Anda di halaman 1dari 26

I HC QUC GIA H NI

KHOA LUT

NG TH KIU TRANG

THC HIN HP NG MUA BN HNG HA


THEO PHP LUT VIT NAM
Chuyn ngnh: Lut Kinh t
M s : 60 38 01 07

TM TT LUN VN THC S LUT HC

H Ni 2014

Cng trnh c hon thnh ti Khoa Lut - i hc Quc gia H Ni

Cn b hng dn khoa hc: TS. Phan Th Thanh Thy

Phn bin 1: .

Phn bin 2: ,.

Lun vn s c bo v trc Hi ng chm lun vn thc s hp ti


Khoa Lut i hc Quc gia H Ni.
Vo hi: . gi ngy thng nm.

C th tm hiu lun vn ti
Trung tm t liu Khoa Lut i hc Quc gia H Ni
Trung tm Thng tin Th vin, i hc Quc gia H Ni

MC LC
Li cam oan
Mc lc
Danh mc k hiu, ch vit tt
Danh mc bng biu
M U ......................................................................................................................... 1
CHNG 1. C S L LUN V HP NG MUA BN HNG HA THEO
PHP LUT VIT NAM............................................................................................... 4
1.1. Kht qut chung v hp ng mua bn hng ha theo php lut Vit Nam............ 4
1.1.1. Qu trnh pht trin php lut hp ng Vit Nam............................................... 4
1.1.2. Khi nim hp ng mua bn hng ha.............................................................. 11
1.1.3. c im ca hp ng mua bn hng ha ........................................................ 18
1.1.4. Phn loi hp ng mua bn hng ha. .............................................................. 21
1.2. Cu trc ca hp ng mua bn hng ha ............................................................. 22
1.3. Thc hin hp ng mua bn hng ha ................................................................. 23
1.3.1. Khi nim thc hin hp ng mua bn hng ha.............................................. 23
1.3.2. Cc nguyn tc thc hin hp ng mua bn hng ha ...................................... 24
1.4. Nhng yu t c bn cu thnh nn hp ng mua bn hng ha ........................ 26
1.4.1. Ch th ca hp ng mua bn hng ha ........................................................... 26
1.4.2. i tng ca hp ng mua bn hng ha ....................................................... 29
1.4.3. Ni dung ca hp ng mua bn hng ha ......................................................... 32
CHNG 2. THC HIN HP NG MUA BN HNG HATHEO PHP
LUT VIT NAM ........................................................................................................ 42
2.1. Thc hin ng v i tng hng ha v thc tin thi hnh php lut........... 42
2.1.1. Quy nh ca php lut v i tng ca hp ng mua bn hng ha ............. 42
2.1.2. Thc tin thi hnh php lut................................................................................ 46
2.2. Gi c, phng thc thanh ton ............................................................................. 48
2.2.1. Gi c ................................................................................................................... 48
2.2.2. Phng thc thanh ton....................................................................................... 48
2.2.3. Tnh hnh thc thi php lut ................................................................................ 47
2.3. Quyn v ngha v ca cc bn .............................................................................. 57
1

2.3.1. Ngha v ca ngi bn ...................................................................................... 57


2.3.2. Ngha v ca ngi mua ..................................................................................... 60
2.4. Trch nhim php l do vi phm hp ng ........................................................... 62
2.4.1. Khi nim ............................................................................................................ 62
2.4.2. Cc hnh thc trch nhim php l...................................................................... 62
2.4.3. Cc trng hp min trch nhim ....................................................................... 68
2.5. Cc ni dung khc ca hp ng mua bn hng ha ............................................. 69
2.5.1. Sa i, chm dt hp ng mua bn hng ha ................................................. 69
2.5.2. Cc bin php bo m thc hin hp ng ....................................................... 70
2.5.3. Chuyn ri ro v chuyn quyn s hu............................................................... 70
2.5.4. Ri ro i vi hng ha ....................................................................................... 75
2.5.5. Gii quyt tranh chp .......................................................................................... 77
2.6. nh gi v thc trng thc hin hp ng mua bn hng ha ca cc doanh
nghip ............................................................................................................................ 82
2.6.1. Tnh hnh thc hin hp ng mua bn hng ha ............................................... 82
2.6.2. Nguyn nhn dn n cc tranh chp v hp ng mua bn hng ha ca cc
doanh nghip Vit Nam................................................................................................. 84
CHNG 3. MT S GII PHP V KIN NGH ............................................... 89
3.1. nh hng hon thin php lut ........................................................................... 90
3.1.1. Xy dng v hon thin cc quy nh ca php lut thng mi hin hnh v mua
bn hng ha thng nht trong lut php quc gia v ph hp vi thng l quc t ............ 90
3.1.2. Tng cng cc c ch h tr k kt v thc hin hp ng mua bn hng ha ....... 94
3.2. Gii php hon thin php lut v hp ng mua bn hng ha ........................... 95
3.2.1. Hon thin php lut v hp ng mua bn hng ha hin hnh trong nc..... 95
3.2.2. Tham gia iu c quc t v hp ng mua bn hng ha............................... 98
3.3. Gii php nng cao hiu qu ca vic k kt v thc thi hp ng mua bn hng
ha ............................................................................................................................... 101
KT LUN ................................................................................................................. 104
TI LIU THAM KHO ........................................................................................... 105

M U
1. Tnh cp thit ca vic nghin cu ti
Hin nay, hot ng thng mi ang din ra rt mnh m trn th gii cng nh Vit
Nam (VN). c bit, khi VN ang ngy cng pht trin v tr thnh thnh vin ca T chc
Thng Mi Quc t (WTO) th cng to iu kin thun li nn kinh t pht trin mnh m,
cng nh thc y hot ng thng mi trong nhiu lnh vc khc nhau nh thng mi hng
ho, thng mi dch v, thng mi lin quan n s hu tr tu.. Hot ng ny i hi phi
s dng cc cng c php l iu chnh khc nhau, l nhng hp ng thng mi: hp ng
mua bn hng ho (HMBHH), hp ng vn chuyn hng ho, hp ng cung cp cc loi dch
v.
Trong cc ch nh trn, c l ch nh HMBHH c ch nhiu nht bi vai tr
quan trng ca n. C th thy, tri qua nhiu th k, trao i hng ha l hot ng chnh
trong hot ng thng mi, l cu ni gia sn xut v tiu dng, khng ch gii hn phm
vi mi quc gia m cn m rng ra cc quc gia khc nhau trn ton th gii. Vic nm vng,
hiu r cc quy nh ca php lut v hp ng mua bn hng ha s gip cc ch th kinh
doanh k kt v thc hin hp ng c thun li v hiu qu. Tuy nhin, mt thc t l cn
kh nhiu thng nhn trong nc t ra lng tng khi thc hin cc hp ng mua bn hng
ho, t dn n nhng tranh chp ng tic xy ra gia cc thng nhn vi nhau trong
quan h mua bn hng ho. cng l l do m ngi vit la chn ti Thc hin hp
ng mua bn hng ha theo php lut Vit Nam.
2. Tnh hnh nghin cu ti
Trong lnh vc khoa hc php l c nhiu cng trnh, bi vit nghin cu vn v
thc hin HMBHH theo nhng kha cnh khc nhau nh kha lun tt nghip Php lut v
hot ng mua bn hng ha trong nc: l lun v thc tin ca tc gi Phan Trn Duy
Khim i hc Cn Th; lun vn Hp ng mua bn hng ha t l thuyt n thc tin
p dng ti cng ty TNHH IPC ca tc gi Phm Th Lan Phng i hc Kinh t Quc
dn; lun vnHp ng mua bn hng ha v thc tin p dng ti cng ty c phn ha du
Petrolimex ca tc gi V Phng Huyn; Lun vn Quyn v ngha v ca cc bn trong
hot ng mua bn hng ha quc t ca tc gi Dng Bo Trn i hc Cn Th... Cc
cng trnh trn gp phn quan trng vo vic hon thin h thng php lut Vit Nam v
thc hin HMBHH. Tuy nhin, cho n nay cc cng trnh nghin cu trn u cha tp
trung nh gi thc tin vic thc hin hp ng ny cng nh cha a ra c cc gii
php c th nhm nng cao hiu qu ca vic k kt cng nh thc thi HMBHH. y l vn
cp thit t ra trong tin trnh hon thin h thng php lut ni chung, h thng php lut
kinh t ni ring nc ta.
3. Mc ch v nhim v ca lun vn
3.1. Mc tiu tng qut
Lun vn tp trung phn t ch v lm sng t nhng vn php l v vic thc hin
HMBHH. ng thi, bnh lun v nh gi thc tin vic thc hin hp ng loi ny, t
3

