Anda di halaman 1dari 14

TOPIK 1 PERKEMBANGAN SENI KANAK-KANAK dengan menggunakan pelbagai jenis bahan dan medium

seperti krayon, pensil serta bahan-bahan lain. -tidak bersifat


1.1 KANAK-KANAK DAN SENI VISUAL realistik dan banyak menggunakan lukisan garisan bagi
Kanak-kanak dilahirkan dengan mempunyai sifat yang menggambarkan sesuatu imej.
dinamik serta berkembang mengikut fitrah semula jadi -terdapat empat peringkat contengan pada peringkat
proses tumbesaran mereka. Hasil kerja seni visual yang manipulatif iaitu contengan garisan tidak terkawal, contengan
dihasilkan berfungsi sebagai alat komunikasi dan merupakan garisan terkawal, contengan rupa terkawal dan contengan
refleksi pemikiran kanakkanak. rupa.
1.2 KEPENTINGAN PENGAJARAN MATA PELAJARAN (b) Peringkat Membuat Simbol (6-9 Tahun)
PENDIDIKAN SENI VISUAL KEPADA KANAK-KANAK kanak-kanak mula beralih ke peringkat menghasilkan simbol.
(a) Aspek Kognitif Pada peringkat ini, kanak-kanak sangat terpengaruh dengan
Penganjuran aktiviti seni visual yang tersusun dan terancang keadaan sekelilingnya.
dapat melahirkan kanak-kanak yang empunyai keupayaan (c) Pra-Remaja (10-13 Tahun)
menyelesaikan masalah serta mampu membuat penilaian Terdapat percubaan untuk melukis figura dengan saiz yang
dan bijak membuat keputusan. betul.
(b) Aspek Fizikal Lukisan figura pula mula dilukis dengan menitikberatkan
Penggunaan alat dan bahan memberikan satu bentuk latihan daya saiz sebenar objek.
berkesan kepada otot tangan (psychomotor) dan koordinasi 1.4.2 Teori Perkembangan Artistik Kanak-kanak oleh
tangan serta mata. Lowenfeld dan Britain
(c) Aspek Kreativiti (a) Peringkat Scribbling (2-4 Tahun)
Latihan dan projek yang bersifat terbuka dapat membantu Pada peringkat ini kanak-kanak menghasilkan contengan
murid untuk mengembangkan aspek kreativiti mereka. Aktiviti secara rawak dan tidak terkawal. mereka mula melukis dari
dan projek di dalam pendidikansenivisual mengutamakan peringkat contengan kepada lukisan garisan lurus dan
proses, berbanding dengan hasilan akhir. melintang kepada melukis bulatan.
(d) Aspek Persepsi (b) Peringkat Preschematic (4-7 Tahun)
murid boleh mempertingkatkan dan menajamkan Peningkatan daripada contengan bulatan kepada percubaan
penggunaan pancaindera dan deria melalui proses pertama untuk melukis objek yang terdapat di sekelilingnya
penghasilan dan hasilan seni, produk dan objek yang dengan menggunakan garisan.
terdapat di sekeliling mereka. (c) Peringkat Schematic (7-9 Tahun)
(e) Aspek Sosial dan Emosi Lukisan mula dihasilkan mengikut skema atau konsep
Murid boleh berinteraksi dan meningkatkan keupayaan tertentu.
bersosial selain meningkatkan keyakinan diri. Mata pelajaran Penekanan lebih diberikan kepada cara penyusunan objek
pendidikan seni juga menganjurkansemangat ekerjasama di dalam imej selain daripada imej manusia dan objek yang
dalam aktiviti berkumpulan yang dibentuk. terdapat disekelilingnya. lukisan yang dihasilkan adalah
1.3 KANAK-KANAK DAN SENI LUKIS spontan, bebas dan berskala besar.
(a) Melukis sebagai Medium Komunikasi (d) Peringkat Dawning Realism atau The Gang Age (9-12
Lukisan merupakan bentuk komunikasi awal kanak-kanak Tahun)
sebelum mereka berupaya untuk bertutur. Ianya dijadikan kanak-kanak terus melukis dengan mengekalkan konsep dan
alat perhubungan yang berkesan untuk berinteraksi. skema tertentu. imej yang dilukis secara realistik dan teliti.
(b) Melukis sebagai Cara Mencapai Kepuasan Diri Imej lukisan mula mengecil dari segi saiz dan kanak-kanak
Melukis merupakan aktiviti yang mampu memberikan mula menunjukkan sifat kritikal dengan hasil karya sendiri.
kepuasan kepada kanak-kanak. Melalui lukisan, kanak-kanak Mereka mula membandingkan karya dengan karya rakan
dapat meluahkan perasaan dan emosi selain dapat membina sebaya dan ini menjadikan mereka berhati-hati dan sedikit
kekuatan otot. Aktiviti sebegini juga dapat membantu individualistik serta menitikberatkan kualiti karya yang
menajamkan daya intuisi kanak-kanak. dihasilkan.
(c) Melukis untuk Meningkatkan Daya Penguasaan Kendiri (e) Peringkat Pseudonaturalistic atau Reasoning (12-14
(Self Esteem) Tahun)
Aktiviti melukis dapat memberikan kepuasan kepada kanak- Pada peringkat ini, kanak-kanak mula peka dengan konsep
kanak dalam meluahkan apa yang dilihat lalu dipindahkan realistic di dalam menghasilkan lukisan. Mereka
semula dalam bentuk dan rupa imej yang unik mengikut menitikberatkan konsep kedudukan dan saiz rasional imej.
tahap pemahaman mereka.Melalui aktiviti melukis, kanak- Mereka lebih gemar untuk melukis melalui konsep peniruan
kanak dapat meningkatkan daya sensitiviti pancaindera. atau melalui objek di hadapan mata berbanding dengan
1.4 PERKEMBANGAN ARTISTIK KANAK-KANAK lukisan menerusi imaginasi.
1.4.1 Teori Perkembangan Artistik oleh Hurwitz dan Day (f) Peringkat Period If Decision atau Adolescent Art in High
(a) Peringkat Manipulatif atau Zaman Awal Kanak-kanak (2-4 School (14-17 Tahun)
Tahun) kanak-kanak tidak mempunyai kawalan pada Peringkat ini merupakan peringkat penekanan terhadap
pergerakan tangan. proses penghasilan karya seni dan penciptaan objek.
Lukisan yang dihasilkan juga selalunya tidak terkawal dan Peringkat ini memperlihatkan kematangan di dalam membuat
banyak terdapat di dinding, di atas meja dan kertas lukisan keputusan dan pemilihan bahan yang sesuai untuk
menghasilkan karya seni. (b) Lukisan kanak-kanak dapat memberi lebih banyak
1.4.3 Teori Perkembangan Artistik Kanak-kanak oleh maklumat tentang perkembangan mereka daripada catan
Georges- kerana ianya menggunakan krayon, pensil dan pen. Alatan
Henri Luquet ini lebih mudah dikawal oleh kanak-kanak daripada berus
(a) Peringkat Fortuitous Realism dan warna.
Peringkat ini ialah peringkat awal lukisan kanak-kanak di (c) Terdapat pertindihan yang agak ketara di antara
mana imejan yang cuba dihasilkan pada peringkat contengan peringkatperingkat perkembangan. Lukisan kanak-kanak
telah membentuk imej dan objek yang hampir sama dengan mungkin mempunyai elemen dua peringkat serentak dan
objek sebenar. tidak semestinya elemen satu peringkat perkembangan
(b) Peringkat Failed Realism sahaja.
Imej yang diperolehi secara tidak sengaja diperbaiki dan 2.5 TEORI-TEORI KOGNITIF
diperhalusi bagi mendapatkan imej sebenar. Lukisan yang 2.5.1 Teori Gestalt- Prinsip asas teori ini menitikberatkan
hampir sama dihasilkan berulang kali. keseluruhan daripada sebahagian. Dalam erti kata lain,
(c) Peringkat Intelectual Realism melihat sesuatu objek secara keseluruhan (contohnya
Pada peringkat ini kanak-kanak mula melukis mengikut apa rumah) memberi makna yang lebih mendalam daripada
yang mereka tahu dan apa yang mereka lihat. Bentuk lukisan melihat komponenkomponen individu (tiang, lantai, dinding,
yang lebih ringkas namun dilukis dengan agak baik. pintu, tangga). Proses melihat secara keseluruhan
(d) Peringkat Visual Realism melibatkan proses kognitif – minda membuat anjakan
Melukis imej yang mempunyai perspektif dan kadar banding. daripada memahami setiap komponen dalam menghasilkan
Percubaan untuk melukis imej 3 dimensi di atas kertas makna daripada pandangan yang menyeluruh.
lukisan dapat dilihat pada peringkat ini dan percubaan Hukum-hukum Teori Gestalt
melukis imej secara 3 dimensi dianggap satu kejayaan dan (a) Hukum Pragnanz
pencapaian baik. Hukum Pragnanz menyatakan bahawa apabila individu
1.5 KEINGINAN ASAS KANAK-KANAK berhadapan dengan pengalaman yang baru, persepsi
(a) Untuk Bergerak, Berjaya dan Diiktiraf, Diterima dan individu tersebut adalah tidak teratur.
Disanjung (hasil karya di[uji,dipamerkan) (b) Hukum Persamaan (Similarity)
(b) Untuk Bersaing, Ketangkasan Fizikal dan Memahami Konsep hukum persamaan adalah lebih mudah untuk
(pertandingan) difahami.
(c) Untuk Meneroka, Pencapaian Kreatif dan Meluahkan Individu akan lebih cenderung untuk mengklasifikasikan
Perasaan (beri peluang meneroka dan bereksperimentasi. rangsangan yang mempunyai persamaan di dalam kumpulan
yang sama.
