Anda di halaman 1dari 3

Espaa caracterzase por unha gran diversidade de tempo atmosfrico e de climas,

que o resultado da combinacin dun amplo nmero de factores e de elementos climticos.


Os factores son os aspectos que exercen unha influencia permanente e inalterable sobre o
clima. Poden agruparse en dous conxuntos: factores xeogrficos e factores termodinmicos.

Os factores xeogrficos
Os factores xeogrficos que explican os climas espaois son a latitude, a situacin, a
influencia do mar e o relevo.
a) A latitude de Espaa, situada na zona temperada do hemisferio norte, determina a
existencia de das estacins ben marcadas (vern e inverno), separadas por das de
transicin (primavera e outono). En Canarias, pola sa localizacin no extremo sur da
zona temperada, en contacto co dominio intertropical, os contrastes entre estacins son
menos marcados.
b) A situacin da Pennsula, entre das masas de auga de caractersitcas trmicas
distintas (o ocano Atlntico e o mar Mediterrneo) en entre dous continentes (Europa
e frica) convrtea nunha encrucillada de masas de aire de caractersticas distintas.
Canarias recibe tamn influencias atmosfricas variadas debido sa insularidade e
sa proximidade s costas africanas.
c) A influencia do mar escasa na Pennsula, froito da sa grande anchura, das sas
costas pouco recortadas e da existencia de relevos montaosos paralelos costa. Este
feito establece claras diferencias entre unha estreita periferia, aberta mar, e un ancho
ncleo de terras interiores con tendencia climtica continental. Pola sa parte, a
influencia do mar decisiva nos dous arquipilagos.
d) O relevo infle tamn no clima a causa da disposicin, da altura e da orientacin.
- A disposicin do relevo peninsular ten variadas repercusins.
Os sistemas montaosos paralelos costa frean a influencia do mar, que s penetra
con claridade polo val do Guadalquivir.
A posicin (oeste-leste) da maiora dos relevos montaosos, favorece a entrada de
masas de aire martimo do oeste. Non obstante, o carcter macizo da Pennsula fai
que dimina a sa actividade penetrar no interior e que as sas temperaturas se
extremen.
As concas pechadas por montaas, como as depresins do Douro e do Ebro, teen
precipitacins escasas (as masas de aire descargan a sa humidade nos sistemas
montaosos que as bordean) e nboas frecuentes causadas polo estancamento do
aire.
- A altura fai disminur as temperaturas (aproximadamente 6 por cada 1000 metros de
ascenso) e determina precipitacins orogrficas nas ladeiras de barlovento,
precipitacins ocultas (escarcha e roco) e precipitacins horizontais (producidas
polas nubes).
- A orientacin crea contrastes climticos entre os solleiros e as umbras.

Os factores termodinmicos

Os factores termodinmicos do clima son os responsables da circulacin atmosfrica


ou sucesin de masas de aire, que determina os distintos tipos de tempo atmosfrico e de
clima.
A circulacin atmosfrica est rexida en altura pola corrente en chorro e, en superficie,
polos centros de accin, as masas de aire e as frontes.
1. A circulacin en altura: a corrente en chorro
Na zona temperada na que se sita Espaa, a cirulacin atmosfrica en altura est
dirixida pola corrente en chorro ou jet stream. Trtase dunha forte corrente de vento, de
estructura tubular, que circula en direccin oeste-leste entre os nove e os once quilmetros
de altitude, na diferencia de altura existentente entre a tropopausa polar e a tropical. O chorro
separa as baixas presins que hai sobre o polo en altura, que quedan esquerda da sa
traxectoria, das altas presins tropicais, situadas sa dereita.
A corrente en chorro a responsable do tempo en superficie. Este depende das
variacins que experimenta a velocidade da corrente e dos seus desprazamentos
estacionais.
- A velocidade da corrente variable. Cando circula rpido (a mis de 150 km./h),
presenta suaves ondulacins e ten un trazado case zonal (oeste-leste), con suaves
ondulacins, que corresponden en superficie coa fronte polar e as sas borrascas. Pero
cando a sa velocidade dimine, describe profundas ondulacins: cristas ou dorsais que
orixinan altas presins e vales ou valgadas que orixinan baixas presins. Ambas as das
reflctense en superficie e dan lugar a anticiclns e borrascas dinmicos. As ondulacins,
que poden chegar a desprenderse do chorro principal, permtenlle aire polar penetrar
moi sur, e aire tropical desprazarse cara norte, o que lle d gran variabilidade
tempo da zona temperada.
- Os desprazamentos estacionais do chorro en latitude determinan que afecte a Espaa
principalmente en inverno, mentres que en vern se traslada cara a latitudes mis
setrentionais e, polo xeral, s incide na franxa cantbrica peninsular.
2. A circulacin en superficie: centros de accin, masas de aire e frontes
A circulacin atmosfrica est dirixida polos centros de accin, polas masas de aire e
polas frontes:
a) Os centros de accin son reas de altas e baixas presins. A presin atmosfrica
o peso do aire sobre unha unidade de superficie. Mdese en milibares (mb) mediante o
barmetro e represntase nos mapas do tempo mediante as isbaras ou lias que unen
puntos con igual presin. Nestes mapas, as isbaras van de 4 en 4 mb. A presin normal
de 1013,5 mb, anda que nos mapas do tempo adoite considerarse un valor de 1016
mb.
Unha alta presin ou anticicln unha zona de altas presins rodeada por outras de
presin mis baixa. Os ventos circulan seu arredor no sentido das agullas do reloxo.
Produce tempo estable. Unha baixa presin, depresin, borrasca ou cicln unha
zona de baixas presins rodeada doutras de presin mis baixa. Os ventos circulan
seu arredor no sentido das agullas do reloxo. Produce tempo estable. Unha baixa
presin, depresin, borrasca ou cicln unha zona de baixas presins rodeada doutras

