 tm

23,30
EI

C = 48,40

M BC = 12,22 tm

1 3
3

EI

2
35,85
+ 3 .3 .
EI

ton- m

=+

M CD = 15,53 tm
M DC = 23,84 tm

M AB = 15,19 tm

H D = 13,15 ton

H A = 6,85 ton

V D = 3,47 ton
8M

V A = 3,47 ton
Robahan Bangun yang terjadi
akibat gaya horizontal H

Kurva Elastis
Ir.H.Kartono Hd

48,40
EI

ton- m

Metode Defle ksi Kem irin gan

M
M
M

123

Ref: Chu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

BC

= + 12,22 tm

BA

= + 12,22 tm

= - 15,53 tm

CB

(-)

(-)

( +)

CD

= - 15,53 tm

( +)

(-)

Bidang M

= 15,19 tm

AB

= 23,90 tm

DC

= - 15,53 tm

CB

6,11 : 7,765 = X : ( 8 - X )

(-)
( +)

6,11 ( 8 - X ) = 7,765 X

Bidang M
M

= + 12,22 tm

BA

48,88 - 6,11 x = 7,765 X


x = 3,52 m

12,22
2 EI EI

6,11
Q

+8

=0

X = 3,52 m

15,53
2 EI EI
5

= 7,765

4,48 m

- ( 4,48 + . 3,52 ) . 2

1
3

10,75
EI

+ ( .4,48 )

= 1 . 6,11

. 3,52 =

10,75
EI

= 1 . 7,765

. 4,48 =

17,40
EI

17,40
EI

EI

2
2

EI

=0
B = + 5,93
EI

-8

=0

- ( 3,52 + . 4,48 ) . 2

1
3

17,40
EI

+ ( .3,52 )

10,75
EI

EI

=0

( B + C )-(Q

B = 48,40
EI

H = 20 ton
B = + 5,93
EI

+Q

)=

+ 5,93 - 12,58 - 10,75 + 17,40


EI

ton- m

C = 12,58
EI

ton-m

C = 48,40
ton-m

EI

ton-m

=0
C = - 12,58

Kontrol

ton-m

= 0 ( OK)

ton- m

Kurva Elastis

Ir.H.Kartono Hd

Ref : Prof.Ir. O.Baax.Stevens


" Toegepaste Mechanica

Persam aan Putaran Sudut ( Clapeyron)

q = 2 T /m'
B

Selesaikan dengan metode Persamaan Putaran Sudut


( Clapeyron )

2 EI
EI

EI

4M

q = 2 T /m'
M
M
M

Jawab :
T injau Batang BC
Pengaku B dan C dilepas
Putaran sudut yang terjadi akibat beban
q.L 3
BC
=+
24 (2EI)

8M

CB
M

BC

CB

BA

CD

AB

124

4M
DC

q.L
24 (2EI)

=-

=+

2.8
48EI

=-

2.8
48EI

Karena kondisi Balok BC sebenarnya adalah balok


yang lurus , maka sebagai pemulihan kembali untuk
menjadi lurus ,pada masing joint B dan C berturut turut terjadi moment
M B ,M

=+

21,33
EI

=-

21,33
EI

Putaran sudut yang terjadi akibat Moment :


8M

BC =

Robahan Bangun yang terjadi


akibat beban terbagi rata
pada balok BC

CB = +

BC

3(2EI)
M

CB

3(2EI)

CB

6( 2EI)
M

BC

6( 2EI)

= -

8M
6EI

BC

8M
12EI

CB

= +

8M
6EI

CB

8M
12EI

BC

Tinjau Batang AB dan CD


Akibat beban pada balok BC, maka balok AB dan CD berkemungkinan besar melengkung seperti gambar.
Karena kondisi Kolom AB dan kolom CD sebenarnya adalah tegak lurus , maka sebagai pemulihan kembali
untuk menjadi lurus kembali , pada masing -masing tumpuan A dan joint B
serta tumpuan D dan joint C , berturut - turut terjadi moment

AB

,M

BA

,M

CD

dan M

DB

Putaran sudut yang terjadi akibat Moment :


