Anda di halaman 1dari 23

KERANGKA PROPOSAL PENELITIAN TINDAKAN KELAS

A. JUDUL PENELITIAN
(Judul penelitian harus mengandung 3 hal : apa yang harus ditingkatkan, siapa yang harus
ditingkatkan, dan tindakan apa yang harus dilakukan. siapa yang sakit, apa
penyakitnya, bagaimana obatnya)
Contoh:
Meningkatkan aktifitas belajar dan kemempuan siswa kelas 2 SD dalam menentukan
KPK melalui Problem Possing dalam pembelajaran kooperatif di SDN Pandawan
Banjarmasin
...

B. PENDAHULUAN
1. LATAR BELAKANG
Tuliskan (identifikasikan) apa yang saudara harapkan pada siswa di kelas setiap
mengajar materi pelajaran tertentu yang diajarkan (Baik menyangkut proses maupun
hasil)!

Tuliskan (identifikasikan) fakta riil (kenyataan) yang terjadi di kelas (Baik


menyangkut proses maupun hasil)!

Tuliskan (identifikasikan) apa yang menjadi factor penyebab munculnya setiap


masalah di atas

Draft Kerangka PTK

Tuliskan (identifikasikan) akibat jika masalah tersebut tidak dipecahkan

Tuliskan (identifikasikan) bagaimana pemecahan masalah (apa obatnya) yang


saudara anggap tepat

2. RUMUSAN MASALAH

3. TUJUAN PENELITIAN

4. RENCANA PEMECAHAN MASALAH

(Tuliskan bagaimana aturan main anda dalam memecahkan masalah


aturan main dan dosis dalam minum obat

Draft Kerangka PTK

bagaimana

5. MANFAAT PENELITIAN

1. Bagi siswa

2. Bagi guru

3. Bagi sekolah

C. KAJIAN PUSTAKA
1. Teori dan yang mendasari (Tuliskan pokok-pokok teori yang akan dikembangkan)

2. Kerangka berpikir
3. Hipotesis Tindakan

D. METODOLOGI PENELITIAN
D.1. Jelaskan setting penelitian (subjek, tempat dan waktu penelitian)
D.2. Prosedur Penelitian
Paparkan keterlibatan peneliti dalam kegiatan penelitian
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................

Paparkan banyaknya siklus yang direncanakan dan banyaknya pertemuan dalam


setiap siklus. (idealnya minimal 2 siklus dan setiap siklus minimal 3 pertemuan,
tidak termasuk evaluasi hasil belajar)

Draft Kerangka PTK

..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................

Paparkan bagaimana rincian kegiatan yang akan dilakukan dalam setiap siklus,
meliputi : Plan, Pelaksanaan Tindakan, Observasi, Refleksi (Jelaskan rincian
kegiatan apa yang dilakukan peneliti dalam setiap pertemuan)
1. Plan :
Siklus 1
Pertemuan 1
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
.......................................................................................
Pertemuan 2
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
.......................................................................................
Pertemuan 3
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
......................................................................................
Siklus 2
Pertemuan 1
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
.......................................................................................
Pertemuan 2
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
.......................................................................................
Pertemuan 3

Draft Kerangka PTK

....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
......................................................................................
2. Pelaksanaan tindakan

Siklus 1
Pertemuan 1
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
.......................................................................................
Pertemuan 2
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
.......................................................................................
Pertemuan 3
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
......................................................................................
Siklus 2
Pertemuan 1
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
.......................................................................................
Pertemuan 2
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
.......................................................................................
Pertemuan 3
Draft Kerangka PTK

....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
3. Observasi
Siapa saja yang terlibat dalam observasi
......................................................................................................................
......................................................................................................................
...................................
Kapan observasi dilakukan
......................................................................................................................
......................................................................................................................
....................................
Siapa yang diobservasi
......................................................................................................................
......................................................................................................................
....................................
Bagaimana cara melakukan observasi
......................................................................................................................
......................................................................................................................
....................................
Memaparkan bagaimana aturan main dalam melaksanakan observasi
......................................................................................................................
......................................................................................................................
....................................

