Anda di halaman 1dari 54

REPUBLIKA E SHQIPRIS

GRUPI PARLAMENTAR I PARTIS DEMOKRATIKE

OPINION
MBI
PROJEKTLIGJIN PR DISA NDRYSHIME N LIGJIN
NR.8417, DAT 21.10.1998 "KUSHTETUTA E REPUBLIKS S
SHQIPRIS", T NDRYSHUAR1

DREJTUAR: KOMISIONIT EVROPIAN PR DEMOKRACI


PRMES LIGJIT (KOMISIONI I VENECIAS)
PR DIJENI: AMBASADS S SHTETEVE T BASHKUARA
T AMERIKS N TIRAN
DELEGACIONIT T BASHKIMIT EUROPIAN
N TIRAN
PREZENCS S OSBE N TIRAN
PRGATITI:
EKSPERTT E OPOZITS PARLAMENTARE N SHQIPRI
2

Tiran, 30.09.2015
1

Ky Opinion sht pargatitur bazuar n draftin e projektligjit (version shqip) t shprndar deputetve t opozits
parlamentare n Komisionin e Posacm Parlamentar, me email-in e dats 25.09.2015.
2
Opinioni sht prgatitur nga ekspertt Z. Enkelejd Alibeaj ish gjyqtar, ish avokat, ish Ministr i Drejtsis dhe
pedagog i t drejts kushtetuese; si dhe Z. Gazment Bardhi ish specialist dhe ish Drejtor n Drejtorin e
Prgjithshme t Kodifikimit n Ministrin e Drejtsis, aktualisht Kshilltar Ligjor i Grupit Parlamentar t Partis
Demokratike n Kuvendin e Shqipris.

I. Hyrje
N parantez t analizs dhe dhnies s mendimit mbi projektligjin e prgatitur nga mazhoranca
parlamentare, ne dshirojm t theksojm se reformimi i sistemit gjyqsor shqiptar duhet t
realizohet prmes forcimit t njkohshm t pavarsis dhe t prgjegjshmris s tij, pr
ta br at lehtsisht t aksesueshm, t besueshm nga publiku, pa korrupsion, me
integritet t lart dhe efient n dhnien e nj drejtsie me cilsi t lart.
Ky Opinion sht prgatitur pr nj koh shum t shkurtr prej 3 ditsh, pr shkak se drafti u
paraqit pr her t par n datn 28.09.2015 n Komisionin e Reforms n Drejtsi. Ky
Komision, pas kmbnguljes dhe me krkes t opozits, mbrmjen e dats 28.09.2015 vendosi
n mnyr t njanshme t jap afat deri m 02.10.2015 pr prgatitjen e ktij Opinioni. Opozits
parlamentare nuk iu dha asnj mundsi pr t shprehur mendimin e saj mbi projektligjin apo pr
t sugjeruar zgjidhje t reja3 apo propozime pr prmirsime t mundshme, prpara se drafti ti
paraqitet pr mendim Komisionit t Venecias. Dshirojm t theksojm se kjo sht hera e par
n Shqipri, q hartohen ndryshime t tilla thelbsore kushtetuese, n fshehtsi t plot, dhe
opozits parlamentare apo ekspertve t caktuar prej saj, nuk i jepet asnj mundsi pr t
kontribuar n prgatitjen e tyre apo pr t dhn mendim mbi to, edhe pse votimi i tyre n
Kuvend krkon ligjrisht edhe votat e deputetve t opozits.
Ne jemi thellsisht t shqetsuar pr nxitimin dhe mungesn e kujdesit teknik, fshehtsin dhe
njanshmrin, q ka karakterizuar procesin e hartimit t ndryshimeve kushtetuese nga GENL 4.
N nxjerrjen e ktij prfundimi ne bazohemi jo vetm tek gabimet teknike t nivelit bazik n
tekstin e projektligjit, por edhe t ofrimit t zgjidhjeve t njnashme politike q favorizojn
mazhorancn aktuale, t cilat jan konstatuar lehtsisht edhe nga kjo analiz afatshkurtr. Ne
mund t identifikojm 2 arsye t ktij nxitimi. GENL sht vendosur n presion t
paprshtatshm kohor nga niveli politik i ngarkuar me procesin e Reforms n Drejtsi. Arsyeja
e dyt mund t lidhet me garancit politike paraprake t marra nga GENL se nuk ka rndsi se
far shkruhet dhe si shkruhet, sepse mjafton t ket nj projektligj sipas vullnetit t
mazhorancs parlamantare dhe ai do t miratohet.
Cilado qoft arsyeja e ktij nxitimi, pr ne sht e papranueshme q procesi i hartimit t ligjit m
t rndsishm t organizimit shtetror t tregohet nj munges kujdesi n nivel teknik, sepse
3

Sipas dakordsis paraprake n Komisionin e Posacm Parlamentar pr realizimin e Reforms n Drejtsi (m


dat 30 Korrik 2015), opozits parlamentare iu dha koh deri n fund t muajit Shtator pr t prgatitur mendimin e
saj pr Strategjin e Reforms n Drejtsi t miratuar me votat e mazhorancs vetm n parim ( kjo koh n fakt iu
dha edhe t gjith aktorve t sistemit t drejtsis, por mendimi dhe opinion i tyre nuk u prit nga mazhoranca
parlamentare, e cila vijoj me prgatitjen e njanshme t amendamenteve kushtetuese, sipas zgjidhjeve t
paracaktuara t ofruara vetm prej saj n Strategji). Ekspertt e opozits parlamentare paraqitn m dat 15 Shtator
2015 Platformn e tyre pr Reformn n Drejtsi, me rreth 300 masa, duke i drguar ato zyrtarisht pran Komisionit
t Posacm Parlamentar (e njjta rrug u ndoq edhe nga grupet e interesit dhe aktort e sistemit t drejtsis ).
Mirpo ky Dokument (n fakt asnj nga Opinionet e drguara nga grupet e interesit dhe aktort e sistemit t
drejtsis) nuk u mor kurr n shqyrtim as nga GENL dhe as nga Komisioni i Posacm Parlamentar, dhe
ndryshimet kushtetuese t propozuara nuk reflektojn asnj nga shqetsimet, sugjerimet apo gjetjet e bra nga
opozita parlamentare, por bazohen trsisht vetm n zgjidhjet e paracaktuara nga mazhoranca parlamentare.
4
Grupi i Ekspertve t Nivelit t Lart (GENL) t emruar nga mazhoranca parlamantare

kto gabime sjellin dy pasoja t rnda. S pari, gabime t tilla shkaktojn cenimin e
qndrueshmris s tekstit trsor t Kushtetuts sepse nuk prdoret nj gjuh e harmonizuar. S
dyti, gabimet teknike krijojn paqartsi t norms kushtetuese, t ciln doktrina dhe
jurisprudenca kushtetuese e emrton si nj element t papajtueshm me sigurin juridike, q
mbart rrezikun e keqinterpretimit praktik t tyre.
Pr m tepr, mungesa e kujdesit teknik n hartimin e ktyre normave dhunon edhe vet tekstin e
Strategjis t hartuar nga GENL, ku n faqen 2, ndr t tjera theksohet se gjendja e tanishme e
sistemit t drejtsis sht prcaktuar nga veprimi i kombinuar i shum faktorve. Cilsia e dobt
e legjislacionit t miratuar gjat ktyre 25 vjetve sht nj prej ktyre faktorve. N shum raste
procesi i hartimit t ligjeve n Shqipri ka qen jo m shum se importim i ligjeve t huaja pa ia
nnshtruar ato nj procesi prshtatjeje n dritn e nevojave dhe mundsive reale t vendit. Si
rezultat i ndikimeve, shpesh kontradiktore, t sistemeve t ndryshme ligjore, sistemi ligjor
shqiptar vazhdon t jet n tranzicion, i orientuar dhe jokoherent. Deg t tra t s drejts e
kan burimin n modele t ndryshme ligjore. Pr pasoj, legjislacioni nuk sht i harmonizuar.
Shfaqjet konkrete t mungess s harmonizimit jan prplasjet mes dispozitave q kundrshtojn
njra-tjetrn, prsritjet, trajtimet jokonsekuente t t njjtit institut n ligje t ndryshme,
prdorimi i nj terminologjie t paqart etj. Pasojat e ksaj kakofonie ligjore shfaqen m s
shumti n mungesn e theksuar t efiiencs s sistemit t drejtsis, por edhe t aftsis s tij
pr t dhn drejtsi.
N vijim paraqesim komentet tona per seciln nga dispozitat e projektligjit t propozuar.
Komentet jan strukturuar duke iu referuar cdo dispozite. Prvec ksaj kemi prpiluar edhe nj
list me pyetje pr seciln nga dispozitat, lidhur me problematikat q ata paraqesin me qllim jo
vetm fokusimin n ato cshtje, por edhe gjetjen e zgjidhjeve m t mira (sipas standardeve
ndrkombetare) pr lndn q kto pyetje trajtojn.
II. Vlersim mbi dispozitat konkrete t projektligjit
1. S pari, sugjerojm q n titullin e projektligjit dhe n fjalin pas pjess Vendosi, prpara
fjals ndryshime, duhet t shtohen fjalt shtesa dhe, pasi n projektligj propozohen jo vetm
ndryshime t rregullave ekzistuese t Kushtetuts, por edhe shtohen rregulla t reja.
2. S dyti, lidhur me nenin 1, n parim shprehemi dakord pr t shtuar edhe vlerat evropiane,
por vendndodhja e propozuar e tyre sht e pasakt. Ato propozohen t bashkshoqrojn vlerat
e larta t drejtsis, paqes, harmonis dhe bashkpunimit ndrmjet kombeve. Pr pasoj, me
vendndodhjen e propozuar t vlerave evropiane krijohet paqartsi sepse duket sikur kto vlera
nuk prfshijn drejtsin, paqen, harmonin dhe bashkpunimin ndrmjet kombeve.
Pr kt arsye, sugjerojm q vlerat evropiane t shtohen tek togfjalshi me zotimin pr
mbrojtjen e dinjitetit dhe t personalitetit njerzor, i cili t bhet me zotimin pr mbrojtjen e
dinjitetit dhe t personalitetit njerzor, si dhe t vlerave t tjera evropiane.

3. S treti, lidhur me nenet 2, 7, 8, 11 dhe 13, q trajtojn raportet me Bashkimin Evropian n


kohn kur Republika e Shqipris do t jet Shtet Antar vlersojm se jan dispozita t
parakohshme pr realitetin shqiptar, prvese edhe t formuluara n mnyr t paqart.
Pr pasoj, lidhur me kto nene sugjerojm:
a) Heqjen e tyre nga teksti i projektligjit ose n alternativ, t prcaktohet n dispozitat
tranzitore nj regjim kohor i ndryshm i tyre, i lidhur me kohn e antarsimit t
Republiks s Shqipris n Bashkimin Evropian;
b) N rast se vlersohet q kto dispozita t mbeten, ather ato t grupohen n nj Kre t
veant t Kushtetuts tek Pjesa e VII Aktet normative dhe marrveshjet
ndrkombtare. Ky kre i veant duhet ti kushtohet posarisht Bashkimit Evropian;
c) Teksti i nenit 2 t projektligjit duhet riformuluar trsisht me kt prmbajtje Sipas
neneve 121-123 t Kushtetuts, Republika e Shqipris, si nj Shtet Antar i Bashkimit
Evropian, merr pjes n kt bashkim pr t siguruar, s bashku me shtetet e tjera, vlerat
evropiane dhe pr t prmbushur objektivat e prbashkta n ruajtjen e parimeve dhe
vlerave themelore t Bashkimit Evropian. Republika e Shqipris i delegon
institucioneve t Bashkimit Evropian kompetencat e nevojshme pr gzimin e t drejtave
dhe pr prmbushjen e detyrimeve q burojn nga antarsimi.;
d) Teksti i nenit 7, duhet t riformulohet me kt prmbajtje Shtetasit shqiptar
prfaqsohen drejtprdrejt n Parlamentin Evropian, nprmjet prfaqsuesve t zgjedhur
prej tyre sipas procedurave t rregulluara me ligj.
e) Neni 8 i projektligjit, t riformulohet me kt prmbajtje: Kshilli i Ministrave i
raporton Kuvendit pr projektvendimet dhe projektrregulloret, me miratimin e t cilave
ai merr pjes n institucionet e Bashkimit Evropian. N kto raste, Kuvendi mund t
nxjerr rezoluta, t cilat shrbejn si baz pr veprimet e Kshillit t Ministrave n
institucionet e Bashkimit Evropian;
f) Teksti i nenit 11 gjithashtu sht i paqart. Nj rregull i till duhet t mbuloj shtjet pr
vendimet dhe rregulloret t cilat pranohen nga Republika e Shqipris n institucionet e
Bashkimit Evropian, t cilat duhet t zbatohen n Shqipri n prputhje me acquis
communautaire. Po ashtu, kjo norm duhet t prcaktoj edhe detyrimin e gjykatave pr
t mbrojtur t drejtat subjektive bazuar n acquis communautaire. S fundmi, kjo norm
duhet t prcaktoj edhe detyrimin e autoriteteve publike dhe t personave juridik q
ushtrojn autoritet publik t zbatojn drejtprdrejt acquis communautaire.
4. S katrti, lidhur me nenin 3 t projektligjit, nuk jemi dakord. Neni 12 i Kushtetuts
ekzistuese, n pikn 3 merr prsipr t mbroj paprekshmrin e territorit shqiptar, si nj prej
elementve thelbsor t sovranitetit shtetror. Pr pasoj, ndrhyrja n kt dispozit, duke ia
deleguar t drejtn e Kuvendit tek Kshilli i Ministrave, pa nj shpjegim t problematiks
aktuale, na duket trsisht e paprshtatshme.
Pr kt arsye, sugjerojm heqjen e tij, pasi nga relacioni shoqrues nuk jepet asnj shpjegim
racional pr nevojn e tij.

5. S pesti, lidhur me nenin 4, q shton tek hipotezat e ndalimit t diskriminimit edhe


orientimin seksual n parim jemi dakord. Megjithat, konstatojm se n relacionin shoqrues
nuk jepet asnj shpjegim mbi nevojn e shtimit t ksaj hipoteze. Po ashtu, sht e paqart nse,
pr kt dispozit dhe nse duhen shtuar hipoteza t reja n t, sht marr mendimi i
specializuar i Komisionerit pr Mbrojtjen nga Diskriminimi bazuar n nenin 32 pika 1 shkronja
) t ligjit nr. 10221/2010 Pr mbrojtjen nga diskriminimi.
6. S gjashti, lidhur me nenin 5 t projektligjit, konstatojm se ai sht formuluar keq, pasi jep
prshtypjen q lejon ekstradimin vetm kur parashikohet n legjislacionin evropian, pr shkak t
lokucionit lidhor si dhe.
7. Lidhur me nenin 6, n parim jemi dakord q ai ka nevoj pr ndrhyrje. Megjithat, me
formulimin e propozuar nuk jemi dakord, pasi ai sht i paqart dhe rrezikon t keqinterpretohet
n legjislacionin dytsor dhe m pas, edhe n praktik. Pr m tepr, fjalt e shtuara n fjalin e
par prvese n rastet kur vendimi i gjykats sht i forms s prer shtojn konfuzionin
sepse sot n Shqipri nuk ka koncepte t saktsuara midis vendimit gjyqsor prfundimtar dhe
vendimit gjyqsor t forms s prer, q i ka dhn shkas koht e fundit edhe nxjerrjes s nj
vendimi unifikues penal t Gjykats s Lart.
Ne e shohim kt shtje t lidhur ngusht me efiencn n drejtsi. N Platformn ton kemi
sugjeruar prmirsimin e ktij rregulli kushtetues pr t shtuar filtrat n gjykatat m t larta, me
qllim uljen e mbingarkess s tyre. Sipas nesh, shtja m e rndsishme sht nse duhet t
ket nj mekanizm filtrues dhe kush vendos q shtja ka nj thelb pr n apel. Filtrat mund t
vendosen me pragje n ligj (lloji i akuzs n procesin penal ose vlera monetare n shtjet
civile). Nj gj e till mund t arrihet edhe duke ia dhn diskrecionin gjyqtarit dhe ktu bhet
fjal pr forma t ndryshme t rregullimit me leje, q i lejon gjyqtarit t caktoj vet se cilat
shtje duhet t apelohen, n vend t zbatimit mekanik t dispozitave ligjore. Nn kt analiz,
ne sugjerojm q neni 6 i projektligjit t riformulohet si m posht:
Neni 6
N nenin 43 shtohet fjalia me prmbajtjen si vijon:
Kjo e drejt mund t kufizohet vetm me ligj sipas kushteve t nenit 17 t Kushtetuts.
8. Lidhur me nenin 9, nn t njjtin arsyetim me at t paragrafit 2 t ksaj oponence, jemi t
mendimit se sht i parakohshm dhe nuk gjen asnj shpjegim tek relacioni shoqrues i
projektligjit. Gjithashtu, teksti i prdorur n nenin 9 sht konfuz. Duke u shtuar si paragraf i
veant i nenit 109 t Kushtetuts, nuk kuptohet nse togfjalshi i fillimit kjo e drejt i
referohet t drejts pr t marr pjes n zgjedhjet e kshillave vendor dhe t kryetarit t
bashkis ose komuns (pika 3) apo t drejts pr tu zgjedhur si kryetar bashkie (pika 2). Pr
shkak t ksaj paqartsie, sht e pamundur t identifikohet nse fjala vetm tek neni 109 pika
3 e Kushtetuts duhet t qndroj apo jo. Fjala reciprokisht gjithashtu sht konfuze, ndrsa
fjala rezident sht fjal e huaj. S fundmi, sht e paqart pse kjo shtes n Kushtetut nuk

sht shoqruar edhe me rishikim t nenit 45 t Kushtetuts, q trajton t drejtn e shtetasve


shqiptar pr t zgjedhur dhe pr tu zgjedhur.
9. Lidhur me nenin 10 t projektligjit jemi kundr shfuqizimit q ai propozon. Neni 122 pika 3
e Kushtetuts jep bazn kushtetuese pr disa organizata ndrkombtare dhe madje shrben edhe
pr antarsimin e Republiks s Shqipris n Bashkimin Evropian.
10. Ne jemi kundr nenit 12 t projektligjit sepse ai bie ndesh me zhvillimet shoqrore dhe
institucionale n Shqipri, ku situata politike sht e vshtir dhe ku ende shteti ligjor nuk sht
konsoliduar. N vlersimin ton sht trsisht e paprshtatshme q nj rregull i till t shtohet
me nj ligj rishikues, pra t mos jet pjes e tekstit origjinal t Kushtetuts. N kt mnyr,
krijohet bindja se ky rregull prezantohet vetm pr t ruajtur t paprekur ndryshimet konkrete
kushtetuese. Nga ana tjetr, Kushtetuta shqiptare bn pjes n ato lloj kushtetutash q nuk ka nj
brtham solide normash, t cilat jan t ndaluara t rishikohen. Ne vlersojm se neni 12 i
projektligjit dhunon haptazi nenin 124 t Kushtetuts, sipas t cilit Gjykata Kushtetuese garanton
respektimin e Kushtetuts dhe bn interpretimin prfundimtar t saj. Pr m tepr, historia
institucionale n Shqipri ka njohur raste t tilla. Kshtu, Gjykata Kushtetuese shqiptare, me
vendimin nr. 57, dat 05.12.1997 ka vendosur shfuqizimin e ligjit kushtetues nr. 8257, dat
19.11.1997. Me an t ktij ligji, Kuvendi, me shumic t cilsuar t forcave t majta, urdhronte
kryerjen e rotacionit nga Gjykata Kushtetuese brenda 30 ditve, n t kundrt urdhrohej
pezullimi i Gjykats Kushtetuese.
11. Lidhur me nenin 14 t projektligjit, q shton paragrafin 3 n nenin 124 t Kushtetuts pr
buxhetin e veant dhe administrimin e pavarur t tij nga Gjykata Kushtetuese jemi dakord.
Ashtu si jemi shprehur n Platformn ton, ne besojm q Reforma Kushtetuese pr
Gj.Kushtetuese duhet t forcoj pavarsin institucionale t saj n t paktn 4 komponent: (a)
pavarsin administrative; (b) pavarsin financiare; (c) pavarsin vendimmarrse; dhe (d)
pavarsin e prcaktimit ekskluziv t juridiksionit.
12. Lidhur me nenin 15 t projektligjit, q ndryshon nenin 125 t Kushtetuts, ne vlersojm se
prmbajtja e tij nuk siguron pavarsin e gjyqtarve t Gjykats Kushtetuese pr arsyet e
mposhtme:
a) formula e re propozon ti qndrohet sistemit t emrimit t gjyqtarve, ndrsa ne besojm
q rruga drejt pavarsis s Gjykats Kushtetuese duhet t kaloj n nj proces
przgjedhs bazuar n kritere meritokracie;
b) sht e paqart prse zgjedhja e gjyqtarve t Gjykats Kushtetuese duhet
fragmentarizuar midis Presidentit, Kuvendit dhe Gjykats s Lart. Emrimi automatik n
mnyr t vecant nga secili prej ktyre organeve, si dhe heqja e bashkpunimit
ndrinstitucional, shmang n kt mnyr kontrollin e ndrsjellt midis institucioneve t
prfshira n proces;
c) ndalimi i t drejts s riemrimit/rizgjedhjes, duhet t prfshij edhe gjyqtart n detyr,
q jan drejt prfundimit t mandatit;

d) formula e re hesht pr procedurn e Kuvendit n emrimin e gjyqtarve kushtetues. N


kt mnyr, projektligji nuk sht koherent sepse pr funksionart e tjer kushtetues,
edhe m t ult n hierarki se sa gjyqtart kushtetues, sht br nj prpjekje pr t
parashikuar se Kuvendi vendos me shumic t cilsuar. Nga ana tjetr, mosparashikimi i
procedurs s Kuvendit nuk siguron pjesmarrjen substanciale t opozits n kt proces,
sidomos kur sht e pritshme q kto ndryshime kushtetuese t zbatohen nga legjislatura
aktuale;
e) E njjta kritik qndron edhe pr procedurn e Gjykats s Lart n emrimin e
gjyqtarve kushtetues. sht e pakuptimt q Gjykata e Lart t zgjedh antart e
Gjykats Kushtetuese, jo vetm pr shkak se sht n koflikt interesi me kt gjykat
(Gjykat Kushetuese shqyrton vendimet e Gjykats s lart n kuadr t t drejts s
individit pr nj proces t rregullt ligjor), por edhe pr faktin se Gjykata e Lart qndron
m posht se Gjykata Kushtetuese n hierarkin institucionale kushtetuese n vend.
Zgjedhja e 3 antarve nga mbledhja e prbashkt e Gjykats s Lart dhe Gjykats s
Lart Administrative, ka rrezik t lart t kontrollit nga mazhoranca parlamentare pr
shkak t mnyrs s emrimit t gjyqtarve n kto gjykata (me propozim t KLGJ
struktur q lehtsisht kontrollohet nga mazhoranca), si dhe numrit t ult t
pjesmarrsve n proces (numri i antarve t GJL dhe GJLA sht i ult dhe lehtisht i
kontrollueshm);
f) teksa Presidenti dhe Kuvendi detyrohen ti emrojn gjyqtart nga lista e hartuar nga
Kshilli pr Emrimet, nj detyrim i till nuk qndron pr antart q emrohen nga
Gjykata e Lart;
g) nuk ka asnj prmirsim t kritereve t meritokracis n emrimin e gjyqtarve
kushtetues, prvese kushti aktual jurist me kualifikim t lart dhe me prvoj pune jo
m pak se 15 vjet n profesion sht zvendsuar me kushtin jurist me t paktn 15
vjet prvoj pune si gjyqtar, prokuror, avokat, profesor t s drejts, npuns t lart
n administratn publike, me nj veprimtari t spikatur n fushn e t drejts kushtetuese,
t drejtave t njeriut ose sfera t tjera t s drejts. N kt mnyr mund t thuhet se
kto kushte nuk kan ndryshuar. Kjo bie ndesh me Dokumentin Analitik t Reforms
Kushtetuese, ku sht identifikuar se nj nga tre problemet themelore t Gjykats
Kushtetuese sht mungesa e kritereve t sakta pr przgjedhjen e gjyqtarve kushtetues.
Gjithashtu, ne besojm q thjesht prvoja n profesion nuk sht tregues i aftsive
profesionale;
h) kushti ndalues kandidati pr gjyqtar nuk duhet t jet dnuar m par pr kryerjen e nj
vepre penale nuk mbulon aspak t gjitha hipotezat e dekriminalizimit n Shqipri, q sot
sht kthyer nj problem shum serioz dhe sht nj prej shtjeve kardinale t opozits;
i) kushti ndalues t mos jet angazhuar n forumet drejtuese t partive politike sht i
mangt dhe nuk i prgjigjet plotsisht nevojs pr depolitizimin e Gjykats Kushtetuese.
Prvoja institucionale n Shqipri ka treguar q individ t caktuar kan ushtruar
pozicione t forta politike si Ministr i Drejtsis, pa qen e nevojshme t jen pjes e
forumit drejtues t partis politike. Pr m tepr, ky kusht sht formuluar me nj gjuh t
ndryshme nga neni 54 i projektligjit, i cili si kusht ndalues pr Prokurorin e Prgjithshm

j)

k)
l)
m)

vendos nuk duhet t ket mbajtur nj post politik apo nj post n nj parti politike gjat
10 viteve t fundit para kandidimit;
Shpjegimi i dhn n relacionin shoqrues t projektligjit pr zgjatjen e mandatit t
gjyqtarit kushtues n 12 vjet sht i prcipt (m tepr siguri pr pavarsin dhe stabilitet
n vendimmarrje). Ky shpjegim nuk ka asnj lidhje me problematikat e identifikuara n
Dokumentin Analitik, i cili n t kundrt veon si problem qndrimin e tejzgjatur mbi 9
vjet t gjyqtarve n detyr;
Termi shumic absolute i prdorur n pikn 4 t ktij neni nuk njihet n Kushtetut dhe
ka nevoj pr saktsim;
Dispozita e riformuluar nuk i jep zgjidhje prmirsimit t procedurs s przgjedhjes s
gjyqtarve kushtetues dhe as ngrit t krijuar pr riprtritjen e saj me an t rotacionit;
Pika 5 e nenit 125 krijon prplasje me nenin 127, pasi lejon q nj gjyqtar t cilit i
mbaron mandati pr veprime t kryera me faj, t vijoj detyrn deri n emrimin e
pasardhsit t tij.