AB =

BA =

CD =

DC =

AB

3 EI
M

BA

3 EI
M

CD

3 EI
M

DC

3 EI

BA

6EI
M

AB

6EI
M

DC

6EI
M

CD

6EI

4M
6EI

BA

BA

4M
6EI

AB

CD

4M
6EI

DC

DC

= +

4M A
3EI

= +

4M
3EI

4M
3EI
4M
3EI

4M

CD

6EI

Ir.H.Kartono Hd

Ref : Prof.Ir. O.Baax.Stevens


" T oegepaste Mechanica

Persam aan Puta ran Sudut ( Clapeyron)

125

Dengan demikian , besar putaran sudut menjadi sebagai berikut


2M
3EI

AB =

4M
3EI

A B

BA =

4M
3EI

BA

=+

q.L
24 (2EI)

CB

=-

q.L
24 (2EI)
4M

CD = -

CD

4M

DC

BC

3(2EI)
+

CB

CB

BC

21,33
EI

=+

6( 2EI)

3(2EI)

2M

21,33
= EI

6( 2EI)

8M
6EI

BC

8M
6EI

CB

8M
12EI

CB

8M

BC

12EI

DC

3EI
2M

3EI

AB

3EI

3EI
-

DC =

2M

BC

BA

CD

3EI

Adapun , persamaan putaran sudutnya adalah sebagai berikut


AB =

Persamaan ( 1 ) :

DC =

Persamaan ( 2 ) :

4M
3EI

A B

DC

4M
3EI

BA = BC

Persamaan ( 3 ) :

2M
3EI

2M

BA

= 0 , karena A tumpuan jepit

CD

= 0 , karena D tumpuan jepit

3EI

4M
3EI

BA

2M
3EI

AB

21,33
EI

+ 7 M
3
-

CB = CD

Persamaan ( 4 ) :

8M

21,33
EI

CB

6EI

8M
+

BC

12EI
+ 7 M
3

4 M
+ 14 M BC +
CB - 42,66 = 0
3
3
14 M
+ 49 M CB +
BC - 149,31 = 0
3
3

2 x Pers.(3) =
7 x Pers.(4) =

45
3

CB

= + 7,11 tm

CD

=M

DC

+ 7 M
3

Dari Pers ( 3 ) :
M

BC

= + 7,11 tm

BA

=M

AB

BC

M1
2

CB

M1
2
BC

CB

BC

CB

AB

1
M
2

BA

DC

M1
2

CD

CB

= + 7,11 tm

- 8 M BC - 8 M CB
6EI
12EI
2 M
+
CB - 21,33 = 0
3
-

4M

CD

3EI

+ 2 M
3

BC

2M

DC

3EI

- 21,33 = 0

(-)

+ 106,65 = 0

= + 7,11 tm
CD

= + 3,55 tm

+ 2 ( 7,11 )
3

- 21,33 = 0

BC

= + 7,11 tm

BA

= + 7,11 tm

= + 7,11 tm
BA

= + 3,55 tm
M

AB

= 3,55 tm

q = 2 T /m'

CD

= + 7,11 tm
M

DC

= + 3,55 tm

Ir.H.Kartono Hd

Ref:Chu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

Meto de Defle ksi Kem ir ingan

q = 2 ton / m'

Selesaikan dengan metode Defleksi kemiringan

2 EI

EI

EI

126

4m

8m

Jawab :
Karena portal menerim a beban yang sim etri dan kekakuannya juga sim etri,
maka termasuk portal tak bergoyang

Persamaan Umum Defleksi Kemiringan :


M

AB

=M

FAB

+M'

FAB

+ M'

=M

FAB

BA

=M

FBA

+M'

FBA

+ M'

=M

FBA

2 EI
L

(-2

A -

B + 3R)

=M

FAB

+K

Rela tip AB

(-2

A - B + R

Relatip

+ 2 EI
L

( - 2

B -

A + 3R)

=M

FBA

+K

Relatip AB

(-2

B - A +R

Relatip AB

Relatip

=0

Karena portal tak bergoyang, maka nilai R


Kekakuan realitip ( Relative Stiffness ) =
K

:K

Rela tip AB

Relatip BC

:K

Relatip C

2 ( EI)
4

2 ( 2EI)
8

2 ( EI)
4

=1 : 1 : 1

Menentukan besar Moment Prim er :