4. Refleksi
Siapa saja yang terlibat dalam refleksi
......................................................................................................................
......................................................................................................................
....................................
Kapan refleksi dilakukan
......................................................................................................................
......................................................................................................................
....................................
apa saja yang direfleksi
......................................................................................................................
......................................................................................................................
....................................
Bagaimana cara melakukan refleksi
......................................................................................................................
......................................................................................................................
....................................
Bagaimana aturan main dalam melaksanakan refleksi
......................................................................................................................
......................................................................................................................
....................................
......................................................................................................................
......................................................................................................................
....................................

Draft Kerangka PTK

D.3. Cara Penggalian Data


DATA PENELITIAN YANG AKAN
DIKUMPULKAN
Pemahaman siswa
Keterampilan proses
Respon siswa
Kegiatan belajar di kelas
(Inquiry)

INSTRUMEN PENGUMPUL DATA


Instrumen Tes
Lembar observasi
Angket
Lembair observasi

D.4. Teknik Analisis Data


Contoh: Data dianalisis secara Deskrptif. Ketuntasan belajar berdasarkan ...

....
D.5. Kriteria (Indikator) Keberhasilan
Contoh:
Penelitian dikatakan berhasil jika ada peningkatan ketuntasan belajar siswa dari setiap
siklusnya.
Penelitian dikatakan berhasil jika ada peningkatan ketuntasan belajar siswa sebesar 20%
dari setiap siklusnya
Penelitian dikatakan berhasil jika ketuntasan belajar siswa meningkat dan tuntas dalam
setiap siklusnya
.

E. JADWAL PENELITIAN
No
1

Kegiatan

Bulan ke3
4

Persiapan penelitian

observasi awal
penyusunan instrument

Draft Kerangka PTK

v
v
7

Pelaksanaan
siklus 1
siklus 2
Pelaporan
draft laporan
seminar hasil PTK
penjilidan
penyerahan dokumen PTK

v
v

v
v
v
v

F. DAFTAR PUSTAKA

Draft Kerangka PTK

KERANGKA LAPORAN HASIL PENELITIAN TINDAKAN KELAS

BAB I PENDAHULUAN
A.
B.
C.
D.

LATAR BELAKANG MASALAH


RUMUSAN MASALAH dan PEMECAHAN MASALAH
TUJUAN PENELITIAN
MANFAAT HASIL PENELITIAN

BAB II TINJAUAN PUSTAKA


A. KAJIAN TEORITIS
B. HASIL PENELITIAN YANG RELEVAN
1. Memaparan hasil-hasil penelitian terkait dengan penelitian yang akan
dilaksanakan
2. Paparan tersebut dilakukan dengan membandingkan hasil penelitian
terdahulu, dengan rancangan yang akan dibuat oleh peneliti sekarang
3. Pengkajian terhadap penelitian lain yang relevan sangat membantu
peneliti memperkuat kajian teoritis yang dibuat oleh peneliti
C. KERANGKA BERPIKIR
1. Kerangka berpikir menggambarkan jalan pikiran peneliti dalam
menjelaskan
berbagai
macam
kaitan
antar
variabel-variabel
penelitiannya
2. Kerangka berpikir disusun berdasarkan landasan teori yang sudah
ditulisnya dan hasil penelitian lain yang relevan
3. Kerangka berpikir ditulis dengan menggunakan bahasa dan jalan pikiran
peneliti sendiri (bukan jalan pikiran orang lain)
D. HIPOTESIS TINDAKAN

BAB III METODOLOGI PENELITIAN


Draft Kerangka PTK

A. SUBJEK DAN OBJEK PENELITIAN


B. DATA DAN SUMBER DATA
1. Paparkan data apa saja yang diperlukan, misal : data hasil belajar
(kuantitatf) dan data aktifitas belajar siswa (kualitatif)
2. Paparkan dari mana data tersebut diperoleh
C. PENGUMPULAN DATA
1. Memaparkan bagaimana cara mendapatkan data-data dalam
penelitian
2. Memaparkan siapa yang mengumpulkan data
3. Memaparkan siapa yang menyusun instrumen

