Anda di halaman 1dari 41

[ SM. ST.

PETER TELIPOK ]

[ LEE CHIONG TEE ]

[ EXPRESS ULANGKAJI MATEMATIK PT3 / 50 ]

EXPRESS ULANGKAJI MATEMATIK PT3 / 50


(A)

NOMBOR BULAT
nilai tempat, nilai digit, pembundaran

(B)

NOMBOR PERPULUHAN
nilai tempat, nilai digit, pembundaran

(C)

PECAHAN

~ kalkulator

pecahan wajar, pecahan tak wajar, pecahan bercampur ; pecahan setara


Pecahan wajar, Pecahan setara

Pecahan bercampur Pecahan tak wajar

(D)

INTEGER

50 m di bawah aras laut = 50


(E)

3
11
=
4
4

suhu meningkat 10C = + 10

URUTAN & POLA NOMBOR


nombor berpola
Ganji

1, 3, 5, 7, 9, 11, 13, 15, 17, 19, 21, . . .

Genap

2, 4, 6, 8, 10, 12, 14, 16, 18, 20, 22, . . .

perdana

2, 3, 5, 7, 11, 13, 17, 19, 23, 29, 31, 37, 41, 43, 47, 53, 59, 61, 67, 71, 73, 79, 83, 89, 97,

Gandaan

gandaan 3 3, 6, 9, 12, 15, 18, 21, 24, 27, 30, . . .

[ SM. ST. PETER TELIPOK ]

[ LEE CHIONG TEE ]

[ EXPRESS ULANGKAJI MATEMATIK PT3 / 50 ]

gandaan 5 5, 10, 15, 20, 25, 30, 35, 40, 45, 50, . . .
kuasa dua

1, 4, 9, 16, 25, 36, 49, 64, 81, 100, 121, 144, 169, 196, 125, . . .

faktor, faktor perdana ~ kalkulator


Faktor

Faktor perdana

45 = 1 45
= 3 15
= 59
faktor bagi 45 = 1, 3, 5, 9, 15, 45

faktor perdana bagi 195 = 5, 3, 13

GSTK (gandaan sepunya terkecil), FSTB (faktor sepunya terbesar), faktor sepunya, gandan sepunya

gandaan sepunya bagi 16 dan 40


= gandaan 80
= 80, 160, . . .
faktor sepunya bagi 16 dan 40
= faktor bagi 8
= 1, 2, 4, 8

(F)

gandaan sepunya bg 18, 24 dan 40 = gandaan 72


faktor sepunya bg 18, 24 dan 40 = faktor bg 6

NOMBOR BERARAH ~ kalkulator


NOTA : peraturan melakukan operasi bercampur
pertama, lakukan operasi dalam kurungan
kemudian, lakukan operasi darab atau bahagi dari kiri ke kanan
akhir, lakukan operasi tambah atau tolak dari kiri ke kanan

= 1.08 2.7
= 1.62

= 13 + 24
= 37

(G)

= 12 16

= 3.408 + 1.5

= 4

= 4.908

29
13

15
5

29
13

39
5

= 18 21
= 3

KUASA DUA , PUNCA KUASA DUA & KUASA TIGA , PUNCA KUASA TIGA ~ kalkulator

[ SM. ST. PETER TELIPOK ]

(H)

[ EXPRESS ULANGKAJI MATEMATIK PT3 / 50 ]

UKURAN ASAS ~ kalkulator

1.00 a.m.
2.00 a.m.
3.00 a.m.
4.00 a.m.
5.00 a.m.
6.00 a.m.
(I)

[ LEE CHIONG TEE ]

=
=
=
=
=
=

Jam
Jam
Jam
Jam
Jam
Jam

0100
0200
0300
0400
0500
0600

Sistem 24 jam
7.00 a.m. = Jam 0700
1.00 p.m.
8.00 a.m. = Jam 0800
2.00 p.m.
9.00 a.m. = Jam 0900
3.00 p.m.
10.00 a.m. = Jam 1000
4.00 p.m.
11.00 a.m. = Jam 1100
5.00 p.m.
12.00 p.m. = Jam 1200
6.00 p.m.

=
=
=
=
=
=

Jam 1300
Jam 1400
Jam 1500
Jam 1600
Jam 1700
Jam 1800

7.00 p.m. = Jam 1900


8.00 p.m. = Jam 2000
9.00 p.m. = Jam 2100
10.00 p.m. = Jam 2200
11.00 p.m. = Jam 2300
12.00 a.m. = 2400 / 0000

SUDUT DAN GARIS


jenis sudut
sudut tirus

sudut tepat / tegak

sudut cakah

sudut refleks

< 90

= 90

90 < < 180

180 < < 360

[ SM. ST. PETER TELIPOK ]

[ LEE CHIONG TEE ]

[ EXPRESS ULANGKAJI MATEMATIK PT3 / 50 ]

jenis garis
AB selari dengan CD

AB berserenjang dengan CD

AB bersilang dengan CD

sudut bertentangan bucu adalah sama

sudut pada garis lurus


sudut pelengkap

sudut penggenpa

sudut bersebelahan

sudut putaran lengkap

a + b = 180

a + b + c = 360

jika a dan b adalah sudut pelengkap


a + b = 90
jika a dan b adalah sudut penggenap
a + b = 180
ciri-ciri garis selari
sudut sepadan

sudut berselang seli

hasil tambah sudut pendalaman

a + b = 180
NOTA

(J)

POLIGON
poligon & bukan poligon ~ rajah tertutup & disempadani oleh tiga atau lebih garisan

poligon

bukan poligon

bukan poligon

segi tiga
segi tiga sama sisi

segi tiga sama kaki

a = 180 b b

segi tiga bersudut tegak

a + b = 90

segi tiga tidak sekata

a + b + c = 180

a = 90 b
180 a
b = 90 a
b =
2
Bilangan garis simetri @ bilangan paksi simetri

[ SM. ST. PETER TELIPOK ]

[ LEE CHIONG TEE ]