2 ton/m'

FBC

1
12

= + 10,67 tm

.2. 81

= - 10,67 tm

FBC

= + q.L1

= + .2. 8

FCB

= - q.L1

=-

FAB

12

12

FCB

=M

FBA

=M

12

FCD

=M

FDC

=0

Ir.H.Kartono Hd

AB

)
)

Ref: Chu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

Meto de Defle ksi Kem ir in gan

127

Persamaan Defleksi Kemiringan ( Slope Deflection Method)

A = 0 dan

Karena A dan D tumpuan jepit, maka besar


M

AB

=M

+K

FAB

(- 2 A - B + R

Relatip AB

) = 0+ 1(0-

Relatip

M
M

BA

=M

+K

FBA

(- 2 B - A + R

Relatip AB

AB

BC

=M

+K

FBC

BA

CB

=M

+K

FCB

CD

=M

+K

FCD

(- 2 C - D +R

Rela tip CD

M
M

DC

=M

+K

FDC

(- 2 D - C +R

Rela tip CD

-0+ 0 )

- C )

=-2

CD

DC

=-

- C

- B )
C - B

= - 10,67 - 2

CB

-0+ 0

)= 0+ 1 (-0-

Rela tip

+ 0)

= + 10,67 - 2

BC

)= 0+ 1(-2

Rela tip

( - 2 C - B ) = - 10,67 + 1 ( - 2

Relatip BC

M
M

= -2

( - 2 B - C ) = + 10,67 + 1 ( - 2

Relatip BC

M
M

=-

)= 0+ 1(-2

Relatip

M
M

D =0

+0

Keseim bangan moment pada joint :


Pada Joint B :
M

BA

+M

=0

BC

- 2 B + 10,67 - 2
+4 B +

B - C =0

C = + 10,67 --------->

Persamaan ( 1 )

Pada Joint C :
M

+M

CB

=0

CD

C - B -2

- 10,67 - 2

C =0

- B - 4 C = + 10,67 --------->

Persamaan ( 2 )

1 x Persamaan ( 1 ) ;

+4

B +

4 x Persamaan ( 2 ) :

-4

- 16

= + 10,67

C = + 42,68

- 15

Dari Persamaan ( 1 )

+4

(+)

= + 53,35

= - 3,555

B - 3,555 = 10,67

= + 3,556

Menghit ung moment akhir


B = - 3,555 tm

AB

=-

BA

= -2

BC

= + 10,67 - 2

CD

= -2

CB

= - 10,67 - 2

DC

=-

B = - 2 ( - 3,555 ) = + 7,11 tm
B - C = + 10,67 - 2 ( + 3,556 ) - ( - 3,555 ) = + 7,11 tm

C = + 2 ( - 3,555 ) = - 7,11 tm

- B = - 10,67 - 2 ( - 3,555 ) - ( + 3,556 ) = - 7,11 tm

C = + 3,555 tm
Ir.H.Kartono Hd

Meto de Defle ksi Kem ir in gan

128

Ref:Chu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

M BC = - 7,11 tm

M CB = - 7,11 tm

q = 2 ton / m'

C
E
V B = + 8 ton
H B = 2,67 ton

V C = + 8 ton

H C = 2,67 ton

M CD = - 7,11 tm

M BA = - 7,11 tm

M AB = + 3,555 tm

M AB = + 3,555 tm

H D = 2,67 ton

H A = 2,67 ton
V A = 8 ton

V D = 8 ton

FREE BODY

Menghitung Reaksi Perletakan dan Moment Lapangan


Tinjau batang BC :

M C = 0 -------> + V

M B = 0 -------> - V
Kontrol :

.8 - 7,11 - .2.8

1
2

. 8 - 7,11 + .2. 8

1
2

V = 0 ---------> V

+ 7,11 = 0
V B = + 8 ton
2

+ 7,11 = 0
V C = + 8 ton

+ V C - 2 . 8 = + 8 + 8 - 16 = 0 ( OK )

