Anda di halaman 1dari 4

SEJARAH TINGKATAN DUA • Sultan Terengganu menerima permohonan

Amerika Syarikat untuk membuka


BAB 3 – NEGERI-NEGERI MELAYU UTARA petempatan di Pulau Redang
(NNMU) DAN JOHOR BENTENG ii. Menandatangani Perisytiharan Rritish-Siam
KESELAMATAN BRITISH 1902
• tujuan untuk menghalang perluasan kuasa
Barat lain
• syarat-syarat perjanjian;
• British mengiktiraf NNMU dibawah naungan
3.1 NNMU Penampan Keselamatan British
Siam
di Tanah Melayu
(Teks m/s: 55-57 • rakyat British dilantik oleh kerajaan Siam
sebagai penasihat sultan iaitu Kelantan
• akhir abad ke-19 muncul Zaman Imperialis (W.A. Graham), Kedah ( Meadowe Frost) dan
Baru Perlis (H.E. Duke)
• kuasa-kuasa Barat seperti Perancis, Jerman, • Kelantan dan Terengganu tidak dibenarkan
Amerika Syarikat dan Rusia bersaing untuk memberi konsesi kepada kuasa asing
mendapatkan bahan mentah dan tanah • kesan-kesan perjanjian;
jajahan
• British berjaya mengukuhkan pengaruh di
• negara-negara di Asia Tenggara seperti
NNMU
Tanah Melayu dan Siam menjadi rebutan
• British berasa bimbang dan tercabar iii. Menandatangani Perjanjian Bangkok 1909
• kebimbangan ini mendorong British (British-Siam)
meluaskan pengaruh ke NNMU • tujuan untuk British terus menghalang
kuasa Barat lain
Peluasan Kuasa Yang Membimbangkan • syarat-syarat perjanjian;
British • Siam menyerahkan Kedah, Perlis, Kelantan
i. Perancis dan Terengganu kepada British
- ingin meluaskan kuasa ke Lembah Menam • Siam tidak akan menyewakan mana-mana
Chao Phraya wilayahnya tanpa kebenaran British
- merancang membina terusan di Segenting Kra
• British menyerahkan Hak Wilayah Asingan
yang akan mengancam kedudukan dan
kepada Siam
perdagangan di Singapura
• kesan-kesan perjanjian;
ii. Jerman • NNMU diserahkan kepada British
– berusaha mendapatkan Pulau Langkawi • Raja-Raja Melayu tidak dibawa berunding
daripada Siam dan terpaksa akur dengan keputusan
iii. Amerika Syarikat perjanjian
– ingin bertapak di Terengganu
iv. Rusia Penasihat British Mengancam Kedaulatan
– berhasrat membuka petempatan di Ujung Negeri-Negeri Melayu Utara
Salang (Teks m/s: 58-62)

Cara British Menghalang Pengaruh (i) Penasihat British di Kedah


Eropah di Tanah Melayu • Sultan Abdul Hamid Halim Shah tidak
i. British Menandatangani Perjanjian Sulit 6 April mengiktiraf Perjanjian Bangkok 1909
Dengan Siam • Baginda enggan menerima penasihat British
• tujuan menghalang Siam menyerah dan • tahun 1910 British tetap melantik penasihat
membenarkan mana-mana kuasa lain British iaitu George Maxwell
bertapak di Siam • George Maxwell mengukuhkan kuasa
• syarat-syarat perjanjian; dengan melaksanakan pentadbiran Barat di
• Siam tidak akan menyerahkan Kedah, Kedah
Kelantan, Terengganu dan Perlis kepada • tindakan George Maxwell itu menimbulkan
mana-mana kuasa lain tanpa izin British konflik dengan anggota majlis Mesyuarat
• British mengakui hak Siam ke atas negeri- Negeri pimpinan Tunku Mahmud
negeri tersebut • berlaku percanggahan pentadbiran di Kedah
• British akan membantu Siam jika diserang antara Tunku Mahmud dengan George
musuh Maxwell
• kesan perjanjian; • Tunku Mahmud berjaya mengekalkan
identiti Kedah melalui tindakan mahkamah
• gagal menghalang sultan setiap negeri dari
• Tunku Mahmud menentang tindakan George
menjalinkan hubungan dengan kuasa-kuasa
lain Maxwell mengibarkan bendera Union Jack
dikediamannya
• contoh: - tahun 1897 Sultan Kelantan
memberi konsesi tanah seluas 776 996 Usaha-Usaha Tunku Mahmud
hektar kepada Duff Development Company Mengekalkan Identiti Kedah
untuk melombong emas