[ EXPRESS ULANGKAJI MATEMATIK PT3 / 50 ]

segi empat
segi empat

segi empat sama

segi empat tepat

segi empat selari

a + b + c + d = 360
e=a+b+c

a + b = 180
Bilangan garis simetri @ bilangan paksi simetri

rombus

lelayang

Trapezium

a + b = 180
c + d = 180

a + b = 180

a + b = 180

Bilangan garis simetri @ bilangan paksi simetri


2

poligon sekata ~ semua sisinya sama panjang & semua sudut pedalaman adalah sama saiz
Poligon

Bilangan sisi
(n)

Bilangan
paksi simetri

Bilangan
diagonal

segi tiga sama sisi


segi empat sama
pentagon
heksagon
heptagon
oktagon
nonagon
dekagon

3
4
5
6
7
8
9
10

3
4
5
6
7
8
9
10

0
2
5
9
14
20
27
35

Nota :

Hasil tambah
sudut pedalaman
(n 2) 180
180
360
540
720
900
1080
1260
1440

Hasil tambah
sudut peluaran

360

hasil tambah sudut pendalaman / peluaran adalah sama untuk poligon sekata dan tidak sekata
sudut peluaran + sudut pedalaman = 180
sudut pedalaman =
sudut peluaran =

hasil tambah sudut pedalaman


bilangan sisi

360
n

sudut pada pusat =

n =

360
n

360
sudut peluaran

n =

360
sudut pada pusat

(K)

PERATUSAN
penukaran pecahan / perpuluhan kepada peratusan & sebaliknya
pecahan peratusan

perpuluhan peratusan

[ SM. ST. PETER TELIPOK ]

[ LEE CHIONG TEE ]

[ EXPRESS ULANGKAJI MATEMATIK PT3 / 50 ]

peratus kenaikan / penurunan ; peratus untung / rugi ; peratus diskaun

nilai naik / nilai turun


100%
nilai asal

peratus kenaikan / penurunan =

peratus keuntungan / kerugian =

peratus diskaun =

nilai untung / nilai rugi


100%
harga kos

nilai diskaun
100%
harga asal jualan

faedah ; dividen ; komisen


faedah

= prinsipal kadar faedah masa

dividen = jumlah pelaburan kadar dividen


komisen = harga jualan kadar komisen
pelbagai contoh
(2) Rizal membeli sebuah computer dengan harga
RM2000. Dia menjual komputer tersebut
dengan harga RM1600. Hitungkan peratus
kerugian harga komputer itu ?

4
100 = 50%
8

2000 1600 = 400


400

100 = 20%
2000

2
100 =
4

50%

(4) Harga sebuah radio ialah RM35.80. Ia dijual


dengan diskaun 20% discount. Cari harga
jualan radio itu ?

(3) Cari nilai akhir bagi 650, jika ia bertambah


sebanyak 18%.

(5) Azri mengambil bahagian dalam suatu


pertandingan kuiz. Dia menjawab 75% daripada
soalan-soalan itu dengan betul. Dia menjawab 4
soalan dengan salah. Cari jumlah bilangan
soalan dalam kuiz itu

(L)

(6) Keuntungan 30% diperolehi selepas suatu


barangan dijual pada harga RM650. Cari harga
kos barangan itu ?

TEOREM PYTHAGORAS ; PERIMETER & LUAS


Teorem Pythagoras
3
6

4
8

5
10

5
10

12
24

13
26

7
14

24
48

25
50

8
16

15
30

17
34

[ SM. ST. PETER TELIPOK ]

H=

[ LEE CHIONG TEE ]

A2 O 2

[ EXPRESS ULANGKAJI MATEMATIK PT3 / 50 ]

12

15

12

16

20

@ H2 = A2 +

A=

15

36

O2

O2

39
9

40

@ A2 = H2

O=

41
H

20
A2

21

29

@ O2 = H2 A2

O2

perimeter, P
Perimeter = jumlah panjang garis yang menutupi suatu rajah
segi empat sama

segi empat tegat

P = a+a+a+a
= 4a

P = a+a+b+b
= 2a + 2b

segi tiga sama sisi

segi tiga sama kaki

P = a+b+b
= a + 2b

P = a+a+a
= 3a

luas, L
segi empat sama

segi empat tegat

segi empat selari

L= a a

L = a b

L = a b

a =

a =
(M)

a =

L
b

b =

L
a

a =

L
b

segi tiga

Trapezium

L = 1
2 a b

L = 1
2 (a + b) h

L 2
b

b =

L 2
a

h =

L 2
ab

a+b =

b =

L
a

L 2
h

BULATAN
ukur lilit , panajng lengkok ; luas, luas sektor
lilitan bulatan, P

luas bulatan, L

panjang lengkok, s

luas sektor, L

P = 2 j

L = j2

s = 360
2j

L = 360
j2

hubungan antara perentas, jejari dan panjang lengkok


PQ = QR

PR = SU

ST = TU

OQ = OT

[ SM. ST. PETER TELIPOK ]

[ LEE CHIONG TEE ]

[ EXPRESS ULANGKAJI MATEMATIK PT3 / 50 ]

PQ = QR = ST = TU

sudut pada pusat bulatan, sudut pada lilitan bulatan, sudut sisi empat kitaran
sudut pada lilitan bulatan

sudut pada lilitan (dicangkum oleh semibulatan)

hubungan antara sudut pada pusat dengan sudut pada lilitan (pada suatu lengkok yang sama panjang)

sisi empat kitaran

(N)

lain-lain

PEPEJAL GEOMETRI
pepejal, bilangan sisi, bilangan bucu, bilangan permukaan
pepejal
kubus
kuboid
silinder
kon
piramid (segi empat)
Prisma (segitiga)
prisma (trapezium)
Sfera

bilangan sisi
12
12
2
1
8
9
12
0

bilangan bucu
8
8
0
1
5
6
8
0

bilangan permukaan
6
6
3
2
5
5
6
1

pepejal , bentangan , jumlah luas permukaan (JPL) , isipadu (V)


