Anda di halaman 1dari 90

Unit 1

KAEDAH MENGAJAR NOMBOR DAN OPERASI

Sinopsis
Bab ini bertujuan untuk memberi pendedahan tentang tajuk-tajuk yang berkaitan dengan
konsep pranombor, nombor, nilai tempat dan pengertian empat operasi asas. Konsep
pranombor merangkumi tajuk-tajuk berkaitan klasifikasi mengikut ciri fizikal, membanding
kuantiti, padanan satu dengan satu dan keabadian kuantiti. Juga dijelaskan konsep nombor
yang terdiri daripada nombor ordinal dan nombor kardinal. Konsep nilai tempat dengan
menerangkan pengertian dan menentukan nilai nombor. Di samping itu, pengertian empat
operasi asas tambah, tolak, darab dan bahagi turut dibincangkan. Justeru itu, celik nombor
perlu dikuasai untuk memahamkan nombor dan menggunakan secara berkesan dalam
kehidupan seharian.
Hasil Pembelajaran
Pada akhir unit pelajar dapat :
Pada akhir unit pelajar dapat :
Menjelaskan konsep pranombor dengan membandingkan
Menjelaskan konsep pranombor dengan membandingkan
klasifikasi mengikut ciri fizikal
klasifikasi mengikut ciri fizikal
membanding kuantiti
membanding kuantiti
padanan satu dengan satu
padanan satu dengan satu
keabadian kuantiti
keabadian kuantiti
ii. Membezakan nombor ordinal dan kardinal
ii. Membezakan nombor ordinal dan kardinal
iii. Menyebut dan menulis nombor ordinal dan kardinal
iii. Menyebut dan menulis nombor ordinal dan kardinal
iv.
Menjelaskan
konsep
nilai
tempat
dari
segi
iv.
Menjelaskan
konsep
nilai
tempat
dari
segi
pengertiannya dan nilai nombor
pengertiannya dan nilai nombor
v. Mengaplikasikan kaedah mengajar nombor dan operasi.
v. Mengaplikasikan kaedah mengajar nombor dan operasi.

1.1

Konsep Pranombor

Pra bermaksud `sebelum ( Kamus Dewan, 1991). Justeru itu, konsep pranombor bermaksud `
konsep sebelum nombor.
Konsep pranombor merupakan konsep paling awal didedahkan kepada kanak-kanak
sekolah sebelum mereka

pra

diperkenalkan kepada konsep nombor. Ini adalah kerana

kefahaman, penguasaan konsep dan kemahirankemahiran pranombor merupakan intipati


kepada kejayaan kanak-kanak memahami dan menguasai konsep-konsep Matematik secara
1

formal dengan berkesan. Booker et. al (2009) merujuk konsep pranombor sebagai pemikiran
awal Matematik (early - mathematical thinking)
Debra (2013) menegaskan bahawa perkembangan awal konsep nombor, terutama sekali
pranombor adalah kritikal dalam memupuk sikap positif kanak kanak terhadap Matematik
pada usia awal.
Justeru itu, guru harus melengkapkan kanak-kanak dengan pelbagai pengalaman konsep
pranombor melalui manipulasi bahan-bahan konkrit dan semi konkrit secara `hands on,minds
on. Pengalaman awal tersebut mampu membina pemikiran awal Matematik

ke arah

kefahaman konsep nombor yang bersifat abstrak.


Jadual 1 menunjukkan kemahiran-kemahiran pranombor yang terkandung dalam Tunjang
Sains dan Teknologi : Awal Matematik ( Dokumen Standard Kurikulum Pra Sekolah 2010)
Pengalaman

Memadankan objek

1. Memadankan objek berpasangan yang sama

Pranombor

seperti kasut, sarung tangan.


2. Memadankan objek berpasangan yang tidak
sama seperti cawan dan piring, kasut dengan
sarung kaki.
3. Memadankan dua kumpulan objek yang
mempunyai bilangan:
sama
Membandingkan

tidak sama.
Membandingkan dua

kuantiti objek.
Membuat seriasi

menyatakan sama banyak, lebih atau kurang.


Menyusun objek mengikut kriteria berikut:

mengikut satu ciri.

a. Kecil ke besar

kumpulan

objek

untuk

b. Pendek ke panjang
c. Rendah ke tinggi
Mengecam corak

d. Nipis ke tebal dan sebaliknya


1. Mengecam corak berulang di persekitaran

berulang dan
membina pola.

dengan bimbingan.
2. Meniru corak berulang menggunakan objek
seperti blok, manik.
3. Melengkapkan corak berulang yang diberi.
4. Membina corak berulang mengikut kreativiti
sendiri menggunakan bahan yang disediakan
dan menyatakan coraknya.
Jadual 1

Secara keseluruhan, kemahiran pranombor terdiri daripada kemahiran-kemahiran berikut:


2

i.

Pengelasan

ii.

Perbandingan

iii.

Turutan /Seriasi

iv.

Padanan satu dengan satu

v.

Pola

vi.

Konservasi/ Keabadian

1.1.1

Pengelasan

Perhatikan sekeliling anda dengan teliti.


Bagaimanakah objek-objek dalam rumah anda, sekolah,kelas dan kehidupan seharian

di

susun? Bercampur aduk atau mengikut jenis?


Jika anda ingin membeli air jus di pasar mini, ke bahagian manakah yang anda akan tuju
untuk mendapatkannya?
Anda ingin mencari maksud `pra dalam kamus .Bagaimanakah

anda akan lakukannya?

Bagaimanakah susunan nama dalam buku panduan talipon?


Sedarkah anda bahawa setiap hari kita mengelaskan objek, mencari bahan-bahan kehidupan
seharian atau merujuk sesuatu berdasarkan ciri-ciri tertentu tanpa menyedari bahawa kita
sedang menggunakan kemahiran paling asas dalam konsep pranombor iaitu pengelasan.
Pengelasan objek dalam kehidupan

manusia membolehkan kita menjalankan kehidupan

dengan teratur dan lancar.


Pengelasan merupakan proses mengklasifikasikan atau mengasingkan sekumpulan objek
berfokuskan kepada suatu atribut atau ciri objek dan mengumpulkan objek-objek tersebut
berdasarkan ciri yang dikenalpasti (Cathcart et al, 2011). Kanak-kanak mesti boleh
mengelaskan serta membezakan satu objek daripada objek yang lain berdasarkan atribut
atribut yang dikenalpasti sebelum dia boleh membilang. Ini adalah kerana, dia mesti tahu apa
yang hendak dibilang. Kemahiran ini juga perlu untuk membezakan antara nombor nombor
serta simbol-simbol Matematik kelak.
Penguasaan kemahiran pengelasan oleh kanak-kanak hanya boleh dicapai melalui pelbagai
pengalaman mengelaskan benda konkrit dan semi konkrit yang melibatkan atribut berikut:

i. Warna
3

- mengenal warna
- menamakan warna
- mencantumkan kad warna
- mengasingkan warna
- mengasingkan warna dengan benda-benda
- mewarna mengikut arahan yang diberi
ii. Saiz
- membandingkan saiz benda konkrit yang ditunjukkan
- mengenal saiz kecil/besar, tinggi/rendah, panjang/pendek
- menamakan saiz
- mengasingkan benda semi konkrit mengikut saiz
- memadankan saiz yang sama
- mewarnakan saiz yang sama
iii. Bentuk
- mengasingkan benda mengikut bentuk
- menamakan bentuk
- memadankan bentuk yang sama dengan benda-benda konkrit
- mewarnakan bentuk-bentuk yang sama
iv. Jenis
- menamakan benda mengikut jenis
- mengumpul benda mengikut jenis (semi maujud)
- mengkelaskan benda mengikut jenis (gambar)
- mewarna/melukis benda mengikut jenis
Pengelasan objek-objek boleh dilakukan berdasarkan kepada :
a)

Satu ciri sahaja contoh : dikelaskan

bentuk sahaja atau jenis sahaja.

Perhatikan objek-objek berikut .

mengikut warna sahaja, saiz sahaja,

Apakah atribut-atribut yang boleh kita gunakan untuk

mengelaskan

benda- benda tersebut? Kenalpasti satu atribut dan kelaskan objek-objek itu
berdasarkan ciri yang anda pilih.

b)

Dua ciri sahaja,contoh : pengelasan mengikut warna dan bentuk sahaja atau

warna dan saiz sahaja.

M
B

M
M

Merah, saiz besar

Biru,saiz besar

B
M

Merah, saiz kecil

Biru, saiz kecil

Rajah 1 : Pengelasan mengikut warna dan saiz sahaja


c)

Tiga ciri contohnya : pengelasan mengikut warna, bentuk dan saiz .

B
M

M5

B
B

B
B

B
B

B
M

B
B

Rajah 2 : Pengelasan mengikut warna,bentuk dan saiz


d)

Ciri bukan ahli kumpulan ( oddity principle) iaitu menentukan objek yang bukan

ahli kumpulan berdasarkan ciri yang dikenalpasti.


Contoh : Perhatikan sekumpulan bentuk bentuk berikut.
Bentuk manakah yang bukan ahli kumpulan tersebut?
Bentuk (d) bukan ahli kumpulan kerana ia mempunyai tiga sisi sahaja manakala yang
lain mempunyai empat sisi.

U
(a)

(b)

(c)

M
(d)

Perhatikan kumpulan bentuk dibawah.


Apakah kesilapan yang mungkin murid lakukan bila
mengenalpasti bukan ahli jika dia hanya fokus kepada satu ciri
sahaja? Apakah jawapan yang betul?

M
M

(a)

(b)

(c)

(d)

Menurut Kidd et al (2008), `The comprehension of relations involved in employing the oddity
principle marks the transition from understanding events primarily in terms of perceptual
thought to understanding based on early abstract thought.. Dalam erti kata lain, kefahaman
kanak-kanak melihat hubungan dalam menggunakan oddity principle menandakan peralihan
daripada peringkat kefahaman

peristiwa berdasarkan pemikiran persepsi semata-mata

kepada peringkat kefahaman pemikiran awal di peringkat abstrak.


1.1.2

Perbandingan

Perbandingan merupakan proses melihat hubungan antara dua objek berasaskan atribut atau
ciri kualitatif dan kuantitatif.
Kemahiran perbandingan seperti `sama banyak, `lebih atau `kurang adalah penting dalam
membantu kanak-kanak

membanding kuantiti dan memahami konsep kardinal (`berapa

banyak? ) dan nominal (`kedudukan ke berapa?) dalam konsep nombor. banyak


Contoh perbandingan digunakan ialah:
Ukuran : Panjang - pendek ; tinggi -rendah ; tebal : nipis
Saiz

: Besar : kecil

Jisim

: Berat : ringan )

Bilangan ( Banyak : sedikit )

Panjang
(c) Banding ukuran

Pendek

Besar ,

Kecil

banyak

( a) Banding saiz

sedikit

(b) Banding kuantiti

Untuk kemahiran perbandingan kuantiti, ia akan membolehkan murid menyatakan


kuantiti melalui perbandingan iaitu banyak atau sedikit, sama banyak atau tidak sama banyak,
lebih atau kurang. Ini adalah amat penting dalam membantu murid menyususn nombor dalam
turutan kelak. Murid mesti menguasai kemahiran-kemahiran berikut :
i

ii

iii

1.1.3

Mengasingkan Kumpulan
-

yang banyak atau lebih

yang sedikit atau kurang

yang sama banyak

yang tidak sama banyak

Mewarnakan Kumpulan
-

yang banyak atau lebih

yang sedikit atau kurang

yang sama banyak

yang tidak sama banyak

Menamakan Kumpulan
-

yang banyak atau lebih

yang sedikit atau kurang

yang sama banyak

yang tidak

Seriasi

Seriasi merupakan proses menyusun atau mengatur

objek-objek

berfokuskan sesuatu

atribut yang dikenalpasti.


Kidd et al (2008) mendefinasikan seriasi sebagai kemahiran menyusun objek-objek dalam
turutan berdasarkan saiz atau dimensi ordinal.
8

Kebolehan menyusun objek dalam turutan

adalah penting kelak dalam membantu kanak-

kanak menyusun kuantiti dan seterusnya menyusun nombor.


Contoh seriasi yang selalu dilakukan adalah menyusun mengikut tertib menaik atau menurun
mengikut saiz (kecil ke besar), ketebalan (nipis ke tebal ), ketinggian (rendah ke tinggi )
ukuran (pendek ke panjang) dan sempit ke luas.
Konsep seriasi dan konsep pengelasan boleh diajar serentak dengan sangat berkesan.
Contoh, murid boleh kelaskan objek-objek berdasarkan saiz dan seterusnya menyusun
objek daripada pendek ke panjang.

Kanak kanak yang gagal menyusun objek objek konkrit dalam turutan tidak mungkin
mampu memahami keperluan menyusun angka angka abstrak seperti 6, 3, 8, 1 dalam
turutan yang betul .
Penyusunan secara tertib boleh juga di perkenalkan dalam bentuk pola dengan kanak-kanak
mencari objek berikutnya .
1.1.4

Pola

Patterns abound in our world. The mathematics curriculum should help sensitize

students

to the patterns they meet every day and to the mathematical descriptions or models of these
patterns and relationships ( NCTM Curriculum and Evaluation Standards for School
Mathematics ,1989)
Mari kita lihat bagaimana kita mengalami pola daripada peringkat permainan kanak-kanak
sehingga pilihan kerjaya..
9

i.

Kanak-kanak mengasingkan blok merah daripada bola biru. Pengasingan ialah satu
pola: merah ke sini, hijau ke sana.

ii.

Murid pra sekolah membilang nombor : nombor merupakan pola.

iii.

Murid tahun 1 membuat corak dalam seni lukis iaitu pola

iv.

Murid Tahun 2 belajar bahawa untuk sifir 5, hasidarab melibatkan 0 atau 5 di digit akhir

v.

