Anda di halaman 1dari 4

Uvod u arhitekturu

Arhitektura je umjetnost koja zatvara i uokviruje jedan prostor tako da lepota i korisnost postaju jedno.
Arhitektura je takodje kompromis materijala, funkcije, konstrukcije , i ostalih mogucih ogranicenja. Osim
tehnickih zadovoljenja gradjevina mora da ima i ljepotu.
Rijec ARHITEKTURA nastaje od grckog arhi (prvo, pocetak, prvenstvo), i tektonikos (graditelj,
konstruktor, neimar).
Arhitektura se uci da bi se naucilo:
-u cemu je ideja kuce
-kako se pravi plan za gradnju kuce
-da se nauce faze i postupci pravljenjaRazlozi ucenja arh.-profesionalni umjetnicki kulturni idr.
ARHITEKTURA mora zadovoljiti 3zahtjeva
-mora imati smisao tj zadovoljiti funkciju ili svrhu postojanja.
-mora biti tehnicki objektivna-materijalizacija
-mora zadovoljiti estetske, moralne i kulturne norme drustva.

Ljepota u arh predstavlja ispunjenje nekog smisla ne kao pitanje ukusa vec kao uniuerzalni smisao.Svaki
objekat je kombinacija estetike i nauke.
Smisao gradnje je stabilnost,trajnost,udobnost i ljepota.
Proslost arhitekture
Klasifikacija proslosti arhitekture: praistorija, Egipat, Mesopotamija, Grcka, Rim, ranohriscanska
arhitektura,Vizantija, romanika, gotika, renesansa, barkok, neoklasicizam i romantizam, moderno doba,
islamska arhitektura, Kina, Indija i Japan, Amerika pre Kolumbovog otkrica, stari Meksiko.
Najstarija umijetnicka djela nalazimo nalazimo iz doba paleolita prije 20 000 g.p.n.e.
To su inace pecinske slike posvecene raznim religijskim,magijskim,obredima i ritualima.
Altamira-Spanija
Laskaus-Francuska
Tassli-Sahara centralna Alzir
Za najstarije arhitektonsko djelo smatraju se ostaci zidova Jerihonske kule (rani neolit 7000-6000 p.n.e.)
Egipat-zapocinje u eri starog carstva 3500g.p.n.e. Civilizacija stara preko 40 vjekova.Prvo ime jednog
arhitekte u istoriji covecnstva urezano je u stopi kamenog stuba u Sakari. To ime je Imhotepa.
Arhitektura Mesopotamije nastala je na podruciju izmedju rijeka Tigra i Eufrata. Tamo se razvijaju
Sumerska,Kaldejska,Vavilonska,Asirska i Persijska kultura.
Sta je kuca? Kuca se najcesce moze definisati kao gradjevina namenjena stanovanju ljudi.
Osnovne osobine kuce
Svrha kuce je ispunjenje potreba da zastiti ukucane,posetioce i korisnike uopste ali u uzem smislu reci taj
isti objekat moze da ima i vise funkcija:spavanje,boravak,obed,higijena,ucenje,odmor itd.
Osnovne osobine kuce su STABILNOST ( Sigurnost, bezbjednost kuce za vlasnika, korisnika), TRAJNOST
(Kuca se gradi da bi trajala,ona mora da traje kroz vrijeme), UDOBNOST ( Kuca traba da zastiti korisnike u
svim prilikama i nezavisno od raznih promjena spoljasnjih okolnosti koje su prolaznog karaktera), KOMFOR
( U komfor se ubraja udobnost, ali i povecani prostor, veca kvadratura i svakako veca kubatura kuce),
LUKSUZ (raskos, sjaj, obilje), PRESTIZ (Kuce su oduvjek sluzile kao pokazatelj ugleda, prestiza nekog
vlasnika), LJEPOTA (sluzi za upotpunjavanje svih osobina kuce. Direktan izraz ljepote u arh predstavlja
ispunjenje nekog smisla ne kao pitjnje ukusa vec kao uniuerzalni smisao).