Pepejal

Bentangan

Jumlah luas permukaan

Isipadu

6a2

a3

2 [ ab + ac + bc ]

a3

kubus

kuboid

[ SM. ST. PETER TELIPOK ]

[ LEE CHIONG TEE ]

[ EXPRESS ULANGKAJI MATEMATIK PT3 / 50 ]

2ab + c (2a + 2b)

luas tapak a

silinder

j2 h

2j + 2jh

@
luas keratan rentas h

kom

1
j2 h
3
@

j + jt
2

1
3

piramid (segi empat)


ab + 2 [

1
1
at bk
2
2
]
@

ab + at + bk
prisma (segi tiga)

Pepejal
prisma (trapezium)

1
abh
3
@
1
3

luas tapak h

1
a bh
2
@

ab + h (a + b+ t)

luas keratan rentas h

Jumlah luas permukaan

Isipadu

2 [ 12 (a b)(h) +
at + bt + ht + kt

1
(a + b) h t
2

(a + b)(h) + (a + b + h + k)(t)

luas keratan rentas h

4 j2

4
j3
3

3 j2

2
j3
3

2 [ 12 ab ] + ah + bh + th

Bentangan

luas tapak h

sfera

hemisfera

bentangan pada grid


Contoh 1 :

Contoh 2 :

[ SM. ST. PETER TELIPOK ]

(O)

[ LEE CHIONG TEE ]

[ EXPRESS ULANGKAJI MATEMATIK PT3 / 50 ]

10

UNGKAPAN ALGEBRA
pembolehubah, objek

sebutan algebra ~ hasil darab suatu nombor dengan pembolehubah

sebutan serupa, sebutan tak serupa


sebutan serupa
5h, h,

h
,
7

2
h
@
9
yx

xy,

sebutan tak serupa

2
xy,
3

yx
,
5

5
,
g

6g, 3g2,

3
2
k , p @ 2abc, 4bcd,
7
5
def

ungkapan algebra
(terdiri daripada satu sebutan algebra @ gabungan sebutan algebra dan nombor dengan operasi + atau / dan
)

ungkapan algebra

bilangan sebutan

Bilangan pembolehubah

pembolehuhah

3x 2

5 3c + 9q

c, q

2xy + 4abc + 3

x, y, a, b, c

6 + 3y2 + y 11

kembang

faktor ~ 1

= p (p m)

= 4e (1 3f)

faktor ~ 2
a2 b2 = (a + b) (a b)

[ SM. ST. PETER TELIPOK ]

[ LEE CHIONG TEE ]

1 = 12

4 = 22

9 = 32

16 = 42

25 = 52

36 = 62

64 = 82

81 = 92

100 = 102

121 = 112

144 = 122

169 = 132

faktor ~ 3

[ EXPRESS ULANGKAJI MATEMATIK PT3 / 50 ]

11

49 = 72
196 = 142

[ SM. ST. PETER TELIPOK ]

[ LEE CHIONG TEE ]

faktor ~ 4

pecahan algebra

[ EXPRESS ULANGKAJI MATEMATIK PT3 / 50 ]

12

[ SM. ST. PETER TELIPOK ]

(P)

[ LEE CHIONG TEE ]

[ EXPRESS ULANGKAJI MATEMATIK PT3 / 50 ]

RUMUS ALGEBRA

13

[ CATATAN : perkara rumus sentiasa positif]

perkara rumus

m = 5 3n2 ~ (n)
3n

=5m

5m
=
3

2 g
3
h

~ (g)

2 g
= 32
h

5m
3

2 + g = 9h
g = 9h 2

menentukan nilai suatu pembolehubah

Diberi y = 2p 4q + 3r. Cari


(i) nilai y apabila p = 5, q = 1 dan r = 3

(ii) nilai q apabila y = 4, p = 7 dan r = 2


4 = 2(7) 4q + 3(2)

y = 2(5) 4(1) + 3(3)

4 = 14 4q + 6

= 18

4 14 6 = 4q
4= q

(Q)

PERSAMAAN LINEAR
konsep kesamaan ~ = ,

persamaan linear dalam satu pembolehubah


persamaan linear dalam satu pembolehubah
3

p
= 1 , 10a 8 = 6 + 2a , k +
2

16

=2

bukan persamaan linear dalam satu pembolehubah


x +5 ,

2
= 3 + x , y2 y + 2 = 0 , t3 + 1 = 9
x

persamaan linear dalam dua pembolehubah


persamaan linear dalam dua pembolehubah
4x + y = 8 ,

5h + 4b = 2b ,

x+y2=0

bukan persamaan linear dalam dua pembolehubah

1
+ n = 5 , 6ab a = 7 ,
m
2y

menulis persamaan linear dalam satu pembolehubah bagi maklumat yang diberi

p
= 2,
q

x2 1 =

[ SM. ST. PETER TELIPOK ]

[ LEE CHIONG TEE ]

[ EXPRESS ULANGKAJI MATEMATIK PT3 / 50 ]

(1) a , 2a dan 50 ialah tiga sudut pada suatu


garis lurus.

14

(2) Panjang sekeping poster adalah 3 kali lebarnya,


L cm. Perimeter poster itu ialah 36cm.

a + 2a + 50 = 180

2L + 2(L + 3) = 36

selesaikan persamaan linear


x+3=5

x3=5

2x = 6

x=53

x=5+3

x=

Contoh 1 :
(a)

x=6

Contoh 2 :

2n = 3n 4

Jawapan :
(a)

6
2

Jawapan :
(b) 10k = 3 7k

2n 3n = 4

10k + 7k = 3
17k = 3
3
k=
17

n = 4
n= 4

(b) f + 9 6f = 31
f 6f = 31 9
5f = 40

(a) 12 = 3n
4= n

f = 40
5
f = 8

menulis persamaan linear dalam dua pembolehubah bagi maklumat yang diberi
(1) Dalam rajah di bawah, setiap satu petak mewakili seorang pemain. Setiap pemain hanya dibenarkan
bermain satu daripada empat jenis permainan; bola sepak (S), hoki (H), bola jarring, dan catur. Bola
sepak dan hoki ditunjukkan dalam rajah itu. Bilangan pemain bola jaring adalah dua kali daripada
pemain catur. ( J = bilangan pemain bola jaring, C = bilangan pemain catur )
S