Murid tahun 6 membina teselasi: iaitu pola yang menutupi satah

vi.

Pelajar university mengkaji simetri dalam molekul kimia Iiatu pola dalam ruang

vii.

Doktor melihat pola dalam menentukan sesuatu penyakit

Pola berulang mempunyai struktur berbentuk cyclic yang boleh dijanakan dengan
menggunakan berulang kali sebahagian kecil (dikenali sebagai unit pola) daripada pola
tersebut. (Liljedahl 2004 dalam Papic, 2007),,
Contoh :

ialah unit pola bagi pola

.
Terdapat empat cara bagaimana konsep pola boleh dikembangkan dalam diri murid:
a) Meniru pola
Kanak-kanak sekadar meniru atau melukis pola yang dilihatnya
b) Menyambung pola

.
c) Melengkapkan pola

d) Membina pola sendiri

Mengecam pola berulang dan pola semakin membesar boleh mengembangkan pemikiran
fungsi (functional thinking) apabila pelajar beralih daripada satu set data yang mudah kepada
mencari pertalian antara set-set data (Warren & Cooper, 2006 dalam Papic, 2007)
Menurut Cooper lagi, pembinaan pola penting, khususnya dalam perkembangan kesedaran
spatial, turutan dan seriasi,perbandingan dan pengelasan. Ia juga penting dalam
10

perkembangan

struktur

membilang

dan

aritmetik,

konsep

asas

pendaraban,unit ukuran,penaakulan perkadaran(proportional reasoning)

sepuluh,

konsep

dan penerokaan

data. Justeru itu, pola perlu dipersembahkan melalui pelbagai `mode seperti gaya, muzik
atau

bentuk

geometri.

Ia

mampu

meningkatkan

potensi

kanak-kanak

untuk

mengeneralisasikan pola sebagai satu unit berulang tanpa kira mod.


Pola juga boleh di wakilkan dalam pelbagai cara ke arah mewujudkan potensi untuk pemikiran
awal algebra . .

1.1.5

Padanan Satu Dengan Satu

Padanan satu dengan satu merupakan hubungan perkaitan satu dengan satu antara objekobjek dalam dua set yang berlainan.Objek objek boleh terdiri daripada objek objek yang
sama atau objek-objek yang berbeza. Apabila didapati sama banyak objek dalam kedua-dua
set tersebut, dikatakan ada padanan satu dengan satu diantara objek-objek dalam kedua-dua
set itu.
Contoh padanan satu dengan satu adalah seperti berikut:
a. Memadan pasangan benda yang sama (contoh : kasut)
b. Memadan pasangan benda yang tidak sama (cawan dan piring)
c. Memadan bilangan objek yang sama dan tidak sama. Ini adalah asas kepada
menentukan konsep

banyak,

sama banyak,

lebih atau kurang dan membantu

kefahaman kanak kanak dalam menentukan nilai,membezakan dan menyusun nombor


dalam tertib menaik dan tertib menurun kelak.

Contoh :
Padanan satu dengan satu untuk menentukan bilangan objek lebih banyak atau kurang
daripada, sama banyak atau tidak.
a)

Ujud padanan satu dengan satu.,maka kedua-dua kumpulan sama banyak

11

b)

Tidak

ada

padanan satu dengan satu. Maka, kumpulan A

adalah lebih banyak daripada kumpulan B.Kumpulan B kurang daripada kumpulan A.

c). Memadan bilangan objek dengan simbol nombor


Konsep padanan satu dengan satu juga membantu murid dalam kemahiran membilang
dimana ia mesti menyentuh satu objek sahaja bagi setiap nombor yang dibilang (iaitu
membilang satu item sekali sahaja dalam satu set.).
Terdapat murid yang sukar menguasai konsep ini di mana pergerakan tangan dan
bilangan yang disebut secara lisan tidak selari.
Contoh 1: Murid menyentuh setiap objek sambil membilang seperti berikut:

Sebutan murid :

`Satu,`Dua

`Tiga,`Empat

`Lima,`Enam `Tujuh,`Lapan

Contoh 2 : Murid menyentuh objek secara melangkau sambil membilang seperti berikut:

Sebutan murid :

1.1.6

`Satu

`Dua

Konservasi
12

Konservasi atau keabadian ialah konsep yang diutarakan oleh Piaget.Ia merujuk kepada
kefahaman kanak-kanak bahawa kuantiti sesuatu objek adalah kekal /sama walaupun turutan
atau susunannya berbeza.( Kefaloukos et al , 2011) .
a)

Konservasi nombor :
Bilangan objek bagi sesuatu set objek adalah sama walau pun susunannya berbeza.

Contoh :
Situasi pertama :
Beberapa objek disusun dan kanak-kanak diminta memerhatikan objek-objek
tersebut. .Susunan objek-objek diubah dan kanak-kanak itu diminta menentukan
susunan mana yang ada lebih banyak objek .

Susunan asal

Susunan baru

Kanak-kanak yang tidak menguasai konservasi akan menyatakan susunan baru


mempunyai lebih banyak objek. Mengapa?
Situasi kedua:
Aktiviti yang sama dilakukan terhadap kanak-kanak yang tahu membilang.
Dia di minta membilang objek yang ada dalam susunan pertama.
Setelah susunan kedua objek dilakukan,
susunan baru itu.

dia diminta menyatakan bilangan objek dalam

Jika kanak kanak itu gagal memahami keabadian nombor, dia akan membilang semula
objek-objek dalam susunan tersebut untuk menentukan bilangan objek. Kenapa?
b)

Konservasi isipadu secair:


Isipadu sesuatu cecair adalah sama walaupun dalam bekas yang berbeza.-beza saiz
dan bentuk.

13

Contoh : Ali ditunjukkan

dua bekas air yang mempunyai isipadu air yang sama banyak.

Kemudian. Air daripada bekas 1 dan bekas 2 dituangkan kesemuanya ke dalam bekad A dan
B masing-masing.
Soalan guru: Bekas manakah yang mempunyai lebih banyak air?

Bekas 1

Bekas 2

Apakah jawapan Ali jika dia (i) telah menguasai konsep konservasi isipadu?
(ii) belum menguasai konsep konservasi isipa
Ciri apa yang dia fokus jika jawapannya salah?

a) Konservasi jisim :
Jisim sesuatu objek adalah sama walaupun bentuknya di ubah-ubah
Contoh : Seorang kanak-kanak,Rena diberikan sebuah plastisin berbentuk sfera seperti
berikut:

Plastisin itu di tukarkan bentuknya kepada bentuk seperti berikut:

14

Soalan berikut di ajukan kepadanya: Yang manakah lebih berat, dalam bentuk bulat atau
leper?
Apakah jawapan Rena jika dia i. telah menguasai konsep konservasi jisim?
ii. belum menguasai konsep konservasi jisim?
Ciri apakah yang dia fokus jika jawapannya salah?

1.2

Konsep Nombor : Ordinal dan Kardinal & Membilang


Setakat ini kita telah membincangkan kepentingan perkembangan nombor. Bab ini
menjurus kepada konsep nombor ordinal dan kardinal.
Nombor ordinal digunakan untuk menentukan kedudukan benda, haiwan atau
manusia.

Pertama

Kedua

Ketiga

Pembelajaran Nombor Ordinal


Digit
Perkataan
Digit
1
Pertama
6
2
Kedua
7
3
Ketiga
8
4
Keempat
9
5
Kelima
10
Apakah nombor ordinal bagi 1, 100 dan 1000?
Apakah huruf ketiga belas dalam susunan abjad?

15

Perkataan
Keenam
Ketujuh
Kelapan
Kesembilan
Kesepuluh

Nyatakan jenis buah yang berada pada kedudukan ketiga dari kiri.

Bermula dari kiri apakah kedudukan tukang cat?


Kelas 4 Bestari mengandungi 25 orang pelajar perempuan dan 12 orang pelajar lelaki.
Berapakah jumlah pelajar kesemuanya?
Apabila persoalannya menyatakan berapakah bilangan atau jumlah kuantiti maka
nombor kardinal diguna pakai.
Justeru, kardinal adalah nombor yang digunakan untuk membilang atau mengira dan
nombor kardinal inilah yang menerangkan tentang berapa banyak dan menyatakan
kuantiti.
Nombor kardinal digunakan untuk membilang : satu, dua, tiga............ Begitu juga
nombor kardinal dapat menyatakan bilangan yang ada dalam sesuatu set.

Contoh:
3 ialah nombor kardinal dan boleh ditunjukkan bilangan bintang dalan satu set seperti
rajah di bawah.

16

Counting
Counting Principal:
1. Stable Order Principle
Understanding that the counting sequence stays consistent. It is always 1, 2, 3, 4,
5, 6, 7, etc., not 1, 2, 4, 5, 8.

2. Order Irrelevance Principle


Understanding that the counting of objects can begin with any object in a set and
the total will stay the same.

or

Doesnt matter how you count them


there are 4 hearts

3. Conservation Principle
Understanding that the count for a set group of objects stays in the same no matter
whether they are spread out or close together.

17

4. Abstraction Principle
Understanding that the quantity of five large things is the same count as a quantity
of five small things. Or the quantity is the same as a mixed group of five small,
medium and large things,

5. One-to-One Correspondence Principle


Understanding that each object being counted must be given one count and only
one count. It is useful in the early stages for children to actually tag each item being
counted and to move an item out of the way as it is counted.

6. Cardinality Principle
Understanding that the last count of a group of object represents how many are in
the group. A child who recounts when asked how many candies are in the set that
they just counted, has not understood the cardinality principle.
18

Show Me Five Blocks

1.3

Konsep Nilai Tempat


Nilai tempat merupakan satu konsep utama yang ditekan dalam sistem Arab-Hindu .
Nilai bagi sesuatu nombor ditentukan melalui kedudukannya dalam nombor itu.

A digit is one of the symbols 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, or 9. All numbers are made up of one or


more digits. Numbers such as 2 have one digit, whereas numbers such as 89 have two digits.
To understand what a number really means, you need to understand what the digits represent
in a given number.
The position of each digit in a number tells its value, or place value. We can use a placevalue chart like the one below to easily see the place value for each digit. The place values
for the digits in 1,456 are shown in this chart.

Trillions
H
un
dr
ed
s

Te
ns

Place-Value Chart
Millions
Thousands

Billions

On
es

Hu
nd
re
ds

Te
ns

O
ne
s

Hu
ndr
eds

Te
ns

On
es

Hu
ndr
eds

Ten
s

One
s

Hun
dred
s

Ones
5
Ten
s

Ones

In the number 1,456, the digit 1 is in the thousands place. The digit 4 is in the hundreds
place. The digit 5 is in the tens place, and the digit 6 is in the ones place.
As you see above, you can tell a digits value by looking at its position. Look at the number of
digits to the right of the digit, or write your number into a place-value chart, with the last digit in
the ones column.

19

1.3.1

Nilai Tempat dan Nilai Digit


Setiap digit dalam suatu nombor bulat mewakili satu nilai yang tertentu mengikut nilai
tempat digit.
Jumlah wang yang simpanan Syarikat ABC di bank XYZ adalah sebanyak RM 5 473
692. Perhatikan setiap digit dalam nombor itu mempunyai nilai tempat seperti yang
ditunjukkan Jadual 2
Jadual 2

Nilai Tempat

Juta

Digit

Ratus Puluh
ribu
ribu
4

Ribu
3

Ratus Puluh
6

Sa
2

Digit 4 di Jadual 2 terletak pada nilai tempat pada ratus ribu iaitu mewakili
400 000
Sebagai contoh nombor 3467 dibaca sebagi tiga ribu empat ratus enam puluh tujuh.
Ribu, ratus, puluh dan sa menunjukkan tempat bagi nilai.
3 4 6 7
7 sa
6 puluh, atau 60 sa
4 ratus, atau 400 sa
3 ribu, atau 3000 sa
Nilai tempat boleh ditunjukkan seperti blok asas-10 berikut

20

Bacaannya ialah seratus dua puluh empat (124)

Terdapat dua idea utama tentang nilai tempat iaitu :


i.

Peraturan mengumpul ditetapkan dan dipatuhi secara konsisten

mengumpul dalam 1010, untuk menentukan nilai tempatnya


(10 sa = 1 puluh; 10 puluh = 1 ratus; 10 ratus = 1 ribu, dll.)

ii.

Kedudukan digit menentukan nombor yang diwakili.


Contoh:
893 398
(893 = 8 ratus 9 puluh 3 sa;

398 = 3 ratus 9 puluh 8 sa)

Konsep nilai tempat dapat dikukuhkan lagi melalui pengalaman mencerakinkan


nombor dalam bentuk expanded form.
Dalam bentuk kembangan (expanded form),
Contoh :
8679 boleh ditulis sebagai 8000 + 600 + 70 +9
Konsep asas pengumpulan sepuluh-sepuluh boleh ditunjukkan seperti rajah di bawah.

10 sa

1 puluh

Idea pengumpulan sepuluh-sepuluh boleh dilanjutkan

kepada 100 melalui

pengalaman konkrit iaitu 1 ratus = 10 puluh = 100 sa seperti rajah di bawah.

21

Nilai tempat bagi 11 hingga 20 boleh dikaitkan terus dengan konsep pengumpulan
semula dalam nombor asas 10 (10 sa = 1 puluh). Ini boleh dijelaskan melalui rajah di
bawah bagi menggambar nilai tempat 14

1 puluh dan 4 sa

Sifar mempunyai makna dan sifar boleh digunakan sebagai

sebagai simbol untuk mewakili ketidakhadiran sesuatu

pemegang nilai tempat (place-value holder)

Contoh
907 : Sembilan ratus tujuh
Sifar terletak pada rumah puluh
Kini masanya untuk anda berfikir.
Aktiviti 1
Bagaimana anda menunjukkan nilai sa, puluh dan ratus bagi
356 dan 500 dengan menggunakan pembilang?

