Anda di halaman 1dari 31

GAYA PEMBELAJARAN

byEvaCheong,S.C.Chong,H.N.Ling
Konsep Gaya Pembelajaran
Gaya pembelajaran merupakan pendekatan atau cara bagaimana
seseorang itu belajar dalam meperolehi pengetahuan. (Dr Ragbir Kaur
Joginder Singh, 2012). Pembelajaran pula merupakan kebolehan seseorang
mengambil maklumat , mengekod dan failkan maklumat tersebut supaya ia
menjadi mudah untuk digunakan apabila digunakan. Selain itu, gaya
pembelajaranjugamerupakancaraseseorangindividubertindakbalasterhadap
duniasekitarnyadanmenggunakangayapembelajarannyaberinteraksidengan
persekitarannya.
Menurut Dunn & Dunn (1981), sesetengah individu dapat belajar
denganamatberkesandalamkeadaanyangsejuk,senyapdanteratur.Adapula
yanghanyabolehbelajardenganadanyamuzik.MenurutPeterson(1979)&
Steward (1981), gaya pembelajaran boleh merujuk kepada pendekatan
pengajaran digemari oleh seseorang pelajar. Ada pelajar yang gemar cara
belajarsendiri.MenurutHoney&Munfordpula,pengalamanindividuakan
menentukan sama ada seseorang itu gemar pengalaman yang baru,
menjalankanrefleksi,mencubaideaideabaruataubersifatobjektif.Dengan
itu, jelaslah gaya pembelajaran berkaitan dengan pengalaman seseorang.
Steward & Felicetti (1992) mendefinisikan gaya pembelajaran sebagai
keadaan pendidikan di mana muridmurid boleh belajar. Oleh itu, gaya
pembelajaran tidak menekankan kepada apa yang dibelajari malahan
menekankanbagaimanaseseorangitubelajar.
Tiada ada satu gaya pembelajaran yang dikatakan paling baik atau
buruk. Oleh itu, gaya pembelajaran yang dipilih adalah bergantung dengan
individutersebut. Seseorangmurid Ayangtelahmencapaikeputusanyang
cemerlang dalam pengajaran dan pembelajaran, membawa makna murid ini
telahmenggunakangayapembelajaranyangberkesanbagidirinya.Samajuga
denganmuridByangtidakdapatmencapaimatlamatnyadalampengajarandan
pembelajaran.Halinimungkindisebabkanolehmuridinimasihtercaricari
jenisgayapembelajaranyangpalingsesuaiuntukdirinya.
Gayapembelajaranharusdiberikanperhatiankepadamuridmuridyang
merupakanindividuyangberbezaolehseorangpendidiksupayamuriddapat
belajardenganlebihberkesan.
Jenis-jenis Gaya Pembelajaran
Setiapindividumempunyaistrategibelajaryangberbezadankadar
pembelajaranadalahtidaksamadenganindividuyanglain,walaupunumur
merekaadalahsama.MengikutDictionaryofPsychology(1973)dalamSanthi
Suppiah(2000),perbezaanindividudihuraikansebagaivariasiatau
ketidaksamaanindividudaripadanormakumpulan,samaadasifatsifat
kognitif,emosi,fizikal,moral,tingkahlakusosial,bakatdanlainlainaspek