H
4
7

H
H

H
S
8
S

S
H
9
14

S
H
S

H
10

15

16

J + C = 18
(2)

H
6

S
11
17

H
H
12

S
18

S
13

J = 2C

Mark membeli 60 keping setem yang berharga 30 sen dan RM 1. Jumlah nilai setem itu ialah
RM 42.50. ( x = bilangan setem 30 sen, y = bilangan setem RM 1 )
x + y = 60

30x + 100y = 4250

selesaikan persamaan linear serentak ~ kaedah gantian


Contoh 2 :

Contoh 1 :

selesaikan persamaan linear serentak ~ kaedah penghapusan


NOTA
Contoh 1 :

sama tanda () ;

tidak sama tanda (+)


Contoh 2 :

[ SM. ST. PETER TELIPOK ]

[ LEE CHIONG TEE ]

[ EXPRESS ULANGKAJI MATEMATIK PT3 / 50 ]

8q = 24
q = 3

15

9k

= 3

= 1
3

Contoh 4 :

Contoh 3 :

q = 2
q = 2

(R)

KETAKSAMAAN LINEAR
konsep ketaksamaan ~ < , >

membina ketaksamaan linear daripada maklumat yang diberi


(1) Markah lulus, x, bagi ujian Matematik ialah 40 markah. ............ x 40
(2) Tinggi maksimum, x, kenderaan yang boleh melepasi terowong ialah 5.5 meter. ............ x 5.5
(3) Gaji bulanan, x, Cik Azerra melebihi RM3500. ............ x > 3500

mewakilkan ketaksamaan linear pada garis nombor dan begitu juga sebaliknya

. . . 6, 5, 4 = x

. . . 5, 4, 3 = x

x = 2, 1, 0, 1

x = 3, 4, 5, . . .

x = 2, 3, 4, . . .

x = 2, 1, 0, 1, 2

x = 3, 2, 1, 0, 1

x = 3, 2, 1, 0, 1, 2

[ SM. ST. PETER TELIPOK ]

[ LEE CHIONG TEE ]

[ EXPRESS ULANGKAJI MATEMATIK PT3 / 50 ]

16

menentukan / mewakilkan nilai sepunya bagi dua ketaksamaan linear serentak pada garis nombor

menyelesaikan ketaksamaan linear


x+3 < 5

x3 > 5

2x 6

x < 53

x > 5+3

x 3

x
2

x 6

2x < 6
x >

x
>
2
3
x < 6

6
2

x 3
x 3

x 3
x 3

Selesaikan : 7 5x > 6 x.

Selesaikan : 4 2x 10.
2x 10 4

5x + x < 6 7

2x 6

4x < 1

6
2
x 3

x >

1
4

x >

1
4

menyelesaikan ketaksamaan linear serentak

contoh-contoh lain
penambahan

penolakan

pendaraban

pembahagian

[ min ] = min. + min.

[ min. ] = min. mak.

[ min. ] = (min.) (min.)

[ min. ] =

min .
mak .

[ mak. ] = mak. + mak.

[ mak. ] = mak. min.

[ mak. ] = (mak.) (mak.)

[ max. ] =

mak .
min .

(1) Diberi 0 < x 2 dan 3 y 5. Jika x dan y ialah integer, cari nilai minimum bagi

y
.
x

[ SM. ST. PETER TELIPOK ]

[ LEE CHIONG TEE ]

[ EXPRESS ULANGKAJI MATEMATIK PT3 / 50 ]

x = 1, 2

17

y = 3, 4, 5
nilai minimum

y
x

3
2

(2) Diberi 2 r < 9 dan 2 s < 4, dengan keadaan r dan s ialah integer. Cari nilai terbesar bagi r s.
r = 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9

2s < 4
s 4 2
s 2
s 2

nilai terbesar r s
= 9 (1)
= 10

s = 1, 0, 1, 2, ...
(S)

(T)

PEMBINAAN GEOMETRI
Pembahagi dua sama
serenjang AB

Berserenjang dengan AB
dan melalui B

Berserenjang dengan AB
dan melalui P

Pembahagi dua sama ABC

Segi empat selari ABCD

ABC = 60

ABC = 120

ABC = 30

ABC = 90

ABC = 45

ABC = 75

ABC = 67.5

PENJELMAAN

translasi

~ cari translasi ; objek @ imej (gunakan kertas surih untuk membantu menjawab)

[ SM. ST. PETER TELIPOK ]

[ LEE CHIONG TEE ]

[ EXPRESS ULANGKAJI MATEMATIK PT3 / 50 ]

18

[ SM. ST. PETER TELIPOK ]

[ LEE CHIONG TEE ]

[ EXPRESS ULANGKAJI MATEMATIK PT3 / 50 ]

19

pantulan ~ cari paksi pantulan @ imej (gunakan kertas surih untuk membantu menjawab)

huraikan penjelmaan

huraikan penjelmaan

huraikan penjelmaan

huraikan penjelmaan

pantulan pada paksi-x

pantulan pada paksi-y

pantulan pada garis y = 3

pantulan pada garis x = 5

putaran ~ cari pusat putaran @ imej

(gunakan kertas surih untuk membantu menjawab)

huraikan penjelmaan

huraikan penjelmaan

huraikan penjelmaan

putaran 90 ikut arah jam


pada pusat O

putaran 90 lawan arah jam


pada pusat O

kekongruenan ~ cari imej

putaran 180 pada pusat O

(gunakan kertas surih untuk membantu menjawab)

bentuk serupa ~ penyelesaian masalah


(2 bentuk adalah sama jika (1) sudut sepadan adalah sama ; (2) sisi sepadan adalah berkadaran)
Contoh :

Jawapan :

[ SM. ST. PETER TELIPOK ]

[ LEE CHIONG TEE ]

[ EXPRESS ULANGKAJI MATEMATIK PT3 / 50 ]

