Anda di halaman 1dari 14

TOPIK 1 PERKEMBANGAN SENI KANAK-KANAK Lukisan yang dihasilkan juga selalunya tidak terkawal dan

banyak terdapat di dinding, di atas meja dan kertas lukisan


1.1 KANAK-KANAK DAN SENI VISUAL dengan menggunakan pelbagai jenis bahan dan medium
Kanak-kanak dilahirkan dengan mempunyai sifat yang seperti krayon, pensil serta bahan-bahan lain. -tidak bersifat
dinamik serta berkembang mengikut fitrah semula jadi realistik dan banyak menggunakan lukisan garisan bagi
proses tumbesaran mereka. Hasil kerja seni visual yang menggambarkan sesuatu imej.
dihasilkan berfungsi sebagai alat komunikasi dan merupakan -terdapat empat peringkat contengan pada peringkat
refleksi pemikiran kanakkanak. manipulatif iaitu contengan garisan tidak terkawal, contengan
1.2 KEPENTINGAN PENGAJARAN MATA PELAJARAN garisan terkawal, contengan rupa terkawal dan contengan
PENDIDIKAN SENI VISUAL KEPADA KANAK-KANAK rupa.
(a) Aspek Kognitif (b) Peringkat Membuat Simbol (6-9 Tahun)
Penganjuran aktiviti seni visual yang tersusun dan terancang kanak-kanak mula beralih ke peringkat menghasilkan simbol.
dapat melahirkan kanak-kanak yang empunyai keupayaan Pada peringkat ini, kanak-kanak sangat terpengaruh dengan
menyelesaikan masalah serta mampu membuat penilaian keadaan sekelilingnya.
dan bijak membuat keputusan. (c) Pra-Remaja (10-13 Tahun)
(b) Aspek Fizikal Terdapat percubaan untuk melukis figura dengan saiz yang
Penggunaan alat dan bahan memberikan satu bentuk latihan betul.
berkesan kepada otot tangan (psychomotor) dan koordinasi Lukisan figura pula mula dilukis dengan menitikberatkan
tangan serta mata. daya saiz sebenar objek.
(c) Aspek Kreativiti 1.4.2 Teori Perkembangan Artistik Kanak-kanak oleh
Latihan dan projek yang bersifat terbuka dapat membantu Lowenfeld dan Britain
murid untuk mengembangkan aspek kreativiti mereka. Aktiviti (a) Peringkat Scribbling (2-4 Tahun)
dan projek di dalam pendidikansenivisual mengutamakan Pada peringkat ini kanak-kanak menghasilkan contengan
proses, berbanding dengan hasilan akhir. secara rawak dan tidak terkawal. mereka mula melukis dari
(d) Aspek Persepsi peringkat contengan kepada lukisan garisan lurus dan
murid boleh mempertingkatkan dan menajamkan melintang kepada melukis bulatan.
penggunaan pancaindera dan deria melalui proses (b) Peringkat Preschematic (4-7 Tahun)
penghasilan dan hasilan seni, produk dan objek yang Peningkatan daripada contengan bulatan kepada percubaan
terdapat di sekeliling mereka. pertama untuk melukis objek yang terdapat di sekelilingnya
(e) Aspek Sosial dan Emosi dengan menggunakan garisan.
Murid boleh berinteraksi dan meningkatkan keupayaan (c) Peringkat Schematic (7-9 Tahun)
bersosial selain meningkatkan keyakinan diri. Mata pelajaran Lukisan mula dihasilkan mengikut skema atau konsep
pendidikan seni juga menganjurkansemangat ekerjasama di tertentu.
dalam aktiviti berkumpulan yang dibentuk. Penekanan lebih diberikan kepada cara penyusunan objek
1.3 KANAK-KANAK DAN SENI LUKIS dalam imej selain daripada imej manusia dan objek yang
(a) Melukis sebagai Medium Komunikasi terdapat disekelilingnya. lukisan yang dihasilkan adalah
Lukisan merupakan bentuk komunikasi awal kanak-kanak spontan, bebas dan berskala besar.
sebelum mereka berupaya untuk bertutur. Ianya dijadikan (d) Peringkat Dawning Realism atau The Gang Age (9-12
alat perhubungan yang berkesan untuk berinteraksi. Tahun)
(b) Melukis sebagai Cara Mencapai Kepuasan Diri kanak-kanak terus melukis dengan mengekalkan konsep dan
Melukis merupakan aktiviti yang mampu memberikan skema tertentu. imej yang dilukis secara realistik dan teliti.
kepuasan kepada kanak-kanak. Melalui lukisan, kanak-kanak Imej lukisan mula mengecil dari segi saiz dan kanak-kanak
dapat meluahkan perasaan dan emosi selain dapat membina mula menunjukkan sifat kritikal dengan hasil karya sendiri.
kekuatan otot. Aktiviti sebegini juga dapat membantu Mereka mula membandingkan karya dengan karya rakan
menajamkan daya intuisi kanak-kanak. sebaya dan ini menjadikan mereka berhati-hati dan sedikit
(c) Melukis untuk Meningkatkan Daya Penguasaan Kendiri individualistik serta menitikberatkan kualiti karya yang
(Self Esteem) dihasilkan.
Aktiviti melukis dapat memberikan kepuasan kepada kanak- (e) Peringkat Pseudonaturalistic atau Reasoning (12-14
kanak dalam meluahkan apa yang dilihat lalu dipindahkan Tahun)
semula dalam bentuk dan rupa imej yang unik mengikut Pada peringkat ini, kanak-kanak mula peka dengan konsep
tahap pemahaman mereka.Melalui aktiviti melukis, kanak- realistic di dalam menghasilkan lukisan. Mereka
kanak dapat meningkatkan daya sensitiviti pancaindera. menitikberatkan konsep kedudukan dan saiz rasional imej.
1.4 PERKEMBANGAN ARTISTIK KANAK-KANAK Mereka lebih gemar untuk melukis melalui konsep peniruan
1.4.1 Teori Perkembangan Artistik oleh Hurwitz dan Day atau melalui objek di hadapan mata berbanding dengan
(a) Peringkat Manipulatif atau Zaman Awal Kanak-kanak (2-4 lukisan menerusi imaginasi.
Tahun) kanak-kanak tidak mempunyai kawalan pada (f) Peringkat Period If Decision atau Adolescent Art in High
pergerakan tangan. School (14-17 Tahun)
Peringkat ini merupakan peringkat penekanan terhadap mereka.
proses penghasilan karya seni dan penciptaan objek. 2.4 PERKEMBANGAN ARTISTIK
Peringkat ini memperlihatkan kematangan di dalam membuat (a) Faktor sosioekonomi mempunyai pengaruh yang amat
keputusan dan pemilihan bahan yang sesuai untuk terbatas dalam peringkat awal pertumbuhan kanak-kanak.
menghasilkan karya seni. Kanak-kanak lelaki dan perempuan didapati melukis dengan
1.4.3 Teori Perkembangan Artistik Kanak-kanak oleh cara yang sama di peringkat awal pertumbuhan.
Georges- (b) Lukisan kanak-kanak dapat memberi lebih banyak
Henri Luquet maklumat tentang perkembangan mereka daripada catan
(a) Peringkat Fortuitous Realism kerana ianya menggunakan krayon, pensil dan pen. Alatan
Peringkat ini ialah peringkat awal lukisan kanak-kanak di ini lebih mudah dikawal oleh kanak-kanak daripada berus
mana imejan yang cuba dihasilkan pada peringkat contengan dan warna.
telah membentuk imej dan objek yang hampir sama dengan (c) Terdapat pertindihan yang agak ketara di antara
objek sebenar. peringkatperingkat perkembangan. Lukisan kanak-kanak
(b) Peringkat Failed Realism mungkin mempunyai elemen dua peringkat serentak dan
Imej yang diperolehi secara tidak sengaja diperbaiki dan tidak semestinya elemen satu peringkat perkembangan
diperhalusi bagi mendapatkan imej sebenar. Lukisan yang sahaja.
hampir sama dihasilkan berulang kali. 2.5 TEORI-TEORI KOGNITIF
(c) Peringkat Intelectual Realism 2.5.1 Teori Gestalt- Prinsip asas teori ini menitikberatkan
Pada peringkat ini kanak-kanak mula melukis mengikut apa keseluruhan daripada sebahagian. Dalam erti kata lain,
yang mereka tahu dan apa yang mereka lihat. Bentuk lukisan melihat sesuatu objek secara keseluruhan (contohnya
yang lebih ringkas namun dilukis dengan agak baik. rumah) memberi makna yang lebih mendalam daripada
(d) Peringkat Visual Realism melihat komponenkomponen individu (tiang, lantai, dinding,
Melukis imej yang mempunyai perspektif dan kadar banding. pintu, tangga). Proses melihat secara keseluruhan
Percubaan untuk melukis imej 3 dimensi di atas kertas melibatkan proses kognitif – minda membuat anjakan
lukisan dapat dilihat pada peringkat ini dan percubaan daripada memahami setiap komponen dalam menghasilkan
melukis imej secara 3 dimensi dianggap satu kejayaan dan makna daripada pandangan yang menyeluruh.
pencapaian baik. Hukum-hukum Teori Gestalt
1.5 KEINGINAN ASAS KANAK-KANAK (a) Hukum Pragnanz
(a) Untuk Bergerak, Berjaya dan Diiktiraf, Diterima dan Hukum Pragnanz menyatakan bahawa apabila individu
Disanjung (hasil karya di[uji,dipamerkan) berhadapan dengan pengalaman yang baru, persepsi
(b) Untuk Bersaing, Ketangkasan Fizikal dan Memahami individu tersebut adalah tidak teratur.
(pertandingan) (b) Hukum Persamaan (Similarity)
(c) Untuk Meneroka, Pencapaian Kreatif dan Meluahkan Konsep hukum persamaan adalah lebih mudah untuk
Perasaan (beri peluang meneroka dan bereksperimentasi. difahami.