Prsa i takon kritereve t emrimit t gjyqtarve t Gjykats Kushtetuese, ne sugjerojm q duhet


t mbahen n konsiderat sa m posht:
a) Vlerat e demonstruara t kompetencs m t lart profesionale t gjyqtarve
q zgjidhen;
b) Prvoja e tyre e spikatur n veprimtarin publike;
c) Njohja e thell prej tyre e veprimtaris publike;
d) Prvoja dhe kulturat profesionale t diversifikuara;
e) Integriteti moral m i lart;
f) Aftsit maksimale pr tu prfshir, diskutuar dhe angazhuar n shtje t
interesit publik.
Prvoja profesionale t mbaj n konsiderat rrezikun e riciklimit nprmjet promovimit t
funksionarve, hetuesve, prokurorve dhe gjyqtarve t regjimit komunist, t cilt duhet t jen
t prjashtuar nga do promovim nse kan ushtruar kto detyra gjat periudhs komuniste.
Ndrsa prsa i takon procedurs s zgjedhjes s antarve t GjK, ne sugjerojm q procesi t
realizohet nprmjet nj mekanizmi ndrveprimi institucional, i cili t prfshij aktor jopolitik
dhe politik me qllim grshetimin e komponentit profesional dhe meritokratik nga njra an dhe
komponentit publik pr dhnien e legjitimitetit demokratik nga ana tjetr. Zgjedhja e tyre t
bhet me 2/3 nga Kuvendi, me pjesmarrjen substanciale t opozits [CDL-AD(2007)047
122-123; CDL-AD (2012)024 35, CDL-AD (2013)028 dhe CDL-AD (2011)040]. N
aplikimin e ktij standardi, duhet studiuar me kujdes prvoja politike shqiptare n prcaktimin
e shumics sepse nuk duhet harruar q prbrja parlamentare n Shqipri ka njohur
mazhoranca me shumica t theksuara prej 3/5, si sht edhe legjislatura aktuale 20132017. Kjo nnkupton se shumica e prforcuar prej 3/5, q Kushtetuta prmban n disa lloj
procedurash parlamentare ka dshtuar n qllimin e saj kryesor, n at q sht prfshirja
e domosdoshme e opozits.
Procedura e zgjedhjes s antarve t GjK duhet t garantoj:
8

transparencn maksimale q n fazat paraprake;


shtrirje t mjaftueshme n koh pr seciln hallk t procesit;
publikim te detajuar pr seciln nga vendimmarrjet e ndrmjetme;
aksesin maksimal dhe jo paragjykues pr kdo q mendon se prmbush kriteret;
administrim t procesit n instanc t par nga nj korpus ekzistues profesionistsh, me
prbrje t diversifikuar dhe jasht influencs politike, (psh KLD ose vet GjK) i cili
menaxhon:
i. pritjen e aplikimeve;
ii. ekskluzivisht konkurrimin me jetshkrime, dokumente dhe me intervista;
iii. vlersimin mbi prmbushjen ose jo t kushteve skualifikuese, si dhe prpilimin
e vlersimit objektiv (individual dhe krahasimor) ndrmjet kandidatve q
prmbushin kriteret kualifikuese;
iv. plotsimin e dokumentacionit prkats pr seciln kandidatur t kualifikuar
dhe prcjellja tek organi propozues.
n instanc t dyt, propozim t mir-arsyetuar mbi przgjedhjen ose jo dhe renditjen
prkatse t kandidaturave t przgjedhura sipas nj vlersimi objektiv mbi parametra t
integritetit moral, njohjes s spikatur t veprimtaris publike, prvojave dhe kulturave
profesionale t diversifikuara, aftsive maksimale pr tu prfshir, diskutuar dhe
angazhuar n shtje t interesit publik, t nj numri minimal kandidaturash pr secilin
post n GjK, nga grupi i kandidaturave q kan kaluar fazn e par.
n instanc t tret, realizim t seancave dgjimore publike me kandidaturat e propozuara
pa t drejt skualifikimi dhe miratim n do rast me shumic prej 2/3 prej Kuvendit, ose
n alternativ, me pjesmarrje substanciale t opozits, i pasuar nga nj mekanizm
zhbllokues n rast ngrci.

13. Lidhur me nenin 16 t projektligjit, q ndryshon nenin 126 t Kushtetuts, ngrem dyshimet
se rregulli i ri pr heqjen trsore t imunitetit procedural (inviolability) dobson pavarsin
individuale t gjyqtarit kushtetues. N relacionin shpjegues, ky propozim mbshtetet n dy arsye.
S pari, imuniteti pr kontrollin personal dhe t baness ka penguar hetimet e prokuroris dhe s
dyti, formula aktuale e nenit 126 t Kushtetuts krijon konflikt interesi t gjyqtarit kushtetues. Ne
vlersojm se rregulli i ri i propozuar nuk ka nj lidhje t mir me kto dy arsye t dhna. S
pari, rregulli i ri nuk mjaftohet vetm me lejimin e kontrollit personal dhe t baness, por lejon
edhe arrestimin e gjyqtarit kushtetues. S dyti, n praktik nuk ka patur asnj rast t till konkret
prpara Gjykats Kushtetuese, q t jet provuar q ajo ka vepruar n konflikt interesi.
S fundmi, ne vlersojm se sht me vend t prcaktohet shprehimisht n Kushtetut imuniteti
material (non liability). Megjithat teksti i propozuar na duket i paqart n togfjalshin
mendimet e shprehura pasi tejkalon ushtrimin e detyrs.
14. Lidhur me nenin 17 t projektligjit, q ndryshon nenin 127 nuk jemi dakord pasi teksti i tij
krijon konfuzion t paprshtatshm n dm t siguris s ushtrimit t detyrs nga gjyqtari pr
arsyet e mposhtme:

a) teksti nuk bn nj ndarje t qart midis mbarimit t mandatit pr arsye q nuk varen nga
vullneti i gjyqtarit me rastet e mbarimit t mandatit pr faj t gjyqtarit;
b) teksti nuk mbulon hipotezn e shkarkimit nga detyra t gjyqtarit kushtetues edhe n rastin
kur ai procedohet penalisht pr nj krim t dukshm, ndonse vendimi gjyqsor i fajsis
ende nuk ka marr form t prer;
c) hipoteza e prcaktuar n shkronjn d l shtigje pr abuzim sepse parashikon dnimin
me vendim prfundimtar n nj procedur disiplinore. N projektligj ka vetm nj
rregull deklarativ (neni 18), q prcakton se gjyqtart kushtetues mbajn prgjegjsi
disiplinore sipas ligjit. Vlersojm se mungojn trsisht garancit pr gjyqtarin
kushtetues pr ta shkarkuar nga detyra prmes nj procesi disiplinor edhe pr shkelje fare
t lehta. Pr kt shkak, gjyqtari kushtetues mbetet trsisht i ekspozuar dhe mund t
shkarkohet me nj procedur disiplinore q rregullohet lehtsisht me ligj, ndaj nj organi
disiplinor q krijohet lehtsisht me ligj, ndaj do lloj sanksioni disiplinor q mund t
prfshihet lehtsisht n ligj. N kt pikpamje, garancit e tij jan shum m t dobta se
sa ato t funksionarve t tjer kushtetues, pr t cilt propozohet t ngrihet nj organ
kushtetues Tribunali Disiplinor;
d) pika 3 e nenit 127 nuk rregullon rastin kur koha e mbetur e mandatit t gjyqtarit q ka
krijuar vakancn sht shum e shkurtr dhe nuk justifikon kostot financiare dhe burimet
njerzore pr zvendsimin me nj antar t tij;
e) pika 4 e nenit 127 sht e paplot, sepse ashtu si sht formuluar, e lidhur me nenin 125
pika 5 lejon q nj gjyqtar, t cilit i mbaron mandati pr veprime t kryera me faj prej tij,
t vazhdoj ushtrimin e detyrs deri n emrimin e gjyqtarit zvendsues;
f) projektligji n trsi dhe kjo dispozit n veanti nuk parashikon rastin e pezullimit nga
detyra t nj gjyqtari kushtetues dhe procedurn q ndiqet n kto raste.
15. Lidhur me nenin 18 nuk jemi dakord, sepse si u argumentua m sipr, ai ul ndjeshm
garancit n detyr t gjyqtarit kushtetues dhe e dobson figurn e tij n raport me funksionart e
tjer kushtetues. N rastin konkret, nuk parashikohet cila sht struktura q vlerson shkeljen
disiplinore t antarve t GJK, por kjo i lihet t prcaktohet me ligj, ndryshe nga rasti i organeve
t tjera, ku organi disiplinor parashikohet drejtprdrejt n Kushtetut, sepse ka t bj me
garantimin e statusit t gjyqtarit kushtetues.
16. Lidhur me nenin 19 n parim jemi dakord, por formulimi i tij krijon prplasje me nenin 127
pika 2, sipas t cilit mbarimi i mandatit t gjyqtarit kushtetues deklarohet me vendim t Gjykats
Kushtetuese.
17. Lidhur me nenet 20, 25, 35, 38 dhe 39, nuk e kuptojm arsyen e prfshirjes s tyre n
projektligj, pasi ato nuk sjellin asnj ndryshim. Pr kt shkak, ne sugjerojm q ato t hiqen nga
projektligji.
18. Lidhur me nenin 21 t projektligjit, vlersojm se ai sht i paplot pasi nuk mbulon t
gjitha situatat e konfliktit t interesit t gjyqtarit kushtetues, si mund t jet angazhimi i tij n
aktivitete t partive politike, pa pages. Po ashtu, n mnyrn e formuluar, kjo dispozit lejon q
10

gjyqtari kushtetutes, kundrejt pagess, t kryej veprimtari t tjera q nuk lidhen me profesionin
e tij.
19. Lidhur me nenet 22 dhe 23 kundrshtojm paraqitjen e tyre t veuar sepse prezantojn
rregulla t shtuara tek e njjta norm kushtetuese neni 131. Prsa i takon shkronjs f) t
ndryshuar, konstatojm dy paqartsi. S pari, koncepti akti i pushtetit publik q cenon t drejtat
dhe lirit themelore t garantuara n Kushtetut sht i paqart. N Republikn e Shqipris q
nga viti 2012 e deri aktualisht sht kryer nj reform e thell e t drejts administrative, e cila
ka prezantuar koncepte t reja t aktit administrativ, q nuk prputhet me konceptin e dhn n
kt dispozit. Po ashtu, sht e paqart nse kjo hipotez mbulon edhe aktin e nj subjekti
privat, i cili ushtron pushtet publik. Gjithashtu, vlersojm se termi individ sht kufizues
sepse l jasht personat juridik, t cilt sipas nenit 16 pika 2 t Kushtetuts gzojn t njjtat t
drejta dhe liri themelore si personat fizik. Nga ana tjetr, formulimi i shkronjs f) nuk zgjidh
rastet kur kushti pr shterimin e mjeteve t brendshme mund t shkaktoj dme t pariparueshme
pr individin apo personin juridik, si sht rasti i zvarritjes n gjykim tek gjykatat e zakonshme.
S fundmi, pr shkronjn f) sht e paqart klauzola shptuese e prdorur prve kur sht
parashikuar ndryshe n Kushtetut. Pr prdorimin e saj nuk sht dhn asnj shpjegim n
relacionin shpjegues t projektligjit.
20. Lidhur me nenin 23, q shton shkronjn g) ne e kundrshtojm dhe sugjerojm q ai t hiqet
pr disa arsye. S pari, ne nuk jemi dakord pr ngritjen e nj Gjykate t Lart Administrative. Po
ashtu, ne vlersojm se nuk duhet pranuar q Gjykata e Lart dhe Gjykata Kushtetuese t ket
mosmarrveshje, pasi nuk jan organe t t njjtit lloj, nuk jan n t njjtn hierarki dhe nuk i
prkasin t njjtit sistem. Ne nuk kemi asnj dyshim se n kt rast, vendimi i Gjykats
Kushtetuese sht prfundimtar dhe i detyrueshm pr do organ t pushtetit publik, si
parashikon neni 132 i Kushtetuts aktuale.
21. Lidhur me nenin 24 t projektligjit, q ndryshon nenin 132 ne nuk jemi dakord. Ne
vlersojm se me kt ndryshim, i sht dhn roli i ligjvnsit pozitiv Gjykats Kushtetuese dhe
pr kt shtje nuk sht br nj studim paraprak i situats n Shqipri. Historia institucionale
ka treguar se nuk kan qen t pakta rastet e debatit t nxeht me Gjykatn Kushtetuese dhe
dyshime pr tejkalimin e rolit t saj drejt rolit t ligjvnsit. Po ashtu, vlersojm se koncepti
botim tashm sht i vjetruar dhe nuk i prgjigjet modernizimit t shoqris dhe shtetit
shqiptar drejt dixhitalizimit dhe publikimit elektronik. Gjithashtu, ne e shohim problematike
hipotezn prjashtuese t hyrjes n fuqi t vendimit t Gjykats Kushtetuese, kur parashikohet
ndryshe me ligj sepse kjo rrezikon situata q Kuvendi t vendos dhe t marr atribute t
Gjykats Kushtetuese. N kt situat, ne jemi t mendimit se duhet t jet Gjykata Kushtetuese
q urdhron hyrjen n fuqi n nj koh t ndryshme t vendimit t saj, bazuar n kriteret dhe
procedurat e prcaktuara n ligjin e saj organik dhe jo do lloj ligji. Gjithashtu, ne vlersojm se
formulimi i ri nuk prcakton shprehimisht detyrimin e Gj.Kushtetuese pr t patur nj
jurisprudenc konsistente dhe pr t'iu referuar n zgjidhjen e shtjeve edhe parimeve t KEDNj.
Po ashtu, ne vlersojm se ka vend t qartsohet n Kushtetut se t gjitha organet e tjera

11

shtetrore, prfshi edhe gjykatat, duhet t zbatojn/ndjekin interpretimin kushtetues t br nga


Gj.Kushtetuese.
22. Lidhur me nenin 26 t projektligjit, q ndryshon listn e subjekteve q i drejtohen Gjykats
Kushtetuese, duhet evidentuar se shtimi n kt list i Kshillave t Lart Gjyqsor dhe t
Prokuroris sht i pajustifikuar nga relacioni shpjegues i projektligjit. sht e paqart pse
subjekti organizata t tjera sht zvendsuar me organizata t partive politike dhe n
relacionin shpjegues nuk ka asnj shpjegim pr kt. N kt mnyr, cenohet aksesi i shoqris
civile n Gjykatn Kushtetuese. Po ashtu, kto dy shtje nuk jan analizuar as n Dokumentin
Analitik dhe as n Strategji. Ne jemi dakord pr prfshirjen e Komisionerve, por preferojm q
formulimi t jet m abstrakt sepse kto jan institucione t ngritura n ligj dhe jo vetm q
mund t ndrrojn emrtesn e tyre, por edhe mund t shtohen apo paksohen.
23. Lidhur me nenin 27 t projektligjit, q ndryshon nenin 135, ne jemi kundr ngritjes s
Gjykats Administrative dhe reformimit t thell t gjykatave administrative. Republika e
Shqipris n nntor t vitit 2013 filloi zbatimin e reforms s gjykatave administrative dhe sht
e papranueshme nj reformim trsor i tyre n kt moment. Nuk ka asnj studim pr
efektivitetin dhe problematikat e tyre deri n kt moment dhe nj reform e till pritet t
shkaktoj vetm kaos, sidomos tek qytetart q presin shrbimin. Nga ana tjetr, ky organizim i
ri i gjykatave administrative i propozuar me kt projektligj sht surpriz dhe i nxituar, pasi ai
nuk gjen asnj gjurm n Dokumentin Analitik dhe n Strategji. Pr kt arsye, ne sugjerojm q
koncepti i Gjykats s Lart Administrative t hiqet nga projektligji kudo q sht prmendur.
24. Lidhur me nenin 28 t projektligjit ne konstatojm prplasje dhe paqartsi konceptesh
themelore, si m posht:
a) Formulimi i propozuar nuk garanton q Gjykata e Lart t shndrrohet n gjykat karriere
dhe jasht influencave politike. Emrimi si antar i Gjykats s Lart t individve jasht
sistemit gjyqsor, krijon mundsi t lart pr politizimin e Gjykats s Lart;
b) n tekstin e ksaj norme disa her prdoret koncepti emrim dhe disa her koncepti
zgjedhje, q tregon se formulimi nuk sht br bazuar n nj sistem t qart;
c) ndalimi i t drejts s riemrimit/rizgjedhjes, duhet t prfshij edhe gjyqtart n detyr,
q jan drejt prfundimit t mandatit;
d) kundrshtojm srish ngritjen e Gjykats s Lart Administrative me arsyetimin e piks
23 t ksaj oponence;
e) nuk jemi dakord me mandatin 12 vjear t gjyqtarve t lart, me arsyetimin e piks 12 t
ksaj oponence;
f) kemi t njjtat rezerva pr detajimin e kritereve t emrimit, pr kushtet ndaluese
(dnimet penale dhe prfshirja n politik) si ato t prshkruara n pikn 12 t ksaj
oponence. Ne besojm q thjesht prvoja n profesion nuk sht tregues i aftsive
profesionale. N shtes t ktyre rezervave, vlersojm se vendosja e kriterit 20 vjet
prvoj si jurist i spikatur mbart riskun e riciklimit t figurave t sistemit komunist dhe
ndalimin e individve q kan prfunduar Shkolln e Magjistraturs. Po ashtu, sht e

12

paqart pse kriteri 20 vjet prvoj sht m i lart se sa kriteri prej 15 vjet prvoj i
parashikuar pr gjyqtart kushtetues;
g) n pikn 2 shprehja kushtet pr vazhdimsin e ushtrimit t profesionit t gjyqtarit
prcaktohen me ligj sht e paqart dhe v n dyshim parimin e palvizshmris s
gjyqtarit nga detyra t prcaktuar nga neni 138 i Kushtetuts dhe nj set aktesh
ndrkombtare;
h) termi shumic absolute n pikn 3 sht i paqart dhe jokonsistent me tekstin e
Kushtetuts, q prdor konceptet e shumicave t cilsuara;
i) kundrshtojm prmbajtjen e piks 5, ku sht vendosur si kusht pr emrimin e
gjyqtarve arsimi i lart juridik. Ky formulim jo vetm q nuk i prgjigjet Dokumentit
Analitik dhe Strategjis, ku Shkolla e Magjistraturs paraqitet si histori suksesi, por
njherazi nuk sht konsistent me nenin 50 t projektligjit, ku pr prokurort sht
prcaktuar si kusht prfundimi i Shkolls s Magjistraturs.
Pr reformimin e Gjykats s Lart, ne sugjerojm sa m posht:
a) GjL t ridimensionohet si nj organ qartsisht gjyqsor jo vetm n funksionim
(gjykat ligji) por edhe n konstituim (gjykat karriere);
b) reformimi i GjL t ket si objektiv mbi t gjitha profesionalizmin, s bashku me
pavarsin e tejskajshme dhe paansin, e sigurisht edhe eficencn n veprimtari. do
ndikim politik mbi t duhet t evitohet;
c) przgjedhja e gjyqtarve t GjL, duhet t bhet ekskluzivisht nga radht e personave
q gzojn statusin e gjyqtarit (gjyqtar efektiv apo gjyqtar q shrbejn n
struktura t tjera jasht sistemit gjyqsor);
d) nuk duhet t ket trajtim t diferencuar t llojeve t kritereve t emrimit t
gjyqtarve t GjL krahasuar me llojet e kritereve t emrimit apo promovimit pr
gjyqtart e shkalls s par apo t apelit;
e) kriteret e emrimit pr gjyqtart e lart, por edhe pr promovimin e gjyqtarve n
prgjithsi duhet t perfeksionohen. Lidhur me to, n i qndrojm propozimeve mbi
kriteret e emrimit t gjyqtarve t GjK;
Nse do t zgjidhet t ruhen gjurm nga sistemi aktual (Presidenc-Kuvend), me qllim t
eleminimit t politizimit t procedurs s emrimit, t ndrfutet roli i fort dhe determinant t
Kshillit t Lart Gjyqsor, jo vetm si nj organ, i cili menaxhon fazat fillestare dhe kryesore t
procesit te emrimit, porse edhe si mekanizm zhbllokues.
25. Lidhur me nenin 29 t projektligjit, q propozon heqjen trsore t imunitetit procedural t
gjyqtarve, ne shfaqim t njjtat rezerva si n pikn 13 t ksaj oponence.
26. Lidhur me nenin 30 t projektligjit, ne nuk jemi dakord me shprehjen lejuese t kufizimit t
kohqndrimit n detyr t gjyqtarve prve rasteve kur parashikohet n Kushtetut. Ky
parashikim lejon ndrhyrjen srish n t ardhmen n Kushtetut pr t kufizuar kohqndrimin
n detyr t gjyqtarve, q sipas nesh dhunon parimin e palvizshmris n detyr, si nj prej
parimeve themelore t pavarsis s gjyqtarve. Po ashtu, fjalia e dyt n kt norm, duhet t
13

saktsohet q bhet fjal vetm pr sanksion disiplinor sepse thjesht fjala sanksion lejon edhe
mundsin e sanksioneve administrative nga organe t pushtetit ekzekutiv.
N sugjerojm q parimi i palvizshmris s gjyqtarit dhe rastet prjashtimore t tij t
prcaktohen shprehimisht n Kushtetut, duke e lidhur me pavarsin e gjyqsorit (prmbajtja
aktuale e norms kushtetuese sht e pamjaftueshme). Raste t tilla jan transferimi i
detyrueshm pr shkak riorganizimi t sistemit t gjykatave, delegimi/komandimi i prkohshm
i gjyqtarit, rastet e procedimit disiplinor t tij apo rastet e vrtetuara t paaftsis pr t
prmbushur funksionet gjyqsore n mnyr t prshtatshme, t pavarur dhe t paanshme
(marrdhnia e afrt me avokatt apo gjyqtart q trajtojn t njjtat shtje). Sipas nesh, sht e
domosdoshme q shkaqet pr transferimin e gjyqtarit t prcaktohen qartsisht dhe q nj
transferim i detyrueshm t vendoset me mjete t procedurave transparente t zhvilluara nga
Kshilli i Lart Gjyqsor dhe vendimet e tilla t jen t ankimueshme.
27. Lidhur me nenin 31 t projektligjit, q ndryshon nenin 139 t Kushtetuts, konstatojm se ai
nuk sht n t njjtn linj me prmbajtjen e nenit 17 t projektligjit, q ndryshon nenin 127 t
Kushtetuts. Konkretisht n kt norm mungon hipoteza e mbarimit t mandatit pr shkak t
procedimit disiplinor. Lidhur me shtjet e tjera, kjo norm paraqitet trsisht e njjt me
prmbajtjen e nenit 17 t projektligjit dhe ne i qndrojm rezervave t dhna n pikn 14 t ksaj
oponence.
28. Lidhur me nenin 32 t projektligjit, i cili shton nenin 139/a t Kushtetuts, ai ka struktur
dhe prmbajtje trsisht t ngjashme me nenin 18, q ndryshon nenin 128 t Kushtetuts. Pr
kt shkak, ne i qndrojm rezervave t dhna n pikn 15 t ksaj oponence.
29. Lidhur me nenin 33 t projektligjit, i cili shfuqizon nenin 140 t Kushtetuts, ne shprehim
shqetsimin se mungesa e procedurs baz pr shkarkimin e gjyqtarit t lart nga detyra n
Kushtetut prbn nj paksim t konsiderueshm t garancive t tij n detyr.
30. Lidhur me nenin 34 t projektligjit, q propozon ndryshimin e nenit 141 t Kushtetuts, n
parim ne jemi dakord pr heqjen e juridiksionit fillestar t GjL pr kto lloj shtjesh, por ktu
duhen evidentuar dy shtje. shtja e par lidhet me shkakun pse duhet hequr ky juridiksion
fillestar dhe lidhet me procesin e rregullt, q duhet t gzoj nj funksionar i till, q gjen
shprehjen e vet m energjike tek e drejta pr tu ankuar tek nj gjykat m e lart. Nga ana tjetr,
heqja e juridiksionit fillestar t GjL pr kto shtje penale mbart riskun e mnyrs se si kto
shtje do t prballohen nga gjykatat m t ulta pr shkak t presionit t lart mediatik dhe
politik q kto lloj shtjesh kan. Pr pasoj, vlersohet se kalimi i ktyre lloj shtjeve tek
gjykata m t ulta se GjL n rang krkon domosdoshmrisht garanci t forta pr depolitizimin e
sistemit gjyqsor, profesionalizmin dhe integritetin e tij pr t prballuar kto shtje t profilit t
lart.
Nga ana tjetr, ne kundrshtojm heqjen nga teksti i nenit 141 t kompetencs pr nxjerrjen e
vendimeve unifikuese pr njsimin ose ndryshimin e praktiks gjyqsore. Ne vlersojm se nj
14