yangmungkinterdapatdikalanganindividudalamsuatukumpulan.
Peranangurudalammemilihkaedahdanaktivitipengajaranyang
sesuaimerupakanperkarayangpentinguntukmenjaminkeberkesanan
pembelajaran.Terdapattigagayapembelajaranyanglebihumumiaitugaya
pembelajaranvisual,gayapembelajaranauditoridangayapembelajaran
kinestetik.
Muridmuridyangmemilikigayapembelajaranvisualadalahorangyangjenis
gemarbelajardenganhuruf,gambarataugambarrajah,teks,bendabenda
maujuddansebagainya.Selainitu,muridmuridlebihcenderungmembelajari
Sesutudenganmelihatteksyangsediaadadanlebihsukamembelajarimelalui
penglihatan.Muridmuridyangmempunyaigayapembelajaraninimemerlukan
tulisnotaapabilamengingatisesuatudantidakperlupeneranganlisan.Sebagai
contohnya,semasadalamkelas,Alimenyalinkansemuanotayangdibagioleh
gurudancubamembuatrujukanyangberbentukteksdangambaruntuk
menambahkanpengetahuannyaterhadappembelajaran.
Gayapembelajaranauditorimerupakanjenispembelajaranyang
menekankanpendengaranperkataandanarahanlisan.Seseorangmuridperlu
mengingatipeneranganmelaluibacaaankuatataumenggerakkanbibirketika
mempelajarisesuatu.Selainitu,muridmuridyangmenggunakanjenis
pembelajaraniniakanmengukuhkaningatandalammendengarsemula
rakamanpitaaudiodanjugamengajarmuridmuridlainsertaberbincang
denganguru.Sebagaicontohnya,Muthutidakmenyalinnotasemasaguru
memberipenerangantantangkonsepfotosintesis.Tetapidiahanyamendengar
danmengingatiapayangditerangkansahaja.Selepasitu,gurumemberikan
latihankepadamereka.Muthudapatmenjawabdenganbaikdengan
menggunakanteknikingatkembali.Olehitu,Muthumenggunakangaya
pembelajaranauditori.
Gayapembelajarankinestetikadalahpembelajaranyangmuriddapat
belajarmelaluigerakangerakanuntukmengingatiinformasikedalamotaknya.
Muridyangmengamalkanjenispembelajaranini,memerlukanbahanbahan
pembelajaranyangkonkrituntukmembantumerekamengingatisesuatu.Selain
itu,muridjenispembelajaraninigemarmenyentuhdenganbidangobjekyang
digemarikeranamerekasukaterhadapbidangyangdapatmemberipengalaman
yangrealitikepadamereka.Sebagaicontohnya,semasawaktuSains&
Teknologi,gurumembawamuridmuridkeluardarikelasdanpergiketaman
bunga.Muridmuriddiberipeluangmenyentuhdanmerasaibentukbentuk
bunga.Selepasitu,terdapatbeberapaorangmuriddapatmelukisbentukbunga
yangdisentuhtadi,makamuridmuridtersebutmerupakanjenispembelajaran
kinestetik.
Disampingitu,gayapembelajaranyanglainadalahgayapembelajaranglobal
yangsentiasaberinisiatifmencaripelbagaicaradanjalanpenyelesaianuntuk
sesuatuperkara.Muridiniakanmendapatkanmaklumatdaripadasumber
sumberyangberlainan.Sebagaicontohnya,MengChoosentiasamelayari
internet,mencarimaklumatdipusatsumber,menanyapandanganoranglain

apabilamembelajarisesuatutopikyangbarubaginya.Gayapembelajaran
globalinimembolehkanmuridmuridmendapatpelbagaiilmupengetahuan
daripadapembelajaran.
Gayapembelajaranpemerhatianreflektifadalahjenispembelajaranyang
menggunakanpengalamanmelaluimembuatrefleksi.Setiappembelajaran
yangdilakukanakandiimbaskembalidanmembuatkesimpulanpadaakhirnya.
Muridyangberjenisinijugaakanmemikirsecaramendalamdanpenelitian
yangtelitisebelummembuatsebarangkeputusanyangmuktamad.Sebagai
contohnya,muridBseringmenanyasoalanpadadirinyadanmemikirkansebab
danakibatjikalausesuatukeputusantelahdiambil.Selepaskeputusandiambil,
muridiniakanmembuatrefleksiterhadapkeputusantadi.
Gayapembelajaranabstrakadalahtransformasimaklumatmenerusi
pemerhatianreflektifataupengkajianaktif.Muridyangmengamalkanjenis
gayapembelajaraninisentiasamenekankanteoridananalisasistematik.
Biasanyamuridlebihkepadapemikiranlogiksertasukabendadansimbol
simboluntukmewakilisesuatu.Disampingitu,muridjenisinisukapadamata
pelajaranmatematikdansainsyangdapatmengaplikasikansimbolsimboldan
formulatertentu.Sebagaicontohnya,Mirasukamenganalisissituasidengan
secaraabstraksertamembuatpemerhatiandanberfikirakankesimpulannya.
Muridyangberjenisgayapembelajaranaktifakanmenggunakan
pengalamanlepasdanmenggabungkannyadenganmaklumatmaklumatbaru
dalamprosespenyelesaianmasalah.Selainitu,muridyangmengamalkanjenis
pembelajaraniniadalahsangataktifdalamkuriukulumdansukakanujikaji
yangbarubaginya.Sebagaicontohnya,Meenamenjalankaneksperimen
terhadapmakananbinatangternakan.Meenatelahmempunyaipengalaman
dalammembelakucingdirumahnya,olehitu,diatelahmengabungkankonsep
makanankucingnyadengankonsepyangbaruyangtelahdisarankanolehguru
darjahnya.Denganini,Meenalebihcenderunguntukmengaplikasikankonsep
barudanlamasecarapraktikalsehinggaberjaya.
Gayapembelajaranjeniskonkritadalahgayayangmemerlukanpengalaman
ataubahanyangkonkrituntukmenyokongprosespembelajaran.Muridberjenis
inijugaakanmenyerapsegalamaklumatmelaluipengalamanlasngsung
denganmembuatpemerhatiandanpemikiranterhadapsuatuperkara.Selainitu,
muridjenisinigemarkancontohyangspesifikbaginyasertasetiapmasalah
hendaklahmenjadikannyasebagaiperkarayangterasing.Sebagaicontohnya,
apabilagurumenceritakankisahharimaukepadamuridmurid.Abutidak
mendapatceritayangdisampaikanolehguru,akantetapi,apabilaguru
menunjukkangambardanvideoharimau,Abuterusfahamapayangingin
disampaikanolehguru.Contohyanglainadalah,Abutidakdapatmembelajari
2perkaradalamsuatumasa,sepertibinatangharimaudankucing.Diahendak
memahamibinatangharimaudahulusebelummemahamibinatangkucing.
Contohcontohyangspesifikjugadiberisepertiharimaubadanbesardan
kucingbadankecil.
Seterusnyaadalahgayapembelajarandivergen.Muridyangmempunyaigaya

