Anda di halaman 1dari 28

SHKRIM AKADEMIK

(ligjrata t autorizuara)
Imer Mushkolaj

Prishtin, 2007

I. PUNIMI KRKIMOR
Punimi krkimor sht nj lloj shkrimi akademik, q krkon nj nivel hulumtimi m abstrakt dhe
m t thell se zakonisht. Gjat puns krkimore, studenti duhet t prdor informacionin e duhur
pr ta mbshtetur tezn e zgjedhur. Punimet e mira krkimore jan m tepr se prmbledhje nga
libra t ndryshm.
Si zgjidhet tema e krkimit
Punimi krkimor duhet par si mundsi pr t hulumtuar fusha t reja. Duhet zgjedhur si tem nj
shtje, pr t ciln studenti ka dshir dhe mundsi m t mdha krkimi.
Diskutimi i mendimeve
Studenti mund ti diskutoj mendimet (idet) me student t tjer, nga t cilt mund t marr ide
konkrete q e ndihmojn n prcaktimin e tems. Shembull: Duhani.
Biblioteka dhe libraria
Jan dy adresa, n t cilat studentt mund t gjejn ide t mira pr tema. Duhet t merret
parasysh q tema t jet sa m pak e trajtuar m par.
Shkrimi i lir
sht me rndsi q t gjitha idet t vihen n letr. N fillim, m shum duhet kushtuar kujdes
qartsimit t ideve, sesa gabimeve gramatikore ose drejtshkrimore.
Tema e ngusht
Studenti duhet t zgjedh tem sa m specifike pr ta shtjelluar. Ai duhet t ket parasysh se kujt
ia drejton at tem (target group). Shkruesi i tems nuk duhet t mendoj q punimin po e bn
pr pedagogun ose sa pr t kaluar n lnd.

Vlersimi i burimeve
Jo gjithka q botohet sht domosdoshmrisht e besueshme. Para se ti prdor burimet pr
punimin e tij, studenti duhet t vlersoj besueshmrin e materialeve.
a. Autori: reputacioni i autorit sht kriteri m i mir pr t gjykuar besueshmrin e nj
burimi.
b. Botuesi: sa m i dgjuar e m i njohur t jet botuesi, aq m e besueshme do t jet vepra.
c. Data e botimit: sa m e vonshme data e botimit, aq m e freskt prmbajtja.

Bibliografia
Sa m i organizuar t jet krkimi i materialit pr temn, aq m shum koh kursehet n pun.
Bibliografia asnjher nuk sht e plot.
Skedat
Studenti duhet t pajiset me disa skeda treguese, me prmasa 8X13 cm. Skedat duhet
plotsuar me stilolaps sapo t jet identifikuar burimi. Skeda prmban emrin e autorit, titullin
e veprs, vendin e botimit, botuesin dhe datn e botimit.
Llojet e shnimeve
Saktsia e shnimeve prcakton cilsin e rezultatit prfundimtar. Gjat leximit t
materialeve, mund t mbahen pes lloje kryesore shnimesh: citime t drejtprdrejta,
perifrazime, prcis dhe prmbledhje, strukturime dhe komente personale mbi materialin.
Shembull
Teza: Pse Kosova e meriton pavarsin?
I.
E drejta historike e Kosovs
a. Kosova n dokumentet historike
b. Pushtimet e Kosovs
II.

Luftrat e Kosovs

III.
Popullsia e Kosovs
a. Shqiptart si shumic
b. Minoritetet
IV.
Vitet e administrimit ndrkombtar
a. Standardet
b. Zgjedhjet e suksesshme
V.

Prfundime
Parametrat kryesor teknik
Programi:
Microsoft Word
Paragrafi:
Single
Fonti: Times New Roman
Madhsia e fontit: 12
Formati:
4 me margjina standarde

ksti:

I rreshtuar drejt, pa hapsira tab, kurse paragraft largohen mes veti me


6pt. (Veprimi: Format, Paragraph, Spacing, After 6pt., OK)

Citimet e drejtprdrejta
Ekzistojn ide t shprehura aq mir n burimet prkatse, sa q ndryshimi i fjalve do tua
humbiste vlerat. Por, nj ide mund t citohet edhe ather kur kuptimi i saj mund t ndryshohet
nse perifrazohet.
Citimet nuk duhet t prdoren tepr, pasi q e bjn punimin monoton. Nj perifrazim i
kujdesshm sht m i mir se nj citim i gjat.
Studenti duhet t shnoj numrat e faqeve nga ka cituar, pasi ndryshe do t kryente plagjiatur.
Gjat citimit mund t hasen disa probleme:
1. Nse ka ndonj gabim n pjesn e cituar, menjher pas gabimit, n kllapa, duhet
vendosur fjala sic (nga latinishtja posarisht), pr t treguar se ashtu sht n variantin
original.
2. Nse ka ndonj t dhn q studenti dshiron ta shtoj brenda pjess s cituar, ather ai
duhet t shtoj brenda kllapave dhe pjesa e shtuar duhet t prputhet n gramatik dhe
struktur me citimin.
3. Nse ndonj pjes t citimit studenti dshiron ta heq, ai mund ta bj at, por vetm me
kusht q kjo t mos ndikoj n kuptimin e citimit. sht e domosdoshme q n fund t
citimit t vendosen tri pika. ()
Shembull: Shtetet e Bashkuara dhe shumica e Bashkimit Evropian, e udhhequr nga Britania,
Franca dhe Gjermania, do ta njohin Kosovn shpejt. Rusia dhe aletatt e saj nuk do ta bjn
kt. (Richard Holbrooke, The Washington Post, 24 nntor).
Citimet e drejtprdrejta duhet prdorur me mjaft kursim. Vendimi se kur duhet cituar merret nga
vet studenti. Citimet e drejtprdrejta i japin punimit vlera vetm ather kur prdoren me kujdes.
Prdorimi i ideve apo frazave q paraqesin idet e t tjerve, si ide tonat, sht plagjiatur. N
rastin e plagjiaturs nuk shnohet numri i faqes apo emri i autorit.
Perifrazimi
Po t mos shihet me rndsi citimi i sakt i fjals, materiali mund t perifrazohet, respektivisht t
rithuhet. Thnia e perifrazuar duhet t ket pak a shum gjatsin e origjinalit. Pjesa q duhet
perifrazuar duhet lexuar me kujdes dhe, m pas, rishkruar. Edhe pse thnia nuk sht cituar,
burimi duhet prmendur.
Perifrazimi i kujdesshm, q respekton burimin, preferohet m tepr se nj citim i gjat.
Prcis dhe prmbledhje
Pjesa m e madhe e shkrimeve (materialeve) q prdoren pr punim, do t jen ose n formn
prcis, ose n formn e prmbledhjes.

Prcis sht nj ngjeshje e materialit original (nj e katrta apo nj e teta e gjatsis), duke
ruajtur, n pjesn m t madhe stilin, tonin, pikpamjen dhe shpesh edhe fjalt e autorit. Studenti
mund t heq ilustrimet dhe shpjegimet e detajuara, duke ln at q i nevojitet pr t shprehur
thelbin. N formn prmbledhse, thelbi i pjess shprehet me fjalt e studentit, pa u prpjekur t
ruaj tonin, stilin ose kndvshtrimin fillestar.
Strukturimi
Duhet dhn prparsi strukturimit apo theksimit dhe prmbledhjes s ideve kryesore t nj pjese
t gjat. Edhe kjo form duhet prdorur me kursim dhe duhet t prputhet me strukturn e tekstit
fillestar.
Reagimet dhe komentet personale
Leximi i burimeve dhe mbajtja e shnimeve sht periudha m e gjat dhe m domethnse e
krkimit. Gjat shkrimit t punimit, studenti mund t bazohet vetm n skedat e shnimeve, n t
cilat ai duhet t shkruaj edhe komentet personale mbi materilain q lexon. Komentet personale
duhet dalluar nga shnimet (psh. me ngyr t kuqe).

II. SHKRIMI I PUNIMIT


Nse jan ndjekur me kujdes procedurat gjat puns prgatitore, shkrimi i punimit nuk do t jet i
vshtir. Shum e rndsishme sht q t jet gati gjith materiali i duhur pr punim dhe vetm
t vendoset n faqet e Word-it. Pra, shnimet e organizuara dhe t rregullta vetm duhet
sistemuar, sipas nj rendi t caktuar.
Nuk sht e detyrueshme q t prdoren t gjitha shnimet q jan nxjerr nga burimet. sht
normale, madje nj gj shum e mir q t jen mbajtur m tepr shnime, sesa q nevojiten pr
punim.
Shkrimi i kopjes s par
Autori duhet t jet i qart pr synimin e fundm t punimit t tij. Ky synim duhet thn ose
nnkuptuar n hyrje, gjatsia e s cils prcaktohet nga gjatsia e punimit. N hyrje, lexuesi
informohet pr qllimin, tonin dhe qndrimin e autorit, n mnyr q t ndjek m leht
argumentin e dhn n trungun e punimit.
Gjatsia e prfundimit do t prcaktohet nga gjatsia e trungut t punimit. Fundi duhet t
prmbledh n mnyr logjike materialin e paraqitur, sa t mos dyshoj kush se pikrisht ajo
sht mbyllja. Kopja e par e punimit duhet t jet e plot, edhe pse jo doemos e pastr nga
gabimet. Vlera e punimit nuk prcaktohet nga numri i citimeve t prdorura.
Koherenca dhe uniteti