TOPIK 2 TEORI-TEORI DALAM SENI (c) Hukum Keintiman (Proximity)
2.1 DEFINISI SENI Mengikut hukum keintiman, pengklasifikasian setiap
Seni boleh dirujuk sebagai suatu proses dan manifestasi rangsangan adalah berdasarkan elemen jarak dan
kepada ekspresi diri, penilaian yang menentukan elemen- hubungan. Rangsanganrangsangan yang mempunyai
elemen yang wajar diketengahkan di dalam hasil seni, di hubung kait di antara satu sama lain akan diletakkan di
dalam menyampaikan idea, emosi, perasaan, kepercayaan dalam kumpulan yang sama.
di dalam bentuk yang difikirkan paling efektif. (d) Hukum Lengkap (Closure)
2.2 CIRI-CIRI PERKEMBANGAN Hukum lengkap menganjurkan bahawa individu cenderung
Pergerakan estetik awal kanak-kanak mempunyai kaitan untuk meletakkan rangsangan yang telah lengkap di dalam
langsung dengan emosi mereka kerana resepsi deria yang kumpulan yang sama.
mengeluarkan isyarat tersebut selalunya mempunyai (e) Hukum Kesinambungan Positif (Good Continuation)
hubungan terus dengan bahagian otak yang merangsang Hukum ini menyatakan bahawa sifat sesuatu rangsangan
emosi. tidak akan berubah, dan pada masa yang akan datang sifat
2.3 PERKEMBANGAN ESTETIK yang sama akan dikekalkan. Contohnya, garis yang lurus
Luahan estetik kanak-kanak amat berbeza dengan dilihat sebagai akan tetap lurus pada masa yang akan
pergerakan badan yang biasa. Di dalam kehidupan seharian, datang dan tidak akan berubah sifatnya.
kita berkomunikasi secara verbal ataupun bukan verbal. (f) Hukum Ciri-ciri Bahagian (Membership Character)
Komunikasi bukan verbal melibatkan pergerakan tangan, Di dalam hukum ini, individu akan mentafsir sesuatu
memek muka, pandangan mata dan pergerakan bahagian berdasarkan pandangan mereka secara keseluruhan
badan yang lain. Pergerakan estetik pula menjurus kepada terhadap sesuatu objek
isyarat virtual. Isyarat virtual ini merupakan jendela kepada tersebut, dan bukannya melihat setiap bahagian daripada
emosi dalaman kanak-kanak dan juga jiwa dan pemikiran keseluruhan objek tersebut.
mereka. - Teori Gestalt juga
2.4 PERKEMBANGAN ARTISTIK mempunyai hubungan yang rapat dengan pandangan
(a) Faktor sosioekonomi mempunyai pengaruh yang amat konstruktivis dan banyak diaplikasikan di dalam kaedah
terbatas dalam peringkat awal pertumbuhan kanak-kanak. penyelesaian masalah.
Kanak-kanak lelaki dan perempuan didapati melukis dengan - Di dalam konteks pembelajaran seni visual, teori Gestalt
cara yang sama di peringkat awal pertumbuhan. bukan sahaja melihat kepada produk atau hasil kerja tetapi
memberikan penekanan yang tinggi ke atas proses peringkat ini juga, perkembangan fizikal kanak-kanak adalah
penghasilan produk itu sendiri. lebih pantas berbanding perkembangan mental apabila
2.5.2 Teori Sosial-Interaksi Piaget(ahli epistemologi genetik mereka mula melangkah ke awal alam remaja.
di dalam bidang biologi dan falsafah.) Pendekatan Teori Sosial-Interaksi Piaget dalam
-Piaget merumuskan bahawa kanak-kanak kecil bukanlah Pembelajaran
tidak mempunyai kapasiti untuk berfikir, cuma kanak-kanak (a) Peringkat Pra-olahan (2-6 Tahun)
dewasa mempunyai lebih pengalaman yang mengasah Imaginasi kanak-kanak adalah sangat tinggi pada peringkat
minda mereka. praolahan, iaitu apabila kanak-kanak mencapai umur dua
Jawapan kanak-kanak kecil berbeza daripada kanak-kanak hingga enam tahun. Adalah penting bagi guru-guru
dewasa kerana cara berfikir mereka yang berbeza. - prinsip prasekolah ataupun ibu bapa menggalakkan kanak-kanak
penyelidikan biologinya : untuk berimaginasi kerana secara tidak langsung ia juga
(a) Penyerapan (Assimilation) dan Ubahsuai akan menggalakkan daya cipta kanak-kanak.
(Accommodation) (b) Peringkat Pengolahan Konkrit
Piaget menjelaskan dua proses yang digunakan oleh individu Di peringkat ini, kanak-kanak mempunyai kepetahan
sepanjang hayat dalam menyesuaikan diri mereka dengan bercakap yang sangat tinggi dan sentiasa ingin bertutur
persekitaran, iaitu asimilasi (assimilation) dan akomodasi untuk menarik perhatian.
(accommodation). Kedua-dua proses ini sentiasa berlaku Namun begitu, di dalam kelas yang sama mungkin ada
dalam diri individu dan sentiasa menimbulkan ketegangan sebilangan kanak-kanak yang sangat petah bertutur dan
yang memerlukan penyelesaian. Hasil daripada sangat aktif, manakala sebilangan lagi lebih suka
penyelesaian kepada ketegangan ini akan mempengaruhi mendiamkan diri.
perkembangan kognitif. (c) Peringkat Pengolahan Formal (12 Tahun ke Atas)
(b) Refleksi, Skema, Struktur dan Hierarki Di peringkat ini, pelajar telah mula faham konsep-konsep
Piaget juga mengemukakan hipotesis bahawa setiap bayi abstrak dan mula membentuk identiti diri. Mereka mula
dilahirkan dengan skema fungsi yang dikenali sebagai memahami kepentingan falsafah hidup dan prinsip, politik
refleksi. Refleksi pada bayi ini berfungsi dalam membantu dan konsep agama. Guru boleh membantu dengan
menyesuaikan diri dengan persekitaran yang baru (daripada mengadakan perbincangan dalam topiktopik ini agar dapat
dunia janin ke dunia sebenar). Apabila bayi mula biasa dijadikan panduan oleh pelajar. Antara bentuk perbincangan
dengan persekitaran yang baru, refleksi ini akan digantikan ialah membantu dalam menentukan hala tuju pelajar,
dengan skema tersusun. persediaan yang perlu dilakukan serta menetapkan
Perkembangan Kebolehan Kognitif matlamat.
(a) Peringkat Deria-Pergerakan (0-2 Tahun) Pendekatan Konstruktivis
Kanak-kanak masih belum dapat menguasai simbol ataupun Pendekatan Konstruktivis dalam Pengajaran
bahasa untuk menamakan objek di sekitarnya. Satu-satunya Bruner telah menggariskan tiga prinsip utama di dalam
cara interaksi dengan persekitaran ialah melalui kesan deria konteks pembelajaran menggunakan pendekatan
dan gerak-gerinya. konstruktivis.
Apabila umur bayi meningkat 10 bulan, bayi tersebut mula 1. Pengajaran perlu menitikberatkan pengalaman pelajar
memahami konsep ‘kekal’ (permanence) iaitu kesedaran serta mengikut konteks kesanggupan pelajar untuk belajar
bahawa walaupun sesuatu objek hilang daripada (kesediaan).
pandangannya, objek tersebut tidak ghaib begitu sahaja. 2. Pengajaran perlu mengikut struktur atau urutan yang
(b) Peringkat Pra-olahan (2 – 6 Tahun) mampu difahami oleh pelajar dengan mudah (organisasi).
Di peringkat ini, kanak-kanak telah mula menguasai bahasa 3. Pengajaran perlu dirangka untuk memudah cara
dan menggunakan nama untuk panggilan objek di penghasilan ilmu (melangkaui maklumat yang dibekalkan
sekelilingnya. guru).
Walaupun begitu, penguasaan ini masih baru dan terbatas Kaedah ini mengaplikasikan empat cara tertentu di dalam
dan akan berkembang sepenuhnya sehinggalah kanak- penyampaian sesuatu topik.
kanak tersebut mencapai peringkat pengolahan formal. 1. Menekankan perbezaan iaitu melatih pelajar agar bijak
(c) Peringkat Pengolahan Konkrit (7 – 11 Tahun) membezakan jenis dan sifat maklumat yang diterima.
Kebolehan kanak-kanak menguasai konsep pengekalan 2. Menstruktur maklumat agar lebih mudah diterima dan
tentang paduan, nombor, berat dan padatan. Kebolehan ini difahami
membantu mereka memahami konsep lain yang lebih rumit 3. Susunan paling berkesan di dalam menyampaikan
seperti susunan material pengajaran
angka, pengklasifikasian bahan mengikut sifat, serta 4. Sifat dan bentuk ganjaran (reward) atau hukuman
kemampuan melihat sesuatu perkara daripada pelbagai (punishment)
perspektif. yang akan dikenakan sekiranya pelajar berjaya atau gagal
d) Peringkat Pengolahan Formal (12 Tahun ke Atas) melakukan sesuatu.
Kanak-kanak ini mencapai tahap kemuncak kecerdasan
mental di penghujung zaman remaja, namun kekurangan TOPIK 3 BAHASA TAMPAK (ASAS-ASAS SENIREKA)
pengalaman mengehadkan pengetahuan dan kebolehan - Unsur-unsur seni reka terdiri daripada enam elemen asas
mereka untuk menggunakan apa yang mereka tahu. Di yang penting dalam penggubahan sesuatu karya seni visual
iaitu: Ianya bertujuan untuk menimbulkan kesan yang menarik
• Garisan pada sesebuah karya seni. Kontra berkait rapat dengan
• Rupa penegasan (semakin tinggi kadar kontra semakin jelas
• Bentuk penegasan).
• Jalinan - penegasan ialah sesuatu yang boleh menarik perhatian dan
• Ruang tumpuan kepada pemerhatian tampak. Ianya berfungsi
• Warna sebagai daya penarik, pemusatan karya, mengelak
- Garisan ialah cantuman dari satu titik ke titik yang lain kebosanan dan menjadikan gubahan lebih dramatik.
dengan mempunyai jarak-jarak tertentu. Aplikasi berbagai Imbangan ialah keadaan gubahan yang sama sempadan,
jenis garisan dapat mencipta rupa, jalinan, ton, corak serta sama berat dan graviti, sama kecerahan warna, sama padan
menimbulkan gambaran bentuk, ruang dan gerakan dalam dan sama gaya penampilan.
seni visual. Terdapat tiga jenis imbangan iaitu imbangan simetri,
- Rupa imbangan tidak simetri dan imbangan semua arah.