c c s xy dng v hon thin cc quy nh ca php lut thng mi hin hnh v mua
bn hng ha thng nht trong lut php quc gia v ph hp vi thng l quc t.
3.2. Mc tiu c th
Th nht, tm hiu v phn tch khi nim, c im ca HMBHH, t lm r cc
vn l lun v cc nguyn tc thc hin HMBHH.
Th hai, lun vn s nu v phn tch cc ni dung c bn ca HMBHH, ng thi
phn tch thc trng thc thi trn thc t v a ra cc nguyn nhn dn n tranh chp
HMBHH hin nay.
Cui cng, kin ngh mt vi gii php xy dng v hon thin php lut Vit Nam
v HMBHH.
4. i tng v phm vi nghin cu
i tng nghin cu ca lun vn l cc quy nh v hp ng mua bn hng ha
theo php lut Vit Nam hin hnh.
Phm vi nghin cu ca lun vn tp trung vo cc vn l lun v thc tin vic
thc hin hp ng mua bn hng ha theo php lut Vit Nam hin hnh.
5. Phng php nghin cu
ti c thc hin trn c s phng php lun ca ch ngha trit hc Mc
Lnin, t tng H Ch Minh v quan im, ng li, chnh sch ca ng, Nh nc ta v
pht trin kinh t x hi, v xy dng v hon thin php lut trong qu trnh hi nhp kinh t
quc t.
Cc phng php nghin cu c th c s dng trong Lun vn l phng php phn
tch tng hp, phng php lch s c th, phng php lun hc so snh.
6. Tnh mi v nhng ng gp ca ti
Hin nay cha c ti no nghin cu mt cch ton din v c l lun v thc tin
v thc hin HMBHH. Do , vic nghin cu ti Thc hin hp ng mua bn hng
ha theo php lut Vit Nam tng i l mi. ti s h thng ha, lm sng t thm v
mt l lun khi nim, c im, ni dung, nguyn tc ca vic thc hin HMBHH, qua
gp phn lm lun c khoa hc cho qu trnh hon thin php lut Vit Nam trong vic thc
hin hp ng ny.
7. Kt cu ca lun vn
Vi nhng mc tiu trn y, lun vn c chia thnh 3 chng nh sau:
Chng 1: C s l lun v hp ng mua bn hng ha theo php lut Vit Nam.
Chng 2: Thc hin hp ng mua bn hng ha theo php lut Vit Nam.
Chng 3: Mt s gii php v kin ngh.

CHNG 1. C S L LUN V HP NG MUA BN HNG HA THEO


PHP LUT VIT NAM
1.1. Kht qut chung v hp ng mua bn hng ha theo php lut Vit Nam
1.1.1. Qu trnh pht trin php lut hp ng Vit Nam
1.1.1.1. Hp ng kinh t trong nn kinh t k hoch ha tp trung
Ngh nh s 54/CP ngy 10/3/1975 a ra nh ngha v HKT: HKT l cng c
php l ca nh nc trong vic xy dng v pht trin kinh t quc dn x hi ch ngha
(XHCN). Ngh nh ny xy dng kh r rng mi quan h XHCN gia cc bn c lin
quan dn n vic k kt v thc hin HKT k ng thi cng quy nh ngha v v chu
trch nhim tng bn i vi nhau, bo v quyn v li ch ca cc bn tham gia k kt, nh
hng cho cc bn bng nhng k hoch c th gip cc thnh vin thc hin c mc tiu
ban u t ra.
1.1.1.2. Hp ng kinh t trong giai on u ca i mi
Ngy 25/09/1989 Hi ng Nh nc thng qua Php lnh Hp ng kinh t (PL
HKT) v nhiu vn bn khc iu chnh cc quan h hp ng theo quan im mi, PL
HKT 1989 ra i nh du mt bc tin quan trng trong lnh vc php l v HKT ni
chung bao gm c hp ng mua bn hng ha (HMBHH), l mt trong nhng du n
quan trng thit lp nn khung php lut kinh t ca thi k i mi.
1.1.1.3. Quy nh ca php lut Vit Nam v hp ng mua bn hng ha trong thi k ca
hi nhp kinh t
a. Trong giai on hi nhp kinh t khu vc
Nhng nm 90 VN bt u tham gia hi nhp kinh t khu vc v nn kinh t th gii.
Quc hi ln lt ban hnh hai vn bn php lut mi l B lut dn s (BLDS) 1995 v
Lut thng mi (LTM) 1997. y ch nh l mt bc t ph mi trong nhng quy nh v
hp ng v quyn t do hp ng.
b. Giai on hi nhp kinh t quc t
ng trc yu cu hi nhp ca t nc, ngy 14/11/2005 Quc hi ban hnh LTM
s 36/2005-QH 11 quy nh v hot ng thng mi (chnh thc c hiu lc t ngy
01/01/2006, thay th LTM nm 1997) nhm to mt hnh lang php l hon chnh cho cc
thng nhn trong hot ng thng mi. Cng ging nh LTM nm 1997, LTM nm 2005
cng quy nh kh y v chi tit v mua bn hng ha cng nh HMBHH. y l
ngun lut ch nh iu chnh cc quan h hp ng trong lnh vc kinh doanh thng mi.
1.1.2. Khi nim hp ng mua bn hng ha
1.1.2.1.Quan nim v hp ng mua bn hng ha theo php lut Vit Nam
Ti iu 428 BLDS 2005 c a ra nh ngha: Hp ng mua bn ti sn l s tha
thun gia cc bn, theo bn bn c ngha v giao ti sn cho bn mua v nhn tin, cn
bn mua c ngha v nhn ti sn v tr tin cho bn bn. Trong khi , iu 3 LTM 2005
5

nh ngha: mua bn hng ha l hot ng thng mi, theo cc bn c ngha v giao


hng, chuyn quyn s hu hng ha cho bn mua v nhn thanh ton; bn mua c ngha v
thanh ton cho bn bn, nhn hng v quyn s hu hng ha theo ng tha thun. C th
khng nh HMBHH trong thng mi l mt dng c th ca hp ng mua bn ti sn.
1.1.2.2. Quan nim v hp ng mua bn hng ha theo php lut Quc t
Theo quy nh ti Khon 1 iu 27, mua bn hng ha quc t l mua bn hng ha
c thc hin di cc hnh thc xut khu, nhp khu, tm nhp ti xut, tm xut ti nhp
v chuyn khu.
Php lut ca nhiu nc cng nh cc vn bn php l ca quc t iu chnh cc loi
hp ng thng mi quc t xc nh tnh quc t ca hp ng thng mi quc t da trn
du hiu lnh th, hay ni ch nh xc hn l a im hot ng thng mi (Place of
Business) ca thng nhn.
Theo Cng c La Haye nm 1964 v lut thng nht v mua bn hng ha quc t
(Convention relating to a Uniform Law on the International Sale of Goods) th HMBHHQT
l HMBHH c k kt gia cc bn c tr s thng mi ng trn lnh th cc quc gia
khc nhau nu c thm mt trong cc iu kin sau:
Th nht, hp ng lin quan n vt m trong thi gian k kt hp ng vt c
chuyn ch hoc phi c chuyn ch t lnh th ca quc gia ny n lnh th ca quc
gia khc;
Th hai, hnh vi cho hng v hnh vi chp nhn cho hng c thc hin trn lnh
th ca cc quc gia khc nhau;
Th ba, vic giao hng c thc hin trn lnh th ca mt quc gia khc vi quc
gia ni tin hnh hnh vi cho hng hoc hnh vi chp nhn cho hng (iu 1 PL HKT).
Khc vi Cng c La Haye 1964, Cng c Vin 1980 ca Lin Hp Quc v
HMBHHQT (United Nations Convention on Contracts for the International Sale of Goods)
khng a ra nh ngha no v HMBHHQT, m ch a ra mt tiu chun khng nh
t nh quc t ca HMBHHQT. Tng t, B nguyn tc ca Unidroit (Vin thng nht v t
php quc t) v hp ng thng mi quc t 2004 (Principles of International Commercial
Contracts - vit tt l PICC) khng a ra quy nh trc tip v HMBHHQT, nhng phn
bnh lun v li m u ca PICC (phn bnh lun cng l mt phn ca B nguyn tc hon
chnh) ch r rng t nh cht quc t (yu t nc ngoi) ca mt hp ng c th c xc
nh bng nhiu cch.Nhn chung,HMBHHQT l hp ng c k kt gia cc bn c tr
s thng mi (a im kinh doanh) nm trn lnh th ca cc quc gia khc nhau, trong
quy nh bn bn phi cung cp hng ha, chuyn giao cc chng t c lin quan n hng ha
v quyn s hu hng ha, bn mua phi thanh ton tin hng v nhn hng theo tha thun.