D. PERENCANAAN TINDAKAN
Dalam perencanaan tindakan ini, peneliti memaparkan apa saja yang
dilakukan peneliti sebelum melaksanakan tindakan (action), termasuk
bagaimana melakukan koordinasi dengan observer
E. PELAKSANAAN TINDAKAN
1. Memaparkan bagaimana cara pemecahkan masalah terkait dengan
alternalif tindakan yang dipilih (bagaimana atauran pemberian obat
terkait, dengan obat yang dipilih)
2. Memaparkan apa saja yang dilakukan dalam proses pembelajaran
terkait dengan alternatif tindakan yang dipilih untuk mengatasi
masalah yang muncul dalam penelitian
F. OBSERVASI
1.
2.
3.
4.
5.

Memaparkan
Memaparkan
Memaparkan
Memaparkan
Memaparkan

siapa saja yang terlibat dalam observasi


kapan observasi dilakukan
siapa yang diobservasi
bagaimana cara melakukan observasi
bagaimana aturan main dalam melaksanakan observasi

G. REFLEKSI
1.
2.
3.
4.

Memaparkan
Memaparkan
Memaparkan
Memaparkan

siapa saja yang terlibat dalam kegiatan refleksi


kapan refleksi dilaksanakan
bagaimana cara melakukan refleksi
bagaimana tindak lanjut terkait hasil refleksi

H. PROSEDUR PENELITIAN
1. Memaparkan keterlibatan peneliti dalam kegiatan penelitian
2. Memaparkan banyaknya siklus yang direncanakan dan banyaknya
pertemuan dalam setiap siklus. Dalam hal ini minimal 2 siklus dan
Draft Kerangka PTK

10

setiap siklus minimal 3 pertemuan (tidak termasuk evaluasi hasil


belajar)
3. Memaparkan bagaimana rincian kegiatan yang akan dilakukan dalam
setiap siklus, ditinjau dari kegiatan apa yang dilakukan peneliti dalam
setiap pertemuan
I. INDIKATOR KEBERHASILAN (INDIKATOR KINERJA)
1. Setiap hipotesis tindakan mempunyai indikator keberhasilan
2. Dalam perumusan indikator keberhasilan, dipaparkan alasan mengapa
peneliti menggunakan indikator tersebut
BAB IV HASIL PENELITIAN DAN PEMBAHASAN
A. HASIL PENELITIAN
A.1. Hasil Siklus 1
1. Pelaksanaan Tindakan
Mendeskripsikan bagaimana melaksanakan PTK
2. Observasi
Memaparkan data dan temuan penelitian terkait dengan pembelajaran yang
dilakukan, untuk setiap pertemuan dalam siklus ini
misal : temuan terkait hasil belajar dan temuan terkait proses (aktifitas,
respon, dll)
3. Evaluasi
Berdasarkan hasil temuan penelitian ( hasil dan proses)
4. Refleksi
Berdasarkan hasil eveluasi (proses dan hasil)
A.2. Hasil Siklus 2
1. Pelaksanaan Tindakan
Mendeskripsikan bagaimana melaksanakan PTK
2. Observasi
Memaparkan data dan temuan penelitian terkait dengan pembelajaran yang
dilakukan, untuk setiap pertemuan dalam siklus ini
misal : temuan terkait hasil belajar dan temuan terkait proses (aktifitas,
respon, dll)
3. Evaluasi
Berdasarkan hasil temuan penelitian ( hasil dan proses)
4. Refleksi
Berdasarkan hasil eveluasi (proses dan hasil)