Elementi arhitekture
-Element (od lat. elem osnovna znacenja: nacelo, pocelo, izvor).
-Elementarna analiza je razlaganje nekog objekta ili predmeta na njegove osnovne i bitne sastojke ili
osobine.
Elementi u arhitekturi podjeljeni su u 4 grupe
-Stub, greda (arhitrav) i zid;
-Ploca, krov, temelji i stepeniste;
-Portali, ulazi, vrata, prozori;
-Svjetlost, sijenka i boja.
Analiza elemenata traba da obuhvati funkciju, formu i strukturu svakog elementa po na osob kao i
njihovu povezanost u okviru cjeline jednog izgradjenog objekta.
Funkcija elementa svaki arhitektonski element necemu sluzi i to je funkcija ili namjena nekog
zasebnog elementa za sebe.
Forma (lat lik, oblik) to je vid ponavljanja, i vzuje se za spoljasnji izgled.
Struktura (lat structum slagati, sklapati, redjati) objasnjava na koji su nacin sastavljeni djelovi neke
cjeline. Struktura predstavlja sklop , sastav, ustrojstvo konstruktivnog sklopa. Struktura takodje
predstavlja sastav objekta, kuce po namjeni.
Dimenzija ja mjera pruzanja nekog objekta ili predmeta. U vecini zemalja je u upotrebi internacionalni
decimalni (metarski) sistem mjera, iako je u nekim zemljama jos u upotrebi anglosaksonski sitem.
Dimenzionisanje u arhitekturi je ustvari proracunavanje i predvidjanje tacne potrebne mjere nekog
prostora, sobe, prolaza ili trga.
Stub je vertikalni noseci element koji u najvecoj mjeri omogucava oslobadjanje prostora u arhitekturi.
Njegova funkcija je da nosi neke druge elemente (grede, lukove, svodove).
Djelovi stuba su stopa, stablo i kapitel (lat. capitulum glava).
4 glavna stilska oblika stuba: dorski, jonski, korintski i kompozotni.
Greda ili arhitrav (lat.arhitrav glavna greda) horiznotalni konstruktivni noseci element koji pociva
na stubovima.
Funkcija grede je da prenese optrerecenje od konstrukcije na stubove i da premosti neko rastojanje.
Zid je vertikalni poduzni konstruktivni element u arhitekturi koji prenosi opterecenje gornjih slojeva na
tlo i zatvara, pregradjuje prostor. On nosi i dijeli prostore.
Ploca je povrsinski element u arhitekturi koji formira podlogu za hodanje i raspored namjestaja.
Krov je pokrivni element u arhitekturi. Ima funkciju da stiti kucu od vremenskih nepogoda: kise,
snijega, sunca itd
Temelji su podzemni elementi u arhitekturi na kojima leze zidovi i stubovi. Njegova funkcija je da
prenese opterecenje cijele kuce na zemlju.
Stepenista i liftovi sluze za savladavanje visinske razlike ili vertikalno kominiciranje izmedju
spratova.
Vrata su otvor u zidu koji omogucava ulaz u kucu ili prolazak izmedju pojedinih prostorija u nekom
objektu.
Prozor je mjesto izmene pogleda i artikulacije prostora izmedju ''spolja'' i ''unutra''. Njihova funkcija je
da kroz njih svjetlos prodire u objekat.

Sjenka je kontrapunkt svetlosti. Svetlost i senka zajedno simbolizuju nazimenicne vrednosti istog
ciklusa.