Rupa mesti mempunyai garisan luar (outline) dan sempadan Pergerakan wujud apabila terdapatnya keadaan yang
yang mengelilinginya. Ianya dapat dikategorikan kepada rupa bergetar, bergoyang, bergegar, berayun, bersinar-sinar dan
geometri dan organik. Rupa geometri lebih kepada rupa yang sebagainya.
mempunyai sudut dan penjuru. Rupa organik pula yang Pergerakan bertujuan untuk memberi ‘nyawa’, rupa dan
mempunyai rupa bebas dan tidak terikat pada bentuk yang bentuk visual dalam seni tampak dua dimensi.
khusus. Rupa ialah sesuatu kawasan yang berbeza dari Kepelbagaian merupakan keadaan penggabungan pelbagai
ruang di sekeliling dan bersifat 2-D (tidak berjisim). gaya, nilai dan idea yang berbeza. Susunan atau ulangan
Merupakan hasil pertemuan antara penghujung garisan dan unsur-unsur seni yang bertentangan arah dan berbeza
permulaannya. saiznya akan mewujudkan kepelbagaian.
Bentuk mempunyai struktur jisim dan isipadu. Terdapat 2 Kesatuan merupakan olahan motif atau ulangan unsur-unsur
jenis bentuk iaitu bentuk konkrit dan bentuk ilusi. Bentuk seni secara sistematik, berpandukan grid berdasarkan tema
dapat dihasilkan melalui lukisan, catan, arca, komputer dan atau idea sesuatu hasil karya. Susun atur yang kemas,
kraf tradisi. Bentuk konkrit ialah bentuk sebenar yang bersifat teratur, lengkap dan sempurna dapat mewujudkan kesatuan.
3 dimensi. Bentuk ilusi ialah bentuk yang dilihat melalui ORGANISASI REKAAN
gambar atau ilustrasi. Ianya bersifat rata dan boleh Komunikasi visual merujuk kepada pembelajaran yang
dihasilkan melalui lakaran, catan dan membolehkan pelajar berkomunikasi secara visual melalui
lukisan berkomputer 3 dimensi. hasil kerja seni. Komunikasi visual terdiri daripada dua
Jalinan merujuk kepada kesan yang terdapat pada tumpuan utama iaitu; reka bentuk grafik dan multimedia.
permukaan sesuatu objek. Ia dapat menunjukkan kesan rasa Reka bentuk grafik meliputi pengenalan reka bentuk grafik,
dan ekspresi sesuatu objek kepada kita. Jalinan terbahagi poster, simbol, logo dan maskot, kaligrafi, tipografi,
kepada dua iaitu; jalinan sentuh dan jalinan tampak. Jalinan pembungkusan, grafik persekitaran, ilustrasi, dan komputer
sentuh ialah jalinan yang dapat dirasai melalui sentuhan, grafik.
contohnya kulit buah durian (alam semula jadi) dan jahitan Poster merupakan reka bentuk komunikasi yang berfungsi
sulaman (alam buatan manusia). Jalinan tampak pula jenis menyampaikan mesej dan intipati daripada gubahan idea.
jalinan yang hanya dapat dilihat tetapi tidak dapat dirasa Ianya juga merupakan elemen dalam promosi, kempen dan
melalui sentuhan. sebagainya.
Ruang merupakan kawasan yang dikelilingi oleh garisan, Simbol
atau kawasan kosong di sekeliling objek, atau jarak antara Ialah reka bentuk grafik yang diringkas dan dipermudahkan
dua objek. daripada imej sumber alam semula jadi dan alam buatan
warna ialah pigmen pewarna kimia yang bertindak balas manusia.
pada sesuatu permukaan. warna terbahagi kepada tiga Simbol terdiri daripada flora dan fauna serta benda-benda
kumpulan utama iaitu warna asas, warna sekunder dan yang terdapat di sekeliling manusia. Ianya lebih ringkas dan
warna tertier. Warna asas terdiri daripada warna biru, merah mudah daripada tanda yang menggunakan teks.
dan kuning; dan ianya boleh menghasilkan warna sekunder Logo
dan warna tertier. Warna sekunder pula terdiri daripada Logo ialah visual grafik yang menjadi identiti kepada firma
warna hijau, jingga dan ungu; dan dapat dihasilkan daripada perniagaan, kelab, persatuan, organisasi dan bandan-badan
campuran dua warna asas. Sementara itu, warna tertier tertentu.
terhasil daripada percampuran warna asas dan sekunder. Maskot
PRINSIP-PRINSIP REKAAN Maskot pula digunakan untuk menarik minat pada sesuatu
-Harmoni wujud di alam sekeliling apabila munculnya sambil menampilkan ciri-ciri kemesraan.
susunan atau ulangan unsur-unsur seni mengikut cara atau Tipografi (Muka Taip)
gaya yang tertentuTujuan menghasilkan kesan harmoni Tipografi merupakan seni menyusun atur atau merekaletak
adalah untuk menarik perhatian pada sesuatu gubahan, sesebuah muka surat dengan menggunakan huruf untuk
objek atau imej. mendapatkan hasil yang menarik. Terdapat 3 kumpulan
- Kontra wujud apabila salah satu daripada unsur-unsur seni muka taip yang diaplikasikan dalam rekaan grafik iaitu muka
mempunyai ciri-ciri yang bertentangan di antara satu sama. taip serif, san serif dan hiasan.
Pembungkusan boleh dibahagikan kepada dua jenis iaitu benang emas.
pembungkusan jenis lembut dan pembungkusan jenis keras.
Pembungkusan seni lembut terdiri daripada beg plastik, Batik
kertas, plastik pembalut dan kertas pembalut. Manakala Produk batik mempamerkan kreativiti dan kehalusan seni
pembungkusan jenis keras terdiri daripada kotak, tin, botol tekstil yang tinggi. Tidak hairanlah ia menjadi salah satu
dan sebagainya. produk pelancongan yang terlaris. Di antara jenis-jenis batik
Grafik Persekitaran termasuklah batik tulis/lukis, terap/blok, pelangi, skrin dan
Ialah reka bentuk grafik yang ada pada alam sekeliling. Ianya sebagainya. Motif yang digunakan adalah seperti flora dan
berkonsepkan pengiklanan untuk menyampaikan maklumat fauna, geometri dan sebagainya.
di samping mempromosi kepada pembaca dan pengguna.
Ilustrasi Tenunan
Ilustrasi merupakan seni yang menggambarkan idea dan Tenunan adalah proses menjalinkan sehelai benang
kata-kata dalam bentuk gambar. Pada zaman dahulu, sehingga menjadi sebidang kain. Tenunan merupakan
ilustrasi digunakan untuk merakamkan legenda dan peristiwa hasilan jalinan benang losen (benang dasar) dengan benang
bersejarah. Kini ianya lebih bersifat komersial dan pakan (benang sisip).
berkembang pesat seiring dengan penemuan teknik
percetakan. REKA BENTUK DALAMAN DAN LANSKAP
Komputer Grafik Salah satu cara peningkatan kehidupan dalam kediaman
Komponen grafik dalam perisian menggunakan komputer atau ruang awam supaya dapat meningkatkan status ruang
grafik ialah teks, warna, bentuk, ilustrasi dan garisan yang tersebut agar selesa, selamat dan sesuai dengan cita rasa
boleh membantu pelajar. Penggunaan komputer grafik pemiliknya. Reka bentuk ruang dalaman terhasil daripada
membantu pelajar meningkatkan mutu hasil kerja kerana kombinasi beberapa elemen asas seni bina seperti tiang,
komponen grafik telah tersedia dalam pelbagai perisian. dinding, lantai, siling dan atap.
Multimedia Kategori reka bentuk hiasan dalaman terbahagi kepada dua
Multimedia ialah penggunaan komputer untuk sesuatu iaitu reka bentuk ruang kediaman dan reka bentuk ruang
persembahan dengan menggunakan sokongan teks, grafik, awam dan komersil.
audio dan video. Ianya menggunakan rangkaian hubungan
dan alat untuk membolehkan pengguna melayari, REKABENTUK PERSEKITARAN
berinteraksi, mencipta dan berkomunikasi. Lanskap
Lanskap merupakan pemandangan yang boleh dilihat secara
KRAF TRADISIONAL DAN DIMENSI BARU semula jadi ataupun buatan manusia. Ianya boleh
Tembikar/Seramik dibahagikan kepada beberapa kategori yang merangkumi
merupakan hasil kraf tradisional yang paling awal dapat lanskap, kediaman, komersial, institusi, pinggir jalan dan
dikesan oleh tamadun manusia. Ia menggunakan tanah liat kemudahan awam.
yang didapati di kawasan persekitaran atau tepian sungai,
sawah dan sebagainya. objek ini berfungsi sebagai bekas Jenis-jenis Lanskap
kegunaan harian, hiasan dan dalam kematian. Lanskap lembut merangkumi penggunaan tumbuh-tumbuhan
yang
meliputi pelbagai jenis pokok, tumbuhan renek dan
Anyaman tumbuhan tutup
adalah warisan yang terkenal di kawasan luar bandar bumi. Satu lagi jenis lanskap ialah lanskap keras atau kejur.
terutamanya di negerinegeri Terengganu, Perak, Melaka dan
Kedah. Anyaman bukanlah produk tetapi lebih merupakan Peranan dan Fungsi Lanskap
kemahiran dalam penghasilan produk. Biasanya produk yang Secara umumnya, lanskap mempunyai beberapa fungsi dan
dianyam diperbuat daripada daun mengkuang atau pandan, peranan utama.
dan dijadikan sebagai perkakas atau objek harian seperti (a) Fungsi Fizikal Tumbuhan Lanskap
tikar, tudung saji dan sebagainya. • mengawal hakisan tanah
• memberi perlindungan dan teduhan
Ukiran • meredakan iklim
Merupakan sejenis seni warisan yang menerapkan unsur- • mengawal pencemaran alam
unsur alam sekitar yang menjadi identiti ukiran mereka. • menjadi tirai dan dinding
Antara motifnya ialah awan larat yang mempunyai unsur- • mengarah pergerakan atau petunjuk arah
unsur flora dan fauna, kosmo, geometri dan lain-lain. • imbangan ekologi dan kehidupan fauna
(b) Fungsi Estetik Tumbuhan Lanskap
Tekat • membentuk ruang
Tekat lebih dikenali sebagai tekat bersuji atau sulaman • merangka pemandangan
timbul. Ia merupakan seni sulaman benang pada kain dasar • melembutkan
dan dibentuk dengan menggunakan kertas yang diliputi • mengikat bangunan dan struktur dengan permukaan bumi
• menjadi penyatu pelbagai elemen 5.1 KREATIVITI
(c) Fungsi Ekonomi Tumbuhan Lanskap Lowenfeld (1975) percaya bahawa setiap kanak-kanak
Selain daripada yang dinyatakan di atas, tumbuhan lanskap dilahirkan kreatif. Penyataan ini disokong dengan sifat
mampu menyediakan pemandangan yang baik dan indah semula jadi kanakkanak yang gemar meneroka, dan penuh
serta memberikan faedah kepada masyarakat dan negara dengan perasaan ingin tahu.
dari segi rekreasi, kesihatan, pendidikan dan pelancongan. 5.2 PENGERTIAN KREATIVITI
Kreativiti berasal daripada perkataan Latin iaitu “creare” yang
TOPIK 4 MENINGKATKAN DAYA IMAGINATIF KANAK- membawa maksud “membuat”. Manakala daripada
KANAK perkataan Greek pula “creare” bermaksud “memenuhi’.