1.1.3. c im ca hp ng mua bn hng ha


Vi t cch l hnh thc php l ca quan h mua bn hng ha, HMBHH c nhng
c im nht nh, xut pht t bn cht thng mi ca hnh vi mua bn hng ha.
1.1.3.1. Ch th
HMBHH c thit lp ch yu gia cc thng nhn.Theo quy nh ca LTM 2005 th
thng nhn bao gm t chc kinh t c thnh lp hp php, c nhn hot ng thng mi
mt cch c lp thng xuyn v c ng k kinh doanh (Khon 1 iu 6 LTM).
1.1.3.2. i tng ca hp ng mua bn hng ha
i tng ca HMBHH l hng ha [30, tr20]. Theo quy nh ti Khon 2 iu 3
LTM nm 2005 th hng ha bao gm tt c cc ng sn, k c ng sn hnh thnh trong
tng lai, v c vt gn lin vi t ai.
1.1.3.3. Hnh thc ca hp ng mua bn hng ha
LTM nm 2005 cng quy nh: HMBHH c th hin bng li ni, bng vn bn
hoc c xc lp bng hnh vi c th. i vi cc loi HMBHH m php lut quy nh
phi c lp thnh vn bn th phi tun theo cc quy nh (iu 24 LTM).
Ring HMBHHQT phi c lp thnh vn bn hoc hnh thc khc c gi tr php
l tng ng [30, tr19]. Cc hnh thc c gi tr php l tng ng vn bn bao gm
in bo, telex, fax, thng ip d liu (l thng tin c to ra, gi i, nhn v lu gi bng
phng tin in t) v cc hnh thc khc theo quy nh ca php lut.
1.1.3.4. Mc ch ca hp ng mua bn hng ha
i vi hai bn ch th l thng nhn vi nhau th mc ch l li nhun. Trong
HMBHH ngoi ch th l thng nhn th cn c cc t chc, c nhn khng phi l thng
nhn, trong trng hp ny mc ch ca vic thc hin HMBHH l dnh cho mc ch
sinh hot, tiu dng hay phc v hot ng ca cc c quan t chc.
1.1.4. Phn loi hp ng mua bn hng ha.
Theo c im ca cc giao dch mua bn hng ha trong thng mi c th chia thnh
ba loi c bn nh sau:
1.1.4.1. Hp ng mua bn hng ha thng thng (ni a):
L HMBHH m cc bn ch th ca hp ng thc hin cc giao dch v mua bn
hng ha vi nhau trn lnh th VN m i tng l hng ha c quy nh ti iu 3 LTM
2005 bao gm c ng sn v bt ng sn gn lin vi t ai.
1.1.4.2. Hp ng mua bn hng ha quc t:
L HMBHH c thm yu t quc t - l yu t vt ra khi phm vi mt quc gia. Ti
iu 27 LTM quy nh: "Mua bn hng ha quc t c thc hin di cc hnh thc xut
khu, nhp khu, tm nhp, ti xut, tm xut, ti nhp v chuyn khu".
1.1.4.3. Hp ng mua bn hng ha c giao kt thng qua S giao dch hng ha:

Mua bn hng ha qua S giao dch hng ha l hot ng thng mi, theo cc bn
tha thun thc hin vic mua bn mt lng nht nh ca mt loi hng ha nht nh qua
S giao dch hng ha theo nhng tiu chun ca S giao dch hng ha, vi gi c tha
thun ti thi im giao kt hp ng v thi gian giao hng c xc nh ti mt thi im
trong tng lai (iu 63 LTM).Theo iu 64 LTM,HMBHH qua S giao dch hng ha bao
gm hp ng k hn v hp ng quyn chn.
Cu trc ca hp ng mua bn hng ha
Ni dung ca HMBHH trc ht l nhng iu khon do cc bn tha thun. Trn c
s cc quy nh ca BLDS v LTM, xut pht t tnh cht ca quan h mua bn hng ha
trong thng mi, c th thy nhng iu khon quan trng ca HMBHH bao gm : i
tng, cht lng, gi c, phng thc thanh ton, thi hn v a im giao nhn hng.
1.2.

1.3. Thc hin hp ng mua bn hng ha


1.3.1. Khi nim thc hin hp ng mua bn hng ha
Khon 12 iu 3, LTM 2005 nh ngha Vi phm hp ng l vic mt bn khng thc
hin, thc hin khng y hoc thc hin khng ng ngha v theo tho thun gia cc
bn hoc theo quy nh ca Lut ny. Do , c th mc nhin hiu rng thc hin hp ng
l vic cc bn phi thc hin ng v y nhng nhng ngha v c cam kt trong hp
ng (contractual obligations) t lm cho bn kia c hng quyn li trong hp ng
(contractual rights). Thc hin HMBHH l mt i hi php l bt buc m cc bn phi
tun th.
1.3.2. Cc nguyn tc thc hin hp ng mua bn hng ha
Hp ng c giao kt hp php tr thnh lut i vi cc bn, lm pht sinh cc
ngha v c th cho mi bn v h phi thc hin y cc ngha v th mi m bo
quyn li cho bn kia v m bo li ch chung m c hai bn c ng hng n.
1.3.2.1. Nguyn tc thc hin ng i tng ca hp ng
Nguyn tc ny i hi cc bn thc hin ng iu khon i tng l hng ha ca
hp ng.
1.3.2.2. Nguyn tc thc hin ng v y
Nguyn tc thc hin ng i hi cc bn phi thc hin ng v y tt c cc iu
khon cam kt trong hp ng, tc l tt c cc quyn v ngha v pht sinh t quan h
hp ng u phi c thc hin y .
1.3.2.3. Nguyn tc thc hin hp ng mt cch trung thc, thin ch theo tinh thn hp tc
v cng c li nht cho cc bn, bo m tin cy ln nhau
Nguyn tc ny i hi cc bn phi hp tc cht ch vi nhau, thng xuyn theo di
v gip nhau thc hin ng v nghim chnh mi iu khon ca hp ng, gip nhau
khc phc nhng kh khn trong qu trnh thc hin hp ng. Trong giao kt hp ng cc

bn phi th hin s trung thc, ngay thng th mi c th tr thnh i tc lu di ca nhau


trong quan h mua bn hng ha cng nh cc quan h dn s.
1.3.2.4. Nguyn tc thc hin hp ng khng vi phm php lut, khng xm phm n quyn
v li ch hp php ca ngi khc
Php lut i hi cc doanh nghip tham gia HMBHHQT khng c vi phm nhng
iu cm ca php lut, ng thi cng khng c xm phm n li ch hp php ca
ngi khc.
1.4. Nhng yu t c bn cu thnh nn hp ng mua bn hng ha
1.4.1. Ch th ca hp ng mua bn hng ha
1.4.1.1. Thng nhn
Thng nhn bao gm t chc kinh t c thnh lp hp php, c nhn hot ng
thng mi mt cch thng xuyn, c lp v c ng k kinh doanh.Thng nhn s khng
bao gm h gia nh, t hp tc v tuy c tha nhn l ch th ca lut dn s, c quyn
hot ng kinh doanh di hnh thc h kinh doanh, c th song h gia nh, t hp tc khng
phi l t chc kinh t, cng chng phi l c nhn. Thng nhn gm c thng nhn VN v
thng nhn nc ngoi c th l c nhn, php nhn hoc ch th khc.
1.4.2. i tng ca hp ng mua bn hng ha
HMBHH c i tng l hng ha. Da vo tnh cht php l , hng ha c chia
thnh nhiu loi khc nhau nh bt ng sn, ng sn, ti sn hu hnh, ti sn v hnh hoc
cc quyn v ti sn Hng ha l i tng ca hp ng mua bn bao gm tt c cc loi
ti sn c php t do lu thng v khng nm trong danh mc b cm lu thng theo quy
nh ca php lut.
1.4.3. Ni dung ca hp ng mua bn hng ha
iu 402 BLDS cng ch quy nh cc bn c th tha thun m khng i hi phi
tha thun nhng ni dung ch yu no. Xut pht t tnh cht ca quan h HMBHH trong
thng mi, c th thy nhng iu khon quan trng ca HMBHH bao gm: i tng,
cht lng, gi c, phng thc thanh ton, thi hn v a im giao nhn hng.
1.4.3.1. Quyn v ngha v ca bn bn v bn mua
Ngha v ca bn bn
Bn bn phi giao hng ha ph hp vi quy nh ca hp ng v s lng, cht
lng, cch thc ng gi, bo qun v cc quy nh khc trong hp ng.Bn bn cn phi
kim tra hng ha trc khi giao hng.Bn bn cn c ngha v bo m quyn s hu i
vi hng ha.
Quyn ca bn bn
Bn bn c quyn nhn tin bn hng theo tha thun trong HMBHH. Nu bn bn
chm nhn c hoc khng nhn c tin bn hng do li ca bn mua th bn bn c
quyn p dng cc bin php do LTM quy nh bo v li ch ch nh ng ca mnh.
9