Draft Kerangka PTK

11

B. PEMBAHASAN
1. Mengkomparasi hasil setiap siklus, baik tentang hasil maupun tentang proses
2. Memaparkan gagasan peneliti terkait dengan apa yang telah diamati,
dikaitkan dengan kajian teori.
BAB V PENUTUP
A. KESIMPULAN
1. Kesimpulan menjawab semua tujuan penelitian
2. Kesimpulan merujuk pada hipotesis tindakan
B. SARAN
1. Rumusan saran bersumber pada manfaat yang diharapkan dari hasil
penelitian ini dan kesimpulan hasil penelitian.
2. Saran yang diberikan peneliti, tidak mengandung unsur sara

CONTOH KASUS
1. Pak Soplo adalah guru matematika di SMP Dadapan. Setiap kali mengajar,
ia selalu merasa ada sesuatu yang kurang. Perhatian para siswa terhadap
pelajaran matematika kelihatannya tidak menggembirakan. Siswa lebih
menganggap matematika sebagai mata pelajaran yang menakutkan,
memusingkan, dan membosankan. Ketika pembelajaran berlangsung
banyak siswa yang tidak konsentrasi, tidak memperhatikan penjelasan
guru. Situasi kelas memang tenang tetapi siswa sulit sekali memahami
penjelasan yang di sampaikan oleh guru. kurang
2. tetapi setiap pak Soplo memberi kesempatan bertanya siswa yang
bertanya. Pak Soplo jadi bingung bernberbicara diluar

Draft Kerangka PTK

12

Draft Kerangka PTK

13

KERANGKA PROPOSAL PENELITIAN TINDAKAN KELAS


A. JUDUL PENELITIAN
(Judul penelitian harus mengandung 3 hal apa yang akan ditingkatkan, menggunakan
tindakan apa, dan siapa yang akan ditingkatkan

siapa yang sakit, apa

penyakitnya, bagaimana obatnya)


...

B. PENDAHULUAN
1. Latar Belakang
Tuliskan (identifikasikan) apa yang saudara harapkan pada siswa di kelas setiap
mengajar materi pelajaran tertentu yang diajarkan (Baik menyangkut proses maupun
hasil)!

Tuliskan (identifikasikan)

fakta riil yang terjadi di kelas (Baik

menyangkut proses maupun hasil)!

Tuliskan (identifikasikan) apa yang menjadi factor penyebab munculnya


setiap masalah di atas

Draft Kerangka PTK

14

Tuliskan (identifikasikan) akibat jika masalah tersebut tidak dipecahkan

Tuliskan (identifikasikan) bagaimana pemecahan masalah (apa obatnya)


yang saudara anggap tepat

2. RUMUSAN MASALAH

3. TUJUAN PENELITIAN

4. RENCANA PEMECAHAN MASALAH


(Tuliskan bagaimana aturan main anda dalam memecahkan masalah

bagaimana aturan main dan dosis dalam minum obat

Draft Kerangka PTK

15

5. MANFAAT PENELITIAN
a. Bagi siswa

b. Bagi guru

c. Bagi sekolah

C. KAJIAN PUSTAKA
1. Teori dan yang mendasari (Tuliskan pokok-pokok teori yang akan dikembangkan)

2. Kerangka berpikir
3. Hipotesis Tindakan

D. METODOLOGI PENELITIAN
D.1. Jelaskan setting penelitian (subjek, tempat dan waktu penelitian)
D.2. Prosedur Penelitian
Paparkan keterlibatan peneliti dalam kegiatan penelitian
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................

Paparkan banyaknya siklus yang direncanakan dan banyaknya pertemuan dalam setiap
siklus. (idealnya minimal 2 siklus dan setiap siklus minimal 3
pertemuan, tidak termasuk evaluasi hasil belajar)

Draft Kerangka PTK

16

..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................

Paparkan bagaimana rincian kegiatan yang akan dilakukan dalam setiap siklus,
(Jelaskan rincian kegiatan apa yang dilakukan peneliti
dalam setiap pertemuan)
5. Plan :

Siklus 1
Pertemuan 1
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
.......................................................................................
Pertemuan 2
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
.......................................................................................
Pertemuan 3
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
......................................................................................