Punimi i shkruar duhet t jet koherent dhe t ket unitet. Kjo do t thot se do shtje, do
mendim t jet i lidhur me tezn kryesore dhe t gjitha shtjet bashk t lidhen n mnyr
logjike me njra-tjetrn.
Uniteti i punimit arrihet duke organizuar me kujdes mendimet n paragraf. do paragraf duhet
t prmbaj nj ide t veant.
Por, uniteti i punimit nuk nnkupton koherenc. Koherenca mund t arrihet nprmjet disa
teknikave, si: prdorimit t fjalve apo frazave lidhse (p.sh. pr m tepr, gjithsesi etj),
organizimit logjik t informacionit dhe argumenteve etj.
Koherenca i ndihmon lexuesit t ndjek me lehtsi dhe logjik argumentimin e autorit. Gjitha
shtja sht q idet t ndjekin njra-tjetrn n mnyr logjike.
Kndvshtrimi
sht term q nnkupton prgjithsisht vetn n t ciln sht shkruar punimi, pra, veta e par
apo e tret. N punime krkimore, veta e par njjs un nuk prdoret dhe autori i referohet
vetvetes n vetn e tret njjs, p.sh. autori, shkruesi etj.
Struktura e fjalis
N punim duhet t shmangen me do kusht dy nga gabimet m t shpeshta n strukturn e fjalis:
fjalit e gjata dhe fragmentet apo shkputjet logjike.
Fjalit e gjata zakonisht prmbajn gabime te shenjat e piksimit. Fjalia e pambyllur mund t
korrigjohet n tri mnyra:
a. duke vendosur pik n fund t mendimit t par dhe duke filluar me shkronj t madhe fjalin
e par t mendimit t dyt,
b. duke vendosur pikpresje ndrmjet dy mendimeve,
c. duke prdorur nj presje dhe nj lidhz ndrmjet dy mendimeve (p.sh. dhe, por, pasi, asas,
kshtu q etj).
Thyerjet n struktur dhe gjatsi t fjalis e shmangin monotonin dhe e bjn punimin m t
lexueshm.
Shkurtimet
N punimet krkimore nuk duhet t prdoren shkurtime, me prjashtim t emrave t organizatave
t njohura (pasi t jet shkruar njher emri i gjat).
Numrat
T gjith numrat q prbhen nga nj apo dy fjal, shkruhen me fjal. Po ashtu, me fjal shkruhet
do numr q luan rolin e fjals s par t nj fjalie. Por, prdoren shifrat dhe jo fjalt n kto
raste:
1. numra q prbhen nga m shum se dy fjal,
2. numra t prdorur n tabela,
3. numra t prdorur n statistika,

4.
5.
6.
7.

shuma parash,
numra n adresa dhe data,
numra q tregojn orn,
numra t faqeve, vllimeve, kapitujve etj.

Shkronjat e pjerrta
Pjerrtzimi i shkronjave n Word bhet nprmjet komands italics. Shkronjat e pjerrta
prdoren n disa raste:
a.
b.
c.
d.

theksimi (me shnimin plotsues n kllapa),


termat e huaj,
titujt (e librave, gazetave etj),
fjalt e pjerrtzuara n variantin origjinal.

Shenjat e piksimit
1. Piksimi i fundm: prdoret vetm nj lloj shenje piksimi n fund t fjalis,
2. Piksimi dhe shenjat e citimit: presja dhe pika vendosen gjithnj para shenjave t citimit,
3. Elipsi: heqja e nj pjese t citimit tregohet me an t tri pikave.
Koha e foljes
a. Koha e shkuar: t gjitha punimet shkruhen n kohn e shkuar.
b. Koha e tashme: mund t prdoret n komentet personale dhe n parashtrimin e ideve
universale. (Shembull: Hamleti sht nj nga veprat m madhshtore Hamleti ishte
nj nga veprat m madhshtore).
c. Qndrueshmria: autori duhet t jet i kujdesshm q t mos kaloj nga njra koh n
tjetrn, ngase dmton unitetin e punimit.
Numri i fjalve
Numri i fjalve nuk pasqyron domosdoshmrisht se autori e ka kuptuar at q shkruan. Ai
duhet t jet konciz. Nse nj paragraf mund t prmblidhet n nj fjali, ashtu edhe duhet
vepruar. Fjali t teprta, vetm sa pr t zn hapsir, nuk duhet t prdoren. Gjat shkrimit
t punimit, autori duhet t konsultohet me rregullat e drejtshkrimit. Prdorimi i fjalve t
thjeshta e jep m mir iden.
Korrigjimi dhe rishikimi
Pas shkrimit t kopjes s par, ajo duhet ln mnjan pr disa dit, n mnyr q kur ti
kthehet, autori ta gjykoj m objektivisht. Gjat rileximit duhet prmirsuar gabimet
gramatikore, sintaksore dhe stilistike. Po ashtu, autori duhet t kontrolloj saktsin e
citimeve, dokumentimin e prshtatshm dhe plagjiaturn e fshehur.

III. STRUKTURA E PUNIMIT KRKIMOR


Pasi t jet mbaruar kopja e par dhe t jen br t gjitha rishikimet e korrigjimet e nevojshme,
radha i vjen shkrimit t kopjes s fundit. Prgjithsisht, punimet krkimore prbhen nga tri
pjes: materiali q i paraprin tekstit, teksti dhe referncat e shtojcat. Gjatsia e secils pjes
prcaktohet nga gjatsia e prmbajtjes s punimit.
N materialet prpara tekstit bjn pjes: faqja e titullit, prmbajtja e lnds, lista e tabelave dhe
lista e ilustrimeve. N tekst prfshihen hyrja, trungu i punimit dhe prfundimi, ndrsa n
referenca e shtojca bjn pjes referencat e shfrytzuara pr prgatitjen e punimit, burime t tjera
dhe shtojca t ndryshme.
Faqja e titullit
Faqja e titullit duhet t prmbaj kto t dhna: 1. titullin e punimit, 2. emrin e autorit, 3. emrin e
lnds msimore, 4. emrin e ligjruesit, 5. emrin e universitetit dhe fakultetit dhe 5. datn e
dorzimit t punimit.
Titulli mund t vendoset n qendr t faqes, me shkronja t vogla ose t mdha (kapitale). Titujt
nuk duhet nnvizuar ose vendosur n thonjza. Nn titull shkruhet emri i autorit. N cepin e
poshtm, majtas, shkruhen emri i lnds msimore dhe i ligjruesit, kurse n t djatht emri i
institucionit arsimor dhe data e dorzimit t punimit.
Prmbajtja e lnds
sht e nevojshme vetm n ato punime ku teksti sht i ndar n kapituj. Fraza Prmbajtja e
lnds vendoset n krye t faqes (n qendr) dhe shnohet m shkronja t mdha. Nn fjaln
Kapitulli, n ann e majt, vendosen numrat e kapitujve, me shifra t mdha romake, t
ndjekura nga nj pik. Titujt e kapitujve shnohen me shkronja t mdha. Numrat e faqeve
renditen n ann e djatht, me shifra arabe, nn fjaln Faqe.
Lista e tabelave dhe lista e ilustrimeve
N punimet q prmbajn tabela, duhet prgatitur nj list tabelash, q vendoset pas Prmbajtjes
s lnds. Titulli Lista e tabelave qendrzohet n flet dhe shtypet me shkronja t mdha. Nn
fjaln Tabela, n t majt, listohen numrat e tabelave me shifra arabe, kurse numrat e faqeve
listohen nn fjaln Faqe, n t djatht. Pran numrave t tabels shtypet titulli i tabels, me
shkronja t vogla. Kjo list nuk sht e nevojshme pr punimet q i prfshijn nj ose dy tabela.
Lista e ilustrimeve realizohet n t njjtn form si Lista e tabelave.

IV. TEKSTI I PUNIMIT


sht pjesa m e rndsishme e punimit.
Hyrja
Qoft paragraf i vetm, qoft kapitull i tr, hyrja sht kontakti i par, i vrtet i lexuesit me
mendimet dhe stilin e autorit. Hyrja duhet t jet e gjall, interesante dhe nxitse, e jo e varfr,
me ide t prsritura e t ngatrruara. N rastet kur hyrja sht e gjat sa nj kapitull, shnohet
Kapitulli I dhe nn t titulli Hyrje ose titull tjetr prshkrues. N rast se hyrja sht e
shkurtr, mund t shnohet thjesht Hyrje.
Trungu i punimit dhe prfundimi
Organizimi i kujdesshm, konkretizimi dhe dokumentimi i prshtatshm do t ndihmojn
trajtimin logjik t argumenteve. N punimet e gjata, t ndara n kapituj, do ide kryesore duhet t
filloj n nj faqe t re, duke prcaktuar numrin dhe titullin e kapitullit. N punimet e shkurtra,
argumentet trajtohen pa ndarje n kapituj.
Prfundimi, sikurse edhe hyrja, mund t jet ose pjes e punimit, ose kapitull i veant.
Referencat
Pas tekstit t punimit, duhet listuar burimet e shfrytzuara pr prgatitjen e punimit. Titujt duhet
t renditen n radh alfabetike, nga mbiemri i autorit, n faqen me titull Bibliografia.
Shembull 1: (Libr me nj autor): Buda, Aleks. Historia e Popullit Shqiptar. Tiran: Toena,
2002.
Shembull 2: (Kur si burim sht gazeta): Agolli, Dritro, Nj shkall e re krijimtarie. Drita.
Tiran, 22 shkurt 2004, f.3.
Shembull 3: (Libr me dy autor): Hasani, Ahmet dhe Ilir aushi. Historia Botrore. Tiran:
Alba, 1995.
Shembull 4: (Libr me m shum se dy autor): Hasani, Ahmet dhe t tjer.
Burime t tjera
Ata q shfrytzojn burime nga interneti, titullin (linkun) e faqes e vendosin nn shnimin
Burime nga interneti.
Shtojcat