1.4.3.2. Quyn v ngha v ca bn mua


Ngha v ca bn mua
iu 50, iu 55 LTM quy nh bn mua c ngha v:
- Thanh ton tin mua hng v nhn hng theo tha thun.
- Tun th cc phng thc thanh ton, thc hin vic thanh ton theo trnh t, th
tc tha thun v theo quy nh ca php lut.
- Thanh ton cho bn bn vo thi im bn bn giao hng hoc giao chng t lin
quan n hng ha; bn mua vn phi thanh ton tin hng trong trng hp hng ha mt
mt, h hng sau thi im ri ro c chuyn t bn bn sang bn mua, tr trng hp mt
mt, h hng do li ca bn bn gy ra.
Quyn ca bn mua
Bn mua c quyn ngng thanh ton tin mua hng trong cc trng hp: (1) Bn mua
c bng chng v vic bn bn la di th c quyn tm ngng vic thanh ton; (2) Bn mua
c bng chng v vic hng ha ang l i tng b tranh chp th c quyn tm ngng
thanh ton cho n khi vic tranh chp c gii quyt; (3) Bn mua c bng chng v
vic bn bn giao hng khng ph hp vi hp ng th c quyn tm ngng thanh ton
cho n khi bn bn khc phc c s khng ph hp .
1.4.3.3. i tng ca hp ng
Trong mua bn hng ha, i tng ca hp ng l mt hng ha nht nh.
1.4.3.4. S lng hng ha
Cc bn c th tha thun v ghi trong hp ng v mt s lng hng ha c th hoc
s lng c xc nh bng n v o lng theo tp qun thng mi nh chic, b, t,
mt, mt vung, mt khi hay bng mt n v no khc ty theo tnh cht ca hng ha.
1.4.3.5. Cht lng hng ha
Hng ng cht lng phi m bo kh nng s dng, bo m ng phm cht, bao
b ng gi, quy cch, chng loi ca sn phm theo tiu chun hoc theo s tho thun ca
cc bn.
1.4.3.6. Gi c hng ha
Cc bn c quyn tha thun gi c v phi c ghi c th trong hp ng hoc nu
khng ghi c th th phi xc nh r phng hng xc nh gi, v y l iu khon quan
trng trong cc cuc thng lng i n k kt hp ng.
1.4.3.7. Phng thc thanh ton
Phng thc thanh ton l cch thc m bn mua v bn bn tha thun, theo bn
mua phi thanh ton cho bn bn tin hng mua theo mt phng thc nht nh.
1.4.3.8. Giao nhn hng ha

10

Bn bn phi giao hng ho ph hp vi quy nh ca hp ng; Ngoi ra, trong mua


bn hng ho vic giao hng cn lin quan n vic giao nhn c cc chng t lin quan n
hng ho.
1.4.3.9. Thi gian v a im, phng thc thc hin hp ng
Thi gian thc hin hp ng l khong thi gian m bn bn phi hon thnh ngha v
giao hng cho bn mua theo ng i tng ca hp ng, ng a im tha thun trong
hp ng. a im giao hng c th do hai bn tha thun, ph hp vi iu kin thc t,
thun tin v c li cho c hai bn.
1.4.3.10. Bao b, ng gi
i vi mi loi hng ha i hi phi c mt loi bao b hoc c ng gi ph hp
bi v bao b v quy cch ng gi nh hng n cht lng v nhiu khi n c gi c ca
hng ha. Trong trng hp, hp ng khng c quy nh khc, ngi bn c ngha v ng
gi bng cch no hng n ni an ton cng nh c th d dng xp d trong thi gian
qu cnh hay ti im n (Khon 3 iu 60 LTM).
Ngoi ra hp ng cn phi c thm nhng iu khon m bo quyn li cho cc
bn khng c chung mt h thng php lut nh iu khon v chn Lut p dng hay c
quan v ni gii quyt tranh chp.

11

CHNG 2. THC HIN HP NG MUA BN HNG HA THEO PHP


LUT VIT NAM
2.1. Thc hin ng v i tng hng ha v thc tin thi hnh php lut
2.1.1. Quy nh ca php lut v i tng ca hp ng mua bn hng ha
Ti Khon 2 iu 3 LTM: Hng ha bao gm tt c cc loi ng sn, k c ng sn
hnh thnh trong tng lai, nhng vt gn lin vi t ai. Tuy khi nim hng ha rt rng
nhng ti iu 25 LTM nm 2005 b sung thm quy nh v hng ha hn ch kinh
doanh, hng ha cm kinh doanh v hng ha kinh doanh c iu kin. Nh vy, khng phi
hng ha no cng c php kinh doanh m phi theo nhng quy nh ca php lut, phi
iu kin kinh doanh th mi c php lu thng, mua bn trn th trng.
2.1.2. Thc tin thi hnh php lut
Sau mt thi gian thc thi LTM nm 1997, c ng vi s pht trin a dng ca cc hnh
vi thng mi, LTM nm 2005 ra i to ra thi c mi cho cc DN VN. Sau hn hai nm
thc hin LTM nm 2005, chng ta c th thy c mt s im t c trong thc tin:
- Vic quy nh rng hn cc hot ng thng mi (nh mua bn hng ha qua S giao
dch hng ha, nhng quyn thng mi) v quan trng hn trong hot ng mua bn
hng ha, to bc tin mi cho cc DN. C th thy, phm vi mua bn ca thng nhn s
rng hn v i tng, t s to ra s a dng v phong ph trong mua bn hng ha. V
d nh: Nu trc y thng nhn ch c php mua bn cc loi hng ha nh my mc,
nguyn liu, nhin liu th by gi ngoi nhng mt hng thng nhn c th mua bn
tt c cc loi hng ha l ng sn, bt ng sn k c ng sn hnh thnh trong tng lai.
Ch nh v iu ny m hot ng mua bn hng ha VN trong nhng nm gn y din ra rt
si ni, ph hp vi nhu cu ca th trng trong nc.
LTM nm 2005 ph hp vi nguyn tc t do hot ng thng mi. Vic
khng nh r v bo m quyn t do hot ng ca thng nhn l ng lc ch yu
khuyn khch cc thnh phn kinh t tham gia tch cc vo hot ng thng mi. Theo ,
cc bn c quyn t do tha thun khng tri vi quy nh ca php lut, thun phong m tc
v o c x hi xc lp quyn v ngha v ca cc bn trong hot ng thng mi. Vic
quy nh quyn v ngha v ca cc bn tham gia HMBHH mt cch chi tit v cht ch s
to cm gic yn tm cho cc DN khi tham gia hot ng thng mi. Thc tin hot ng
mua bn hng ha nc ta t khi thc thi LTM nm 2005 pht trin mt cch a dng.
Tuy nhin, t thc trng ca nn kinh t th trng ang din ra mnh m hin nay th khng
t nhng trng hp vi phm HMBHH, khng ng vi quy nh ca php lut din ra,
iu ny v ang l vn bc xc ca ngi dn, lm cho khng t ngi ri vo tnh
trng tin mt m hng ha mua li khng ng nh mong mun. Do , cn s quan tm su
rng t ph a Nh nc gii quyt thc trng trn.