22

Konsep nilai tempat dilanjutkan kepada nombor melebihi 100.

Idea pengumpulan

sepuluh- sepuluh dilakukan untuk menunjukkan 10 puluh = 1 ratus; 10 ratus = 1 ribu


dan sebagainya.

Sehubungan dengan itu, kefahaman murid tentang nilai tempat

diperluaskan kepada ratus, ribu, puluh ribu, ratus ribu dan juta. Murid perlu diingatkan
tentang digit 0 dalam ide nilai tempat. Sifar di sini ada makna tertentu. Guru perlu
membimbing murid supaya faham. Contohnya dalam nombor 709, sifar terletak pada
tempat puluh dan tiada nilai puluh di sini.
Kepentingan Nilai Tempat

Memberi pembelajaran bermakna dalam algoritma pengiraan ( + , , x , )


Ia mengalakkkan celik nombor (number sense)

6348

Apakah nilai tempat digit 3?


ratus

Apakah nilai digit 3?


tiga ratus

Apakah nilai nombor ini?


Enam ribu tiga ratus empat puluh lapan
Berdasarkan fakta dan contoh-contoh di atas guru memainkan peranan penting untuk
membimbing murid memahami konsep nilai tempat dengan mudah melalui
pengalaman konkrit. Nilai tempat sangat penting untuk memahami nombor dan operasi
aritmetik. Proses mengumpul dalam sepuluh-sepuluh adalah kerangka bagi nilai
tempat. Bahan tak terkumpul pula menyediakan latihan bagi mengumpul manakala
bahan terkumpul bagi mewakili nombor yang besar dan penggunaan model bagi
mewakili nombor mesti dikaitkan dengan bahasa atau perkataan.

1.4

Pengertian Empat Operasi Asas (Tambah, Tolak, Darab, Bahagi)


1.4.1

Pengertian Operasi Tambah

Apabila digabungkan dua atau lebih kumpulan objek maka operasi tambah berlaku. Ini
juga boleh dijelaskan dengan mengumpulkan dua nombor (addends) untuk
menghasilkan nilai unik ketiga yang dikenali sebagai hasil tambah. Simbol yang
23

digunakan untuk operasi tambah ialah + . Penggunaannya boleh ditunjukkan seperti


rajah di bawah :

2 biji pisang ditambah 4 biji pisang


Dalam ayat matematik, ia ditulis sebagai
2+4=6
2 dan 4 adalah (addends/yang ditambah)
6 adalah hasil tambah.
Terdapat dua model asas untuk menggambarkan penambahan iaitu

Model Set : kombinasi objek konkrit; dan


Model Garis Nombor : kombinasi kuantiti tidak konkrit

Penggunaan Model Set boleh diterangkan contoh seperti berikut :


Maria membeli 3 biji bola di pasaraya ABC. Pada keesokan harinya ibunya telah
menghadiahkan 5 biji bola kepadanya. Berapa jumlah bola yang dimiliki oleh Maria?
3 biji bola

5 biji bola

8 biji bola
Ayat matematik;
3+5 =8
Disimpulkan di sini penyatuan dua set untuk membentuk set ketiga yang mewakili
hasil tambah. Penambahan juga dianggap satu cara membilang yang efisien.

24

Cuba fikirkan.
Aktiviti 2
Model Garis Nombor boleh dikaitkan dengan operasi tambah.
Tulis cerita masalah yang mengaplikasikan model tersebut.
Tunjukkan gambar rajah yang sesuai berdasarkan cerita
masalah anda?

Menambah Nombor Bulat


Penambahan ialah proses mencari jumlah dua nombor atau lebih.
Berikut adalah prinsip pengiraan untuk penambahan dalam bentuk lazim.
i.

Susun nombor ikut nilai tempat

ii.

Tambahkan digit-digit mengikut tertib sa, puluh, ratus dan seterusnya

iii.

Kumpul semula jika perlu.

Contoh :
Hitung 3 519 + 62 508

sa

puluh
ratus
ribu
puluh ribu
1

Kumpul
semula

3 5 1 9
+

6 2 5 0 8
6 6 0 2 7

Hasil
tambah

==========
3 519 + 62 508 = 66 027
Nilai
Tempat

1.4.2

Pengertian Operasi tolak

25

Konsep penolakan bukanlah satu konsep yang asing untuk dipelajari oleh kanak-kanak
dan operasi tolak dikaitkan dengan tindakan pengasingan. Dengan kata lain kita mula
dengan hasil tambah dan menarik keluar satu daripada addends untuk mencari satu
lagi addend yang tinggal. Oleh itu operasi tolak dianggap sebagai operasi songsang
kepada operasi tambah. Sebelum ini operasi tambah ditakrifkan sebagai operasi yang
mengumpulkan dua nombor (addends) untuk menghasilkan nilai unik ketiga yang
dikenali sebagai hasil tambah dan ditulis ayat matematiknya sebagai

3+5=8
3 dan 5 adalah addends
8 adalah hasil tambah.
Penolakan pula ialah menarik keluar satu daripada addends yang terdapat hasil
tambah dan mencari satu lagi addend yang tinggal.
Dalam ayat matematik, ia ditulis sebagai
83=5
di mana;
8 adalah minuend

3 adalah subtrahend
5 adalah baki.

Terdapat empat model asas untuk menunjukkan makna penolakan iaitu:

Model Pengasingan (Take-Away)


Model Perbandingan (Comparison)
Model Missing-Addend
Model Garis Nombor/Susutan

Pengertian penolakan boleh diterangkan melalui contoh masalah bercerita dan rajah
yang bersesuaian
Model Pengasingan (Take-Away)
Masalah 1: Terdapat 5 biji pisang dan 2 daripadanya dimakan oleh seekor monyet.
Berapa biji pisangkah yang tinggal ?

26

Ayat matematik ditulis sebagai


52=3

Model Perbandingan (Comparison)


Masalah 2: Diana dan Sarah adalah adik beradik. Ibunya baru balik dari pasar dan
membeli 7 biji epal. Diana mengambil 5 biji epal manakala Sarah mengambil epal yang
selebihnya. Berapa biji epal yang diambil oleh Diana lebih daripada Sarah?

Diana mengambil 7 biji epal


Sarah mengambil 7 5 =2 epal
Diana mengambil 5 2 = 3 biji epal lebih daripada Sarah.

Model Missing-Addend
Masalah 3: Adam bercadang membeli 5 biji pisang. Kawannya, Ahmad memberi 2 biji
pisang kepadanya. Berapa biji pisang lagi yang perlu dibeli oleh Adam?

27

Ayat matematik seperti berikut


52=3
Model Garis-Nombor/Susutan
Masalah 4: Ketika ini suhu udara di bandar X ialah 5C dan suhunya jatuh 2C pada
malam hari. Berapa suhu udara pada malam hari?
5C
2C
0

3C
Ayat matematik
5C 2C = 3C

1.4.3 Operasi Darab dan Bahagi


Pendaraban secara umumnya dikenali sebagai penambahan berulang nombor yang
sama manakala bahagi penolakan berturut-turut. Pendaraban juga boleh ditunjukkan
dengan melibatkan bilangan baris dan lajur.
Rajah di bawah menggambarkan dua maksud umum pendaraban dan dua maksud
umum pembahagian.

Contoh : Maksud pendaraban : Tambah berulang


Dalam sebuah pinggan terdapat 3 biji pisang. Berapakah jumlah pisang untuk 2 buah
pinggan?

Ayat matematik
28

3 + 3 = 6 (tambah berulang) dan ini bermaksud


2x3=6
Dalam erti lain 2 x 3 = 3 + 3 =6

Konsep pendaraban dengan simbol x bukanlah asing bagi kebanyakan murid-murid.


2 x 3 merupakan faktor dan faktor pertama mewakili bilangan kumpulan dan faktor
kedua mewakili bilangan ahli dalam kumpulan. Jawapan 6 dinamakan hasil darab.

Contoh : Maksud pendaraban : Susunan ( array )


Terdapat 2 baris buah pisang dan 3 biji pada setiap baris. Berapakah jumlah buah pisang
kesemuanya?

Ayat matematik
2 X 3 Ini bermaksud 2 baris dan ada 3 dalam setiap baris

Aktiviti 3
3 X 5 = 15 dan 5 X 3 = 15. Cuba banding beza antara keduaduanya. Jelaskan.

Contoh : Maksud bahagi : Tolak berturut-turut


Terdapat 6 biji pisang. Seorang kanak-kanak makan 3 biji pisang. Berapa orang
kanak-kanak yang dapat makan kesemua pisang tersebut?
Penjelasan maksud bahagi melalui gambar rajah adalah seperti rajah di bawah.
6 3 = 2 bermaksud 3 boleh di tolak daripada 6 sebanyak 2 kali; iaitu.
6 3 3 = 0

Contoh : Maksud bahagi : Agihan sama rata

29

Terdapat 6 biji pisang untuk dibahagi kepada 2 orang kanak-kanak. Berapa biji pisang untuk
setiap kanak-kanak tersebut?

6 2 bermaksud 6 biji pisang diagihkan sama rata kepada 2 orang kanak-kanak;


Seorang kanak-kanak mendapat 3 biji pisang.

Untuk menjelaskan maksud bahagi sama rata boleh ditunjukkan seperti berikut

Kaitan antara operasi darab dan bahagi


Fakta asas pendaraban , mereka boleh dikaitkan dengan fakta asas pembahagian.
Sebagai contoh 2 x 3 = 6 maka kita boleh mengaitkan bahawa 6 2 = 3 dan

3 = 2. Oleh itu, terdapat hubungan songsang antara operasi darab dan bahagi.
Bahagi Adam
selalumelukis
dianggap
sebagai
operasi yang paling sukar dipelajari. Bahagi juga
82
= 4.
dikenali sebagai suatu proses mengagihkan suatu kuantiti kepada bahagian yang
sama. Bagi pernyataan bahagi 6 3 = 2, 6 dipanggil dividend, 3 ialah pembahagi
(divisor ) dan 2 ialah hasil bahagi (quotient). Walau bagaimanapun ada banyak lagi
Julia
tidak
setuju dan melukis 8 4 = 2 seperti berikut
maksudKawannya
pendaraban
dan
pembahagian.
Perkembangan konsep bahagi merupakan lanjutan daripada konsep pendaraban.
Oleh itu contoh daripada pendaraban boleh digunakan untuk melakukan operasi
bahagi.

Apakah respon anda tentang perbezaan pendapat antara Adam dan Julia?
Kenapa anda fikir perbezaan pendapat ini timbul antara mereka ?

30

1.5 Pecahan
a) Pecahan sebagai sebahagian daripada satu keseluruhan
Setelah menbincangkan aktiviti-aktiviti dalam tajuk pengenalan di atas, anda boleh
memulakan pengajaran dengan merujuk kepada sekeping pizza yang dibahagikan kepada
2, 4 , 6 dan 8 bahagian sama rata secara hands-on dan lakaran rajah.
Contoh pecahan perempat

Satu per empat

Merujuk kepada gambarajah di atas, satu bahagian dikeluarkan daripada sekeping pizza
yang pada asalnya dibahagikan kepada 4 bahagian sama rata.Maka bahagian pizza yang
31

dikeluarkan boleh diwakili oleh nombor pecahan iaitu satu perempat. Konsep pecahan
sebagai sebahagian daripada satu keseluruhan boleh dijelaskan dengan contoh di atas
iaitu :
Satu : satu bahagian
Per : daripada
Empat : keseluruhan yang terdiri daripada 4 bahagiansama rata

Aktiviti 4
Bincangkan contoh-contoh seharian yang lain bagi meneguhkan lagi
konsep pecahan bagi pecahan perdua, perlapan dan sebagainya.
Konsep

suku,

setengah,

tiga

suku

dan

keseluruhan

perlu

dimasukkan dalam penerangan anda.


b) Pecahan sebagai sebahagian daripada sekumpulan benda
Seorang guru meminta 10 orang murid ke hadapan dan berdiri dalam satu kelompok.
Seterusnya guru tersebut meminta murid memberitahu jenis kenderaan mereka ke
sekolah. Didapati seramai 3 orang menaiki bas, 6 ornag menaiki kereta dan seorang
berjalan kaki.
Dalam situasi di atas, anda boleh memperkenalkan konsep pecahan sebagai sebahagian
daripada sekumpulan benda seperti berikut:
3 orang daripada 10 orang menaiki bas ---tiga persepuluh
6 orang menaiki kereta -----enam persepuluh
1 orang berjalan kaki -----satu persepuluh
Lakarkan gambarajah yang sesuai untuk menjelaskan situasi di atas dalam ruangan di
bawah:

Seterusnya anda boleh meneguhkan kefahaman murid dengan membincangkan


beberapa situasi melibatkan objek maujud yang berlainan ciri, bentuk atau warna.
Bincangkan bersama rakan kuliah anda.
32

Aktiviti 5
Bagaimana anda menjelaskan kepada murid perbezaan antara
kedua-dua konsep pecahan di atas.

c) Tatacara menulis nombor pecahan


Setelah murid jelas dengan konsep pecahan, guru boleh menerangkan bahawa pecahan
boleh ditulis dalam bentuk nombor pecahan dalam bentuk a/b :
dimana a dan b adalah nombor bulat lebih daripada 0 dan a < b;
a dipanggil sebagai pengangka manakala b sebagai penyebut.
Dalam konteks ini, a mewakili bahagian yang diambilkira manakala b adalah bilangan
bahagian keseluruhan. Pada tahap ini kita bincangkan jenis pecahan wajar dahulu.
Merujuk kepada contoh pecahan pizza dalam bahagian 1.5 di atas, pecahan satu
perempat boleh ditulis sebagai .Bagi contoh dalam bahagian 1.5 b) pecahan yang
terlibat boleh ditulis sebagai 3/10, 6/10 dan 1/10 masing-masing.
Aktiviti 6
Jelaskan

bagaimana

pelbagai

bentuk

gambarajah

selain

daripada

bentuk bulatan boleh digunakan sebagai latihan murid menyatakan nilai


pecahan dalam lembaran kerja. Nyatakan kemahiran-kemahiran yang
berkaitan yang perlu dikuasai oleh murid dalam menyiapkan tugasan
lembaran kerja tersebut.