I japin mundsi autorit t paraqes nj informacion shtes, i lidhur me shtjen, por jo aq i


nevojshm pr brendin e tekstit, si tabela, pyetsor, kopje dokumentesh t prdorura gjat
puns etj. Shtojcat vendosen para ose pas bibliografis.
Renditja e faqeve
Nj faqe e bardh vjen pas faqes s titullit. Ksaj faqeje nuk i vihet numr. Nga faqja e titullit
deri n faqen e par t punimit prdoren numra romak n fund t flets, t shnuar ndrmjet dy
vijave (p.sh. -IV-). Faqeve tjera u vihen numra arab ndrmjet dy vijave (p.sh. -4-). Numrat nuk
iu vendosen faqeve si Bibliografia apo Shtojca.
Titujt dhe nntitujt
Kur punimi ndahet n kapituj, autori duhet ta titulloj secilin prej tyre Kapitulli, shoqruar nga
numri romak. Nn t vendoset titulli i kapitullit. Mund t hiqet fjala kapitull dhe numrat
romak t vihen para titullit. Vendosja e nntitujve varet nga numri i ndarjeve n do kapitull.
Dokumentimi i burimeve
Dokumentimi i burimeve sht nj tjetr pjes e rndsishme e punimit krkimor. N kt
mnyr, autori ua njeh t drejtat e tyre burimeve, duke i prmendur ato dhe i jep m shum
besueshmri puns s br. Megjithat, vlera e punimit nuk gjykohet nga numri i burimeve t
dokumentuara, andaj autori duhet ti prdor me kujdes.
Metodat m t njohura pr dokumentimin e burimeve jan ajo e Shoqats s Gjuhs Moderne t
Ameriks (MLA) dhe ajo e Universitetit t Chicagos.
MLA i brendson (fut brenda tekstit) referencat e burimeve n tekst, d.m.th. nuk i prdor
shnimet n fund t faqes. Kurse, sipas metods s Universitetit t Chicagos, shnimet vendosen
n fund t faqes, kapitullit ose punimit.
Shnimet, si dokumentim i burimeve
Shnimet mund t klasifikohen n dy grupe: shnime referenciale dhe shnime t prmbajtjes.
Shnimet referenciale japin t dhnat e botimit t burimeve t cituara apo i referohen pjesve t
tjera t punimit. Shnimet e prmbajtjes lejojn autorin t jep at informacion shtes q i duket
me interes pr lexuesin, por q ssht i rndsishm sa pr tu prfshir n tekst. Kto shnime
jan t ngjashme me shtojcat dhe n to theksohet apo komentohet nj informacion i paraqitur n
tekst. Gjat shkrimit t shnimeve t prmbajtjes, autori duhet t prdor nj gjuh shum t
kujdesshme.
Dokumentimi sipas stilit t MLA-s
Nj autor: Asgj nuk pritej t ndodhte ato dit vjeshte me shi (Kadare 91).
Dy apo m shum vepra nga i njjti autor: Rikthimi te motivet e vjetra sht nj nga gjrat m
t vshtira n letrsi (Kadare, Ftes n studio 15).

Dy apo tre autor: Gjithka mund t vrtetohet vetm pasi t shyrtohet me kujdes (Bently dhe
Ziegler 357).
Kur pjesa q dokumentohet prmban m shum se nj fjali, citimi i burimit vjen pas shenjs s
piksimit q sht prdorur. Nse pjesa e dokumentuar sht pjes e nj fjalie, ather citimi vjen
pas ksaj pjese t fjalis.
Kur emri i autorit t burimit prmendet n pjes, autori i punimit duhet t shnoj vetm numrin
e faqes.
Shembull: Sipas Kadares, rikthimi te motivet e vjetra sht nj nga gjrat m t vshtira n
letrsi (15).
Dokumentimi sipas stilit t Universitetit t Chicagos
Vendosja e shnimeve n fund t faqes paraplqehet m shum, sesa n fund t kapitullit ose
gjith punimit.
Shembull: Zija Shkodra, Esnafet Shqiptare, shek. XV-XX (Tiran, 1973, f. 67-87).
Hern e par, referenca prmendet n mnyr t plot, kurse m pas n forma t shkurtuara,
respektivisht m shnimin e shkurtess ibid. (nga latinishtja ibidem n t njjtin vend).
Shembull: 2ibid.
Tabelat, grafikt, ilustrimet
Qllimi i tabelave, grafikve dhe ilustrimeve sht t ndihmojn diskutimin dhe shpjegimin e
informacionit brenda tekstit. Por, materialet ilustruese duhet t ken nj funksion t prcaktuar
dhe nuk mund t jen vetm nj veshje e jashtme. Sa her q sht e mundur, materialet
ilustruese duhet t vendosen mnjher pasi prmenden n tekst.
Tabelat
Jan t rndsishme dhe t nevojshme pr punimet q kan t dhna statistikore. T gjitha tabelat
numrtohen me an t numrave arab. do tabel duhet t ket nj prshkrim, respektivisht
parashtrim konciz q tregon prmbajtjen e saj. Ky shnim vendoset mbi tabel, shtypet me
shkronja t mdha dhe qendrzohet. Po ashtu, do kolon e tabels duhet t ket nj kok
prshkruese, sa m koncize.
Tabelat q jan m tepr se nj faqe, vazhdohen n faqen tjetr me titullin Tabel vazhdim.
N raste t tilla, prshkrimi i tabels nuk ka nevoj t prsritet. Megjithat, duhet shmangur sa t
jet e mundur ndarja e tabelave n dy faqe.
Grafikt
Mund t vendosen n pjes t veuara t punimit ose mund t jen pjes e faqes s tekstit. Pr
grafikt vlejn t njjtat rregulla si pr tebelat.

Ilustrimet
Prve grafikve, n ilustrime bjn pjes fotografi, diagrama, harta, vizatime origjinale etj.
Sikurse tabelat e grafikt, edhe ilustrimet autori duhet ti prdor me mjaft kujdes n punimin e
tij.
V. SHKRIMI I KOPJES PRFUNDIMTARE
Para se t shtyp kopjen prfundimtare t punimit, autori duhet t ket prfunduar kopjen e par,
prfshir edhe shnimet, tabeln e prmbajtjes, listn e tabelave, bibliografin dhe shtojcat. Deri
n at moment kopja duhet t jet rishikuar disa her, sidomos sa i takon stilit dhe gabimeve
strukturore ose t prmbajtjes. Titulli i punimit duhet t jet konciz dhe prshkrues, ndrsa autori
duhet t ket kontrolluar saktsin e shnimeve, bibliografin dhe ilustrimet.
shtje teknike t punimit
Punimet krkimore zakonisht shtypen n kompjuter. Pavarsisht nse studenti e shtyp vet
punimin apo ia jep dikujt tjetr pr ta br kt, prgjegjsia pr gabimet do t jet e autorit.
Kufijt n t katr ant e faqes duhet t jen t njjt. Ndarjet kryesore (pjest, seksionet,
shtojcat) mund t prezantohen nga nj faqe titulli, e cila prmban numrin e pjess dhe titullin t
qendrzuar n faqe dhe t shtypur me shkronja t mdha.

VI.

METODAT E HULUMTIMIT

Llojetemetodave
Metodatshkencore,prkundrradhitjeveqibjnautorte
ndryshm,klasifikohenkshtu:
1.Metodaeanalizs,
2.Metodaesintezs,
3.Metodaeabstraksionit,
4.Metodaekonkretizimit,
5.Metodaegjeneralizimit,
6.Metodaespecializimit,
7.Metodaeinduksionit,
8.Metodadeduktive,
9.Metodaemodelimit,
10.Metodaeklasifikimit,
11.Metodakomparative(ekrahasimit),
12.Metodahistorike,

13.Metodaetipeveideale,
14.Metodatmatematikore,
15.Metodatstatistikore,
16.Metodaestudimittrasteve,
17.Metodaehulumtimit,
18.Metodaedeskripcionit,
19.Metodaekompilacionit,
20.Metodaevzhgimit,
21.Metodakibernetike,
22.Metodaeksperimentale,
23.Metodadialektike,
24.Metodagjenetike,
25.Teoriaesistemitsimetod,
26.Metodaaksiometrike,
27.Metodaempirike,
28.Metodaemozaikut,
29.Metodaenumrimit,
30.Metodaematjeve,
31.Metodaeanalizssprmbajtjeve.
Metodaeanalizs
Metodaeanalizsekakuptiminezbrthimittelementevekrijuese,tmendimeve,tkreirimit
(gr.Analyo=zbrthim).Ekzistojnllojetshumtatanalizave:
a)sipasfunksionitgnoseologjiknjohuris(deskriptive,eksplikative),
b)sipasndrlikueshmris(elementare,kauzale,funksionale),
c)sipasshkallsskonkretizimit(materialeoseobjektive,idealeosesubjektive),
d)sipaslndssqllimittanalizs(strukturore,komparative,gjenetike),
e)sipaslmitshkencor(ekonomik,kualitativ,kuantitativ,makroekonomik,mikroekonomik).
Nsajetzbrthimittmsiprm,nkuptiminegjer,gjirhprfshirs,metodaeanalizssht
qasjeekrkimitshkencordheeshpjegimittsvrtetsnprmjetzbrthimittkrijimeve
mendoretndrlikuara(kuptimet,gjykimet,konkluzionet)nelementemtthjeshtadhen
pjesprbrsetdoveprekrkimore,sidhepjesveqkanlidhshmrimenjratjetrn.
Analizashtqasje:
etmenduaritnprocedurnngaeveantakaheprgjithshmja;
eekzekutimittteoremavesidhetaksiomavesipasrregullavetkonfirmuara;
analizashtprocesireduktimittjotnjjtavesendennjjtsinmtmadhe;
analizashtavancimngaendrlikuarateethjeshta.
Jantnjohurallojetshumtatanalizave,siepammsipr.
Sipasfunksionitgnoseologjik,ekzistojndyllojetanalizave:
1.deskriptive,kurprshkruhenelementetendonjtrsiedhe,
2.eksplikative,kurbhenprpjekjetshpjegohettrsiaecaktuarnbaztpjesvetsaj.
Sipasndrlikueshmrisanalizamundtklasifikohetn:
1.elementare,ntcilngjurmohetprelementetqeprbjntrsin;
2.kauzale,ntcilnvrtetohenlidhjeteshkakpasojave;