Individu akan lebih cenderung untuk mengklasifikasikan
TOPIK 2 TEORI-TEORI DALAM SENI rangsangan yang mempunyai persamaan di dalam kumpulan
2.1 DEFINISI SENI yang sama.
Seni boleh dirujuk sebagai suatu proses dan manifestasi (c) Hukum Keintiman (Proximity)
kepada ekspresi diri, penilaian yang menentukan elemen- Mengikut hukum keintiman, pengklasifikasian setiap
elemen yang wajar diketengahkan di dalam hasil seni, di rangsangan adalah berdasarkan elemen jarak dan
dalam menyampaikan idea, emosi, perasaan, kepercayaan hubungan. Rangsanganrangsangan yang mempunyai
di dalam bentuk yang difikirkan paling efektif. hubung kait di antara satu sama lain akan diletakkan di
2.2 CIRI-CIRI PERKEMBANGAN dalam kumpulan yang sama.
Pergerakan estetik awal kanak-kanak mempunyai kaitan (d) Hukum Lengkap (Closure)
langsung dengan emosi mereka kerana resepsi deria yang Hukum lengkap menganjurkan bahawa individu cenderung
mengeluarkan isyarat tersebut selalunya mempunyai untuk meletakkan rangsangan yang telah lengkap di dalam
hubungan terus dengan bahagian otak yang merangsang kumpulan yang sama.
emosi. (e) Hukum Kesinambungan Positif (Good Continuation)
2.3 PERKEMBANGAN ESTETIK Hukum ini menyatakan bahawa sifat sesuatu rangsangan
Luahan estetik kanak-kanak amat berbeza dengan tidak akan berubah, dan pada masa yang akan datang sifat
pergerakan badan yang biasa. Di dalam kehidupan seharian, yang sama akan dikekalkan. Contohnya, garis yang lurus
kita berkomunikasi secara verbal ataupun bukan verbal. dilihat sebagai akan tetap lurus pada masa yang akan
Komunikasi bukan verbal melibatkan pergerakan tangan, datang dan tidak akan berubah sifatnya.
memek muka, pandangan mata dan pergerakan bahagian (f) Hukum Ciri-ciri Bahagian (Membership Character)
badan yang lain. Pergerakan estetik pula menjurus kepada Di dalam hukum ini, individu akan mentafsir sesuatu
isyarat virtual. Isyarat virtual ini merupakan jendela kepada berdasarkan pandangan mereka secara keseluruhan
emosi dalaman kanak-kanak dan juga jiwa dan pemikiran terhadap sesuatu objek
tersebut, dan bukannya melihat setiap bahagian daripada membantu mereka memahami konsep lain yang lebih rumit
keseluruhan objek tersebut. seperti susunan
- Teori Gestalt juga angka, pengklasifikasian bahan mengikut sifat, serta
mempunyai hubungan yang rapat dengan pandangan kemampuan melihat sesuatu perkara daripada pelbagai
konstruktivis dan banyak diaplikasikan di dalam kaedah perspektif.
penyelesaian masalah. d) Peringkat Pengolahan Formal (12 Tahun ke Atas)
- Di dalam konteks pembelajaran seni visual, teori Gestalt Kanak-kanak ini mencapai tahap kemuncak kecerdasan
bukan sahaja melihat kepada produk atau hasil kerja tetapi mental di penghujung zaman remaja, namun kekurangan
memberikan penekanan yang tinggi ke atas proses pengalaman mengehadkan pengetahuan dan kebolehan
penghasilan produk itu sendiri. mereka untuk menggunakan apa yang mereka tahu. Di
2.5.2 Teori Sosial-Interaksi Piaget(ahli epistemologi genetik peringkat ini juga, perkembangan fizikal kanak-kanak adalah
di dalam bidang biologi dan falsafah.) lebih pantas berbanding perkembangan mental apabila
-Piaget merumuskan bahawa kanak-kanak kecil bukanlah mereka mula melangkah ke awal alam remaja.
tidak mempunyai kapasiti untuk berfikir, cuma kanak-kanak Pendekatan Teori Sosial-Interaksi Piaget dalam
dewasa mempunyai lebih pengalaman yang mengasah Pembelajaran
minda mereka. (a) Peringkat Pra-olahan (2-6 Tahun)
Jawapan kanak-kanak kecil berbeza daripada kanak-kanak Imaginasi kanak-kanak adalah sangat tinggi pada peringkat
dewasa kerana cara berfikir mereka yang berbeza. - prinsip praolahan, iaitu apabila kanak-kanak mencapai umur dua
penyelidikan biologinya : hingga enam tahun. Adalah penting bagi guru-guru
(a) Penyerapan (Assimilation) dan Ubahsuai prasekolah ataupun ibu bapa menggalakkan kanak-kanak
(Accommodation) untuk berimaginasi kerana secara tidak langsung ia juga
Piaget menjelaskan dua proses yang digunakan oleh individu akan menggalakkan daya cipta kanak-kanak.
sepanjang hayat dalam menyesuaikan diri mereka dengan (b) Peringkat Pengolahan Konkrit
persekitaran, iaitu asimilasi (assimilation) dan akomodasi Di peringkat ini, kanak-kanak mempunyai kepetahan
(accommodation). Kedua-dua proses ini sentiasa berlaku bercakap yang sangat tinggi dan sentiasa ingin bertutur
dalam diri individu dan sentiasa menimbulkan ketegangan untuk menarik perhatian.
yang memerlukan penyelesaian. Hasil daripada Namun begitu, di dalam kelas yang sama mungkin ada
penyelesaian kepada ketegangan ini akan mempengaruhi sebilangan kanak-kanak yang sangat petah bertutur dan
perkembangan kognitif. sangat aktif, manakala sebilangan lagi lebih suka
(b) Refleksi, Skema, Struktur dan Hierarki mendiamkan diri.
Piaget juga mengemukakan hipotesis bahawa setiap bayi (c) Peringkat Pengolahan Formal (12 Tahun ke Atas)
dilahirkan dengan skema fungsi yang dikenali sebagai Di peringkat ini, pelajar telah mula faham konsep-konsep
refleksi. Refleksi pada bayi ini berfungsi dalam membantu abstrak dan mula membentuk identiti diri. Mereka mula
menyesuaikan diri dengan persekitaran yang baru (daripada memahami kepentingan falsafah hidup dan prinsip, politik
dunia janin ke dunia sebenar). Apabila bayi mula biasa dan konsep agama. Guru boleh membantu dengan
dengan persekitaran yang baru, refleksi ini akan digantikan mengadakan perbincangan dalam topiktopik ini agar dapat
dengan skema tersusun. dijadikan panduan oleh pelajar. Antara bentuk perbincangan
Perkembangan Kebolehan Kognitif ialah membantu dalam menentukan hala tuju pelajar,
(a) Peringkat Deria-Pergerakan (0-2 Tahun) persediaan yang perlu dilakukan serta menetapkan
Kanak-kanak masih belum dapat menguasai simbol ataupun matlamat.
bahasa untuk menamakan objek di sekitarnya. Satu-satunya Pendekatan Konstruktivis
cara interaksi dengan persekitaran ialah melalui kesan deria Pendekatan Konstruktivis dalam Pengajaran
dan gerak-gerinya. Bruner telah menggariskan tiga prinsip utama di dalam
Apabila umur bayi meningkat 10 bulan, bayi tersebut mula konteks pembelajaran menggunakan pendekatan
memahami konsep ‘kekal’ (permanence) iaitu kesedaran konstruktivis.
bahawa walaupun sesuatu objek hilang daripada 1. Pengajaran perlu menitikberatkan pengalaman pelajar
pandangannya, objek tersebut tidak ghaib begitu sahaja. serta mengikut konteks kesanggupan pelajar untuk belajar
(b) Peringkat Pra-olahan (2 – 6 Tahun) (kesediaan).
Di peringkat ini, kanak-kanak telah mula menguasai bahasa 2. Pengajaran perlu mengikut struktur atau urutan yang
dan menggunakan nama untuk panggilan objek di mampu difahami oleh pelajar dengan mudah (organisasi).
sekelilingnya. 3. Pengajaran perlu dirangka untuk memudah cara
Walaupun begitu, penguasaan ini masih baru dan terbatas penghasilan ilmu (melangkaui maklumat yang dibekalkan
dan akan berkembang sepenuhnya sehinggalah kanak- guru).
kanak tersebut mencapai peringkat pengolahan formal. Kaedah ini mengaplikasikan empat cara tertentu di dalam
(c) Peringkat Pengolahan Konkrit (7 – 11 Tahun) penyampaian sesuatu topik.
Kebolehan kanak-kanak menguasai konsep pengekalan 1. Menekankan perbezaan iaitu melatih pelajar agar bijak
tentang paduan, nombor, berat dan padatan. Kebolehan ini membezakan jenis dan sifat maklumat yang diterima.
2. Menstruktur maklumat agar lebih mudah diterima dan warna tertier. Warna asas terdiri daripada warna biru, merah
difahami dan kuning; dan ianya boleh menghasilkan warna sekunder
3. Susunan paling berkesan di dalam menyampaikan dan warna tertier. Warna sekunder pula terdiri daripada
material pengajaran warna hijau, jingga dan ungu; dan dapat dihasilkan daripada
4. Sifat dan bentuk ganjaran (reward) atau hukuman campuran dua warna asas. Sementara itu, warna tertier
(punishment) terhasil daripada percampuran warna asas dan sekunder.
yang akan dikenakan sekiranya pelajar berjaya atau gagal PRINSIP-PRINSIP REKAAN
melakukan sesuatu. -Harmoni wujud di alam sekeliling apabila munculnya
susunan atau ulangan unsur-unsur seni mengikut cara atau
TOPIK 3 BAHASA TAMPAK (ASAS-ASAS SENIREKA) gaya yang tertentuTujuan menghasilkan kesan harmoni
- Unsur-unsur seni reka terdiri daripada enam elemen asas adalah untuk menarik perhatian pada sesuatu gubahan,
yang penting dalam penggubahan sesuatu karya seni visual objek atau imej.
iaitu: - Kontra wujud apabila salah satu daripada unsur-unsur seni
• Garisan mempunyai ciri-ciri yang bertentangan di antara satu sama.
• Rupa Ianya bertujuan untuk menimbulkan kesan yang menarik
• Bentuk pada sesebuah karya seni. Kontra berkait rapat dengan
• Jalinan penegasan (semakin tinggi kadar kontra semakin jelas
• Ruang penegasan).