kompetenc e till duhet ti mbetet Gjykats s Lart, pasi sht mjeti q garanton zbatimin
uniform t ligjit nga pushteti gjyqsor. Po ashtu, sipas nesh shprehja me prjashtim t shtjeve
q i prkasin juridiksionit t Gjykats Kushtetuese sht e teprt dhe e bn normn konfuze,
madje vendos paqartsi edhe pr juridiksionin kushtetues.
31. Lidhur me nenin 36 t projektligjit, q ndryshon nenin 143 t Kushtetuts, ne konstatojm
se ai ka t njjtn struktur dhe prmbajtje me nenin 21 t projektligjit. Pr pasoj, ne i
qndrojm mendimit t dhn n pikn 18 t ksaj oponence.
32. Ne jemi kundr nenit 37 t projekligjit, q shfuqizon nenin 144 t Kushtetuts. Kjo norm
kushtetuese shpall parimin mbi pavarsin financiare t gjykatave, q sht nj prej
komponentve m t rndsishm t pavarsis s pushtetit gjyqsor. N Republikn e
Shqipris nuk kan munguar rastet, kur n Gj.Kushtetuese jan paraqitur shtje dhe jan
pranuar prej saj pikrisht bazuar n kt norm kushtetuese. Dhnia e argumentit n kllapa
prfshihet tek neni 147 sht e pasakt. N projektligj, as n ndryshimin e nenit 147 dhe as n
nenin e shtuar 147/1 nuk prcaktohet shprehimisht parimi i pavarsis s administrimit t
buxhetit t gjykatave.
33. Projektligji propozon n nenin 38 q neni 145 i Kushtetuts t mos ndryshoj. Ne kemi nj
shqetsim me pikn 3 t nenit 145, pasi vlersojm q ajo sht e paplot kur shpall se
ndrhyrja n veprimtarin e gjyqtarve sjell prgjegjsi sipas ligjit. Historia institucionale n
Shqipri ka treguar raste t ndrhyrjes flagrante n veprimtarin e gjyqtarve, nga funksionar t
lart politik.
34. Lidhur me nenin 40 t projektligjit, q ndryshon nenin 147 t Kushtetuts, n parim ne jemi
dakord pr reformimin e Kshillit t Lart t Drejtsis. Megjithat, lidhur me formulimin
konkret t propozuar me shprehim shqetsimet e mposhtme:
a)
Edhe n kt rast ka nj konfuzion n koncepte sepse nuk ndahet qart nse do t
prdoret sistemi i emrimit n detyrn e antarit apo sistemi i zgjedhjes. Teksti sht
jouniform, duke folur her pr zgjedhje dhe her pr emrim;
b)
Formula e re zvoglon numrin e antarve nga 15 n 11 dhe nuk jepet nj shpjegim
racional nse ky numr, ndonse me koh t plot, do t ket mundsi t jet efektiv n
prmbushjen e detyrave t shtuara t Kshillit, t cilat me nenin 40 t projektligjit jan
shtuar;
c)
6 antar t Kshillit zgjidhen nga pushteti gjyqsor, por projektligji sht i paqart pr
procedurn e zgjedhjes s tyre sepse e delegon pr tu rregulluar me ligj. N relacionin
shoqrues shpjegohet q Konferenca Gjyqsore Kombtare do t suprimohet dhe ne jemi
kundr pr suprimimin e saj. Kjo lvizje mbart rrezikun e zgjedhjes s kontrolluar t
antarve t Kshillit sepse fragmentarizon procesin e zgjedhjes s antarve t KLD-s
dhe rrit mundsin e kontrollit politik. Gjithashtu, nuk ka asnj arsye bindse prse nj
antar i KLD-s q vjen nga radha e gjyqtarve t Gjykats s Lart t zgjidhet vetm nga
trupa e gjyqtarve t Gjykats s Lart. N fakt, ky antar do t jet prgjegjs pr t
ruajtur pavarsin, prgjegjshmrin dhe mbarvajtjen edhe t gjyqtarve t niveleve t
15

d)

e)

f)
g)
h)
i)

tjera. Nga ana tjetr, suprimi i KGjK dobson vetqeverisjen e pushtetit gjyqsor dhe bie
ndesh me rekomandimin e GRECO-s pr Shqiprin t vitit 2013.
5 antart e tjer t Kshillit propozohet t zgjidhen nga Kuvendi me 3/5 me nj formul
propozuese nga Dhoma Kombtare e Avokatis (1 antar), trupa e pedagogve t
drejtsis (2 antar), trupa e pedagogve jomagjistrat (1 antar) dhe shoqria civile (1
antar). Antart jo gjyqtar emrohen nga Kuvendi me tri t pestat e gjith antarve
mbi bazn e propozimeve nga strukturat prkatse dhe t opinionit t Kshillit t
Emrimeve n Drejtsi. Kjo formul krijon probleme sepse n Shqipri, me prjashtim t
Dh.K.Avokatis, forumet e tjera nuk jan t institucionalizuara dhe jan lehtsisht t
kontrollueshme nga pushteti. Nga ana tjetr, ky mekanizm pr zgjedhjen e antarve t
Kshillit nuk garanton konsensusin dhe legjitimitetin demokratik n Kuvend, sepse n
formatin aktual t legjislaturs parlamentare, ku mazhoranca ka mbi 3/5 e votave,
pjesmarrja substanciale e opozits sht e prjashtuar. S treti, i lihet Kshillit pr
Emrimet n Drejtsi, q nuk ka tradit institucionale t provuar, q t zgjedh antart
nse Kuvendi dshton n procesin e zgjedhjes s antarve jogjyqtar;
Balanca 6 gjyqtar dhe 5 antar n pamje t par duket n prputhje me standardin
evropian, sipas t cilit shumica substanciale duhet t jet nga radht e gjyqtar. Mirpo,
n draft propozohet q kryetari i Kshillit t zgjidhet nga radht e antarve jo gjyqtar,
q nnkupton barazimin dhe n raste mungesash n mbledhje edhe prevalencn e
antarve jogjyqtar (vota e kryetarit n rast barazie mbizotron). Po ashtu, n projektligj
nuk prcaktohet asgj pr t prjashtuar antart jogjyqtar nga votimi n shtje
sensitive pr karriern e gjyqtarit;
Nuk parashikohen kritere t emrimit pr antart e Kshillit, ndrsa shtjet e konfliktit
t interesave jan ln t hapura, pr tu rregulluar me ligj;
N projektligj nuk ka koherenc dhe ka raste kur antarve t KLD-s iu referohet me
konceptin antari i emruar n vend t konceptit antar i zgjedhur;
Antarve t Kshillit t Lart Gjyqsor nuk iu garantohet pavarsia n nivel kushtetues,
por shnohet se mbajn prgjegjsi disiplinore sipas ligjit
Pika 4 e nenit 147 sht kontradiktore. Nga njra an prcaktohet q Ministri i Drejtsis
t jet vzhgues dhe nga ana tjetr, atij i jepet rol aktiv, duke i dhn kompetenc pr t
krkuar fillimin e hetimit pr shkelje disiplinore kundr gjyqtarve. Mnyra se si sht
shkruar ky formulim l shteg t kuptohet q nj krkes e till sht automatikisht e
pranuar.

35. Lidhur me nenin 41 t projektligjit, q shton nenin 147/a n Kushtetut, n parim ne jemi
dakord pr t prcaktuar shprehimisht dhe pr ti rikonceptuar n Kushtetut prgjegjsit e
Kshillit. Megjithat, vlersojm se kto kompetenca nuk jan formuluar qart dhe n mnyr t
plot. Pr m shum detaje, shih sugjerimet tona m posht.
36. Lidhur me nenin 42 t projektligjit, q shton nenin 147/b n Kushtetut, nga struktura dhe
prmbajtja e tij, ai shfaqet i ngjashm me nenet 17 dhe 31 t projektligjit. Pr pasoj, ne i
qndrojm rezervave dhe sugjerimeve t dhna n pikat 14 dhe 27 t ksaj oponence. N shtes
t tyre, vlersojm se hipoteza arrin moshn e pensionit pa e prcaktuar kt mosh
16

shprehimisht sht e paqart pr antart jo-gjyqtar dhe rrjedhimisht, mund t shkaktoj


keqzbatim n praktik.
37. Lidhur me nenin 43 t projektligjit, q shton nenin 147/b n Kushtetut, konstatojm se ai
ka t njjtn struktur dhe prmbajtje me nenin 18 t projektligjit. Pr pasoj, ne i qndrojm
argumenteve dhe sugjerimeve t dhna n pikn 15. N shtes, ne evidentojm se duhet t
saktsohet situata e antarve gjyqtar, t cilve iu mbivendosen 2 regjime disiplinore: nj regjim
si gjyqtar dhe nj regjim si antar. N kt situat, sht e paqart se far efekti do ket n
karriern e gjyqtarit, procesi disiplinor ndaj tij n cilsin e antarit dhe e anasjellta.
38. Pr t gjitha argumentet dhe rezervat e shprehura n pikat 34-37 t ksaj oponence, ne
sugjerojm q n Kushtetut duhet t prcaktohet shprehimisht jo vetm ngritja e Kshillit, por t
prcaktohet edhe rrethi i funksioneve, sektort nga t cilt vijn antart e tij, si dhe kriteret dhe
procedura e przgjedhjes s tyre. Kshilli t ket kompetenc promovimin e eficencs dhe
cilsis s drejtsis, si dhe t forcoj besimin publik tek sistemi i drejtsis. Pr kt qllim, ai
t ket detyrn t krijoj mjetet e nevojshme pr t vlersuar sistemin e drejtsis, pr t
raportuar pr gjendjen e shrbimeve, si dhe pr t'i krkuar autoriteteve prkatse t ndrmarrin
hapat e nevojshme pr t prmirsuar administrimin e drejtsis.
Kompetencat e Kshillit duhet t prfshijn minimalisht:
a) Przgjedhjen dhe emrimin e gjyqtarve;
b) Promovimin e gjyqtarve;
c) Vlersimin e veprimtaris s gjyqtarve;
d) Trajtimin e shtjeve disiplinore dhe etike
e) Trajnimin profesional t gjyqtarve;
f) Kontrollin dhe administrimin e buxhetit t gjyqsorit;
g) Administrimin dhe menaxhimin e gjykatave;
h) Mbrojtjen e imazhit t gjyqtarit;
i) Dhnien e mendimit organeve t tjera t pushtetit pr shtje q lidhen me
sistemin gjyqsor;
j) Bashkpunimin me trupa t tjer kombtar dhe ndrkombtar;
k) Prgjegjsin ndaj publikut pr transparencn, llogaridhnien dhe raportimin
l) Menaxhimin e burimeve financiare pr administrimin e drejtsis;
m) Shqyrtimi i ankesave pr gjyqtart dhe gjykatat;
n) Hartimin e nj raporti vjetor pr gjendjen e sistemit gjyqsor mbi veprimtarin
e tij pr tia prezantuar Komisionit t Ligjeve n Kuvend, si dhe publikut. Ky
Raport nuk duhet t shrbej si shkak pr prgjegjsi disiplinore t ndonj
antari t KLD-s.
Numri i antarve t Kshillit t prcaktohet bazuar tek volumi i kompetencave, prmbushja
efektive e tyre dhe dimensionet e sistemit gjyqsor. T prcaktohet n Kushtetut se mazhoranca
substanciale e antarsis t KLD-s t jet nga radht e gjyqsorit, t zgjedhur prej Konferencs
Gjyqsore Kombtare, q sht mbledhja e t gjith gjyqtarve t Republiks. T MOS
suprimohet Konferenca Gjyqsore Kombtare, por t sigurohet forcimi dhe konsolidimi i
17

mtejshm i ktij organi. Antart gjyqtar t zgjidhen duke garantuar prfaqsimin e t gjitha
niveleve t gjyqsorit. Me qllim depolitizimin e Kshillit dhe pr t minimizuar do rrezik t
dmtimit t besimit publik tek gjyqsori, duhet q konkurrimi pr zgjedhjen e antarve gjyqtar
t jet n prputhje me rregullat e vendosura nga vet Kshilli. T shmanget pjesmarrja e
Parlamentit, ekzekutivit apo pozicioneve administrativo-hierarkike t sistemit gjyqsor n
procesin e zgjedhjes s antarve gjyqtar. Antart gjyqtar t vijn n KLD me an t nj
procesi zgjedhor. Antart e KLD-s duhet t zgjidhen bazuar n kriteret e aftsis profesionale,
prvojs, njohurive t jets gjyqsore, aftsive pr t diskutuar dhe kulturs s pavarsis.
Antart jo-gjyqtar duhet t zgjidhen ndrmjet juristve t spikatur, profesorve t s drejts,
me nj mas prvoje domethnse n shrbimin profesional ose qytetar me nj status t njohur.
Kritere shtes pr kta antar duhet t prcaktohen n varsi t llojit t funksioneve q do ti
jepen Kshillit.
N procesin e zgjedhjes pr antar jo-gjyqtar t KLD-s duhet garantuar paansia politike e
tyre, duke i kufizuar mundsin shumics parlamentare t ket influenc n prbrjen e Kshillit.
Formulat e propozuara nga Komisioni i Venecias q garantojn pjesmarrje substaciale t palve
politike n votim, t shoqruara nga rregulla procedurale ndaj rrezikut t bllokimit, duhet t jen
opsione t rishikimit t Kushtetuts. Funksionimi i KLD-s me prbrje mikse nuk duhet t
toleroj ndrhyrjen e mazhorancave parlamentare dhe presionin nga ekzekutivi, si dhe t jet i
lir nga do nnshtrim prej konsideratave politiko-partiake. Disa prej detyrave q lidhen ngusht
me statusin e gjyqtarit duhet t jen n kompetenc vetm t antarsis s Kshillit q vjen nga
radht e gjyqsorit. Antart e Kshillit nuk duhet t merren me jet aktive politike, nuk duhet t
ken qen deputet, antar t Qeveris, drejtues t lart t administrats publike apo ishfunksionare, hetues, gjyqtar e prokuror n kohn e diktaturs komuniste. Ministri i Drejtsis
nuk duhet t jet antar i KLD-s.
Formula e zvendsimit t antarve t KLD-s t garantoj vazhdimsin e veprimtaris s
Kshillit, duke mos i zvendsuar t gjith antart n t njjtn koh. Qndrimi n detyr i
antarve t KLD-s t jet i garantuar. Ndryshimet n Qeveri ose n Parlament nuk duhet t
influencojn vazhdimsin e mandatit t antarve t zgjedhur t KLD-s. T ndalohet rizgjedhja
e menjhershme e antarve, duke prcaktuar kohn minimale t ktij ndalimi. Antart e KLDs t ken garanci t shprehura pr pavarsin dhe paansin n ushtrimin e detyrs. Shprblimi i
tyre t jet n prputhje me pozicionin e tyre dhe me ngarkesn e puns n Kshill.
Presidenti i Republiks, prsa koh nuk ka funksione ekzekutive, duhet t vijoj t jet antar i
KLD-s. Prania e tij n KLD gjat procesit disiplinor dhe promovimit mund te eleminohet.
39. Lidhur me nenin 44 t projektligjit, q shton nenin 147/ n Kushtetut, ai ka struktur dhe
prmbajtje t njjt me nenet 21 dhe 36 t projektligjit. Pr pasoj, ne i qndrojm rezervave dhe
argumenteve t dhna n pikat 18 dhe 31 t ksaj oponence.
40. Lidhur me nenin 45 t projektligjit, q shton nenin 147/d n Kushtetut pr ngritjen e nj
organi t ri kushtetues Inspektorati i Lart i Drejtsis, ne konstatojm shtjet e mposhtme:
18

a)
b)

c)

d)

e)

f)

g)

h)

i)

Rregullat pr ngritjen, organizimin dhe funksionimin e ktij organi, i cili ndonse


deklarohet t jet i pavarur, nuk garantojn pavarsin e tij;
Ne kundrshtojm varsin politike q jepet Inspektoratit sepse formulimi aktual bie
ndesh me rekomandimet ndrkombtare pr depolitizimin e pushtetit gjyqsor. Kshtu,
emrimi i inspektorve bhet nga Kuvendi me 3/5 e votave, jo vetm q e vendos kt
struktur n influenc politike, por pr m tepr, kjo shumic n Republikn e Shqipris
nuk garanton pjesmarrjen substanciale t opozits.
Pjesmarrja e Ministrit t Drejtsis n mbledhje t Inspektoratit, ndonse si vzhgues,
sht nj element tjetr i ndikimit politik n kt struktur. Pr m tepr, parashikimi pr
Ministrin e Drejtsis sht kontradiktor. Nga njra an prcaktohet q Ministri i
Drejtsis t jet vzhgues dhe nga ana tjetr, atij i jepet rol aktiv, duke i dhn
kompetenc pr t krkuar fillimin e hetimit pr shkelje disiplinore kundr funksionarve
t lart. Ky formulim l shteg t kuptohet q nj krkes e till e Ministrit sht
automatikisht e pranuar.
Nj element tjetr q tregon vendosjen e ksaj strukture nn ndikim politik sht rregulli,
sipas t cilit nse Inspektori i Prgjithshm, nuk merr 2/3 e 5 antarve, zgjidhet nga
Kuvendi me shumic t thjesht;
Nj element tjetr i vendosjes s ksaj strukture nn ndikim politk sht rregulli sipas t
cilit, prgjegjsia disiplinore e antarve t Inspektoratit delegohet pr tu rregulluar me
ligj, q e bn pavarsin e tyre t cenueshme lehtsisht dhe inspektimi i inspektorve
kryhet nga Ministri i Drejtsis. Shpjegimi i dhn n relacionin shpjegues se inspektimi i
tyre duhet ti besohet nj organi t pavarur Ministri i Drejtsis, sht trsisht i
pavend;
Mnyra e hartimit pr zgjedhjen e inspektorve (3 gjyqtar dhe 2 prokuror) nga radht e
gjyqtarve dhe prokurorve ose dhe ish-gjyqtarve dhe ish-prokurorve, krijon bindjen se
qllimi sht t rifuten n sistem ish gjyqtar dhe ish prokuror t kohs s diktaturs
komuniste. Kjo bindje bazohet edhe tek kriteri mbi 20 vjet prvoj n kto detyra. N
kt mnyr jan prjashtuar kandidaturat nga Shkolla e Magjistraturs, ku gjyqtart dhe
prokurort jan diplomuar n vitet 2000 e n vijim. N kt mnyr, sht vepruar n
kundrshtim me Dokumentin Analitik dhe me Strategjin, ku sht pohuar q Shkolla e
Magjistraturs sht nj histori suksesi;
Projektligji n trsi nuk sht konstistent n tekstin e tij. Kshtu, ndonse pr Kshillat e
Lart Gjyqsor dhe t Prokuroris, kriteret nuk jan vendosur n Kushtetut, pr nj
organ si Inspektorati, i cili sht pal prpara ktyre organeve dhe emrohet edhe prej
ktyre organeve, kto kritere jan vendosur n Kushtetut.
Nj tregues tjetr i mungess s konsistencs s projektligjit sht edhe fakti se kriteret e
antarve t Inspektoratit jan m t forta se kriteret e emrimit t antarve t
Gj.Kushtetuese, ku gjyqtart kushtetues duhet t ken 15 vjet prvoj. N kt mnyr,
krijohet bindja se rregullat jan shkruar pr t emruar dhe larguar individ konkret, pra
pr kapjen e strukturave;
sht e paqart se si do t realizohet procedura propozim nga gjyqtart dhe m pas,
renditje nga Kshilli i Lart Gjyqsor, kur vet projektligji propozon suprimimin e
Konferencs Gjyqsore Kombtare;
19

j)

k)

sht e paqart se kush dhe si bn kontrollin e thelluar t pasuris, t integritetit dhe t s


shkuars s kandidatve pr Inspektor. Koncepti kontroll i thelluar i t shkuars sht
i paqart dhe l vend pr abuzim n praktik;
Formulimi N prfundim t mandatit antart rikthehen n vendet e mparshme t
puns sht i paqart dhe l prshtypjen q sht hartuar pr individ konkret. Ky
formulim nuk zgjidh situatn kur n kto vende t kandidojn zyrtar, t cilt aktualisht
ushtrojn funksione n struktura q parashikohet t suprimohen. Pr m tepr, ky
formulim nuk sht konsistent me nenet 40 pika 5 dhe 52 pika 5 t projektligjit, ku sht
sanksionuar se antart jo gjyqtar apo jo prokuror q prpara emrimit n Kshill
punonin me koh t plot n sektorin publik, rikthehen n vendet e mparshme t puns
ose n pamundsi, n pozicione t barazvlefshme me to

Pr t gjitha shqetsimet e ngritura m lart, ne n Platformn ton kemi sugjeruar q n


funksion t rritjes s pavarsis dhe autonomis vetrregulluese t sistemit gjyqsor, t
parashikohet t ket vetm nj Inspektorat pr gjyqsorin, i cili t mbetet brenda KLD-s.
Inspektorati i KLD-s t organizohet n seksione t ndara, prgjegjse pr disiplinimin dhe
vlersimin e gjyqtarve, pr t siguruar ndarjen e nevojshme t ktyre dy proceseve. T forcohet
Inspektorati, si struktur brenda KLD-s, duke marr masat e mposhtme:
- Kritere rigoroze pr rekrutimin e inspektorve;
- Formul objektive dhe transparente pr emrimin e tyre, duke shmangur n do rast
ndikimin politik t ekzekutivit apo t Kuvendit, qoft edhe n mnyr indirekte;
- Dhnien e nj statusi t plot dhe atraktiv (n t gjith komponentt) inspektorve pr t
mundsuar thithjen e burimeve njerzore m t mira;
- Prmirsimin e procedurave t puns, duke u mbshtetur n prvojn e fituar, me qllim
zhdrvjelltsimin e saj dhe jo zerimin e saj.
41. Lidhur me nenin 46 t projektligjit, q shton nenin 147/dh n Kushtetut, ai paraqitet i
ngjashm me neniet 17, 31 dhe 42 t projektligjit. Pr pasoj, ne i qndrojm rezervave dhe
sugjerimeve t dhna n pikat 14, 27 dhe 36 t ksaj oponence. Gjithashtu, ne konstatojm edhe
n kt rast se hipoteza mbush moshn e pensionit sht e paqart pasi rregullat e rekrutimit
lejojn edhe individ nga jasht sistemit gjyqsor, mjafton t ken qen ish-gjyqtar apo ishprokuror.
42. Lidhur me nenin 47 t projektligjit, q shton nenin 147/dh n Kushtetut, fjalia e par e tij
ka struktur dhe prmbajtje trsisht t ngjashme me nenet 18 dhe 32. Pr kt shkak, ne i
qndrojm rezervave t dhna n pikn 15 t ksaj oponence. Lidhur me fjalin e dyt, ajo duhet
t hiqet sepse, si arsyetuam m lart, inspektimi i inspektorve nga Ministri i Drejtsis, e vendos
kt struktur nn ndikim t paprshtatshm politik.
43. Lidhur me nenin 48 t projektligjit, q shton nenin 147/ n Kushtetut, ai ka struktur dhe
prmbajtje t njjt me nenet 21, 36 dhe 44 t projektligjit. Pr pasoj, ne i qndrojm rezervave
dhe argumenteve t dhna n pikat 18, 31 dhe 39 t ksaj oponence.