de presin mis alta. Os ventos circulan seu arredor en sentido contrario das agullas
do reloxo. Produce tempo inestable, frencuetemente chuvioso.
Pola sa orixe, os centros de accin poden ser trmicos ou dinmicos:
- Un anticicln trmico frmase cando unha masa de aire arrefra: o aire fro pesa
mis, descene e exerce unha alta presin. Unha baixa trmica frmase cando o aire
se quenta: o aire quente pesa menos, elvase e exerce unha baixa presin.
- Os centros de accin dinmicos frmanse en determinadas zonas nas que en altura
a corrente en chorro forma cristas (reas anticiclnicas) ou valgadas (reas
depresionarias), que se reflicten en superficie.
Os centros de accin que dirixen a circulacin sobre a Pennsula son os seguintes:
- Centros de accin anticiclnicos: o anticicln das Azores, que no vern se despraza
cara norte e no inverno cara sur; os anticiclns polares atlnticos; o anticicln
escandinavo, e os anticiclns trmicos do continente europeo e do interior da
Pennsula, formados polo arrefriamento do chan en inverno.
- Centros de accin depresionarios: a depresin de Islandia; a depresin do golfo de
Xnova, formada cnado posicins de aire fro continental europeo chegan
Mediterrneo, mis clido e hmido, e as depresins trmicas do norte de frica e do
interior peninsular formadas polo quentamento do chan en vern.
b) As masas de aire son porcins de aire cunhas caractersticas determinadas de
temperatura, humidade e presin. Estas caractersticas adqurenas nas sas rexins de
orixe, tamn chamadas rexins mananciais. Debido latitude de Espaa, as rexins
mananciais das que proceden as masas de aire que lle afectan son a zona rtica (A), a
zona polar (P) e a zona tropical (T). As das primeiras dan lugar a masas de aire fras
e a terceira orixina masas de aire clidas. Nos tres casos, e dependendo da superficie
da rexin de orixe, poden ser masas de aire martimas hmidas (m) ou masas de aire
continentais secas (c).
Estas caractersitcas orixinais pdense modificar se as masas de aire percorren grandes
distancias. Unha masa de aire fra que descende en latitude, requntase pola base e
inestabilzase; pola contra, unha masa de aire clida que ascende en latitude arrefrase
pola base e estabilzase. Unha masa de aire orixinariamente seca que realiza un
percorrido mario, humedcese e inestabilzase; unha masa de aire orixinariamente
hmida que realiza un percorrido continental, descase e estabilzase.
c) As frontes son superficies que separan das masas de aire de caractersticas distintas.
Polo tanto, a ambos os dous lados dunha fronte prodcese un cambio brusco das
propiedades do aire. A fonte mis importante para Espaa a fronte polar, que separa
as masas de aire tropical e polar. As sas ondulacins constiten as borrascas de das
frontes, clida e fra, separadas por un sector clido. Como a fronte fra avanza mis
rapidamente, o sector clido estritase ata desaparecer (oclusin). Con iso remata a
enerxa da borrasca.