1
• menggunakan Bahasa Melayu dalam surat • tujuan adalah untuk memelihara kedaulatan
rasmi dan perundangan dan kemerdekaan Terengganu
• surat rasmi tidak perlu ditapis • tahun 1918 Sultan Muhammad II
• penggunaan kalendar Hijrah memerintah Terengganu
• cuti umum pada hari Jumaat • tahun 1919 British mendesak supaya
• melantik orang Melayu dalam pentadbiran menandatangani perjanjian di Singapura
Kedah • British melantik J.L. Humphreys sebagai
Penasihat British
Usaha-Usaha George Maxwell • Sultan Muhammad II turun takhta kerana
Menerapkan Pengaruh barat Dalam enggan tunduk kepada tekanan British
Pentadbiran Kedah • British menguasai kesemua jabatan penting
• menggunakan bahasa Inggeris dalam surat kerajaan Terengganu seperti Jabatan
rasmi dan perundangan Kastam, Jabatan Perubatan, Jabatan Kerja
• surat rasmi ditapis oleh Penasihat British raya dan Jabatan Tanah dan Galian
• menggunakan kalendar Masehi
Sebahagian Kandungan Undang-Undang
• cuti umum pada hari Ahad
Tubuh Kerajaan Terengganu
• pelantikan pegawai British dalam pentabiran ( Ittiqan – ilmuluk bi – ta’dil ilsuluk)
Kedah
• sultan tidak boleh menyerahkan Terengganu
(ii) Penasihat British di Perlis kepada mana-mana kuasa asing
• Raja Syed Alwi membantah tindakan Siam • mustahak ke atas raja bermesyuarat
menyerahkan Perlis kepada British • hak Raja dan Menteri Besar dalam memilih
• Baginda enggan menerima Penasihat British Jemaah Menteri
• British tidak peduli (degil)
• Kapten Meadowe Frost dilantik sebagai 3.3 Pemodenan Johor Melambatkan
Campur Tangan British
Penaihat British
(Teks m/s: 63-70)
• cara untuk mengukuhkan kuasa di Perlis;
i. Menggubal undang-undang • Johor adalah negeri Melayu terakhir
ii. Memperkenalkan jabatan-jabatan baru menerima Penasihat British
seperti Jabatan Hasil dan Cukai, • Johor mengamalkan dasar persahabatan
Mahkamah Tinggi dan Mahkamah Kadi dengan British
iii. Menguasai Jabatan Kewangan sebagai • Johor berjaya mengekalkan kedaulatan
strategi menguasai pentadbiran Perlis hingga tahun 1914
• Sebab-sebab;
(iii) Penasihat British di Kelantan a. Kebijaksanaan pemerintah
• tahun 1910 Sultan Muhammad IV terpaksa b. Pengenalan sistem birokrasi moden
menandatangani perjanjian dengan British c. Kestabilan dan kemakmuran ekonomi
• tujuan untuk menempatkan Penasihat • antara pemimpin-pemimpin Johor yang
British di Kelantan berwibwa ialah;
• J.S. Mason dilantik sebagai Penasihat British i. Temenggung Daeng Ibrahim (1825-
• perubahan-perubahan yang berlaku ialah; 1826)
- tahun 1915 kuasa mentadbir jajahan diambil ii. Sultan Abu Bakar (1862-1895)
alih oleh pegawai-pegawai British
- British menguasai jabatan-jabatan baru seperti Temenggung Daeng Ibrahim (1825-1862)
Mahkamah Tinggi, Jabatan Polis dan Pejabat • tahun 1825 Temenggung Abdul Rahman
Tanah mangkat dan digantikan puteranya Daeng
• kesan-kesan; Ibrahim sebagai Temenggung Johor
- pentadbiran Kelantan dikuasai sepenuhnya • berkhidmat di bawah Sultan Hussein dan
oleh British Sultan Ali
• tahun 1855 satu Perjanjian Persahabatan
(iv) Penasihat British di Terengganu ditandatangani antara Temenggung Daeng
• Sultan Zainal Abidin II tidak mengiktiraf Ibrahim dengan Sultan Ali
Perjanjian Bangkok • Temenggung Daeng Ibrahim diberi kuasa
• Baginda menolak pelantikan Penasihat menjadi pemerintah Johor kecuali di wilayah
British Kesang (di bawah Sultan Ali)
• Sultan Zainal Abidin II menemui Pesuruhjaya • antara kewibawaan Temenggung Daeng
Tinggi British di Singapura untuk membuat Ibrahim ialah;
bantahan - menjalankan pentadbiran dengan cekap
• tahun 1910 British tetap melantik W.L. - mengasaskan pusat pentadbiran baru di
Conlay sebagai wakil British Tanjung Puteri
• bidang kuasa terhad dalam menguruskan - memajukan ekonomi Johor dengan cara
hal ehwal luar Terengganu sahaja menggalakkan kemasukan orang Cina dari
• tahun 1911 Sultan Zainal Abidin II Singapura untuk mengusahakan lading lada
menggubal perlembagaan Undang-Undang hitam melalui Sistem Kangcu
Tubuh Kerajaan Terengganu