3.funksionale,ntcilnhulumtohenfunksioneteelementeveqeprbjnstrukturnetrsis
sdukuris.
Sipasqllimit,kaheve,analizatmundtjen:
1.Strukturore,kurvrtetohetstrukturaedukuris,elndsoseengjarjes;
2.Gjenetike,kurbhenprpjekjeprkrkimtzhvillimittlnds;
3.Komparative,kurvshtrohenraportetenjrsdukurikundrejttjetrs.
Sipaslmitshkencor,ntcilinzbatohenanalizat,metodatmundtjen:
a)ekonomike,
b)historike,
c)matematike,
)teknike,
d)teknologjike,etj.
Nkrkimetekonomikeimplementohenposarishtktoanaliza:
1.metodaeanalizskuantitative(sasiore),
2.metodaeanalizskualitative(cilsore),
3.metodaeanalizsmakroekonomikedhe,
4.metodaeanalizsmikroekonomike.
Metodaeanalizskuantitativeshtqasjeekrkimitshkencornprmjetfaktorve,faktevedhe
dukuriveekonomiketndrmarramparmendihmnenocionevetndryshmeekonomike,t
sasive,tvllimevedhetraportevesasiore,madjetradhitjesprmbajtsore,prtshpjeguar
prfundimishtvepriminkauzaldhetrndsishm.Kjodotthotsefaktetekonomike,t
dukuriveekonomiketprcaktohennsasitcaktuara(treguesitvleror),qmundtkrahasohen
nmesvetidhetshpjegohenshkaktart.Prshembullshpenzimet,veprimtaritendrlidhura,
grumbullimiitaksave,itatimeve,prbrjastrukturaleebuxhetitetj.
Metodaeanalizskualitative(cilsore)shtqasjeekrkimitshkencornprmjetzbrthimitt
karakteristikave,veorivecilsoretfaktorveelementarekonomik,procesevedhetraporteve,
tciltmundsojnvrojtimindheprcaktimineligjshmriveekonomikedhetvrtetn
krkimore.Shkencsekonomikemundtiprcaktohenvetmraportetnmesmadhsive
ekonomike,tcilatsipasnatyrsqekanjankualitative,porqnmnyrekzaktenukmund
tmaten.Npraktikzbatimtgjerkametodaeanalizscilsore(kualitative),qnukdo
tthotsempakvlerkametodakuantitative,ecilanasnjmnyrnukduhettlihetpas
dore.Faktikisht,ktotdyjakanlidhshmrinmesvetidhenjraekompensontjetrnme
specifikateveta.
Metodaeanalizsmakroekonomikeshtqasjeekrkimitshkencornprmjetzbrthimit,
operacionalizimittmadhsiveglobaleekonomike,torientuaranstudiminektyremadhsive
nekonominkombtare,strukturiminetyre,krahasimindheprcaktiminelidhjevefunksionale.
P.sh.madhsiaevllimitdhestrukturaeGDPs,tardhuravekombtare,shprndarjaetyre,
kursimet,investimet,tregtiaejashtme(kmbimitregtar,bilancitregtardheipagesaveetj.).
Metodaeanalizsmikroekonomikeshtqasjeanalitikenkrkimetekonomike,nkahete
vrtetsivekuantitative,tkornizimit,tstudimitdhetshpjegimittformavetndryshme,t
subjekteveekonomike(organizata,firma,korporata).P.sh.analizaethyrave,eshpenzimeve,e
furnizimit,eshitjes,epagave,einvestimeveetj.shtenevojshmeqmetodatmakroekonomike
dheatomikroekonomiketkombinohennpunnshkencorekrkimore,ngasenjraeplotson
tjetrn.

Metodaesintezs
Sintezaekakuptimineprbrjes,tlidhjeve,tgrumbullimit.Rrjedhngafjalagreke:synthesys
=prbrje.Kakahetkundrtmeanalizn.Ngapjestanalitikeprbhetsinteza.Nprmjet
sintezskrijohet:
lidhjaekreirimevedhetmendimevetthjeshtantrsitkomplikuar,osesithondisa
autor:tkomplikuar,mtkomplikuar,edhemteprtkomplikuar;
lidhjaeelementevetfituarangaanaliza;
veprimtariaesubjektitrrjedhngaethjeshtakahmendrlikuara,gjithnjnnjtrsimt
komplikuar.
Metodaesintezsshtqasjeekrkimitshkencordheeshpjegimittsvrtetsnprmjet
lidhjes,prbrjesngakreirimetetmenduarittshkoqiturntrsimtndrlikuara,gjithnj
mtkomplikuara,dukeartikuluarelementet,dukurit,raportetntrsitprbashkt,nt
cilnpjestndrlidhennmnyrtndrsjell.Mundtkonkludohetserndsiaeanalizs
identifikohetnfazatestudimittlnds.Ndrkaq,rndsiaesintezsshtendrlidhurme
faznesublimimittrezultatevekrkimore.
Metodaeabstraksionit
Abstraksiondotthotndarjekuptimienjkarakteristike,veorie,tasajqstudiohetdhe
vzhgohet,ndrsalehenanashkarakteristikattjera.Pra,abstraksionikadomethnienendarjess
qensoresngajoqensorja.
Nprmjetmetodssabstraksionitvjennshprehje:
gjenialitetiikrkuesve(hulumtuesve),nprmjetaftsisstyretabstraksionit(p.sh.raportet
nmestmallravejanraportenmestnjerzve);
dallimingaanaliza,sepsenmnyrtprhershmendan,veonvetmdisakarakteristikaose
cilsi;
nshkencatnatyroreprndarjeshfrytzoheteksperimenti(kuhudhengjrate
parndsishme),ndrsanshkencatshoqrorevehetnpahabstraksioniitmenduarit.
Abstraksionisiqasjeeveantetmenduaritdhetkuptuaritzbatohetntgjithametodat
shkencore,metcilathulumtohenlndt,nseatokantbjnmendarjeneveorivet
caktuara(p.sh.tprgjithshme,tposame,timtsuara,trastsishme,etj.).
Metodaekonkretizimit
Konkretizimishtekundrtaeabstraksionit.Nveteprmbanprcaktiminedikajet
prgjithshmemekarakteristikatveanta(p.sh.prodhimishtkuptimiprgjithshm,tcilin
kurekonkretizojmjashtojmprepozicionetmasiv,serik,industrial,bujqsor,iduhanit,
grafik,ifilmitetj.).
Konkretizimimundtjetdyshsimposht:
1.tkuptuarit(qartsuarit)tbashkimit:eprgjithshmjaabstraktentveantdhe
individuale.
2.tkuptuarit(qartsuarit)ebashkimitunitetittveantsabstraktemetprgjithshmenn
dolndosedukuri.
Konkretizimi,siqasjeeveantmetodike,faktikishtshtsintezaetprgjithshmesabstrakte
metveantndheindividualenoseabstraksionittveantmetprgjithshmen.

Abstraksionidhekonkretizimimsshpeshtinpunnshkencorekrkimorezbatohensiqasjet
ndrlidhuranmesveti.Nnjfardoremundtthuhetsenaspektinpraktik,fjalashtprnj
metodtprbashkt.
Metodaegjeneralizimit(prgjithsimit)
Gjeneralizimdotthotqasjeeprgjithsimit,prkatsishtqasjeekuptimit,metcilnnganj
kuptimiiveantkalohetntjetrin,ntprgjithsuar.
Sipasktyreqasjeve,mundtkonstatohetse:
problemishtshtjeeekzistimittdukurisdhetlidhjeve,ndonseshpeshher
gjeneralizimetjantgabueshme,
gjeneralizimetnukjapingjithmonvlersimeautentike(p.sh.automobilatikankatrrrot,q
shtgjeneralizim,pasiqnrastettjeramundtiken
tri,tetosemaunatnjzetrrot,etj.)
Metodaegjeneralizimitshtqasjeetkuptuarittprgjithshmris,mekanjkuptimi
veantvjenderiteprgjithsimi,gjeneralizimi.Nbaztvrojtimevetndara,tveanta,
ekzekutohen,definohenprfundimet(konkluzionet)eprgjithshme,tcilatdotjenreale
vetmnrastetkurmbshtetjenekannfaktetvrtetuara,tkonfirmuara.
Metodaespecializimit
Specializimiekadomethnienqngakuptimiiprgjithshm,fitohetkuptimiiri(ngafjala
fakultetprfshihetlmiicaktuarispecializuar:fakultetiekonomik,fakultetijuridik,fakultetii
elektrotekniks,etj.).
Metodaespecializimitshtqasjeenjkuptimitveant,sipastcilitngaeprgjithshmja
nxjerrenkuptimetreja,qmundtkonsiderohentngushta,treduktuarangavllimi,port
begataprngaprmbajtja.Metodaespecializimitbazohetnmetodatanalitikosintetikedhen
metodatabstraktedhetkonkretizimit.Metodaegjeneralizimitdheespecializimitprbjn
trsitvrtet,sikurseelementeteprgjithshmedhetveantaprbjnunitettcaktuarn
lndnkonkretereale,sibiefjalansende,dukuri,nocione,ligje,teoridhennjohuri.
Metodainduktive
Metodainduktiveprmbanmnyrnekonkluzionit,meqllimtzbulimit,osetkonfirmimitt
svrtets.Konkluzainduktivebazamentinekateeveantaprtarriturderiteeprgjithshmja.
Nbaztdukurivekonkludohetsedukuritengjashme,tcilatendenukjanhulumtuar,dot
kenkarakteristikat,vetitenjjta(p.sh.prognoziminbaztanalizssregresionitsht
shembulltipikiinduksionit).
Metodainduktiveshtmnyrezbatimittkonkluzionevesistematike,kunmbshtetjet
faktevetndaradhetposamevjenderitekonkluzioniprgjykimtprgjithshm,ngavrojtimi
irastevekonkretetveuara,sidhetfaktevearrihetderitekonkluzioneteprgjithshme.
Mnyrainduktiveetkonkluduaritkarndsitmadhenshkenc,sepsemektmundsohet
qnganjohuritdhefakteteveanta,vjenderiteprgjithsimidheformsimiiligjshmrive,
prkatsishtderitedituritprfaktedheligjshmritreja.Nmesinduksionitsimetoddhe
induksionitsimnyrekonkludimitduhettvrehendiferencat.Disaautorjantmendimitse
nukkadallime.Faktikisht,nukkametodainduktive,pakonkluzioneinduktive.Mirpo,e
kundrtaeksajnukkavler,ngasenukekziston.

