Anda di halaman 1dari 5

GRUPI PARLAMENTAR I PARTIS DEMOKRATIKE T SHQIPRIS

NNKRYETARI

Lnda:

m
]

Tiran, m 07/10/2015
Shqetsime mbi procesin e deritanishm t Reforms n Drejtsi

co

N vmendje: AMBASADS S SHTETEVE T BASHKUARA T AMERIKS N


TIRAN
DELEGACIONIT T BASHKIMIT EUROPIAN N TIRAN
ZYRS S KSHILLIT T EVROPS N TIRAN

T GJITHA
EUROPIAN

AMBASADAVE

VENDEVE

BASHKIMIT

ar

T nderuar Shklqesi Ambasador,

ja.

PREZENCS S OSBE N TIRAN

ipt

M lejoni fillimisht t shpreh vlersimin dhe mirnjohjen time t thell pr punn Tuaj n
drejtim t forcimit t demokracis dhe ndrtimit t shtetit t s drejts n Shqipri. Me besimin e
plot, se s bashku ndajm t njjtin qndrim, q Reforma n Drejtsi duhet t synoj forcimin e
njkohshm t pavarsis dhe t prgjegjshmris s sistemit gjyqsor shqiptar, pr ta br at
lehtsisht t aksesueshm, t besueshm nga publiku, pa korrupsion, me integritet t lart dhe
efient n dhnien e nj drejtsie me cilsi t lart, me lejoni t ndaj shkurtimisht me Ju disa
shqetsime:

[S
hq

I. Lidhur me procedurn e hartimit t 58 amendamenteve kushtetuese nga mazhoranca:


N muajin Korrik 2015 opozita parlamentare u prfshi n Komisionin e Posacm Parlamentar
pr realizimin e Reforms n Drejtsi, pas marrveshjes s arritur me mazhorancn me ndihmn
e partnerve ndrkombtar, sipas s cils opozita do t kishte numr t barabart antarsh n
kt Komision, do t kishte t drejt t caktonte 7 ekspert n grupet e puns s ekspertve t
nivelit t lart, dhe se procesi do t ishte transparent e konsensual, si dhe do t udhhiqej nga
ekspertiza ndrkombtare e nga Komisoni i Venecias.
Nprmjet vendimit nr. 15, dat 30.07.2015, Komisioni i Posacm Parlamentar vendosi
miratimin n parim t Dokumentit Strategjik dhe Planit t Veprimit, t hartuar nga Grupi i
Ekspertve t Nivelit t Lart (GENL) t caktuar nga mazhoranca, duke i ln koh opozits
parlamentare dhe grupeve t interesit q t paraqesin mendimin e tyre me shkrim mbi kto
dokumente brenda dats 30 Shtator 2015. N datn 10 Shtator 2015 drguam pr mendim pran
partnerve ndrkombtare draft Platformn ton pr Reformn n Drejtsi, si dhe morrm dhe
reflektuam t gjitha komentet e sugjerimet e dhna nga dy misionet e asistencs, pas nj takimi t
1

m
]

zhvilluar midis drejtuesve t tyre dhe deputetve t opozits. M pas, ekspertt e opozits
parlamentare paraqitn m dat 21 Shtator 2015 Platformn pr Reformn n Drejtsi, me rreth
300 masa, duke i drguar ato zyrtarisht pran Komisionit t Posacm Parlamentar (e njjta rrug
u ndoq edhe nga grupet e interesit dhe aktort e sistemit t drejtsis). Kjo Platform prmbante
jo vetm kritikn apo oponencn ndaj masave t propozuara nga mazhoranca, por edhe
mbshtetjen pr zgjidhjet pozitive, disavantazhet e zgjidhjeve t paprshtatshme, dhe alternativn
ton konkrete pr reformimin e sistemit t drejtsis. Pr kt arsye, krkuam zyrtarisht pran
Komisionit t Posacm Parlamentar, por edhe pran Misionit OPDAT dhe Euralius, q
Platforma t analizohej nga ekspertt ndrkombtare, t cilt t bnin mbivendosjen midis
masave t propozuara nga mazhoranca dhe masave t propozuara nga ana jon, me qllim q t
identifikoheshin zgjidhjet m t mira pr realitetin shqiptar.

ja.