20

44. Lidhur me nenin 49 t projektligjit, q shton nenin 147/f n Kushtetut, ne konstatojm


shtjet e mposhtme:
a)
Krijimi i institucioneve t reja duhet t mbaj parasysh riskun e lart t prfitimit politik
t mazhorancs aktuale nisur nga shumica q disponon n Kuvend. Ngritja e
institucioneve t reja mbart riskun e fragmentarizimit t tepruar institucional dhe
eventualisht edhe mungesn e bashkpunimit t shndosh n arritjen e rezultateve t
krkuara. Vetm nj model europian i cili duhet t garantoj 100 % shmangien e ndikimit
politik t kontrollit t gjyqtarve e prokurorve mund t ishte nj shtje q do mund t
diskutohet gjersisht n tryezat konsultative. Ne mbshtesim kontrollin gjyqsor ndaj do
vendimi, duke eleminuar ndikimin politik, i cili vjen nga emrimi i antarve jo gjyqtar.
b)
Mnyra ad hoc e funksionimit t tij duket q e shndrron kt organ n nj gjykat t
jashtzakonshme, q sipas nenit 135 pika 2 t Kushtetuts sht e ndaluar;
c)
Prbrja e ktij organi na duket se bie ndesh me tiparin e pavarsis q nj gjykat duhet
t ket, jo vetm sipas Kushtetuts, por edhe sipas nenit 6 t Konvents Evropiane pr t
Drejtat e Njeriut. Konkretisht, n kt organ do t jen antar 3 individ, q nuk kan
statusin e gjyqtarit (Prokurori i Prgjithshm, Ministri i Drejtsis, Kryetari i Dhoms
Kombtare t Avokatis).
d)
Po ashtu, ngrihen dyshime pr pavarsin e ktij organi, n kushtet kur antart q vijn
nga gjyqsori, me kto ndryshime kushtetuese, nuk iu garantohet palvizshmria n
detyr, pasi pritet q ti nnshtrohen procesit t rivlersimit;
e)
Nga ana tjetr, n kushtet kur Tribunali nuk ka n juridiksion gjyqtart e Gjykats
Kushtetuese, na duket e paqart pse duhet t marrin pjes n t kryetari i Gjykats
Kushtetuese dhe gjyqtari m i vjetr i ksaj Gjykate. Pr m tepr, q vendimet e ktij
trubunali sipas nenit 49 pika 5 t projektligjit ankimohen pikrisht n Gjykatn
Kushtetuese;
f)
Termi gjyqtari m i vjetr sht i paqart nse tregon moshn apo kohzgjatjen n
detyrn konkrete.
45. Lidhur me nenin 50 t projektligjit, q ndryshon nenin 148 t Kushtetuts, ne parimisht jemi
dakord me forcimin e pavarsis s prokuroris. Megjithat, disa formulime na duken t paqarta:
a)
Kshtu, parimi i decentralizimit sipas ligjit, pr ne sht i paqart sepse nuk vendos asnj
shtyll kufizuese.
b)
Formulimi u nnshtrohen Kushtetuts dhe ligjeve n pikn 2 krijon prplasje me nenin
54 pika 4 shkronja b), q i jep Prokurorit t Prgjithshm t drejtn kushtetuese pr
nxjerrjen e udhzimeve t prgjithshme pr prokurort;
c)
N pikn 4, formulimi sht pa sens sepse parashikon se prokurort emrohen nga
Kshilli i Lart i Prokuroris me propozim t Kshillit t Lart t Prokuroris;
d)
Terminologjia kudo n tekst nuk sht uniforme dhe kjo dispozit sht nj prej ktyre
shembujve. Kshtu, tek kriteret e emrimit t prokurorit sht vendosur mbarimi i
Shkolls s Magjistraturs (e cila gabimisht n pikn 4 citohet si Shkolla e Lart e
Magjistraturs), ndrsa tek gjyqtart sht vendosur arsimi i lart juridik. Nj shembull
tjetr sht vlersimi dhe kontrolli pozitiv i pasuris dhe i t shkuars s prokurorit,
ndrsa tek inspektort sht parashikuar kontrolli i thelluar i pasuris, t integritetit dhe i
21

e)

t shkuars. E uditshme sht q tek gjyqtart kushtetues, gjyqtart e Gjykats s Lart,


antart e Kshillit t Lart Gjyqsor, gjyqtart e tjer, Kshilli i Lart i Prokuroris, nj
kriter i till mungon. Po ashtu, nj kontroll i till nuk i bhet as Kryetarit t Dhoms
Kombtare t Avokatis, i cili sht prfshir n pozicione ky n sistemin e reformuar t
drejtsis
Parimi i pavarsis apo autonomis n organizimin e prokuroris ka ndryshim nga ai q
zbatohet pr gjyqtart. Prokuroria duhet t organizohet si organ i pavarur, ndrsa
veprimtaria e prokurorit duhet ti nnshtrohet kontrollit t brendshm hierarkik.

46. Lidhur me nenin 51 t projektligjit, q shton nenin 148/a n Kushtetut, pr ngritjen e


Kshillit t Lart t Prokuroris, n parim ne jemi dakord pr forcimin dhe ngritjen n nivel
kushtetues t ktij organi. Prsa i takon dispozits konkrete, ne konstatojm se ajo sht hartuar
me t njjtin model dhe frym si neni 40 i projektligjit, q reformon Kshillin e Lart Gjyqsor.
Pr kt arsye, ne i qndrojm strikt t gjitha komenteve t dhna n pikn 34 t ksaj oponence.
N shtes t ktyre argumenteve, na duket e paarsyeshme q numri i antarve t Kshillit t
Prokuroris t jet i njjt me numrin e antarve t Kshillit Gjyqsor, sepse si propozon drafti,
prgjegjsit e Kshillit Gjyqsor jan m t shumta dhe m voluminoze se sa ato t Kshillit t
Prokuroris. Po ashtu, na duket e papranueshme q pr Kshillin e Prokuroris nuk jan
vendosur hipotezat e mbarimit t mandatit dhe rregulli pr prgjegjsin disiplinore t antarve
t tij, si sht vepruar me antart e Kshillit t Lart Gjyqsor.
47. Lidhur me nenin 52 t projektligjit, q shton nenin 148/b n Kushtetut, n parim ne jemi
dakord pr t prcaktuar shprehimisht dhe pr ti rikonceptuar n Kushtetut prgjegjsit e
Kshillit. Megjithat, vlersojm se kto kompetenca nuk jan formuluar qart dhe n mnyr t
plot.
48. Pr sa sht prmendur n pikat 46 dhe 47 t ksaj oponence, ne i qndrojm sugjerimeve, q
kemi dhn n Platform:
Kshilli i Prokuroris t jet nj trup kolegjial i pavarur. Numri i antarve t Kshillit t
Prokuroris, duhet t prcaktohet n funksion t gams dhe volumit t funksioneve.
Shumica substanciale e antarve t Kshillit t Prokuroris t zgjidhet nga kolegt e tyre.
Antart prokuror t zgjedhur, duhet t prfaqsojn t gjitha nivelet strukturore hierakike t
sistemit t prokuroris dhe t mos jen n pozita drejtuese administrative (drejtuesit e
prokurorive t rretheve apo apelit) dhe t plotsojn kriteret e treguara m sipr pr gjyqtart e
GJL dhe GJK, pr integritetin profesional, prfshi dhe kriteret e prvojs kur kan qen n
funksione dhe detyra gjat kohs s regjimit komunist.
Me qllim q t sigurohet legjitimiteti demokratik i ktij Kshilli, antart e tjer t zgjidhen nga
Kuvendi ndrmjet personave me kualifikimet e prshtatshme (profesor t s drejts dhe jurist
t angazhuar n shoqrin civile etj). Antart e Kshillit t Prokuroris, t emruar nga
Kuvendi, t zgjidhen nprmjet nj shumice t cilsuar q garanton pjesmarrje substanciale t
22

opozits me qllim pr t garantuar paansin dhe eleminuar kapjen politike. Nj mekanizm


zhbllokues duhet t parashikohet pr zgjedhjen e antarve jo-prokuror, psh zgjedhja nga
Parlamenti duke prdorur nj sistem proporcional, ose transferimi i t drejts s zgjedhjes tek
organizma t pavarur pr t eleminuar kapjen politike jan t mirepritur.
Antart n Kshill mund t rizgjidhen por duke siguruar q t paktn 4 vjet t ken kaluar nga
mandati i tyre i mparshm. Me qllim garantimin e pavarsis, zgjedhja e drejtuesit t Kshillit
t bhet nga antart e tij nprmjet nj mekanizmi zgjedhor. Mandati i ktyre antarve duhet t
prfundoj vetm me skadimin e ktij afati, me daljen n pension, me dorheqje ose vdekje, ose
me shkarkimin e tyre pr arsye disiplinore.
Mbledhjet e Kshillit t Prokuroris duhet t jen t hapura pr publikun, nse Kshilli nuk
vendos t punoj me mbledhje t mbyllur, prve rasteve kur siguria arsye t tjera q lidhen me
mbrojtjen e t dhnave personale mund t krkojn mbledhje t mbyllura dhe n prputhje me
rregullat e tij t procedurs, si nj rast prjashtimor.
49. Lidhur me nenin 51 t projektligjit, q shton nenin 148/c n Kushtetut, n parim jemi
dakord. Megjithat ne ngrem dyshime pr nevojn e shkputjes s ksaj strukture nga organi i
prokuroris. Pr m tepr, konstatojm se projektligji ka paqartsi n kt drejtim:
a)
ne jemi pro krijimit t SPAK, por t sigurohet krijimi jasht ndikimit politik t
mazhorancs parlamentare, duke mos eleminuar nga procesi i przgjedhjes filtrat
balancues, sic mund t jen Presidenti i Republiks apo opozita parlamentare, sepse
vetm kto filtra balancues sigurojn mos kapjen politike t ktyre strukturave.
b)
n pikn 4 t nenit 54 t projektligjit, teksa shpjegohet ndarja e ksaj Strukture nga
autoriteti i Prokurorit t Prgjithshm, nj ndarje e till nuk bhet pr shtje t
buxhetimit t saj, pr shtje t planifikimit strategjik dhe t raportimit n Kuvend;
c)
Na duket e paprshtatshme q gjyqtart dhe prokurort prfshihen shprehimisht nn
juridiksionin e ksaj strukture, ndrsa funksionart e tjer jan me skem t lvizshme pr
shkak t tekstit zyrtar t lart, t prcaktuar me ligj;
d)
Pika 3 e ktij neni ka paqartsi n tekstin e saj, si n koncepte t kritereve, ashtu edhe n
procedura;
e)
N pikn 5 prcaktimi pr Byron Kombtare t Hetimit, n kushtet kur Gjykata
Kushtetuese ka dhn nj vendim pr t, na duket baz e pamjaftueshme kushtetuese pr
t garantuar organizimin, funksionimin dhe profesionalizmin e ksaj strukture. Pr m
tepr, nuk jepet as autorizim ligjor pr rregullimin e detajeve. N kt mnyr, dyshojm
q kjo dispozit do t keqzbatohet n praktik, duke rrezikuar standardet e procesit t
rregullt ligjor ndaj individve;
f)
N kt dispozit prmenden pr her t par dhe n mnyr t pamjaftueshme Gjykata e
Shkalls s Par dhe Gjykata e Apelit Antikorrupsion. Mnyra e formulimit sht e
pasakt sepse ato duhet t zn vend tek pushteti gjyqsor dhe jo tek prokuroria. N kt
mnyr, jepet prshtypja q gjykatat ndjekin prokurorin, ndrkoh q duhet t ndodh e
kundrta.

23

g)

h)

i)

j)

emrimi i prokurorve pran SPAK bhet nga KLP, i cili sic theksuam m lart, do t
arrihet t kontrollohet trsisht nga mazhoranca parlamentare, duke i diktuar atyre emrat
e prokurorve q do t emrohen n SPAK. N procesin e emrimit sht prjashtuar
trsisht roli i Presidentit t Republiks apo PP.
SPAK do t hetoj zyrtart e lart, pra pikrisht ato zyrtar q do t ken n dor
emrimin dhe shkarkimin e tyre, duke qen n kushte flagrante konflikti interesi.
Kujtojm ktu q pr kt shkak u hoq kompetenca e juridiksionit fillestar GJL.
SPAK do t ket nn mbikqyrje BKH, e cila do t kryej hetime. Por mungesa e
pavarsis s SPAK, sepse nprmjet KLP do t arrihet kontrolli i saj nga mazhoranca
parlamentare, nnkupton edhe munges pavarsie t BKH pr realizimin e hetimeve t
panashme.
veprimtaria e SPAK do t mbikqyret nga ILD, i cili emrohet nga Kuvendi dhe
veprimtaria e tij kontrollohet nga Qeveria (Ministri i Drejtsis). Pra praktikisht
veprimtaria e SPAK do t kontrollohet indirekt nga Ministri i Drejtsis.

50. Lidhur me nenin 54, q ndryshon nenin 149 kemi vrejtjet e mposhtme:
a)
Formula e prezantuar nuk garanton pavarsin politike t Prokurorit t Prgjithshm.
Formula prej 3/5 e votave n Kuvend n Republikn e Shqipris nuk garanton
pjesmarrjen substanciale t opozits, si sht shpjeguar disa her n kt oponenc;
b)
N parim ne jemi kundr organit Kshilli pr Emrimet n Drejtsi si struktur q jo
vetm fragmentarizon sistemin n mnyr t paprshtatshme, por edhe prbrja e tij l
dyshime pr ndikim t paprshtatshm politik, sidomos t pushtetit ekzekutiv
c)
Kriteret e vendosura pr emrimin e Prokurorit t Prgjithshm, t lidhura me rregullin
pr emrimin e Prokurorit aktual n Gjykatn e Apelit Tiran dhe me shpjegimin n
relacionin shoqrues q Prokurorit aktual, duhet ti ndrpritet mandati, ln t kuptosh q
kto kritere jan hartuar pr nj individ konkret. N kt drejtim, sht e paqart pse vihet
theksi tek universiteti i shquar brenda dhe jasht vendit, kur n Shqipri ne nuk kemi
ende nj organizm q shquan universitetet. Pr m tepr, me sistemin e reformuar
arsimor, t gjith t diplomuarit me sistemin 4 vjear n drejtsi konsiderohen se kan
prfunduar studimet pasuniversitare t nivelit t par. Pyetja e dyt lind a sht e
mjaftueshme q ky funksionar thjesht t ket kryer kto studime apo duhet q rezultatet
ti ket patur t mira.
51. Lidhur me nenin 55 t projektligjit, q shton nenin 149/a n Kushtetut, kemi t njjtat
argumente dhe rezerva si tek nenet 17, 31, 42 dhe 46 t projektligjit, pasi kjo dispozit ka
struktur dhe prmbajtje t ngjashme me to. N shtes t ktyre argumenteve, evidentojm se
neni 55 i projektligjit sht nj prej rasteve q tregon se teksti trsor i amendamenteve t
propozuara nuk sht uniform. Kshtu, n kt dispozit pa asnj shpjegim, Prokurorit t
Prgjithshm i rritet mosha e pensionit n 70 vje, ndrsa n dispozita t tjera prcaktohet mosha
65 vje apo heshtet fare pr kt shtje. Gjithashtu, n kt dispozit mungon detyrimi i ndonj
organi pr t njoftuar organin e emrtess pr mbarimin e mandatit. S fundmi, vlersojm se
pika 3 e ksaj dispozite sht e paqart dhe konfuze. Ajo duket se sht hartuar pr nj individ
konkret dhe me zbatim vetm 1 her. Pr m tepr, gjuha e prdorur n t sht trsisht e
24

ndryshme nga gjuha e prdorur pr funksionart e tjer (q rikthehen n pozicionet e mparshme


apo n pozicione t barazvlefshme). Pr m tepr, duket q n kt mnyr diktohet q nj prej
kushteve pr tu emruar gjyqtar n Gjykatn e Apelit sht t kesh qen Prokuror i
Prgjithshm, teksa nj funksionar i till mund t mos plotsoj kushtet e vendosura nga ligji pr
tu emruar fare gjyqtar.
52. N projektligj mungon neni 56, por nga neni 55 sht kaluar tek neni 57.
53. Ne jemi kundr pr ngritjen e Kshillit t Emrimeve n Drejtsi, q propozohet me nenin 57
t projektligjit. N kt drejtim, sjellim n vmendje se me an t ktyre ndryshimeve
propozohet ngritja n nivel kushtetues e t paktn 9 organeve t reja kushtetuese, pa folur pr
organet ekzistuese q reformohen t gjitha (Gjykata e Lart Administrative, Kshilli i Lart t
Prokuroris, Inspektorati i Lart t Pavarur, Struktura e Posame Anti-Korrupsion, Gjykatat
Antikorrupsion, Byroja Kombtare t Hetimit, Kshilli pr Emrimet n Drejtsi, Tribunali
Disiplinor dhe Komisioni i Pavarur i Kualifikimit. N vlersimin ton krijimi i nj numri t lart
institucionesh thellon problematikn shqiptare, e cila alon n drejtim t besimit t ndrsjell tek
institucionet, si dhe bashkpunimi dhe bashkrendimi ndrinstitucional. Nga ana tjetr, problemi
m shqetsues pr ne sht korrupsioni politik, q nnkupton prfitimi nga mazhoranca aktuale
pr emrimin n kto struktura t individve q gzojn besimin e saj. Ne nuk jemi dakord q t
gjitha institucionet burojn nga Kuvendi dhe formula e emrimit shmang rolin substancial t
opozits.
Pr m tepr, Kshilli pr Emrimet propozohet t jet i prbr nga 11 funksionar t lart, ku
Ministri i Drejtsis sht antar me t drejta t plota. Ne konstatojm se n kundrshtim me t
gjitha rekomandimet ndrkombtare q ka marr Shqipria pr depolitizimin e sistemit dhe
reduktimin e rolit t Ekzekutivit, prmes Ministrit t Drejtsis, draft-amendamentet propozojn
t kundrtn. Konkretisht Ministri i Drejtsis merr pjes n procesin e emrimit dhe t
promovimit t funksionarve t lart (antar i Kshillit pr Emrimet), merr pjes si antar me t
drejt krkimin e hetimit disiplinor n mbledhjet e Kshillit t Lart Gjyqsor, t Kshillit t
Lart t Prokuroris dhe t Inspektoratit t Lart. Ai merr pjes si antar me t drejta t plota n
Tribunalin Disiplinor, q nnkupton se vendos pr masat disiplinore tashm jo vetm pr
gjyqtart, por pr her t par edhe pr t gjith funksionart e tjer t lart t sistemit t
drejtsis. Gjithashtu, ai verifikon edhe punn e Inspektoratit t Lart.
Lidhur me Kshillin pr Emrimet sht shqetsues edhe fakti se t gjith funksionart e tjer,
sot nuk kan pavarsin n detyr, pr shkak t procesit t rivlersimit. Ky Kshill kryesohet nga
Kryetari i Kshillit t Lart Gjyqsor, q sipas projekt-amendamentave propozohet t jet nj
antar jo gjyqtar, i zgjedhur nga Kuvendi. Po ashtu, n funksionimin e ktij Kshilli mungojn
rregullat pr transparencn e veprimtaris s tij, pr aksesin n dokumentacionin e tij nga t
interesuarit dhe pr t drejtn e ankimit t t interesuarve. Kto shtje paraqiten t rndsishme
pr karriern e funksionarve, pasi n disa raste renditja q bn ky Kshill kalon automatikisht n
emrim.

25

54. Lidhur me dispozitat kalimtare (e numrtuar prsri si neni 57), ne vlersojm se ato jan
shqetsuese pasi:
- Prokurorit t Prgjithshm dhe 12 antarve t zgjedhur t KLD-s iu ndrpritet mandati
kushtetues n mnyr t menjhershme dhe automatike;
- 9 antarve t Gj.Kushtetuese, 17 antarve t Gj.Lart, si dhe 383 gjyqtarve t shkalls
s par dhe t apelit, duke shtuar edhe numrin e t gjith prokurorve n t treja nivelet
ka rrezikun e ndrprerjes s mandatit pas procesit t rivlersimit;
- Nuk jepet asnj justifikim dhe shkrihen me ligj mandatet ligjore t inspektorve t KLDs, t antarve t Kshillit t Prokuroris dhe t gjyqtarve t Gjykats s Apelit
Administrativ.
55. Mbi nenin 58 t projektligjit procesi i vlersimit dhe rivlersimit, shprehemi si m posht:
Komente t prgjithshme mbi procesin e vlersimit dhe rivlersimit tranzitor
N nenin 58 t projektligjit parashikohet prfshirja n Kushtetut e nj Aneksi me titull
Vlersimi Kalimtar i Kualifikimit t Gjyqtarve dhe Prokurorve. Sipas ksaj pjese t gjith
gjyqtart, prfshi antart e Gjykats s Lart dhe Gjykats Kushtetuese, prokurort, antart e
Kshillit t Lart t Drejtsis, Prokurori i Prgjithshm i Republiks s Shqipris, si dhe
kshilltart ligjor pran tyre, do t vlersohen dhe rivlersohen ex officio n mnyr q t
rivendoset besimi i publikut dhe besimi tek kto institucione t rndsishme demokratike.
Fillimisht duhet t theksojm se mirpresim trsisht nj vlersim konkret, eficent dhe t shpejt
t t gjith gjyqtarve dhe prokurorve t shkalls s par dhe t apelit, bazuar n kontrollin e
puns s tyre, eficencs, shpejtsis, respektimit t ligjit dhe Kushtetuts. Gjithashtu, duam t
theksojm se n cdo rast, mbshtesim fuqimisht cdo mas q synon t luftoj korrupsionin
n sistemin e drejtsis, n mnyr reale dhe t sinqert, dhe q n qllimin e vet final t
ket ndshkimin shembullor t cdo gjyqtari dhe prokurori t korruptuar. Por nj proces i
till duhet t siguroj dhe t vendos n balanc t drejt garantimin e njkohshm t pavarsis
s gjyqsorit me luftn pakompromis ndaj korrupsionit.
Mirpo, nuk mund t mbshtesim asnj testim qeveritar, testim njohurish nprmjet provimeve,
me goj apo me shkrim (sic parashikon pika 3 e nenit 8 t Aneksit bashklidhur amendamenteve
kushtetuese). Edhe n Opinionin e Prbashkt t Komisionit t Venecias dhe Drejtoris pr t
Drejtat e Njeriut (DHR) t Drejtoris s Prgjithshme pr t Drejtat e Njeriut dhe Shtetin Ligjor
(DP) t Kshillit t Europs mbi Ligjin pr Sistemin Gjyqsor dhe Statusin e Gjyqtarve dhe
Ndryshimet n Ligjin pr Kshillin e Lart t Drejtsis t Ukrains, Mendim i Komisionit t
Venecias Nr. 801/2015 71-81 (23 mars, 2015), theksohet se: Rivlersimi pr periudhn
tranzitore duhet t mbshtetet m tepr tek performanca individuale n pun sesa tek provimi.
Nga ana tjetr, nuk mund t mbshtesim asnj proces q synon t intimidoj gjyqtart dhe
prokurort, dhe q nuk sjell asnj impakt n luftn reale kundr korrupsionit. Procese t tilla nuk
mbshteten nga ana jon, sepse nj procedur e till minon thellsisht shtjen e statusit t tyre
26