12

2.2. Gi c, phng thc thanh ton


2.2.1. Gi c
iu khon gi c l iu khon gn lin vi cc iu khon i tng hp ng. Gi
trong hp ng thng c xc nh da trn nhng cn c nh n gi, iu kin c s
t nh gi, iu khon bo lu v gi hng ha i vi HMBHHQT, gi c cn phi c
xc nh trn c s gi quc t v xut pht t iu kin giao hng. Theo nguyn tc gi c
cn phi c quy nh r, ng v ch nh xc. Trong nhiu trng hp ngi mua yu cu
ngi bn ghi gi t hn gi thc t trn thu nhp khu nc mnh, hoc ngc li
trnh vic kim sot ngoi t ca nc mnh, ngi mua cng c th yu cu ngi bn ghi
gi cao hn gi thc t chuyn phn chnh lch vo ti khon ca ngi mua nc ngoi.
2.2.2. Phng thc thanh ton
Theo quy nh ca LTM 2005 th bn mua c ngha v thanh ton tin mua hng v
nhn hng theo tha thun, bn mua phi tun th cc phng thc thanh ton, thc hin vic
thanh ton theo trnh t, th tc tha thun v theo quy nh ca php lut (iu 50 LTM).
Theo nguyn tc, thi hn thanh ton phi c xc nh bi mt khong thi gian c th, r
rng. Khi tha thun thi hn thanh ton khng bao gi s dng t sau. trnh nhng ri
ro ng tic, trong mi trng hp cn phi xc nh thi hn thanh ton bng cch tha
thun: thanh ton trc thi im hoc thanh ton trong khon thi gian tn.
2.2.3. Tnh hnh thc thi php lut
Trong qu trnh k kt v thc hin hp ng thng mi, thng nhn vn cn gp kh
nhiu lng tng i vi ch php l v hp ng thng mi c quy nh trong LTM nm
2005. Cng ch nh v th m xy ra rt nhiu trng hp vi phm HMBHH nh hin nay.
Trong trng hp ngi vi phm hp ng l bn bn th Cng c Vin 1980 (iu 46)
v LTM (iu 297) u quy nh rng ngi mua c quyn buc ngi bn thc hin mt trong
hai bin php: sa cha hoc thay th hng ha. Tuy nhin, LTM nm 2005 khng quy nh r
cn c la chn bin php sa cha hay thay th. Ngc li, theo Cng c Vin, ngi mua ch
c th yu cu ngi bn phi giao hng thay th nu s khng ph hp ca hng ha c giao
cu thnh mt vi phm c bn hp ng. Cc trng hp khc, ngi bn ch c p dng
bin php sa cha, loi tr hoc khc phc s khng ph hp .
i vi hng ho c gi tr tng i ln hoc rt ln, thng thng bn bn hng yu
cu bn mua hng t trc mt lng tin nht nh di dng tin t cc, tin ng trc
tng ng vi mt phn gi tr khi lng hng t mua. Khi bn bn hng cm tin tm
ng ca bn mua mi i mua hoc t hng t cc hng sn xut.
Trong trng hp bn mua vi phm hp ng th c Lut Thng Mi Vit Nam 2005 v
Cng c Vin 1980 u quy nh rng ngi bn c th yu cu ngi mua thanh ton, nhn
hng hay thc hin cc ngha v khc theo ng hp ng .

13

V vn thanh ton th tranh chp do li ca bn mua nhn hng, nhng khng


tin hnh thanh ton hoc tin hnh thanh ton khng y tin hng, l mt trong nhng
trng hp nhiu nht dn n tnh trng tranh chp HMBHH m Ta n th l v
gii quyt trong nhng nm qua.
Trong thi k kinh t kh khn nh hin nay th thc trng cc bn sau khi nhn
y s lng hng ha theo quy nh ca hp ng nhng li khng tin hnh thanh ton
hoc thanh ton khng y gi tr hng ha nhn c thng xuyn xy ra. Tranh chp
tr nn phc tp v kh gii quyt hn khi cc bn v vic ko di v khng gii quyt dt
im. Trong khi , ti thi im tin hnh giao nhn hng do tin tng bn hng nn qu
trnh giao nhn hng din ra khng ng nh quy nh ti hp ng, thiu c s chng minh
giao hng y v m bo cht lng. Vic bn mua khng t nguyn thanh ton hoc
thanh ton khng y tin hng s nh hng n quyn li ca bn bn.
2.3. Quyn v ngha v ca cc bn
2.3.1. Ngha v ca ngi bn
2.3.1.1. Ngha v giao hng
Mt trong nhng ngha v c bn ca ngi bn l ngha v giao hng. Theo nguyn
tc, hng ha phi ph hp vi quy nh ca hp ng v s lng, cht lng, cch thc
ng gi, bo qun v cc quy nh khc trong hp ng. Trong trng hp hp ng khng
c quy nh c th, hng ha c coi l khng ph hp vi iu kin ca hp ng (iu 35
Cng c vin 1980).
2.3.1.2. Ngi bn phi giao hng ng a im v ng thi hn
Ngi bn c ngha v giao hng trc tip cho ngi mua hay i din ca ngi mua.
Nu hp ng mua bn quy nh c vic vn chuyn hng ha th ngi bn phi giao hng
cho ngi vn chuyn u tin chuyn giao cho ngi mua. Trong trng hp hp ng
khng quy nh s tham gia ca ngi vn chuyn (giao hng ti kho ca ngi bn) v i
tng mua bn hng ha ca vt c nh hoc l hng ng loi phi c trch ra t mt
khi lng chung xc nh hay phi c ch to, sn xut th ngi bn c ngha v phi t
hng ha di s nh ot ca ngi mua.
2.3.1.3. Ngha v bo m quyn s hu v quyn s hu tr tu i vi hng ha
Ngi bn c ngha v bo m quyn s hu ca ngi mua i vi hng ha bn
ngi mua khng b ngi th ba tranh chp (iu 45 LTM 2005, iu 443 BLDS 2005,
iu 41 Cng c Vin 1980). Nh vy, ngi bn khng nhng c ngha v giao hng v
chng t lin quan n hng ha, bo m hng ha phi ph hp vi cc iu kin ca hp
ng m cn phi bo m hng c giao khng b ngi th ba tranh chp lin quan n
quyn s hu, tr trng hp ngi mua ng nhn hng ang c s tranh chp .
Theo quy nh ti iu 46 LTM 2005, iu 42 Cng c Vin 1980 th ngi bn c
ngha v giao hng khng rng buc bi bt k quyn hn no ca ngi th ba trn c s s
14

hu cng nghip hoc s hu tr tu khc m ngi bn bit hoc khng th bit vo thi
im k kt hp ng, vi iu kin nu cc quyn hn c hnh thnh trn c s s hu
cng nghip hoc s hu tr tu khc.
2.3.1.4. Ngha v giao chng t lin quan n hng ha
Chng t lin quan n hng ha theo HMBHH bao gm ha n thng mi, chng
t ng gi Trong trng hp hng ha l nng sn , thc phm th chng nhn kh trng,
chng nhn kim dch thc vt Trong nhiu trng hp, bin bn gim nh hng ha ti
thi im giao hng cng c coi l mt trong nhng chng t quan trng m ngi bn
phi c ngha v giao hng cho ngi mua. Trong trng hp HMBHH quy nh ngi mua
hoc i din ca ngi mua kim tra cht lng ca hng ha trc khi giao hng th ngi
bn c ngha v phi bo m cho ngi mua hoc i din ca ngi mua tham gia kim tra
hng ha (iu 44 LTM).
2.3.2. Ngha v ca ngi mua
2.3.2.1. Ngha v thanh ton
Ngi mua c ngha v thanh ton cho ngi bn theo thi hn c hp ng quy
nh, tc l phi p dng cc bin php v tun th cc th tc c hp ng hay lut php
quy nh thc hin thanh ton.
iu 52 LTM quy nh rng, trong trng hp khng
c tha thun v gi ca hng ha hay khng c tha thun v phng thc xc nh gi v
cng khng c bt k s ch dn no khc v gi th gi ca hng ha c xc nh theo gi
ca loi hng ha trong cc iu kin tng t v phng thc giao hng, thi im mua
bn hng ha, phng thc thanh ton v cc iu kin khc nh hng n gi.
2.3.2.2. Ngi mua c ngha v phi nhn hng ng thi hn c quy nh trong hp ng,
kim tra cht lng hng ha
Ngi mua phi thc hin mi hnh vi ngi bn c th thc hin giao hng theo
quy nh ca hp dng. Ngoi ra, ngi mua cn phi kim tra cht lng hng ha trc
thi im giao hng nu trong hp ng c s tha thun ca cc bn (iu 38).
2.4. Trch nhim php l do vi phm hp ng
2.4.1. Khi nim
Trch nhim php l do vi phm hp ng l hu qu php l bt li m bn vi phm
hp ng phi gnh chu khi c hnh vi vi phm hp ng cam kt.
2.4.2. Cc hnh thc trch nhim php l
2.4.2.1. Buc thc hin ng hp ng
Theo quy nh ca LTM, khi mt bn trong hp ng khng thc hin hoc thc hin
khng y ngha v quy nh trong hp ng th bn c quyn li b vi phm c quyn yu
cu bn vi phm thc hin ng hp ng hoc p dng bin php khc hp ng c
thc hin v bn vi phm phi chu ph tn pht sinh (iu 297). Thng thng, y l bin
php c u tin p dng trc khi p dng cc bin php khc.
15