co

Ky ishte nj kontribut real dhe konstruktiv i opozits shqiptare, dhe nj tregues i qart i
vullnetit ton t plot politik pr t marr pjes dhe pr t qen aktiv n cdo reform t
krkuar nga Bashkimi Europian dhe q prshpjeton rrugn europiane t Shqipris.
Mirpo ky Dokument (n fakt asnj nga Opinionet e drguara nga grupet e interesit dhe aktort e
sistemit t drejtsis) nuk u morr kurr n shqyrtim as nga GENL dhe as nga Komisioni i
Posacm Parlamentar. Ndryshe nga detyrimi q pika III e vendimit nr. 15/2015 t Komisionit i
prcaktonte GENL, ky i fundit nuk realizoi asnj konsultim publik dhe nuk vlersoi apo
reflektoi n Strategji asnj mendim t shpehur nga opozita parlamentare, aktort e sistemit apo
grupet e interesit. Deri m sot nga GENL (e cila bashkdrejtohet nga nj ekspert shqiptar
dhe shefi i Misionit Euralius) nuk sht br asnj tryez publike pr Strategjin e
Drejtsis, edhe pse u premtua prej tyre n Korrik 2015 para Komisionit Parlamentar dhe
kjo sht shum shqetsuese pasi cenon rnd standardin minimal, transparencn.

[S
hq

ipt

ar

Pavarsisht se Strategjia dhe Plani i Veprimit nuk jan miratuar ende prfundimisht nga
Komisioni, dhe n kundrshtim me detyrn e ln nga pika III e vendimit nr. 15/2015 t
Komisionit, GENL (e cila bashkedrjtohet nga nj ekspert shqiptar dhe shefi i Misionit
Euralius) n nj lvizje surpriz dhe trsisht t nxituar (madje n tejkalim t kompetencave
t dhna nga Komisioni i Posacm Parlamentar), m dat 25.09.2015 prezantoi pr antart e
Komisionit t Posacm Parlamentar amendamentet konkrete kushtetuese, pa asnje diskutim
paraprak me ekspertet e opozites. Kjo sht hera e par n keto 25 vjet ne Shqipri, q
hartohen ndryshime t tilla thelbsore kushtetuese, n fshehtsi t plot, dhe opozits
parlamentare apo ekspertve t caktuar prej saj, nuk i jepet asnj mundsi pr t
kontribuar n prgatitjen e tyre apo pr t dhn mendim mbi to, edhe pse votimi i
amendamenteve kushtetuese n Kuvend krkon ligjrisht edhe votat e deputetve t
opozits!
Kryeministri dhe prfaqsuesi i tij n Komision, z. Xhafaj n mnyr t vazhdueshme publike
kan deklaruar se kto amendamente jan hartuar nga ekspertiza ndrkombtare. Ky deklarim
sht i pavrtet. E vrteta sht se grupi q prezantoi kt projektligj pr ndryshimet
kushtetuese prbehej nga 3 ekspert vendas t caktuar nga mazhoranca dhe 2 ekspert
ndrkombtare. E vrteta sht se ekspertt e opozits u prjashtuan trsisht n mnyr t
qllimshme dhe madje iu fsheh drafti i ndryshimeve kushetutese. Lidhur me fshehjen
bashkdrejtuesi dhe bashkhartuesi shqiptar z. Sokol Sadushi, deklaroi publikisht prpara
Komisionit, se ekspertt e opozits nuk ishin thirrur n mbledhje pr shkak se ata (ekspertt) jan
sekretar teknik dhe jo ekspert t nivelit t lart sic ishte z. Sadushi! Ky deklarim prbn
padyshim nj mashtrim publik, mashtrim t Parlamentit dhe Komisionit Parlamantar, sepse bie
ndesh me vendimin konsensual nr. 13/2015 t Komisionit t Posacm, ku qartsisht prcaktohet
se ekspertt e opozits emrohen pran grupeve t ekspertve t nivelit t lart. Ndrkoh,
bashkdrejtuesi tjetr z. Deville, Drejtues i Misionit Euralius, tha nje tjeter version: ekspertt e
2

opozits nuk jan thirrur me argumentin se ata ishin t zn me prgatitjen e Platforms s tyre.
Ky deklarim sht i ndryshim nga ai i z. Sadushi, por gjithashtu nuk sht i bazuar. N datn 8
Gusht 2015, n cilsin time si Nnkryetar i Komisionit, i kam derguar nj shkres z. Deville dhe
t gjith bashkdrejtuesve t grupeve t puns s ekspertve t nivelit t lart, q t thrrasin n
mbledhje ekspertt e opozits, duke theksuar gadishmrin e tyre dhe faktin se ishin trsisht n
dispozicion t grupit t puns, duke i njoftuar edhe adresat elektronike dhe numrat e telefonave t
tyre.