20

(b) SPQ

(a) RS

pembesaran ~ cari pusat pembesaran @ faktor skala

# A B ~ pembesaran pada pusat O dengan faktor skala 2


huraikan penjelmaan

# A C ~ pembesaran pada pusat O dengan faktor skala 1


2
# A D ~ pembesaran pada pusat O dengan faktor skala 1

(U)

luas imej = k2 luas objek

LOKUS DALAM DUA DIMENSI

~ skala faktor, k =

panjang imej
panjang objek

[ SM. ST. PETER TELIPOK ]

(V)

[ LEE CHIONG TEE ]

[ EXPRESS ULANGKAJI MATEMATIK PT3 / 50 ]

21

LUKISAN BERSKALA
menulis skala bagi lukisan dan objek yang diberi

skala saiz lukisan : saiz objek sebenar


~ skala 1 : 1
2

@ 2 : 1 objek menjadi besar, dengan 1 unit kepada 2 unit


1 : 2 objek menjadi kecil, dengan 2 unit menjadi 1 unit

~ skala
Contoh :
Objek

Lukisan

Skala (1 : n)

2 : 1 1 : 1
2

1 : 1
.

melukis bentuk geometri mengikut skala 1 : n


Contoh 1 :

Contoh 2 :

penyelesaian masalah
Contoh :

1 : 2

[ SM. ST. PETER TELIPOK ]

[ LEE CHIONG TEE ]

Jawapan :

[ EXPRESS ULANGKAJI MATEMATIK PT3 / 50 ]

22

[ SM. ST. PETER TELIPOK ]

(W)

[ LEE CHIONG TEE ]

[ EXPRESS ULANGKAJI MATEMATIK PT3 / 50 ]

23

STATISTIK

mod
mod = nilai data dengan kekerapan tertinggi (data dengan bilangan terbanyak)
Skor
Kekerapan

9, 4, 2, 8, 3, 4, 3, 3, 9, 5, 7, 3
(1) Cari skor mod bagi set data di atas.

1
3

2
7

3
x

4
5

Skor
Kekerapan

(3) Jika skor mod ialah 2, cari nilai maksimum x.

30
5

40
2

50
1

4
11

5
9

skor mod = 10

mod = 3
0
1

20
2

(2) Cari skor mod bagi data di atas.

2, 3, 3, 3, 3, 4, 4, 5, 7, 8, 9, 9

Skor
Kekerapan

10
6

1
10

2
k

3
11

(4) Jika skor mod ialah 2, cari nilai minimum k.

x<7

k > 11

x=6

k = 12

median
median = nilai yang berada di tengah-tengah suatu set data yang telah disusun mengikut tertib menaik @ menurun
5, 3, 3, 5, 7, 7, 1

4, 5, 2, 3, 2, 1, 5, 2, 4, 8

(1) Cari skor median bagi set data di atas.

(2) Cari skor median bagi set data di atas.

median = 5

median =

Skor
Bilangan murid

0
2

1
6

2
1

3
1

3 4
= 3.5
2
4
5

5
1

(3) Cari skor median bagi data di atas

median =

1 2
= 1.5
2

min
min =

hasil tambah semua nilai data


bilangan data

(1) Cari min skor bagi set data di bawah.


68, 62, 84, 75, 78, 89

68 62 84 75 78 89
= 76
6

min =
jumlah ( skor / titik tengah ke ker apan)
jumlah ke ker apan
(2) Hitung min markah ujian bagi data di bawah.
Markah
Kekerapan

74
5

78
10

82
2

86
3

74 (5) 78 (10) 82 ( 2) 86 (3)


=
5 10 2 3
78.6

[ SM. ST. PETER TELIPOK ]

[ LEE CHIONG TEE ]

[ EXPRESS ULANGKAJI MATEMATIK PT3 / 50 ]

(3) Min umur Encik Julasri, Puan Jennifer dan


tiga orang anak mereka ialah 31 tahun. Min
umur bagi tiga anak mereka ialah 19 tahun.
Hitung min umur Encik Julasri dan Puan
Jennifer.

(4) Satu set data yang terdiri daripada 6 nombor


mempunyai min 42. Apabila satu nombor
ditambah, min menjadi 38. Cari nilai x.

5 31 = 155

6 42 = 252

3 19 = 57

7 38 = 266

24

155 57
= 49
2

x = 266 252 = 14

jadual kekerapan
Contoh :
Data dalam rajah di bawah menunjukkan markah yang diperoleh 20 orang peserta dalam satu kuiz.

(a)

Menggunakan data itu, lengkapkan jadual kekerapan di ruang jawapan.

(b)

Nyatakan mod.

Jawapan :
(a)
Markah

Kekerapan

(b)

piktograf
Contoh :
Jadual di bawah menunjukkan bilangan buku di sudut bacaan bagi tiga buah kelas.
Kelas

Bilangan buku

Aman

75

Bestari

60

Cerdas

90

Maklumat bagi kelas Bestari ditunjukkan sepenuhnya dalam piktograf di ruang jawapan. Lengkapkan
piktograf itu untuk mewakili semua maklumat dalam jadual.
Jawapan :

[ SM. ST. PETER TELIPOK ]

[ LEE CHIONG TEE ]

[ EXPRESS ULANGKAJI MATEMATIK PT3 / 50 ]

25

[ SM. ST. PETER TELIPOK ]

[ LEE CHIONG TEE ]

[ EXPRESS ULANGKAJI MATEMATIK PT3 / 50 ]

26

carta bar
Contoh :
Jadual di bawah menunjukkan tiga aktiviti yang disertai oleh sekumpulan 50 orang murid.

(a)
(b)

Aktiviti

Bilangan murid

Catur

24

Hoki

Koir

18

Cari nilai M.
Seterusnya, wakilkan semua data itu dengan melukis satu carta palang pada ruang jawapan.

Jawapan :
(a)

50 24 18 = 8

carta pai
Contoh 1 :
Jadual di bawah menunjukkan bilangan murid yang bermain empat jenis permainan.