Hitung Moment Lapangan : M'

= + 8 .4 - 7,11 - .2.4

1
2

= + 8,89 ton m

Tinjau kolom AB :
H B = 7,11 + 3,555

= + 2,67 ton

= + 2,67 ton

Tinjau kolom CD
H C = 7,11 + 3,555
Kontrol :

H = 0 ---------> H

+ H C = - 2,67 + 2,67 = 0 (OK)


Ir.H.Kartono Hd

Metode Defleksi Kem irin gan

129

Ref:Chu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

= - 7,11 tm

BC

q = 2 ton / m'

= - 7,11 tm

CB

C
E
V

BA

= + 8 ton

= 2,67 ton

= + 8 ton

= - 7,11 tm

= + 3,555 tm

AB

H
CD

= 2,67 ton

= - 7,11 tm

= + 3,555 tm

AB

= 2,67 ton
V

= 8 ton

FREE BODY

Tinjau batang BC :
B

M B = 0 -------> - V
Kontrol :

.8 - 7,11 - .2.8

1
2

. 8 - 7,11 + .2. 8

1
2

V = 0 ---------> V

+V

Hitung Moment Lapangan : M'

C
E

+ 7,11 = 0
V
2

= + 8 ton

= + 8 ton

+ 7,11 = 0
V

- 2 . 8 = + 8 + 8 - 16 = 0 ( OK )

= + 8 .4 - 7,11 - .2.4

1
2

= + 8,89 ton m

Tinjau kolom AB :
H

= 7,11 + 3,555

= + 2,67 ton

= + 2,67 ton

Tinjau kolom CD
H

= 7,11 + 3,555

Kontrol :

H = 0 ---------> H

+H

= 2,67 ton

= 8 ton

Menghitung Reaksi Perletakan dan Moment Lapangan

M C = 0 -------> + V

= - 2,67 + 2,67 = 0 (OK)


Ir.H.Kartono Hd

Meto de Defle ksi Kem ir in gan

130

Ref: Chu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

M BC = - 7,11 tm

q = 2 t/m'

M CB = - 7,11 tm

M BA = - 7,11 tm

M CD = - 7,11 tm

M AB = + 3,555 tm

M DC = + 3,555 tm
H D = 2,67 ton

H A = 2,67 ton

V A = 8 ton

V D = 8 ton

+ 8 ton
+
- 8 ton
+

- 2,67 ton

+ 2,67 ton

Bidang D

- 7,11 tm

- 7,11 tm
-

- 7,11 tm

- 7,11 tm

+
+ 8,89 tm

+ 3,555 tm

+
Bidang M
- 2,67 ton

- 2,67 ton
-

- 8 ton

- 8 ton

- 8 ton

+ 3,555 tm

Bidang N

- 8 ton
Ir.H.Kartono Hd

Meto de Defleksi Kem ir in gan

131

Ref:Chu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

Menentukan kurva elastik


- 7,11 tm

- 7,11 tm
-

- 7,11 tm

- 7,11 tm

+
+ 8,89 tm

+ 3,555 tm

+
Bidang M
7,11
EI

7,11
EI

M BA = - 7,11 tm

1 .4 m
3

2 .4 m
3

Q 1=

1
2

. 7,11

. 4 = 14,22

Q 2=

1
2

. 3,555

. 4=

7,11
EI

14,22
EI

- 2 . 4.

B =+

EI
EI

1 . 4.
3

EI

7,11
EI

=0

3,555
EI

3,555
EI

M AB = + 3,555 tm

+ 3,555 tm

Bid.M
- 7,11 tm

- 7,11 tm

- 8,89 tm
2
1 . 2.8
= 8
8 2 EI
EI

1 . 42,67
=
2 EI
EI
2 . 14,22
3 EI EI

7,11
2 EI

21,33

1 . 42,67
=
2 EI
EI

Q 3
= 9,48

1 . 14,22
3 EI EI

Q 4

Q 4

= 4,74

B = 21,33
EI

EI

C = 21,33
EI

EI

9,48
- 4,74
EI EI

- 4,74
EI

EI

- 9,48

7,11

t-m

= 7,11

t-m

2 . 14,24
3 EI EI

7,11
2 EI

42,67
EI

. 8 .8 =

2
3

EI

21,33

= 4,74

Q 4=

= 3,555
EI

1 . 14,22
3 EI EI

Q 3=

1
2

. 3,555
EI

.8 =

= 9,48

= 3,555
EI

Ir.H.Kartono Hd

14,22
EI

Meto de Defle ksi Kem ir in gan

BC

= - 7,11 tm

q = 2 t/m'