(palvizhmria nga detyra) dhe njkohsisht hap dritare pr politizim ekstrem t vet pushtetit
gjyqsor, sic do t argumentohet edhe m posht.
Dshirojm t theksojm se gjyqtart n Republikn e Shqipris i jan nnshtruar nj testimi t
njohurive profesionale (provim me shkrim) n vitin 1999. Ajo q pasoj kt proces vlersimi
profesional ishte shkarkimi i disa gjyqtarve dhe zvendsimi i tyre me jurist (pa kaluar m
par nga Shkolla e Magjistraturs) q m par kishin mbajtur funksione politike (Ministra,
Zvendsministra, funksionar t lart politik n administratn publike n at koh). Ne kemi t
gjith indiciet dhe dyshimet e arsyshme (t cilat do t specifikohen n detaje edhe m posht), q
edhe n kt rast, rivlersimi i gjyqtarve dhe prokurorve, antarve t Gjykats s Lart dhe
Gjykats Kushtetuese, apo Prokurorit t Prgjithshm, pr nga mnyra sesi sht konceptuar, nuk
synon t rris profesionalizimin apo t luftoj korrupsionin n sistemin e drejtsis, por ta
politizoj n mnyr t skajme, duke e vn nn kontrollin e mazhorancs aktuale parlamentare.
Nj detaj q duhet t mbahet n konsiderat sht fakti se pas vitit 2000, pjes e sistemit
gjyqsor dhe prokuroris shqiptare mund t bhen vetm kandidatt q vijn nga Shkolla e
Magjistruats dhe q rekrutohen sipas nj procedure konkurimi, transparente dhe t bazuar
plotsisht n merit, dhe t mbikqyrur nga organizmat ndrkombtar q ushtrojn veprimtarin
e tyre n Shqipri. Deri m sot, n cdo raport apo ekspertiz t pavarur ndrkombtare, Shkolla e
Magjistraturs sht konsideruar nj histori suksesi dhe q ka ndikuar pozitivisht, jo vetm n
depolitizimin e sistemit gjyqsor, por edhe n rritjen e profesionalizimit n sistem. Nga ana tjetr,
aktualisht n Shqipri sht duke u zbatuar nj procedur vleresimi profesional peroidik pr
gjyqtart dhe prokurort, t cilat kryhen n mnyr t pavarur nga Kshilli i Lart i Drejtsis
dhe Prokuroria e Prgjithshme. Pr t gjith gjyqtart e shkalls s par dhe t apelit tashm ka
prfunduar raundi i par i vlersimit dhe ndrkoh sht drejt prfundimit raundi i dyt i tij.
Ne besojm se nj sistem i mirkonceptuar i vlersimeve periodike lejon jo vetm monitorimin e
performancs s gjyqtarit dhe progresin e tij me kalimin e kohs, por edhe identifikimin e
hershm t problemeve, si sht numri i lart i shtjeve n ngarkim dhe grumbullimi i tyre, me
t ciln shum gjyqtar prballen dhe q duhet br me dije n nj faz fillestare. N kt kuadr,
GRECO n raportin e vlersimit t raundit IV pr Shqiprin rekomandon: ... ii) Vlersimi
periodik i performancs profesionale dhe etike t gjyqtarit t bhet n kohn e duhur dhe t
merret n konsiderat duke u siguruar qe kriteret e vleresimit te etiks s gjyqtarve t jen
objektive dhe transparente, duke pasur n vmendje parimin e pavarsis s gjyqsorit.
Si vrehet m sipr nga gjetjet e raportit dhe rekomandimi prkats i GRECO, nuk konsiderohet
e nevojshme (dhe aq me pak e domosdoshme) nj rivlersim i prgjithshm i aftsive t
gjyqtarve dhe prokurorve, aq m pak kur nje gj e till pretendohet n funksion t ngritjes s
nj sistemi efektiv t vlersimit etiko-profesional t tyre, po nuk shpjegohet se si do ndikoj
konkretisht rivlersimi n ngritjen e sistemit eficent t vlersimit. Prkundrazi, rekomandimi i
GRECO ka si synim perfeksionimin e sistemit ekzistues, duke implikuar n kt drejtim jo
vetm forcimin dhe transparencn e kritereve t vlersimit, por duke konsideruar gjithashtu
shum t rndsishm n kt aspekt parimin e pavarsis s gjyqsorit.
27

Rivlersimi profesional i gjyqtarve n detyr sht vlersuar n Opinionin e Prbashkt t


Komisionit t Venecias dhe Drejtoris pr t Drejtat e Njeriut (DHR) t Drejtoris s
Prgjithshme pr t Drejtat e Njeriut dhe Shtetin Ligjor (DP) t Kshillit t Europs mbi Ligjin
pr Sistemin Gjyqsor dhe Statusin e Gjyqtarve dhe Ndryshimet n Ligjin pr Kshillin e Lart
t Drejtsis t Ukrains, Mendim i Komisionit t Venecias Nr. 801/2015 71-81 (23 mars,
2015), si nj rast i vecant dhe q duhet t bhet sipas garancive tepr rigoroze pr t mbrojtur
ata gjyqtar q jan t prshtatshm pr t ushtruar detyrn e tyre. N Aneksin e
amendamenteve kushetuese, si dhe n relacionin shoqrues t tyre, specifikohet se kjo mas
ndrmerret me qllim q t rivendoset besimi i publikut dhe besimi tek kto institucione t
rndsishme demokratike. Konkretisht, kjo mas propozohet pr shkak t shkalls s lart t
korrupsionit n Shqipri, niveli i ult i cilsis s puns s sistemit t drejtsis, si dhe
mosfunksionimi i mekanizmave ekzistues t kontrollit t gjyqtarve dhe prokurorve.
Ne pranojm se korrupsioni n Shqipri sht nj problem shqetsues, q nuk ka prfshir vetm
sektorin e drejtsis, por t gjitha sektort e jets publike n vend. Pr kt arsye, ritheksojm se
mbshtesim fuqimisht cdo mas q synon t luftoj korrupsionin, n mnyr reale dhe t
sinqert, dhe q n qllimin e vet final t ket ndshkimin shembullor t cdo zyrtari t
korruptuar. I njjti mekanizm ndshkimor duhet t aplikohet n cdo sektor tjetr publik, duke
prfshir qeverisjen qendrore, qeverisjen vendore, prokurimet publike, koncesionet, tatimet,
doganat, etj. Pr kt arsye, vlersojm se do t ishte e prshtatshme q t fuqizohen strukturat
aktuale q mundsojn hetimin dhe ndshkimin e akteve korruptive (n t gjitha sektort e jets
publike, prfshir sektorin e drejtsis), duke i garantuar pavarsin dhe statusin (vecanrsisht
pr struktura t tilla si Inspektorati i Lart i Kontrollit dhe Deklarimit t Pasurive, prokuroria,
gjykata, organet inspektuese, etj.). N kt pik, duam t theksojm se besimi i publikut tek
institucionet publike sht gjithashtu i ult, pr shkak se besohet se edhe funksionart e organeve
t tjera n sektor t ndryshm (prfshir qeversijen qendrore, vendore, etj.) jan gjithashtu t
korruptuar.
Krijimi i strukturave t reja, ad hoc, dhe pa kurrfar eksperience n fushn prkatse, aq m
tepr t emruar nga mazhoranca parlamentare dhe pakurrfar garancie pr pavarsi nga
politika, vlersojm se nuk i jep zgjidhje problemeve t evidentuara dhe lufts pakompromis ndaj
korrupsionit!
Nga ana tjetr, vecimi i sektorit t drejtsis dhe aplikimi i masave t jashtzakonshme vetm pr
kt sektor, duket nj ndrhyrje sektive, q m shum se nevoja pr t luftuar korrupsionin,
synon vnien nn kontroll t sistemit t drejtsis. Kjo sht arsyeja e vetme, se prse n
dispozitat tranzitore (konkretisht pika 1 e nenit 4 t Aneksit t amendamenteve kushtetuese),
parashikohet shprehimisht q kur personi nn vlersim dorhiqet nga detyra, vlersimi i tij
pushon menjher, pavarsisht nga koha e dorheqjes, si prpara, ashtu edhe gjat kohs s
vlersimit.
Pr m tepr, pjes e procesit t rivlersimit ex officio bhen edhe antart e Gjykats
Kushtetuese. N asnj rast, nga opinioni publik apo ekspertiza t pavarura ndrkombtare, nuk
28

ka patur akuza apo dyshime mbi prfshirjen e antarve t Gjykats Kushtetuese n veprimtari
korruptive. Ky organ i rndsishm kushtetuese, nuk sht prfolur kurr pr veprime t padrejta
si pasoj e veprimeve korruptive. Edhe vet mazhoranca aktuale, nuk ka evidentuar ndonj
problematik q lidhet me korrupsionin n Gjykatn Kushtetutese. sht e vrtet se n media
jan br publike vetm ndrhyrje t paprshtatshme t Kryeministrit aktual, i cili dyshohet se ka
krcnuar nprmjet telefonit antar t caktuar t Gjykats Kushtetuese. Ky lajm i br publik
n media nuk sht provuar dhe nuk ka patur ndonj reagim zyrtar nga vet Gjykata Kushtetuese.
Pr pasoj, parashikimi i mundsis pr t rivlersuar ex officio antart e Gjykats Kushtetuese,
vlersojm se sht vijim i rrugs pr ti intimiduar dhe krcnuar ato. Masa e propozuar sht
disproporcionale dhe nuk prputhet me nevojn q e dikton aplikimin e saj.
T gjitha arsyet si m sipr, na krijojn dyshimin e arsyeshm se n rastin konkret, lufta ndaj
korrupsionit, po prdoret thjesht si alibi nga mazhoranca aktuale, pr t marr nn kontroll t
gjith sistemin e drejtsis, nga gjykatat/prokurorit e shkalls s par e deri tek Gjykata
Kushtetuese. Kjo tentativ q materializohet nprmjet ndryshimeve kushtetuese t propozuara
nga mazhoranca, prbejn n vetvete nj grusht shteti ndaj sistemit t pavarur t drejtsis.
Komente t prgjithshme mbi Aneksin Vlersimi Kalimtar i Kualifikimit t Gjyqtarve
dhe Prokurorve
S pari, ne vlersojm se nga pikpamja e tekniks legjislative sht atipike prfshirja n tekstin
e Kushtetuts t Anekseve apo Shtojcave. Qllimi i Kushtetuts nuk sht t rregulloj n
mnyr t detajuar procese apo institucione, por si dokumenti themeltar i shtetit, duhet t
parashikoj vetm cshtjet themelore dhe parimet mbi t cilat ngrihen apo funksionojn organe t
ndryshme shtetrore. Detajime t paprshtatshme, aq m tepr t pakuptimta dhe konfuze, i japin
tekstit kushtetues natyrn e nj akti nnligjor, duke zhveftsuar plotsisht rolin q ka Kushtetuta
n nj shtet demokratik.
S dyti, gjuha e prdorur n tekst sht e paqart dhe me fjal apo shprehje t paprcaktuara
qartsisht. Ky fakt vshtirson shum kuptimin e sakt t dispozitave dhe krijon premis pr
interpretime t ndryshme gjat zbatimit n praktik. Madje, n dispozita prfshihen fjali q nuk
kan qllim prcaktimin e rregullave, por shprehjen e synimeve se pse po prcaktohen rregullat
(neni 1). Dispozita t tilla jan t prshtatshme pr akte nnligjore, por jo pr nj tekst
kushtetues.
S treti, n dispozita t vecanta t ligjit bhen referime n nene q nuk ekzistojn as n tekstin
aktual t Kushtetuts s Republiks s Shqipris dhe as q shtohen n tekstin e
amendameneteve kushtetuese t propozuara (pr ilustrim shiko nenet 4, 5, 6, 7 t Aneksit, q
referojn n nenet 184, 188, 189 apo 190). Referimi n nene q nuk ekzistojn vshtirson
plotsisht kuptimin e sakt t dispozitave.
S katrti, n trsi n t gjith Aneksin ka nj mosprputhje midis emrtesave t organeve q
parashikohet t ngrihen, duke t krijuar perceptimin se flitet pr organe t ndryshme. T njjtin
29

organ njher prmendet si Komision i Pavarur Alternativ i shkalls s par, m pas si


Komisioni i Shkalls s par, apo Komisioni i Zgjeruar i Shkalls s Apeli dhe me pas
Komisioni i Shkalls s Dyt, Komisioni i Pavarur i Kualifikimit i shkalls s dyt,
Komisioni i Apelit. E gjith kjo mbivendosje termash, ka krijuar nj paqartsi t plot t
strukturs konkrete dhe t sakt q synohen t ngrihen.
S pesti, n nenin 58 t amendamenteve kushtetuese dhe m pas n t gjith tekstin e Aneksit
prdoret termi do t vlersohen dhe rivlersohen ex officio. Mirpo, n draft nuk kuptohet se
cili konsiderohet vlersim dhe cili konsiderohet rivlersim ex officio, si dhe cila sht
diferenca midis ktyre dy proceseve.
Komente specifike pr dispozitat e vecanta t Aneksit
Neni 1
N nj rast t paprecedent, n pikn 1 kjo dispozit parashikon kufizimin e zbatimit t disa
neneve ekzistuese t Kushtetuts s Republiks s Shqipris, deri n masn q lejojn zbatimin
e dispozitave t ktij Aneksi. Konkretisht, jan pezulluar (kufizuar) zbatimi i neneve 128 (rastet e
shkarkimit t antarve t Gjykats Kushtetuese); 131/f (e drejta e ankimit pr shkeljen e t
drejts pr nj proces t rregullt ligjor); 135 (organizimi aktual i pushtetit gjyqsor); 138
(moskufizimi i kohs s qndrimit n detyr pr gjyqatrt); 140 (rastet e shkarkimit nga detyra t
antarve t Gjykats s Lart); 145/1 (rregulli q gjyqtart jan t pavarur dhe u nnshtrohen
vetm Kushtetuts dhe ligjeve); 147/6 (rastet e shkarkimit nga detyra t gjyqtarve) dhe 149/2
(rastet e shkarkimit nga detyra t Prokurorit t Prgjithshm). Pezullimi i ktyre dispozitave
materializon qllimin e ndryshimeve kushtetuese dhe vecanrisht procesit t rivlersimit ex
officio t funksionarve t sistemit t drejtsis, pr t injoruar pavarsin e organeve t
drejtsis dhe pr t siguaruar kontrollin politik t tyre.
Aq absurde jan kto kufizime, sa arrijn t pezullojn edhe zbatimin e nenit 131/f t Kushtetuts
aktuale, duke mohuar t drejtn e individit pr tiu drejtuar Gjykats Kushtetuese pr shkeljen e
t drejts s tyre pr nj proces t rregullt ligjor. N fakt n thelb, nj kufizim i till prbn
kufizim t t drejts pr nj proces t rregullt ligjor, q sanksionohet n nenin 42 t Kushtetuts
s Shqipris dhe nenin 6 t KEDNJ-s. Kjo e drejt nuk lejohet t kufizohet nga Kushtetuta
aktuale, as n rastet e gjendjes s lufts ose gjendjes s jashtzakonshme (shiko pikn 1 t
nenit 175 t Kushtetuts s Republiks s Shqipris)!
Nga ana tjetr, pezullimi nga zbatimi i nenit 145/1 t Kushtetuts aktuale t Republiks s
Shqipris, ku sanksionohet se gjyqtart jan t pavarur dhe i nnshtrohen vetm
Kushtetuts dhe ligjit, fut n kolaps sistemin gjyqsor shqiptar, t paktn pr t gjith
periudhn q do t ekzistoj nj pezullim i till. Cdo dispozit e Kushtetuts duhet t
interpretohet n mnyr t till q t jet e pajtueshme me parimet themelore kushtetuese. Kjo
pr arsye se, si pranohet n doktrinn dhe jurisprudencn kushtetuese, do dispozit kushtetuese
sht n nj lidhje t caktuar me dispozitat e tjera, dhe s bashku, ato formojn nj entitet. Pr
30

pasoj, asnj dispozit e Kushtetuts nuk mund t nxirret jasht kontekstit t saj dhe t
interpretohet m vete. N kt kontekst, vlersojm se pezullimi i zbatimit t nenit 145/1 t
Kushtetuts, q garanton se gjyqtart jan t pavarur dhe i nnshtrohen vetm Kushtetuts dhe
ligjit, prek drejtprdrejt nenin 42 t Kushtetuts aktuale t Republiks s Shqipris, ku
sanksionohet se: Kushdo, pr mbrojtjen e t drejtave, t lirive dhe t interesave t tij kushtetuese
dhe ligjore, ose n rastin e akuzave t ngrituara kundr tij, ka t drejtn e nj gjykimi t drejt
dhe publik brenda nj afati t arsyeshm nga nj gjykat e pavarur dhe e paanshme e caktuar
me ligj..
N t njjtn linj, shkon edhe pezullimi i dispozitave t tjera q garantojn statusin e gjyqtarve
apo prokurorve dhe heq garancit kushtetuese pr kohn e qndrimit t tyre n detyr apo
kohzgjatjen e mandatit dhe rregullave kushtetuese pr shkarkimin nga detyra (nenet 128, 138,
140, 147/6 dhe 149/2). Ne vlersojm se pavarsia e gjyqtarve dhe gjykatave nuk sht nj
qllim n vetvete. Respektimi i ktij parimi sht nj kusht i nevojshm pr mbrojtjen e t
drejtave dhe lirive themelore t njeriut. N kt kuptim, kjo pavarsi nuk sht nj privilegj, por
nj nga detyrat themelore t gjyqtarve dhe t gjykats, q rrjedh nga t drejtat e njeriut pr t
patur nj arbitr t paanshm n nj konflikt, t garantuar nga Kushtetuta. Garantimi i nj
standardi t till prbn dhe kriterin orientues pr t vlersuar pavarsin e gjyqtarve dhe t
gjykatave.
Kjo nnkupton se gjat periudhs s pezullimit t nenit 145/1 dhe dispozitave t tjera kushtetuese
q garantojn pavarsin e gjyqtarve dhe gjykatave (nenet 128, 138, 140, 147/6 dhe 149/2), t
gjitha vendimet gjyqsore t dhna nga gjykatat shqiptare (t cilave i sht pezulluar
garancia pr t t qen t pavarur) jan potencialisht t cenueshme, pr shkak se nuk
garantojn t drejtn e individit pr nj proces t rregullt ligjor, vecanrisht t drejtn pr
tu gjykuar nga nj gjykata e pavarur dhe e paanshme. N kt pik, dshirojm t
theksojm se nga interpretimi logjik dhe harmonik i t gjith dispozitave t Aneksit, rezulton se
masa e kufizimit t ktyre dispozitave do t jet n fuqi t paktn nga data 1 Janar 2016 - 31
Dhjetor 2019 (koh gjat t cils do t kryhet procesi i rivlersimit ex officio shiko pikn 1 t
nenit 3 t Aneksit)!
S fundmi, mbi kt cshtje, duam t theksojm se ky kufizim i paprecedent dhe i
paprshtatshm i pavarsis s gjyqtarve dhe prokurorve, vjen n nj koh kur deputet t
rndsishm t mazhorancs parlamentare, votues potencial t ktyre amendamenteve
kushtetuese, jan nn procedim penal apo gjykim pr kryerjen e veprave t rnda penale
(prfshir nj deputet t mazhorancs t akuzuar pr vrasje, apo nj deputet t mazhorancs t
akuzuar pr plagosje t rnd me dashje kundr disa shtetasve). Heqja e garancive mbi
pavarsin e gjyqtarve dhe gjykatave, cenon rnd besueshmrin ndaj ktyre proceseve dhe
proceseve t tjera q mund t zhvillohen n t ardhmen, ndaj politikanve apo funksionarve t
tjer t lart publik, q sfundmi jan akuzuar nga media si t prfshir n akte korruptive (rasti i
Kryetarit t Kuvendit) apo n trafik lndsh narkotike (rasti i Ministrit t Brendshm, i akuzuar
publikisht nga nj zyrtar i lart i policis, si i prfshir n drejtimin e nj grupi kriminal t
trafikut ndrkombtar t lndve narkotike).
31

Prsa i prket fjalive vijuese t piks 1, konstatojm se rregulli pr prjashtimin nga vlersimi i
zyrtarve q zvendsohen, sht tregues i qart i nevojs q ka mazhoranca pr zvendsimin e
funksionarve aktual t sistemit t drejtsis, me tepr sesa pr t luftuar korrupsionin n drejtsi.
Lidhur me pikn 3, ku parashikohet q procedura e Presidentit t Republiks pr t prjashtuar
kandidatt q nuk prmbushin kriteret pr tu emruar n Komisionin e Pavarur t Kualifikimit
(KPK), konstatojm se nuk sht n harmoni me dispozitat vijuese t draftit. N procesin e
emrimit t antarve t KPK, nuk parashikohet ndonj procedur apo e drejt e Presidentit t
Republiks pr t verifikuar prmbushjen e kritereve nga ana e kandidatve. Sipas piks 6, t
nenit 3 t Aneksit, kjo e drejt i sht njohur Avokatit t Popullit. Kjo mosprputhje, duket nj
harres e pafajshme dhe nj ndrhyrje e momenteve t fundit pr t ndryshuar procedurn, dhe
sht tregues i ndrhyrjes politike n draftin e prezantuar si pun t disa ekspertve t pavarur.
Dihet tashm publikisht se Presidenti i Republiks vlersohet nga mazhoranca si penges pr t
arritur qllimin e saj pr t kontrolluar sistemin e drejtsis. Ndrkoh q Avokati i Popullit sht
emrtes trsore e Partis Socialiste, sipas nj marrveshje t br midis forcave politike n
kohn e zgjedhjes s tij, ku propozimi ju la opozits s kohs (sot n mazhoranc parlamentare).
Neni 2
N pikn 1 t ksaj dispozite, parashikohet t ngrihet nj Mision Ndrkombtar Monitorimi
(MNM), si nj mekanizm bashkpunimi ndrmjet Komisionit Europian, Shteteve t Bashkuara
t Ameriks, organizatave t tjera ndrkombtare dhe asistencs ndrkombtare dypalshe, i cili
ka t drejt t emroj vzhgues ndrkombtar n t dyja shkallt e Komisionit t Pavarur t
Kualifikimit. Fillimisht dshirojm t vlersojm pozitivisht prpjekjen pr t garantuar
monitorimin e procesit t vlersimit tranzitor nga partnert ndrkombtar, si nj mundsi pr
kontrolluar dhe siguaruar transparencn dhe saktsin e procesit t rivlersimit. Mirpo,
vlersojm se ky parashikim nuk arrin t garantoj plotsisht eleminimin e rreziqeve q ka
procesi i vlersimit n trsi, pr disa arsye:
S pari, ngritja dhe funksionimi i Misionit Ndrkombtar t Monitorimit (MNM) sht nj
ngjarje e pasigurt e s ardhmes dhe si rregull Kushtetuta nuk parashikon rregulla t pasigurta pr
tu aplikuar, por prmban n cdo rast rregulla t detyrueshme pr zbatim. Ktu kemi parasysh
faktin se me Kushtetutn e Republiks s Shqipris nuk mund t ngarkojm detyrime apo t
krkojm zbatim t detyrueshm nga ana e Komisionit Europian, Shteteve t Bashkuara t
Ameriks, organizatave t tjera ndrkombtare dhe asistencs ndrkombtare dypalshe (ky
sht edhe term i paqart). Kto organizma ndrkombtar edhe pse kan t drejt t caktojn
vzhgues, mund t mos e ushtrojn kt t drejt. Automatikisht, rregulli kushtetutes i
parashikuar shndrrohet n nj ngjarje t pasigurt t s ardhmes, q mund t mos zbatohet kurr!
Ky nuk sht nj supozim i br nga ana jon, por bazohet n nj tradit t mparshme n
Shqipri. Gjejm rastin t kujtojm, se prafrsisht i njjti rregull u prfshi n Aneksin e ligjit nr.
49/2012 Pr funksionimin e gjykatave administrative dhe gjykimin e mosmarrveshjeve
administraive, ku i njihej e drejta partnerve tan ndrkombtar t merrnin pjes n procedurat e
32

organzimit t provimit pr gjyqtart administrativ, me qllim q t garantohej zbatimi korrekt i


ligjit gjat emrimit t tyre. Nj pjes e konsiderueshme e partnerve tan ndrkombtar nuk
pranuar t ushtronin t drejtn q i njihte ligji, me pretendimin se emerimi i gjyqtarve shqiptar
sht nj cshtje e brendshme e Republiks s Shqipris, ato nuk gzonin autoritet pr t
ushtruar t drejtn q i njihte ligji dhe se cdo rol i tyre n proces do t cenonte parimin e
sovranitetit t RSH.
S dyti, roli i ekspertve t caktuar nga MNM sht thejesht vzhgues, hulumtues dhe kshillues
dhe pa ndonj impakt t drejtprdrejt n vendimmarrjen e Komisionit t Pavarur t Kualifikimit.
N asnj dispozit t Aneksit nuk parashikohet se opinioni apo konstatimi i Misionit
Ndrkombtar t Monitorimit sht detyrues pr Komisionin e Pavarur t Kualifikimit. N draft,
nuk prezantohet ndonj rregull sesi veprohet nse mendimi i MNM sht i ndryshm nga
konstatimi prfundimtar q bjn strukturat vendase. Ne kuptojm, se sht e vshtir, para nga
kndvshtrimi i parimit t sovranitetit t RSH, q ti njihet rol vendimmarrs MNM. Megjithat,
pjesmarrja e tij n proces sht thejsht formale dhe nuk garanton plotsisht se veprimet
arbitrare t strukturave vendase do t parandalohen.
S treti, akti q prek statusin e gjyqtarve/prokurorve, prfshir antart e Gjykats s Lart dhe
Gjykats Kushtetuese, sht vendimi i strukturave vendase. Opinioni i MNM nuk sjell ndonj
impakt mbi procesin e shkarkimit t gjyqtarve/prokurorve.
S katrti, drafti nuk sqaron pozicionin dhe statusin e MNM. Ndrsa sht kujdesur pr t
parashikuar pagn e Komisionerve n Kushtetut, drafti nuk parashikon asnj shprblim pr
vzhguesit, si dhe nse MNM do t jet struktur permanente, struktur me misione t
herpashershme vzhgimi, apo me struktur hulumtuese q vepron sa her q vihet n dijeni t
nj shkelje (si rregull nga subjekti nn verifikim). Po nse tolorohen apo fshihen fakte pr
gjyqtar/prokuror t caktuar, si do mund t vihet n lvizje/dijeni kjo struktur dhe cfar
mekanizmi ekziton pr verifikimin e t gjitha ktyre rasteve?
Lidhur me pikn 2, ku parashikohet se vzhguesit ndrkombtar kan kualifikim t ngjashm
me komisionert shqiptar, mbetet e paqart se cfar konsiderohet kualifikim i ngjashm. N
kt rast, duhet t specifikohet nse ngjashmria ka t bj me profesionin, arsimimin,
eksperiencn, apo me t tre kto kritere bashk.
Lidhur me pikn 3, duhet t sqarohet apo rregullohet lloji i vendimit q merr MNM, duke qen
se n draft nuk parashikohet se MNM i njihet e drejta e miratimit t ndonj lloj vendimi,
prvecse t drejts pr t verifikuar, konstatuar apo lshuar opinione.
Pika 4 nuk ka asnj lidhje organike dhe prmbajtsore me kt nen, duke qen se nuk prcakton
ndonj rregull mbi MNM.