Nilai sesuatu pecahan wajar


Selain daripada objek maujud seperti pizza dan lakaran gambarajah seperti yang
dibincangkan di atas, sesuatu nilai pecahan boleh ditunjukkan melalui aktiviti lipatan
kertas. Bentuk-bentuk kertas seperti segiempat sama, segiempat tepat, bulatan dan jalur
kertas mudah digunakan untuk menunjukkan nilai pecahan secara hands on.Murid
boleh melorek atau mewarnakan nilai pecahan yang dikehendaki dan sekalus boleh
membandingkan nilai sesuatu pecahan dengan membandingkan luas kawasan yang
diwakili. Contohnya 3/4 lebih besar daripada 1/4 3/6 kurang daripada 5/6 dan sebagainya.
Perlu diingat bahawa perbandingan antara dua pecahan hanya boleh dibuat berasaskan
rajah yang sama.
Garis lipatan
33

Lipatan kertas secara hands on


Untuk membandingkan nilai pecahan, anda juga boleh menggunakan plastik lutsinar
dengan menggunakan teknik tindan tindih.Bagaimana caranya?
Secara praktikal guru boleh menyediakan bahan bantu mengajar dengan menggunakan
dua keping kad manila berlainan warna yang dipotong dalam bentuk bulatan. Lukiskan
bilangan bahagian pecahan yang dikehendaki, contohnya 6 bahagian bagi kedua-dua
kad. Guntingkan mengikut satu jejari kad dan selitkan antara satu sama lain seperti
berikut:

Gunting

Selitkan antara satu sama lain

Pusingkan salah satu kad untuk menunjukkan pecahan yang dikehendaki.Dalam rajah di
atas, warna kuning mewakili 1/4 manakala warna hijau mewakili 3/4. Anda boleh
pelbagaikan penggunaan bahan bantu tersebut dalam pengajaran.

Dalam membandingkan sebarang dua pecahan wajar, guru boleh membimbing murid
membina carta pecahan. Carta pecahan boleh dibina dengan menggunakan potongan
kad kepada 2, 3, 4, sehingga 10 bahagian atau jalur kertas berwarna melalui teknik
34

lipatan. Potongan kad atau jalur ketas kemudian susun dan tampal mengikut urutan. Nilai
sesuatu pecahan boleh dibandingkan dengan mengambilkira luas atau panjang jalur yang
terlibat.

1/3

1/5
1/6
1/7
1/8
1/9
1/10
Carta Pecahan

Akti
viti
imssni
npd
7i)pen
la
ee
e
iee
iyeb
ilcn
mb
b
iut
Bebe
ba
aaag
)yan
a rrp
iha
irapa
g
a
e
n
a
isancan
kem
d nn
)ma
i g
ga
ahira
h
n
mea
ng
k n
mb
dala
a
n d
mand

ing
subt
p n
g

opik
kan
e
a
peca
n n
han
seb
g
bole
ara
a
a) Pecahan
setara
h
ng
n
Duadiaja
nombor pecahan yang berlainan penyebut atau pengangka adalah setara jika
nila
g
r
nilainya
adalahsama. Contohnya 1/3 adalah setara dengan 2/6 dan 3/9 manakala 1/4
ki
dengsetara dengan 2/8, 3/12 dan seterusnya.Anda boleh membimbing murid anda
adalah
a
pec
an
35
1
aha
men
m
n
ggun

carta
m
ar
peca
b

yan

han
a
g
dala
n
pen
mengenalpasti
pasangan atau kumpulan pecahan setara dengan menggunakan carta
m
d
gan
pecahan.Mulakan
aktiviti tersebut dengan mencari pecahan setara bagi 1/2, 1/3 dan
bent
igka
uk
seterusnya
dengan menggunakan carta pecahan.Gunakan jadual seperti di bawah bagi
n
dan
han
memudahkan
murid melakukan penyiasatan
g
pen
ds

k
on
yeb
a
atau
utn
1/3

taya
n
ya
ngan
tida
1/5
men
k
1/6
ggun
lebi
1/7
akan
h
skrin
1/8
dari
layar
1/9
pad
lcd.
1/10
Binc
a

1/4
1/6

1/6

1/8
1/10

1/8
1/10

angk
10.

1/8
1/10

1/10

Pecahan setara bagi

an
baga
Dari pemerhatian murid
iman
a
Pengangka

10

Pengangka

Penyebut
ahira

12

kem

Penyebut

ahira
n-

kem

n
Didapati
berik bahawa: 1/2 = 2/4 = 3/6 = 4/8 dan seterusnya
1/3 = 2/6 = 3/9 = 4/12 dan seterusnya
ut
Bimbing
bole murid untuk mendapatkan pola untuk mengira pecahan setara bagi sebarang
nilai pecahan.Apakah pola tersebut?Seterusnya bimbing murid untuk mengenalpasti
h
formula
untuk memudahkan kita mencari pecahan setara.Bolehkah anda jelaskan formula
tersebut?
diaja
Pada tahap ini, bolehkah anda menerangkan kepada murid pentingnya mencari pecahan
r
setara?Bincangkan bagaimana pengetahuan tentang pecahan setara boleh membantu
kita men
mencari nombor pecahan dalam bentuk paling ringkas.
ggun

a)akan Membandingkan nilai pecahan wajar


carta
peca
han:

36

Sesuatu pecahan boleh dibandingkan nilainya dengan meneliti nilai pengangka atau
penyebutnya.

Didapati

>

>

> >

dan

> > > >

Bolehkah anda membuat dua generalisasi berdasarkan pernyataan di atas? Panduan


(lengkapkan):

i) Bagi pecahan yang penyebutnya sama,


ii) Bagi pecahan yang pengangkanya sama tetapi berbeza penyebut, ..

1.5.2 Operasi penambahan dan penolakan pecahan wajar


a)

Operasi penambahan dua pecahan yang penyebutnya sama

Dua pecahan wajar boleh ditambahkan antara satu sama lain. Kita ambil contoh dua
pecahan yang sama penyebutnya dahulu. Tunjukkan proses penambahan dengan
menggunakan jalur pecahan.dan potongan kad pecahan seperti berikut:

=?

Anda boleh tunjukkan operasi seumpamanya dengan menggunakan gambarajah


bulatan seperti berikut:

= ?

37

Warnakan nilai pecahan yang berkenaan rajah di atas bagi menujukkan proses
penambahan tersebut. Teknik tindan tindih menggunakan plastik lutsinar dan teknik
menggunakan rajah dalam power point juga sesuai digunakan.

b)

Operasi penolakan dua pecahan yang penyebutnya sama

Anda boleh melaksanakan teknik yang serupa dalam operasi penambahan bagi
menujukkan operasi penolakan.

= k
e
? l
u
a
r
k
a
n

Tunjukkan operasi

selengkapnya dengan menggunakan gambarajah di bawah:

38

S
e
b
a
g
a
i

Operasi penambahan ndan penolakan dua pecahan yang berlainan


penyebut
a

c)

Contoh 1

i
h

Langkah-langkah yang diperlukan:

a
Jika penyebutnya tidak sama,
t cari GSTK bagi kedua-dua penyebut.
GSTK bagi 4 dan 8 ialah 8. Maka, tukarkan 1/4 kepada pecahan setaranya
dengan penyebut 8.

d
Secara gambarajah boleh digambarkan seperti berikut:
a
Jalur 8 bahagian mewakili nilai GSTK.
n
p
a
1/4 = 2/8
Maka,

3/8

d
u
a

Contoh 2
Langkah-langkah yang diperlukan:

k
e

p
Jika penyebutnya tidak sama, cari GSTK bagi kedua-dua penyebut.
a

d
GSTK bagi 2 dan 3 ialah 6. Maka, tukarkan
a
dengan penyebut 6.
39
m
u

dan

kepada pecahan setaranya

i
d
m

Lengkapkan gambarajah berikut


bagi menggambarkan operasi penambahan
u
pecahan tersebut.
r
i
d
a
n
d
a
,
a
p
a
k
a

Contoh 3

a
Contoh di atas boleh digunakan baginmenerangkan konsep keseluruhan atau 1 dalam
bentuk pecahan.

g
k

Akti
viti
i
i8
)

a
h

i
)Tunj

ukka

oper

asi
pen

g
k

a
olak
Pada
tahap ini, guru boleh meminita murid menggunakan panduan atau formula bagi
h
memudahkan
cara untuk mendaptkan pecahan setara dengan lebih mudah.
an

pec

(Nota:
aha
bawah).

beri

kut
den

p
e

;darab dengan nombor bulat yang sama atas dan

40

gam

bara

jah

yan
d bercampur
Pecahan
tak wajar dan nombor
g
i
Semua nombor pecahan yang dibincangkan
sebelum ini merupakan jenis nombor pecahan
b
yangsesu
pertama iaitu pecahan wajar.Pecahan
wajar adalah pecahan dalam bentuk a/b dimana
a, bai:
adalah nombor bulat dan a < b. e
r

a)

Pecahan tak wajar

Bagaimana anda boleh merancang


p satu aktiviti bercorak inkuiri-penemuan bagi
memperkenalkan jenis pecahan tak wajar?
Fikirkan!
e
r
h

Contoh aktiviti inkuiri-penemuan

a
Lakukan operasi penambahan : + t
Secara gambarajah, murid akan dapati
i bahawa hasiltambah pecahan adalah melebihi
1. Bagimana kita hendak menyatakan
a nombor pecahan tersebut? Guru juga boleh
n
membuat perbandingan di mana seorang murid makan : pizza jenis A dan
yang saiznya adalah sama.
s

pizza jenis B

e
m
a
s
a
m
e
n
Lengkapkan gambarajah di atas bagi menerangkan operasi penambahan dimana
a
hasiltambahnya melebihi 1.
m
Didapati,
b
+

h
Jelaskan kepada murid bahawa nombor lebih daripada 1 boleh ditulis dalam bentuk
pecahan, a/b di mana a, b adalah nombor bulat dan a > b.
a
t
a

b)

Nombor bercampur

u
m
e
n

41

l
a
k
Nombor

bercampur

adalah

kombinasi nombor bulat dan nombor pecahan yang


d
mempunyai nilai lebih daripada 1.Bagaimana
anda boleh menunjukkan kepada murid
bahawa pecahan tak wajar 11/8 bolehu ditulis sebagai 1 3/8?
a
p

Pendaraban nombor pecahane


a)

c dengan pecahan
Pendaraban nombor bulat
a
h
a
n
?

Dalam gambarajah di atas, bahagian berwarna menunjukkan setiap satunya mewakili


bahagian 1/4.Didapati terdapat 3 kumpulan terdiri daripada setiap satunya mewakili
pecahan 1/4.
Dalam konsep penambahan berulang, maka:
+

Atau, dengan menggunakan konsep pendaraban maka boleh dituliskan bahawa :


3 x

Adakah
x 3 = 3 x
konsepnya adalah berbeza.

b)

=
?Mungkin anda akan mendapat jawapan yang sama, tetapi

Pendaraban pecahan dengan nombor bulat

Cuba teliti peristiwa berikut:


Ibu Azam membeli 12 biji epal hijau. Azam makan satu per tiga bahagian epal-epal
tersebut. Berapa bijikah epal yang dimakan oleh Azam?

42

Dalam situasi di atas, ia boleh digambarkan seperti dalam gambarajah berikut:

Maka

daripada 12 biji epal boleh dinyatakan dalam bentuk kiradarab sebagai


x 12.

x12 =

= 4

Konsep darab dalam situasi ini menunjukkan daripada, bermaksud 1/3 daripada 12.

Cuba tunjukkan secara bergambarajah bagaimana anda menerangkan oiperasi

x 3?

Berikan contoh situasi yang sesuai.

Aktiviti 7
Pada tahap ini, anda seharusnya boleh membezakan antara
pendaraban pecahan dengan nombor bulat dan pendaraban nombor
bulat dengan pecahan (ch. 5 x ) Bincangkan dengan rakan kuliah
anda.

c)

Pendaraban pecahan dengan pecahan

Apakah jawapan

?Dengan mengambilkirapenyelesaian dalam bahagian 6.2 di

atas, ianya dapat diselesaikan dengan mendarabkan pengangka dengan pengangka dan
penyebut dengan penyebut seperti berikut:
x
Namun

ianya

=
merupakan

satu

pendaraban

semata-mata

tanpa

difahami

maksudnya.Sebagai guru anda perlu melaksanakan aktiviti yang bermakna agar muridmurid dapat mempelajarinya secara lebih konkrit dan bermakna dalam kehidupan harian.
43

Contoh
Sekeping kek dipotong sama rata kepada 12 bahagian. Zul mengambil
daripada kek tersebut.Kemudian dia memberikan
Samat.

bahagian

bahagian yang diambilnya kepada

Berapakah pecahan bahagian yang diperolehi oleh Samat daripada kek tersebut?
Penyelesaian:

x 12 = 3 ( 3 daripada 12 bahagian kek)

daripada

bahagian

bahagian
x =

44

(1 bahagian kek)

kek

adalah

Penyelesaian masalah melibatkan pecahan dan nombor bercampur


Merujuk kepada sukatan pelajaran KBSR, operasi pecahan yang terlibat adalah setakat
pendaraban antara pecahan dengan nombor bulat dan nombor bercampur sahaja. Operasi
pembahagian melibatkan pecahan akan hanya dipelajari di sekolah menengah.

Berikut adalah contoh-contoh soalan penyelesaian masalah yang melibatkan operasi pecahan
secara keseluruhannya dalam KBSR.