CB

= - 7,11 tm

132

Ref:Chu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

BA

= - 7,11 tm

CD

= - 7,11 tm

AB

= + 3,555 tm

DC

= + 3,555 tm

= 2,67 ton

H
V

= 8 ton

- 7,11 tm

= 2,67 ton

- 7,11 tm
-

- 7,11 tm

= 8 ton

- 7,11 tm

+
+ 8,89 tm

+ 3,555 tm

+ 3,555 tm

Bidang M

B =

7,11
EI

t-m

C =

7,11
EI

t-m

T itik Belok

Kurva Elastis

Ir.H.Kartono Hd

The Moment Distribution Method

133

Ref: Chu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

Selesaikan dengan metode Distribusi Moment ( Cross)


q = 2 T/m'
B

C
3 EI
EI

EI

4M

8M

Menghitung faktor kekakuan batang ( Stiffness Factor )


K

AB

4 ( EI )
=

BC

4 ( EI )
=

CD

4 ( EI )
=

4 ( EI )
4
4 ( 3 EI )
= EI
8
4 ( EI )
= EI
4

= EI

L
L

3
2

Kekakuan relatip ( Relativ e Stiffness ) =


K

AB

:K

BC

:K

CD

EI

: 3 EI : EI
2

= 2: 3: 2

Menghitung Faktor Distribusi ( Distribution Factor) = DF


B

k= 3

0,60

0,60

0,40

AB = 0

0,40

k= 2

k= 2

0,00

0,00

DC = 0

BA =

2
(2 + 3 )

= 0,40

CB =

3
( 2+ 3)

= 0,60

BC =

3
( 2+ 3 )

= 0,60

CD =

2
( 2 + 3)

= 0,40

Menghitung Fixed End Moment ( FEM )


q = 2 t/m'

FBC

8m

FCB

FBC

1
= + .q.L
12

FBA

= - .q.L1
12

=+

=-

1
.2.812

.2. 81
12

= + 10,67 tm

= - 10,67 tm

Ir . H. Kartono Hd

Ref:Chiu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

The Moment Distribution Method

K= 3
K= 2

AB
-

FEM
M.Distribusi
M.Induksi

- 4,27
- 1,28

M.Distribusi
M.Induksi
M.Distribusi

- 0,38
- 0,12

- 0,06

M.Induksi

- 0,04

M.Distribusi
M.Induksi

- 0,02

M.Distribusi

0,60

BC
+ 10,67
- 6,40

CB
- 10,67
+ 6,40

+ 3,20
- 1,92

- 3,20
+ 1,92

+ 0,96
- 0,58

- 0,96
+ 0,58

+ 0,29
- 0,17

- 0,29
+ 0,17

+ 0,09
- 0,05

- 0,09

- 3,05

M.Akhir

A
-

- 0,19

M.Distribusi

0,00

- 0,64 -

M.Induksi

0,60

- 2,14

K= 3
K= 2

B
0,40

BA

134

CD
+ 4,27
-

0,00

+ 2,14
-

+ 0,64
-

+ 0,38
-

+ 0,19
-

+ 0,12
-

+ 0,06
-

+ 0,04
-

+ 6,09

DC
-

+ 1,28

+ 0,05
-

- 6,09

C
0,40

- 6,09

+ 6,09

+ 0,02
+ 3,05

Periksa ( Kontrol Geometri )


AB
Perubahan
- 1 (Perubahan)
2

BA

BC

CB

CD

DC

- 3,05

- 6,09

- 4,58

+ 4,58

+ 6,09

+ 3,05

+ 3,05

+ 1,53

- 2,29

+ 2,29

- 1,53

- 3,05

- 6,87

+ 6,87

+ 4,56

+ 2,30

- 2,30

Jumlah

- 4,56

re l = Jumlah
( -K)