Bn vi phm c th gia hn mt thi gian hp l bn vi phm thc hin ngha v hp


ng.
2.4.2.2. Pht vi phm
LTM nm 2005 c quy nh kh r rng v ch ti ny ti iu 300 v iu 301. Mc
pht i vi vi phm ngha v hp ng hoc tng mc pht i vi nhiu vi phm do cc bn
tho thun trong hp ng, nhng khng qu 8% gi tr phn ngha v hp ng b vi phm,
tr trng hp quy nh ti iu 266 LTM 2005 (iu 301).
2.4.2.3. Buc bi thng thit hi
Bi thng thit hi l vic buc bn vi phm tr tin bi thng nhng tn tht do
hnh vi vi phm hp ng gy ra. Gi tr bi thng thit hi bao gm gi tr tn tht thc t,
trc tip m bn b vi phm phi chu do bn vi phm gy ra v khon li trc tip m bn b
vi phm ng l c hng nu khng c hnh vi vi phm (iu 300 v iu 301 LTM).
Cc cn c pht sinh trch nhim bi thng thit hi bao gm: C hnh vi vi phm
hp ng, c thit hi thc t, mi quan h trc tip gia hnh vi vi phm hp ng ca mt
bn v thit hi vt cht ca bn kia.
2.4.2.4. Tm ngng thc hin hp ng
y l mt ch ti mi quy nh ti LTM, theo mt bn tm thi khng thc hin
ngha v trong hp ng thuc mt trong cc trng hp sau: Xy ra hnh vi vi phm m cc
bn tha thun l iu kin tm ngng thc hin hp ng; Mt bn vi phm c bn ngha
v hp ng.
2.4.2.5. nh ch thc hin hp ng
L mt ch ti mi quy nh ti LTM, nh ch thc hin hp ng l vic mt bn
chm dt thc hin ngha v hp ng thuc mt trong cc trng hp sau: Xy ra hnh vi vi
phm m cc bn tha thun l iu kin nh ch hp ng; Mt bn vi phm c bn
ngha v hp ng.Bn b vi phm vn c quyn yu cu bi thng thit hi theo quy nh
ca LTM.
2.4.2.6. Hy b hp ng
iu 312 LTM quy nh, bn c quyn li b vi phm c quyn tuyn b hy hp ng
nu vic vi phm ca bn kia l iu kin hy hp ng m cc bn tha thun. Ch ti
hy b hp ng cn c p dng trong cc trng hp mt bn vi phm c bn ngha v
hp ng. Hy b hp ng bao gm hy b ton b hp ng v hy b mt phn hp ng.
2.4.3. Cc trng hp min trch nhim
Theo quy nh ti iu 294 LTM 2005 cng c s chm chc khi quy nh ca trng
hp min trch nhim i vi cc hnh vi vi phm, c th bn vi phm hp ng c min
trch nhim trong cc trng hp sau y:
- Xy ra trng hp min trch nhim m cc bn tha thun;
- Xy ra s kin bt kh khng;
16

- Hnh vi vi phm ca mt bn hon ton do li ca bn kia;


- Hnh vi vi phm ca mt bn do thc hin quyt nh ca c quan qun l Nh nc
c thm quyn m cc bn khng th bit c vo thi im giao kt hp ng.
2.5. Cc ni dung khc ca hp ng mua bn hng ha
2.5.1. Sa i, chm dt hp ng mua bn hng ha
2.5.1.1. Sa i hp ng
Hp ng mua bn hng ha c giao kt v c hiu lc nhng do iu kin, hon
cnh c th ca mi bn m cc bn c th tha thun sa i hp ng, tr trng hp php
lut c quy nh khc. Khi tin hnh sa i hp ng phi gii quyt hu qu ca vic sa
i .
2.5.1.2. Chm dt hp ng
iu 424 BLDS nu ra cc trng hp chm dt hp ng nh sau:Hp ng c
chm dt khi hp ng hon thnh; Hp ng c chm dt theo tha thun ca cc bn;
Hp ng chm dt khi c nhn giao kt hp ng cht, php nhn hoc ch th khc chm
dt m vic thc hin hp ng phi do chnh c nhn, php nhn hoc ch th thc
hin;Hp ng chm dt khi b hy b, b n phng chm dt thc hin;Hp ng chm
dt khi hp ng khng th thc hin c do i tng ca hp ng khng cn v cc bn
c th tha thun thay th i tng khc hoc bi thng thit hi.
2.5.2. Cc bin php bo m thc hin hp ng
rng buc v tng cng trch nhim trong vic thc hin cc ngha v ca hp
ng, cc bn trong HMBHH c th tha thun p dng cc bin php bo m thc hin
hp ng quy nh ti iu 318 BLDS nh:Cm c ti sn, th chp ti sn, t cc, k qu,
bo lnh.
2.5.3. Chuyn ri ro v chuyn quyn s hu
LTM b sung cc quy nh v chuyn ri ro trong cc trng hp c th c lit k
ti cc iu 58, iu 59, iu 60, iu 61.
2.5.3.1. Bn bn c ngha v chuyn quyn s hu i vi hng ha cho bn mua
c th chuyn quyn s hu i vi hng ha cho bn mua, to iu kin cho bn
mua c th t do nh ot i vi hng ha c mua theo hp ng, bn bn phi m bo
hng ha khng c bt c khuyt tt php lno.
i vi hng ha mua bn l ng sn, th quyn s hu hng ha c chuyn giao t
bn bn sang bn mua khi bn bn giao hng cho bn mua, tc l bn mua c quyn chim
hu i vi hng ha. i vi hng ha mua bn l bt ng sn, vic giao nhn hng ha
c thc hin thng qua vic giao nhn chng t v hng ha, th quyn s hu hng ha
c chuyn giao cho bn mua khi bn bn hon tt vic chuyn giao cc chng t v hng
ha cho bn mua.

17

i vi hng ha mua bn m php lut quy nh phi ng k quyn s hu th s hu


hng ha c chuyn giao cho bn mua k t thi im hon thnh th tc chuyn ng k
quyn s hu i vi hng ha t ngi bn sang ngi mua hay ng k quyn s hu i
vi hng ho cho bn mua.
Trng hp hng ha khng dch chuyn khi giao nhn v cng khng c chng t v
hng ha, quyn s hu hng ha c coi nh l chuyn giao ti a im v thi gian
hp ng c hiu lc.
Trng hp mua bn hng ha theo phng thc mua sau khi s dng th, th trong
thi hn dng th, hng ha vn thuc s hu ca bn bn.Tuy nhin, trong thi hn dng
th, quyn s hu hng ha ca bn bn b hn ch, bn bn khng c bn, tng cho, cho
thu, rao i, th chp, cm c hng ha khi bn mua cha tr li.
Trng hp hng ha c mua bn theo phng thc tr chm, tr dn, th bn bn
c bo lu quyn s hu ca mnh i vi hng ha giao cho n khi bn mua tr
tin, tr trng hp c tha thun khc (iu 461 BLDS).
2.5.3.2. Bn mua hng c ngha v nhn hng
Nhn hng l ngha v c bn ca bn mua (iu 56 LTM). Nhn hng l vic bn mua
cng nhn ngha v giao hng ca bn bn,tc l bn mua nhn hng v mt php l. Bn
mua hng c ngha v nhn hng theo tha thun. Khi nhn hng, bn mua phi thc hin
nhng cng vic hp l gip bn bn giao hng.
2.5.3.3.Bn mua c ngha v thanh ton
Thanh ton l ngha v quan trng nht ca bn mua trong quan h hp ng mua bn
hng ha. Bn mua c ngha v thanh ton v nhn hng theo tha thun v cc bn c tha
thun v phng thc, thi hn v thi im thanh ton. Bn mua phi thc hin ng ni
dung ny theo tha thun.
2.5.4. Ri ro i vi hng ha
V nguyn tc chung, vic xc nh trch nhim chu ri ro i vi hng ha trc ht
cn cn c vo s tha thun ca cc bn trong hp ng. Trng hp cc bn khng c tha
thun th p dng quy nh ca php lut.
Th nht, tr trng hp c tho thun khc, nu bn bn c ngha v giao hng cho
bn mua ti mt a im nht nh th ri ro v mt mt hoc h hng hng ho c
chuyn cho bn mua khi hng ho c giao cho bn mua hoc ngi c bn mua u
quyn nhn hng ti a im , k c trong trng hp bn bn c u quyn gi li
cc chng t xc lp quyn s hu i vi hng ho.
Th hai, chuyn ri ro trong trng hp khng c a im giao hng xc nh: nu
hp ng c quy nh v vic vn chuyn hng ho v bn bn khng c ngha v giao hng
ti mt a im nht nh th ri ro v mt mt hoc h hng hng ho c chuyn cho bn