pembelajarandivergenberupayamengasimilasikanpelbagaimaklumatuntuk
dijadikansatuentitiyangbersepadu.Muridiniakanmenjanakanseberapa
banyakideayangbanyakmengenaisatutopikdalammasayangditetapkan.
Ideaideaakandibahagikankepadaunitunityanglebihkecilsertadisusun
mengikutturutan.Selainitu,muridjenisiniakanberfikiranterbukadan
mempunyaiimaginasiyangtinggiterhadapsesuatutopik.Sebagai
contohnya,gurutelahmenanyasoalanyangdapatmembantumuridmencetus
ideaideayangbernasseperti,Apayangmemberitekanankepadaanda?,
Apakahyangpentingbagikamu?dansebagainya.
Gayapembelajarankonvergenadalahgayayangcekapmenyelesaikanmasalah
terutamanyayangberkaitandengantugasanteknikal.Muridjenisinilebih
fokusdancekapmembuatpenaakulandeduktif.Selainitu,gayakonvergen
terdiridaripadasatuprosesyangmenggabungkanideaideayangberlainan
berdasarkantemaatautopikyangtertentudalamsatustrukturyangtersusun
danbolehdifahami.Muridyangmengamalkangayapembelajaraninilebih
sesuaidenganmatapelajaransains,matematikdanteknologi.Sebagai
contohnya,Sititelahmencarijalanpenyelesaianyangpelbagaidaripusat
sumberuntukmenyelesaikanmasalahtekanandikalanganmuridmurid.
Denganini,Sitimempraktikangayapembelajarankonvergendengan
mengintepretasikanmaklumatdaripelbagaisumber.
Model-model Yang Berkaitan Dengan Gaya Pembelajaran
1. Model Gaya Pembelajaran Honey & Mumford
MenurutHoneydanMumford(1992),pembelajarantelahberlakuapabila
manusia boleh mempamerkan sesuatu yang baru, sama ada dalam bentuk
pemahaman, kesedaran, kemahiran. Kecenderungan ini termasuklah
kecenderungan untuk memiliki pengalaman semasa mempelajari sesuatu,
kecenderungan untuk mengimbas kembali, kecenderungan untuk membuat
kesimpulandankecenderunganmemastikanimplementasi.
Selainitu,Honey&Mumfordmenekankangayapembelajarandidefinisikan
sebagaipenerangankeatassikapdanindividuyangmengamalkannya.Oleh
itu, sikap dan tingkah laku akan menentukan jenis gaya pembelajaran
seseorangmurid.
HoneydanMumford(1983)membahagikansikapdantingkahlakukepada
4kumpulaniaitu:
1.Aktivis3.Teoris
2.Reflektif4.pragmatis
Muridyangmempunyaigayapembelajaranaktivismerupakanmuridyang
mempunyai sikap ingin mencuba sesuatu yang baru dan kehidupan mereka
adalah penuh dengan aktiviti yang mencabar supaya dapat memberi
pengalaman yang baru kepada mereka. Selain itu, jenis murid ini mudah
membuatsesuatutanpamemikirpanjangkeranamerekatidakakanmengambil
kirakesanpadasesuatuperkara.Muridjenisinidapatbekerjadenganberdikari
keranamerekatidakperludorongandaripadaoranglain.Padakeseluruhannya,
murid jenis ini merupakan seorang yang peramah dan suka bersosial tetapi

