Anda di halaman 1dari 41

PROJEKT

DHIMBJET E
KOKES
#MesueseAurela

Dhimbja e kokes ne urgjence


Kur

semundja eshte ne fazat fillestare


eshte e lehte ta kurosh, por e veshtire ta
kuptosh.

Me

vone eshte e lehte ta kuptosh, por


veshtire ta kurosh.
(Machiavelli, The Prince)
#MesueseAurela

Dhimbja e kokes ne urgjence

Pyetje: Eshte dhimbja e kokes nga


shkaqe strukturale, apo jo strukturale?

#MesueseAurela

Dhimbja e kokes

Shumica

e dhimbjeve te kokes fillojne dhe


vazhdojne ne mungese te nje patologjie te
dukshme strukturale

#MesueseAurela

Diagnoza perfundimtare e dhimbjes


se kokes ne paciente
Migrena
Tensive
Cluster
Tumore
Te

tjera

53%
41%
1%
1%
5%

#MesueseAurela

Diagnoza e dhimbjes se kokes


Historia
Mosha dhe seksi I pacientit
Historia e meparshme
Shkaqet precipitues
Egzaminimi fizik
Testet laboratorike
CT dhe PL
#MesueseAurela

Vleresimi I dhimbjes se kokes


Ne

cdo vleresim te dhimbjes se kokes


eshte e nevojshme te perjashtohen:
Hemoragjia subaraknoidale
Meningjitet
Hemorragjia subdurale ose epidurale
Masat parenkimatoze

#MesueseAurela

Dhimbja e kokes nga tumoret e


trurit

Dhimbja

e kokes nga semundjet


strukturale te trurit vjen si rezultat I
shtrengimit dhe deformimit te strukturave
te ndjeshme ndaj dhimbjes.

#MesueseAurela

Vleresimi i dhimbjes se kokes


Vleresimi

I dhimbjes se kokes kerkon


njohuri paraprake te strukturave te
ndjeshme ndaj dhimbjes ne hapesiren
intrakraniale, ndjeshmeri ndaj
terheqjes, presionit dhe stimulimit
elektrik ashtu sic eshte pershkruar nga
H.G.Wolff(1963)
#MesueseAurela

Strukturat intrakraniale dhe dhimbja


e kokes

1.

2.
3.

Te ndjeshme ndaj dhimbjes:


Arteriet: Karotis interna, trungu I MCA, pjesa
proksimale e ACA, pjesa proksimale vertebrale
e AICA, PICA, deget pontine te arteries
bazilare.
Nervat: Nervat kraniale 5,9,10,11(porcionet
proksimale) dhe C2, C3.
Dura: Brenda 1 cm nga sinuset venoze, me
teper trungjet e arterieve durale.
#MesueseAurela

Strukturat intrakraniale dhe dhimbja


e kokes
Te pandjeshme ndaj dhimbjes:
Parenkima e trurit
Arteriet dhe venat mbi konveksitetet e
cerebrumit dhe cerebellumit
Ependyma
Dura mes arterieve dhe > 1 cm larg nga
sinuset venoze cerebrale
#MesueseAurela

Karakteristikat e dhimbjes se kokes


nga tumoret e trurit (N=132)

Intensiteti 40% e rende, 40% e moderuar, 20% e lehte


Ritmiciteti 80% intermitente , 20% konstante
Kualiteti
25% pulsuese
, 75% e palokalizuar

Faktoret rendues:

20% shtohet gjate perkuljes, ose uljes ne vend.


25% forcohet nga kolla

Koha
5% nokturne,
15% kur ngrihen nga gjumi
Shoqeruese: 50% nauze ose te vjella
#MesueseAurela

Tumore ne te cilat rritja e PIC behet pa


shenja neurologjike fokale

Tumoret intraventrikulare:

-Ependynoma e ventrikulit te katert


-Cisti kolloid I ventrikulit te trete
-Cistet e cisicerkozes intraventrikulare

Tumoret e foses posteriore:

-Hemangioblastoma
-Medulloblastoma

Tumoret e zonave te heshtura:

-Kraniofaringioma
-Pinealomat
-Gliomat e corpus callosum
-Tumoret e lobit frontal

#MesueseAurela

Pathfiziologjia e simptomave ne
tumoret e trurit
Simptoma te pergjithshme
-Dhimbje koke
-Konfuzion
-Humbja e kujteses
-Letargjia
-Te vjellat
-Ataksia

Shkaqet
- Rritja e presionit
intrakranial
-Hidrocefalia
-Okluzioni i
sinuseve venoze