18

mua khi hng ho c giao cho ngi vn chuyn u tin, (tr trng hp c tho thun
khc).
Th ba, chuyn ri ro trong trng hp giao hng cho ngi nhn hng giao m
khng phi l ngi vn chuyn (v d: ngi lm dch v logictic).
Th t, chuyn ri ro trong trng hp mua bn hng ho ang trn ng vn chuyn:
Tr trng hp c tha thun khc, nu i tng ca hp ng l hng ho ang trn ng
vn chuyn th ri ro v mt mt hoc h hng hng ho c chuyn cho bn mua k t thi
im giao kt hp ng.
2.5.5. Gii quyt tranh chp
2.5.5.1. Khi nim v tranh chp trong giao kt v thc hin hp ng mua bn hng ha
Trong nhng nm gn y, s lng cc v n lin quan n HMBHH lun chim t
l cao nht trong tng cc v n kinh t c th l v gii quyt. Hiu r bn cht ca
HMBHH nhm xc nh ng cp c quan c thm quyn gii quyt cc tranh chp xy ra
trong thc hin hp ng l rt cn thit.
C th hiu tranh chp pht sinh trong giao kt v thc hin HMBHH l s mu
thun hay xung t v quyn v li ch kinh t gia cc ch th tham gia quan h mua bn
hng ha, pht sinh do vic khng thc hin hoc thc hin khng ng ni dung hp ng
tha thun.
2.5.5.2. Phng thc gii quyt tranh chp pht sinh trong giao kt v thc hin hp ng
mua bn hng ha
Thng lng
Thng lngl hnh thc gii quyt tranh chp khng cn n vai tr ca ngi th
ba. c im ca thng lng l cc bn c ng nhau trnh by quan im, tm ra cc bin
php thch hp, trn c s i n thng nht gii quyt cc bt ng. Kt qu ca
thng lng thng l nhng cam kt, tha thun v nhng gii php c th nhm tho g
nhng bt ng pht sinh m cc bn thng khng nhn thc c trc .
Ha gii
Khc vi thng lng, ha gii l hnh thc gii quyt tranh chp c s tham gia ca
bn th ba c lp do hai bn cng chp nhn hay ch nh, ng vai tr trung gian h tr
cc bn nhm tm kim nhng gii php thch hp cho vic gii quyt xung t. Kt qu ha
gii ph thuc vo thin ch ca cc bn tranh chp v uy tn, kinh nghim, k nng ca trung
gian ha gii, quyt nh cui cng ca vic gii quyt tranh chp khng phi ca trung gian
ha gii m hon ton ph thuc cc bn tranh chp.
Trng ti
Gii quyt ti trng ti l hnh thc gii quyt tranh chp khng th thiu trong nn
kinh t th trng v ngy cng c cc nh kinh doanh a chung. l hnh thc gii
quyt tranh chp do cc bn t nguyn la chn, trong bn th ba trung gian (trng ti
19

vin) sau khi nghe cc bn trnh by s ra quyt nh c tnh bt buc i vi cc bn tranh


chp.
Ta n
Gii quyt tranh chp bng con ng ta n l hnh thc gii quyt tranh chp thng
qua hot ng ca c quan ti phn nh nc, nhn danh quyn lc nh nc a ra phn
quyt buc cc bn c ngha v thi hnh. Khc vi trng ti, gii quyt tranh chp theo th tc
t php ti ta n gn lin vi quyn lc nh nc.
nh gi v thc trng thc hin hp ng mua bn hng ha ca cc doanh
nghip
2.6.1. Tnh hnh thc hin hp ng mua bn hng ha
Trong giai on hin nay, nn kinh t VN ang trn pht trin, hot ng kinh
doanh, thng mi tng trng mt cch mnh m. Nhng bn cnh , cc v tranh chp v
kinh doanh, thng mi, c bit l cc HMBHH gia tng mt cch ng k.
S v tranh chp v HMBHH c xu hng tng cao trong nhng nm gn y. in
hnh l theo s liu thng k ca Ta n nhn dn hai cp ti thnh ph Nng th s v
tranh chp HMBHH nm 2011, ch l 55 v nhng n nm 2012 l 115 v, tng 48%.
c th hin r qua bng biu sau:
T biu trn, ta c th thy c vo nm 2011, s v tranh chp HMBHH ch
chim 24,9% so vi cc v tranh chp kinh doanh thng mi khc nh tranh chp hp ng
t n dng, tranh chp hp ng u t xy dng, tranh chp hp ng u t; nhng nm
2012, s v tranh chp ny tng ln 37,4% v n nm 2013 th tng n 44,1%. Nh
vy, t l s v n tranh chp HMBHH tng dn qua tng nm v chim s lng ln so vi
cc tranh chp kinh doanh thng mi khc. Vy nhng nguyn nhn ch nh dn n tnh
trng trn l g?
2.6.

2.6.2. Nguyn nhn dn n cc tranh chp v hp ng mua bn hng ha ca cc


doanh nghip Vit Nam
C rt nhiu nguyn nhn dn n nhng tranh chp t HMBHH. Bn cnh nhng
nguyn nhn khch quan v cc quy nh thiu ng b, rm r, lc hu ca h thng php
lut th cn phi k n nhng nguyn nhn ch quan xut pht t ph a DN, nh:
- Hp ng c k kt s si, khng quy nh y quyn v ngha v ca cc bn. Trn
thc t, rt nhiu hp ng xut nhp khu tt c iu khon ch nm trong mt trang giy A4.
- Nhiu DN thiu bin php phng nga ri ro, hoc cha am hiu v cc ch ti v cc
bin php c th bo v mnh, cng nh cch vn dng cc ch ti ny.
- Do vi phm cht lng, s lng, chng loi v giy t ti liu km theo hng ha.
- Do nhn tin t trc (t cc) nhng khng giao hng.
- Do khng k hon tt h s giao hng, bin bn nghim thu lp t, xc nhn tin hng.
20

CHNG 3. MT S GII PHP V KIN NGH


3.1. nh hng hon thin php lut
3.1.1. Xy dng v hon thin cc quy nh ca php lut thng mi hin hnh v mua
bn hng ha thng nht trong lut php quc gia v ph hp vi thng l quc t
Vic sa i, b sung cc vn bn php lut, c bit l cc vn bn trong lnh vc kinh
doanh thng mi nn thc hin theo hng ph hp vi php lut quc t nhng cng m
bo nhng li ch hp php ca cc DN trong nc.
Th nht, vi phm c bn l s vi phm hp ng ca mt bn gy thit hi cho bn
kia n mc lm cho bn kia khng t c mc ch ca vic giao kt hp ng. y,
mc ch ca hp ng l ci g rt tru tng, kh c th xc nh, n ph thuc hon
ton vo ch ch quan ca cc bn tham gia hp ng. Ch nh iu ny lm cho cc ch th
hp ng khi p dng quy nh trn trong thc tin s gp kh khn. Thit ngh l phi c vn
bn hng dn vi phm c bn l nh th no v p dng trong nhng trng hp c th.
Th hai, iu 15.2.2 BLDS Lin bang Nga quy nh: Nu ngi vi phm ngha v thu
li t vic vi phm th ngi b vi phm c quyn yu cu bi thng cng vi nhng thit
hi khc, khon li ng l c hng khng t hn thu nhp ni trn ca ngi vi phm. C
th ni rng, y l mt quy nh ht sc mi v hin nay mi ch c trong BLDS ca Cng
ha Lin bang Nga. Nhm gp phn bo m trt t cho hot ng kinh doanh thng mi
cng nh lu thng dn s, LTM VN nn xy dng tng t iu 15 BLDS Nga.
Th ba, vn c t ra l gii hn mc ti a ca pht vi phm l 8% gi tr phn
ngha v b vi phm (iu 301 LTM). Quy nh ny tri vi BLDS nm 2005 v khng ph
hp vi php lut quc t. Php lut cc nc khng hn ch mc pht vi phm m ch quy
nh rng mc pht vi phm do cc bn tha thun khi k kt hp ng. Mc pht ny c th
c Ta n iu chnh khi c yu cu ca mt trong trng hp thit hi thc t do vi phm
l qu thp hoc qu cao so vi mc pht vi phm do cc bn tha thun.
Th t, vic chuyn quyn s hu, chuyn ri ro t ngi bn sang ngi mua i vi hng
ha trong HMBHH l mt vn ht sc phc tp v c ngha php l quan trng. LTM hay
BLDS VN nm 2005 cn c thm iu khon quy nh khi no th ngi bn c coi l hon
thnh ngha v giao hng. C nh vy, cc quy nh v chuyn quyn s hu cng nh chuyn
ri ro t ngi bn sang ngi mua i vi hng ha trong HMBHH mi c coi l cht ch.
Th nm, v trng hp min trch nhim do hnh vi vi phm hp ng quy nh ti
Khon 2 iu 294 LTM nm 2005. Li thm mt ln na thng nhn gp nhiu lng tng
khi gp phi khi nim c quan qun l Nh nc c thm quyn. V c quan qun l Nh
nc c thm quyn l c quan cp no? C quan qun l nh nc c thm quyn ban hnh
ra quyt nh nhm mc ch g? Vic php lut khng c quy nh r rng nhng vn
ni trn chc chn s gy ra nhiu kh khn trong vic xc nh mt quyt nh no ca c
quan qun l Nh nc c thm quyn c phi l trng hp min trch nhim hay khng.
21