33

Neni 3
Strukturimi i Komisionit t Pavarur t Kualifikimit (KPK) sht konfuze, jo vetm pr shkak t
termave t ndryshm t prdorur n tekst pr t njjtn struktur, por edhe pr faktin se n draft
fillimisht prezantohet numri i Komisoneve, m pas lihet opsionale q ta prcaktoj Kuvendi (pr
Komisionit e Shkalls s Par), dhe n nj rast thuhet shprehimisht se numri prcaktohet me ligj
nga Kuvendi. Konkretisht, n pikn 1 t nenit 3 shprehimisht prcaktohet se cdo KPK prbhet
nga 2 Komisioner Publik, 3 Komisioner t Shkalls s Par nga secili prej 3 Komisioneve t
Shkalls s Par, dhe 1 Komision i Shkalls s Dyt t prbr nga 3 komisioner apeli dhe t
paktn 3 komisioner zvendsues. M posht, fjalia vijuese e l opsionale numrin e Komisonit
t Shkalls s Par. I njjti rregull parashikohet edhe n pikn 4 t nenit 2. Ndrkoh q pika 7 e
nenit 3 prcakton se brenda nj muaji pasi sht prcaktuar lista e kandidatve, Kuvendi vendos
me shumic t thjesht nse do t ngrihet nje, dy apo tre Komisione t Shkalls s Par dhe pr
numrin e Komisionerve zvendsues. Kjo munges hamonie vshtirson gjykimin e plot mbi
kto struktura.
Po n pikn 1, ndrsa parashikohet n nivel kushtetues afati i veprimtaris s KPK (nga data 1
Janar 2016 31 Dhjetor 2019), specifikohet se me ligj t votuar me shumic t thjesht mund t
zgjatet afati kushtetutes i veprimtaris s ktij organi. Ne vlersojm se nse nj cshtje cmohet
t ngrihet n nivel kushtetues, ather sht e nevojshme q cdo ndryshim i ktij rregulli duhet t
ngrihet po n nivel kushtetues, ose vet Kushtetuta t parashikoj kriteret se kur me ligj mund t
vendoset zgjatja e afatit. Gjithashtu, termi shumic e thjesht nuk sht term i prdorur nga
Kushtetuta aktuale e RSH. N Kushtetut njihen tre lloje shumicash dhe konkretisht: (i) shumic
e votave, n prani t m shum se gjysms s t gjith antarve t Kuvendit; (ii) shumic e
votave t t gjith antarve t Kuvendit; (iii) shumic e cilsuar (3/5 ose 2/3 e antarve t
Kuvendit).
N pikn 3 t ktij neni parashikohet se t gjith komisionert, drejtort dhe personeli tjetr,
sipas parashikimeve n ligj, japin plqimin pr deklarimin vjetor t pasurive t tyre, monitorimin
e prhershm t llogarive t tyre financiare dhe heqjen dor nga konfidencialiteti i
komunikimevet t tyre n lidhje me punn, pr nj periudh kohore prej dhjet vjetsh. Kjo
dispozit, e plotsuar edhe me kriterin e gzimit t reputacionit t lart t integritetit, sht e
pamjaftueshme pr t siguruar przgjedhjen e personave q gjat ushtrimit t detyrave t
mparshme nuk kan qen vet t prfshir n akte korruptive. Kjo dispozit, sht kujdesur m
tepr pr t parandaluar n t ardhmen prfshirjen e tyre n veprimtari korruptive, por nuk
siguron q kta individ kan integritetin e nevojshm pr t kryer veprimtari q synon luft ndaj
korrpusionit.
Personat zgjidhen nga rradht e gjyqtarve, prokurorve apo juristve n administrat, pra
pikrsisht nga radht e atij sistemi q vlersohet si i korruptuar. N asnj dispozit nuk
parashikohet procedur verifikimi pr integritetin dhe reputacionin e kandidatit dhe aq m tepr
nuk parashikohet asnj nj verifikim real i profesionalizimit t tyre (psh. konkurs publik i
njohurive t tyre). Ne vlersojm se pr t patur legjitimitet pr t verifikuar
34

gjyqtart/prokurort, antart e Gjykats s Lart apo Gjykats Kushtetuese, vet Komisionert


duhet t ken kaluar minimalisht n t njjtin proces vlersimi (prfshir nj provim t njohurive
dhe q vrteton meritn/profesionalizimin). N kt drejtim, prfundimisht vlersojm se
emrimi dhe przgjedhje e Komisonerve do t jet nj proces formal politik i realizuar nga
mazhoranca aktuale parlamentare! Emerimi mbi bazn e preferencs politike, passjell varsin e
tyre t plot nga mazhoranca (duke qen se przgjedhje sht thjesht cshtje vullneti i
shumics).
Nga ana tjetr, ndrsa prcaktohet se ktyre zyrtarve i monitorohen n mnyr t prhershme
llogarit financiare apo konfidencialiteti i komunikimeve pr 10 vjet, nuk specifikohet se cila
struktur e realizon kt detyr. Nse kjo detyr do t prmbushet nga Kuvendi, ather jemi
prpara rrezikut t kontrollit politik t ksaj strukture.
N pikn 4, ku specifikohen kriteret e emrimit si Komisioner, konstatojm se kto kritere nuk
garantojn nj kualifikim t posacm dhe t nevojshm pr realizimin e ktij procesi, dhe mbi t
gjitha nuk garanton przgjedhjen e personave t pandikuar politikisht (pr shkak t prurjeve nga
jasht sistemit gjyqsor). N Opinionin e Prbashkt t Komisionit t Venecias dhe Drejtoris pr
t Drejtat e Njeriut (DHR) t Drejtoris s Prgjithshme pr t Drejtat e Njeriut dhe Shtetin
Ligjor (DP) t Kshillit t Europs mbi Ligjin pr Sistemin Gjyqsor dhe Statusin e Gjyqtarve
dhe Ndryshimet n Ligjin pr Kshillin e Lart t Drejtsis t Ukrains, Mendim i Komisionit t
Venecias Nr. 801/2015 71-81 (23 mars, 2015), sht theksuar se Komisioni duhet t prbhet
nga gjyqtar dhe jo-gjyqtar me integritet t padyshimt, nse sht e nevojshme me asistencn
e personave t huaj me kualifikimet prkatse dhe t pavarur. Duke analizuar kriteret e
prcaktuara n draft, sht e paqart se si pr shembull nj jurist me eksperienc 15 vjet n nj
ministri apo n administrat publike, zotron kapacitetin e nevojshm pr t vlersuar
performancn n detyr dhe kapacitetin profesional t antarit t Gjykats Kushtetuese!!!
Gjithashtu, mbetet e paqart se pse prcaktohet si kriter ndalues qenie gjyqtar/prokuror/kshilltar
ligjor n 2 vitet prpara emerimit, ndrkoh q i njjti rregull nuk aplikohet pr avokatt, notert,
apo juristt n ministri apo administrat publike! Pr m tepr, kriteri master konsiderohet i
paprshtatshm, sepse sipas ligjit pr arsimin e lart, cdo jurist q ka prfunduar sistemin 4
vjecar t arsimimit, konsiderohet se ka prfunduar studimet master, sipas konceptit aktual t
ligjit pr arsimin e lart. T gjitha kto detaje n prcaktimin e kritereve, t krijojn dyshimin e
arsyeshm pr paracaktimin e individve q do t emrohen n kto struktura. Kjo pr faktin se
Kushtetuta duhet t ket nj sistem koherent kriteresh pr pozicionet kushtetuese, ndrkoh q n
draftin e paraqitur vihet re krejt e kundrta. I diferencuar sht edhe kriteri i mosdnimit. N kt
rast, prbn ndalim dnimi pr nj vepr penale q dnohet me burgim, ndrsa pr ilustrim tek
antart e Gjykats Kushtetuese kriteri sht t mos ken qen t dnuar pr kryerjen e nj vepre
penale.
N pikn 6 dhe 7 t ktij neni, prcaktohen organet q jan t prfshira n procesin e verifikimit
t prmbushjes s kritereve dhe emrimit t Komisionerve. Konkretisht, parashikohet q i gjith
procesi t realizohet nga Avokati i Popullit dhe Kuvendi. Ritheksojm, se duke mbajtur n
35

konsiderat realitetin shqiptar, Avokati i Popullit nuk sht struktur q gzon besueshmri pr
paansi politike, pr shkak se ka qen przgjedhje individuale e Kryeministrit aktual dhe
mazhorancs aktuale, sipas nj marrveshje politike t arritur midis forcave politike n at
periudh q Avokati i Popullit t zgjidhet nga opozita parlamentare e athershme (sot
mazhoranc parlamentare).
Nga ana tjetr, Kuvendi bn przgjedhjen e Komisionerve nga lista e paraqitur, sipas nj procesi
jo vetm aspak transparent, por mbi t gjitha pa asnj rol substancial t opozits parlamentare.
Monitorimi i procesit nga vzhguesit ndrkombtar sht pothuajse pa asnj efekt, sepse vet
procedura e parashikuar lejon przgjedhjen sipas vullnetit politik t mazhorancs aktuale. Sipas
draftit, Kuvendi bn emrimin e Komisionerve me votat e 3/5 (84 vota) s deputetve t
Kuvendit t Shqipris, ndrkoh q aktualisht mazhoranca parlamentare disponon n Kuvend
nj shumic m shum se 3/5 (prej t paktn 88 vota)!!!
Ne vlersojm se prjashtimi i opozits parlamentare nga procedura e emrimit t
Komisionerve, mos parashikimi i asnj filtri t pavarur balancues n kt proces, mungesa e
detyrimit t Kuvendit pr t argumentuar przgjedhjen e br, si dhe modelimi i procedurs si
cshtje e vullnetit t past politik (duke qen se kandidatt nuk i nnshtrohen asnj procedure t
besueshme dhe objektive verifikimi t integritetit apo profesionalizimit/merits), passjell
mungesn e pavarsis nga politika, Kuvendi dhe Qeveria (mazhoranca aktuale) i t gjith
antarve t Komisionit t Pavarur t Kualifikimit. Mungesa e pavarsis s ksaj strukture t
rndsishme, q prcakton fatet e karriers s t gjith gjyqtarve/prokurorve, antarve t
Gjykats s Lart dhe Gjykats Kushtetuese, nnkupton presion dhe ndikim t paprshtatshm
ndaj sistemit t drejtsis n Shqipri dhe praktikisht varsin e tij nga Qeveria dhe mazhoranca
parlamentare (t cilt zgjedhin Komisionert). Ky rrezik shtohet akoma m shum po t mbahet
n konsiderat se sipas piks 5 t nenit 10 t Aneksit, Komisioni i Shkalls s Apelit sht
shkalla e fundit e shqyrtimit dhe nuk lejohet ankimi i mtejshm i vendimit n rrug gjyqsore!!!
Praktikisht, nprmjet nj parashikimi t till dhe duke siguruar kontrollin politik t
Komisionerve t emruar prej saj, mazhoranca parlamentare do t arrij t largoj nga sistemi
cdo gjyqtar/prokuror, antar t Gjykats s Lart apo t Gjykats Kushtetuese, q nuk i sht
bindur apo nuk do ti bindet n t ardhmen vullnetit t saj.
Akoma m evident bhet ky fakt, ku n pikn 6 i njihet e drejta cdo institucioni shtetror (pra
edhe Kryeministrit liderit t mazhorancs parlamentare q kontrollon 88 votuesit q ka
aktualisht n dispozicion n Kuvend), q jo vetm t propozoj kandidat, por edhe t shpreh
plqimin e tij pr ndonj kandidat. Pyetja q shtrohet natyrshm n kt rast sht: A munden
deputett e futur n Kuvend pikrisht nga Kryeministri t refuzojn nj kandidatur t
propozuar prej tij, apo pr t ciln ai ka shprehur plqim?. Realiteti shqiptar ka treguar se kjo
sht pothuajse e pamundur q t ndodh! Votimi i kandidaturave pr funksionet kushtetuese ka
treguar se vota e deputetve sht n bllok sipas vendimmarrjes prkatse t Grupit Parlamentar
dhe n asnj rast nuk ka patur votime sipas bindjes individuale t deputetit.

36

Lidhur me pikn 8 vlersoj se sht e paprshtatshme qoft prcaktimi n Kushtetut i pags,


qoft masa e saj 6 her m e lart se nj gjyqtar/prokuror i shkalls s par. Po kaq e
paprshtatshme sht fakti q Komisionert do t ushtrojn detyrn pr 3 vjet, ndrkoh q kt
pag kaq t lart do t vijojn ta marrin pr 10 vjet, pavarsisht kohzgjatjes aktive t mandatit.
Pra, edhe nse nj Komisioner punon vetm 1 muaj pran KPK dhe m pas largohet me
dorhqeje, ai do t marr nj pag pr 10 vjet! Ne vlersojm se nse mazhoranca mendon se
pagat e larta jan penges pr kryerjen e akteve korruptive, si dhe mundsit buxhetore t
Shqipris lejojn paga t tilla kaq t larta, ather kemi gjetur edhe zgjidhjen pr t luftuar
korrupsionin n sistemin e drejtsis rritja e pags s gjyqtarve dhe prokurorve! Nga ana
tjetr, n kt pik, fjalia Pr periudhat m t shkurtra se nj vit, pensioni llogaritet
prkatsisht sht pakuptim.
Pika 13 parashikon se Komisionert e KPK i nnshtrohen prgjegjsis disiplinore sipas ligjit, e
cila vendoset nga Tribunali Disiplinor. Ndikimi i paprshtatshm n pavarsin e Tribunalit
Disiplinor, pr shkak t prezencs s Ministrit t Drejtsis dhe funksioanrve t tjer t zgjedhur
nga Kuvendi, ndikon drejtprdrejt n garantimin e pavarsis s KPK.
N pikn 14 ku parashikohet se Komisionert, vzhguesit ndrkombtar, personeli i Komisionit
dhe familjet e tyre, gzojn mbrojtje t nivelit m t lart, vlersojm se sht trsisht e
panevojshme dhe t krijon prshtypjen se ktyre funksionarve i rrezikohet jeta nga funksionart
e sistemit t drejtsis! Nj parashikim i till kaq i fort, mund t vlersohet si denigrues dhe fyes
pr punonjsit e sistemit t drejtsis q jan subjekt i verifikimit, t cilt nuk jan organizat
terroriste apo kriminale, por profesionist t ligjit! Nj mbrojtje t till t nivelit m t lart nuk
gzojn gjyqtart e Gjykats pr Krimet e Rnda, q japin dnime nga m t ashprat pr
antart e organizatave m t rrezikshme n vend!
Neni 4
N pikn 1 parashikohet se kur personi i vlersuar dorhiqet nga detyra, vlersimi i tij pushon
menjher, pavarsisht nga koha e dorheqjes, si prpara, ashtu edhe gjat kohs s vlersimit.
Kjo dispozit provon se qllimi nuk sht evidentimi i rasteve t korrupsionit dhe vnien e
personave prgjegjs prpara ligjit (kjo e fundit konstatohet edhe nga mungesa e detyrimit t
KPK q sapo t njihet me t dhna apo fakte q prbjn vepr penale, t referoj menjher
rastin n organin e prokuroris), por intimidimi i gjyqtarve/prokurorve, me synimin pr hapjen
e vendeve vakante n sistemin gjyqsor, me qllim prfshirjen n t, t personave me lidhje
politike me mazhorancn aktuale. Nj synim i till shpaloset qart n Dokumentin Strategjia e
Reforms n Drejtsi t miratuar nga Komisioni i Posacm Parlamentar pr realizimin e
Reforms n Drejtsi. Konkretisht, n faqen 32 (versioni shqip), Objektivi 4, Pjesa IV Edukimi
ligjor dhe arsimi juridik, parshikohet marrja e masas pr vendosjen n ligj t kuotave
proporcionale pr pranimin jasht konkursit n Shkolln e Magjistraturs n prputhje me
nevojat q dikton sistemi dhe n do rast parashikimin e ndjekjes s detyrueshme t Shkolls t
paktn nj vit. Zbatimit t ksaj masa, q politizon ekstremisht sistemin gjyqsor, i sht hapur
rrug edhe me parashikimet e bra n amendamentet kushtetuese (neni 28 pika 5 e nenit 136 t
37

riformuluar, ku parashikohet se gjyqtar mund t jen vetm shtetasit shqiptar me arsim t lart
juridik pra jo vetm ata q kan mbaruar Shkolln e Magjistraturs. Ndrkoh q pr
prokurort parashikohet shprehimisht q prokurort emrohen pas mbarimit t Shkolls s Lart
t Magjistraturs shiko nenin 50 pika 4 e nenit 148 t riformuluar).
N pikn 5 sht prdorur termi Regjistruesi, i cili sht nj funksion i paspecifikuar n draft.
Neni 5
N pikn 1 t ktij neni, parashikohet mundsia e vlersimit t sendeve pasurore t
funksionarve t sistemit t drejtsis. Duke e prkrahur plotsisht mundsin e verifikimit t
pasuris s gjyqtarve/prokurorve dhe ligjshmrin e ksaj pasurie, vlersojm se dhnia
e ksaj kompetence nj strukture t re t krijuar rishtazi (KPK), sht e paprshtatshme.
Ashtu sic prmendet edhe n pikn 2 dhe 3 t ktij neni, subjektet q i nnshtrohen vlersimit
sipas ktij ligji, q nga viti 2004 jan subjekt i deklarimit t detyrueshm t pasuris pran
Inspektoratit t Lart t Deklarimit dhe Kontrollit t Pasurive (ILDKPKI), nj struktur e
posacme q vepron n Shqipri q nga viti 2003. N kt kuadr, forcimi i pavarsis, statusit
dhe kompetencave t strukturs ekzistuese (ILDKPKI), sht nj zgjidhje e prshtatshme n
kuadr t prmbushjes s qllimit pr nj verifikim t plot dhe t gjithanshm t pasuris s
gjyqtarve/prokurorve dhe lufts ndaj korrupsionit n prgjithsi, n t gjith sektort e jets
publike.
Vet drafti parashikon n pikn 3 se ILDKPKI rishikon deklaratat e pasuris s subjekteve nn
verifikim dhe njofton KPK pr ligjshmrin e pasuris dhe saktsin e deklarats. Kjo sht nj
procedur q ILDKPKI e kryen edhe tani dhe n rast se konstaton pasaktsi apo paligjshmri
njofton n mnyr t njkohshme organet prgjegjse pr marrjen e masave disiplinore dhe
organin e prokuroris pr fillimin e ndjekjes penale (aktualisht disa gjyqtar dhe prokuror jan
nn procedim penal pikrisht bazuar n kt mekanizm kontrolli). Futja e nj mekanizmi shtes
dhe pr m tepr mbivendosja e kompetencave t tij me ato t strukturave ekzistuese, vlersohet
nga ana jon si mnyr pr t shmangur garancit q ofron mekanizimi ekzistues pr
gjyqtarin/prokurorin nn vlersim. Kshtu, ndrsa sipas mekanizimit ekzistues masa disiplinore
merret nga organet qeverisse t gjyqsorit (KLD apo Prokurori i Prgjithshm), sepse
mosdeklarimi i rregullt i pasuris apo paligjshmria e pasuris prbn rrethan pr marrjen e
mass s shkarkimit nga detyra t gjyqtarit/prokurorit, nprmjet draftit kjo kompetenc (marrja
e mass disiplinore t shkarkimit nga detyra t gjyqtarit/prokurorit) i kalohet nj strukture jasht
sistemit gjyqsor dhe konkretisht KPK, i cili sht nn varsin e Kuvendit! Madje drafti mohon
edhe t drejtn e ankimit efektiv n sistemin gjyqsor t gjyqtarit/prokurorit t shkarkuar, duke
passjell n kt mnyr q nj struktur e emruar nga pushteti legjislativ (me votat vetm t
mazhorancs parlamentare) t vendos pr karriern n gjyqsor dhe prokurori!
Prsa i prket pikave 5 dhe 6, ku parashikohet se nse personi nn vlersim zotron pasuri dy
her m shum se shuma e lejuar nga t ardhurat e ligjshme, apo deklaron me vones, n mnyr
t pasakt ose fsheh pasurin, prezumohet si i fajshm dhe ndaj tij merret masa disiplinore e
38

shkarkimit nga detyra, sjellim n vmendjen tuaj se ky nuk mund t jet nj mekanizm
automatik. Jo n cdo rast konstatimi i kryer nga ILDKPKI pr fshehje t pasuris apo pr
deklarim t pasakt mund t rezultoj i vrtet dhe i sakt. Aktualisht as ILDKPKI (gjithashtu
emrim ekskluziv i mazhorancs parlamentare) dhe as KPK (q pritet t krijohet), nuk krijojn
bindjen se gzojn pavarsin e nevojshme nga politika. Pr kt arsye, konstatimet e tyre duhet
domosdoshmrisht ti nnshtrohen vlersimit nga nj organ i pavarur, n kndvshtrim t nenit
42 t Kushtetuts s RSH dhe nenit 6 t KEDNJ-s. Duke qen se veprimet e msiprme
(deklarim i pasakt apo fshehja e pasuris) konsiderohen vepr penale, si do t veprohet nse
prezumohet dhe merret masa e shkakrimit nga detyra e gjyqtarit/prokurorit, ndrkoh q m pas
hetimi i organit t prokuroris apo gjykata konstatojn se nuk jemi prpara rastit t deklarimit t
pasakt apo fshehjes s pasuris?!
Neni 6
N pikn 1 t ktij neni, njihet e drejta e KPK q t vlersoj nse gjyqtart/prokurort, gjyqtart
e Gjykats s Lart apo Gjykats Kushtetuese, kan kontakte periodike t paprshtatshme me
antar t krimit t organizuar. Fillimisht, duhet t evidentojm se termat kontakte periodike t
paprshtatshme apo antart e krimit t organizuar jan terma evaziv dhe t paqart. Kshtu,
mbetet e paqart se kush konsiderohet kontakt periodik (kantakti telefonik apo fizik, kontakti 2
apo 3 her, etj.). Gjithashtu, sht e paqart se cfar konsiderohet kontakt i paprshtatshm dhe
se kur dhe n cfar rrethanash kontakti me krimin e organizuar sht i prshtatshm! Pr m
tepr, sht e paqart se kush konsiderohet antar i krimit t organizuar. Nj person q
cilsohet si antar i krimit t organizuar, duhet t jet shpallur apo deklaruar si i till m par
nga gjykata me vendim gjyqsor t forms s prer?
Edhe n kt rast, pika 3 dhe 4 prezumon si t fajshm gjyqtarin/prokurorin nse ai ka kontakte,
apo deklaron n mnyr t pasakt kontaktin me persona t ndryshm, duke ndrmarr n kt
rast masn e shkarkimit nga detyra. Ne vlersojm se edhe n kt rast, nuk mund t ndiqet
standardi i prezumimit dhe t ndrmerret automatikisht masa e shkarkimit nga detyra.
Gjyqtart/prokurort nuk kan patur ndonj detyrim ligjor deri m sot pr t mos patur kontakte
me kategori t caktuara personash, apo pr t mbajtur evidenca mbi takimet q kan realizuar q
nga data 1 Janar 2012. Pr kt arsye, vlersojm se kjo mas sht disproporcionale dhe
potencialisht me mundsi t lart aplikimi subjektiv n praktik. Si rregull, masa e shkarkimit nga
detyra merret pr akte dhe sjellje q lidhen me detyrn, apo pr akte dhe sjellje t paligjshme t
kryera nga vet gjyqtart/prokurort. Marrja e mass s shkakrimit nga detyre, pr nj rrethan
apo akt q deri m sot nuk ka qen parashikuar n legjislacionin shqiptar si shkelje disiplonore,
duke i dhn ktij parashikimi edhe efekt prapaveprues (nga 1 Janari 2012), rrezikon seriozisht
statusin e gjyqtarve/prokurorve. Ne vlersojm se nj mas e till mund t merret vetm nse
kontakti ka sjell impakt n ushtrimin korrekt t detyrs nga ana e gjyqtarit/prokurorit, apo nse
kontakti ka shrbyer pr kryerjen e nj veprimi t paligjshm nga ana e gjyqtarit/prokurorit.
Dshirojm t sjellim n vmendjen tuaj se nj mas e till pr gjyqtart/prokurort propozohet
t votohet nga deputet t Kuvendit t Shqipris, nj pjes e t cilve jan t akuzuar pr lidhje
39