• Warna - penegasan ialah sesuatu yang boleh menarik perhatian dan
- Garisan ialah cantuman dari satu titik ke titik yang lain tumpuan kepada pemerhatian tampak. Ianya berfungsi
dengan mempunyai jarak-jarak tertentu. Aplikasi berbagai sebagai daya penarik, pemusatan karya, mengelak
jenis garisan dapat mencipta rupa, jalinan, ton, corak serta kebosanan dan menjadikan gubahan lebih dramatik.
menimbulkan gambaran bentuk, ruang dan gerakan dalam Imbangan ialah keadaan gubahan yang sama sempadan,
seni visual. sama berat dan graviti, sama kecerahan warna, sama padan
- Rupa dan sama gaya penampilan.
Rupa mesti mempunyai garisan luar (outline) dan sempadan Terdapat tiga jenis imbangan iaitu imbangan simetri,
yang mengelilinginya. Ianya dapat dikategorikan kepada rupa imbangan tidak simetri dan imbangan semua arah.
geometri dan organik. Rupa geometri lebih kepada rupa yang Pergerakan wujud apabila terdapatnya keadaan yang
mempunyai sudut dan penjuru. Rupa organik pula yang bergetar, bergoyang, bergegar, berayun, bersinar-sinar dan
mempunyai rupa bebas dan tidak terikat pada bentuk yang sebagainya.
khusus. Rupa ialah sesuatu kawasan yang berbeza dari Pergerakan bertujuan untuk memberi ‘nyawa’, rupa dan
ruang di sekeliling dan bersifat 2-D (tidak berjisim). bentuk visual dalam seni tampak dua dimensi.
Merupakan hasil pertemuan antara penghujung garisan dan Kepelbagaian merupakan keadaan penggabungan pelbagai
permulaannya. gaya, nilai dan idea yang berbeza. Susunan atau ulangan
Bentuk mempunyai struktur jisim dan isipadu. Terdapat 2 unsur-unsur seni yang bertentangan arah dan berbeza
jenis bentuk iaitu bentuk konkrit dan bentuk ilusi. Bentuk saiznya akan mewujudkan kepelbagaian.
dapat dihasilkan melalui lukisan, catan, arca, komputer dan Kesatuan merupakan olahan motif atau ulangan unsur-unsur
kraf tradisi. Bentuk konkrit ialah bentuk sebenar yang bersifat seni secara sistematik, berpandukan grid berdasarkan tema
3 dimensi. Bentuk ilusi ialah bentuk yang dilihat melalui atau idea sesuatu hasil karya. Susun atur yang kemas,
gambar atau ilustrasi. Ianya bersifat rata dan boleh teratur, lengkap dan sempurna dapat mewujudkan kesatuan.
dihasilkan melalui lakaran, catan dan ORGANISASI REKAAN
lukisan berkomputer 3 dimensi. Komunikasi visual merujuk kepada pembelajaran yang
Jalinan merujuk kepada kesan yang terdapat pada membolehkan pelajar berkomunikasi secara visual melalui
permukaan sesuatu objek. Ia dapat menunjukkan kesan rasa hasil kerja seni. Komunikasi visual terdiri daripada dua
dan ekspresi sesuatu objek kepada kita. Jalinan terbahagi tumpuan utama iaitu; reka bentuk grafik dan multimedia.
kepada dua iaitu; jalinan sentuh dan jalinan tampak. Jalinan Reka bentuk grafik meliputi pengenalan reka bentuk grafik,
sentuh ialah jalinan yang dapat dirasai melalui sentuhan, poster, simbol, logo dan maskot, kaligrafi, tipografi,
contohnya kulit buah durian (alam semula jadi) dan jahitan pembungkusan, grafik persekitaran, ilustrasi, dan komputer
sulaman (alam buatan manusia). Jalinan tampak pula jenis grafik.
jalinan yang hanya dapat dilihat tetapi tidak dapat dirasa Poster merupakan reka bentuk komunikasi yang berfungsi
melalui sentuhan. menyampaikan mesej dan intipati daripada gubahan idea.
Ruang merupakan kawasan yang dikelilingi oleh garisan, Ianya juga merupakan elemen dalam promosi, kempen dan
atau kawasan kosong di sekeliling objek, atau jarak antara sebagainya.
dua objek. Simbol
warna ialah pigmen pewarna kimia yang bertindak balas Ialah reka bentuk grafik yang diringkas dan dipermudahkan
pada sesuatu permukaan. warna terbahagi kepada tiga daripada imej sumber alam semula jadi dan alam buatan
kumpulan utama iaitu warna asas, warna sekunder dan manusia.
Simbol terdiri daripada flora dan fauna serta benda-benda terutamanya di negerinegeri Terengganu, Perak, Melaka dan
yang terdapat di sekeliling manusia. Ianya lebih ringkas dan Kedah. Anyaman bukanlah produk tetapi lebih merupakan
mudah daripada tanda yang menggunakan teks. kemahiran dalam penghasilan produk. Biasanya produk yang
Logo dianyam diperbuat daripada daun mengkuang atau pandan,
Logo ialah visual grafik yang menjadi identiti kepada firma dan dijadikan sebagai perkakas atau objek harian seperti
perniagaan, kelab, persatuan, organisasi dan bandan-badan tikar, tudung saji dan sebagainya.
tertentu.
Maskot Ukiran
Maskot pula digunakan untuk menarik minat pada sesuatu Merupakan sejenis seni warisan yang menerapkan unsur-
sambil menampilkan ciri-ciri kemesraan. unsur alam sekitar yang menjadi identiti ukiran mereka.
Tipografi (Muka Taip) Antara motifnya ialah awan larat yang mempunyai unsur-
Tipografi merupakan seni menyusun atur atau merekaletak unsur flora dan fauna, kosmo, geometri dan lain-lain.
sesebuah muka surat dengan menggunakan huruf untuk
mendapatkan hasil yang menarik. Terdapat 3 kumpulan Tekat
muka taip yang diaplikasikan dalam rekaan grafik iaitu muka Tekat lebih dikenali sebagai tekat bersuji atau sulaman
taip serif, san serif dan hiasan. timbul. Ia merupakan seni sulaman benang pada kain dasar
Pembungkusan boleh dibahagikan kepada dua jenis iaitu dan dibentuk dengan menggunakan kertas yang diliputi
pembungkusan jenis lembut dan pembungkusan jenis keras. benang emas.
Pembungkusan seni lembut terdiri daripada beg plastik,
kertas, plastik pembalut dan kertas pembalut. Manakala Batik
pembungkusan jenis keras terdiri daripada kotak, tin, botol Produk batik mempamerkan kreativiti dan kehalusan seni
dan sebagainya. tekstil yang tinggi. Tidak hairanlah ia menjadi salah satu
Grafik Persekitaran produk pelancongan yang terlaris. Di antara jenis-jenis batik
Ialah reka bentuk grafik yang ada pada alam sekeliling. Ianya termasuklah batik tulis/lukis, terap/blok, pelangi, skrin dan
berkonsepkan pengiklanan untuk menyampaikan maklumat sebagainya. Motif yang digunakan adalah seperti flora dan
di samping mempromosi kepada pembaca dan pengguna. fauna, geometri dan sebagainya.
Ilustrasi
Ilustrasi merupakan seni yang menggambarkan idea dan Tenunan
kata-kata dalam bentuk gambar. Pada zaman dahulu, Tenunan adalah proses menjalinkan sehelai benang
ilustrasi digunakan untuk merakamkan legenda dan peristiwa sehingga menjadi sebidang kain. Tenunan merupakan
bersejarah. Kini ianya lebih bersifat komersial dan hasilan jalinan benang losen (benang dasar) dengan benang
berkembang pesat seiring dengan penemuan teknik pakan (benang sisip).
percetakan.
Komputer Grafik REKA BENTUK DALAMAN DAN LANSKAP
Komponen grafik dalam perisian menggunakan komputer Salah satu cara peningkatan kehidupan dalam kediaman
grafik ialah teks, warna, bentuk, ilustrasi dan garisan yang atau ruang awam supaya dapat meningkatkan status ruang
boleh membantu pelajar. Penggunaan komputer grafik tersebut agar selesa, selamat dan sesuai dengan cita rasa
membantu pelajar meningkatkan mutu hasil kerja kerana pemiliknya. Reka bentuk ruang dalaman terhasil daripada
komponen grafik telah tersedia dalam pelbagai perisian. kombinasi beberapa elemen asas seni bina seperti tiang,
Multimedia dinding, lantai, siling dan atap.
Multimedia ialah penggunaan komputer untuk sesuatu Kategori reka bentuk hiasan dalaman terbahagi kepada dua
persembahan dengan menggunakan sokongan teks, grafik, iaitu reka bentuk ruang kediaman dan reka bentuk ruang
audio dan video. Ianya menggunakan rangkaian hubungan awam dan komersil.
dan alat untuk membolehkan pengguna melayari,
berinteraksi, mencipta dan berkomunikasi. REKABENTUK PERSEKITARAN
Lanskap
KRAF TRADISIONAL DAN DIMENSI BARU Lanskap merupakan pemandangan yang boleh dilihat secara
Tembikar/Seramik semula jadi ataupun buatan manusia. Ianya boleh
merupakan hasil kraf tradisional yang paling awal dapat dibahagikan kepada beberapa kategori yang merangkumi
dikesan oleh tamadun manusia. Ia menggunakan tanah liat lanskap, kediaman, komersial, institusi, pinggir jalan dan
yang didapati di kawasan persekitaran atau tepian sungai, kemudahan awam.
sawah dan sebagainya. objek ini berfungsi sebagai bekas
kegunaan harian, hiasan dan dalam kematian. Jenis-jenis Lanskap
Lanskap lembut merangkumi penggunaan tumbuh-tumbuhan
yang
Anyaman meliputi pelbagai jenis pokok, tumbuhan renek dan
adalah warisan yang terkenal di kawasan luar bandar
tumbuhan tutup alam, alat dan bahan.
bumi. Satu lagi jenis lanskap ialah lanskap keras atau kejur. 4.2.1 Cara Belajar
4.2.1.1 Belajar Secara Visual
Peranan dan Fungsi Lanskap Pelajar visual, secara amnya, dapatlah diklasifikasikan
Secara umumnya, lanskap mempunyai beberapa fungsi dan sebagai pelajar yang gemar menggunakan deria penglihatan
peranan utama. lebih daripada deria yang lain untuk mendapatkan maklumat
(a) Fungsi Fizikal Tumbuhan Lanskap semasa proses pembelajaran berlaku. Pelajar di dalam
• mengawal hakisan tanah golongan ini lebih cenderung menggunakan maklumat
• memberi perlindungan dan teduhan bertulis, nota, diagram dan gambar.