Maklumat bagi permainan badminton ditunjukkan sepenuhnya dalam carta pai di ruang jawapan.
Lengkapkan carta pai itu untuk mewakili semua maklumat dalam jadual.
Jawapan :

[ SM. ST. PETER TELIPOK ]

[ LEE CHIONG TEE ]

[ EXPRESS ULANGKAJI MATEMATIK PT3 / 50 ]

27

Contoh 2 :
Rajah di bawh ialah carta pai yang menunjukkan bilangan buah rambutan yang dimakan oleh 4 orang
murid.

Hitung
(a) min bilangan buah rambutan yang dimakan oleh seorang murid,
(b) sudut sektor yang mewakili David.
Jawapan :

graf garis
Contoh :
Jadual di bawah menunjukkan bilangan murid di sebuah sekolah yang mendapat skor 8A dalam suatu
peperiksaan untuk tempoh lima tahun .

(a)
(b)

Nyatakan median.
Berdasarkan jadual, lukis satu graf garis di ruang jawapan.

Jawapan :
(a) 2009
(b)

[ SM. ST. PETER TELIPOK ]

(X)

[ LEE CHIONG TEE ]

[ EXPRESS ULANGKAJI MATEMATIK PT3 / 50 ]

28

GRAF FUNGSI

mengira nilai pembolehubah bersandar, apabila nilai pembolehubah tidak bersandar diberi.

(1) Jadual menunjukkan nilai-nilai pembolehubah x dan y bagi fungsi y = 2x2 1.


x
y

1
p

Hitung nilai p + q.
p = 2(1)2 1 = 1
q = 2(2)2 1 = 7
1+7= 8

mengenali bentuk graf apabila diberi fungsi dan begitu juga sebaliknya
Graf Linear

Graf Kuadratik

Graf Kubik

cari pintasan-x, pintasan-y


pintasan-x / pada paksi-x koordinat y = 0

Cari pintasan- x bagi 3x 4y + 24 = 0.


~ 3x 4(0) + 24 = 0
3x + 24 = 0
3x = 24
x = 8

pintasan-y / pada paksi-y koordinat x = 0


Cari pintasan-y bagi 3x 4y = 24.
~ 3(0) 4y = 24
4y = 24
y = 6

[ SM. ST. PETER TELIPOK ]

[ LEE CHIONG TEE ]

[ EXPRESS ULANGKAJI MATEMATIK PT3 / 50 ]

29

pelbagai contoh

(1) Satu garis lurus dengan fungsi


melalui titik (3, 16), cari nilai k.

y = 3x + k

(2) Titik (3, 11) memuaskan fungsi

16 = 3(3) + k
16 = 9 + k
16 9 = k
7= k
(3) Jadual di bawah menunjukkan nilai-nilai pembolehubah x dan y bagi suatu fungsi.
x

Fungsi itu ialah

melukis graf fungsi dengan skala yang diberi


Contoh 1 :
x
y

2
12

1
5

lukiskan graf, skala 2 cm kepada 1 unit pada paksi-x


2 cm kepada 2 unit pada paksi-y

Contoh 2 :
x

19

1
1

17

[ SM. ST. PETER TELIPOK ]

[ LEE CHIONG TEE ]

[ EXPRESS ULANGKAJI MATEMATIK PT3 / 50 ]

lukiskan graf, skala 2 cm kepada 1 unit pada paksi-x


2 cm kepada 5 unit pada paksi-y

30

[ SM. ST. PETER TELIPOK ]

(Y)

[ LEE CHIONG TEE ]

[ EXPRESS ULANGKAJI MATEMATIK PT3 / 50 ]

31

INDEKS

indeks dan Hukum Indeks


an

1
8
1
27
1
125
1
343
1
1000

1
4
1
9
1
25
1
49
1
100

1
2
1
3
1
5
1
7
1
10

3
5
7
10

am an = am +

16

32

64

128

27

81

243

729

25

125

625

3125

49

343

2401

10

100

1000

am an = am

an bn = (a b)n

a
=
b

am

4 =

= am

42

(am)n = a m n

an =

an
1

an =

an

1
n

m
n

1
n

= a m

am

n a m

m
n

1
= a n m =

a0

= 1

pelbagai contoh

Permudahkan

p5 p3

Cari nilai : 23 21
= 23 (1)

= p5 + (3)
= p

= 2

= p2

k 6 k1

= 23 + 1

53

k 2

= k 6+1 +2
= k9

= 16

92

Cari nilai :
= e3 d8e4

= 51 22

= e3 + 4 d8

7 8

= ed

1
4
5

Cari nilai : 32

3 2( 2)
32 5

= 34 2 + 5
= 31

4
=
5

Nilaikan : (8 3 ) 2 45 16

3 2 35

= 3

1
18 2

3
22

Nilaikan :

1
22

2
83
1

= 24 2

10

= 2

4 + (10) + 4

= 24 10 + 4

24

(2 32) 2
2 2

2 3

1
32 2

[ SM. ST. PETER TELIPOK ]

[ LEE CHIONG TEE ]

[ EXPRESS ULANGKAJI MATEMATIK PT3 / 50 ]

32

= 22
=

1
4

1
64 2

=
= 2

22
8
4

[ SM. ST. PETER TELIPOK ]

[ LEE CHIONG TEE ]

[ EXPRESS ULANGKAJI MATEMATIK PT3 / 50 ]

Permudahkan :

Selesaikan : 3x 1 = 81

(3f 5g)2 (f 4) 3 f 2 g7

= 9f

= 9f g

2n 3 23(n) = 25
n 3 + 3n = 5

x1 =4

27

n + 3n = 5 + 3
4n = 8

x = 4+1

= 9 f 10 12 + 2 g 5
0

Selesaikan : 2n 3 8n = 32

3x 1 = 34

= 32 f 10g2 f 12 f 2 g7
10 + (12) (2)

33

x = 5

8
4
n = 2
n =

= 9g5

(Z)

TRIGONOMETRI

menukar unit sudut daripada darjah kepada darjah dan minit dan sebaliknya ~ guna

kalkulator

NOTA :