3.1.2. Tng cng cc c ch h tr k kt v thc hin hp ng mua bn hng ha


Kinh doanh l hot ng ca con ngi, d hiu qu kinh doanh ty thuc vo nng
lc ca ngi kinh doanh. Cc DN cn phi thng xuyn cp nht thng tin php l; xy dng
t chc php ch trong DN; s dng dch v t vn php lut mt cch thng xuyn v c hiu
qu; lnh o cn b DN c k hoch nh k bi d ng kin thc v php lut HMBHH. iu
ny s gip DN trnh c nhng ri ro khng ng c khi giao kt v thc hin hp ng.
3.2. Gii php hon thin php lut v hp ng mua bn hng ha
3.2.1. Hon thin php lut v hp ng mua bn hng ha hin hnh trong nc
iu chnh quy nh v khi nim vi phm c bn
iu chnh khi nim vi phm c bn trong LTM 2005 hoc ban hnh ngh nh,
thng t hng dn c th v ni hm khi nim ny. Nn k tha cch khi nim ca Cng
c vin, theo c xem l vi phm c bn th s vi phm phi t c 3 tiu ch:
C s vi phm hp ng; S vi phm dn n hu qu khng mong mun cho bn b vi
phm; v bn vi phm c li v , khng nhn thy trc c hu qu ca s vi phm .
Vic quy nh r rng gip cho qu trnh p dng c trin khai hiu qu, t hn ch
tranh chp pht sinh v cch gii quyt tranh chp cng c d dng hn.
iu chnh quy nh v thi hiu yu cu ta n tuyn b hp ng v hiu do b la
di, e da
Xem xt sa i iu 136 BLDS 2005 theo hng: Nn c s phn bit gia thi hiu
yu cu ta n tuyn b hp ng v hiu do nhm ln vi thi hiu yu cu ta n tuyn b
hp ng v hiu do b la di, e da; Khng nn ly mc l thi im xc lp hp ng m
ly mc l thi im chm dt s e da hay thi im bn b la di bit c hay buc phi
bit c mnh b la di tnh thi hiu yu cu ta n tuyn b hp ng v hiu.
iu chnh quy nh v cch xc nh thit hi yu cu bi thng
Lin quan n vn xc nh thit hi bi thng, nhm trnh tnh trng c tnh vi
phm hp ng thu li t vic vi phm, v d nh c tnh chm tr trong vic giao hng nhm
mc ch gim chi ph nng cao li nhun th php lut VN cn c nhng iu chnh trit .
Theo , BLDS v LTM cn b sung quy nh theo hng: nu ngi vi phm ngha v thu li
t vic vi phm th ngi b vi phm c quyn yu cu bi thng, cng vi nhng thit hi khc,
khon li ng l c hng khng t hn thu nhp ni trn ca ngi vi phm.
iu chnh quy nh v pht vi phm v bi thng thit hi
Quan im ca tc gi l hy coi pht vi phm nh l hnh thc ca trch nhim do vi
phm ngha v hp ng, khng nn hn ch mc pht vi phm, m ch quy nh rng mc
pht vi phm do cc bn tha thun khi k kt hp ng.
3.2.2. Tham gia iu c quc t v hp ng mua bn hng ha
Hin ti VN cha c lut chuyn ngnh v mua bn hng ha quc t, do cc quy nh v
HMBHHQT u a phn c dn chiu n LTM 2005. Tuy nhin, LTM 2005 li ch yu
22

hng n vic mua bn hng ha ni a. Do , mt s quy nh trong cha tht s ph hp


vi s phc tp ca HMBHHQT. Ch nh v vy, thit ngh, VN nn tham gia cc iu c quc t
v HMBHH m in hnh l gia nhp Cng c Vin 1980 mang li cc li ch sau:
Th nht, vic gia nhp Cng c Vin 1980 s gip thng nht php lut v mua bn
hng ha quc t ca VN vi nhiu quc gia trn th gii lm tng cng cc hp ng mua
bn hng ha gia VN v cc bn i tc.
Th hai, to iu kin cho cc DN trong nc c c hi cnh tranh cng bng trn th
trng quc t.
Th ba, tng cng hot ng trao i hng ha gia VN v cc quc gia trn th gii. Vi
t nh cht l mt vn bn thng nht lut, Cng c Vin thng nht ho c nhiu mu thun
gia cc h thng php lut khc nhau trn th gii, ng vai tr quan trng trong vic gii quyt
cc xung t php lut trong thng mi quc t v thc y thng mi quc t pht trin.
Th t, vic gia nhp Cng c Vin 1980 gip hon thin php lut v mua bn hng
ha quc t ni ring v php lut v mua bn hng ha ni chung ca VN v lut p dng
cho hp ng, quyn li v ngha v ca cc bn, trch nhim khi vi phm hp ng.
Th nm, gia nhp Cng c Vin 1980 cng s l iu kin vic gii quyt tranh
chp, nu c, t cc HMBHHQT thun li hn.
3.3.

Gii php nng cao hiu qu ca vic k kt v thc thi hp ng mua bn hng ha
Thnh lp Ban nghin cu v r sot v php lut hp ng. Chng ta cn tp trung
pht trin hn na i ng cc nh lm lut chuyn nghip, chuyn dnh thi gian nghin cu
v to ra mi trng nghin cu lp php p ng cc nhu cu ca x hi bng cch thnh lp
Trung tm nghin cu v pht trin php lut c lp thuc Quc hi, c lp vi cc B.
Trung tm ny cn c cc thnh vin l chuyn gia php l c hu v cc chuyn gia c
mi hp tc nghin cu t bn ngoi (c th l trong nc hoc quc t ty tng yu cu
nghin cu) nhm loi b nhng chng cho, mu thun gia cc quy nh ca LTM nm
2005 v BLDS nm 2005.
Bn cnh cn tng s i biu Quc hi chuyn trch tp trung cho cng tc lp php.
C nh vy mi hy vng tng lai c nhng iu chnh ph hp, kp thi ca ton h thng
php lut ni chung v php lut v hot ng mua bn hng ha ni ring.
C c ch h tr thng tin t c quan qun l nh nc v chuyn mn cho DN trong
k kt v thc hin HMBHH.
Nh nc ta cn xy dng mt h thng thng tin gia c quan qun l Nh nc v cc
DN. Cc c quan chuyn mn nh S Cng thng, qun l th trng... nn c trch nhim
t vn cho cc DN cc thng tin cn thit khi DN yu cu h nm r v HMBHH m h
ang tin hnh k kt v thc hin.

23

KT LUN
Php lut v HMBHH VN ngy nay c nhng ci thin v dn hon chnh trong
nn kinh t thi m ca. T khi LTM nm 2005 ra i cho n nay hot ng mua bn gia
cc thng nhn ngy cng phong ph v a dng, gp phn thc y nn kinh t th trng
nc ta pht trin c v cht v lng.
Trong bi cnh kinh t th trng c ng xu hng ton cu ha din ra ngy cng su sc
v mnh m, vi vic VN gia nhp WTO m ra nhiu bn hng mi, hot ng mua bn
din ra si ni v a dng hn. C ng vi vic m ca, hi nhp v pht trin, kinh t VN chu
s tc ng ca nn kinh t cc nc trong khu vc cng nh nn kinh t th gii ngy cng
nhiu. Do , cc DN mun khng nh v th ca mnh trn trng quc t th trc ht phi
to uy tn ca mnh trong nc m trong mua bn hng ha l hot ng khng th thiu
ca cc DN. Chnh v th, HMBHH ng vai tr rt quan trng, khng th thiu c i
vi cc ch th trong quan h mua bn hng ha. N cng l cng c quan trng nh nc
qun l v iu hnh nn kinh t t hiu qu cao nht. V vy, vic hon thin h thng php
lut v HMBHH trong thng mi VN hin nay l iu cn thit, cc vn bn php lut v
hot ng mua bn hng ha phi p ng c yu cu t ra ca nn kinh t l to hnh
lang php l vng chc bo m mi trng cnh tranh lnh mnh, bo v ngi tiu dng
v l c s cc thng nhn thc y hot ng thng mi t hiu qu cao nht. Trong
thi gian qua, h thng php lut ny c quan tm v chnh sa ph hp vi thc
trng ca nn kinh t t nc, v iu ny c nh du bi s ra i ca hai vn bn php
lut ln l BLDS 2005 v LTM 2005, to mi trng php l thng thong cho thng nhn
k kt v thc hin hp ng v nng cao tnh hiu qu ca h thng php lut VN hn na.

24