2
Syarat-Syarat Persetiaan Antara (b) Menjaga kebajikan rakyat dengan membina
Temenggung daeng Ibrahim Dengan sekolah, hospital dan jalan raya
Sultan Ali (Mac 1855) (c) Menjaga keamanan negeri dengan
• Sultan Ali diiktiraf sebagai Sultan Johor menubuhkan pasukan polis dan tentera
(d) Memantapkan ekonomi Johor dengan cara
tetapi gelaran itu tidak boleh diwariskan
meneruskan Sistem Kangcu dan menjadi
kepada keturunan baginda
pengeksport lada hitam dan gambir
• Kawasan pemerintahan Sultan Ali di wilayah
terbesar dunia
Kesang (e) Mengisytiharkan Undang-Undang Tubuh
Kerajaan Johor tahun 1895 yang merupakan
Sistem Kangcu perlembagaan bertulis pertama dan menjadi
• diperkenalkan oleh Temenggung Daeng asas kepada pembentukan institusi Raja
Ibrahim tahun 1833 Berperlembagaan
• kangcu asalnya daripada perkataan Cina
iaitu Tuan Sungai Kandungan Undang-Undang Tubuh
• Sistem Kangcu melibatkan; Kerajaan Johor
a. Orang Cina diberi Surat Kebenaran iaitu (a) Sultan tidak boleh menyerahkan Johor
Surat Sungai untuk menetap dan kepada kuasa asing
mengusahakan pertanian di tebing sungai (b) Ditubuhkan Majlis Mesyuarat Menteri dan
b. Kawasan lading dikenalisebagai ‘Kangkar’ Majlis Mesyuarat Negeri
atau Kaki Sungai (c) Anggota Majlis Mesyuarat Menteri dilantik
c. Setiap kangkar diketuai oleh seorang daripada orang Melayu dan
kangcu yang memerintah dan memungut bertanggungjawab menasihati sultan dalam
cukai pentadbiran
d. Tanaman adalah seperti lada hitam dan (d) Ahli Majlis Mesyuarat Negeri terdiri daripada
gambir rakyat Johor yang berperanan menggubal
e. Hasil tanaman dikenakan cukai (sumber undang-undang
pendapatan kerajaan Johor)
Kesan-Kesan Kebijaksanaan Sultan Abu
Bakar
Sultan Abu Bakar : Bapa Pemodenan
Johor (1862-1895) (a) Digelar ‘Bapa Pemodenan Johor’ kerana
• tahun 1862 naik takhta Johor selepas membawa banyak perubahan dalam
kemangkatan ayahandanya pentadbiran dan pembangunan Johor
• diberi gelaran Datuk Temenggung Abu (b) British tidak dapat menggugat
Bakar Seri Maharaja Johor kemerdekaan Johor
(c) Johor aman dan makmur
• sering ke England untuk mempelajari cara
(d) Ketokohan Sultan Abu Bakar dihormati
pentadbiran terbaik bagi membangunkan
pemerintah British
Johor
• tahun 1868, Ratu Great Britain
Pemimpin Johor Yang Berwibawa
mengurniakan gelaran Maharaja Johor
kepada Sultan Abu Bakar • pembangunan dan pemodenan Johor akibat
• tahun 1885, satu Perjanjian Persahabatan persepakatan antara sultan dan pembesar
ditandatangani antara Johor dengan British • kepintaran dalam pentadbiran
• persetujuan dicapai tentang; menyebabkan British tidak mempunyai alas
i. Johor diiktiraf negeri bebas dan an untuk campur tangan
berdaulat • antara pemimpin terkemuka Johor ialah;
ii. Maharaja Abu Bakar diiktiraf Sultan i. Dato’ Abdul Rahman bin Andak
Johor (setelah Sultan Ali dari keturunan ii. Dato’ Jaafar bin Muhammad
Bendahara mangkat tahun 1877) iii. Dato’ Muhammad Salleh bin Perang
iii. Kedudukan Sultan Johor lebih tinggi iv. Dato’ Muhammad Ibrahim Munsyi
daripada Pesuruhjaya Tinggi di
Singapura Dato’ Jaafar bin Muhammad
iv. Sultan Abu Bakar boleh berhubung • Merupakan Setiausaha kerajaan Johor
terus dengan kerajaan British di London pertama (1868)
tanpa melalui Pesuruhjaya Tinggi • Menteri Besar Johor pertama (1882-1919)
• kesan-kesan persetujuan; • Digelar Datuk Bentara
a. Sultan Abu Bakar berjaya menyekat kuasa
British terhadap Johor • Beliau mewajibkan semua pegawai British di
b. Sultan Abu Bakar menerima seorang Konsul Johor↓ memakai pakaian rasmi Johor
British bukannya Penasihat British • Bendera Union Jack iaitu bendera rasmi
British dikibar lebih rendah daripada
Usaha-Usaha Pemodenan oleh Sultan bendera Johor demi maruah dan kedaulatan
Abu Bakar Johor
(a) Memodenkan pentadbiran Johor dengan • Surat rasmi dalam bahasa Melayu bagi
mengadakan mahkamah, perkhidmatan pos memartabatkan bahasa Melayu
dan jabatan Kerja Raya