Soalan penyelesaian masalah 1


Dalam

sebuah

sekolah,

seramai

240

orang

murid

menduduki

peperiksaan

SPM.3/5

daripadanya adalah pelajar lelaki dan 1/3 daripada pelajar lelaki adalah pelajar aliran
sains.Berapakah bilangan pelajar lelaki aliran sains yang menduduki peperiksaan?

Penyelesaian 1 (teknik lipatan)

Ambil sekeping kertas A4

Lipat secara melintang kepada 5 bahagian dan lorekkan 3 bahagian.

Lipat pula secara menegak kepada 3 bahagian dan lorekkan 1 bahagian.

Kawasan pertindihan mewakili bilangan pelajar lelaki aliran sains.

1/3

3/5
-

Kawasan pertindihan = x =

Penyelesaian 2 (gambarajah)
x

3/5

Soalan penyelesaian masalah 2


Sebiji kek harijadi memerlukan 1 kg tepung Jika Pn Saleha membeli 6 kg tepung,
berapakah baki tepung yang ada selepas Pn Saleha menyiapkan 3 biji kek?

Penyelesaian 1 (secara gambarajah/ power point/ plastik lutsinar) 1


1

5
Maka, 6

Baki tepung yang ada ialah 1

kg.

Penyelesaian 2 (secara pengiraan)


Berat tepung yang digunakan = 3 x 1
Baki tepung yang ada = 6

3x

=
=

kg.

1.6

PERPULUHAN

KONSEP PERPULUHAN
Sistem angka perpuluhan ialah sistem angka yang menggunakan sepuluh sebagai asas.Ia
merupakan sistem angka yang paling banyak digunakan. Contoh nombor perpuluhan adalah
seperti 0.5, 0.72, 1.35 dan 0.0069.
Maksud nombor perpuluhan boleh digambarkan seperti berikut :

(i) Nombor perpuluhan sebagai sebahagian daripada satu kawasan

Bahagian yg berwarna menunjukkan bahagian dalam bentuk perpuluhan, 0.4 .

(ii) Nombor perpuluhan sebagai titik-titik atas garis nombor

0.2

(iii) Nombor perpuluhan sebagai hasil daripada operasi bahagi 5


10 = 0.5

Aktiviti 1
Berdasarkan maksud nombor perpuluhan di atas, huraikan perkaitan antara nombor
perpuluhan dan pecahan. Mengapa kita perlu menulis nombor dalam bentuk perpuluhan?

Setiap digit dalam nombor perpuluhan mempunyai nilai tempat dan nilai digit yang
tertentu.

ra

pu
1

sa
3

persepuluh
2

perseratus
4

perseribu

Dalam contoh di atas, 13.24 boleh dicerakinkan mengikut nilai digitnya seperti berikut: 13.24
= 3 + 10 + 0.2 + 0.04

Cuba anda cerakinkan 149.571.

Bilangan tempat perpuluhan bagi sesuatu nombor perpuluhan ditentukan dengan bilangan
digit yang berada di sebelah kanan titik perpuluhan. Misalnya, 2.45 mempunyai 2 tempat
perpuluhan.

Aktiviti 2
Bandingbezakan antara 2.45 dan 2.450 dari segi nilainya.

Penghampiran sesuatu nombor perpuluhan ditentukan dengan nilai digit pertama yang berada
di sebelah kanannya. Jika nilai digit itu ialah 5 atau lebih, penghampirannya akan ditambah
1.

Jika

nilai

digit

itu

ialah

kurang

daripada

5,

digit

asal

dikekalkan.

Misalnya

penghampiran kepada 2 tempat perpuluhan bagi 3.178 ialah 3.18 .

Aktiviti 3
Jelaskan pernyataan Dua atau lebih nombor perpuluhan yang berbeza boleh
mempunyai nilai penghampiran yang sama.
Seterusnya cuba anda fikirkan kepentingan penghampiran bagi nombor
perpuluhan dalam kehidupan seharian!

Dalam rajah di bawah, kawasan yang diwarnakan mewakili 8 daripada 10 bahagian, iaitu
8/10 bahagian.

1 daripada 10 bahagian = 1/10 = 0.1


Disebabkan 1/10 = 0.1, maka 8/10 = 0.1 x 8 = 0.8

Oleh itu, nombor perpuluhan dan pecahan adalah boleh saling ditukar
(interchangeable).

Mana-mana pecahan dengan penyebut (denominator) 10, 100 dan 1 000 boleh diungkapkan
dalam bentuk nombor perpuluhan. Disebabkan 1/10 = 0.1, 1/100 = 0.01, dan 1/1000 = 0.001,
maka 81/100 = 0.81

Aktiviti 4
Anda telah jelas bahawa suatu nombor pecahan boleh dinyatakan dalam
bentuk perpuluhan. Dalam kumpulan kecil, bincangkan kelebihan-kelebihan
kita menyatakan suatu nombor dalam bentuk perpuluhan berbanding pecahan
dalam aplikasi seharian.

a.

Membaca dan Menulis Nombor Perpuluhan

5/10 = 0.5 [dibaca sebagai: sifar perpuluhan lima (zero point five)]
2/100 = 0.02 [dibaca sebagai: sifar perpuluhan sifar dua (zero point zero two)]
1769/1000 = 1.769 [dibaca sebagai: satu perpuluhan tujuh enam sembilan (one point
seven six nine)]

Menukar Pecahan kepada Nombor Perpuluhan

b.

Bahagikan pengangka (numerator) dengan penyebutnya (denominator).

Contoh :
Tukarkan pecahan berikut kepada nombor perpuluhan.

(i) 1/8
1/8 = 1 8

Oleh itu, 1/8 = 0.125

(ii) 15/8
15/8 = 15 8

Oleh itu, 15/8 = 1.875

Menukar Nombor Perpuluhan kepada Pecahan

c.

Kira bilangan digit di sebelah kanan titik perpuluhan.


Kemudian, tukarkan nombor perpuluhan kepada pecahan yang setara, dengan
penyebutnya adalah gandaan 10.
Permudahkan jawapan kepada sebutan (term) yang paling rendah.

Contoh :
Tukarkan nombor perpuluhan berikut kepada pecahan.

(i) 0.07
0.07 = 7/100
0.07 (mempunyai dua digit disebelah kanan titik perpuluhan) 7/100
(penyebutnya mempunyai dua sifar)

(ii) 0.095
0.095 = 95/1000
0.095 (mempunyai tiga digit disebelah kanan titik perpuluhan)
95/1000 (penyebutnya mempunyai tiga sifar)

(iii)1.568

1.568 = 1 + 0.568 = 1 + 568/1000

Menukar Nombor Perpuluhan kepada Peratus

d.

Darabkan nombor perpuluhan dengan 100 dan letakkan tanda "%" supaya
diketahui ia adalah per 100.
Cara mudah untuk mendarabkan dengan 100 adalah untuk menggerakkan titik
perpuluhan 2 tempat ke kanan.

Penambahan dan Penolakan Nombor Perpuluhan

e.

Penambahan dan penolakan nombor perpuluhan boleh dilakukan dengan cara


menyusun nombor perpuluhan dalam bentuk tegak dimana titik perpuluhan disusun
dalam turus yang sama.
Penambahan

proses mencari jumlah dua nombor perpuluhan atau lebih.

Penolakan

Pendaraban nombor perpuluhan

f.

g.

proses mencari beza antara dua nombor perpuluhan

mendarab nombor perpuluhan dengan 10, 100, 1000 dapat dilakukan dengan
cara memindahkan titik perpuluhan ke kanan. Misalnya, 2.14 X 10 = 21.4
mendarab nombor perpuluhan dengan nombor bulat ialah proses mencari
penambahan berulang nombor perpuluhan itu.
Mendarab dua nombor perpuluhan

Pembahagian nombor perpuluhan

Membahagi nombor perpuluhan dengan 10, 100, 1000 dapat dilakukan dengan
cara memindahkan titik perpuluhan ke kiri. Misalnya, 8.7 10 = 0.87
Membahagi nombor perpuluhan dengan nombor bulat ialah pengongsian sama
rata.
Membahagi nombor perpuluhan dengan nombor perpuluhan.

Gabungan operasi

h.

gabungan tambah dan tolak atau darab dan bahagi


(sentiasa kira dari kiri ke kanan mengikut tertib yang diberi)

gabungan tambah, tolak, darab ,bahagi, dan ( )


(lakukan pengiraan dalam kurungan dahulu, diiikuti dengan darab atau bahagi,
kemudian tambah atau tolak, dari kiri ke kanan)

KEGUNAAN PERPULUHAN DALAM KEHIDUPAN SEHARIAN

Perpuluhan digunakan dalam menyatakan ukuran panjang, ketinggian dan jarak


dalam unit mm, m, km dan sebagainya. Misalnya, jarak antara sekolah ke
rumah saya adalah 3.3 km.

Perpuluhan digunakan dalam menyatakan isipadu cecair dalam unit mililiter dan
liter. Misalnya, kuantiti minyak kereta sebanyak 1.4 liter.

Perpuluhan digunakan dalam menyatakan nilai wang.

Untuk difikirkan!
Sebagai seorang guru, bagaimana anda dapat menjelaskan kepada murid anda
perbezaan maksud titik perpuluhan apabila menyatakan waktu, sebagai contoh 7.15
pagi.

1.7 PERATUS
Peratus hanya diperkenalkan selepas murid telah faham pecahan dan perpuluhan.
Murid perlu diberi pengalaman dengan konsep asas peratus dan pengalaman ini harus
dikaitkan kepada pelbagai model konkrit dan manipulatif serta konteks kehidupan sebenar.

Maksud peratus
Istilah peratus berasal daripada perkataan Latin percentum yang membawa maksud
daripada satu ratus. Ini bermakna peratus merujuk kepada bilangan bahagian yang
dipertimbangkan untuk setiap seratus bahagian. Peratus juga mewakili pecahan khas
dengan penyebut 100.
Oleh kerana pecahan, perpuluhan dan peratus saling berkaitan dan cuma merupakan cara
berlainan untuk mewakili idea yang sama maka perkaitan antara ketiga-tiga bentuk tersebut
mesti ditunjukkan dengan jelas seperti yang ditunjukkan dalam Rajah 1.

36%

36

100

0.36

Rajah 3. Perkaitan antara pecahan, perpuluhan dan peratus.

Simbol peratus
Apa itu simbol peratus?
5 peratus boleh juga ditulis sebagai 5 %. Peratus diwakili oleh simbol %. 25%
dibaca sebagai 25 peratus.

Pelbagai cara mewakili peratus


Petak seratus

5%

(5 petak terlorek daripada 100 petak


mewakili 5 peratus)

02%

(20 petak terlorek daripada 100 petak


mewakili 20 peratus)

Pembaris meter

10 20 30 40 50 60 70 80 90 100 cm
80%

Rantai seratus manik

Menukar pecahan dan perpuluhan kepada peratus dan sebaliknya

a) Menukar pecahan kepada peratus


Terdapat banyak cara untuk menukar pecahan kepada peratus.
Contoh:
2/3 = 2/3 x 100 = 75%

b) Menukar perpuluhan kepada peratus


Terdapat juga banyak cara untuk menukar perpuluhan kepada peratus.
Contoh:
0.25 = 25/100 = 25%
0.4 = 40/100 = 40%

c)

Menukar peratus kepada pecahan

Untuk menukar peratus kepada pecahan, murid hanya perlu menulis semula dalam bentuk
pecahan perseratus dan mempermudahkan pecahan tersebut.
Contoh:

96% = 96/100 = 24/25

d)

Menukar peratus kepada perpuluhan

Untuk menukar peratus kepada perpuluhan, murid hanya perlu tulis semula dalam bentuk
pecahan perseratus.
Contoh:

36 % =36/100 =0.36

Mengira nilai peratus bagi suatu kuantiti yang diberi


a)

Mencari peratus daripada satu nisbah nombor

Contoh :
Berapa peratuskah ( i ) 6 daripada 25 ?
( ii ) 7 daripada 200?
( iii) 28 daripada 1000 ?

Penyelesaian:
1)

X 100 = 24%

2)

X 100= 3.5%

3)

X 100 = 2.8%

Mencari nilai peratus daripada satu nombor

b)

Contoh:
Berapakah nilai

(i) 15% daripada 80?


(ii) 140% daripada 500? (iii)
daripada 120?

Penyelesaian:
1)

X 80 = 12

2)
3)

X 500 = 700
X

X 120 = 15

Mencari keseluruhan (100%) apabila peratus diberi

c)
Contoh :

12 adalah 30% daripada satu nombor. Apakah nombor tersebut?


Penyelesaian:
30% daripada nombor itu = 12
1% daripada nombor itu ialah =
100% daripada nombor itu ialah = 100 x
`

= 40

Nombor tersebut ialah 40.

ISU-ISU UTAMA DALAM PENGAJARAN PECAHAN, PERPULUHAN DAN


PERATUSAN
Pengajaran konsep pecahan, perpuluhan dan peratusan adalah antara cabaran pengajaran
matematik di sekolah. Murid telah membina pengetahuan tentang pecahan, perpuluhan dan
peratusan berdasarkan pengalaman mereka di rumah, melalui permainan dan aktiviti lain di
luar

sekolah.

Justeru

menjadi

tanggungjawab

pendidik

untuk

menghubungkaitkan

pengetahuan yang telah mereka bina dengan pengetahuan yang diajar di bilik darjah supaya
pemahaman mereka tentang kosep pecahan, perpuluhan dan peratusan dapat dibangunkan
dengan mantap. Segala kekeliruan dan salah tanggapan perlu diperbetulkan.

Isu-Isu Penting Dalam Pengajaran Pecahan


Pecahan adalah antara kandungan penting dalam kurikulum matematik sekolah rendah.
Pengetahuan dan kemahiran dalam pecahan diperlukan dalam pembangunan pemikiran
berkaitan perkadaran, seterusnya dalam pengajian lanjutan matematik yang akan melibatkan
aljabar dan kebarangkalian. Walau bagaimanapun banyak guru mendapati pecahan adalah
bidang yang sukar untuk diajar, dan banyak murid menghadapi masalah mempelajarinya.