Ekzistojninduksionetllojllojshme,ndrsamtrndsishmetjan:
1.induksioniiplot,
2.induksionijoiplot,
3.induksioniprediktiv,
4.induksionianalogjik,
5.induksioniuniversal,
6.induksionikauzal.
Induksioniiplotkarakterizohetmefaktinsebazohetnnumrimineplotttgjithafaktevet
veanta.Npraktikrrallherimplementohet.Induksionijoiplotkrijonkonkluzionenbaz
tnjnumritkufizuartdukurivetveanta,tcilatjantzbatueshmenfaktettjeratllojit
tnjjt.Induksioniprediktivparaqetprocesinetmenduaritqzhvillohetnprmjetnj
klasentjetrndhekonkludimibazohetnngjashmrineklasave.Induksionianalogjikbazohet
nkonkludiminnprmjetanalogjis,krahasimit,mekannkuptohetsemendimilvizprejnj
shembullintjetrin,nganjrastiveantnrasttjetrtveant.Induksioniuniversalsht
qasjaetmenduaritqzhvillohetngaklasaekzemplarenklasnuniversale.
Induksionikauzalkatbjmesupozimetprzbatiminemetodaveinduktive,sijanvzhgimi
dheeksperimenti.Mirpo,prtsiguruarvrtetsinkauzaletpasojave,nevojitet
implementimiimetodavetndryshme.MetodattillakaformuluarF.Bacon(nshek.XVI)t
cilatmpastajnshekullineXIXtikaprpunuarJ.S.Mill.Sipastyredallohenpesmetoda
induktive.Ktojan:
1.metodaepajtueshmris,
2.metodaediferencave(dallimeve),
3.metodaekombinuar(epajtimevedheediferencave),
4.metodaembetjes,
5.metodaendryshimeveprcjellse(ndjekse).
Nprgjithsimetodainduktivekambshtetjenmetodat:tvzhgimit,teksperimentit,t
numrimit,tmatjes,tcilatkonsiderohenmetodandihmseinduktive.Nmetodatndihmse
bjnpjesedhemetodatstatistikore(mesatarjamatematikore,mesatarjaharmonike,mediana,
moda,analizaregresive).Nrealitet,metodatnfjaljanmetodatveantadhendihmset
metodsinduktive.
Metodadeduktive
Metodadeduktiveshtqasjeekundrtngametodainduktive,d.m.th.kemitbjmmeveprime
ngaeprgjithshmjakahkonkretja,eveanta.Metodadeduktivebazohetnqndrimet
prgjithshmedhemsshpeshtiprbhetngaverifikimiivlerssprgjithshme:ajoqvlenn
prgjithsi,vlenedhennjrasttveant,tcaktuar.
Metodadeduktiveshtzbatimsistematikdheidenjimnyrsdeduktivetkonkludimit,nga
qndrimeteprgjithshmekalohetntveanta;ngakonstatimeteprgjithshmearrihetderite
konkluzioneteveantakonkrete;ngashumverifikimeprkufizohetndonjverifikimiriicili
rezultonngavrtetsitparaprake.Nshkencktollojetkonkluzionevekanrndsit
madhe,sepsenbaztgjykimevetprgjithshme,traportevedhetveorivelogjike,
mundsohenprkufizimetegjykimevetveanta,konkluzioneteveanta,verifikimetdhe
vrtetsiteveanta,prkatsishtzbulohendhearrihennjohuriprtvrtetuardhepasqyruar
faktetreja,ligjshmritrejadhetvrtetashkencoretreja.

Deduksionigjithmonsupozonnjohjeneqndrimevetprgjithshme,tparimeve,posedimine
njohurivetprgjithshme,nbazttcilavekuptohetajoqshteveant,njohuritveanta.
Ndeduksionmsshpeshtifillohetngaevrtetaeprgjithshmeprtardhurderitenjohurite
veanta,individuale.
Elementetmtrndsishmetmetodsinduktivejan:qndrimet,metodaanalitike,metoda
sintetike,metodaeabstraksionit,egjeneralizimitdheespecializimit.
Metodadeduktivenkuptimtgjershrbennshkencaprshtjetndryshme.Roliiksaj
metodeshtiprqendruarposarisht:
1.prshpjegiminefakteve,faktorve,
2.prparashikiminengjarjevetardhshme,
3.przbuliminefaktevedhetligjshmrivetreja,
4.prdshmiminetezavetshtruara,
5.prvrtetsinehipotezave,
6.prligjrimshkencor.
Formaezhvilluaremetodsdeduktivequhetmetodaaksiomatike(eaksiomave),ecilabazohet
nnjohuritosenparimet(aksiomat),tcilatnukmundtvrtetohen,osenukimponojn
vrtetsi,ngasejandrejtprdrejttqarta.Konkluzionetdeduktivedhemetodatdeduktivekan
rndsitposamenpunnshkencorekrkimore,natyrisht,nkombinimmemetodattjera
shkencore,veanrishtnkibernetik.
Metodaemodelimit
Metodaemodelimitparaqetprocedurkrkimoresistematike,nprmjetscilsndrtohet
ndonjmodelidealoseivrtet,icilikadimensionepr:
1.ndrriminelndsqhulumtohet,
2.ndrriminelndsecilannjfardoreiprgjigjetmodelit,
3.ndrrimineobjektiticiliofroninformacionetecaktuaraprmodelin.
Metodaemodelimitikatrifunksione,simposht:
1.funksioninpraktikaplikativ,
2.funksionindemonstruesdhe,
3.funksioninshkencorkrkimor.
Nfunksioninepar,modeletprdorenprzgjidhjeneproblemevepraktikesidomosnshkenca
teknike(p.sh.modelimiipajisjeve).Nfunksioninedyt,modeletzbatohenposarishtpr
qllimeedukativoarsimore.Nfunksioninetret,ndrkaq,modeletshfrytzohennpunn
shkencorekrkimorentgjithlmenjtshkencor.
Modeletjantllojllojshmedhemundtveohensivijon:
1.modeliitvrtetsnidealen(modeletekuptimittsendevereale);
2.modeliikonkretesnabstraksion(modeletabstrakteparaqesindogjeneralizimtdukurive
konkrete(p.sh,formulatmatematikore);
3.modeliiidealesnreale(metodatrealeparaqesintgjithailustrimetdheinterpretimete
dukurive,tqndrimeve,tfunksionevetvrtetadhetalgoritmevenobjektetaudiovizuele
dhefizike,nsisteme,nmarrdhnie);
4.modeliabstraktnkonkreten(modeletkonkreteparaqesintgjithakonkretizimetdhe
specializimetedukurivedhetqndrimeveabstrakte);

5.modeletethjeshta(janmodelet,funksionetdhestrukturaetcilavejanrelativishtt
thjeshta,sip.sh.modeliimakinssshkrimit);
6.modeletendrlikuara(strukturadhefunksionetemodelevetktillajantndrlikuara,p.sh.
modeliikompjuterve,prkatsishtihardverit);
7.modeletestrukturave(modeletqparaqesinstrukturneobjekteve,prkatsishtorigjinalin,
p.sh.modeletetrupavegjeometrike);
8.modeletfunksionale(paraqesinfunksioneteorigjinalittsistemevedinamike,p.sh.
kibernetike,modeletesjelljeve);
9.modeletepjesrishme(modeletqparaqesinvetmdisavetitorigjinalittobjektit,p.sh.nj
pjeststrukturs,osetmnyrsssjelljesssistemeve);
10.modeletglobale(paraqesintrsinelndssorigjinalit);
11.modeletanalitike(prbhenngagrumbulliirelacioneveanalitikenformneekuacioneve
dhetjoekuacioneve,metcilatmatematikishtmodelohenmodeletdinamike,osesjelljete
sistemevetprbradinamike);
12.modeletrrjetoredhetopologjike(nformtskemavehapsinoreparaqesinprocese
prodhueseettjer);
13.modeletdeterminuese(modeletqkanmnyrarigorozetcaktuaratfunksionimit);
14.modeletstatikedhestohastike(modeleterastsisdhetprobabilitetit,sirelacionet
caktuaratprobabilitetit).
Metodatemodelimitjanrelativishttrejadhenukkantradittgjat,prandajendenukjant
pranuarasimetodatradicionale.Karakteristikatgnoseologjiketktyremetodavevrehenn
ekzistiminengjashmrissmodelitdhetobjektit,tcilineprezantonkymodel.Janshumt
rndsishmeprshfrytzimnteoridhenpraktik.
Metodaeklasifikimit
Kjometodfiksonndarjenesendeveosetkuptimeve.Mektvehetrenddherregullnmasn
etdhnavetprziera,kaotike.Zbatohetmeqllimttrajtimit,artikulimittanalizsdhet
sintezs.
Metodaeklasifikimitshtepranueshmenkuptimingjithprfshirs.Kjokat
bjme:
diferencimineshkencsnprlmenj,sektor,klasetj.;
ndrmarrjetevogla,tmesme,tmdha;
veprimtaritnprklas,bashksi,nnbashksietj.;
shpenzimet:fikse,variabile,sipasklasave,analitike,sintetikeetj.;
eardhura:trregullta,tjashtzakonshme,financiare;
vlersimiiditurissstudentve(nota510)etj.
Metodaeklasifikimitshtmevjetradhemethjeshtancilsinemetodsshkencore.
Shkencat,faktikishtfillojnmeklasifikimin.Klasifikimishtndarjesistematikedheeplote
kuptimevetplotankuptimetveanta.Kshtukuptimiishkencsklasifikohetnshkencat
veantadhenshkencauniversale.
Metodakomparative(ekrahasimit)
Metodakomparativekatbjmepeshimineelementevekrahasuese,veoriteprbashkta,
osediferencatqikandyosemteprdukuri,ngjarje,objekte,etj.Kjometodshteprhapur