3
Dato’ Abdul Rahman bin Andak • British berusaha menyingkirkan Dato’ Abdul
Rahman Andak
• Merupakan Setiausaha Sulit Sultan Johor • tahun 1907 John Anderson iaitu Gabenor
(1885) Negeri-Negeri Selat mencadangkan supaya
• Setiausaha Kerajaan Johor (1893-1909) Dato’ Abdul Rahman Andak dibersarakan
• Digelar Dato’ Seri Amar Diraja dan dihantar ke London
• British menggunakan peluang ini untuk
• Berperanan dalam hal ehwal hubungan luar
menguasai Johor
negeri
• Sultan Ibrahim iaitu putera Sultan Abu Bakar
• Bertanggungjawab mengawal hubungan
terpaksa meminda Undang-Undang Tubuh
Johor-British
Kerajaan Johor bagi membolehkan British
• Tahun 1888 menjadi perintis kepada
menjadi ahli Majlis Mesyuarat Negeri
penubuhan Pakatan Belajar Mengajar
• tahun 1914 British melantik Douglas
Pengetahuan Bahasa Johor (sebuah badan
Campbell sebagai Penasihat British di Johor
persuratan terulung tanah air)
Lembaga Penasihat Johor
Dato’ Muhammad Salleh bin Perang
• ditubuhkan di London pada 1886
• Pernah memegang perlbagai jawatan dalam
kerajaan • Sultan Johor berhubung secara langsung
• Antaranya; dengan Pejabat Tanah Jajahan di London
a. Pesuruhjaya Polis – untuk keamanan dan • Dianggotai oleh orang British
kestabilan Johor • Fungsinya adalah untuk menguruskan
b. Ketua jabatan Ukur – tugasnya melukis peta hubungan luar Johor dan menasihati Sultan
pembangunan Johor yang menunjukkan Johor tentang hal-hal pentadbiran
semua jalan yang akan dimajukan dan
melukis peta lengkap negeri Johor
c. Ketua Jabatan Tanah – merancang
pembangunan di Muar, Endau, Segamat,
Tangkak dan Batu Pahat
• Digelar sebagai Dato’ Bentara Luar
-----------------------------------------------------
Dato’ Muhammad Ibrahim Munsyi
• Ketua Jabatan Pendidikan Johor yang
pertama tahun 1883
• Mendidirkan banyak sekolah dan mendesak
pendidikan wajib kepada rakyat Johor
• Dianugerahi Dato’ Bentara Dalam
• Digelar Bapa Pendidikan Melayu Johor
• Tahun 1893 dilantik sebagai Timbalan
Menteri yang pertama

Johor Di ambang Penjajahan British


• sejak Perjanjian Persahabatan 1885 British
menyusun strategi untuk menguasai Johor
• British bimbang Johor dikuasai kuasa Barat
lain
• usaha dan muslihat British untuk menguasai
Johor, antaranya;
i. British menubuhkan Lembaga Penasihat
Johor
ii. Sultan Johor dinasihati supaya
meminjam sebanyak 200,000 dolar dari
Negeri-Negeri Selat
- tujuan untuk membina landasan keretapi dari
Johor ke Singapura
- ia muslihat British untuk mengawal kewangan
Johor
• muslihat British disedari oleh Dato’ Abdul
Rahman Andak dengan menasihati sultan
supaya tidak menerima tawaran pinjaman
British
• rancangan British berjaya digagalkan
• British menyedari kepintaran Dato’ Abdul
Rahman Andak dan bukan mudah untuk
campur tangan di Johor