4.1 kanak-kanak perlu dibekalkan dengan alatan yang Kamus Dewan, (2002) mentakrifkan kreativiti sebagai satu
bersesuaian untuk dapat merangsang daya imaginasi kemampuan (kebolehan) mencipta daya kreatif, kekreatifan
mereka. Kreativiti dapat dihasilkan dengan memanipulasikan manakala kreatif pula sebagai mempunyai kebolehan
objek alam. mencipta, menghasilkan dan mengembangkan sesuatu idea
4.1.1 Pelbagai Jenis Alat dan Media baru dan asli.
(a) Alatan Asas Kesimpulannya kreativiti adalah kebolehan dan kemampuan
Alatan-alatan asas seperti kertas lukisan, berus, warna dan seseorang menghasilkan sesuatu yang kreatif, baru dan asli.
krayon. Ada juga pendapat yang mentakrifkan kreatif dan kreativiti
(b) Gambar sebagai penghasilan sesuatu yang tidak ada sebelumnya.
Gambar-gambar foto ini bolehlah digunakan daripada imej 5.3 PANDANGAN TOKOH-TOKOH SENI VISUAL
yang pelbagai, contohnya gambar keluarga, haiwan, MENGENAI
bangunan, pemandangan dan pelbagai lagi objek alam yang KREATIVITI
lain. Pelajar meniru imej di dalam foto untuk dimanifestasikan Ellis Paul Torrance atau lebih dikenali sebagai Paul Torrance
di dalam karya lukisan mereka. merupakan penyelidik dan ahli akademik yang tersohor
(c) Rakaman Video dan Penggunaan ICT dalam bidang kreativiti. Kerja-kerja penyelidikannya di dalam
guru boleh menggunakan rakaman video dan menayangkan mendalami bidang ini telah berjaya mengembangkan bidang
kepada para pelajar di bilik media atau bilik pandang dengar kreativiti dan beliau telah diiktiraf dengan gelaran Bapa
yang terdapat di sekolah-sekolah. Kreativiti.
Penggunaan ICT merujuk kepada penggunaan alatan digital June King McFee pula mentakrifkan kreativiti itu sebagai
dan elektronik dengan memanipulasikan perisian-perisian keupayaan seseorang mencipta sesuatu yang baru dan pada
yang ada. penggunaan komputer, pengimbas, kamera digital, masa yang sama mampu untuk mengolah idea.
pencetak dan Internet pembelajaran yang lebih kreatif dan Carl Rogers telah menggariskan lima faktor yang menjadi
menyeronokkan. asas kepada individu yang sihat, yang dapat berfungsi
4.2 PENGALAMAN DERIA dengan sepenuhnya dalam kehidupan. Kelima-lima faktor
Setiap insan normal mempunyai lima deria iaitu deria rasa, tersebut ialah keterbukaan kepada pengalaman, cuba
deria bau, deria dengar, deria lihat dan deria sentuh. menikmati kehidupan yang dialaminya, menghargai diri
Penggunaan deria yang baik akan dapat melahirkan kanak- sendiri, mengamalkan kebebasan dan akhirnya menjadi
kanak yang mampu membuat pemerhatian secara aktif, dan individu kreatif. Beliau percaya bahawa individu yang bebas
ianya menggalakkan interaksi yang kritis dan kreatif dengan dan mempunyai rasa tanggungjawab akan cuba
alam, alat dan bahan. menyumbang kepada insan serta makhluk lain di
4.2.1 Cara Belajar persekitarannya.
4.2.1.1 Belajar Secara Visual Sumbangan ini boleh dinyatakan dalam bentuk kreativiti di
Pelajar visual, secara amnya, dapatlah diklasifikasikan dalam bidang seni ataupun sains,
sebagai pelajar yang gemar menggunakan deria penglihatan Victor Lowenfeld - menjelaskan bahawa kreativiti seseorang
lebih daripada deria yang lain untuk mendapatkan maklumat murid itu boleh diukur melalui empat omponen utama iaitu
semasa proses pembelajaran berlaku. Pelajar di dalam kelancaran,( secara spontan serta pantas )
golongan ini lebih cenderung menggunakan maklumat fleksibel, (mampu menyesuaikan diri dengan pelbagai
bertulis, nota, diagram dan gambar. keadaan dan situasi keaslian (mencari idea baru dan asli
kepekaan. (Penggunaan deria pancaindera seperti melihat,
4.2.1.2 Belajar Secara Auditori merasa,
Pelajar auditori mendengar dengan tekun untuk memahami, mendengar, menghidu dan sentuhan digunakan secara
dan proses menulis nota dilakukan kemudian. Adakalanya sepenuhnya sebagi proses engamatan dan merekod.)
pelajar auditori tidak memahami maklumat bertulis dan perlu
mendengar dengan sendiri penjelasan guru. TAHAP PERKEMBANGAN KREATIVITI
4.2.1.3 Belajar Secara Kinestetik 5.4.1 Perkembangan Kreativiti Fisher
Pelajar golongan ini dapat belajar dengan lebih efektif (a) Peringkat Rangsangan
melalui sentuhan dan pergerakan. golongan ini memerlukan Pemikiran kreatif dirangsang dengan apa, mengapa, siapa,
aktiviti yang lebih berbentuk hands-on. bagaimana dan sebagainya. Guru perlu merangsang minda
pelajar dengan pelbagai soalan kritikal.
TOPIK 5 KREATIVITI DAN KANAK-KANAK (b) Peringkat Penerokaan
Peringkat rangsangan telah berjaya merangsang murid untuk sedia ada
berusaha menjawab persoalan yang dikemukakan oleh guru kepada kaedah yang lebih sistematik dan tersusun.
atau permasalahan yang timbul. (c) Kreativiti Bersifat Inventif
(c) Peringkat Perancangan Kreativiti bersifat inventif merujuk kepada keupayaan
Peringkat ini menggalakkan pemikiran kreatif untuk mencipta benda atau objek melalui proses eksprimentasi.
merancang dan memetakan semua aktiviti dan merekodkan Peranan guru pada peringkat ini adalah memberikan
segala kemungkinan. motivasi dan galakan supaya pelajar tidak cepat bosan dan
Aktiviti pada peringkat ini akan dilakukan melalui 3 cara iaitu: putus asa.
• Perancangan secara verbal iaitu perancangan melalui (d) Kreativiti Bersifat Inovatif
perbincangan, Peringkat ini melibatkan modifikasi kepada konsep-konsep
pemerhatian, interaksi dan sebagainya. asas sedia ada kepada idea baru yang lebih bermakna.
• Perancangan secara visual dilakukan melalui visual, graf, pelajar mula bertindak luar dari kaedah konvensional dan
imej lukisan dan sebagainya. menghasilkan alternative bagi setiap perancangan.
(d) Peringkat Aktiviti (e) Kreativiti Bersifat Emergen
Pemikiran kreatif bermula dengan set idea. Justeru Ini merupakan bentuk kreativiti tertinggi di mana keseluruhan
melahirkan pemikiran kreatif melalui tindakan setelah prinsip
merencana segala aktiviti. formal diterjemahkan dan muncul di dalam bentuk abstrak
Pada peringkat ini segala perancangan dibantu melalui dan mudah. Sebagi contoh, figura manusia digambarkan
persoalanpersoalan seperti ‘’Bagaimana harus kita tanpa menitikberatkan bentuk formal dan bentuk asalnya
mengambil tindakan ke atas cadangan tersebut?’’ oleh kanakkanak apabila melukis.
(e) Kajian Semula CIRI-CIRI KREATIVITI
Peringkat ini menilai keberkesanan tindakan yang telah (a) Bersifat Fleksibel
diambil bagi proses penambahbaikan selain melihat Seseorang yang kreatif berupaya untuk menyesuaikan
pencapaian objektif kerja. dirinya dalam pelbagai keadaan dan situasi selain
Murid-murid digesa untuk memberikan pendapat dan komen mempunyai keyakinan optimis.
terhadap apa yang telah dilalui sebagai satu bentuk refleksi
diri. (b) Sensitif dan Peka
Laura H. Chapman – 3 kaedah diperkenalkan : Individu ini mempunyai daya sensitiviti yang tinggi terhadap
(a) Kaedah Penjanaan Idea (Inception of Idea) keadaan sekelilingnya termasuk gaya hidup, keperluan,
Di dalam menjana idea, pengkarya menetapkan objektif, persekitaran dan turut sensitif menggunakan deria.
haluan dan tujuan penghasilan karya. guru dimestikan untuk (c) Gagasan/Idea yang Asli dan Tulen
membimbing pelajar dalam menetapkan hala tuju Seseorang yang dikategorikan sebagai kreatif sering kali
penghasilan karya selain menerangkan kaedah menjana mengutarakan idea dan gagasan yang asli. Ini bermakna,
idea. cetusan idea bukanlah hasil cedokan daripada mana-mana
(b) Pengolahan dan Pemurniaan (Elaboration and sumber. Idea mereka unik dan menarik, malah tidak
Refinement) stereotaip dan juga tidak kovensional. Mereka ini biasanya
Proses pengolahan dan pemurnian idea dilakukan bagi menghasilkan hasil kerja dan karya mengikut cetusan rasa.
mendapatkan kajian visual yang lebih sistematik dan Hasil karya yang mereka hasilkan sering kali berbeza
tersusun. daripada yang biasa.