shum,ndrkaqmeprdoriminesajmundtarrihetderitekonkluzionetesakta,simundt
ndodhqkonkluzionettmosjentsakta.
Megjithkt,tashnprmjetksajmetodezbardhenshumshkenca,sibiefjala:
strukturatekonomikekomparative,
letrsiakomparative,
antropologjiakomparative.
Nsezgjerohemindomethnieneksajmetode,mundtkuptojmsemetodakomparative
paraqetprocedurtkrahasimittfaktorve,tdukurive,tprocesevedhetraportevetnjjta,
oseteprtngjashme,prtiidentifikuarngjashmritmidistyre,sidhediferencatnmestyre.
Krahasiminmesdysendeve,dydukurive,dyngjarjeve,bhetmeveprimetnjpasnjshme,ku
sparivrtetohenveoriteprbashkta,madjetgjithaveoritdalluese,metcilatvjenn
shprehjedalliminmestyre.Krahasimimundtbhetedhekurshtfjalaprmshumsedy
dukuri,ngjarjeaposende.
Nkaheneshqyrtimevetngjashmrivedhetelementevetnjjta,veohen:
1.identifikimiiveorivetcaktuaratprbashkta,osetngjashmetsendevedhetdukurive
tnjohuramhert,sidhetsendevedhedukurivetreja,tcilathulumtohen;
2.shtruarjaehipotezavethemeloresesendiiriosedukuriaerekavetitnjjtaosetngjashme
strukturore,form,lidhje,procese,prkatsishtedhesjellje;
3.vrtetsinehipotezavethemeloretshtruaradhetkarakteristikavetnjfushetsendeve
dhetdukurivetreja;
4.krahasimisistematikdhesamiplotidukurivedhesendevetnjohuramhertdhet
dukurivedhetsendevetnjohurarishtazi;
5.klasifikimiidukurissreoseillojittritdukurivensisteminedukurivetgjera.
Mezbatimineksajmetodemundtkrahasohenaktivitetetebiznesevedhetrezultatevet
korrurabrendaperiudhavetcaktuarakohoretndrmarrjevetndryshme,participimine
ndrmarrjesndegnprkatse,madjekrahasiminetreguesvekryesornmesvendevet
ndryshme(GDP,tardhurangaturizmietj.).
Metodahistorike
Metodahistorikekafushveprimmtgjersesametodakomparative,ngaseprfshinraporte
krahasuese(komparative)nprperiudhakohore,kubhenanaliza,zbardhjetfazavet
zhvillimit,tnivelevezhvillimoreekshtumeradh.
Njkohsisht,aplikondheinvolvonanalizndhesintezn,metodninduktivedhededuktive,si
dheveprimedheqasjetndryshme.Ndonsenpamjetparduketethjesht,nrealitetsht
metodekomplikuardhekomplekse.
Metodahistorikeprcaktondheidentifikonngjarjet,prtqenngjendjeprdhniet
prgjigjevenpyetjet:kur,ku,si,pse,dhenfarrrethanashjanshnuarndodhit,sidhe
shtshkakudhepasojaetyre.Emeteksajmetodeshtsenshumrastenukekzistojn
materialerelevante,prshkaktmungesssburimevefaktike.
Metodahistorike,prvenshkencatjeragjenzbatimtgjeredhenekonomi,ntciln
rikostruohenserikohoreshumvjeareprecurindherrjedhneindikatorvetndryshm,si
janGDP,pagat,investimet,konsumi,indekset,strukturaeproduktivitetitetj.
Gjithmonduhettkihetparasyshsekjometodqasjetevetaikatmbshteturandokumente
dhenmaterialetverifikuara,prandajprktarsyevjennshprehjesaktsiasamemadhe

prprshkrimindheanaliznengjarjeveqkanndodhur.Ntmerretnkonsiderim
kronologjia,zhvillimit,sidhelidhjevekauzaledhetpasojaveprobjektetqhulumtohen.
Metodaetipeveideale
Kjometodfillimishtshtshfaqurnsociologji,sipasscilsshkenctariMaxWeber(1864
1920),ekavnnspikamtipinidealtndonjdukurieshoqrore.Nktmnyrjanvn
themeletemetodssprgjithshmettipeveideale.Metipinidealnnkuptojmmodelinteorik
abstrakttllojevetcaktuaratdukuriveshoqrore,simundtjettipiiprodhimit(serik,
masiv,specialetj.),madjetipiipushtetit(feudal,kapitalist,socialistetj.),tipiindonjtrsie
(mediteran,kosovar,alpetshqiptareetj.).Tipetidealekanshtrirjetgjernjetneprditshme,
kumundtdgjojmshprehjesimikideal,bashkshortideal,portierideal,etj.
Sikursedoabstraksiontjetr,edhekjometod,jovetmqlehtsonkrkimetshkencoreq
paraqetnjkontributpozitiv,pornrastetcaktuaramundtishpiehulumtuesitderite
konkluzioneteshtrembruara,.Ksisoji,shtenevojshmetkryhenpuntkrkimorenmnyr
sistematike,pangutittheksuar,ngasetipiidealgjithmonshtveorimesatare(p.sh.paga
mesatare,puntorimesataretj.).
Temetodaetipeveidealemundtdallohentrillojettipevetdukurive:1.Tipeteklasifikuara,
2.tipetidealedhe,3.tipetekstreme.
Tipeteklasifikuarajannocionetklasave,prkatsishttlogjiksklasore.dotipikuptimit
klasifikimitklasifikuesparaqetndonjdukuritprgjithshme.Nocionetklasifikuesejapin
vlernmesatarenprcaktiminekuptimeve.Tipetidealejanrezultatiizolimitdheishpalljes
seveorivetcaktuaratditurive.Ktojannocioneteorikokonstruktive,tcilatsikurse
abstraksionet,nukkandhenukmundtkenkorelacioneadekuaterealentvrtetnnatyrore
dheshoqrore.Tipetekstremejantipeprfundimtarennjvargtcaktuartdukurive.Mund
tthuhetsejankuptimefillestaredheprfundimtarendukuritkonkrete.Metodanfjalka
zbatimtkufizuarnpunnshkencorekrkimore.Mundtimplementohetnfilozofi,
politikologji,ekonomietj.
Metodamatematikore
Metodamatematikoreshtveant,ecilaishfrytzonmjetetecaktuara,sijansimbolet,
funksionet,ekuacionet,matricat,lakoretetj.Qasjetesajprfshijnzbatiminelogjiks
matematike,formulatmatematikore,operacionet,pra,nprgjithsimnyratekonkluzioneve
matematikore.Metodamatematikoreshtqasjesistematikeshkencoreqprfshinmjetete
siprcekura,prtarriturderitekonkluzionetmeritorenpunnshkencorekrkimore.Kjo
metodmundtimplementohetntgjithafushatshkencoredhendisiplinatshkencore(n
subdisiplinat).Mendihmneksajmetodenmnyrekzaktepasqyrohendheshpjegohen
ligjshmritesendevedhetdukurivennatyr,nekonomidhenshoqri.
Npunnshkencorekrkimorekanzbatimposarisht:
1.metodatekonometrike,
2.metodatmatematikore,
3.metodatesimulimit
Metodastatistikore

Nshek.XXmetodastatistikoreshtbrnjrangametodatmtrndsishmeshkencore.Me
tdrejtkjometodquhetmetodaeprgjithshmeshkencore,ngashkakuseteprshpesh
shfrytzohetnpuntshkencorekrkimore,ntgjithlmenjtshkencor,prkatsishtnt
gjithafushatdhedisiplinatshkencore.Temetodastatistikorendeshemindefinicionetshumta.
Nrealitet,statistikashtshkencemetodaveprhulumtiminedukurivemasivemendihmne
krkimevenumerike.Metodastatistikorezhvillohetshumshpejt.Kshtuformsohenllojete
ndryshmetmetodave,qmeprdoriminekompjutervemundtzgjidhennmnyranalitike
problemetendryshme.Kohvetfunditjanzhvilluarmetodastatistikoreaplikativet
specializuara,tcilatimplementohennprdisiplinatcaktuarashkencore.Metodatktilla
jantpranishmegjersisht,sibiefjala:metodastatistikorenkrkimetekonomike,metoda
statistikorenkmbimintregtar,metodastatistikorenshkencatemjeksis,metodastatistikore
nshkencatjuridikeetngjashme.Metodastatistikorekambshtetjennqasjetinduktive
gjeneralizuese,qdotthotsenbaztnjnumritcaktuartelementevetndonjbashksie
aposerietdukurive,sidhetngjarjeve,ekstraktohetkonkluzioniiprgjithshmprvlerat
mesataretvetive,prdeviacionetngamjedisiivrtetetj.nmasapobashksitdukurive.
Megjithkt,metodastatistikorenmnyrrelativeivnnpahvleratekzakte,rregullatdhe
ligjshmritedukurivemasive.Prandaj,metodastatistikoreikaedhemangsiteveta,tcilat
shfaqennprmjet:
1.njohurivekuantitative,sasioretshprehuramenumra,prtprcaktuarnjdukuri;
2.paraqitjessproblemeveprmundsitenjohurivedhenjohjenetprgjithshmesnbazt
veants;
3.problemittzbatimittmetodssmostrs,prshkaktdisalimiteve,pamundsivet
kornizimittmjaftueshm,nmnyrq:mostraduhettjetreprezentative;mostratnuk
zgjedhensipasndonjparimi,porkryesishtngarastsia.
Prkundrktyremangsivedhevshtirsive,metodastatistikoreparaqetmetodnmbaziken
punnshkencorekrkimore.Roliimetodsstatistikorenukqndronvetmnfaktinet
prshkruarittngjarjeve,tdukurivedhetsendeve,pormendihmnesajshpjegohenraportete
shkakpasojavetdukuriveqshqyrtohen.Duhettheksuarsenshkencatshoqroree
humanitare,metodastatistikorenmnyrprkatsedhenmastcaktuarezvendson
metodneksperimentale.
Ndrqasjetemetodsstatistikoreeqkanzbatimtgjernpuntshkencorekrkimore,
dallohen:
1.analizaeveorivegjeografike;
2.analizaerrjedhavenumerike(mesatarjamatematikore,mediana,moda,momenti,matjete
dispersionit,matjeteasimetriveetj.);
3.analizaerrjedhavekohore(indeksi,mesatarjaevleravetrrjedhavekohore,mesatarja
gjeometrike,mesatarjakronologjike,trendi,oshilimetkohore);
4.metodaemostrave;
5.paraqitjagrafikeetdhnavestatistikore;
6.korrelacioni(korelacionilinear,raguikorelacionit,korelacioniikurbs,korelacioni
multiplikativ,korelacioniparcialetj.).
Metodaestudimittrasteve