B
e
r
d

s
a
r
k
Isu-isu berkaitan pengajaran dan apembelajaran pecahan telah banyak diperkatakan oleh
pakar pendidikan matematik. Antaranya
n adalah kekeliruan disebabkan oleh beberapa tafsiran
digunakan tentang konsep konstruk pecahan, perwakilan pecahan, pengekodan pecahan yang
berbeza, dan menggunapakai generalisasi
yang sama bagi operasi ke atas nombor dan
p
pecahan (Clarke et al. 2008, Kilpatrick & Jeremy 2001, McLeod & Newmach 2006, Sieglar et

al. 2010).

n
Aktiviti 9
Tulis atau lukiskan

g
3 a
dalam pelbagai cara yang anda boleh fikirkan.
4
l
a

Pelbagai tafsiran berbeza yang digunakan bagi konstruk pecahan. Pecahan boleh

dimaksudkan dengan sebahagian daripada keseluruhan (part-whole), sukatan, hasil

bahagi (quotient), pengoperasi n(operator), dan nisbah. Sebagai contoh, 2 : tafsiran


3

a
sebahagian daripada keseluruhan bermaksud
2 daripada 3 bahagian yang sama saiz.
n
Konteks ini digunakan bergantung kepada
situasi di mana adanya keupayaan untuk
petakkan (partition) suatu kuantitid yang selanjar (seperti keluasan, jarak, isipadu) kepada
bahagian-bahagian yang sama ataua satu set objek yang diskret kepada set-set yang sama
banyak.
Apabila pecahan ditafsirkan ssebagai sukatan kuantiti (misalnya setengah kek), dan
ianya relatif bagi satu unit kuantiti.
e Tafsiran sukatan berbeza dengan konstruk pecahan
yang lain kerana bilangan bahagian
b yang sama banyak bagi satu unit adalah bergantung
kepada berapa banyak seseorang ingin
a bahagikan.
Pecahan boleh juga ditafsirkan
sebagai operasi hasil bahagi atau hasil
g

membahagikan suatu nombor, misalnya 23 =

. Pecahan juga boleh dilihat dalam

konteksnya sebagai pengoperasi, iaitu untuk operasi ke atas satu unit atau hasil

g
kepada operasi yang sebelumnya. Sebagai contoh,

u
r
u
,
a
p
a
k

3
4

daripada 12 = 9 dan

1
4

8 = 2.

a
h
k
Pecahan juga digunakan sebagai nisbah.
Iaitu satu cara untuk membandingkan saiz bagi dua
o
set atau dua ukuran. Misalnya bagi setiap
empat biji rambutan merah terdapat satu biji rambutan
n
hijau.

Terdapat pelbagai tafsiran berbeza


yang boleh diberikan tentang konstruk pecahan.
e
Oleh itu pendidik perlu memberikan
p pemahaman dan pengalaman yang baik, matang dan
fleksibel supaya murid boleh membezakan setiap satu dan berupaya membuat hubungkaitan
antara pelbagai tafsiran tentang maksud pecahan mengikut situasi.

Amalan pengajaran guru yang


a cepat kepada penggunaan perwakilan yang abstrak dan
terus memberi tumpuan kepada manipulasi
simbol pecahan telah menyebabkan murid tidak
n
mempunyai

kefahaman

yang

matang

tentang

konsep

pecahan. Amalan begini boleh

menyebabkan pelajar menghadapi kesukaran dalammewakili nombor pecahan dengan simbol

yang piawai dan menggunakansimbol pecahan dengan sewajarnya (Kilpatrick & Swafford 2001).

Isu seperti ini perlu ditangani dengan baik oleh pendidik. Sebelum penggunaan perwakilan

pecahan secara abstrak, murid perlu didedahkan dengan model perwakilan secara konkrit dan

a pengajaran tentang pecahan perlu memberi ruang


piktorial terlebih dahulu. Pendekatan
kepada murid untuk melihatnya dari h
perspektif mereka (McLeod &Newmarch 2006).
Nombor pecahan

3
4

simbol seperti

6
8

i
misalnya,
boleh diwakilkan dalam beberapa penulisan
r

, 0.75, 75%.nPengekodan nombor pecahan yang pelbagai seperti

12

y jika kefahaman yang jelas tidak diberikan kepada mereka.


ini boleh mengelirukan murid
a memberi tumpuan dari sudut sintaksnya, iaitu simbol
Pengajaran dalam kelas lebih
ditukarkan kepada yang lain mengikut
turutan hukum matematik sahaja. Sedangkan setiap
n
perwakilan nombor pecahan tersebut
mempunyai semantiknya, iaitu perwakilan yang ada
g
maksudnya. Pengajaran kelas perlu memberi tumpuan kepada maksud setiap perwakilan dan
hubungkaitan antara setiap satunya (Kilpatrick & Swafford 2001).

b
e

Kebanyakan murid percayar mendarab akan menjadikan nombor lebih besar dan
membahagi akan menyebabkan nombor
menjadi lebih kecil. Murid akan menghadapi masalah
k
sekiranya menggunakan konsep ini apabila menyelesaikan nombor pecahan. Dalam contoh

lain, berdasarkan pengalaman lepas, murid telah didedahkan tentang konsep pendaraban

sebagai penambahan berulang. Misalnya,

a
n
d
e

g
a
n
p

tetapi adalah sukar bagi murid untuk emenggunakan strategi yang sama untuk membuat

c
visualisasi bagi operasi pendaraban nombor
pecahan yang berikut:
a
,

Aktiviti 10

Cadangkan
bagi

strategi yang sesuai kepada murid


yuntuk menerangkan operasi pendaraban di

atas.

n
Fikirkan kesukaran yang
dihadapi murid apabila melaksanakan
g
operasi pembahagian yang
melibatkan pecahan.

Beberapa contoh yang dikemukakan di atas adalah situasi di mana murid membuat
generalisasi yang sama bagi operasi ke atas nombor bulat dan ke atas pecahan.

Sekiranya tidak diberikan penerangan yang bermakna murid boleh keliru dan akan membuat
manipulasi simbol secara hafalan.

u
k

Murid menghadapi kesukaran dalam membina kemahiran yang fleksibel dalam

menterjemahkan pecahan daripada perwakilan yang konkrit kepada perwakilan pecahan


yang simbolik. Bagi menangani isur ini pendidik perlu mengkaji cara-cara bagaimana murid
memahami sesuatu konsep matematik dan pengalaman secara tidak formal tentang pecahan

u kira. Pengajaran perlu memberi ruang kepada murid


yang murid telah peroleh perlu diambil
membina kemahiran menaakul bukannya
sekadar prosedur mekanikal.
n

t
u

Isu-Isu Penting Dalam Pengajaran


Perpuluhan
k
Pengajaran

nombor

perpuluhan

biasanya

perpuluhan
bermula

juga

mempunyai

ddengan

isu

mengaitkan

dan

permasalahan.

perpuluhan

dengan

Pengajaran
pecahan.

i menyatakan nilai pecahan dalam bentuk perpuluhan


Walaubagaimana pun adalah mudah
f
bagi pecahan bagi nombor nisbah. Misalnya
1/2 dan 2/5 boleh dinyatakan sebagai 0.5 dan 0.4
masing-masing dalam bentuk perpuluhan.
Namun murid agak sukar memahami pecahan
a
yang boleh dinyatakan dalam bentuk
h nombor berulang. Sebagai contoh 1/3 boleh dinyatakan
sebagai 0.3333... dan 5/9 boleh dinyatakan
sebagai 0.55555...
a
kompleks seperti 3/7 (yang boleh

m
i
o
l

Bagi pecahan yang lebih

h
m
u

dinyatakan sebagai 0.428571...), ianyanya lebih rumit lagi untuk dijelaskan secara gambarajah

pecahan atau garis nombor. Sebagai seorang guru, anda perlu menjelaskan nombor

perpuluhan seperti ini jika ditanya oleh murid. Penggunaan kalkulator boleh membantu guru

untuk menjelaskan masalah tersebut kepada murid.

?
Selain daripada itu, sebahagian murid akan keliru apabila membandingkan nilai dua nombor
perpuluhan yang berbeza bilangan tempat perpuluhan secara tipikal. Cuba teliti contoh
berikut:
0.4 dan 0.35 ......

0.35 lebih besar kerana 35 lebih besar daripada 4

3.5 dan 3.25 ......

3.5 lebih kecil kerana 5 lebih kecil daripada 25

Fenomena pertama di atas dikenali sebagai longer-is-larger dimana ada kecenderungan


memilih nombor yang mempunyai bilangan digit selepas titik perpuluhan yang lebih banyak
atau besar sebagai nombor yang lebih besar. Fenomena kedua pula dikenali sebagai shorteris-smaller.

Pada pandangan anda, apakah yang menyebabkan kesilapan murid tersebut? Bagimanakah
anda sebagai guru boleh membantu murid yang mengalami masalah salah konsep tersebut?

Dalam operasi tambah atau tolak yang melibatkan nombor perpuluhan juga adakalanya
mendatangkan masalah. Sebahagian murid akan membuat kesilapan apabila menambah atau
menolak nombor perpuluhan dengan nombor bulat sekiranya bilangan tempat perpuluhan tidak
ditekankan. Cuba teliti masalah berikut:
4.2 + 3 + 0.4 = 4.9
6.5 4 = 6.1
Jelaskan kesilapan yang dilakukan oleh murid tersebut dan cadangkan aktiviti yang sesuai
bagi membantu menangani masalah seumpamanya.

Dalam operasi darab nombor perpuluhan dengan nombor bulat pula, biasanya tempat
perpuluhan

ditentukan

selepas

operasi

darab

dijalankan.

Guru

akan

meminta

murid

mangabaikan titik perpuluhan terlebih dahulu sebelum mendarabkan nombor yang berkenaan.
Kemudian titik perpuluhan diletakkan sama seperti tempat perpuluhan yang asal.

Contoh:
3.25 x 6 , darabkan dahulu 325 x 6 = 1950
Jawapan: 19.50 sebab bilangan tempat perpuluhan asal adalah 2.

Sebagai seorang guru matematik, komen cara pengajaran tersebut sama ada sesuai atau
tidak untuk diamallkan dalam proses pengiraan tersebut.

Dalam proses pengajaran dan pembelajaran nombor perpuluhan di sekolah, anda tentunya
mempunyai isu atau permasalahan lain yang boleh dikongsi antara rakan sekuliah anda.
Jalankan satu sesi perbincangan dalam kumpulan 3 4 orang dikalangan rakan kuliah anda.

Isu-Isu Penting Dalam Pengajaran Peratus


Peratus sangat lazim digunakan dalam kehidupan seharian.

Walau bagaimanapun salah

tanggapan dan salah gunaan konsep peratus sangat meluas di kalangan pelajar kita. Kadang
kala salah tanggapan tentang peratus wujud di sekitar kita dan pelajar melihat dan
mempercayai salah tanggapan ini. Berapa contoh salah tanggapan , salah konsep dan salah
fahaman tentang peratus dibincangkan di bawah ini.

Contoh 1:
Ramai pelajar tidak tahu bahawa asas bandingan untuk peratus ialah satu ratus. Jika di tanya
soalan berikut : Jika 9 % daripada pelajar tidak menghantar kerja rumah mereka, 9 daripada
berapa orangkah yang tidak menhantar kerja rumah? Ramai pelajar tidak dapat menjawab
soalan ini. Disini, idea asas peratus tak kukuh. Maka guru harus memastikan bahawa semua
pelajar harus memahami konsep asas peratus. Isu ini mungkin timbul daripada pedagogi
pengajaran guru.

Contoh 2:

Diskaun sebanyak 100%

Apakah

maksud

kenyataan

di

atas.

Adakah

barang

tersebut

percuma

Pada

kebiasaannya, pekedai cuma mengenakan diskaun 50% sahaja dan peratus diskaun
dikira berdasarkan harga jualan. Perkara-perkara begini yang merupakan gimik penjual
mengelirukan pelajar.

Contoh 3:
Kenyataan dalam akhbar harian atau iklan television yang mengesyorkan sesuatu produk.
Contohnya , 80% daripada pengguna yang disoal selidik menggunakan jenama X
berbanding dengan jenama lain. Kenyataan itu seolah-olah membuktikan bahawa ramai
orang suka dan menggunakan jenama X, iaitu jenama X paling popular. Tetapi apa yang
tak diketahui umum ialah bilangan orang yang terlibat dalam soal- selidik tersebut. Jika
hanya 5 orang disoal selidik, maka 80% hanya merujuk kepada 4 orang saja. Penggunaan
peratus dalam cara ini tidak menyampaikan maklumat dengan tepat malah mengelirukan dan
mengubah kebenaran.
Contoh 4: Keputusan UPSR untuk dua buah kelas ditunjukkan seperti berikut:

76% lulus

Kelas
Damar

90% lulus

Kelas
Anggerik

Kelas yang mana menunjukkan pencapaian yang lebih baik? Tentunya kelas Anggerik.
Tetapi jika anda mengetahui bahawa bilangan murid dalam kelas Anggerik hanya 20
orang manakala bilangan pelajar dalam kelas Damar ialah 50 orang, maka ini mengubah
persepsi kita kerana bilangan yang lulus dalam kelas Damar sebenarnya ialah 38 orang
berbanding dengan 18 orang di kelas Anggerik.
Jadi peratus kadang kala digunakan untuk mengubah persepsi dan menyorok keadaan
sebenarnya. Pengajaran peratus haruslah dikaitkan dengan kehidupan seharian dengan
memberi fokus kepada aplikasi dalam kehidupan seharian. Semua salah tanggapan
miskonsepsi tentang peratus perlu dibincangkan dan dijelaskan dalam kelas. Pelajar
juga harus diajar menggunakan peratus dengan penuh tanggungjawab tanpa memutar
belitkan maklumat.