Proses ini digunakan oleh pengkarya bagi memastikan imej (d) Bersifat Terbuka
atau visual yang hendak dihasilkan atau dipilih bertepatan Mempunyai sifat keterbukaan di dalam menerima pandangan
dengan tema dan objektif penghasilan. dan pendapat orang lain mengenai hasil karya dan kerja
(c) Kemahiran Menggunakan Bahan (Execution in a Medium) mereka. Mengamalkan sikap bebas serta demokratik.
guru perlu membimbing murid melalui pengenalan terhadap (e) Logik
bahan dan teknik penggunaan serta penghasilan. Guru perlu Murid-murid peka dan sering berfikir secara logik dan
menjelaskan rasional.
melalui demonstrasi dan tunjuk cara supaya pemilihan bahan Mereka tahu membezakan yang baik dan tidak baik. Selain
oleh murid mempunyai makna dan nilai tersendiri. menghargai masa mereka juga sangat menghormati masa.
Calvin W. Taylor (f) Berfikiran Bebas
(a) Kreativiti Bersifat Ekspresif Golongan kreatif ini mempunyai daya pemikiran yang tidak
Kreativiti bersifat ekspresif berlaku secara rawak dan bebas. terkongkong pada satusatu perkara sahaja. Golongan ini
Keadaan ini boleh dilihat melalui lukisan kanak-kanak yang pandai dan bijak merancang agar projek dan perkara yang
dihasilkan secara spontandan bebas mengikut kemampuan dirancang selamat dan berjalan lancar. Pada kebiasaannya
yang sesuai dengan perkembangan fizikal mereka yang mereka ini sangat berhati-hati dan bijak membuat keputusan.
belum stabil. 5.6 STRATEGI MERANGSANG KREATIVITI
Penghasilan lukisan pada peringkat ini banyak digambarkan 5.6.1 Kaedah Sumbangsaran (Brainstorming)
melalui garisan dan contengan mudah. (a) Kaedah Pertama
(b) Kreativiti Melalui Penghasilan Elakkan membuat penilaian, terutama semasa proses awal
guru membantu murid untuk menambahbaik kemahiran sumbangsaran. Ini boleh membantutkan usaha murid untuk
menyalurkan idea kerana khuatir idea yang diberikan tidak Strategi dan saranan yang boleh digunakan oleh guru bagi
mampu dilaksanakan. menyuburkan proses kreativiti.
(b) Kedah Kedua (a) Memilih Bahan dan Alat
Elakkan pemilikan idea oleh kumpulan dan individu. Ini Murid seharusnya diberikan peluang untuk memilih bahan
kerana apabila idea dan saranan dihakmilikkan oleh individu dan alatan yang boleh digunakan untuk pelbagai aktiviti seni
atau kumpulan ianya akan menyebabkan perasaan ego visual.
wujud lalu mengurangkan kerjasama di kalangan murid. (b) Masa
Keadaan ini biasanya mewujudkan suasana tegang kerana Rancang pelajaran dengan baik dan teratur supaya murid
mereka cuba untuk mempertahankan idea dan secara tidak mempunyai masa yang cukup untuk berfikir, membuat
langsung menyebabkan kesukaran untuk memperbaiki idea eksperimentasi, dan meneroka.
tersebut. (c) Rangsangan
(c) Kaedah Ketiga Pamerkan hasil karya murid sebagai satu bentuk sokongan
Menjelaskan kepada murid bahawa tidak menjadi kesalahan berterusan. Pameran hasil karya murid boleh merangsang
untuk meminjam idea dan cara sedia ada bagi tujuan pelajar untuk menghasilkan banyak lagi hasil karya seni
penambahbaikan dalam proses kemudiannya. visual.
(d) Kaedah Keempat (d) Pengajaran dan Pembelajaran Fleksibel
Menggalakkan sumbangsaran idea yang luar biasa yang Guru pendidikan perlu fleksibel dalam proses pengajaran.
kadangkala tidak masuk akal. Galakan sebegini akan Mereka seharusnya bersedia untuk mengubah cara
merangsang murid untuk berfikir luar daripada kemampuan mengajar mengikut minat idea dan cadangan daripada
supaya murid mempunyai idea menarik, tidak bersifat murid.
konvensional dan bersifat biasa sahaja. (e) Hormat-menghormati
Teori Perkembangan Kreativiti Paul Torrance Guru pendidikan seni visual perlu mempunyai sikap
proses memupuk dan mengembangkan kreativiti para menghormati murid dan menghargai sumbangan dan
pelajar. komitmen yang ditunjukkan
(a) Penyoalan (f) Memberikan Galakan dan Motivasi
Rangsangan melalui proses penyoalan melalui sesi kritikan Elakkan daripada mengkritik keterlaluan sehingga pelajar
seni. patah semangat dan tidak berminat untuk meneruskan
(b) Penemuan penghasilan karya.
Proses penemuan merujuk kepada usaha untuk memberikan (g) Penghargaan
galakan dan rangsangan oleh guru kepada murid bagi Galakkan dan berikan penghargaan kepada murid di atas
menggalakkan penemuan-penemuan terbaru melalui usaha dan komitmen yang mereka berikan di dalam kelas.
penyelidikan dan kajian.
(c) Pemerhatian TOPIK 6 ESTETIKA DAN KANAK-KANAK
proses pemerhatian tidak tertumpu hanya pada deria 6.1 DEFINISI ESTETIKA
pengamatan semata-mata malahan proses pemerhatian turut - perkataan Greek iaitu aisthetikos –merujuk kepada
melibatkan deria yang lain seperti deria sentuhan, dan perkaraperkara yang berkaitan dengan persepsi deria.
sebagainya. - Bagi Bates (2000), - satu kajian falsafah yang berkaitan
(d) Percubaan dengan kecantikan.
Percubaan merujuk kepada usaha berterusan bagi - Gazalba (1978) - satu cabang ilmu normatif yang membawa
mendapatkan hasil terbaik. Individu yang kreatif akan terus nilainilai kecantikan dan kebaikan.
bereksperimentasi bagi mendapatkan kesan dan hasil yang - Lankford (1992) – satu konsep dan kaedah di dalam
dikehendaki. falsafah seni termasuk persoalan yang bermatlamat untuk
(e) Penerokaan menerangkan dan
Penerokaan atau eksplorasi merujuk kepada galakan untuk memahami pengalaman estetik yang berkaitan dengan
memanipulasi pelbagai barangan dan alat yang terdapat di perkembangan artistik dan penghasilan produk.
sekeliling. - Ragans (2000) - menilai hasil karya bukan sahaja dilihat
(f) Memanipulasi pada kecantikan karya tersebut malahan ia juga perlu dilihat
murid mampu menggunakan objek dan bahan yang terdapat dari sudut kejayaan sesuatu karya, Di dalam pengajaran
di sekeliling untuk dijadikan hasilan seni. Dalam konteks pendidikan seni visual, istilah pendidikan estetik digunakan
pendidikan seni visual usaha ini mengajar pelajar supaya merangkumi pelbagai bidang penghasilan hasil karya seni
lebih berjimat dan mengelakkan pembaziran. seperti arca, lukisan, catan dan sebagainya. Pendidikan
(g) Aktiviti/Bermain estetik juga menjelaskan persoalan estetik yang merujuk
Kreativiti boleh dirangsang melalui aktiviti bermain. Bagi kepada perbincangan berkaitan dengan penghuraian makna
kanakkanak, masa bermain merupakan masa yang penuh dan simbolik enghasilan karya seni.
dengan keseronokan dan cabaran. Justeru, rangsangan - Abdul Shukor Hashim (1991) yang melihat setiap
perlu diwujudkan melalui permainan berbentuk akademik. pengalaman pembelajaran sebagai pengalaman estetik.
Sebagai contoh, guru boleh menggalakkan aktiviti seperti - Guru pendidikan seni visual boleh menggunakan kemahiran
membuat mural di sekolah. ini untuk membantu pelajar memahami hasil karya yang
5.7 MENINGKATKAN MOTIVASI dihasilkan selain menghurai persoalan mengapa karya seni
dihasilkan dan kepentingan menghargainya. oleh artis daripada pelbagai etnik dan latar belakang
6.2 PERKEMBANGAN ESTETIK DAN TEORI KECANTIKAN termasuk pengkarya muda dan artis wanita.
Konsep Relativist- Faktor utama adalah persekitaran (d) Mempamerkan Budaya
individu, nilai, budaya serta cara hidup seseorang individu -mencerminkan warisan dan kesenian supaya murid
pada satu-satu masa.Pandangan golongan relativist atau mempunyai perspektif yang luas mengenai budaya dan
individu terhadap kecantikan adalah subjektif dan abstrak. kepelbagaiannya.
Penghuraian dan makna kecantikan tidak terletak pada objek 6.6 KEPENTINGAN MEMPELAJARI ESTETIK
tetapi pada persepsi seseorang. a) Menghidupkan Suasana Aktif Pembelajaran
Konsep Objektivist- sangat bertentangan dengan konsep -menggalakkan interaksi di antara murid dan guru,
relativist. Konsep objektivist percaya bahawa kecantikan menjadikan proses pembelajaran lebih menyeronokkan.
sememangnya telah sedia ada bersama karya seni dan (b) Meningkatkan Kefahaman terhadap Imej dan
bukan terletak pada persepsi seseorang. Kecantikan dapat Bahasa Visual
dibahagikan kepada kriteria tertentu seperti yang terdapat di - membantu murid mempelajari gaya bahasa tampak dan
dalam elemen dan prinsip-prinsip dalam seni seperti memperkayakan mereka dengan istilah-istilah baru.
harmoni, rentak, warna, keseimbangan dan sebagainya. (c) Menyemai Kefahaman terhadap di antara Satu
6.3 ESTETIK DAN KANAK-KANAK Sama Lain
- perasaan kanak-kanak mudah tertarik dengan perkara baru - murid memahami bahawa karya yang dihasilkan
menjadikan mereka sebagai golongan yang unik dan luar mempunyai makna berbeza.
biasa (d) Meningkatkan Keupayaan Pemikiran
- Lowenfeld (1975) – perkembangan estetik kanak-kanak - pelajar perlu membuat perbandingan, perbezaan
bersesuaian denagn kretaiviti dipengaruhi oleh faktor menganalisa dan menilai karya. Kesemua ini membantu
tumbesaran dan persekitaran yang membentuk ciri-ciri dan murid mengerakkan daya pemikiran mereka.
corak pemikiran.