m
]

Dua t theksoj se hartimi i dispozitave kushtetutese, n mnyr t fsheht dhe t


njanshme, pa asnj konsultim publik ose jo publik me ekspertt e propozuar nga opozita,
shkon trsisht kundr nj procesi demokratik, transparent, konsensual dhe
gjithprfshirs, dhe si i till sht i papranueshm pr ne.

ja.

co

Gjithashtu, dua t theksoj se mbshtesim pa rezerv ekipin e ekspertve t misioneve


ndrkombtare t prfshira n Reformn n Drejtsi, por e kam t pamundur t pranoj n emr t
opozits shqiptare, q amendamentet kushtetuese t prgatitura nga 5 ekspert (3 shqiptar dhe 2
ndrkombtare), t bhen publike pa krkuar asnj mendim, vlersim apo kontribut konstruktiv
t opozits, e cila ka demostruar vullnet t qart pr t kontribuar n mnyr konstruktive n kt
proces edhe gjat muajit Gusht dhe Shtator, duke br propozime konkrete. Ashtu sic e kam te
pamundur te pranoj versionin e Kryeministrit dhe perfaqesuesit te tij, z. Xhafaj, se drafti eshte
une vetem e eksperteve te huaj dhe jane ata qe nuk ua kane dhene opozites. Faktet jane boterisht
te ditura se drafti eshte bere nga tre ekspertet e caktuar nga Rama, te njohur per njeanshmerine e
plote dhe afilacionin me PS, dhe se ata kane qene me shume se 3 ne numer ndersa
nderkombetaret jo me shume se 2.

ipt

ar

Prjashtimi i opozits nga procesi i hartimit dhe prgatitjes s amendamenteve kushetuese


(nprmjet hartimit t amendamenteve kushtetuese n fshehtsi dhe pa thirrur ekspertt e
caktuar nga opozita), dhe pamundsia pr t dhn mendimin ton n Komision apo GENL (pr
shkak se mazhoranca vendosi drgimin e draftit pr mendim pran Komisonit t Venecias) na
detyroi q kt Opinion tia paraqesim drejtprdrejt Komisionit t Venecias, nprmjet Kreytarit
t Kuvendit, me shkresn nr. 3105 Prot., dat 02.10.2015.

[S
hq

Ne jemi thellsisht t shqetsuar pr nxitimin dhe mungesn totale t transparencs,


fshehtsin dhe njanshmrin, q ka karakterizuar procesin e hartimit t ndryshimeve
kushtetuese nga GENL. Mungesa totale e trasparences qe vijon ende pa asnje plan per diskutim
t hapur dhe publik t tij, pr ne rrezikon plotsisht procesin e Reforms n Drejtsi, duke u
prpjekur t eleminoj konsensusin. Ndaj vigjelenca juaj ndaj procesit eshte thelbesore ne kete
keto momente.
II. Lidhur me prmbajtjen:

Bashklidhur ju drgojm nj prmbledhje t Opinionit ton mbi amendamentet


kushtetuese t prgatitura nga mazhoranca parlamentare, si dhe nj kopje t plot t
Opinionit q i sht drguar Komisionit t Venecias (t dy versionet jan drguar me
email).
Nga analiza e ndryshimeve kushtetuse t propozuara nga mazhoranca parlamentare jan pr tu
prshndetur disa amendamente t cilat kan t bjn me luftn ndaj korrupsionit. Mirpo nga
shqyrtimi n trsi i ndryshimeve arrihet n konkluzionin se qllimi i t gjith pakets s
amendimeve kushtetuese sht:
1- Hapi i pare, spastrimi i prokurorve dhe gjyqtarve aktual, nprmjet procedurave t
3

m
]

ipt

5-

co

4-

ja.