#MesueseAurela

Patfiziologjia e shenjave te
tumoreve te trurit

Shenja fokale

-Hemipareze

-Afazi
-Ataksi
-Konvulsione fokale

Shkaqet

-Efekti direkt i tumorit


-Sekondarisht (edema)
-Efekt i vonshem I
herniacionit

#MesueseAurela

Pathfiziologjia e shenjave ne
tumoret e trurit
Shenja lokalizuese false
Paraliza e Abducensit
(CN VI)

Shkaqet
- Zhvendosja
e strukturave
intrakraniale
Hemipareze ipsilaterale
- Herniacioni
unkal
(Kernohans Notch)
#MesueseAurela

Paraliza e CN III: Rregulli I pupiles

Rregulli I pupiles:

-Perfshirja e pupiles = Mase


-Ruajtja e pupiles = Infarkt
Rregulli nuk aplikohet kur ka vetem perfshirje te pjesshme
te pupiles (PPI)
Me shume se 50% te pacienteve me lezione kompresive
kane PPI.
1/3 e pacienteve me infarkt te CN III kane nje perfshirje
te vogel te pupiles.
#MesueseAurela

Tumore te shoqeruar me afazi ne tumoret


primare te hemisferes se majte

20% e pacienteve me tumore primare te trurit


kane crregullime te gjuhes ne egzaminimin
fillestar.

Ne pacientet e vjeter ne moshe dhe me tumor te


palokalizuar, parashikimi me i mire eshte afazia.
Rect LD, et al Neurology 1989;39:48-51
#MesueseAurela

Pacientet me metastaza te trurit


(N=363)

Dhimbja e kokes
Dobesi fokale
Crregullime mendore
Qendrim ataksik
Crregullime te:
Te folurit
Shikimit

Ndjeshmerise

49%
30%
32%
21%
12%
6%

6%
#MesueseAurela

Pacientet me metastaza te trurit


(N=363)

Demtim konjitv
Hemipareze
Hemiparestezi
Papilledeme
Ataksi
Afazi
Defekt I fushes vizive
Alterim I koshiences

58
59
21
20
19
18
7
4
#MesueseAurela

Dhimbja e kokes ne Urgjence


Parandalimi I deshtimeve ne
vendosjen e diagnozes se
HEMORRAGJISE SUBARAKNOIDALE

(HSA)

#MesueseAurela

Dhimbja e kokes , fakti I


Dhimbja

e kokes = 1-2% te te gjitha


vizitave te urgjences dhe 4 % te gjithe
vizitave mjekesore

HSA

jo-traumatik = 1-4% te dhimbjeve


te kokes te pacienteve te ardhur ne
urgjence.
#MesueseAurela

Dhimbja e kokes, fakti II


Pacientet

me dhimbjen me te keqe te

kokes:
- nese egzaminimi neurologjik
eshte normal, HSA = 12%
-nese egazaminimi neurologjik
eshte jonormal , HSA =25%
#MesueseAurela

Simptomat shoqeruese te atakeve


Migrenoze (N=500)

Nauzea
Te vjellat
Fotosensibiliteti
Shikimi
Parestezia
Drita
Vertigo
Alterim i vetedijes

87
56
82
36
33
72
33
18
#MesueseAurela

Diagnoza diferenciale e dhimbjes


se kokes me Deficite Neurologjike
Dhimbja

e rrufeshme (thunderclap) e

kokes
Dhimbja
Dhimbja

e kokes nga HSA

e kokes me deficite
neurologjike dhe me limfocitoze ne LCS

Dhimbja e kokes ne Urgjence


Goditja

migrenoze (Crash Migraine) =

Dhimbje koke me intensitet te larte i


ngjashem me ate qe shikohet nga ruptura e
aneurizmave por me PL dhe angiograme
cerebrale normale
Dhimbja

e rrufeshme e kokes
(thunderclap) = Dhimbje koke e ngjashme,
por pa aneurizme te rupturuar dhe
vazospazme difuze ne angiogramen
cerebrale
#MesueseAurela

Dhimbja e rrufeshme e kokes


Kriteret Diagnostike

Intensitet shume i larte I dhimbjes


Vendosje hiperakute (< 30 sekonda)
Dhimbje koke nga 1 ore ne 10 dite
Dhimbja e kokes mund te ndodhe ne me shume se 7
dite, por jo ne javet e muajt pasues
Vaskulature cerebrale normale ose vazokonstriksion
segmentar reversibel

*Mungojne shenjat dhe simptomat neurologjike, jane tranzitore ose me


rezidua minimale.