1 = 60

menentukan nilai tangen, sinus, kosinus, menggunakan kalkulator saintifik & sebaliknya

Teorem Pythagoras & nisbah trigonometri


3
6
9
12
O
sin =
H

4
8
12
16

5
10
15
20

sin =

5
10
15

12
24
36

13
26
39

7
14

24
48

25
50

8
16

40

41

20

kos =

A
H

O
H

kos =

pelbagai contoh

Contoh 1 :

Contoh 2 :

A
H

15
30

17
34

21
O
tan =
A

29

tan =

O
A

[ SM. ST. PETER TELIPOK ]

[ LEE CHIONG TEE ]

[ EXPRESS ULANGKAJI MATEMATIK PT3 / 50 ]

34

[ SM. ST. PETER TELIPOK ]

[ LEE CHIONG TEE ]

[ EXPRESS ULANGKAJI MATEMATIK PT3 / 50 ]

Contoh 3 :

Contoh 4 :

Jawapan :

Jawapan :

(a)

(b)

(a)

tan EFG =

10
sin =
26
5
=
13

(b)

kos y =

3
4

5
tan x = 12

PQR = 9 + 12 = 21

penyelesaian masalah
cari sudut

cari panjang

(AA) NISBAH, KADAR DAN KADARAN

mempermudahkan nisbah dua kuantiti kepada sebutan terendah ~ kalkulator

(1) 50g : 1 kg 50g


50g : 1050g
1

: 21

(2)

3
5

PQ = 9

EG = 18
EH = 18 10 = 8

35

2.4 : 0.06
40 : 1

(3)

2 :

3
4

8 : 3

[ SM. ST. PETER TELIPOK ]

[ LEE CHIONG TEE ]

[ EXPRESS ULANGKAJI MATEMATIK PT3 / 50 ]

36

mempermudahkan nisbah tiga kuantiti kepada sebutan terendah ~ kalkulator


(1) 40ml,

1
l, 0.1l
100

(2) 1 :

3
1
: 1
3
4

40ml : 10ml : 100ml


4

: 1 : 10

menentukan sama ada suatu kuantiti berkadar dengan kuantiti yang lain apabila diberi dua nilai bagi
setiap kuantiti tersebut
(1) Rajah di bawah menunjukkan nilai x dan
nilai y.

Adakah nilai y berkadaran dengan nilai x ?


tidak

(2) Rajah di bawah menunjukkan bilangan durian


dan harganya.

Adakah harga durian berkadaran dengan


bilangannya ?
ya

masalah melibatkan nisbah bagi dua kuantiti

(1) x : y = 2 : 7 ; y = 28 x = ?

(2) x : y = 5 : 7 ; x + y = 48, x = ?

(3) x : y = 3 : 5 ; y x = 12 x + y = ?

(4) RM 640 dikongsi antara Safa dan Reivian


mengikut nisbah n : 3. Jika bahagian Safa
ialah RM400, cari nilai n.

masalah melibatkan nisbah bagi tiga kuantiti

(1) x : y = 3 : 2 dan y : z = 8 : 5 x : y : z = ?

(2) x : y = 2 : 5 dan z : y = 1 : 3 x : y : z = ?

[ SM. ST. PETER TELIPOK ]

[ LEE CHIONG TEE ]

[ EXPRESS ULANGKAJI MATEMATIK PT3 / 50 ]

(3) Clement, Enjel dan Nur Iman menjual kupon


mengikut nisbah 4 : 5 : 3. Jika Enjel mendapat
RM12 lebih banyak daripada
Nur Iman,
berapa jualan yang Clement dapat

37

(4) RM 750 dibahagi antara Merry, Jeffron dan


Deva mengikut nisbah m : 5 : 8. Diberi
Merry mendpat RM 100, cari nilai m .

kadar

(1) Rajah di bawah menunjukkan tiga pek kacang,


P, Q dan R. yang berlainan jisim dan harga.

(2) Jadual di bawah menunjukkan kadar bayaran


yang dikenakan untuk perkhidmatan melayari
internet di sebuah pusat komputer.

Pek kacang manakah yang paling mahal ?


P =

RM 0.70
= RM 0.007 per gram
100 g

Q =

RM 0.90
= RM 0.006 per gram
150 g

R =

RM 1.20
= RM 0.006 per gram
200 g

RM 5.00

Dua jam berikutnya

RM 4.00

Setipa jam berikutnya

RM 3.00

jam 1600 jam 1000 = 6 jam


6 = 1 + 2 +3

(4)

Jadual di bawah menunjukkan kadar harga


untuk membeli suatu produk.

Masa

Kadar

100 unit pertama

20 sen seunit

Satu jam pertama

2.00

200 unit berikut

15 sen seunit

unit seterusnya

12 sen seunit

setiap

1
2

jam

1.50

berikutnya
Christie meletak keretanya selama 6

1
2

jam,

hitung jumlah wang yang perlu dibayarnya.

Satu jam pertama

1(5) + 2(4) + 3(3) = RM 22

(3) Jadual di bawah menunjukkan kadar bayaran


parker bagi sebuah kereta di sebuah kompleks.

1
2

Kadar per jam

Catherine menggunakan perkhidmatan itu dari


10.00 a.m. hingga 4.00 p.m. pada suatu hari
tertentu. Hitung jumlah amaun yang perlu
Aisyah bayar untuk perkhidmatan itu.

Tempoh masa

= 1 + 11 (

1
2

2.00 + 11(1.50) = RM 18.50

Sherlynieza membeli 580 unit produk itu.


Hitung jumlah yang perlu dibayar olehnya.
580 = 100 + 200 + 280
100(0.20) + 200(0.15) + 280 (0.12)
= RM83.60

[ SM. ST. PETER TELIPOK ]

[ LEE CHIONG TEE ]

[ EXPRESS ULANGKAJI MATEMATIK PT3 / 50 ]

38

menukar daripada satu unit laju kepada unit laju yang lain.