t forta me krimin e organizuar. Madje, disa prej tyre kan qen t dnuar apo akuzuar pr trafik
ndrkombtar t lndve narkotike apo trafik t qenieve njerzore. Nga ana tjetr, kjo mas i
propozohet pr votim deputetve t Kuvendit t Shqipris, q gjithashtu nga Policia e Shtetit
jan akuzuar se kan strehuar n makinat e tyre pjestar t krimit t organizuar t shpallur n
krkim ndrkombtar, t cilt duke prfituar nga imuniteti parlamentat kan penguar organet
ligjzbatuese q t kontrollojn makinn dhe t arrestojn personin e krkuar nga organet e
drejtsis. Pr pasoj n kt rast, shtrohet natyrshm pyetja: A ka legjitimitet ky Kuvend (me
kt prbrje) q t miratoj nj mas t till pr gjyqtart dhe prokurort?; A mund t
ndrmerret kjo mas pa u dekriminalizuar m par Kuvendi dhe administrata publike?.
Neni 7
Pikat 1 dhe 2 t ktij neni parashikojn mundsin e vlersimit t performancs n pun t
gjyqtarve/prokurorve, antarve t Gjykats s Lart apo Gjykats Kushtetuese. Ne
mbshtesim plotsisht vlersimin profesional t gjyqtarve dhe prokurorve dhe evidentimin
individve t paaft dhe me njohuri t paprshtatshme, duke i larguar ata menjher nga sistemi.
Mirpo, n kt pik sjellim n vmendjen tuaj se vlersimi profesional i gjyqtarve sht nj
mekanizm q vepron aktualisht n Shqipri. Pr pasoj, vlersojm se sht e panevojshme q
t krijohen struktura t reja ad hoc (pa asnj eksperienc n kt fush) pr t realizuar kt
vlersim, por duhet t prmirsohet dhe prshtatet m tej, n prputhje me standardet
ndrkombtare, procesi aktual i vlersimit t gjyqtarve/prokurorve.
Pr ne mbetet e paqart sesi do mundet struktura administrative q do t krijohet t vlersoj
kapacitetet gjyqsore apo vendimet e gjykatave, sepse si rregull ky sht nj funskion q
realizohet nga shkallt m lart t po vet sistemit gjyqsor. Gjithashtu, mbetet e paqart se cilat
dekrete t gjyqtarit/prokurorit do t vlersoj kjo struktur, duke qen se kto funksionar t
sistemit t drejtsis nuk kan t drejt t nxjerrin dekrete.
Nga ana tjetr, edhe me absurd sht fakti q nj struktur administrative t vlersoj vendimet e
Gjykats Kushtetuese, autoritetit m t lart q siguron zbatimin dhe interpretimin e Kushtetuts.
Pr m tepr, pika 2 flet edhe pr shrbim prkats inspektimi, mirpo n kt rast sjellim n
vmendjen tuaj se n rastin e Gjykats Kushtetuese, nuk vepron asnj shrbim inspektimi.
N pikn 5 konstatojm se rregulli sht i paqart. Dispozita flet pr rastin kur pesoni i vlersuar
sht i paprshtatshm dhe nuk mund t korrigjohet me masa edukative apo trajnuese, mirpo ai
pezullohet nga detyra. N kt rast, nuk specifikohet se cfar ndodh gjat periudhs s pezullimit
dhe sa zgjat ky pezullim.
Neni 8
Pika 3 parashikon se Komisioni i Shkalls s Par i ofron personit t vlersuar nj seanc
dgjimore, ku prfshihet edhe provimi me goj apo me shkrim, bazuar n fushn e eksperiencs
s personit t vlersuar. Ritheksojm se nuk mund t mbshtesim asnj testim qeveritar, testim
40

njohurish nprmjet provimeve, me goj apo me shkrim, t realizuar nga nj Komision i emruar
politikisht nga mazhoranca parlamentare. Edhe n Opinionin e Prbashkt t Komisionit t
Venecias dhe Drejtoris pr t Drejtat e Njeriut (DHR) t Drejtoris s Prgjithshme pr t
Drejtat e Njeriut dhe Shtetin Ligjor (DP) t Kshillit t Europs mbi Ligjin pr Sistemin
Gjyqsor dhe Statusin e Gjyqtarve dhe Ndryshimet n Ligjin pr Kshillin e Lart t Drejtsis
t Ukrains, Mendim i Komisionit t Venecias Nr. 801/2015 71-81 (23 mars, 2015), theksohet
se: Rivlersimi pr periudhn tranzitore duhet t mbshtetet m tepr tek performanca
individuale n pun sesa tek provimi. Procese t tilla minojn thellsisht shtjen e statusit t
gjyqtarve/prokurorve (palvizhmria nga detyra) dhe njkohsisht hapin dritare pr politizim
ekstrem t vet pushtetit gjyqsor.
Neni 9 dhe 10
N kto dispozita detajohet procesi i marrjes s masave disiplinore ndaj gjyqtarve/prokurorve,
antarve t Gjykats Kushtetuese dhe Gjykats s Lart. Procesi sht strukturuar n dy shkall
dhe konkretisht Komisioni i Shkalls s Par (struktur administrative e emruar nga Kuvendi)
dhe Komsioni i Apelit (struktur administrative e emruar nga Kuvendi). E gjith kjo procedur
nuk garanton n mnyr t mjaftueshme statusin e gjytarve/prokurorve, duke ndrhyr n
mnyr t paprshtatshme n sistemin gjyqsor. Parashikimi i mundsis pr shkarkimin e
gjyqtarve/prokurorve nga struktura politike (pr shkak se antart zgjidhen vetm nga
Kuvendi, me votat e shimics parlamentare), prbn dhunim flagrant t parimit t pavarsis s
pushtetit gjyqsor. N Opinionin e Prbashkt t Komisionit t Venecias dhe Drejtoris pr t
Drejtat e Njeriut (DHR) t Drejtoris s Prgjithshme pr t Drejtat e Njeriut dhe Shtetin Ligjor
(DP) t Kshillit t Europs mbi Ligjin pr Sistemin Gjyqsor dhe Statusin e Gjyqtarve dhe
Ndryshimet n Ligjin pr Kshillin e Lart t Drejtsis t Ukrains, Mendim i Komisionit t
Venecias Nr. 801/2015 71-81 (23 mars, 2015), theksohet se: Procedura e nj organi t till
duhet ti nnshtrohen rregullave mbi garancit e nevojshme pr t drejtat individuale t
gjyqtarve t prekur, duke prfshir edhe t drejtn e apelit prpara nj gjykate ligji.
sht e qart se e gjith procedura e parashikuar n kto dispozita, duke e lidhur edhe me
parashikimin e piks 5 t nenit 10 (q konsideron prfundimtare vendimet e KPK dhe pa asnj
mundsi ankimi t mtejshm n rrug gjyqsore), bie ndesh me nenin 42 t Kushtetuts s RSH
dhe nenin 6 t KEDNJ-s. KPK nuk mund t konsiderohet gjykat e pavarur dhe e paanshme
n kuptim t dispozitave t siprcituara. Pr pasoj, marrja e mass s shkarkimit nga detyra nga
struktura jasht sistemit gjyqsor (struktura n varsi t Kuvendit) dhe mohimi i t drejts pr
tiu drejtuar nj gjykata t pavarur dhe t paanshme, prbejn cenim flagrant t pavarsis s
pushtetit gjyqsor dhe parimeve themelore t shtetit t s drejts. Kjo sht edhe arsyeja se prse
sht pezulluar zbatimi i nenit 131/f t Kushtetuts s RSH, pr shkak se edhe vet hartuesit e
projektligjit jan t vetdijshm q procesi nuk garanton t drejtn e gjyqtarit/prokurorit pr nj
proces t rregullt ligjore.

41

III. Pyetje drejtuar Komisionit t Venecias mbi seciln dispozit


Neni 3
Parashikimi i piks 4 t nenit 12 (t propozuar n draft) sipas t cilit Forcat ushtarake t
shteteve aleate mund t vendosen dhe t kalojn n territorin shqiptar, si dhe forcat ushtarake
shqiptare mund t drgohen jasht vendit, me vendim t Kshillit t Ministrave sipas
marrveshjeve ndrkombtare t ratifikuara, a bie ndesh me parashikimin e piks 3 t nenit 12
(dispozit aktuale) e cila parashikon se Asnj forc e huaj ushtarake nuk mund t vendoset dhe
as t kaloj n territorin shqiptar, si dhe asnj forc ushtarake shqiptare nuk mund t drgohet
jasht, prvese me nj ligj t miratuar me shumicn e t gjith antarve t Kuvendit.? A
krijon paqartsi fakti se n pikn 4, akti normativ i prdorur sht Vendim i Kshillit t
Ministrave i nxjerr sipas marrveshjeve ndrkombtare t ratifikuara, kurse n pikn 3 akti
normativ i prdorur sht ligj i miratuar me shumicn e t gjith antarve t Kuvendit, teksa
referimi n kt rast bhet tek forcat ushtarake t shteteve aleate, koncept ky i paelaboruar
juridikisht?
Neni 4
Parashikimi i nenit 18 (i propozuar) a sht n prputhje me parashikimin e nenit 14 t KEDNJ
dhe nenin 1 t Protokollit 12 t KEDNJ?
Neni 5
Neni 39 pika 2 (i propozuar) a sht n prputhje me KEDNJ dhe posacrisht me nenin 3 t
Protokollit 4 dhe nenin 1 t Protokollit 7 t KEDNJ?
Neni 6
Neni 43 (i propozuar) a sht n prputhje me nenin 6 t KEDNJ dhe me nenin 2 t Protokollit 7
t KEDNJ?
Neni 9
A ka prmbajtje kontradiktore midis nenit 109 pika 3/1 (e propozuar) me nenet 16 dhe 45 pika 1
t Kushtetuts?
Neni 12
1- Neni 131 paragrafi 2 (i propozuar) i cili i heq kompetencn Gjykats Kushtetuese, pr
t shpallur antikushtetues nj ligj t miratuar nga Kuvendi pr rishikimin e Kushtetuts, a bie
ndesh me nenin aktual 131 shkronjaa (Gjykata Kushtetuese vendos pr: a) pajtueshmrin e
ligjit me Kushtetutn...)?
2- N kushtet kur parashikimi q kufizon kompetencn kontrolluese t Gjykats
Kushtetuese (sipas Neni 131 paragrafi 2 (t propozuar)) nuk ka qen parashikuar n tekstin
origjinar t Kushtetuts (aktual), a sht ky parashikim nj minim i autoritetit t Gjykats
Kushtetuese?
3- Neni 131 paragrafi 2 (i propozuar) a bie ndesh me nenin 124 pika 1, fjalia Gjykata
Kushtetuese garanton respektimin e Kushtetuts... ?
42

4- N kushtet kur Kushtetuta shqiptare nuk ka t paracaktuar nj grup dispozitash t


pandryshueshme, si garantohet respektimi i Kushtetuts nse Kuvendi miraton nj ligj pr
rishikimin e Kushtetuts, i cili mund t ndryshoj duke prkeqsuar standardet mbi parimet
themelore kushtetuese apo lirit dhe t drejtat themelore t njeriut apo pjes substanciale t rendit
dhe organizimit kushtetues?
5- Kushtetuta shqiptare n gjendjen aktuale parashikon si garanci t procesit rishikues t
Kushtetuts, procedurn e rishikimit kushtetues sipas nenit 177 t saj si dhe garancin e
kontrollit kushtetues a posteriori t saj sipas nenit 131 shkronjaa. Eleminimi i garancis s
fundit, pra kontrollit kushtetues, a kufizon garancit e qndrueshmris s Kushtetuts e n kt
mnyr edhe sigurin juridike?
Neni 15
1- Formula e zgjedhjes s antarve t Gjykats Kushtetuese sipas nenit 125/1 (t
propozuar), parashikon zgjedhjen e 3 antarve prej Presidentit, 3 antar prej Kuvendit dhe 3
antar nga mbledhja e prbashkt e Gjykats s Lart dhe Gjykats s Lart Administrative. Kjo
formul, krahasuar me formuln aktuale (neni 125 aktual), pra me propozim t Presidentit dhe
plqim t Kuvendit, a e rrit apo e ul, politizimin e procesit t zgjedhjes s ktyre antarve?
2- Kjo formul e propozuar, a garanton standardin minimal t pavarsis s Gjykats
Kushtetuese?
3- Zgjedhja e 6 antarve (respektivisht 3 prej Presidentit dhe 3 prej Kuvendit me
shumic t thjesht) a iu njeh legjitmim demokratik, ktyre antarve?
4- Neni 125/2 (i propozuar) i cili orienton q kriteret e hollsishme t emrimit t
prcaktohen m s shumti n ligj dhe jo n Kushtetut a sht nj zgjedhje e kshillueshme dhe a
garanton przgjedhje objektive mbi integritetin profesional, moral dhe jasht preferencave
politike? A ekziston rreziku q kriteret ligjore t mbivendosen apo tejkalojn kriteret
kushtetuese?
5- Mungesa e procedurave t aplikimit, t shqyrtimit dhe t vlersimit t kandidatve prej
Kshillit pr Emrimet n Drejtsi (neni 149/1 i propozuar) a krijon besueshmri publike n
procesin paraprak t emrimit t antarve t Gjykats Kushtetuese?
6- Kshilli pr Emrimet n Drejtsi, shqyrton dhe rendit kandidatt e propozuar nga
institucionet propozuese (neni 149/1 i propozuar), duke mos u mundsuar kshtu aplikim i lir
dhe i hapur pr kandidatt. A mundson kjo, nj proces przgjedhs demokratik dhe jo t
paracaktuar?
7- Antart q emrohen nga Presidenti dhe Kuvendi przgjidhen nga lista e hartuar nga
Kshilli pr Emrimet n Drejtsi (neni 125 i propozuar). Kjo e drejt eksluzive dhe e mbyllur a
sht determinuese n paracaktimin e kandidatve fitues, duke ngushtuar hapsirn e Kuvendit
dhe Presidentit n przgjedhje?
8- N rast t mos przgjedhjes nga Presidenti ose Kuvendi t asnj kandidaturave t
ofruara prej Kshillit pr Emrimet n Drejtsi, a krijohet nj situat bllokimi? Cili do t ishte
nj mekanizm i prshtatshm zhbllokues?
9- 3 antar zgjidhen nga mbledhja e prbashkt e Gjykata e Lart dhe Gjykata e Lart
Administrative. Cila sht formula e zgjedhjes? Me cfar shumice? A ka mekanizm zhbllokues
n rastin e bllokimit ose t mosarritjes s shumics prkatse?
43

10- Parashikimi n nenin 125/2 (t propozuar) se przgjedhja do t bhet nga nga


rradht e juristve me t paktn 15 vjet prvoj pune si gjyqtar, prokuror, avokat, profesor
t s drejts, npuns t lart n administratn publike, me nj veprimtari t spikatur n fushn e
t drejts kushtetuese, t drejtave t njeriut ose sfera t tjera t s drejts, a sht kufizues, n
kushtet kur sistemi kushtetues demokratik sht vendosur jo m larg se prej 25 vjetsh?
11- A ekziston rreziku q kritere t tilla (m s shumti ai i vjetrsis n profesion prej 15
vjetsh) t krijoj mundsin e przgjedhjes s detyruar nga rrethi i ish-funksionarve t sistemit
t drejtsis, q kan milituar n sistemin e mparshm shtetror komunist?
12- Fokusimi ekskluziv i kritereve vetm tek pasja e prvojs profesionale efektive, si
gjyqtar, prokuror, avokat, profesor i s drejts apo npuns t lart n administratn publike, a
ngushton hapsirn e przgjedhjes, duke paracaktuar n kt mnyr aplikantt e mundshm
fitues? A garantojn kto kritere, diversifikimin e kulturave dhe prvojave t larmishme prej
antarsis s Gjykats Kushtetuese?
13- Neni 125/2 (i propozuar) parashikon se Gjyqtart e Gjykats Kushtetuese emrohen
pr 12 vjet, pa t drejt riemrimi. A sjell ndonj ndryshim thelbsor ky parashikim krahasuar
me parashikimin aktual t Kushtetuts sipas s cils Gjyqtart emrohen pr 9 vjet, pa t drejt
riemrimi, n terma t pavarsis dhe konsolidimit jurisprudencial?
14- A sht i mjaftueshm kriteri i t mos qenit i angazhuar n forumet drejtuese t
partive politike, n przgjedhjen e kandidatve prfaqsues politik, n kushtet, kur nj aplikant
mund t ket mbajtur poste politike apo qeveritare edhe pa qen i angazhuar formalisht n
forume drejtuese partiake? Cili do t ishte nj kriter i prshtatshm?
15- Prtritja n nj t tretn e saj cdo 4 vjet (pra sa kohzgjatja e mandatit t Kuvendit),
a thellon mundsin e politizimit t antarsis s saj?
16- N nenin 125/4 (i propozuar), kryetari i Gjykats Kushtetuese zgjidhet me shumic
absolute t antarve (pra minimalisht 5 vota pro). A krijon kjo formul mundsi bllokimi? Cili
do t ishte nj mekanizm zhbllokues?
17- N nenin 125/4 (i propozuar), kryetari i Gjykats Kushtetuese zgjidhet pr nj
periudh 4 vjeare, pa t drejt rizgjedhjeje. A lejon ky formulim, mundsin pr rizgjedhje t
kryetarit pas nj kohe t shkurtr (psh 1 muaj) pasi, i zgjedhuri rishtas kryetar, pr ndonj arsye,
jep dorheqjen?
Neni 16
Parashikimi i nenit 126 (t propozuar) a garanton ushtrimin e funksionit n pavarsi t plot pr
antart e Gjykats Kushtetuese?
Neni 17
1- N nenin 127 (t propozuar) krahasuar me nenin 127 (aktual) sht hequr shkaku i
mbarimit t mandatit kur nuk paraqitet pa arsye n detyr pr m shum se 6 muaj;. A sht
kjo nj mundsi q krijon situat anormale ne funksionimin e gjykats?
2- Shkak i mbarimit t mandatit sht parashikuar edhe Dnimit me nj ...vendim
prfundimtar n nj procedur disiplinore (neni 127/1 shkronjad). Pr cfar mase disiplinore
bhet fjal? Jan nj apo disa lloje masash? A merret parasysh edhe graviteti i shkeljes
disiplinore dhe masa e fajsis n kto shkelje?
44

3- N nenin 127/3 (i propozuar) parashikohet se n raste t vakancs, gjyqtari q


emrohet qndron n detyr deri n prfundimin e mandatit t larguar. Ky mandat i shkurtuar a
cnon standardin e pavarsis s gjyqtarit?
Neni 18
1- Neni 128 (i propozuar) a eleminon garancit e qndrimit n detyr t antarit t
Gjykats Kushtetuese, duke mos parashikuar shprehimisht rastet e prgjegjsis disiplinore,
krahasuar me nenin 128 (aktual) i cili i parashikon ato shprehimisht? Aduhet t parashikohen
rastet e prgjegjsis disiplinore n Kushtetut?
2- Delegimi n ligj i prcaktimit t rasteve t prgjegjsis disiplinore (shkarkimit) a
krijon hapsira t gjera dhe diskrecionare t ngarkimit me prgjegjsi t antarve te Gjykats
Kushtetuese?
Neni 21
1- Neni 130 (i propozuar) a krijon mundsi m t mdha q antari i Gjykats
Kushtetuese t angazhohet n veprimtari (pa pages) q e vendosin n situata konflikti interesi
apo q e vn n dyshim paansin e tij n kryerjen e funksionit (psh angazhim tjetr shtetrore
apo angazhim politik).
2- Ndryshimi q i bhet nnit 130 (aktual) i cili parashikon ndalim pr antarin e
Gjykats Kushtetuese pr cdo veprimtari tjetr shtetrore, politike ose private, a prbn nj ulje
t standardit t pavarsis dhe paansis?
Neni 24
1- N nenin 132/1 (i propozuar) krahasuar me nenin 132/1 (aktual) sht hequr
parashikimi se vendimet e Gjykats Kushtetuese kan fuqi detyruese t prgjithshme. A krijon
paqartsi kjo situat me prmasn erga omnes t fuqis juridike t ktyre vendimeve?
2- N nenin 132/2 (t propozuar) a ka nj konfuzion midis konceptit t hyrjes n fuqi t
vendimit (me an t publikimit dhe botimit n Fletoren Zyrtare), me konceptin e shtrirjes s
efekteve t vendimit (efekte t menjhershm, efekte t shtyra n koh ose efekte
prapavepruese)?
Neni 27
1- Cfar vler t shtuar sjell shkputja m vete e Gjykats s Lart Administrative, teksa
hapsira juridiksionale e saj, dhe funksioni sht i njjt me at q kryen sot Kolegji
Administrativ i Gjykats e Lart?
2- Suprimimi i Gjykats s Apelit Administrativ, a cnon t drejtn pr tu ankuar n nj
gjykat m t lart sipas nenit 43 (aktual) t Kushtetuts apo 43 (i propozuar), prsa koh q
Gjykata e Lart Administrative shqyrton vetm cshtje ligji dhe jo fakti?
Neni 28
1- Neni 136/1 (i propozuar) parashikon se Antart e Gjykats s Lart dhe t Gjykats
s Lart Administrative emrohen ....., me mandat 12 vjear, pa t drejt riemrimi. A sjell
ndonj ndryshim thelbsor ky parashikim krahasuar me parashikimin aktual t Kushtetuts sipas
45

s cils ...antart e Gjykats s Lart qndrojn n detyr pr 9 vjet pa t drejt riemrimi, n


terma t pavarsis, konsolidimit jurisprudencial dhe konsiderimit t tyre si pjese efektive e
karriers gjyqsore?
2- A lejon ky formulim, mundsin pr rizgjedhje t antarve pas nj kohe t shkurtr
(psh 1 muaj)? A vlen ky parashikim edhe pr antart aktual t Gjykats s Lart, t emrohen
antar t Gjykats s lart Administrative?
3- Parashikimi n nenin 136/2 (t propozuar) se Antart e Gjykats s Lart dhe t
Gjykats s Lart Administrative zgjidhen nga rradht e gjyqtarve me t paktn 15 vjet prvoj,
..., a sht kufizues, n kushtet kur sistemi kushtetues demokratik sht vendosur jo m larg se
prej 25 vjetsh, e kur rregulli aktual ligjor sht i stabilizuar prej kohsh n 10 vjet?
4- Parashikimi n kt dispozit se Antart e Gjykats s Lart dhe t Gjykats s Lart
Administrative zgjidhen ..., si dhe mes juristve t spikatur me jo m pak se 20 vite prvoj q
kan punuar si avokat, profesor t s drejts, ose n administratn e lart publike, i nxjerr
jasht sistemit gjyqsor kto dy gjykata, pasi mundson rekrutimin n to jo sipas rregullave t
karriers normale ligjore?
5- A krijon kjo dispozit situatn sipas s cils t gjith antart e ktyre gjykatave t
zgjidhn jogjyqtar?
6- Vendosja e prvojs prej 20 vitesh pr juristt jogjyqtar, n kushtet kur kur sistemi
kushtetues demokratik sht vendosur jo m larg se prej 25 vjetsh, a krijon hapsirn ekskluzive
t rekrutimit n kto gjykata t juristve t formuar gjat sistemit shtetror komunist?
7- A sht i mjaftueshm kriteri i t mos qenit i angazhuar n forumet drejtuese t
partive politike, n przgjedhjen e kandidatve prfaqsues politik, n kushtet, kur nj aplikant
mund t ket mbajtur poste politike apo qeveritare edhe pa qen i angazhuar formalisht n
forume drejtuese partiake? Cili do t ishte nj kriter i prshtatshm?
8- Neni 136/2 (i propozuar) i cili orienton q kriteret e emrimit t prcaktohen m s
shumti n ligj dhe jo n Kushtetut, a sht nj zgjedhje e kshillueshme dhe a garanton
przgjedhje objektive mbi integritetin profesional, moral dhe jashte preferencave politike? A
ekziston rreziku q kriteret ligjore t mbivendosen apo tejkalojn kriteret kushtetuese?
9- Mungesa e procedurave t aplikimit, t shqyrtimit dhe t vlersimit t kandidatve prej
Kshillit t Lart Gjyqsor a krijon besueshmri publike n procesin paraprak t emrimit t
antarve t Gjykats Kushtetuese?
10- N nenin 136/2 (i propozuar), togfjalshi i fjalis s tret ...si dhe kushtet pr
vazhdimsin e ushtrimit t profesionit t gjyqtarit prcaktohen me ligj, a mos krijojn
mundsin e ndrprerjes s parakohshme apo shtyrjes tej afatit, t mandatit t gjyqtarit t ktyre
gjykatave?
11- Zgjedhja e kryetarit t Gjykats s lart ose Gjykats s Lart Administrative, beht
m shumic absolute t antarve. A krijon kjo formul situata bllokuese? Cfar mekanizmi
zhbllokues mund t prdoret?
Neni 29
1- Parashikimi i nenit 137/1 (t propozuar) a garanton ushtrimin e funksionit n pavarsi
t plot pr gjytart?