Tindak balas estetik bagi kanak-kanak dipengaruhi oleh TOPIK 7 APRESIASI SENI
factor umur, pengalaman serta latar belakang dan budaya. DEFINISI DAN KONSEP
6.4 TINDAKBALAS ESTETIK- tindak balas spontan terhadap - Hurwitz dan Day (2001), apresiasi bermaksud ‘menghargai’
karya. Ianya berlaku melalui hasil karya dan juga melalui dan pemahaman mengenai konsep apresiasi seni adalah
pengamatan terhadap alam. melalui pencarian dan penyaluran maklumat yang terdapat
(a) Kualiti Literal atau Imitanionalism pada karya
- keupayaan pengkarya untuk menghasilkan karya secara - Konsep apresiasi seni sebenarnya antara lain bertujuan
realistik melalui peniruan alam sekeliling Sebagai contoh, untuk membina keyakinan seseorang untuk berbincang dan
pengkarya yang melukis imej realistic penunggang kuda, menghurai serta membuat diskriminasi terhadap karya seni.
kualiti literal pada lukisan ini adalah imej lelaki yang - Seabolt (2001) - aktiviti kritikan seni melibatkan
menunggang kuda tersebut yang ditonjolkan secara realistik. perbincangan dan diskusi mengenai sesuatu karya seni
(b) Kualiti Rekaan atau Formalism manakala apresiasi seni
-kaedah menyusun elemen dan prinsip seni di dalam sesuatu - aktiviti menghayati seni dengan melibatkan pengetahuan
karya. Sebagai contoh, bagaimanakah artis berkaitan dengan sejarah seni dan perbincangan serta
atau pengkarya mengutamakan elemen imbangan, garisan, diskusi mengenai seni.
ritma dan sebagainya. - Johari Abdul Hamid, 2004-Apresiasi seni mengajar
(c) Kualiti Ekspresif atau Kualiti Emosi pengkritik dan pemerhati seni menghargai rasa dan
-menghuraikan makna karya dari aspek meningkatkan dan perasaan seniman.
melihat tindak balas emosi, mood dan idea KATEGORI APRESIASI SENI
penonton yang mengamati karya. - Walter dan Clive Bell yang menyatakan bahawa
6.5 MERANSANG PERKEMBANGAN DAN penghayatan
TINDAKBALAS ESTETIK KANAK-KANAK dan apresiasi seni tidak memerlukan pengetahuan mengenai
- Koster (2001) - kanak-kanak perlu dirangsang dengan idea
aktiviti yang dirancang rapi dan tersusun supaya tindak balas - Dewey dan Otto Krash - pengetahuan asas seni boleh
semula jadi estetik yang dimiliki oleh kanak-kanak selari membawa kepada kefahaman terhadap karya seni,
dengan peningkatan umur mereka. - Ecker (1966) kategori utama dalam apresiasi seni ialah
- Peranan guru apresiasi bercorak analitikal. Apresiasi analitikal adalah satu
(a) Memilih Karya Berkualiti kaedah bagi melihat aspek penghasilan karya seni visual.
-mempunyai standard dan kualiti yang tertentu dalam Kategori apresiasi bercorak analitikal ini disusun dari konsep
jenisnya. mudah kepada yang lebih kompleks.
(b) Mempunyai Kepelbagaian Media dan Teknik Peringkat Analitikal
- mempunyai kepelbagai teknik dan media penghasilannya (a) Kenal Pasti (Identification)- Aspek kenal pasti yang paling
seperti memilih karya arca, kolaj, lukisan dan tidak tertumpu mudah ialah menyatakan aspek-aspek seperti tajuk karya,
hanya kepada catan sahaja. jenis karya, pereka atau seniman karya, tarikh dihasilkan,
(c) Kepelbagaian Gaya, Budaya dan Artis asal-usul karya, gaya, medium yang digunakan, teknik dan
-memilih karya kontemporari dan moden yang dihasilkan fungsi karya.
Peringkat Penerangan Kelebihan
(a) Penerangan Literary (Literary Description) • Mewujudkan konsep pembelajaran individu.
Penerangan literari digunakan ke atas karya seperti potret, • Pelajar akan belajar mengikut kemampuan sendiri.
landskap, lukisan objek dan lain-lain. Contohnya, karya • Meningkatkan motivasi pelajar.
Monalisa menggambarkan seorang wanita yang sedang • Proses pembelajaran berjalan tanpa penyeliaan atau
terukir senyum di penyeliaan minimum.
bibirnya. Penerangan literari ini terbahagi pula kepada dua Keburukan
bahagian iaitu penerangan teknikal dan penerangan formal. • Kesilapan pemilihan perisian yang bermutu mengakibatkan
(b) Penerangan Teknikal (Technical Description) pembaziran.
Penerangan teknikal merujuk kepada aspek teknikal dalam • Menghalang penggunaan kemudahan alatan ICT yang lebih
penghasilan karya seni. Proses ini termasuk perkara-perkara produktif.
seperti penggunaan teknikal dan bahan-bahan oleh • Menjurus ke arah penyalahgunaan kemudahan ICT.
pengkarya. • Mengakibatkan lebih banyak masa diperlukan oleh pelajar
(c) Penerangan Formal (Formal Description) di dalam mempelajari
Penerangan formal merujuk kepada struktur fizikal karya seni • Penerokaan (eksploratori)
iaitu perkara-perkara yang berkaitan dengan apa yang - pelajar mencari dan mengakses maklumat daripada CD-
dilihat. Ini termasuklah aspek warna, garisan, jalinan, bentuk, ROM mahupun Internet dan mengalami, mempelajari serta
rupa dan lainlain. mengkaji sesuatu fenomena secara simulasi ( inkuiri
Organisasi rekaan seperti imbangan, susunan, ritma, dan penemuan )
prinsip-prinsip serta elemen seni yang lain. Kelebihan
• Memberi peluang kepada pelajar menentukan sendiri
TOPIK 8 PENGGUNAAN TEKNOLOGI MAKLUMAT DAN haluan dan gaya pembelajaran masing-masing.
KOMUNIKASI (ICT), MULTIMEDIA DAN INTERNET • Penglibatan sepenuhnya (aktif) dari pelajar dalam
DALAM PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN pembelajaran
TEKNOLOGI MAKLUMAT DAN KOMUNIKASI (ICT) • Memberi peluang kepada pelajar untuk menangani masalah
Definisi ICT sebenar.
- Senn (1998) • Menerapkan teori pembelajaran moden seperti konstruktivis
Teknologi maklumat dan komunikasi merangkumi pelbagai dan kecerdasan pelbagai dalam proses pembelajaran.
teknologi yang disepadukan untuk memperolehi, menyimpan Keburukan
dan menyebarkan maklumat dalam pelbagai bentuk seperti • Pelajar berkemungkinan sesat dan hilang haluan tanpa
teks, grafik, audio, animasi dan sebagainya menggunakan pengawasan yang baik.
alat-alat elektronik. • Mengakibatkan lebih banyak masa diperlukan oleh pelajar
- Abd. Razak et al., (2000) di dalam mempelajari sesuatu.
Teknologi maklumat merangkumi apa jua alatan elektronik • Aplikasi
yang membenarkan pengguna menyimpan, Computer Aided Design (CAD) merupakan alat aplikasi yang
menghubung, memproses, mencipta dan menyampaikan mampu digunakan untuk membantu pelajar melaksanakan
maklumat. aktiviti pembelajaran.
- Keperluan ICT dalam P&P Kelebihan
• Berupaya meningkatkan kefahaman dan penguasaan • Pelajar mampu memberikan tumpuan di dalam aktiviti
pelajar terhadap pengajaran. pembelajaran asli.
• Memberi peluang pembelajaran yang sekata kepada semua • Guru boleh mengemukakan masalah yang akan mencabar
pelajar yang mempunyai pelbagai keupayaan. minda
• Meningkatkan motivasi pelajar. pelajar.
• Membolehkan pembelajaran bersendiri (individual learning). • Pelajar akan dapat meningkatkan tahap kecekapan dan
• Membolehkan pelajar mengakses maklumat yang sukar ketepatan hasil pembelajaran mereka.
diperolehi. Keburukan
• Membolehkan pelajar mengumpul maklumat dengan • Tanpa penerangan dan pengawasan yang baik dari guru,
mudah dan pantas. pelajar berkemungkinan untuk gagal dalam proses
• Mewujudkan suasana pembelajaran yang menyeronokkan pembelajaran mereka.
dan mencabar • Pelajar yang pelbagai kecerdasan sukar untuk di disatukan.
• Meningkatkan daya kreativiti dan imaginasi pelajar. • Masa yang diperlukan bagi suatu proses pembelajaran
• Memberi peluang kepada pelajar untuk belajar secara mungkin sukar untuk dikawal.
berkesan dengan bimbingan yang minimum. • Komunikasi
• Meningkat kemahiran teknologi maklumat dan komunikasi. membolehkan pelajar bertukar maklumat dengan sesiapa
Peranan ICT dalam Pengajaran dan Pembelajaran sahaja di dunia.
• Tutorial Kelebihan
a)Pembelajaran ekspositori. • Mampu melaksanakan pembelajaran kolaboratif.
b) Demonstrasi yang ditunjuk dan dikawal urutannya. • Mampu meningkatkan penglibatan pelajar dalam proses
c) Latihan dan latih tubi yang turut dikawal oleh sistem. pembelajaran melalui peer group yang bersifat global.
• Mampu berkomunikasi terus dengan pakar dari serata Pengintegrasian multimedia di dalam pembelajaran
dunia. berasaskan web mampu meningkatkan minat pelajar,
Keburukan mengurangkan masa bagi menguasai aplikasi, kos
• Pelajar dikhuatiri akan leka berkomunikasi sesama mereka pembangunan yang rendah, meningkatkan kebolehcapaian
tanpa memberikan perhatian terhadap objektif pembelajaran dan meningkatkan pemahaman dan pengekalan informasi
mereka. dalam ingatan.