63

1.7

Pengajaran Wang

Mengenal Wang
Kemahiran mengenal wang amat penting kerana ia adalah salah satu kemahiran yang
digunakan dalam kehidupan kita seharian. Kita memerlukan wang untuk mendapatkan
keperluan harian kita seperti makanan dan minuman, tempat tinggal dan perkhidmatan.
Oleh itu, kemahiran mengenal wang adalah antara kemahiran yang wajib dikuasai dari tahap 1
lagi. Terdapat dua jenis wang iaitu wang kertas dan syiling.
Wang kertas yang biasa digunakan dalam kehidupan harian kita ialah not RM1, RM5, RM10,
RM50 dan RM100. Manakala syiling pula terdiri daripada 5 sen, 10 sen, 20 sen dan 50 sen.
Grafik di bawah boleh digunakan sebagai rujukan untuk meneguhkan penguasaan kemahiran
ini.

Wang kertas

Syiling

64

Aktiv
iti 11
R

1.9 Strategi Penyelesaian Masalah


u
j membantu murid menyelesaikan masalah
Terdapat beberapa strategi yang boleh
u
k
M
e
K
n
m
e
e
b
ik
m
a
n
a
a
h
d
ja
i
a) Meneka dan menguji
n
a
r
d
Strategi ini adalah yang paling asas. Membuat tekaan juga memerlukan strategi dan menguji
m
u
a
samada betul atau salah secara sistematik.
Terdapat tiga cara iaitu : teka dan uji secara rawak ,
e
a
n dan uji secara inferens
teka dan uji secara sistematik dan teka
ln
M
g
e
u
m
n
j
e
yi
Contoh :
e
M
n
le
Letakkan digit 1,2,3 4,5 ,6 ke dalam kotak yang tersusun dalam bentuk segitiga ini supaya
a
e
m
jumlah nombor pada setiap sisi segitiga ialah 12.
sb
m
a
u
b
ia
kt
Pendekatan pertama : teka dan uji secara
a rawak
a
h
n
s
i) Memahami masalah
i
,
sm
o setiap nombor digunakan hanya sekali sahaja
e
u
o susun supaya jumlah pada sisi segitiga bersamaan 12
cl
m
a
a
e
rs
a
i
n
o
l
a

65

sa
o
t
n
a
g

k
,

ii) Merancang strategi

m
e

ambil 6 keping kertas dan susun seperti rajah

tulis semua angka atas kertas itu

cuba beberapa kombinasi yang sesuai

buat sehingga berjaya

n
d
a

iii) Melaksanakan strategi

r
a
b

susunkan bahagian kertas dalam bentuk segitiga sama

susun sehingga berjaya mendapat jumlah 12 pada setiap sisi

iv) Menyemak semula

m
e

lihat susunan nombor itu

semak jumlah pada setiap sisi

m
b
a

Pendekatan kedua : teka dan uji secarah sistematik


ii) Merancang strategi

a
g

susun nombor dari yang terkecil di puncak segitiga

jika tidak berjaya, pilih nombor yang lebih besar sedikit

iii) Melaksanakan strategi

mulakan dengan nombor 1,2,3 di puncak

didapati jumlah adalah kecil

cuba lagi dengan kombinasi 1, 2, 4

teruskan dengan 1,2,6

adakah jumlahnya masih ekecil ?

o
o

cuba nombor lebih besar l3,4,5


dapat penyelesaian anda ?e

e
n
y

s
Pendekatan ketiga : teka dan uji secaraa inferens
ii) Merancang strategi

mula dengan anggapan bahawa 1 mesti di suatu puncak segitiga

siasat kemungkinan yang berlaku daripada anggapan awal ini

a
n

m
a
s

66

a
l
n
a
g
k
M
o
e
n
n
u
s
ke
a
m
ru
kl
a
a
n
M
e
k
l
e
u
p
ka
id
sa
r
b
a
e
j
n
a
t
u
h
k
a
yt
a
a
n
u
g
m
m
o
u
d
d
e
a
lh
M
e
l
i
h
a
t
k
e
p
a
d
a
c
o
r
a
k

a
n

l
a

p
o
l
a

h
iii) Melaksanakan strategi

o jika 1 diletak di suatu puncak, cari lagi dua pasangan nombor yang masih tinggal

dimana jumlah mestilah 11.


o

n 3 seperti ditunjuk rajah berikut


cuba dengan nombor 2 dan
g
m

1
11

3
10

i
b
a
iv) Menyemak semula

t
k

o adakah penyelesaian ini betul ?

o adakah cara lain yang lebih mudah ?

o pendekatan manakah yang lebih mudah ?


o berapa kali cubaan kah yang anda lakukan pada setiap pendekatan ?

w
a

Teka dan uji secara rawak memerlukan terlalu banyak cubaan dan boleh mengelirukan. Teka dan

uji secara sistematik adalah lebih baik kerana guru dapat mengembangkan suatu skema untuk

memastikan samada kemungkinan tersebut telah diuji. Teka dan uji secara inferens adalah cara
terbaik kerana ia menjimatkan masa dan memberi lebih maklumat berkenaan penyelesaian yang
mungkin.

d
i

b)

Membuat simulasi atau lakon


semula
d
a

Membuat simulasi atau lakonan adalah


l satu strategi dimana tindakan murid adalah supaya boleh
melakonkan aktiviti ini dalam situasi sebenar dalam bilik darjah. Fokus adalah kepada tindakan dan

bukan kepada objek yang terlibat.

Contoh :
b

Anda telah bertemu dengan 5 orang rakan lama. Berapa kalikah anda dan rakan-rakan bersalaman
antara satu sama lain dalam pertemuanu itu ?

k
u
t

67

k
s
a

Penyelesaian :

t
i)

Memahami masalah

6 orang bersalam antara satu sama lain

tiap orang mesti bersalam dengan 5 rakan lain

berapa kalikah kesemuanya bersalam ?

u
b

ii) Merancang strategi

k
lakonkan situasi perbuatan bersalam
yang sebenar

u yang sesuai
atau lukis dengan satu perwakilan

hubungkan dan kirakan jumlah bersalam

r
u
iii) Melaksanakan strategi

j
u

*lukis rajah

Bilangan kali salam = 5 + 4 +3


k + 2 + 1 = 15 kali salam

a
iv) Menyemak semula
o

n
.

semak semula dengan lakonan dibuat oleh murid sendiri

c) Melihat kepada corak dan pola

Satu corak bintik adalah ditunjukkan seperti rajah di bawah . Setiap langkah didapati bintik
akan bertambah kepada corak asal. Bilangan bintik yang ditambah adalah lebih besar
bilangannya dari yang asal. Corak ini berubah secara tidak terhingga. Mashita ingin tahu
apakah yang berlaku pada langkah ke 20 tanpa perlu melukis kesemua corak bintik
tersebut. Tunjukkan bagaimana dia boleh melakukannya dan berikan jawapan bilangan
bintik yang terhasil

Langkah 1

Langkah 2

Langkah 3

2 bintik

6 bintik

12 bintik

68

Penyelesaian :
i)

Memahami masalah
o

bilangan bintik bertambah

membentuk satu corak tertentu

mula dengan 2, 6, 12 .....

tidak perlu lakaran

cari apakah nombor pada turutan ke 20

ii) Merancang strategi


o

lukis corak yang asal

bentukkan satu perubahan berpola

tentukan bintik yang akan terbentuk dari pola terakhir

buat anggaran kiraan yang terlibat

iii) Melaksanakan strategi


o

buat satu turutan nombor berkenaan

gunakan formula dari bukti dan syarat yang ada

2, 6, 12 .....= 1 x 2 = 2 x 3 = 3 x 4 = 4 x 5 = 5 x 6 = ....= 20 x 21 = 420

2, 6, 12 , 20, 36 ......sebutan ke 20 adalah 420

iv) membuat semakan

e)

semak dengan membuat lakaran

tentukan setiap turutan nombor mempunyai pola yang sama

rumus yang terbentuk adalah

turutan ke n = nilai akhir (n) x nilai (n+1) = nombor pada turutan n

Membina jadual

Menyusun maklumat dalam bentuk jadual adalah satu cara untuk membantu murid melihat
corak dan mengenalpasti maklumat yang berkaitan. Kaedah mengkelaskan dan menyusun ini
bergantung kepada berapa banyak maklumat yang ada dan bertujuan untuk memudahkan kiraan
bagi maklumat dari data yang sama.

69

Contoh :
Ali membeli 3 helai baju t-shirt . Setiap helai berharga RM25.90. Dia juga membeli 2 helai seluar
dengan harga RM 125.90 . Dia membayar dengan 3 keping wang RM 100 dan RM 50. Berapakah
wang baki ?

Penyelesaian :

i)

Memahami masalah
o Ali membeli 3 helai tshirt dan 2 helai seluar
o Sehelai T shirt berharga RM 25.90 o
sehelai seluar berharga RM 125.90 o
dia membayar dengan RM 350.
o Berapakah bakinya ?

ii) merancang strategi


o senaraikan semua item, bilangan dan kos seunit dalam satu jadual
o kirakan kos 3 helai tshirt : 3 x RM25.90 =

o kirakan kos 2 helai seluar : 2 x RM125.90 =

o jumlahkan kos semua item


o baki didapati dengan tolak jumlah duit dengan harga semua item

ii) melaksanakan strategi


o

lukis jadual berkaitan

Bilangan
3
2
o

Item dibeli
baju t shirt
seluar

Kos seunit
RM 25.90
RM 125.90
Jumlah besar

Wang baki = RM 350 RM 329.50 = RM 20.50

iv) membuat semakan


o

adakah jawapan akhir munasabah

semak setiap bahagian dalam jadual

semak jumlah kos dan wang baki adalah RM 350


70

Jumlah Kos
RM 77.70
RM 251.80
RM 329.50

RM 329.50 + RM 20.50 = RM 350.00 (betul )

o
o

adakah nombor yang dipilih munasabah


adakah nombor tersebut memberi jawapan yang memenuhi kedua-dua syarat

1.10 Pengajaran Mikro

Contoh- Contoh Strategi Pengajaran Dan Pembelajaran

Aktiviti Pengelasan.
Hasil Pembelajaran:
Murid dapat mengelaskan objek-objek berdasarkan satu ciri(warna) dengan betul.
Murid dapat mengelaskan objek objek berdasarkan dua cirri (warna dan saiz) dengan
betul.
Murid dapat memberi sebab-sebab objek objek dikelaskan
Bahan:
Pinggan kertas
Kad-kad pelbagai bentuk , saiz dan warna..
Langkah perlaksanaan:
1. Murid ditunjukkan beberapa jenis kad bentuk dan diminta menamakan warna-warna dan
membandingkan saiz kad-kad yang di lihat.
2. Secara berkumpulan bertiga ,murid dibekalkan kad-kad pelbagai bentuk , saiz dan warna
dan beberapa piring kertas. Murid diminta mengasingkan kad-kad tersebut mengikut warna
yang sama ke dalam pinggan-pinggan kertas. .Mereka mesti berbincang sebab-sebab
mereka mengelaskan kad-kad tersebut sedemikian rupa.

71

3. Guru memantau sepanjang aktiviti sambil mengemukakan soalan-soalan mencungkil


pemikiran murid seperti contoh berikut:
(i) Apa yang anda sedang buat?
(ii) Mengapa anda letakkan bentuk ini ke dalam kumpulan merah dan bukan dalam
kumpulan biru?
(iii) Lihat kedua-dua bentuk ini (jika sama warna).Adakah warnanya sama? Perhatikan
saiznya pula. Adakah kedua-duanya sama saiz?Jika saya hendak membanding
warnanya sahaja, perlukah saya lihat perbezaan saiz?
4. Wakil setiap kumpulan diminta menerangkan hasil aktiviti dan sebab-sebab pengelasan dibuat.
5. Aktiviti di atas diulang dengan meminta murid mengelaskan kad-kad berdasarkan dua ciri
iaitu warna dan saiz yang sama pula.
6. Guru memantau dan membimbing sambil mengemukakan soalan-soalan seperti contoh berikut:

72

(i) Apa yang anda sedang buat?


(ii) Mengapa anda letakkan bentuk merah ini ke dalam kumpulan ini?
(iii)Lihat kedua-dua bentuk ini (jika sama warna).Adakah warnanya sama? Perhatikan saiznya
pula. Adakah kedua-duanya sama saiz?Jika kedua-duanya sama warna tetapi berbeza
saiz, boleh kah saya letakkan kedua-duanya dalam kumpulan yang sama?
7

Wakil setiap kumpulan diminta membentangkan hasil aktiviti dan menjelaskan sebab- sebab
pengelasan dibuat.

8. Diakhir aktiviti, guru menampalkan dua kad bulatan besar dan beberapa kad bentuk berwarna
warni di papan tulis dan meminta beberapa orang murid mengelaskan kad-kad tersebut dalam
bulatan-bulatan yang disediakan. Murid murid diminta memberi sebab mereka mengelaskan kadkad tersebut.

Aktiviti Perbandingan
Hasil Pembelajaran:

Murid dapat membandingkan objek-objek berdasarkan saiz (besar,kecil) dengan betul.

Murid dapat mengelaskan objek objek berdasarkan saiz (besar,kecil) dengan betul.

Murid dapat memberi sebab-sebab objek objek dikelaskan

Bahan:

Dua bekas

Berbagai blok atribut..

Langkah perlaksanaan:
1. Guru menunjukkan beberapa objek kehidupan seharian bersaiz besar dan kecil dan
minta murid membanding saiz berdasarkan perkataan `besar,kecillebih besar
daripada,kecil daripada.