46

2- Neni 137/2 (i propozuar) q parashikon se Gjyqtart mbajn prgjegjsi disiplinore,


sipas ligjit, a e ul standardin e garancive pr palvizshmria nga detyra dhe pavarsis s
ushtrimit t detyrs, ndrkoh q rastet e prgjegjsis disiplinore aktualisht qendrojn n nivel
Kushtetues (neni 140 pr rastin e gjyqtarve t Gjykats s Lart dhe nenin 147/6 t Kushtetuts
pr gjyqtart e zakonshm??
Neni 30
1- Neni 138 (i propozuar) teksa parashikon se Koha e qndrimit t gjyqtarve n detyr
nuk mund t kufizohet, prve rasteve kur parashikohet n Kushtetut a e ul standardin e
palvizshmris n detyr t gjyqtarve, n kushtet kur neni aktual, nuk mundson asnj
prjashtim nga ky rregull?
2- Parashikimi i prgjegjsis civile pr gjyqtart, sipas nenit 138/2 q parashikon se
Paga dhe prfitimet e tjera nuk mund t ulen, prve rasteve kur ndaj gjyqtarve jepet nj
sanksion, a sht n prputhje me standardet e prgjegjsis dhe pavarsis s gjyqtarve?
Neni 31
1- N nenin 139/1 (t propozuar) krahasuar me nenin 139/1 (aktual) sht hequr shkaku i
mbarimit t mandatit kur nuk paraqitet pa arsye n detyr pr m shum se 6 muaj;. A sht
kjo nj mundsi q krijon situat anormale n funksionimin e gjykats?
2- Rastet e mbarimit t mandatit pr antart e Gjykats s Lart dhe Gjykats s Lart
Administrative n nenin 139/1 (i propozuar) nuk parashikojn rastin e mbarimit t mandatit pr
rastin e shkeljeve disiplinore (sic parashikohet edhe pr Gjykatn Kushtetuese). A sht ky
parashikim n prputhje me standardet e prgjegjshmris dhe llogaridhnies s gjyqtarve t
ktyre gjykatave? A ka mosprputhje t nenit 139/1 (i propozuar) me nenin 139/4 (i propozuar)?
3- N nenin 139/3 (i propozuar) parashikohet se n raste t vakancs, gjyqtari q
emrohet, qndron n detyr deri n prfundimin e mandatit t larguar. Ky mandat i shkurtuar
a cnon standardin e pavarsis s gjyqtarit?
Neni 33
Me shfuqizimin e nenit 140 (aktual) t Kushtetuts, rastet e prgjegjsis disiplinore t
gjyqtarve t Gjykats s Lart, nuk parashikohen m shprehimisht n Kushtetut. A sht kjo
nj kufizim i standardeve t pavarsis s Gjykats s Lart?
Neni 34
Sipas nenit 141/2 (i propozuar) N juridiksionin e [Gjykats s Lart dhe Gjykats s Lart
Administrative] hyjn shtjet gjyqsore q shqyrtohen nga gjykatat m t ulta, me prjashtim
t shtjeve q i prkasin juridiksionit t Gjykats Kushtetuese. N juridiksionin e Gjykats
Kushtetuese, pr cshtje t kontrollit kushtetues, mund t jen objekt edhe cdo cshtje gjyqsore.
A krijon kjo nj przierje t plot midis juridiksioneve t tre gjykatave respektive?

47

Neni 36
Neni 143 (i propozuar) a krijon mundsi m t mdha q gjyqtari t angazhohet n veprimtari (pa
pages) q e vendosin n situata konflikti interesi apo q e vn n dyshim paansin e tij n
kryerjen e funksionit (psh angazhim tjetr shtetror apo angazhim politik)?
Neni 40
1- N nenin 147 (i propozuar) numri i gjyqtarve t zgjedhur brenda KLGJ sht 6, duke
u zvogluar me 2 m pak se numri sipas prbrjs aktuale. Ndrprerja e mnjhershm e
mandatit pr 2 gjyqtar t zgjedhur, a prbn shkelje t standardit t siguris juridike?
2- Zvoglimi i numrit t antarve t KLGJ nga 15 n 11, a krijon hapsira dhe mundsi
m t mdha q KLGJ ti nnshtrohet m lehtsisht influencave t jashtme (kryesisht ato
politike), duke rrzikuar pavarsin n ushtrim t funksionit?
3- Numri relatvisht i vogl i gjyqtarve n prbrje t KLGJ (vetm 6), a mundson q
ata t influencohn politikisht apo nga interesa t tjera?
4- N kushtet kur raporti midis gjyqtarve dhe jogjyqtarve sht vetm m nj 1 antar,
a rrezikon q pr shkak t ndrhyrjes politike, ose influencave t tjera, ky raport t prmbyset
efektivisht??
5- N nenin 147 (t propozuar) sht suprimuar Konferenca Gjyqsore Kombtare, e cila
ekziston si organ kushtetues aktualisht. A sht kjo nj mas e cila prkeqson vetrrgullimin dhe
pr rrjedhoje pavarsine e sistemit gjyqsor?
6- Zgjedhja e antarve jogjyqtar m shumicn prej 3/5 a garanton nj pjesmarrje
substanciale t opozits n Kuvend?
7- Mungesa e procedurave q kan lidhje me aplikimin e lir dhe t hapur t kandidatve
nga fusha e avokatis, pedagogve t drejtsis, pedagogve t Shkolls se Magjistraturs apo
shoqris civile, a krijon rrezikun e paracaktimit t kandidaturave q do ti ofrohen Kuvendit e
ky m pas thjesht t bj nj votim formal e t paracaktuar?
8- Nse Kuvendi nuk arrin shumicn e cilsuar prej 3/5 n dy raundet sipas nenit 147/3 (i
propozuar), mekanizmi zhbllokues sipas s cilit fitues deklarohet ai q renditet m mire nga
Kshilli pr Emrimet n Drejtsi a sht i prshtatshm?
9- Pjesmarrja e Ministrit t Drejtsis i pajisur me t drejtn pr t krkuar fillimin e
hetimit pr shkelje disiplinore kundr gjyqtarve, a sht nj ndrhyrje e drejtprdrejt mbi
sistemin gjyqsor?
10- Prjashtimi i Presidentit t Republiks nga Pjesmarrja dhe kryesimi i KLGJ, edhe pse
ai nuk ka kompetenca ekzekutive, ndrkoh q ruhet pjesmarrja e Ministrit t Drejtsis a sht
nj mas q prforcon influencn politike n KLGJ?
11- N kushtet kur antart e KLGJ ushtrojn kt detyr m koh t plot, parashikimi
se kryetari i KLGJ mund t zgjidhet vetm nj nga antart jogjyqtar, a dobson pavarsin e
KLGJ?
12- Parashikimi se antart gjyqtar t KLGJ, pas mbarimit t mandatit, kthehen n
detyrn q kan patur, duke mos ua njohur kohen e pjesmarrjes n KLGJ si pjes e promovimit a
i bn ata t dizinteresuar pr pjesmarrje n KLGJ? A krijon kjo formul kushte optimale t
pavarsis s tyre?

48

Neni 41
1- N kushtet kur gama e kompetencave t KLGJ sht rritur, numri prej 11 antarsh a i
sht i prshtatshm m prmbushjen efektive t ktyre detyrave?
2- A do ishte e kshillueshme q cshtjet q kan lidhje me masat disiplinore ndaj
gjyqtarve, t trajtohen nga komisione brenda KLGJ t cilat n kto raste t prbhen nga panele
vetm m gjyqtar?
3- A sht e prshtatshme q antart e GJykats s Lart dhe Gjykats s lart
Administrative, t emrohen nga Presidenti dhe t procedohen disiplinarisht prej KLGJ?
4- A sht e prshtatshme q rregullat e etiks pr gjyqtart t miratohen nga KLGJ,
ndrkoh q aktualisht miratohen nga vet asambleja e gjyqtarve (Konferenca Gjyqsore
Kombtare)?
Neni 42
1- Prfundimi i mandatit t antarve gjyqtar t KLGJ pr shkak t vendimit
perfundimtar n nj procedur disiplinore a prbn mas pr uljen e standardit t pavarsis s
tyre n ushtrim t funksionit, ndrkoh q sipas Kushtetuts aktuale nj mas e till nuk njihet?
2- Marrja e nj mase t till prej Tribunalit Disiplinor t Drejtsis (neni 147/f i
propozuar), pra nga nj organ i ndryshm nga ai q i zgjedh a sht n prputhje me standardet
mbi pavarsin e Kshillave Gjyqsor?
3- Hetimi administrativ i ktyr shkeljeve nga Inspektorati i Lart i Drejtsis (neni 147/d
i propozuar) a prbn ndrhyrje politike n veprimtarine e antarve t KLGJ, e sidomos atyre t
zgjedhur nga gjyqsori?
4- N nenin 147/3 (i propozuar) parashikohet se n raste t vakancs, antari q emrohet
qndron n detyr deri n prfundimin e mandatit t larguar. Ky mandat i shkurtuar a cnon
standardin e pavarsis s gjyqtarit?
5- N rastet e zvendsimit si m sipr, parashikohet q antari zvendsues emrohet
dhe nuk zgjidhet. A prbn kjo nj shmangie nga procsi i zgjedhjes s antarve gjyqtar ose
jo gjyqtar sipas nenit 147??
Neni 43
Neni 147/c (i propozuar) q parashikon se Antari i Kshillit t Lart Gjyqsor mban
prgjegjsi disiplinore sipas ligjit, a e ul standardin e garancive pr palvizshmria nga detyra
dhe pavarsis s ushtrimit t detyrs?
Neni 44
Neni 147/ (i propozuar) a krijon mundsi m t mdha q antari i KLGJ t angazhohet n
veprimtari (pa pages) q e vendosin n situata konflikti interesi apo q e vn n dyshim
paansin e tij n kryerjen e funksionit (psh angazhim tjetr shtetror apo angazhim politik)?
Neni 45
1- Krijimi i nje trupe e cila heton prgjegjsin disiplinore t organeve kushtetuese t
pavaruara (si KLGJ, KLP, Gykata Kushtetuese, Gjykata e Lart, gjyqtarve, prokurorve) a
cnon standardin e pavarsis dhe vetrregullimit t sistemit gjyqsor?
49

2- Zgjedhja e ksaj trupe prej Kuvendit, a prbn politizim t skajshm t organit e pr


pasoj t vet procesit t inspektimit displinor?
3- Vendosja e kufijv shum t lart t prvojs profesionale (20 vjet veprimtari efektive
si gjyqtar ose ish-gjyqtar), m t lart edhe se Gjykata Kushtetuese apo Gjykata e Lart, n
kushtet kur sistemi kushtetues demokratik sht vendosur vetm prej 25 vjetsh a krijon rrezikun
e przgjedhjes s gjyqtarve apo prokurorve t formuar gjat sistemit shtetror komunist?
4- Vendosja e nj kufiri t till t lart t eksperiencs n pun, a krijon rrezikun e
paracaktimit t kandidatve fitues?
5- Shumica prej 3/5 t Kuvendit q krkohet pr zgjedhjen e tyre a garanton pjesmarrje
substanciale t opozits? Mekanizmi zhbllokues i parashikuar n nenin 147/d pika 5 a sht i
prshtatshm?
6- Neni 147/d pika 9 (i propozuar) parashikon pjesmarrjen e Ministrit t Drejtsis n
mbledhjet e Inspektoratit t Lart t Drejtsis dhe t drejtn e tij t krkoj fillimin e hetimit pr
shkelje disiplinore kundr gjyqtarve, prokurorve, antarve t Kshillit t Lart Gjyqsor,
Kshillit t Lart t Prokuroris, Prokurorit t Prgjithshm si dhe kryerjen e inspektimeve dhe
verifikimin e ankesave. A politizon kjo mas organizmin dhe ushtrimin e funksionit n mnyr
t pavarur t Inspektoriatit dhe rrjedhimisht vendosjen n influenc t fort politike t t gjith
organeve t sistemit t drejtsis?
7- Parashikimi n nenin 147/d pika 10 ( i propozuar) se antart e Inspektoriatit t Lart
t Drejtsis, pas mbarimit t mandatit, kthehen n detyrn q kan patur, duke mos ua njohur
kohen e pjesmarrjes aty si pjes e karriers. A i bn ata t dizinteresuar pr pjesmarrje n KLGJ?
A krijon kjo formul kushte optimale t pavarsis s tyre?
8- Zgjedhja e Inspektorit t Prgjithshm t Inspektoriatit t Lart t Drejtsis sipas
formuls s parashikuar n nenin 147/d pika 11 (i propozuar), pra n rast bllokimi prej Kuvendit
me shumic t thjesht, a prbn mas politizuese n organizmin e tij?
Neni 46
N nenin 147/dh pika 3 (i propozuar) parashikohet se n raste t vakancs se antarit t
Inspektoratit t Lart t Drejtsis, antari q emrohet qndron n detyr deri n prfundimin e
mandatit t larguar. Ky mandat i shkurtuar a cnon standardin e pavarsis s gjyqtarit?
Neni 47
1- Kryerja e Inspektimit disiplinor ndaj antarve t Inspektoratit t Lart t Drejtsis,
prej Ministrit t Drejtsis, a e nnshtron plotsisht kt organ ndaj Ministrit t Drejtsis, pra
ndaj pushtetit politik?
2- Rrjedhimisht, a nnshtrohen politikisht edhe antart e organeve t tjera q inspekton
Inspektorati i Lart t Drejtsis, si Gjykata Kushtetuese, Gjykata e Lart, Gjykata e Lart
Administrative, Kshillit t Lart Gjyqsor, Kshillit t Lart t Prokuroris, Prokurorit t
Prgjithshm, gjyqtarve dhe prokurorve??
3- Mosparashikimi n Kushtetut i rasteve dhe shkeljeve apo procedurs s Inspektimit, a
mundson q parashikimet e mvonshme n ligj, t mos i binden procesit t rregullt ligjor?

50

Neni 48
Neni 147/f (i propozuar) a krijon mundsi m t mdha q antari i Inspektoratit t Lart t
Drejtsis, t angazhohet n veprimtari (pa pages) q e vendosin n situata konflikti interesi apo
q e vn n dyshim paansin e tij n kryerjen e funksionit (psh angazhim tjetr shtetror apo
angazhim politik)?
Neni 49
1- Prbrja, przgjedhja, organizimi dhe funksionimi i Tribunalit Disiplinor t Drejtsis,
a prmbush karakteristikat e gjykats s pavarir dhe t paanshm e t krijuar me ligj sipas
standardit t nenit 6 t KEDNJ?
2- A prmban ky Tribunal, karateristikat e gjykats speciale?
3- Pjesmarrja e antarve jo gjyqtar si Prokurori i Prgjithshm, Ministri i Drejtsis,
Kryetari i Dhoms Kombtare t Avokatis, a e zhveshin kt organ nga karakteristikat e
Gjykats sic parashikon neni 6 i KEDNJ?
4- Paracaktimi i antareve t tij n mnyr nominale, a krijon mundsi t kapjes politike
t sistemit t drejtsis, n kushtet kur shumica e t nominuarve emrohn nga mazhoranca
aktuale politike dhe se kontrolli (inspektimi) kryhet (si m sipr) nga korpuse thellsisht t
politizuar?
5- Nj organizmin dhe prbrje e till e ktij organi, pra me pjesmarrjen e Ministrit t
Drejtsis n Tribunalin Disiplinor Administrativ, e kur ndrkoh q Ministri sht pjese e
organit t Hetimit (Inspektorati i Lart i Drejtsis), ndaj secilit prej ktyre antareve e gjithshtu
edhe ndaj Gjykats Kushtetuese, a cnon procesin e rregullt ligjor sipas nenit 6 t KEDNJ?
Neni 50
1- A ka nj kuptim racional neni 148/4 (i propozuar)?
2- A sht n prputhje m standardet ndrkombtare, pajisja e prokuris edhe me detyra
t tjera t parashikuara n ligj?
3- Cfar nnkupton parimi i decentralizimit? A ka nj lidhje me konceptin
decentralizim t prdorur n nenin 13 t Kushtetuts aktuale??
4- Mosparashikimi ne Kushtetut i rasteve t prgjegjsis disiplinore t prokurorve a
mundson krijimin e hapsirave diskrecionare t parashikimit t ktyre rasteve n ligj? A sht
nj mas kjo q ul pavarsin e tyre?
Neni 51
1- Numri relatvisht i vogl i prokurorve n prbrje t KLP (vetm 6), a mundson q
ata t influencohn politikisht apo nga interesa t tjera?
2- N kushtet kur raporti midis prokurorve dhe joprokurorve sht vetm m diferenc 1
antar, a rrezikohet q pr shkak t ndrhyrjes politike, ose influencave t tjera, ky raport t
prmbyset efektivisht??
3- Zgjedhja e antarve joprokuror m shumicn prej 3/5 a garanton nj pjesmarrje
substanciale t opozits n Kuvend?
4- Mungesa e procedurave q kan lidhje me aplikimin e lir e t hapur t kandidatve
nga fusha e avokatis, pedagogve t drejtsis, pedagogve t Shkolls se Magjistraturs apo
51

shoqris civile, a krijon rrezikun e paracaktimit t kandidaturave q do ti ofrohen Kuvendit e


ky m pas thjesht t bj nj votim formal?
5- Nse Kuvendi nuk arrin shumicn e cilsuar prej 3/5 n dy raundet sipas nenit 147/3 (i
propozuar), mekanizmi zhbllokues sipas s cilit fitues deklarohet ai q renditet m mire nga
Kshilli pr Emrimet n Drejtsi, a sht i prshtatshm?
6- Pjesmarrja e Ministrit t Drejtsis i pajisur me t drejtn pr t krkuar fillimin e
hetimit pr shkelje disiplinore kundr prokurorve, a sht nj ndrhyrje e drejtprdrejt mbi
sistemin e prokuroris?
7- Prjashtimi i prfaqsuesit t Presidentit t Republiks, nga pjesmarrja n KLP , edhe
pse ai nuk ka kompetenca ekzekutive, ndrkoh q ruhet pjesmarrja e Ministrit t Drejtsis a
sht nj mas q prforcon influencn politike n KLP?
8- N kushtet kur antart e KLP ushtrojn kt detyr m koh t plot, parashikimi se
kryetari i KLP mund t zgjidhet vetm prej antarve jogjyqtar, a e dobson pavarsin e KLP?
9- Parashikimi se antart gjyqtar t KLP, pas mbarimit t mandatit, kthehen n detyrn
q kan patur, duke mos ua njohur kohn e pjesmarrjes n KLP si pjes e promovimit, a i bn
ata t dizinteresuar pr pjesmarrje n KLP? A krijon kjo formul kushte optimale t pavarsis s
tyre?
Neni 52
1- A do ishte e kshillueshme q cshtjet q kan lidhje me masat disiplinore ndaj
prokurorve, t trajtohen nga komisione t KLP t cilat t prbhen nga panele vetm m
prokuror?
2- A sht e prshtatshme q kandidatt pr Prokuror t Prgjithshm, t propozohen nga
KLP dhe t miratohen nga Kuvendi?
3- Mosparashikimi i procedurave t aplikimit, shyrtimit dhe vlersimit t ktyre
kandidatve, n Kushtetut a krijon hapsira t mdha pr politizim t procesit?
4- A sht e prshtatshme q rregullat e etiks pr prokurort t miratohen nga KLP, dhe
jo nga asambleja e prokurorve?
Neni 53
1- Ngritja e Strukturs s Posame Anti-Korrupsion e Prokuroris, a krijon dualizm m
sistemin e Prokuroris? A bie ndesh me nenin 148/1 (t propozuar)?
2- A duhet t shtrihet kompetenca e SPAK, tek t gjith funksionart shtetror dhe jo
vetm tek gjyqtar dhe prokuror, apo zyrtarve t lart t prcaktuar me ligj?
3- Prmendja n nenin 148/c pika 1 e Gjykats s Shkalls s Par dhe Gjykats s
Apelit Anti-Korrupsion do t thot q krijohet nj gjykat e specializuar? Cilat jan kushtet e
emrimit, organizmit, kompetencs lndore t saj? A mos duhen plotsuar n Kushtetut
element t till?
4- A jan t mjaftueshm kriteret e vendosura n nenin 148/c pika 3 (i propozuar) pr
mbrojtjen e pastrtis s figurs s prokurorve t SPAK? N kushtet kur ILDKPI (organi q
kontrollon pasurin dhe konfliktin e interesave t zyrtarve) emrohet nga Kuvendi me shumic
t thjesht, a ekziston rreziku i influencs politike mbi kta prokuror dhe mbi gjith zyrtart e
tjer shttror?
52

5- Parashikimi i nenit 148/c pika c (i propozuar) q i njeh Byros Kombtare t Hetimit


t kryej hetime a nnkupton q mund t kryej hetime t pavarura nga Prokuroria dhe nga
SPAK?
6- N kushtet kur nuk parashikohet asgj n kt dispozit, mbi prbrjen, statusin,
kompetencat, veprimtarin e Byros Kombtare t Hetimit, a rrezikon q ky organ t vendoset
nn kontroll t qeveris, dhe t prdoret pr qllime politike?
7- N kushtet kur antart e SPAK konsiderohet e pavarur sipas nenit 148/c pika 2 (i
propozuar), sa t garantuara jan standardet e prgjegjshmris dhe llogaridhnies dhe ushtrimit
jasht cdo influence t ndjekjes penale?
Neni 54
1- A garanton pjesmarrje substanciale formula e emrimit t prokurorit t Prgjithshm
me 3/5 t Kuvendit? A paraqet mundsi bllokimi kjo formul? Cili do t ishte nj mekanizm
zhbllokues?
2- Kriteret e przgjedhjes s Prokurorit t Prgjithshm a jan mjaftueshmrisht t qart
ashtu sic jan prcaktuar n nenin 149/2 (te propozuar)?
Neni 55
1- Mosparashikimi i rasteve t procedimit disiplinor t Prokurorit t Prgjithshm, n
Kushtetut a e ul standardin e pavarsis s ktij institucioni dhe krijimin e hapsirave
diskrecionare n ligj?
2- Cili sht koncepti i shkeljes s rnd disiplinore t prmendur n nenin 149 pika 2
(t propozuar)?
Neni 57
1- Kshilli i Emrimeve n Drejtsi sic shtr parashikuar n 149/1 (t propozuar) a
prmbush tiparet e nj organi jopolitik?
2- Prcaktimi n mnyr nominative e antarsis s tij, dhe n kushtet kur shumica
drrmuese e tyre emrohen prej nj mazhorance politike, a krijon trrenin e kapjes politike t t
gjith sistemit t drejtsis nprmjet procesit t emrimeve?
3- Mungesa e procedurave t parashikuara n Kushtetut, a krijon hapsirn q m ligj,
ato t hartohen nn influencn politike t mazhorancs s momentit?
Neni 58
Ndrprerja e mandateve t funksionarve t prmendur n nnin 179 (t propozuar) a prbn nj
shkelje t standardeve t shtetit t s drejts?
IV. Prfundime
Ne shprehim besimin e plot se ky Opinion do t ndihmoj n pasqyrimin e realitetit q ekziston
aktualisht n Shqipri dhe do t jap kontributin e tij n gjetjen e zgjidhjeve m t mira pr
reformimin e sistemit t drejtsis. Do t kishim dshiruar q Opinioni yn mbi amendamentet
kushteteuse t ishte marr n shqyrtim paraprakisht nga autoritetet vendase, me synimin e gjetjes
53

s zgjidhjeve m t mira t prbashkta dhe realizimit t nj procesi gjithprfshirs dhe


transparent. Por prjashtimi de facto i opozits nga procesi (nprmjet hartimit t
amendamenteve kushtetuese n fshehtsi dhe pa thirrur ekspertt e caktuar nga opozita), na
detyron q kt Opinion tia paraqesim drejtprdrejt Komisionit t Venecias. N kt pik,
dshirojm t theksojm se marrja e mendimit t Komisionit t Venecias mbi cdo produkt n
kuadr t Reforms n Drejtsi, ka qen dhe mbetet krkes thelbsore e opozits parlamentare,
duke besuar realisht n kontributin e ktij organizimi t rndsishm ndrkombtar, n forcimin e
demokracis n Shqipris dhe n parandalimin e regresit apo kapjes politike t sistemit t
drejtsis.
Duke gjetur rastin edhe njher pr t falenderuar Komisionin e Venecias pr kontributin e
jashtzakonshm n forcimin e demokracis n Shqipri;
Me konsideratn m t lart,
NNKRYETARI I KOMISIONIT T POSACM PARLAMENTAR
EDUARD HALIMI

54