+ 2,30

Priksa

- 2,30

Priksa

Penjelasan perhitungan
( perubahan )

( perubahan )
- 3,05 - 0 = - 3,05
- 6,09 - 0 = - 6.09
+ 6,09 - 10,67 = - 4,58

re l

ujung dekat

+ ( - ) (1perubahan )
2

ujung dekat

(-K
=

relative

(1perubahan ) =
2

( - )1( - 3,05 ) = + 1,53


2
1
( - ) ( - 6,09 ) = + 3,05
2
1
( - ) ( - 4,58 ) = + 2,29
2

ujung jauh

)
re l =

jumlah
( -K)

- 4,56
( -2 )

= + 2,30

- 6,87
( - 3)

= + 2,30

Ir . H. Kartono Hd

The Moment Distribution Method

135

Ref:Chiu Kia Wang, Statically Indeterminate Structures

q = 2 T/m'
B

C
- 6,09 tm

3 EI
- 6,09 tm
EI

EI

+ 3,05 tm

+ 3,05 tm

V A = 8t

D
V D = 8t

8M

6,09 + 3,05
4

= 2,285 Ton

= 6,09 + 3,05
4

= 2,285 Ton

4M

H A = 2,285 Ton

H D = 2,285 Ton

+ 8 Ton
(+ )
(-)
- 8 Ton

( +)

( +)

+ 2,285 Ton

+ 2,285 Ton

Bidang D
- 6,09 tm

- 6,09 tm
- 6,09 tm

(-)

- 6,09 tm

(-)
(-)

( +)

(-)

+ 9,91 Tm
(+)

+ 3,05 tm

(+)

Bidang M

+ 3,05 tm
M

- 4,57 Ton

Maks

= + 8 . 4 - 6,09 - .2.4

1
2

= + 9,91 Tm

- 4,57 Ton
(-)

(-)

(-)

- 8 Ton

Bidang N

- 8 Ton

Ir . H. Kartono Hd

Ref : Chu Kia Wang


Matrix Method of Structural Analysis

Matrix Kekakuan

Selesaikan dengan T he Deflection Stif fness Matrix Methode


(metode matriks kekakuan )
Ref: Chu Kia Wang

q = 2 ton / m'
B

136

C
2 EI
4m

EI

EI

Jawab :

T ermasuk Portal tak bergoyang

8m

Menghit ung FEM ( moment prim er )


M FBC

q.L1

=-

M FCB = +

M FAB

12
q.L1
12

=M

= - .2. 18

= - 10,67 tm

= + 10,67 tm

12

=M

FBA

.2. 81

=+

12

FCD

=M

FDC

=0

Dari diagram ( P-x ) ,( F-e ) dan diagram


Keseim bangan , didapat :
P1
X

P2

P1 =F

+F 3

P2 =F

+F 5
1

[A]

Diagram P - X

( NP = 2
Num ber of Possible Joint Rotation = 2 )
( Degree of Freedom in rotation = 2 )

F2

e3
e2

e2
e1

F5

F4

[A]
e5

F1

e6

F6

Diagram F - e

F3

NF = 6
( NF = Num ber of Internal End Mom ent = 6 )

P2

P1
F3
F2
Diagram Keseim bangan

F5
F4
Diagram Keseim bangan

P1 =-

F 0 = - ( - 10,67 ) = + 10,67

P2 =-

F 0 = - ( + 10,67) = - 10,67

LC

[P] =

+ 10,67

- 10,67

Ir.H.Kartono Hd

Ref : Chu Kia Wang


Matrix Method of Structural Analysis

Matrix Kekakuan

137

Matrik { S } , matriks kekokohan intern elemen

4 ( EI)
4

2 ( EI)
4

2 ( EI)
4

4 ( EI)
4

4 ( 2EI )
8

2 (2 EI )
8

2 ( 2EI )
8
4 ( 2EI )
8

2 ( EI )
4

4 ( EI )
4
2 ( EI )
4

[S] =

Matriks [ K ], matriks kekokohan struktur

[S]