73

2. Secara berpasangan ,murid diberikan berbagai blok atribut dan dua buah bekas.

Murid diminta mengasingkan blok-blok tersebut tersebut mengikut saiz besar atau
kecil ke dalam bekas-bekas yang disediakan .. Mereka mesti berbincang sebab-sebab mereka
mengelaskan kad-kad gambar tersebut.

3. Guru memantau sepanjang aktiviti sambil mengemukakan soalan-soalan mencungkil


pemikiran murid seperti contoh berikut:
(i) Apa yang anda sedang buat?
(ii) Mengapa anda masukkan bentuk yang berbagai warna dalam kumpulan saiz yang sama?
4. Wakil setiap kumpulan diminta menerangkan hasil aktiviti dan sebab-sebab pengelasan dibuat.
5. Aktiviti di atas diulang dengan meminta murid mengelaskan blok atribut berdasarkan dua
ciri iaitu warna dan saiz yang sama pula.
6. Guru memantau dan membimbing sambil mengemukakan soalan-soalan seperti contoh berikut:
(i) Apa yang anda sedang buat?
(ii) Lihat kedua-dua bentuk ini (jika sama warna).Adakah warnanya sama?
Perhatikan saiznya pula. Adakah kedua-duanya sama saiz ? Yang mana satu lebih besar?Yang
mana satu lebih kecil?
Jika kedua-duanya sama warna tetapi berbeza saiz, boleh kah saya letakkan kedua- duanya
dalam kumpulan yang sama?

74

7. Wakil setiap kumpulan diminta membentangkan hasil aktiviti dan menjelaskan sebab- sebab
pengelasan dibuat.
8. Guru boleh teruskan aktiviti di atas dengan murid membandingkan ukuran dan jisim pula
menggunakan objek-objek konkrit lain .

Aktiviti Seriasi
Hasil Pembelajaran:
Murid dapat menyusun objek-objek mengikut turutan saiz dari kecil ke besar dan
sebaliknya dengan betul.
Murid dapat menyusun objek objek mengikut turutan panjang ke pendek dan
sebaliknya dengan betul.
Bahan:
Blok atribut, berbagai blok kayu pelbagai ukuran,.
Langkah perlaksanaan:
1.

Murid diminta memerhatikan gambar- gambar yang ditunjukkan oleh guru di papan tulis.

(a)

(b)

2.

Perbincangan kelas diadakan tentang apa yang di lihat dari segi susunan bentuk- bentuk .

3.

Secara berkumpulan bertiga ,murid dibekalkan blok-blok atribut dan kayu-kayu


berbagai ukuran .

4.

Murid diminta menyusun blok-blok atribut dari saiz besar ke kecil dan sebaliknya.

75

Contoh susunan :
(i) Susun mengkut saiz tetapi bentuk sama.

(ii) Susun mengkut saiz tanpa mengambil kira bentuk .

M
B

Guru memantau sepanjang aktiviti sambil mengemukakan soalan-soalan mencungkil


pemikiran murid seperti contoh berikut:
(i) Apa yang anda sedang buat?
(ii) Terangkan susunan anda.

5. Wakil setiap kumpulan diminta menerangkan susunan yang dibuat dan memberikan sebab.
6. .Aktiviti diteruskan dengan murid menyusun blok-blok kayu-kayu dari pendek ke
panjang, rendah ke tinggi dan sebaliknya.
Contoh :

(i) Pendek ke panjang

(ii) Rendah ke tinggi

76

Menentukan nilai nombor dengan penggunaan bahan asas sepuluh untuk


nombor sehingga 100 (contoh: ikatan 10-straw atau blok Dienes)

Penggunaan Blok Dienes

Tujuan : Membantu murid memahami konsep


nilai tempat serta menguasai kemahiran
menambah dan menolak

Konsep dan Kemahiran :


Konsep dan kemahiran yang perlu dikuasai oleh murid adalah seperti yang berikut:
a)

Konsep

Nilai nombor kurang daripada 1000.

Nilai tempat, iaitu ratus, puluh, dan sa.

Operasi tambah dan tolak.

b)

Kemahiran

Menentukan nilai nombor kurang daripada 1000.

Menentukan nilai tempat, iaitu ratus, puluh, dan sa.

Melakukan operasi tambah dan tolak dalam lingkungan 1000.

Kumpulan Sasaran : Murid Tahap 1

Bahan-bahan diperlukan :
I.Bod jerami (straw board) licin (2-3mm tebal)
II.

Pen penanda
87

Cara Pembinaan Bahan :


1.

Dengan menggunakan bod jerami, lukis bentuk sa, puluh, dan ratus secara berkadaran.

2.

Potong bod jerami mengikut bentuk yang dilukis.

3.

Sediakan 40 keping bagi setiap bentuk.

Penggunaan Bahan : Blok Dienes boleh digunakan untuk membantu murid memahami
konsep dan menguasai kemahiran yang berikut :
a)

Menentukan nilai nombor dan nilai tempat

88

b) Melakukan operasi tambah tanpa mengumpul semula

c) Melakukan operasi tambah dengan mengumpul semula

d) Melakukan operasi tolak tanpa mengumpul semula

89

e) Melakukan operasi tolak dengan mengumpul semula


Contoh : 15 - 8 = 7

1
5
8
_

Penggunaan Jalur Nombor

Tujuan : Membantu murid memahami konsep nombor dan operasi asas (tambah, tolak, darab,
7 dan
.
bahagi)

Konsep dan Kemahiran :


Konsep dan kemahiran yang perlu dikuasai oleh murid adalah seperti yang berikut:

a) Konsep
Nombor 1 hingga 20.
Kombinasi nombor.
Hukum tukar tertib.
b) Kemahiran
Menguasai fakta asas dalam operasi tambah, tolak, darab dan bahagi..
Melakukan operasi asas yang melibatkan nombor dalam lingkungan 20.
Mencari kombinasi nombor dalam lingkungan 20.
Kumpulan Sasaran : Murid Tahap 1

Bahan-bahan diperlukan :
I. Papan (40 cm x 20 cm x 1 cm)
II. Papan lapis nipis (40 cm x 30 cm)
90

III.

Kayu beroti nipis (400 cm x 2 cm x 0.5 cm)

Cara Pembinaan Bahan :


1. Dengan menggunakan papan berukuran 40 cm x 20 cm x 1 cm dan papan lapis nipis
berukuran 40 cm x 30 cm, bina rak jalur nombor.
2. Dengan menggunakan kayu beroti nipis pula, bina jalur nombor 1 hingga jalur nombor
20.

3.

Jumlah jalur nombor yang perlu dibina adalah seperti dalam jadual berikut :

Penggunaan Bahan :
Jalur nombor boleh digunakan untuk membantu murid memahami konsep
dan menguasai kemahiran seperti yang berikut :

a)

Kombinasi nombor

91

Guru boleh menggunakan kombinasi nombor lain bagi mengukuhkan kemahiran


b)

Fakta asas operasi (tambah, tolak, darab, dan bahagi)

Penggunaan alat jalur nombor ini boleh dipelbagaikan dengan kombinasi nombor yang berbeza

Kedua - dua operasi ini boleh dilaksanakan secara timbal balik bagi mengukuhkan kedua-dua
kemahiran operasi tambah dan tolak.

92

Guru boleh menggunakan kaedah lompatan mengikut selang semasa mengajar kemahiran darab ini

Guru boleh menggunakan kaedah gabungan mengikut selang semasa mengajar kemahiran darab ini.

Contoh aktiviti pengajaran dan pembelajaran pecahan


Kemahiran 1 :

Membandingkan sebarang nilai pecahan dengan penyebut yang sama

Prosedur pengajaran:
1.

Minta murid menunjukkan lakaran 4 jalur yang setiap satunya dibahagikan


kepada 4 bahagian sama rata.

2.

Murid dikehendaki mewarnakan 1 bahagian, 2, 3 dan 4 bahagian dan


melabelkan dengan nama pecahan masing-masing.

3.

Seterusnya minta murid membandingkan nilai setiap pecahan berdasarkan saiz


kawasan berwarna mengikut urutan dari nilai yang kecil ke nilai yang lebih besar

4.

Ulang aktiviti bagi pecahan dengan penyebut 8 dan 10.

5.

Bimbing murid membuat kesimpulan

Kemahiran 2 :

Menolak pecahan yang penyebutnya satu

digit Prosedur pengajaran


1.

Mulakan pengajaran dengan memilih pecahan wajar dengan penyebut satru digit
yang sama, contohnya 6,

2.

Minta murid menampalkan 4 bahagian daripada 6 bahagian bagi satu jalur bagi
mewakili pecahan 4/6 (gunakan bahan yang sesuai supaya tampalan boleh
ditanggalkan bila perlu).

3.

Bimbing murid melaksanakan operasi 4/6 1/6 dengan menggunakan jalur tadi.

4.

Murid dikehendaki mengeluarkan 1/6 bahagian dan bimbing murid untuk


menunjukkan bahawa nilai pecahan yang tinggal ialah 3/6 (iaitu 4/6 1/6 = 3/6).

5.

Ulang dengan nilai pecahan yang berlainan penyebut tetapi mempunyai GSTK
yang sama. Bimbing murid mencari nilai pecahan setara dengan menggunakan
carta pecahan.
93

Aktiviti Mari Menulis Peratus.


Hasil Pembelajaran :
Murid dapat (i) Melorek peratus yang diberi pada petak seratus
(ii) Menulis peratus dalam simbol dan perkataan
Prosedur:
1.

Lengkapkan kad aktiviti di bawah.

dua puluh empat peratus

Dalam

Lorekkan

Angka

petak
seratus

24 %

enam puluh empat


peratus

39 %

lapan puluh peratus

satu ratus dua peratus

91 %

satu ratus dua puluh


peratus

94

Aktiviti Mengenal Peratus


Hasil Pembelajaran : Murid dapat melorek petak seratus mengikut peratus yang diberi
dan menulis peratus

Prosedur:
Warnakan petak seratus di atas seperti berikut:

Hitam

1%=

petak

Hijau

4%=

petak

Biru muda 5 % =

petak

Oren

10 % =

petak

Merah

18 %=

petak

Kuning

12 % =

petak

Ungu

9%=

petak

Perang

16 % =

petak

Biru Tua

7%=

petak

Kelabu

14 % =

petak

Berapa peratus petak yang tak berwarna?

Variasi:
Rekacipta satu corak yang kreatif dengan mewarnakan petak seratus mengikut warna dan
nilai peratus yang diberi d atas.

95

Aktiviti Perkaitan Antara Pecahan dan Peratus


Hasil Pembelajaran:

(i) Murid dapat mengenalpasti perkaitan antara pecahan dan peratus.


(ii) Mengukuhkan kefahaman konsep pecahan
(iii) Menukar peratus kepada pecahan
Bahan-bahan:
Bagi setiap bentuk sediakan 12 kad pecahan untuk setiap kumpulan.
Prosedur:

1. Berikan set kad-kad pecahan berikut kepada setiap kumpulan.


2. Minta murid melorekkan peratus yang diberikan (A,B,C,D,E,F,G dan H)pada kadkad pecahan.

3. Bantu murid menukar peratus kepada pecahan perseratus dahulu. Kemudian


permudahkan pecahan perseratus kepada pecahan yang dikehendaki.
Contoh jawapan:

A. Lorekkan 20% daripada bentuk-bentuk ini.

20% =

B. Lorekkan 10% daripada bentuk-bentuk ini.

10 % =

C. Lorekkan 90% daripada bentuk-bentuk ini.

90 % =

96

D. Lorekkan 80% daripada bentuk-bentuk ini.

80 % =

E. Lorekkan 25% daripada bentuk-bentuk ini.

25 % =

F. Lorekkan 50% daripada bentuk-bentuk ini.

50 % =

G. Lorekkan 75% daripada bentuk-bentuk ini.

97

75 % =

H. Lorekkan 100% daripada bentuk-bentuk ini.

100 % =

=1

Aktiviti Bulatkan Titik


Hasil Pembelajaran : Mengira nilai peratus daripada suatu kuantiti yang diberi. Prosedur:

1.

Bulatkan 50% dari titik-titik bagi setiap kotak di bawah.

2.

Bulatkan 25 % dari titik-titik bagi setiap kotak di bawah.

3.

Bulatkan 75 % dari titik-titik bagi setiap kotak di bawah.


98

Aktiviti : Menyelesaikan masalah melibatkan peratus


Hasil Pembelajaran: Menyelesaikan masalah melibatkan peratus
Prosedur:

1.
Soalan di bawah dirujuk:
Guru mengemukakan
soalandaripada
penyelesaian
masalah.
Hanif1)mendapat
wang belanja
ibunya
sebanyak RM 5.00. Dia membeli
sebatang pensel berharga RM 2.40. Berapa peratuskah wang yang digunakan
oleh 2)
Hanif
membeli soalan
sebatang
pensel?
Guruuntuk
mengemukakan
penyelesaian
masalah
2.

Guru membimbing murid menyelesaikan masalah di atas dengan cara yang


berikut:
Cara 1: Menukar Penyebut kepada 100
RM 2.40 daripada RM 5.00 digunakan untuk membeli sebatang pensel.
Pecahan wang belanja untuk membeli sebatang pensel ialah

Pecahan perseratus ialah

Jawapan: Peratus wang belanja yang digunakan untuk membeli sebatang


pensel ialah 48%.
Cara 2: Mendarab dengan 100%
2.4
100% = 48%
5

99

Rumusan
Selaku guru, anda harus sedar bahawa kegagalan murid

menguasai konsep-konsep

pranombor, nombor dan operasi aritmetik akan menyebabkan kegagalan murid menguasai
numerasi sepenuhnya.
Oleh yang demikian, guru bertanggungjawab untuk memastikan konsep-konsep pranombor,
nombor dan empat operasi asas perlu di sampaikan melalui pelbagai pengalaman konkrit
dan semi konkrit secara terarah, berstruktur dan berkesan.

100