• meredakan iklim
• mengawal pencemaran alam 4.2.1.2 Belajar Secara Auditori
• menjadi tirai dan dinding Pelajar auditori mendengar dengan tekun untuk memahami,
• mengarah pergerakan atau petunjuk arah dan proses menulis nota dilakukan kemudian. Adakalanya
• imbangan ekologi dan kehidupan fauna pelajar auditori tidak memahami maklumat bertulis dan perlu
(b) Fungsi Estetik Tumbuhan Lanskap mendengar dengan sendiri penjelasan guru.
• membentuk ruang 4.2.1.3 Belajar Secara Kinestetik
• merangka pemandangan Pelajar golongan ini dapat belajar dengan lebih efektif
• melembutkan melalui sentuhan dan pergerakan. golongan ini memerlukan
• mengikat bangunan dan struktur dengan permukaan bumi aktiviti yang lebih berbentuk hands-on.
• menjadi penyatu pelbagai elemen
(c) Fungsi Ekonomi Tumbuhan Lanskap TOPIK 5 KREATIVITI DAN KANAK-KANAK
Selain daripada yang dinyatakan di atas, tumbuhan lanskap 5.1 KREATIVITI
mampu menyediakan pemandangan yang baik dan indah Lowenfeld (1975) percaya bahawa setiap kanak-kanak
serta memberikan faedah kepada masyarakat dan negara dilahirkan kreatif. Penyataan ini disokong dengan sifat
dari segi rekreasi, kesihatan, pendidikan dan pelancongan. semula jadi kanakkanak yang gemar meneroka, dan penuh
dengan perasaan ingin tahu.
TOPIK 4 MENINGKATKAN DAYA IMAGINATIF KANAK- 5.2 PENGERTIAN KREATIVITI
KANAK Kreativiti berasal daripada perkataan Latin iaitu “creare” yang
4.1 kanak-kanak perlu dibekalkan dengan alatan yang membawa maksud “membuat”. Manakala daripada
bersesuaian untuk dapat merangsang daya imaginasi perkataan Greek pula “creare” bermaksud “memenuhi’.
mereka. Kreativiti dapat dihasilkan dengan memanipulasikan Kamus Dewan, (2002) mentakrifkan kreativiti sebagai satu
objek alam. kemampuan (kebolehan) mencipta daya kreatif, kekreatifan
4.1.1 Pelbagai Jenis Alat dan Media manakala kreatif pula sebagai mempunyai kebolehan
(a) Alatan Asas mencipta, menghasilkan dan mengembangkan sesuatu idea
Alatan-alatan asas seperti kertas lukisan, berus, warna dan baru dan asli.
krayon. Kesimpulannya kreativiti adalah kebolehan dan kemampuan
(b) Gambar seseorang menghasilkan sesuatu yang kreatif, baru dan asli.
Gambar-gambar foto ini bolehlah digunakan daripada imej Ada juga pendapat yang mentakrifkan kreatif dan kreativiti
yang pelbagai, contohnya gambar keluarga, haiwan, sebagai penghasilan sesuatu yang tidak ada sebelumnya.
bangunan, pemandangan dan pelbagai lagi objek alam yang 5.3 PANDANGAN TOKOH-TOKOH SENI VISUAL
lain. Pelajar meniru imej di dalam foto untuk dimanifestasikan MENGENAI
di dalam karya lukisan mereka. KREATIVITI
(c) Rakaman Video dan Penggunaan ICT Ellis Paul Torrance atau lebih dikenali sebagai Paul Torrance
guru boleh menggunakan rakaman video dan menayangkan merupakan penyelidik dan ahli akademik yang tersohor
kepada para pelajar di bilik media atau bilik pandang dengar dalam bidang kreativiti. Kerja-kerja penyelidikannya di dalam
yang terdapat di sekolah-sekolah. mendalami bidang ini telah berjaya mengembangkan bidang
Penggunaan ICT merujuk kepada penggunaan alatan digital kreativiti dan beliau telah diiktiraf dengan gelaran Bapa
dan elektronik dengan memanipulasikan perisian-perisian Kreativiti.
yang ada. penggunaan komputer, pengimbas, kamera digital, June King McFee pula mentakrifkan kreativiti itu sebagai
pencetak dan Internet pembelajaran yang lebih kreatif dan keupayaan seseorang mencipta sesuatu yang baru dan pada
menyeronokkan. masa yang sama mampu untuk mengolah idea.
4.2 PENGALAMAN DERIA Carl Rogers telah menggariskan lima faktor yang menjadi
Setiap insan normal mempunyai lima deria iaitu deria rasa, asas kepada individu yang sihat, yang dapat berfungsi
deria bau, deria dengar, deria lihat dan deria sentuh. dengan sepenuhnya dalam kehidupan. Kelima-lima faktor
Penggunaan deria yang baik akan dapat melahirkan kanak- tersebut ialah keterbukaan kepada pengalaman, cuba
kanak yang mampu membuat pemerhatian secara aktif, dan menikmati kehidupan yang dialaminya, menghargai diri
ianya menggalakkan interaksi yang kritis dan kreatif dengan sendiri, mengamalkan kebebasan dan akhirnya menjadi
individu kreatif. Beliau percaya bahawa individu yang bebas (b) Pengolahan dan Pemurniaan (Elaboration and
dan mempunyai rasa tanggungjawab akan cuba Refinement)
menyumbang kepada insan serta makhluk lain di Proses pengolahan dan pemurnian idea dilakukan bagi
persekitarannya. mendapatkan kajian visual yang lebih sistematik dan
Sumbangan ini boleh dinyatakan dalam bentuk kreativiti di tersusun.
dalam bidang seni ataupun sains, Proses ini digunakan oleh pengkarya bagi memastikan imej
Victor Lowenfeld - menjelaskan bahawa kreativiti seseorang atau visual yang hendak dihasilkan atau dipilih bertepatan
murid itu boleh diukur melalui empat omponen utama iaitu dengan tema dan objektif penghasilan.
kelancaran,( secara spontan serta pantas ) (c) Kemahiran Menggunakan Bahan (Execution in a Medium)
fleksibel, (mampu menyesuaikan diri dengan pelbagai guru perlu membimbing murid melalui pengenalan terhadap
keadaan dan situasi keaslian (mencari idea baru dan asli bahan dan teknik penggunaan serta penghasilan. Guru perlu
kepekaan. (Penggunaan deria pancaindera seperti melihat, menjelaskan
merasa, melalui demonstrasi dan tunjuk cara supaya pemilihan bahan
mendengar, menghidu dan sentuhan digunakan secara oleh murid mempunyai makna dan nilai tersendiri.
sepenuhnya sebagi proses engamatan dan merekod.) Calvin W. Taylor
(a) Kreativiti Bersifat Ekspresif
TAHAP PERKEMBANGAN KREATIVITI Kreativiti bersifat ekspresif berlaku secara rawak dan bebas.
5.4.1 Perkembangan Kreativiti Fisher Keadaan ini boleh dilihat melalui lukisan kanak-kanak yang
(a) Peringkat Rangsangan dihasilkan secara spontandan bebas mengikut kemampuan
Pemikiran kreatif dirangsang dengan apa, mengapa, siapa, yang sesuai dengan perkembangan fizikal mereka yang
bagaimana dan sebagainya. Guru perlu merangsang minda belum stabil.
pelajar dengan pelbagai soalan kritikal. Penghasilan lukisan pada peringkat ini banyak digambarkan
(b) Peringkat Penerokaan melalui garisan dan contengan mudah.
Peringkat rangsangan telah berjaya merangsang murid untuk (b) Kreativiti Melalui Penghasilan
berusaha menjawab persoalan yang dikemukakan oleh guru guru membantu murid untuk menambahbaik kemahiran
atau permasalahan yang timbul. sedia ada
(c) Peringkat Perancangan kepada kaedah yang lebih sistematik dan tersusun.
Peringkat ini menggalakkan pemikiran kreatif untuk (c) Kreativiti Bersifat Inventif
merancang dan memetakan semua aktiviti dan merekodkan Kreativiti bersifat inventif merujuk kepada keupayaan
segala kemungkinan. mencipta benda atau objek melalui proses eksprimentasi.
Aktiviti pada peringkat ini akan dilakukan melalui 3 cara iaitu: Peranan guru pada peringkat ini adalah memberikan
• Perancangan secara verbal iaitu perancangan melalui motivasi dan galakan supaya pelajar tidak cepat bosan dan
perbincangan, putus asa.
pemerhatian, interaksi dan sebagainya. (d) Kreativiti Bersifat Inovatif
• Perancangan secara visual dilakukan melalui visual, graf, Peringkat ini melibatkan modifikasi kepada konsep-konsep
imej lukisan dan sebagainya. asas sedia ada kepada idea baru yang lebih bermakna.
(d) Peringkat Aktiviti pelajar mula bertindak luar dari kaedah konvensional dan
Pemikiran kreatif bermula dengan set idea. Justeru menghasilkan alternative bagi setiap perancangan.
melahirkan pemikiran kreatif melalui tindakan setelah (e) Kreativiti Bersifat Emergen
merencana segala aktiviti. Ini merupakan bentuk kreativiti tertinggi di mana keseluruhan
Pada peringkat ini segala perancangan dibantu melalui prinsip
persoalanpersoalan seperti ‘’Bagaimana harus kita formal diterjemahkan dan muncul di dalam bentuk abstrak
mengambil tindakan ke atas cadangan tersebut?’’ dan mudah. Sebagi contoh, figura manusia digambarkan
(e) Kajian Semula tanpa menitikberatkan bentuk formal dan bentuk asalnya
Peringkat ini menilai keberkesanan tindakan yang telah oleh kanakkanak apabila melukis.
diambil bagi proses penambahbaikan selain melihat CIRI-CIRI KREATIVITI
pencapaian objektif kerja. (a) Bersifat Fleksibel
Murid-murid digesa untuk memberikan pendapat dan komen Seseorang yang kreatif berupaya untuk menyesuaikan
terhadap apa yang telah dilalui sebagai satu bentuk refleksi dirinya dalam pelbagai keadaan dan situasi selain
diri. mempunyai keyakinan optimis.