• Kos pembelajaran yang tinggi. - Kulik (1985)
• Masa yang diperlukan bagi suatu proses pembelajaran Penggunaan multimedia juga telah menurunkan purata masa
lama dan mungkin membosankan. pembelajaran secara berkesan sebanyak 80 peratus dan
Pendekatan Persekitaran ICT sekaligus meningkatkan tahap pencapaian pelajar.
- konsep pembelajaran ‘belajar melalui membuat’ (learning Kategori/Elemen Multimedia
by doing) dan perseorangan (individual). 1. Teks
- penyepaduannya dengan rangka pengajaran berteraskan Teks adalah perkataan yang boleh difahami oleh pengguna.
multimedia. Merangkumi muka taip , font , ruang putih , serif ( Times
- Internet dan WWW yang menjadi tulang belakang kepada Roman , Calistro dll ) , Scans serif ( Arial , Verdana dll) ,
lambakan maklumat memastikan pembelajaran yang dekoratif ( font
dijalankan benar-benar bermutu dan efektif unsur sastera lama – Lucida Handwriting dll)
2. Grafik
MULTIMEDIA DALAM PENDIDIKAN Grafik adalah gambar atau ilustrasi.
Definisi Multimedia (a) Resolusi
Hofstetetter (1995)- Multimedia bermaksud integrasi elemen Ia adalah darjah kualiti paparan grafik pada peranti output
teks, audio, grafik, animasi dan video dan peranti input.
yang menggunakan komputer sebagai alat kawalan (b) Penggunaan Grafik dalam Aplikasi Multimedia
persembahan untuk membolehkan pengguna mengarah, (c) Format Utama Fail Imej Digital – GIF , BMP , PICT ,
berinteraksi, mereka cipta dan berkomunikasi agar proses JPEG
pembelajaran menjadi lebih berkesan. (d) Sumber-sumber Grafik – Scanner , kamera digital, Laman
Schurman (1995)- Multimedia ialah kombinasi manipulasi, web ( enjin pencari )
pengga bung jalin dan pengintegrasian 3. Audio
media seperti teks, grafik, animasi, audio dan video dalam Audio adalah bunyi yang dapat didengar tetapi tidak dapat
suatu perisian yang direka bentuk di dalam meningkatkan dilihat dengan mata kasar manusia.
interaksi antara pengguna dan komputer. empat komponen 4. Penggunaan Audio dalam Aplikasi Multimedia
utama iaitu: (i) Menarik perhatian
• Pertama, komputer dijadikan alat untuk mengkoordinasikan (ii) Mampu menarik dan menumpukan perhatian pengguna.
apa yang dilihat, didengar dan seterusnya berinteraksi (iii) Meningkatkan pemahaman dan membantu pengguna
dengannya. mengingati mesej yang disampaikan
• Kedua, perlunya hubungan untuk menghubungkan (iv) Ia mensimulasikan deria dalaman pengguna seterusnya
kesemua maklumat. menyampaikan mesej dalam bentuk yang lebih menarik.
• Ketiga, alat perhubungan diperlukan untuk maklumat (v) Dapat mempengaruhi emosi dan cara berfikir
jaringan. (vi) Untuk mengilustrasikan idea yang kompleks dan dapat
• Keempat, terdapat kaedah untuk mengumpul, memproses meningkatkan konsentrasi penonton.
dan mengkomunikasikan segala idea dan maklumat. (vii) Penggunaan Audio Dalam Aplikasi Multimedia
Peranan Multimedia dalam Pengajaran dan Pembelajaran Terdapat tiga cara utama penggunaan audio:
- Jamalludin dan Zaidatun (2000) (i) Sebagai muzik latar belakang
Menerusi multimedia, dokumen dapat dihubungkan secara • Fail audio yang dimainkan akan mewujudkan mood untuk
global. Ianya dapat dilihat menerusi formatnya yang interaktif persembahan tersebut.
dan merangsangkan, komunikasi maklumatnya yang efektif, • Akan menghasilkan keseronokan dan keinginan
pengekalan informasinya yang berkesan, pemudah cara (ii) Sebagai kesan bunyi
dalam proses pengajaran dan pembelajaran serta • Bunyi akan memberi perhatian dan arahan kepada
membenarkan pelajar belajar mengikut kehendak mereka pengguna, pada butang dan transisi untuk menekankan pada
sendiri perubahan skrin.
- Kurshan (1991) • Kesan-kesan bunyi ini bersaiz kecil tetapi mempunyai
Kelebihan dan keberkesanan aplikasi multimedia dalam kesan yang menarik.
pendidikan juga turut dapat dilihat berdasarkan peningkatan (iii) Sebagai suara latar
motivasi pelajar, reka bentuk pembelajaran yang menepati • Merupakan bahan sokongan penyampai.
cita rasa pelajar, sumber maklumat yang multisensori, • Digunakan seminimum mungkin dalam persembahan
menggalakkan kebolehan metakognisi pelajar, mewujudkan kerana ianya boleh mengganggu.
proses pembelajaran yang aktif serta susunan dan gaya • Konsep Audio Analog dan Digital
pembelajaran yang ditentukan sendiri oleh pelajar. (a) Format Fail Audio – mp3, wave, MPEG , RA / RM
- McGloughlin (1997) 5. Animasi
Animasi ialah satu proses menghidupkan atau memberikan penggunaan kemudahan perpustakaan atau pusat sumber
gambaran bergerak kepada sesuatu yang statik agar ia kurikulum.
kelihatan hidup dan dinamik. Penggunaan Interaktif Dinamik
(a) Animasi dalam Aplikasi Multimedia • Internet digunakan untuk menggalakkan suasana dialog
(b) Animasi 2D antara pelbagai pihak yang berlainan yang merupakan
Animasi dua dimensi (2D) dikenali sebagai animasi linear. komponen penting.
(c) Animasi 3D • Ianya bersifat dinamik memandangkan pengetahuan hanya
Animasi 3D membuatkan objek kelihatan lebih hidup (nyata) akan terhasil apabila dialog antara individu dilaksanakan.
berbanding animasi 2D. Bilik Darjah ke Bilik Darjah
6. Video • Kesemua individu di dalam bilik darjah akan bekerjasama
Video adalah satu siri skrin yang memuatkan gambargambar secara dinamik bagi menyempurnakan suatu tugasan.
yang diiringi bunyi-bunyian yang dimainkan pada kadar yang • Organisasi popular yang mempromosikan projek sebegini
laju. Contoh : MPEG1 (VCD), adalah Pendidikan Antarabangsa dan Rangkaian Sumber.
MPEG2(DVD) , Quict Time (Mscintost) Individu ke Individu
7. Hipermedia dan Hiperteks • Merupakan satu lagi bentuk dinamik penggunaan interaktif
Hiperteks -dokumen tanpa urutan yang terdiri daripada teks, menerusi perhubungan individu ke individu melalui mel-
audio dan maklumat visual yang disimpan dalam komputer. elektronik.
Hipermedia merupakan media berpautan atau kombinasi • Pelajar dan guru boleh bertukar-tukar maklumat serta
media. Ianya merujuk kepada perisian komputer yang pengetahuan tentang bidang yang diminati.
mengintegrasikan elemen teks, grafik, animasi, video dan Individu/Bilik Darjah kepada Dunia
audio yang saling berhubungan dalam proses pengaksesan • Pelajar dan guru mampu mengendalikan tinjauan menerusi
maklumat. listservs atau newsgroup yang terdapat dalam internet.
Penyelesaian Masalah
INTERNET DALAM PENDIDIKAN • Internet mampu bertindak sebagai suasana penyelesaian
Internet merupakan satu sistem jaringan rangkaian komputer masalah bagi tujuan pembelajaran.
antarabangsa yang meliputi seluruh dunia. World Wide Web • Menerusi perisian tertentu pengguna internet mampu
(WWW) pula merupakan sub set kepada sistem internet. mengubah
WWW merupakan perkhidmatan internet yang simpanan fail di dalam sesebuah laman web.
menghubungkan tapak tapak yang berada di seluruh dunia
melalui dokumen hiperteks. TOPIK 9 PENGURUSAN STUDIO DAN BILIK SENI DI
Alamat Protokol Internet (IP) menggunakan sistem SEKOLAH
komunikasi berdasarkan nombor kepada setiap alamat yang KEPERLUAN ASAS BILIK SENI
terdiri dari kombinasi nama akaun pengenalan diri pengguna (a) Warna Dinding - Warna-warna yang disarankan adalah
(user id) dan nama pendaftaran internet komputer (host warnawarna terang - nampak besar selain daripada sesuai
name). Sumber Lokasi Uniform (URLs) bermula dengan untuk dijadikan latar
prefiks HTTP (HyperText (b) Papan Buletin - untuk mempamerkan hasil karya pelajar
Transfer Protocol) yang merupakan standard internet di selain sebagai tempat untuk menyampaikan maklumat
dalam menentukan bagaimana mesej dihantar dan bertindak (c) Cahaya - menggunakan sinaran cahaya semula jadi dari
balas. luar.
WAN (Wide Area Network) (d) Bahan Pameran Khas - mempamerkan objek semula jadi
Merupakan rangkaian komputer yang menghubungkan yang boleh membangkitkan rasa ingin tahu.
beberapa komputer dalam sesebuah institusi dan meliputi (e) Zon Kerja- lokasi murid menghasilkan karya dan
antara satu sama lain menyiapkan kerja mereka – meja kerja , bahan seni , warna ,
LAN (Local Area Network) jarak yang sesuai antara pelajar.
Merupakan rangkaian jaringan setempat yang (f) Stor Penyimpanan - Rak simpanan boleh digunakan untuk
menghubungkan beberapa komputer dalam sesuatu menyimpan bahan dan hasil karya pelajar seperti folio dan
kawasan terhad buku latihan.
INTRANET KESELAMATAN DAN DISIPLIN
Merupakan rangkaian dalaman yang berperanan sebagai (a) Membaca Label Bahan - mengandungi kandungan yang
penghubung bagi sesebuah kumpulan kerja yang merbahaya dan boleh membahayakan kesihatan murid.
menggunakan pelbagai pengantara komputer pada lokasi (b) Pilih Bahan Sesuai Mengikut Peringkat Umur -
yang berjauhan. mengenalpasti bahan dan alatan yang sesuai dengan
Internet dalam Pengajaran dan Pembelajaran tingkatan umur murid.