(1) 90 kmj1 = . ms1


90 km
1 j

(2) 900 m min1 = kmj1


900 m

1 min

(90 1000) m
(1 3600) s

(3) 50 ms1 = kmj1

900
km
1000
=
1
j
60

50
km
50 m
1000

=
1s
1
j
60 60

= 54 kmj1

= 180 kmj1

= 25 ms1

laju, masa, jarak

laju =

jarak
masa

masa =

jarak
laju

jarak = laju masa

(1) Jarak antra Kota Kinabalu dan Ranau ialah


280 km. Sebuah bas berlepas dari Kota
Kinabalu ke Ranau pada pukul 10.45 a.m.
dan tiba di pada pukul 2.15 p.m. pada hari
yang sama. Hitungkan laju, dalam kmj 1,
seluruh perjalanan itu.

280 km
jam 1415 jam 1045

= 80

km/j

Purata laju =

jumlah jarak
jumlah masa

(2) Jarak dari Kota Belut ke Kudat ialah 140 km.


Sebuah bas bertolak dari Kota Belut pada jam
0830. Purata laju bas itu ialah 80 kmh 1.
Pukul berapakah, dalam system 24 jam, bas
itu tiba di Kudat ?

masa KB / K =

140
= 1 jam 45 minit
80

jam 0830 + 1 jam 45 minit = jam 1015


(3) Ellysther memandu kereta dengan purata laju
105 km/j dari Bandar M ke Bandar N.
Perjalanan itu mengambil masa 3 jam. Ali
mengambil masa 30 minit lebih lama dalam
perjalanan pulang dari N ke M. Hitung purata
laju, dalam km/j, perjalanan pulang.

(4) Rajah di bawah menunjukkan kedudukan bagi


tiga bandar, P, Q dan R.

Sebuah taxi berlepas dari bandar P ke bandar


Q dengan purata laju 80km/j dan dari bandar
Q ke bandar R dengan purata laju 100km/j.
Cari purata laju, dalam km/j, bagi seluruh
perjalanan itu.

jarak MN = 105 (3) = 315 km


315 kn
= 90 km/h
3 jam 30 min it

masa PR =

pecutan

40
150
+
= 2 jam
80
100

( 40 150) km
= 95 km/j
2 jam

[ SM. ST. PETER TELIPOK ]

[ LEE CHIONG TEE ]

[ EXPRESS ULANGKAJI MATEMATIK PT3 / 50 ]

pecutan =

laju awal laju awal


masa

(1) Joeycie memandu dengan laju seragam 60


kmj1. Selepas 40 minit, dia memandu dengan
laju 110 kmj1. Cari pecuatan, dalam kmj 2,
kereta itu.

(110 60) km / j
40 min it

39

= 75 km/j2

(2) Sebuah taxi berlepas dengan laju 20 ms 1 dan


lajunya berkurang dengan seragam sehingga ia
berhenti dalam masa 40 saat. Hitungkan
nyahpecutan, dalam ms2, taxi itu.

pecutan =

(0 20) ms 1
40 s.

= 0.5

ms1
nyahpecutan = 0.5 ms1

(BB) KOORDINAT

koordinat

terletak pada paksi-y


koordinat - x = 0
P (1, 3) ,

Q (4, 2)

terletak pada paksi-x


koordinat - y = 0

asalan, O (0, 0)

titik tengah & jarak pada garis yang selari dengan paksi-x
selari dengan paksix koordinaty sama

x1 x 2

, y
2

titik tengah =

(1) Koordinat bagi titik P dan Q masing-masing


ialah (1, 2) dan (7, 2). Cari koordinat
titik tengah bagi PQ.

1 7

, 2
2

jarak = x2 x1
(2) Hitungkan jarak antara titik A (1, 7) dan
B (9, 7).
1 (9) = 8

= (3, 2)

(3) Diberi garis lurus PQ adalah selari dengan paksi-x. Titik P (4, 2) adalah 5 unit daripada titik Q.
Carikan titik-titik yang mungkin bagi Q.

[ SM. ST. PETER TELIPOK ]

[ LEE CHIONG TEE ]

[ EXPRESS ULANGKAJI MATEMATIK PT3 / 50 ]

40

(9, 2) , (1, 2)

titik tengah & jarak pada garis yang selari dengan paksi-y
selari dengan paksiy koordinatx sama

titik tengah = x,

(1)

y1 y 2
2

jarak = y2 y1

Koordinat titik P dan Q masing-masing


ialah (5, 14) dan (5, 2). Carikan titik
tengah bagi PQ.

14 2

5,
2

(2) Diberi P (0, 7) dan Q (0, 8), cari panjang


PQ ?
8 (7) = 15

= (5, 8)

(3) Jarak antara S ( 4, n ) dan T ( 4, 2 ) ialah 6 unit. Carikan nilai-nilai bagi n.

titik tengah & jarak bagi suatu titik dengan asalan

1
,
titik tengah =
2

y1

jarak =

(1) Cari koordinat titik tengah bagi titik yang


menyambungkan titik (12, 16) dengan asalan.

12 16
,

2
2

(2)

x2 y2

Antara yang berikut, titik manakah yang


paling dekat dengan asalan ?

= (6, 8)

titik tengah & jarak bagi dua titik (tidak mempunyai koordinat yang sama)

x1 x 2 y1 y 2
,
2
2

titik tengah =

jarak =

( x 2 x1 ) 2 ( y 2 y1 ) 2

[ SM. ST. PETER TELIPOK ]

[ LEE CHIONG TEE ]

[ EXPRESS ULANGKAJI MATEMATIK PT3 / 50 ]

(1) Koordinat P ialah (4, 2) dan koordinat Q


ialah (2, 8). Koordinat titik tengah bagi garis
lurus PQ.

4 2 2 ( 8)
,

2
2

= (1, 5)

(3) Dalam rajah di bawah, Q ialah titik tengah


garis lurus PR.

Hitungkan nilai x dan y.

41

(2) Cari jarak antara K (4, 6) dan L (20, 1).


=

( 4 20) 2 (6 ( 1) ) 2

=
= 25

625

(4) Jarak antara J (6, 1) dan K (18, n) ialah


15 unit. Cari nilai-nilai bagi n.