Laura H. Chapman – 3 kaedah diperkenalkan :
(a) Kaedah Penjanaan Idea (Inception of Idea) (b) Sensitif dan Peka
Di dalam menjana idea, pengkarya menetapkan objektif, Individu ini mempunyai daya sensitiviti yang tinggi terhadap
haluan dan tujuan penghasilan karya. guru dimestikan untuk keadaan sekelilingnya termasuk gaya hidup, keperluan,
membimbing pelajar dalam menetapkan hala tuju persekitaran dan turut sensitif menggunakan deria.
penghasilan karya selain menerangkan kaedah menjana (c) Gagasan/Idea yang Asli dan Tulen
idea. Seseorang yang dikategorikan sebagai kreatif sering kali
mengutarakan idea dan gagasan yang asli. Ini bermakna, menggalakkan penemuan-penemuan terbaru melalui
cetusan idea bukanlah hasil cedokan daripada mana-mana penyelidikan dan kajian.
sumber. Idea mereka unik dan menarik, malah tidak (c) Pemerhatian
stereotaip dan juga tidak kovensional. Mereka ini biasanya proses pemerhatian tidak tertumpu hanya pada deria
menghasilkan hasil kerja dan karya mengikut cetusan rasa. pengamatan semata-mata malahan proses pemerhatian turut
Hasil karya yang mereka hasilkan sering kali berbeza melibatkan deria yang lain seperti deria sentuhan, dan
daripada yang biasa. sebagainya.
(d) Bersifat Terbuka (d) Percubaan
Mempunyai sifat keterbukaan di dalam menerima pandangan Percubaan merujuk kepada usaha berterusan bagi
dan pendapat orang lain mengenai hasil karya dan kerja mendapatkan hasil terbaik. Individu yang kreatif akan terus
mereka. Mengamalkan sikap bebas serta demokratik. bereksperimentasi bagi mendapatkan kesan dan hasil yang
(e) Logik dikehendaki.
Murid-murid peka dan sering berfikir secara logik dan (e) Penerokaan
rasional. Penerokaan atau eksplorasi merujuk kepada galakan untuk
Mereka tahu membezakan yang baik dan tidak baik. Selain memanipulasi pelbagai barangan dan alat yang terdapat di
menghargai masa mereka juga sangat menghormati masa. sekeliling.
(f) Berfikiran Bebas (f) Memanipulasi
Golongan kreatif ini mempunyai daya pemikiran yang tidak murid mampu menggunakan objek dan bahan yang terdapat
terkongkong pada satusatu perkara sahaja. Golongan ini di sekeliling untuk dijadikan hasilan seni. Dalam konteks
pandai dan bijak merancang agar projek dan perkara yang pendidikan seni visual usaha ini mengajar pelajar supaya
dirancang selamat dan berjalan lancar. Pada kebiasaannya lebih berjimat dan mengelakkan pembaziran.
mereka ini sangat berhati-hati dan bijak membuat keputusan. (g) Aktiviti/Bermain
5.6 STRATEGI MERANGSANG KREATIVITI Kreativiti boleh dirangsang melalui aktiviti bermain. Bagi
5.6.1 Kaedah Sumbangsaran (Brainstorming) kanakkanak, masa bermain merupakan masa yang penuh
(a) Kaedah Pertama dengan keseronokan dan cabaran. Justeru, rangsangan
Elakkan membuat penilaian, terutama semasa proses awal perlu diwujudkan melalui permainan berbentuk akademik.
sumbangsaran. Ini boleh membantutkan usaha murid untuk Sebagai contoh, guru boleh menggalakkan aktiviti seperti
menyalurkan idea kerana khuatir idea yang diberikan tidak membuat mural di sekolah.
mampu dilaksanakan. 5.7 MENINGKATKAN MOTIVASI
(b) Kedah Kedua Strategi dan saranan yang boleh digunakan oleh guru bagi
Elakkan pemilikan idea oleh kumpulan dan individu. Ini menyuburkan proses kreativiti.
kerana apabila idea dan saranan dihakmilikkan oleh individu (a) Memilih Bahan dan Alat
atau kumpulan ianya akan menyebabkan perasaan ego Murid seharusnya diberikan peluang untuk memilih bahan
wujud lalu mengurangkan kerjasama di kalangan murid. dan alatan yang boleh digunakan untuk pelbagai aktiviti seni
Keadaan ini biasanya mewujudkan suasana tegang kerana visual.
mereka cuba untuk mempertahankan idea dan secara tidak (b) Masa
langsung menyebabkan kesukaran untuk memperbaiki idea Rancang pelajaran dengan baik dan teratur supaya murid
tersebut. mempunyai masa yang cukup untuk berfikir, membuat
(c) Kaedah Ketiga eksperimentasi, dan meneroka.
Menjelaskan kepada murid bahawa tidak menjadi kesalahan (c) Rangsangan
untuk meminjam idea dan cara sedia ada bagi tujuan Pamerkan hasil karya murid sebagai satu bentuk sokongan
penambahbaikan dalam proses kemudiannya. berterusan. Pameran hasil karya murid boleh merangsang
(d) Kaedah Keempat pelajar untuk menghasilkan banyak lagi hasil karya seni
Menggalakkan sumbangsaran idea yang luar biasa yang visual.
kadangkala tidak masuk akal. Galakan sebegini akan (d) Pengajaran dan Pembelajaran Fleksibel
merangsang murid untuk berfikir luar daripada kemampuan Guru pendidikan perlu fleksibel dalam proses pengajaran.
supaya murid mempunyai idea menarik, tidak bersifat Mereka seharusnya bersedia untuk mengubah cara
konvensional dan bersifat biasa sahaja. mengajar mengikut minat idea dan cadangan daripada
Teori Perkembangan Kreativiti Paul Torrance murid.
proses memupuk dan mengembangkan kreativiti para (e) Hormat-menghormati
pelajar. Guru pendidikan seni visual perlu mempunyai sikap
(a) Penyoalan menghormati murid dan menghargai sumbangan dan
Rangsangan melalui proses penyoalan melalui sesi kritikan komitmen yang ditunjukkan
seni. (f) Memberikan Galakan dan Motivasi
(b) Penemuan Elakkan daripada mengkritik keterlaluan sehingga pelajar
Proses penemuan merujuk kepada usaha untuk memberikan patah semangat dan tidak berminat untuk meneruskan
galakan dan rangsangan oleh guru kepada murid bagi penghasilan karya.
(g) Penghargaan karya. Ianya berlaku melalui hasil karya dan juga melalui
Galakkan dan berikan penghargaan kepada murid di atas pengamatan terhadap alam.
usaha dan komitmen yang mereka berikan di dalam kelas. (a) Kualiti Literal atau Imitanionalism
- keupayaan pengkarya untuk menghasilkan karya secara
TOPIK 6 ESTETIKA DAN KANAK-KANAK realistik melalui peniruan alam sekeliling Sebagai contoh,
6.1 DEFINISI ESTETIKA pengkarya yang melukis imej realistic penunggang kuda,
- perkataan Greek iaitu aisthetikos –merujuk kepada kualiti literal pada lukisan ini adalah imej lelaki yang
perkaraperkara yang berkaitan dengan persepsi deria. menunggang kuda tersebut yang ditonjolkan secara realistik.
- Bagi Bates (2000), - satu kajian falsafah yang berkaitan (b) Kualiti Rekaan atau Formalism
dengan kecantikan. -kaedah menyusun elemen dan prinsip seni di dalam sesuatu
- Gazalba (1978) - satu cabang ilmu normatif yang membawa karya. Sebagai contoh, bagaimanakah artis
nilainilai kecantikan dan kebaikan. atau pengkarya mengutamakan elemen imbangan, garisan,
- Lankford (1992) – satu konsep dan kaedah di dalam ritma dan sebagainya.
falsafah seni termasuk persoalan yang bermatlamat untuk (c) Kualiti Ekspresif atau Kualiti Emosi
menerangkan dan -menghuraikan makna karya dari aspek meningkatkan dan
memahami pengalaman estetik yang berkaitan dengan melihat tindak balas emosi, mood dan idea
perkembangan artistik dan penghasilan produk. penonton yang mengamati karya.
- Ragans (2000) - menilai hasil karya bukan sahaja dilihat 6.5 MERANSANG PERKEMBANGAN DAN
pada kecantikan karya tersebut malahan ia juga perlu dilihat TINDAKBALAS ESTETIK KANAK-KANAK
dari sudut kejayaan sesuatu karya, Di dalam pengajaran - Koster (2001) - kanak-kanak perlu dirangsang dengan
pendidikan seni visual, istilah pendidikan estetik digunakan aktiviti yang dirancang rapi dan tersusun supaya tindak balas
merangkumi pelbagai bidang penghasilan hasil karya seni semula jadi estetik yang dimiliki oleh kanak-kanak selari
seperti arca, lukisan, catan dan sebagainya. Pendidikan dengan peningkatan umur mereka.
estetik juga menjelaskan persoalan estetik yang merujuk - Peranan guru
kepada perbincangan berkaitan dengan penghuraian makna (a) Memilih Karya Berkualiti
dan simbolik enghasilan karya seni. -mempunyai standard dan kualiti yang tertentu dalam
- Abdul Shukor Hashim (1991) yang melihat setiap jenisnya.
pengalaman pembelajaran sebagai pengalaman estetik. (b) Mempunyai Kepelbagaian Media dan Teknik
- Guru pendidikan seni visual boleh menggunakan kemahiran - mempunyai kepelbagai teknik dan media penghasilannya
ini untuk membantu pelajar memahami hasil karya yang seperti memilih karya arca, kolaj, lukisan dan tidak tertumpu
dihasilkan selain menghurai persoalan mengapa karya seni hanya kepada catan sahaja.
dihasilkan dan kepentingan menghargainya. (c) Kepelbagaian Gaya, Budaya dan Artis
6.2 PERKEMBANGAN ESTETIK DAN TEORI KECANTIKAN -memilih karya kontemporari dan moden yang dihasilkan
Konsep Relativist- Faktor utama adalah persekitaran oleh artis daripada pelbagai etnik dan latar belakang
individu, nilai, budaya serta cara hidup seseorang individu termasuk pengkarya muda dan artis wanita.
pada satu-satu masa.Pandangan golongan relativist atau (d) Mempamerkan Budaya
individu terhadap kecantikan adalah subjektif dan abstrak. -mencerminkan warisan dan kesenian supaya murid
Penghuraian dan makna kecantikan tidak terletak pada objek mempunyai perspektif yang luas mengenai budaya dan
tetapi pada persepsi seseorang. kepelbagaiannya.