Mjere i proporcije
Mjera je relacija izmedju jedne velicine u poredjenju sa nekom drugom velicinom istog roda pri cemu
postoji u svijetu uspostavljeno mjerno jedinstvo koje proizilazi i medjunarodne konvencije o metru.
Proporcija je medjusobni odnos delova jedne celine i njihov odnos prema celoj gradjevini. Vazno je
zapamtiti da je proprocija najcesce vezana za funkciju.
Antropometrija mjere u projektovanju koje proizilaze iz relacije izmedju gradjenih struktura i zdravog
ljudskog tijela.
Proporcija (lat. pro unaprijed, portio deo, udeo, razmjera).
Proporcija je najcesce vezana za funkciju i predstavlja medjusobni odnos djelova jedne cjeline i njihov
odnos prema cijeloj gradjevini (definicija prema Virtuviusu). Proporcionalan srazmjeran, dobro odmjeren.
Dva sistema proporcionisanja:
COMMENSATURE Sistem proporcija sa mjerama (dimenzijama);
INCOMMENSATURE Sistem proporcija u kome nema dimenzija, vec samo odnosi duzina.
Zlatni presjek oznacava harmonicnu i kontinualnu (neprekidnu) proporciju koja rezultira iz odnosa dva
dijela jedne duzi, pri cemu se kraci dio odnosi prema duzem kao duzi prema cjelini (m:M = M: (m+M)).
Serijom proporcija Zlatnog Presjeka u pozitivnom smjeru dobija se uvecanje, a u negativnom umanjenje
koje moze da ide u oba smjera do beskonacnosti.
Simetrija ravnomjernost, skladnost, koncept reda u nekoj cjelini;
Euritmija pravilna i lijepa srazmjernost jedne cjeline, sklad cijelog .
Modularna koordinacija
Projektantski modul omogucava da se uspostavi jasnoca i racionalnost arhitektonskog plana ili kompozicije,
cime se postize i olaksana primjena tipizacije gradjevinskih elemenata koja u velikoj mjeri vodi ka
ekonomicnijoj izgradnji.
Najcesci modul u projektovanju je 60cm x 60cm ili 120cm x 120cm, ali je upotrebljiv i i modul od 100cm x
100cm. Za velike objekte osnovni modul se moze povecati i nekoliko desetina puta. Za sportske, izlozbene
sale i slicno, gdje ima velikih praznih povrsina osnovni modul bice prilagodjen rasteru nosecih elemenata,
a to se u projektantskoj praksi najcesce zove konstruktivni modul i on je uvjek odraz precizno
proracunatih vrijednosti.
Kada se modul postavi preko citave projektovane povrsine to se naziva kontinualna mreza. Za razliku od
nje postoji i diskontinualana mreza koja se dobije kada se noseci elementi (zidovi i stubovi izostave iz
modularnog rastera. Projektantski modul ne mora biti kvadratnog ili pravougaonog oblika.
Modulor
Francuski arhitekta Le Corbusier je 1951 godine iznio predlog sistema mjera zvani MODULOR, koji se bazira
na principima zlatnog presjeka. U Moduloru je uzet covjek od 6 stopa visine sto proizilazi iz mjera covjeka
prema Virtuviusu. Sa izduzenom rukom uvis takav covjek moze da se upise u pravougaonik (polukvadrat)
dimenzija 113cm x 226cm.
Simetrija i asimetrija
Simetrija (grc. sym sa, metron mjera) je ravnomjernost, pravi razmjer, skladnost, ravnomjeran odnos
pojedinih djelova jedne cjeline.
Kod asimetricnih arhitektonskih kompozicija posmatrac teze postize razumijevanje objekta nego kod
simetricnih.
Dimenzionalana analiza

Pod dimenzionalnom analizom u arhitektonskom projektovanju podrazumjeva se detaljno proucavanje


jednog prostora i upotrabnih predmeta koji se koriste u tom prostoru. Covjekovo tijelo (60cm sirina) je
posluziolo za odredjivanje gotovo svih dimenzija koje se koriste u arhitektonskoj analizi. Prije usvajanja
internacionalnog sistema mjera u upotrebi su bile mjerne jedinice vezane za djelove ljudskog tijela: stopa,
lakat, palac itd. Kroz dimenzionalnu analizu odredjuju se duzina sirina i visina.
Dnevni boravak je najefektivniji dio doma uz kuhinju i kupatilo. Koriste ga svi ukucani tako da treba prilikom
njegovoh uredjenja treba voditi racuna o potrebama svih ukucana