3-

ar

2-

pezullimit t garancive kushtetuese t palvizshmris n detyr, mohimit t t drejts s


ankimit n rast shkarkimi, si dhe mbi t gjitha t pamundsis s Gjykats Kushtetuese
pr tu shprehur mbi kushtetutshmrin e nj ligji t till. Testimi qeveritar pr njohurit
nprmjet provimit, sipas piks 3 t nenit 8 t Aneksit, npmjet Komisionit t Pavarur t
Kualifikimit (KPK), q prbehet trsisht nga komisioner t cilt emrohen nga Kuvendi
me 84 vota (mazhoranca aktuale), nuk i shrben lufts ndaj korrupsionit, por spastrimeve
politike n sistemin e drejtsis. Kjo provohet edhe nga fakti se sipas nenit 4 t Aneksit,
nse personi nn verifikim (pr akte t mundshme korruptive) dorhiqet nga detyra,
ather vlersimi pushohet menjher.
Spastrimet do t pasohen nga emrimet e reja n sistem, ku shmanget kushti vendimtar i
prfundimit t Shkolls s Magjistraturs (pika 5 e nenit 28 t projektligjit) dhe prfshihet
kriteri i juristve me mbi 20 vjet eksperienc, e thn ndryshe, juristt e kohs s
diktaturs, t lidhur kta pazgjidhshmrisht me sistemin komunist dhe partin bij Partin Socialiste.
T gjitha emrimet q do t kryhen n 10 institucionet e reja q krijohen (1-KPK;
2-KED; 3-TD; 4-KLGJ; 5-KLP; 6-ILD; 7-SPAK; 8-BKH; 9-GJAK dhe 10-GJLA) bhen
me 84 vota, t cilat zotrohen nga mazhoranca aktuale parlamentare, pas trafikut t
deputetve q e filloi pas zgjedhjeve t 23 Qershorit 2013 (nga zgjedhjet mazhoranca
Rama Meta kishte vetm 83 deputet).
N t paktn 8 institucionet e reja q krijohen ulet ndjeshm pjesmarrja e antarve t
gjyqsorit dhe rritet pjesmarrja e prfaqsuesve t emruar nga mazhoranca, duke e
kapur me 8 kmb e duar (octa podus- greek=tt kmb) t gjithe sistemin e drejtsis.
Institucioni q do t kontrolloj t gjith sistemin sht ILD, me antar t zgjedhur
plotsisht nga Kuvendi (mazhoranca parlamentare) dhe q inspektohet nga Ministri i
Drejtsis, i cili ka t drejt t krkoj hetimin dhe shkarkimin e gjyqtarve, prokurorve
dhe antarve t KLGJ, KLP, apo PP. (pika 9 e nenit 45 dhe neni 47 i projektligjit).
Eleminimi i t gjith filtrave q mund t parandalojn kapjen nga mazhoranca e mbi 84
votave, eleminimin e Institucionit t Presidentit dhe opozits parlamentare. Kjo t krijon
bindjen se 8 institucionet e reja kushtetutese q krkohen t krijohen, do t jen 8 linket
q do e kapin dhe e mbajn drejtsin nn pushtetin ekzekutiv t mazhorancs. Kapja pa
as m t vogin dyshim sht armiku m i madh q krcnon drejtsin.

[S
hq

N prfundim, m lejoni edhe njher tju falenderoj pr kontributin e dhn n kt proces me


an t ekspertve Tuaj, dhe t krkoj nga ana Juaj qndrimin sycelet ndaj ktij procesi t
rndsishm, i cili duhet t kryhet me transparenc, gjithprfshirje dhe konsensus. Cdo munges
e transparencs dhe injorim i ktyre standardeve, do t ishte nj dm i madh i ktij procesi. Un
do dshiroja q misionet Tuaja t angazhohen n organizimin e nj procesi t gjer konsultimi
publik t produktit t prodhuar deri m tani, nprmjet organizimit sa m par t jet e mundur t
Tryezave Publike.
M lejoni t konfirmoj edhe njher qndrimin ton se opozita parlamentare nuk mund t ket
rol fasad n Komision dhe n procesin e realizimit t Reforms n Drejtsi. Ne kemi
ekspertizn e nevojshme profesionale dhe vullnetin e plot politik pr t dhn kontribut real n
reformimin e sistemit gjyqsor shqiptar, me qllim q reforma t jet jetgjat dhe produktive.
Me konsideratn m t lart,

NNKRYETARI
EDUARD HALIMI
4

m
]

co

ja.

ar

ipt

[S
hq