Sumber Statik Maklumat (c) Mewujudkan Panduan Keselamatan - Dokumen
• Kaedah yang digunakan untuk mencari sumber-sumber keselamatan disediakan sebagai peraturan yang digunakan
yang diperlukan untuk tujuan pengajaran. oleh semua murid untuk mengelakkan kemalangan.
• Ianya bersifat statik dengan mengaplikasikan sumber sedia (d) Menggunakan Bahan Alternatif - mencari bahan dan alat
ada. alternatif bagi menggantikan alatan dan bahan yang tidak
Contohnya selamat. Cth Cat minyak - Cat air/Pewarna berasaskan ,
Varnish - Cat tempera Thinner- Acrylic pengujian dengan menyusun pencapaian para pelajar di
Pemilihan Karya dalam sesuatu kelas mengikut norma. Dalam erti kata lain,
Kriteria pemilihan karya murid perlu melihat kepada dua para pelajar disusun mengikut pencapaian markah mereka.
perkara iaitu dari sudut pedagogi (keberkesanan dan - Rujukan Kriteria merujuk kepada pencapaian atau
penyampaian proses dan kaedah menghasilkan karya ) dan penguasaan seseorang pelajar berdasarkan kriteria-kriteria
juga nilai estetik (pencapaian objektif penghasilan karya – pengujian yang telah ditetapkan - Sekiranya ada kriteria yang
untuk cantik atau sebaliknya ). pelajar masih lemah, guru boleh memfokuskan pengajaran
Susun Atur Karya untuk kriteria tersebut kemudiannya.
Karya 2 Dimensi - bahan dan karya 2 dimensi sebuah panel Rubrik Analitikal dan Rubrik Holistik
pameran diperlukan 4 x 8 ‘ - Rubrik analitikal merujuk kepada panduan pemarkahan
- setiap karya yang ingin dipamerkan perlu dibingkaikan yang selalunya digunakan untuk pengujian formatif. guru
supaya nampak kemas dan menarik. dapat melihat bidang (kriteria) yang dapat dikuasai oleh
Karya 3 Dimensi – Meja yang dilapik dengan kain berwarna pelajar dengan baik dan bidang (kriteria) yang memerlukan
boleh digunakan sebagai tempat untuk meletakkan objek dan pembaikan.
hasil karya. - disusun mengikut jenis dan ketinggian - hasil - Rubrik holistik selalunya digunakan di dalam pengujian
karya seramik, sejenis kotak yang dikenali sebagai pedestal sumatif untuk melihat kepada pencapaian pelajar secara
boleh digunakan. menyeluruh.
Pengujian Tradisional dan Pengujian Alternatif
TOPIK 10 PENGUJIAN DAN PENILAIAN DALAM - Pengujian tradisional merujuk kepada sebarang bentuk
PENDIDIKAN SENI VISUAL pengujian bertulis yang melibatkan penggunaan pen dan
DEFINISI PENGUJIAN DAN PENILAIAN kertas.
- Pengujian merujuk kepada keseluruhan proses yang terlibat - kebanyakan pengujian yang dijalankan adalah berbentuk
di dalam mendapatkan bukti (evidence) keupayaan pelajar; alternatif. Contoh-contoh pengujian alternatif di dalam bidang
daripada menentukan objektif pengujian, merangka soalan seni visual ialah portfolio, buku kerja kajian (research
atau tugas, menjalankan ujian, memeriksa atau memberi workbook) dan juga pengujian berasaskan prestasi
markah termasuk melaporkan keputusan ujian kepada pihak- (performancebased assessment) seperti kerja kumpulan,
pihak yang terbabit (pelajar, pihak sekolah, pihak demonstrasi dan pembentangan pelajar.
kementerian, ibu bapa dan lain-lain). Antara bentukbentuk
pengujian termasuklah ujian bulanan, peperiksaan, KAEDAH-KAEDAH PENGUJIAN DI DALAM
pemerhatian, temuduga, portfolio serta tugasan-tugasan PEMBELAJARAN SENI VISUAL
kelas yang diberi markah. Hurwitz dan Day (2001) menyenaraikan beberapa ciri-ciri
- penilaian merujuk kepada proses menghakimi sesuatu pengujian alternatif.
dengan tujuan untuk memberi nilai. Dengan maksud yang 1. Menilai pelajar berdasarkan tugasan yang berdasarkan
lebih mudah, seseorang akan menjalankan penilaian untuk keperluan disiplin bidang seni visual.
melihat salah satu atau semua daripada perkara berikut: 2. Mengambil kira pengetahuan dan kemahiran secara
keberkesanan, kelancaran, fungsi dan operasi. holistik dan tidak melihat daripada fragmen-fragmen yang
Pengujian Formal dan Tidak Formal berbeza.
- Antara bentuk pengujian tidak formal ialah bertanya sama 3. Menghargai pencapaian pelajar di dalam sesuatu
ada pelajar faham apa yang diajar, membaca isyarat tidak pengujian, kerana pencapaian yang rendah sekalipun tetap
verbal pelajar untuk mengagak tahap pemahaman mereka, menjadi indikator kepada sesuatu penguasaan.
mengadakan sesi soal jawab dalam melihat penguasaan 4. Melihat kepada proses dan hasil pembelajaran.
pelajar ataupun memeriksa latihan dan kerja rumah pelajar. 5. Mendidik pelajar supaya menguji pencapaian sendiri.
- Pengujian formal pula melibatkan pengujian rasmi yang 6. Mengajar pelajar untuk memperkenal, membentang dan
dijalankan oleh guru atau pihak jawatankuasa pengujian di mempertahankan hasil karya mereka di hadapan umum.
sekolah. Ianya formal kerana sejumlah masa khusus - Pemerhatian boleh dilakukan oleh guru untuk pengujian
diperuntukkan untuk menjalankan ujian berkenaan, semua formal (bermarkah) ataupun pengujian tidak formal (untuk
pelajar akan diuji mengikut prosedur yang telah ditetapkan, meningkatkan proses pembelajaran).
harus mempunyai matlamat dan objektif pengujian, - Temuramah - Temuramah dapat membantu guru dalam
melibatkan pemberian markah dan keputusan sesuatu memahami masalah yang mungkin dialami oleh pelajar di
pengujian perlu dilaporkan kepada pihak-pihak yang relevan. dalam kelas, melihat tahap pemahaman pelajar terhadap
Pengujian Formatif dan Pengujian Sumatif sesuatu dan boleh digunakan sebagai satu cara untuk
- Pengujian formatif merujuk kepada sebarang bentuk mendekati diri pelajar.
pengujian yang dijalankan pada bila-bila masa semasa tahun - Perbincangan - Perbincangan boleh melibatkan
pembelajaran. sekumpulan pelajar dan ini mengelakkan pelajar
- pengujian sumatif pula merujuk kepada sebarang bentuk daripada merasa gemuruh ketika diuji.
pengujian yang dijalankan pada akhir tahun pembelajaran. - Pengujian Berasaskan Persembahan
Rujukan Norma (Norm-referenced) dan Rujukan Kriteria (Performance-based Assessment) - pelajar melakukan
(Criterionreferenced) sesuatu sama ada demonstrasi, pembentangan dan lain-lain.
- Rujukan Norma ialah satu cara melapor keputusan - Maklum Balas- Borang maklum balas atau questionnaire
boleh diaplikasikan untuk menggantikan
ujian bertulis, dan bentuk soalan yang ditanya adalah soalan
tertutup
Portfolio - Kesemua hasil kerja pelajar – karya seni, latihan,
tugasan bertulis, nota, dan sebagainya
dikumpul dan disusun dengan sistematik di dalam folder
yang berupa fail.
PENGUJIAN KEMAJUAN KANAK-KANAK DALAM
PENDIDIKAN SENI
1. Adakah kanak-kanak gembira dengan pengalaman
pembelajaran positif di dalam kelas? Adakah suasana
pembelajaran selari dengan matlamat belajar kanakkanak?
2. Perlukah sebarang perubahan dibuat di dalam proses
pembelajaran kanak-kanak? Adakah strategi pengajaran
juga perlu diubah? Adakah meletakkan kanak-kanak di
dalam gerak kerja kumpulan memberi lebih manfaat daripada
bekerja secaraindividu?
3. Bagaimanakah kanak-kanak belajar?
Bagaimanakah cara kanak-kanak belajar dapat dikaitkan
dengan harapan guru untuk pelajar?
Bagaimanakah ini dapat dikaitkan dengan harapan pelajar?
Dan apakah pula harapan kanak-kanak terhadap diri mereka
sendiri?
4. Bagaimanakah guru boleh menjadi lebih berkesan?
Bagaimanakah keputusan yang tepat dapat dilakukan untuk
memperbaiki kemajuan kanak-kanak?
5. Bagaimanakah guru dapat berkomunikasi dengan
berkesan tentang kekuatan dan kelemahan pelajar dalam
seni?
Bagaimanakah guru dapat menghebahkan dengan relevan
pencapaian pelajar kepada guru lain, pentadbiran sekolah
dan juga ibu bapa?
PENGUJIAN HASIL KREATIVITI KANAK-KANAK
- pengujian lebih merupakan pengukur kepada kemampuan
guru menfasilitasi pembelajaran, lebih daripada ukuran
kemajuan dan pencapaian pelajar.
- luahan kreatif pelajar mestilah sentiasa digalakkan
walaupun ianya mungkin agak sukar untuk dinilai.
- tahap kreativiti yang ditetapkan oleh guru bukanlah di
standard yang sangat tinggi, dan biarlah bersesuaian dengan
pelajarpelajar di dalam kelas.
- cara mengaplikasikan kemahiran teknikal dan prinsip-
prinsip seni pada sebarang medium seni.
PENGUJIAN DI DALAM PEMBELAJARAN SEJARAH SENI
- Sekiranya pengajaran bertujuan untuk membantu pelajar
mengenali ciri-ciri seni Cina, pengujian pelajar juga perlulah
menjurus ke arah itu.
PENGUJIAN ESTETIKA DALAM SENI
- mengkaji konsep-konsep asas di dalam pembentukan seni,
kecantikan, kualiti seni serta takrifan seni yang dapat
diklasifikasikan sebagai aspekaspek estetika.