Konsep Objektivist- sangat bertentangan dengan konsep 6.6 KEPENTINGAN MEMPELAJARI ESTETIK
relativist. Konsep objektivist percaya bahawa kecantikan a) Menghidupkan Suasana Aktif Pembelajaran
sememangnya telah sedia ada bersama karya seni dan -menggalakkan interaksi di antara murid dan guru,
bukan terletak pada persepsi seseorang. Kecantikan dapat menjadikan proses pembelajaran lebih menyeronokkan.
dibahagikan kepada kriteria tertentu seperti yang terdapat di (b) Meningkatkan Kefahaman terhadap Imej dan
dalam elemen dan prinsip-prinsip dalam seni seperti Bahasa Visual
harmoni, rentak, warna, keseimbangan dan sebagainya. - membantu murid mempelajari gaya bahasa tampak dan
6.3 ESTETIK DAN KANAK-KANAK memperkayakan mereka dengan istilah-istilah baru.
- perasaan kanak-kanak mudah tertarik dengan perkara baru (c) Menyemai Kefahaman terhadap di antara Satu
menjadikan mereka sebagai golongan yang unik dan luar Sama Lain
biasa - murid memahami bahawa karya yang dihasilkan
- Lowenfeld (1975) – perkembangan estetik kanak-kanak mempunyai makna berbeza.
bersesuaian denagn kretaiviti dipengaruhi oleh faktor (d) Meningkatkan Keupayaan Pemikiran
tumbesaran dan persekitaran yang membentuk ciri-ciri dan - pelajar perlu membuat perbandingan, perbezaan
corak pemikiran. menganalisa dan menilai karya. Kesemua ini membantu
Tindak balas estetik bagi kanak-kanak dipengaruhi oleh murid mengerakkan daya pemikiran mereka.
factor umur, pengalaman serta latar belakang dan budaya.
6.4 TINDAKBALAS ESTETIK- tindak balas spontan terhadap
TOPIK 7 APRESIASI SENI
DEFINISI DAN KONSEP KOMUNIKASI (ICT), MULTIMEDIA DAN INTERNET
- Hurwitz dan Day (2001), apresiasi bermaksud ‘menghargai’ DALAM PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN
dan pemahaman mengenai konsep apresiasi seni adalah TEKNOLOGI MAKLUMAT DAN KOMUNIKASI (ICT)
melalui pencarian dan penyaluran maklumat yang terdapat Definisi ICT
pada karya - Senn (1998)
- Konsep apresiasi seni sebenarnya antara lain bertujuan Teknologi maklumat dan komunikasi merangkumi pelbagai
untuk membina keyakinan seseorang untuk berbincang dan teknologi yang disepadukan untuk memperolehi, menyimpan
menghurai serta membuat diskriminasi terhadap karya seni. dan menyebarkan maklumat dalam pelbagai bentuk seperti
- Seabolt (2001) - aktiviti kritikan seni melibatkan teks, grafik, audio, animasi dan sebagainya menggunakan
perbincangan dan diskusi mengenai sesuatu karya seni alat-alat elektronik.
manakala apresiasi seni - Abd. Razak et al., (2000)
- aktiviti menghayati seni dengan melibatkan pengetahuan Teknologi maklumat merangkumi apa jua alatan elektronik
berkaitan dengan sejarah seni dan perbincangan serta yang membenarkan pengguna menyimpan,
diskusi mengenai seni. menghubung, memproses, mencipta dan menyampaikan
- Johari Abdul Hamid, 2004-Apresiasi seni mengajar maklumat.
pengkritik dan pemerhati seni menghargai rasa dan - Keperluan ICT dalam P&P
perasaan seniman. • Berupaya meningkatkan kefahaman dan penguasaan
KATEGORI APRESIASI SENI pelajar terhadap pengajaran.
- Walter dan Clive Bell yang menyatakan bahawa • Memberi peluang pembelajaran yang sekata kepada semua
penghayatan pelajar yang mempunyai pelbagai keupayaan.
dan apresiasi seni tidak memerlukan pengetahuan mengenai • Meningkatkan motivasi pelajar.
idea • Membolehkan pembelajaran bersendiri (individual learning).
- Dewey dan Otto Krash - pengetahuan asas seni boleh • Membolehkan pelajar mengakses maklumat yang sukar
membawa kepada kefahaman terhadap karya seni, diperolehi.
- Ecker (1966) kategori utama dalam apresiasi seni ialah • Membolehkan pelajar mengumpul maklumat dengan
apresiasi bercorak analitikal. Apresiasi analitikal adalah satu mudah dan pantas.
kaedah bagi melihat aspek penghasilan karya seni visual. • Mewujudkan suasana pembelajaran yang menyeronokkan
Kategori apresiasi bercorak analitikal ini disusun dari konsep dan mencabar
mudah kepada yang lebih kompleks. • Meningkatkan daya kreativiti dan imaginasi pelajar.
Peringkat Analitikal • Memberi peluang kepada pelajar untuk belajar secara
(a) Kenal Pasti (Identification)- Aspek kenal pasti yang paling berkesan dengan bimbingan yang minimum.
mudah ialah menyatakan aspek-aspek seperti tajuk karya, • Meningkat kemahiran teknologi maklumat dan komunikasi.
jenis karya, pereka atau seniman karya, tarikh dihasilkan, Peranan ICT dalam Pengajaran dan Pembelajaran
asal-usul karya, gaya, medium yang digunakan, teknik dan • Tutorial
fungsi karya. a)Pembelajaran ekspositori.
Peringkat Penerangan b) Demonstrasi yang ditunjuk dan dikawal urutannya.
(a) Penerangan Literary (Literary Description) c) Latihan dan latih tubi yang turut dikawal oleh sistem.
Penerangan literari digunakan ke atas karya seperti potret, Kelebihan
landskap, lukisan objek dan lain-lain. Contohnya, karya • Mewujudkan konsep pembelajaran individu.
Monalisa menggambarkan seorang wanita yang sedang • Pelajar akan belajar mengikut kemampuan sendiri.
terukir senyum di • Meningkatkan motivasi pelajar.
bibirnya. Penerangan literari ini terbahagi pula kepada dua • Proses pembelajaran berjalan tanpa penyeliaan atau
bahagian iaitu penerangan teknikal dan penerangan formal. penyeliaan minimum.
(b) Penerangan Teknikal (Technical Description) Keburukan
Penerangan teknikal merujuk kepada aspek teknikal dalam • Kesilapan pemilihan perisian yang bermutu mengakibatkan
penghasilan karya seni. Proses ini termasuk perkara-perkara pembaziran.
seperti penggunaan teknikal dan bahan-bahan oleh • Menghalang penggunaan kemudahan alatan ICT yang lebih
pengkarya. produktif.
(c) Penerangan Formal (Formal Description) • Menjurus ke arah penyalahgunaan kemudahan ICT.
Penerangan formal merujuk kepada struktur fizikal karya seni • Mengakibatkan lebih banyak masa diperlukan oleh pelajar
iaitu perkara-perkara yang berkaitan dengan apa yang di dalam mempelajari
dilihat. Ini termasuklah aspek warna, garisan, jalinan, bentuk, • Penerokaan (eksploratori)
rupa dan lainlain. - pelajar mencari dan mengakses maklumat daripada CD-
Organisasi rekaan seperti imbangan, susunan, ritma, dan ROM mahupun Internet dan mengalami, mempelajari serta
prinsip-prinsip serta elemen seni yang lain. mengkaji sesuatu fenomena secara simulasi ( inkuiri
penemuan )
TOPIK 8 PENGGUNAAN TEKNOLOGI MAKLUMAT DAN Kelebihan
• Memberi peluang kepada pelajar menentukan sendiri MULTIMEDIA DALAM PENDIDIKAN
haluan dan gaya pembelajaran masing-masing. Definisi Multimedia
• Penglibatan sepenuhnya (aktif) dari pelajar dalam Hofstetetter (1995)- Multimedia bermaksud integrasi elemen
pembelajaran teks, audio, grafik, animasi dan video
• Memberi peluang kepada pelajar untuk menangani masalah yang menggunakan komputer sebagai alat kawalan
sebenar. persembahan untuk membolehkan pengguna mengarah,
• Menerapkan teori pembelajaran moden seperti konstruktivis berinteraksi, mereka cipta dan berkomunikasi agar proses
dan kecerdasan pelbagai dalam proses pembelajaran. pembelajaran menjadi lebih berkesan.
Keburukan Schurman (1995)- Multimedia ialah kombinasi manipulasi,
• Pelajar berkemungkinan sesat dan hilang haluan tanpa pengga bung jalin dan pengintegrasian
pengawasan yang baik. media seperti teks, grafik, animasi, audio dan video dalam
• Mengakibatkan lebih banyak masa diperlukan oleh pelajar suatu perisian yang direka bentuk di dalam meningkatkan
di dalam mempelajari sesuatu. interaksi antara pengguna dan komputer. empat komponen
• Aplikasi utama iaitu:
Computer Aided Design (CAD) merupakan alat aplikasi yang • Pertama, komputer dijadikan alat untuk mengkoordinasikan
mampu digunakan untuk membantu pelajar melaksanakan apa yang dilihat, didengar dan seterusnya berinteraksi
aktiviti pembelajaran. dengannya.
Kelebihan • Kedua, perlunya hubungan untuk menghubungkan
• Pelajar mampu memberikan tumpuan di dalam aktiviti kesemua maklumat.
pembelajaran asli. • Ketiga, alat perhubungan diperlukan untuk maklumat
• Guru boleh mengemukakan masalah yang akan mencabar jaringan.
minda • Keempat, terdapat kaedah untuk mengumpul, memproses
pelajar. dan mengkomunikasikan segala idea dan maklumat.