[A]

[K]=[A]

[S] [A]

[ X] = [ K ]
Menentukan [ K ]

-1

EI
2

EI
2

[S] [A]

EI
2

4 ( EI )
4

[K]=[A]

EI
2

EI
2

[P]
-1

D = EI
2

1
=

EI
{ ( 4 . 4) - ( 1 . 1 ) } =
2

EI

15
2

Ir.H.Kartono Hd

Ref : Chu Kia Wang


Matrix Method of Structural Analysis

Matrix Kekakuan

138

Menentukan Elemen Matriks baru [ C ] :


A 11 = + 4

A 12 = - 1

+4

-1

-1

+4

[C]=
A 21 = - 1

A 22 = + 4

[C]

+4

-1

-1

+4

[x]= [K]

-1

[P] =

+4

2
1 5 EI

[F]=[S]

[A ]

[ X] =

Menghit ung Moment Akhir = [ F ] + [ F

-1

-1

LC

LC

+ 10,67

+4

- 10,67

+ 7,11

1
EI

- 7,11

EI

LC

+ 3,56

1
EI

+7,11

LC

+ 7,11

+ 3,56
=

- 3,56

- 7,11

- 3,56

- 7,11

]:

M AB = + 3,56 + 0 = + 3,56 tm
M BA = + 7,11 + 0 = + 7,11 tm
M BC = + 3,56 + ( - 10,67 ) = - 7,11 tm
M CB = - 3,56 + ( + 10,67 ) = + 7,11 tm
M BD = - 7,11 + 0 = - 7,11 tm
M DB = - - 3,56 + 0 = - 3,56 tm

Ir.H.Kartono Hd

139

Ref : Chu Kia Wang


Matrix Method of Structural Analysis

Matrix Kekakuan

= - 7,11 tm

BC

M
q = 2 t/m'

= - 7,11 tm

CB

E
M

M
H

AB

BA

= - 7,11 tm

= + 3,56 tm

= - 7,11 tm

CD

DC

= + 3,56 tm
H

= 2,67 ton
V

= 8 ton

= 2,67 ton

= 8 ton

+ 8 ton
+
- 8 ton
+

- 2,67 ton

+ 2,67 ton

Bidang D

- 7,11 tm

- 7,11 tm
-

- 7,11 tm

- 7,11 tm

+
+ 8,89 tm

+
+ 3,56 tm

+
Bidang M

+ 3,56 tm

- 2,67 ton

- 2,67 ton
-

- 8 ton

- 8 ton

- 8 ton

Bidang N

- 8 ton
Ir.H.Kartono Hd

Ref :Ir.Supartono & Ir.Teddy Boen


Analisa Struktur Metode Mariks

Matrix Kekakuan

Selesaikan dengan metode matriks kekakuan

q = 2 t/m'

140

2EI

4m

EI

EI

A
8m

Jawab: Karena bentuk struktur dan sistem


pembebanannya sim etri , maka portal
termasuk portal tak bergoyang

Struktur dasar yang dikekang


A

B
D1

D 2

Ketidak tentuan kinematis = 2

B
-

Menghit ung FEM


q.L1

M FCB = + q.L1
12

M FBC

M FAB

=-

12

=M

FBA

=M

=-

.2.1 8

= - 10,67 tm

=+

.2. 18

= + 10,67 tm

12

FCD

12

=M

FDC

=0

Gaya ekwivalent Q di titik diskrit


yang koresponding dengan lendutan D .

C
Q 2

Q 1

Q 1 = - 10,67
Q 2 = + 10,67

[ Q] =
A

- 10,67
+ 10,67

Ir.H.Kartono Hd

Ref :Ir.Supartono & Ir.Teddy Boen


Analisa Struktur Metode Mariks

Matrix Kekakuan

31

=1

41

=0
d

1 unit
d

=0

22

d
d

61

d
d
d
d
d
d

=0

=1

d
H

42

=0

12

Di tit ik diskrit C diberikan lendutan D

=0

= 1 unit

=0
=1
=1
=0
=0
=0

11

21
31
41
51
61

1 unit

=0

32

51

=1

=0

11

21

141

H
3

d
3

=1

Di titik diskrit D diberikan lendutan D


d
d
d
d
d
d

=0

62

12

22
32
42
52
62

=0
=0
=0
=1
=1
=0
0
1
1
0
0
0

Matriks Deformasi [A] =


H

Diagram H-d

[ A]