#MesueseAurela

Dhimbja e kokes beninje dhe


aktiviteti seksual
Cefalgjia

koitale ose orgazmike ndodh


gjate orgazmes dhe largohet shpejt.
Dhimbja e kokes nga Sildenafili (Viagra)
ndodh vecmas aktivitetit seksual dhe
eshte prezente ne 4% te rasteve, por
ndodh ne 80% te migrenozeve.
Kruuse C, et al. Brain 2003; 126:241-247
#MesueseAurela

Dhimbja e kokes me deficite dhe


limfocitoze ne LCS
Shenjat

Dhimbje koke e ashper


Deficite neurologjike tranzitore
(kohezgjatja < 3 dite)
Limfocitoze ne LCS
E vetelimituar (< 21 dite)
Episod i vetem
Me shume se 1 episod
Rritje e presionit intrakranial
Podrome virale ose temperature

Perqindja
100
100
100
100
25
75
75
50
#MesueseAurela

Dhimbja e kokes dhe HSA

Gillingham

perdori nje term rrjedhja


paralajmeruese per episodin e pare te
HSA, i cili eshte i nje ashpersie te
paket.
Ann R Coll Surg Engl 1958; 23:89-117
#MesueseAurela

Dhimbja e kokes paralajmeruese


(Sentinel Headache).Shenjat tipike

Dhimbja e kokes e menjehershme, e ashper e


shoqeruar me nauze + te vjella,ose / dhe
shenja meningeale.
Dhimbje koke e re, e ashper, e pangjashme
me dhimbjet e tjera te kokes te pacienteve qe
vuajne nga dhimbje koke kronike
Shenja neurologjike, psh. paralize e CN III
Dhimbje koke me humbje koshience
#MesueseAurela

Dhimbja paralajmeruese e kokes

Dhimbja paralajmeruese e kokes ndodh dite,


ose jave para ruptures se madhe te
aneurizmes cerebrale ne 25 % te rasteve.
Rekurenca e ruptures se aneurizmes eshte
rregull dhe mund te ndodhe brenda pak
oresh nga dhimbja e kokes paralajmeruese,
zakonisht mes 2-14 ditesh.
(Fisher, CM, 1968)
#MesueseAurela

Rrjedhja paralajmeruese ne HSA


aneurizmale

84 ( 20%) e 422 pacienteve me HSA kishin


episode sugjestive te rrjedhjes
paralajmeruese.
34 ( 41%) ishin pare nga mjeket para se
gjendja te njihej.
63 ( 75%) paten nje rrjedhje paralajmeruese
me pak se dy jave para HSA majore.
(Jakobsson, K-E, et al.JNeurosurg 1996;85:995-999)

#MesueseAurela

Keqdiagnostikimi i HSA
Mayer

et al.raportuan se 25% te
pacienteve fillimisht kishin marre nje
diagnoze jo korrekte
Shkak i rezultateve shkaterruese ose
fatale neurologjike
Shkak I ceshtjeve gjygjesore
#MesueseAurela

Keqdiagnostikimi i HSA: Shkaqet

Mungesa e kuptimit te te gjithe spektrit te


prezantimit klinik

Mungesa e kuptimit te te metave te CT

Mungesa e kuptimit te perdorimit dhe


interpretimit korrekt te PL.
#MesueseAurela

Spektrumi i shenjave fizike ne HSA


Shenjat

Lokalizimi I aneurizmes

-Dhimbje/ngrirje qafe

-Asnje

-Ulje koshience
-Papilledeme
-Paralize e CN II-III
-Nystagmus
-Paraparesis
-Afazia, hemipareze ose
deficit sensor

-Asnje
-Asnje
-P com A
-Fossa po
-A com A
- MCA

#MesueseAurela

Te metat e CT

Humbja e sensitivitetit me kalimin e kohes qe


nga vendosja e dhimbjes se kokes.
Rezultatet fals negative ne hemorragjite e
vogla.
Faktoret teknike (Psh. artifaktet)
Rezultatet fals negative me Htc < 30%.

#MesueseAurela

Keqdiagnostikimi I HSA

Pamundesia per te bere PL me rezultate te


dyshimta ne CT.
Pamundesi per te dalluar HSA ne demtimet
traumatike.
Pamundesine per te dalluar qe xanthokromia
mund te mungoje heret pas vendosjes se
HSA.
Pamundesia per te marre spektrometrine e
LCS.
#MesueseAurela

Pigmentimi i LCS qe ndjek


hemorragjine

Pigmenti

Ngjyre roze

Vendosja

Max

Fundi

1-4 h

24h

7-10 dite

8-12h

1-4h

2-3 jave

(Oxyhemoglobina)

E verdhe
(bilirubina)

#MesueseAurela

KONKLUZIONE
Dhimbja

e ashper e kokes mund te na


indikoje HSA.
Berja dhe interpretimi I mire I CT dhe
PL ne pacientet me dhimbje koke do te
conte ne identifikimin e shumices se
pacienteve me HSA.
#MesueseAurela