• Pelajar akan dapat meningkatkan tahap kecekapan dan Peranan Multimedia dalam Pengajaran dan Pembelajaran
ketepatan hasil pembelajaran mereka. - Jamalludin dan Zaidatun (2000)
Keburukan Menerusi multimedia, dokumen dapat dihubungkan secara
• Tanpa penerangan dan pengawasan yang baik dari guru, global. Ianya dapat dilihat menerusi formatnya yang interaktif
pelajar berkemungkinan untuk gagal dalam proses dan merangsangkan, komunikasi maklumatnya yang efektif,
pembelajaran mereka. pengekalan informasinya yang berkesan, pemudah cara
• Pelajar yang pelbagai kecerdasan sukar untuk di disatukan. dalam proses pengajaran dan pembelajaran serta
• Masa yang diperlukan bagi suatu proses pembelajaran membenarkan pelajar belajar mengikut kehendak mereka
mungkin sukar untuk dikawal. sendiri
• Komunikasi - Kurshan (1991)
membolehkan pelajar bertukar maklumat dengan sesiapa Kelebihan dan keberkesanan aplikasi multimedia dalam
sahaja di dunia. pendidikan juga turut dapat dilihat berdasarkan peningkatan
Kelebihan motivasi pelajar, reka bentuk pembelajaran yang menepati
• Mampu melaksanakan pembelajaran kolaboratif. cita rasa pelajar, sumber maklumat yang multisensori,
• Mampu meningkatkan penglibatan pelajar dalam proses menggalakkan kebolehan metakognisi pelajar, mewujudkan
pembelajaran melalui peer group yang bersifat global. proses pembelajaran yang aktif serta susunan dan gaya
• Mampu berkomunikasi terus dengan pakar dari serata pembelajaran yang ditentukan sendiri oleh pelajar.
dunia. - McGloughlin (1997)
Keburukan Pengintegrasian multimedia di dalam pembelajaran
• Pelajar dikhuatiri akan leka berkomunikasi sesama mereka berasaskan web mampu meningkatkan minat pelajar,
tanpa memberikan perhatian terhadap objektif pembelajaran mengurangkan masa bagi menguasai aplikasi, kos
mereka. pembangunan yang rendah, meningkatkan kebolehcapaian
• Kos pembelajaran yang tinggi. dan meningkatkan pemahaman dan pengekalan informasi
• Masa yang diperlukan bagi suatu proses pembelajaran dalam ingatan.
lama dan mungkin membosankan. - Kulik (1985)
Pendekatan Persekitaran ICT Penggunaan multimedia juga telah menurunkan purata masa
- konsep pembelajaran ‘belajar melalui membuat’ (learning pembelajaran secara berkesan sebanyak 80 peratus dan
by doing) dan perseorangan (individual). sekaligus meningkatkan tahap pencapaian pelajar.
- penyepaduannya dengan rangka pengajaran berteraskan Kategori/Elemen Multimedia
multimedia. 1. Teks
- Internet dan WWW yang menjadi tulang belakang kepada Teks adalah perkataan yang boleh difahami oleh pengguna.
lambakan maklumat memastikan pembelajaran yang Merangkumi muka taip , font , ruang putih , serif ( Times
dijalankan benar-benar bermutu dan efektif Roman , Calistro dll ) , Scans serif ( Arial , Verdana dll) ,
dekoratif ( font
unsur sastera lama – Lucida Handwriting dll) 7. Hipermedia dan Hiperteks
2. Grafik Hiperteks -dokumen tanpa urutan yang terdiri daripada teks,
Grafik adalah gambar atau ilustrasi. audio dan maklumat visual yang disimpan dalam komputer.
(a) Resolusi Hipermedia merupakan media berpautan atau kombinasi
Ia adalah darjah kualiti paparan grafik pada peranti output media. Ianya merujuk kepada perisian komputer yang
dan peranti input. mengintegrasikan elemen teks, grafik, animasi, video dan
(b) Penggunaan Grafik dalam Aplikasi Multimedia audio yang saling berhubungan dalam proses pengaksesan
(c) Format Utama Fail Imej Digital – GIF , BMP , PICT , maklumat.
JPEG
(d) Sumber-sumber Grafik – Scanner , kamera digital, Laman INTERNET DALAM PENDIDIKAN
web ( enjin pencari ) Internet merupakan satu sistem jaringan rangkaian komputer
3. Audio antarabangsa yang meliputi seluruh dunia. World Wide Web
Audio adalah bunyi yang dapat didengar tetapi tidak dapat (WWW) pula merupakan sub set kepada sistem internet.
dilihat dengan mata kasar manusia. WWW merupakan perkhidmatan internet yang
4. Penggunaan Audio dalam Aplikasi Multimedia menghubungkan tapak tapak yang berada di seluruh dunia
(i) Menarik perhatian melalui dokumen hiperteks.
(ii) Mampu menarik dan menumpukan perhatian pengguna. Alamat Protokol Internet (IP) menggunakan sistem
(iii) Meningkatkan pemahaman dan membantu pengguna komunikasi berdasarkan nombor kepada setiap alamat yang
mengingati mesej yang disampaikan terdiri dari kombinasi nama akaun pengenalan diri pengguna
(iv) Ia mensimulasikan deria dalaman pengguna seterusnya (user id) dan nama pendaftaran internet komputer (host
menyampaikan mesej dalam bentuk yang lebih menarik. name). Sumber Lokasi Uniform (URLs) bermula dengan
(v) Dapat mempengaruhi emosi dan cara berfikir prefiks HTTP (HyperText
(vi) Untuk mengilustrasikan idea yang kompleks dan dapat Transfer Protocol) yang merupakan standard internet di
meningkatkan konsentrasi penonton. dalam menentukan bagaimana mesej dihantar dan bertindak
(vii) Penggunaan Audio Dalam Aplikasi Multimedia balas.
Terdapat tiga cara utama penggunaan audio: WAN (Wide Area Network)
(i) Sebagai muzik latar belakang Merupakan rangkaian komputer yang menghubungkan
• Fail audio yang dimainkan akan mewujudkan mood untuk beberapa komputer dalam sesebuah institusi dan meliputi
persembahan tersebut. antara satu sama lain
• Akan menghasilkan keseronokan dan keinginan LAN (Local Area Network)
(ii) Sebagai kesan bunyi Merupakan rangkaian jaringan setempat yang
• Bunyi akan memberi perhatian dan arahan kepada menghubungkan beberapa komputer dalam sesuatu
pengguna, pada butang dan transisi untuk menekankan pada kawasan terhad
perubahan skrin. INTRANET
• Kesan-kesan bunyi ini bersaiz kecil tetapi mempunyai Merupakan rangkaian dalaman yang berperanan sebagai
kesan yang menarik. penghubung bagi sesebuah kumpulan kerja yang
(iii) Sebagai suara latar menggunakan pelbagai pengantara komputer pada lokasi
• Merupakan bahan sokongan penyampai. yang berjauhan.
• Digunakan seminimum mungkin dalam persembahan Internet dalam Pengajaran dan Pembelajaran
kerana ianya boleh mengganggu. Sumber Statik Maklumat
• Konsep Audio Analog dan Digital • Kaedah yang digunakan untuk mencari sumber-sumber
(a) Format Fail Audio – mp3, wave, MPEG , RA / RM yang diperlukan untuk tujuan pengajaran.
5. Animasi • Ianya bersifat statik dengan mengaplikasikan sumber sedia
Animasi ialah satu proses menghidupkan atau memberikan ada.
gambaran bergerak kepada sesuatu yang statik agar ia Contohnya
kelihatan hidup dan dinamik. penggunaan kemudahan perpustakaan atau pusat sumber
(a) Animasi dalam Aplikasi Multimedia kurikulum.
(b) Animasi 2D Penggunaan Interaktif Dinamik
Animasi dua dimensi (2D) dikenali sebagai animasi linear. • Internet digunakan untuk menggalakkan suasana dialog
(c) Animasi 3D antara pelbagai pihak yang berlainan yang merupakan
Animasi 3D membuatkan objek kelihatan lebih hidup (nyata) komponen penting.
berbanding animasi 2D. • Ianya bersifat dinamik memandangkan pengetahuan hanya
6. Video akan terhasil apabila dialog antara individu dilaksanakan.
Video adalah satu siri skrin yang memuatkan gambargambar Bilik Darjah ke Bilik Darjah
yang diiringi bunyi-bunyian yang dimainkan pada kadar yang • Kesemua individu di dalam bilik darjah akan bekerjasama
laju. Contoh : MPEG1 (VCD), secara dinamik bagi menyempurnakan suatu tugasan.
MPEG2(DVD) , Quict Time (Mscintost) • Organisasi popular yang mempromosikan projek sebegini
adalah Pendidikan Antarabangsa dan Rangkaian Sumber. - setiap karya yang ingin dipamerkan perlu dibingkaikan
Individu ke Individu supaya nampak kemas dan menarik.
• Merupakan satu lagi bentuk dinamik penggunaan interaktif Karya 3 Dimensi – Meja yang dilapik dengan kain berwarna
menerusi perhubungan individu ke individu melalui mel- boleh digunakan sebagai tempat untuk meletakkan objek dan
elektronik. hasil karya. - disusun mengikut jenis dan ketinggian - hasil
• Pelajar dan guru boleh bertukar-tukar maklumat serta karya seramik, sejenis kotak yang dikenali sebagai pedestal
pengetahuan tentang bidang yang diminati. boleh digunakan.