Studimiirasteveshtnjmetodeveant,qasjaescilsshtprcaktimiirastevenlmenj
tcaktuarkohor(sishtekonomia,drejtsia,gjeografiaetj.),rastektoqstudiohendhe
analizohen.Rastistudimitmundtjetproduktivitetinnjkompani,ndonjavarinprocesine
prodhimit,ndonjfatkeqsinkomunikacion(trafik)etj.Realishtkjonukshtmetod
shkencorenkuptimineplot,ndonsemetzbardhendheargumentohenkarakteristikadhe
veprimetveanta,tprkufizuaranrastetcaktuara.
Metodaehulumtimit
Metodaehulumtimit(vshtrimit),mundtketqasjeinterne(nzyr,nkabinet)dheeksterne
(nterren).Kjoivnnprdorimtdhnatprimare(gjathulumtimitnterren)dhetdhnat
sekondare(qprfitohenngapublikacionetendryshme).
Metodaehulumtimitshtedegzuardhentbjnpjes:anketa,intervista,testidheskalimi.
Metodaeanketimitprmbanqasjemetcilatnbaztpyetsorithulumtohentdhnat,
informacionet,mendimetprobjektinqhulumtohet.Kjometodshtebesueshmedhevalide
natmas,sajanrelevanteinformacionetegrumbulluara.Mangsitemetodsshfaqennse
dhniaeinformacionevekakaraktersubjektivdheemocional,osenukjantdhnangai
anketuariivrtet.
Temetodaeanketimitndeshemimetanketuarindheanketuesin.Anketuesiduhettjetperson
iprgatitur,tketaftsitkomunikimitdhetlnpshtypjeafrsiemetanketuarin.Duhett
ketnjohurisolideprmetodn,sidheprprpuniminetdhnavenpyetsor.
Nrastinehartimittpyetsoritduhettkihenparasyshktoshtje:
1.qpyetjeteshtruaranpyetsortjentformuluara,saprgjigjeteanketuarittjapin
informacioneteprituraprhulumtuesin;
2.qpyetjetnpyetsortjenkoncize,tqartadhetformuluarameprecizitet,meqllimq
edheprgjigjettjenttilla;
3.qanketatjetmundsishtmeshkurtr,prtudhnprgjigjetsamsakt.
Metodaeintervistimitshtshumengjashmememetodneankets.Dallimimestyreshtse
intervistimibhetnprezencn,kontaktinnmestintervistuaritdheintervistuesit.Metermin
intervist(it.)nnkuptohetbiseda,bashkbisedimimepersonaliteteteshquaranshkenc,n
politikosennjlmspecifike.
Intervista,ntvrtet,paraqettekniknebisedimit,tbashkbisedimitmethekskrkimor,pr
tzbardhndonjshtjeqkadomethnietposameprtematikndheprkohnecaktuar.
Intervistimirealizohetnkohdhenhapsirtcaktuar,kuiprgjigjettdypalve,ndonse
mundtndodhqkyaktivitettkryhetnmnyrtngutshmedhetbefasishme,varsishtnga
natyraetemavedheeproblemeveqtrajtohen.
Intervistatmundtklasifikohennllojetndryshme.Ngaaspektiiobjektivavetkrkimeve
klasifikohenn:
intervistadiagnostikedhe,
intervistaterapike.
Ngaaspektiiqasjevedheinatyrsprmbajtjesorendahenn:
intervistateliradhe,
intervistatjotliraetj.
Meintervistndiagnostikennkuptohetrealizimiiobjektivit,qkatbjmediagnostifikimin,
zbrthiminenjdukurie,ekzaminimineshtjeveqduhettdetajizohendhetvehenn

peshojlidhurmeveprimtaritendryshme.Intervistatterapikeprbjnbisedatmetcilat
vrtetohenlidhjetkauzalemendonjdukurinshkencatekonomike,pedagogjike,psikologjike
etj.
Metodaetestitshtnjinstrumentqtestondheshtedefinuarnformatndryshme,
varsishtngaautortqeshqyrtojnkt.Termitestkaprejardhjengalatinishtja,qdotthot
vrtetsi,dshmim.Pra,memetodnetestitkryhetvrtetsimi,konfirmimiinjsendi,dukurie,
ligjshmrieetj.Kazbatimtgjernshkenc,sepsemundtprsritetprtdshmuarqart
faktetqtestohen(p.sh.testiprpajisje,makina,testpilotet,testetatomike,tuberkuloztesti,
testetedituris,tnxniesekshtumeradh).
Metodaeskalsshtinstrumentmetcilingrumbullohengjykimet(mendimet,vlersimet)et
hulumtuaritprveorit,oseproceduratepersonavetcaktuar,tsendeveapotdukurivekur
shtfjalaprpersona,mundtjenngrupeosencilsineindividve.Metodaeskals,q
shtsinonimiskalssvlersimit,njsojsiegjykimit,shfrytzohetatykutdhnatpr
vlersiminecilsistnjprodukti,tsuksesitnpun,tkarakteristikavetndonjpersoni,
grumbullohendhemetobhenkrkimetnevojshme.
Metodadeskriptive
Metodadeskriptiveshtqasjeethjeshteprshkrimit,tnaracionit,tnjfaktori,procesi,
objektinnatyrdhenshoqri,dukeprfshirkonfirmiminelidhjevetraportevettyre
empirike,porpatrajtimedheshpjegimeshkencore.Kjometodzbatohetnfazatinicialet
punsshkencorekrkimore.Mektnnkuptohetseqllimielementaripunsshkencore
krkimoreshtdeskripcioni,oseprshkrimiiobjektevedheidukuriveqhulumtohen.
Prshkrimiduhettjetidetajizuar,iplotdhegjithprfshirs.Prshkrimicilsordheautentiki
diturive,hulumtuesinedrejtonndrejtimtthellimit,tvniessobjektivavemtlartat
punsshkencorekrkimore,ndrejtimtshtruarjesshipotezavethemeloredhetshpjegimeve
prdukuritqhulumtohen.
Metodaekompilacionit
Metodaekompilacionitprmbanqasjedheteknikatmarrjes,prvetsimitnnjfarmnyret
rezultatevethuajatpunsshkencorekrkimore,prkatsishttvrojtimevetttjerve,t
qndrimeve,tkonkluzioneve,tnjohuriveetjer.Nksokushtesh,ndodhqkompilacioniipa
precedencdhejokorrekt,tmerrformneplagjiatit.Plagjiatinukshtveprimilejueshmdhe
shiprktplagjiatoriduhettndshkohetmesanksionetduhura.Prktarsyeduhetpasur
kujdes,qdotthotseliteraturaekonsultuar,eshfrytzuar,duhettcitohet,sepsensenuk
veprohetkshtu,athervepratetillandeshenmekritikndhelidhurmektprfundimisht
ndrmerrenmasandshkuese.Mirpo,nserespektohenrregullatdheruhetkorrektsia,metodae
kompilacionitmundtzbatohetnmnyrefektive,natyrishtnkombinimmemetodattjerat
punsshkencorekrkimore.
Metodaevzhgimit
Memetodnevzhgimitgrumbullohentdhnatdheinformacionetprfaktort,faktet,dukurit,
sendet,proceset.Disaautorkonsiderojnsekjometodshtparsore,eparadhebazikepr
dopunshkencorekrkimore.Prketarsyevzhgimiparaqetsupoziminerndsishmdhe
themeltarprkrkimedhenjohuriobjektive,przbulime,qasje,ligjshmri,sidheprteorit

dukurivedhetproceseve.Nprmjetvzhgimit(vrojtimit)shkencor,arrihetderitfaktetereja
shkencore,poredhetvrtetimitthipotezaveekzistuese.Prtqennniveltduhur,
vzhgimiiinvolvuarnpunnshkencorekrkimore,duhettplotsohenktokushte:
1.vzhgimi(vrojtimi)duhettjetsamobjektiv,paprzierjenndonjdoztdukshmet
subjektivizmit,
2.tjetsamigjithanshmdheiplot,
3.tjetsamprecizdherigorozdhe,
4.tjetsamsistematik.
Vzhgimibazohetndituritemtejshme,tprocesevetmtejmetditurive.Kjobhet
nprmjetdeskripcionit.Nketproces,prvedeskripcionittdukurive,bhetedherregullimii
tdhnaveempirikedhe,prfundimishteksperimenti.Prtdhnrezultatetshquara,metodae
vzhgimitduhettmbshtetetnrregullatemposhtme:
1.Objektiivzhgimitduhettjetizgjedhurmirdheiprcaktuarmeprecizitet;
2.Qllimivzhgimitmundtjetillojllojshm:ideterminuarnaspektinmakrodhenat
mikro,ithjeshtosevshtirirealizueshm;
3.dovzhgimduhettjetparaprakishtiorganizuardheiplanifikuarprtgjithadetajet
themelore;
4.Vzhgimiduhettjetobjektivdheipranueshm,qdotthotseelementetsubjektive,
emotive,emocionale,duhetteliminohenngakjometod;
5.Nvzhgimduhettanohetdrejtrezultateveekzaktekrkimore;dhe,
6.Vzhgimiduhettjetpreciz,meqllimqkuantifikimettjenbazsolideprrezultatete
krkimeve.
Mangsiteksajmetodeshfaqnnfaktinsedukurit,shkaqetnukmundtvzhgohenn
mnyrretrospektive,madjenukmundtvrojtohenmeditimetebrendshmepsikologjikeetjer.
Megjithkt,kjometodshtmeavancuarnkrahasimmedisametodatjera,sibiefjalame
metodnempirikeetjer.
Metodakibernetike
Kibernetika,siteoridhepraktikevetrregullimittsistemevedinamike,prbashkonlmenj
shkencortshumt,prkatsishtdisiplinashkencore,sijan:matematika,informatika,njohuri
tprllogaritjeve,biologjia,shkencateknike,mjeksore,shoqrorehumane,prandajsietill
paraqetkomplekstveantbashkkohortshkencsttipitinterdisiplinar.
Metodakibernetikeprbhetngatriparimethemeloreteorikometodologjike.Ktoparimejan:
1.Dukuritnatyrore,shoqroredhettjeratshpjegohenmendihmnemodelevevetrregullues
tsistemevedinamike,sidhetsistemevestohastike,prtcilatesencialeshtlidhjadialektike
kthyese;
2.Lidhjetmekanikelinearetshkakpasojave,mekannkuptohetsendrrohenlidhjete
ndrlikuaratshkakpasojavedialektike;
3.Njohuritpraktike,oseqasjetevrtetimittnjohurivebhenmendihmnekutisszez.
Metodakibernetikebnpjesngrupinemetodavemtrejashkencore.Meefikasitett
shquarzbatohetnpunnshkencorekrkimore,pothuajntgjithlmenjtdhedisiplinat
shkencore.Kjometodzbatimtgjerkaposarishtnekonomi,nmjeksi,nteknologji,n
qarkullimetjer.Zbatimiimetodskibernetikekatbjmezgjidhjeneproblemevet