Siklus 2
Pertemuan 1
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
.......................................................................................
Pertemuan 2
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
.......................................................................................
Pertemuan 3

Draft Kerangka PTK

17

....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
......................................................................................
6. Pelaksanaan tindakan

Siklus 1
Pertemuan 1
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
.......................................................................................
Pertemuan 2
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
.......................................................................................
Pertemuan 3
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
......................................................................................
Siklus 2
Pertemuan 1
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
.......................................................................................
Pertemuan 2
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
.......................................................................................
Pertemuan 3
Draft Kerangka PTK

18

....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
......................................................................................
2. Observasi
Siapa saja yang terlibat dalam observasi
......................................................................................................................
......................................................................................................................
...................................
Kapan observasi dilakukan
......................................................................................................................
......................................................................................................................
....................................
Siapa yang diobservasi
......................................................................................................................
......................................................................................................................
....................................
Bagaimana cara melakukan observasi
......................................................................................................................
......................................................................................................................
....................................
Memaparkan bagaimana aturan main dalam melaksanakan observasi
......................................................................................................................
......................................................................................................................
....................................
......................................................................................................................
......................................................................................................................
....................................

3. Refleksi
Siapa saja yang terlibat dalam refleksi
......................................................................................................................
......................................................................................................................
....................................
Kapan refleksi dilakukan
......................................................................................................................
......................................................................................................................
....................................
apa saja yang direfleksi
......................................................................................................................
......................................................................................................................
....................................
Bagaimana cara melakukan refleksi

Draft Kerangka PTK

19

......................................................................................................................
......................................................................................................................
....................................
Bagaimana aturan main dalam melaksanakan refleksi
......................................................................................................................
......................................................................................................................
....................................
......................................................................................................................
......................................................................................................................
....................................

D.3. Cara Penggalian Data


DATA PENELITIAN YANG AKAN
DIKUMPULKAN
Pemahaman siswa
Keterampilan proses
Respon siswa
Kegiatan
belajar
di
kelas
(Inquiry)

INSTRUMEN PENGUMPUL DATA


Instrumen Tes
Lembar observasi
Angket
Lembair observasi

D.4. Teknik Analisis Data


Contoh: Data dianalisis secara Deskrptif. Ketuntasan belajar berdasarkan ...

...
D.5. Indikator Keberhasilan
Contoh:
Penelitian dikatakan berhasil jika ada peningkatan ketuntasan belajar siswa dari setiap
siklusnya.
Penelitian dikatakan berhasil jika ada peningkatan ketuntasan belajar siswa sebesar 20%
dari setiap siklusnya
Penelitian dikatakan berhasil jika ketuntasan belajar siswa meningkat dan tuntas dalam
setiap siklusnya
.

E. JADWAL PENELITIAN
No
1

Kegiatan

Bulan ke3
4

Persiapan penelitian

Draft Kerangka PTK

20

observasi awal
penyusunan instrument

Pelaksanaan
siklus 1
siklus 2
Pelaporan
draft laporan
seminar hasil PTK
penjilidan
penyerahan dokumen PTK

v
v
v
v

v
v
v
v

F. DAFTAR PUSTAKA

1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.

JUDUL
LBM
PERMASALAHAN
CARA MEMECAHKAN MASALAH
TIJUAN DAN MANFAAT
KERANGKA TEORITIK DAN HIPOTESIS TINDAKAN
RENCANA PENELITIAN (METODE PENELITIAN
SETTING PENELITIAN
VARIABEL PENELITIAN
RENCANA TINDAKAN : PLAN, IMPLEMENTASI
TINDAKAN, OBSERVASI, DAN INTERPRETASI,
ANALISIS DAN REFLEKSI

Draft Kerangka PTK

21

DATA DAN TEKNIK PENGUMPULAN


INDIKATOR KINERJA

8. JADWAL PENELITIAN
9. RENCANA ANGGARAN
10.
DAFTAR PUSTAKA
11.
LAMPIRAN

Draft Kerangka PTK

22

Draft Kerangka PTK

23