Individu/Bilik Darjah kepada Dunia
• Pelajar dan guru mampu mengendalikan tinjauan menerusi TOPIK 10 PENGUJIAN DAN PENILAIAN DALAM
listservs atau newsgroup yang terdapat dalam internet. PENDIDIKAN SENI VISUAL
Penyelesaian Masalah DEFINISI PENGUJIAN DAN PENILAIAN
• Internet mampu bertindak sebagai suasana penyelesaian - Pengujian merujuk kepada keseluruhan proses yang terlibat
masalah bagi tujuan pembelajaran. di dalam mendapatkan bukti (evidence) keupayaan pelajar;
• Menerusi perisian tertentu pengguna internet mampu daripada menentukan objektif pengujian, merangka soalan
mengubah atau tugas, menjalankan ujian, memeriksa atau memberi
simpanan fail di dalam sesebuah laman web. markah termasuk melaporkan keputusan ujian kepada pihak-
pihak yang terbabit (pelajar, pihak sekolah, pihak
TOPIK 9 PENGURUSAN STUDIO DAN BILIK SENI DI kementerian, ibu bapa dan lain-lain). Antara bentukbentuk
SEKOLAH pengujian termasuklah ujian bulanan, peperiksaan,
KEPERLUAN ASAS BILIK SENI pemerhatian, temuduga, portfolio serta tugasan-tugasan
(a) Warna Dinding - Warna-warna yang disarankan adalah kelas yang diberi markah.
warnawarna terang - nampak besar selain daripada sesuai - penilaian merujuk kepada proses menghakimi sesuatu
untuk dijadikan latar dengan tujuan untuk memberi nilai. Dengan maksud yang
(b) Papan Buletin - untuk mempamerkan hasil karya pelajar lebih mudah, seseorang akan menjalankan penilaian untuk
selain sebagai tempat untuk menyampaikan maklumat melihat salah satu atau semua daripada perkara berikut:
(c) Cahaya - menggunakan sinaran cahaya semula jadi dari keberkesanan, kelancaran, fungsi dan operasi.
luar. Pengujian Formal dan Tidak Formal
(d) Bahan Pameran Khas - mempamerkan objek semula jadi - Antara bentuk pengujian tidak formal ialah bertanya sama
yang boleh membangkitkan rasa ingin tahu. ada pelajar faham apa yang diajar, membaca isyarat tidak
(e) Zon Kerja- lokasi murid menghasilkan karya dan verbal pelajar untuk mengagak tahap pemahaman mereka,
menyiapkan kerja mereka – meja kerja , bahan seni , warna , mengadakan sesi soal jawab dalam melihat penguasaan
jarak yang sesuai antara pelajar. pelajar ataupun memeriksa latihan dan kerja rumah pelajar.
(f) Stor Penyimpanan - Rak simpanan boleh digunakan untuk - Pengujian formal pula melibatkan pengujian rasmi yang
menyimpan bahan dan hasil karya pelajar seperti folio dan dijalankan oleh guru atau pihak jawatankuasa pengujian di
buku latihan. sekolah. Ianya formal kerana sejumlah masa khusus
KESELAMATAN DAN DISIPLIN diperuntukkan untuk menjalankan ujian berkenaan, semua
(a) Membaca Label Bahan - mengandungi kandungan yang pelajar akan diuji mengikut prosedur yang telah ditetapkan,
merbahaya dan boleh membahayakan kesihatan murid. harus mempunyai matlamat dan objektif pengujian,
(b) Pilih Bahan Sesuai Mengikut Peringkat Umur - melibatkan pemberian markah dan keputusan sesuatu
mengenalpasti bahan dan alatan yang sesuai dengan pengujian perlu dilaporkan kepada pihak-pihak yang relevan.
tingkatan umur murid. Pengujian Formatif dan Pengujian Sumatif
(c) Mewujudkan Panduan Keselamatan - Dokumen - Pengujian formatif merujuk kepada sebarang bentuk
keselamatan disediakan sebagai peraturan yang digunakan pengujian yang dijalankan pada bila-bila masa semasa tahun
oleh semua murid untuk mengelakkan kemalangan. pembelajaran.
(d) Menggunakan Bahan Alternatif - mencari bahan dan alat - pengujian sumatif pula merujuk kepada sebarang bentuk
alternatif bagi menggantikan alatan dan bahan yang tidak pengujian yang dijalankan pada akhir tahun pembelajaran.
selamat. Cth Cat minyak - Cat air/Pewarna berasaskan , Rujukan Norma (Norm-referenced) dan Rujukan Kriteria
Varnish - Cat tempera Thinner- Acrylic (Criterionreferenced)
Pemilihan Karya - Rujukan Norma ialah satu cara melapor keputusan
Kriteria pemilihan karya murid perlu melihat kepada dua pengujian dengan menyusun pencapaian para pelajar di
perkara iaitu dari sudut pedagogi (keberkesanan dan dalam sesuatu kelas mengikut norma. Dalam erti kata lain,
penyampaian proses dan kaedah menghasilkan karya ) dan para pelajar disusun mengikut pencapaian markah mereka.
juga nilai estetik (pencapaian objektif penghasilan karya – - Rujukan Kriteria merujuk kepada pencapaian atau
untuk cantik atau sebaliknya ). penguasaan seseorang pelajar berdasarkan kriteria-kriteria
Susun Atur Karya pengujian yang telah ditetapkan - Sekiranya ada kriteria yang
Karya 2 Dimensi - bahan dan karya 2 dimensi sebuah panel pelajar masih lemah, guru boleh memfokuskan pengajaran
pameran diperlukan 4 x 8 ‘ untuk kriteria tersebut kemudiannya.
Rubrik Analitikal dan Rubrik Holistik yang berupa fail.
- Rubrik analitikal merujuk kepada panduan pemarkahan PENGUJIAN KEMAJUAN KANAK-KANAK DALAM
yang selalunya digunakan untuk pengujian formatif. guru PENDIDIKAN SENI
dapat melihat bidang (kriteria) yang dapat dikuasai oleh 1. Adakah kanak-kanak gembira dengan pengalaman
pelajar dengan baik dan bidang (kriteria) yang memerlukan pembelajaran positif di dalam kelas? Adakah suasana
pembaikan. pembelajaran selari dengan matlamat belajar kanakkanak?
- Rubrik holistik selalunya digunakan di dalam pengujian 2. Perlukah sebarang perubahan dibuat di dalam proses
sumatif untuk melihat kepada pencapaian pelajar secara pembelajaran kanak-kanak? Adakah strategi pengajaran
menyeluruh. juga perlu diubah? Adakah meletakkan kanak-kanak di
Pengujian Tradisional dan Pengujian Alternatif dalam gerak kerja kumpulan memberi lebih manfaat daripada
- Pengujian tradisional merujuk kepada sebarang bentuk bekerja secaraindividu?
pengujian bertulis yang melibatkan penggunaan pen dan 3. Bagaimanakah kanak-kanak belajar?
kertas. Bagaimanakah cara kanak-kanak belajar dapat dikaitkan
- kebanyakan pengujian yang dijalankan adalah berbentuk dengan harapan guru untuk pelajar?
alternatif. Contoh-contoh pengujian alternatif di dalam bidang Bagaimanakah ini dapat dikaitkan dengan harapan pelajar?
seni visual ialah portfolio, buku kerja kajian (research Dan apakah pula harapan kanak-kanak terhadap diri mereka
workbook) dan juga pengujian berasaskan prestasi sendiri?
(performancebased assessment) seperti kerja kumpulan, 4. Bagaimanakah guru boleh menjadi lebih berkesan?
demonstrasi dan pembentangan pelajar. Bagaimanakah keputusan yang tepat dapat dilakukan untuk
memperbaiki kemajuan kanak-kanak?
KAEDAH-KAEDAH PENGUJIAN DI DALAM 5. Bagaimanakah guru dapat berkomunikasi dengan
PEMBELAJARAN SENI VISUAL berkesan tentang kekuatan dan kelemahan pelajar dalam
Hurwitz dan Day (2001) menyenaraikan beberapa ciri-ciri seni?
pengujian alternatif. Bagaimanakah guru dapat menghebahkan dengan relevan
1. Menilai pelajar berdasarkan tugasan yang berdasarkan pencapaian pelajar kepada guru lain, pentadbiran sekolah
keperluan disiplin bidang seni visual. dan juga ibu bapa?
2. Mengambil kira pengetahuan dan kemahiran secara PENGUJIAN HASIL KREATIVITI KANAK-KANAK
holistik dan tidak melihat daripada fragmen-fragmen yang - pengujian lebih merupakan pengukur kepada kemampuan
berbeza. guru menfasilitasi pembelajaran, lebih daripada ukuran
3. Menghargai pencapaian pelajar di dalam sesuatu kemajuan dan pencapaian pelajar.
pengujian, kerana pencapaian yang rendah sekalipun tetap - luahan kreatif pelajar mestilah sentiasa digalakkan
menjadi indikator kepada sesuatu penguasaan. walaupun ianya mungkin agak sukar untuk dinilai.
4. Melihat kepada proses dan hasil pembelajaran. - tahap kreativiti yang ditetapkan oleh guru bukanlah di
5. Mendidik pelajar supaya menguji pencapaian sendiri. standard yang sangat tinggi, dan biarlah bersesuaian dengan
6. Mengajar pelajar untuk memperkenal, membentang dan pelajarpelajar di dalam kelas.
mempertahankan hasil karya mereka di hadapan umum. - cara mengaplikasikan kemahiran teknikal dan prinsip-
- Pemerhatian boleh dilakukan oleh guru untuk pengujian prinsip seni pada sebarang medium seni.
formal (bermarkah) ataupun pengujian tidak formal (untuk PENGUJIAN DI DALAM PEMBELAJARAN SEJARAH SENI
meningkatkan proses pembelajaran). - Sekiranya pengajaran bertujuan untuk membantu pelajar
- Temuramah - Temuramah dapat membantu guru dalam mengenali ciri-ciri seni Cina, pengujian pelajar juga perlulah
memahami masalah yang mungkin dialami oleh pelajar di menjurus ke arah itu.
dalam kelas, melihat tahap pemahaman pelajar terhadap PENGUJIAN ESTETIKA DALAM SENI
sesuatu dan boleh digunakan sebagai satu cara untuk - mengkaji konsep-konsep asas di dalam pembentukan seni,
mendekati diri pelajar. kecantikan, kualiti seni serta takrifan seni yang dapat
- Perbincangan - Perbincangan boleh melibatkan diklasifikasikan sebagai aspekaspek estetika.
sekumpulan pelajar dan ini mengelakkan pelajar
daripada merasa gemuruh ketika diuji.
- Pengujian Berasaskan Persembahan
(Performance-based Assessment) - pelajar melakukan
sesuatu sama ada demonstrasi, pembentangan dan lain-lain.
- Maklum Balas- Borang maklum balas atau questionnaire
boleh diaplikasikan untuk menggantikan
ujian bertulis, dan bentuk soalan yang ditanya adalah soalan
tertutup
Portfolio - Kesemua hasil kerja pelajar – karya seni, latihan,
tugasan bertulis, nota, dan sebagainya
dikumpul dan disusun dengan sistematik di dalam folder

Anda mungkin juga menyukai