ndrlikuara,nautomatizim,robotizim,dhenkompjuterizimineproceseveprodhuese,n
komunikacionnbiznesinfinanciar,nprogramimineecuriveekonomikentardhmenetjer.
Metodaeksperimentale
Metodaeksperimentaleprmbanqasjeteksperimentimittsendeve,tdukurive,mekaarrihet
saktsidhemundsitjantfavorshme,ngaseinjjtiaktmundtprseritetdisaher,derin
konfirmiminpreciztpunsshkencorekrkimore.Faktortkryesortmetodseksperimentale
jan:
1.Eksperimentuesi(personiosegrupiihulumtuesve,tciltplanifikojn,bjnprgatitjet
teorikedhekryejnpuntpraktikeeksperimentuese);
2.Objektetqeksperimentohen(dukuritoseprocesettcilsissnatyrsbiologjike,psikike
oseshoqrore);
3.Mjetedheveglateksperimentimit(mjetet,veglat,instrumentet,pajisjetntcilatbhet
eksperimenti);
4.Qasjaeksperimentuese(qasjetobjektiveteksperimentit,p.sh.veprimiinxehtsis,i
rrezatimit,ivitaminaveetj.nnjproces,sidhenumriioperacionevetcilatikryen
eksperimentuesi,sibiefjalashnimiitdhnave,evidentimiirezultateveteksperimentit);
5.Prsritje,prpunimidhevrtetimiihipotezavetcaktuara(prnatyrnedukuriveq
eksperimentohen);
6.Rezultatetevrtetateksperimentit(shprehenmetdhnadheinformacioneprsjelljene
dukurisecilahulumtohetnprmjethulumtimit);
7.Shpjegimiirezultatevetvrtetateksperimentitdheanalizaerezultateve(hipoteza
verifikohetdheshndrrohetnligjshmrishkencore).
Metodadialektike
Metodadialektikebazohetnmaterializmindialektik,sifilozofieveantprbotn,qkat
bjmeligjeteqarkullimitdhetzhvillimittnatyrs,tshoqrisnjerzoredhetmendimit.
KjometodshttrajtuarngaHegeli,ndrsanmnyrtkundrtekanshqyrtuardhezbatuar
ideologtesistemitsocialist(Marksi,Lenini,pasardhsitetyre).
Metodagjenetike
Nprmjetmetodsgjenetikeprfshihentbmatrrethtkuptuarit,tshpjegimitdhet
prshkrimittnjdukuriengaaspektiilindjes,krijimittsajdhekrkimitrrethzhvillimit
parapraktsaj.Kjoparaqetvetmfazneparnpunnshkencorekrkimore.shtengjashme
memetodnestudimittrasteve,poredhememetodnhistorike.
Tendencekrkimitsipasksajmetodeshtorientiminfaktorindinamiktrrits,t
ndryshimevedhetzhvillimit.Mektmetodbhenprshkrimeshkencore,dukeprfshir
rrjedhnekrkimeveprzhvilliminparapraktdukurivetcaktuara,prkatsishttkrkimeve
tobjekteveprkatse.
Teoriaesistemevesimetod
Teoriaesistemevesimetodshtdisiplinshkencoreere.shtkrijuarnkuadrine
Kibernetiks,sishkencprmanaxhimineinformacioneve.Prndryshimngadisametodatjera
shkencore,teoriaesistemevesimetodshkencoreveohetmefaktinseajopreferonkrkimete

trsis,tformsuarmeraportetnmesnnsistemeve.Nekonomi,nsistemetekonomike,si
shtkompania,osensektorineteknologjis,kemitbjmme:qllime,aktivitete,struktur,
hyrjedhedaljetvariablave,rregullatesjelljeve,mjedisin,informacionet,dinamikn,
manaxhiminetj.
Teoriaesistemeveaktualishtkonsiderohetdeterminanteshumlmenjveshkencor.N
mbshtetjenparimetevetathemelorekonfirmonligjshmritqparaqitennsistemdhe
nnsisteme.Teoriaesistemevesimetodshkencoremundtzbatohetntgjithlmenjt
shkencor,ndisiplinatshkencore,nkombinimedhemedisametodatjerashkencore.
Tshtojmsedoobjektkrkimor,madjeedheproblemetedoditshme,spariduhett
sistemohennmendje,ngasekjoparaqetnjohuribazikeprteorinesistemeve.
Metodaaksiometrike
Metodaaksiometrikeshtzhvilluarngametodadeduktiveklasike.Nktmnyrmundt
kuptohetsekjometodshtformbashkkohoreemetodsdeduktive.Nismnekanaksiom,
qkonsiderohetsievrtetbaz.Zbatohetposarishtnmatematikdhengjeometri,madjen
fizik,nkimidhebiologji.Qllimiiksajmetodeshttkrijojkorrektsindefinicionedhe
nfaktort,tciltvarenngastrukturadheformaejashtmeetyre.
Aksiomatduhettikentrirregullathemeloreaksiometrike.Ktorregullajan:
1.rregullaekoekzistentitetit(tgjithaaksiomatenjsistemitaksiomaveduhettjenunike
dheduhettprbjnnjsistemkoherentlogjik);
2.rregullaekompletimit(sistemiiaksiomaveduhettjetkomplet);
3.rregullaepavarsissaksiomave(aksiomatenjsistemitaksiomaveduhentjent
pavarurankuptiminseasnjrasyreshnukduhettjetederivuarngatjetra).
Metodaaksiometrikeshtmetodgnoseologjike,metcilnarrihetsaktsidhesistemi
njohuriveshkencore.
Metodaempirike
Metodaempirikeshtqasjeqbazohetvetmnprvojdhenmbshtetjemetkaluarn
nxjerrnkonkluzione,gjykimeprndonjdukuri.Kjometodmundsonkrkimedhe
implementimteksperimentevepashtruarjethipotezaveosetorvatjeveqatotvrtetohen.
Rezultatetqfitohennprmjetksajmetode,janmjafttrndsishme,veanrishtpr
implementimpraktik.Mektbhetgrumbullimiifakteveshkencore,nbazttcilave
verifikohentvrtetatdheligjshmritshkencore.Metodaempirikezbatohetedhenekonomi,
methekstveantnindustrinfarmaceutike,merastinetestimittmedikamentevetreja.
Madjegjenimplementimnbujqsi,meteorologjietj.
Metodaemozaikut
Metodaemozaikutfaktikishtnukshtmetodereshkencore,ndonsenveteprmbanmnyra
tprgatitjesdhetpublikimittvepraveshkencoredhetvepraveprofesionale.Nprmjet
mozaikutshkenctart,profesionisttkrijojnvleracilsore,dukefilluarngaenciklopeditderite
fjalort,tekstetshkolloreetngjashme.
Metodaenumrimit

Numrimishtqasje,metod,metcilnverifikohetnumriielementeveoseipjesvetnj
bashksieapoklase.Njgjetillnukshtemundurnsuazatmundsivekontinuele,kuka
mshumobjektetndryshme.Numrimishtimundurvetmnkrkimetshkencoret
bashksive,tcilatprbhenngaobjektetenjjtaapotngjashme.Metodaenumrimitmundt
ketprdorimntgjithlmenjtshkencordhendisiplinatshkencore,ncilsinemetods
spavarur,osenkombinimmemetodatshkencoretjera.
Metodaematjeve
Matjashtnjprejveprimevetrndsishme,qkatbjmegrumbullimin,verifikimindhe
analiznetdhnave.Rezultatetqdalinngamatjet,sipasrregullitjantdhnashkencore.
Prandaj,matjamundtdefinohetsiqasjeemetods,metcilnmendihmneinstrumenteve
matseverifikohetvleraenumrimeve.Mepunnshkencorekrkimoreshtnprdorim
SistemiNdrkombtariNjsiveMatse(SI).Veoriaektijsistemishtkoherencaeplotet
gjithanjsivedhefaktorvemats,qdotthotseprsecilnmatjeshtnprdorimnjnjsi
matse,ndonsevijnnshprehjeedhennnjsittkarakteritdecimaletj.Kjometodgjen
zbatimnshumlmenjdhendisiplinashkencore,posarishtnshkencatnatyroredhe
teknike.
Njsitmatsedhemadhsitfizikejantllojllojshme.Biefjala,njsifizikeshtgjatsia,
masa,koha,rrymaelektrikeetj.,ndrkaqnjsimatsejan:metri,kg,sekonda,amperietj.
Metodaematjeve,prshkaktveorivetsajdhetzbatimittgjernpunnshkencore
krkimore,shtnjrangametodatmtrndsishmeshkencore.Mesuksesmundt
kombinohetmemetodattjera.
Metodaeanalizssprmbajtjeve
Kjometodzbatohetnshkencatndryshme,methekstveant:nmjeksi,nshkencat
linguistike,npropagandnpolitike,nkulturetj.Metodaeanalizssprmbajtjevenismne
kansecilnformtkomunikimitshoqror,formaktoqkanelementevijuese:
dhnsiiporosis(mesazhi)
marrsiimesazhit(porosis),
prmbajtjaemesazhit,
mediaprtransmetimineporosis,
suksesiosedevijimiimesazhit.
Nktkontekstanalizaeprmbajtjesmundtjet:
1.cilsore(jofrekuentuese),qdotthotsishtshkruarshtthn;
2.sasiore(frekuentuese),qdotthotsehulumtohetpjesmarrjaeshprehjevetprsritura,e
mendimeve,egjykimeve,ekritikave,elavdrimeve,mekannkuptohet:ka,sidhesaherose
thndika.
Prvemetodavetshqyrtuara,ekzistojnedhenjmoriemetodavetjerashkencorekrkimore
dheprparashikime(prognozime).Sibiefjala:metodaeshkrimittskenarios,ekstrapolimii
trendit,metodaDelfi,Patern,metodaesinopsisit,metodaheuristike,analizaelimiteve,metodae
konsensusit,metodasinoptikeetj.