= 1 unit

52

0
0
0
1
1
0

011000
000110

Matrik { S } , matriks kekokohan intern elemen

[S] = EI

4
4

2
4

2
4

4
4

2 ( 2)
8
4 ( 2)
8

4 ( 2)
8
2 ( 2)
8

4
4
2
4

2
4
4
4

EI
2

Ir.H.Kartono Hd

142

Ref :Ir.Supartono & Ir.Teddy Boen


Analisa Struktur Metode Mariks

Matrix Kekakuan

Matriks [ K ], matriks kekokohan struktur


T

[K]=[A]

[A]

EI
2

011000
000110

[S]=

[K]=[A]

= EI

[S] [A]

[Q]=[K]

[S] [A]

0
1
1
0
0
0

1221 0 0
0012 2 1

[ D]

= EI

-1

[D]= [ K]

0
0
0
1
1
0

= EI

1221 0 0
0012 2 1

4 1
1 4

[Q]

-1

Menentukan [K]

Determinan :

EI

4 1
1 4

= EI ( 4.4 - 1.1 ) =

EI

15
2

Membentuk matrik [C ] , matriks baru dengan elementnya adalah kofaktor Matriks [K]

[K]

-1

2
15 EI

12

22

21

=-1 ; A

= -1
=+4

4 -1
-1 4

Matriks [ C ] =

Matriks [ C ]

A 11 = +4 ; A

4 -1
-1 4

, adalah adjoint matriks [ K ] =


4 -1
-1 4

- 7,11
[ D]=

2
15 EI

4 -1
-1 4

- 10,67
+ 10,67

1
EI

+ 7,11

Ir .H.Kartono Hd

Matrix Kekakuan

143

Ref :Ir.Supartono & Ir.Teddy Boen


Analisa Struktur Metode Mariks

Menentukan Matriks { H }, matriks gaya dalam elemen struktur

[ H] = [ S]

EI
2

[A ] [ D ] =

0 0

1 0

1 0

0 1

0 1

0 0

1 0

EI
2

- 7,11
- 7,11

2 1
1 2
0 2
0 1

+ 7,11

- 3,56

2 0

[H ]=

- 7,11
1
EI

1
EI

=
+ 7,11

- 3,56
+ 3,56
+ 7,11
+ 3,56

Menentukan moment akhir


Moment akhir = [ H ] - Moment prim er
M
M
M
M
M
M

AB
BA
BC
CB
BD
DB

= - 3,56 - ( 0 )
= - 7,11 - ( 0 )
= - 3,56 - ( - 10,67 )
= + 3,56 - ( + 10,67 )
= + 7,11 - ( 0)
= + 3,56 - ( 0 )

= - 3,56 tm
= - 7,11 tm
= + 7,11 tm
= - 7,11 tm
= + 7,11 tm
= + 3,56 tm

Ir.H.Kartono Hd

Ref :Ir.Supartono & Ir.Teddy Boen


Analisa Struktur Metode Mariks

Matrix Kekakuan

= - 7,11 tm

BC

q = 2 t/m'

144
= - 7,11 tm

CB

E
M

M
H

AB

BA

= - 7,11 tm

= + 3,56 tm

= - 7,11 tm

CD

DC

= + 3,56 tm
H

= 2,67 ton
V

= 8 ton

= 2,67 ton

= 8 ton

+ 8 ton
+
- 8 ton
+

- 2,67 ton

+ 2,67 ton

Bidang D

- 7,11 tm

- 7,11 tm
-

- 7,11 tm

- 7,11 tm

+
+ 8,89 tm

+
+ 3,56 tm

+
Bidang M

+ 3,56 tm

- 2,67 ton

- 2,67 ton
-

- 8 ton

- 8 ton

- 8 ton

Bidang N

- 8 ton
Ir.H.Kartono Hd