aktivitiyangdilakukanseringtertumpupadapersekitarandirisendiri.
Di samping itu, murid yang mempunyai gaya pembelajaran reflektif
berminat dalam mengulas pengalaman dan suka membuat pemerhatian,
memikirdanmembuatrefleksikendiriterhadapapayangadadipersekitaran.
Murid yang reflektif akan sentiasa mengimbas kembali terhadap keputusan
yangbelumdiambilataupuntelahdiambil.Sikapmerekatidakterburuburu
untuk membuat keputusan dan mereka suka mencari hakikat yang sebenar.
Selain itu, mereka akan mengumpulkan maklumat yang banyak berkaitan
dengan pembelajaran dan membuat analisis pengalaman tersebut. Biasanya,
mereka akan kerja dengan sistematik iaitu langkah demi langkah supaya
mengelakkanmembuatkesilapan.Persepsidanpengamatanmerekaagaktajam
dansensitif.Denganitu,merekaseringmelibatkandiridalammatapelajaran
Sains yang membuat kesimpulan berdasarkan pemerhatian sendiri dan
pemerhatianoranglain.
Muridyangmempunyaigayapembelajaranteorissentiasamemilikifikiran
yangrasionaldanlogikal.Merekamudahterangsangdenganteoridanmodel
dansistempemikiranyangpraktikalataumenerimaunsurlogik.Selainitu,
mereka merupakan golongan yang kurang kreatif dan suka membentuk
hipotesisdaanmengkajifenomenayangberlakudipersekitaranmereka.Pada
keseluruhannya, mereka akan sentiasa menggunakan teori untuk membuat
kesimpulan serta lebih mementingkan rumusan yang berdasarkan bukti,
analisis,kenyataanatauideayangwujud.
Muridyangmengamalkangayapembelajaranpragmatismemilikifikiran
yangrasionaldanlogikalterhadappembelajaranmereka.Merekahanya
pentingkanbuktidanhakikatyangdapatdilihatolehmerekasendiri.
Perbandingandenganperkaralainjugaseringdibuatsupayamerekadapat
mencarijawapanyangpalingtepat.Selainitu,merekagemarmencubaidea,
teoridanteknikuntukmengujisamaadaiabergunaatautidakdalamsituasi
yangsebenar.Kebanyakangolonganiniterdiridaripadalelakiyangbanyak
menggunakanotakkanakyangmementingkanlogikal.
2. Model Gaya Pembelajaran Dunn & Dunn
Mengikut Dunn & Dunn (1981), gaya pembelajaran merujuk kepada
keadaan di mana muridmurid belajar dengan cara yang paling optima.
Mengikut Dunn (2000), ramai orang mempunyai kaedah unik untuk
mempelajarisesuatu.MenurutDunn&Dunnlagi,adalahpentinguntukbukan
sahajauntukmengenalpastitingkahlakuindividutetapijugauntukmengkaji
kecenderungan seseorang itu terhadap pembelajaran. ( Dunn, Thies dan
Honigsfeld,2001).
MenurutDunn&Dunn,gayapembelajaranmuridtelahdipengaruhioleh
beberapafaktoriaitu:
a)Persekitaran
b)Emosi
c)Sosiologi
d)Fizikal

e)Psikologi
Faktorpersekitaranlangsungsepertibunyi,cahaya,suhudanrekabentuk
semasapembelajaranamatmempengaruhipembelajaranseseorangmurid.Ada
sesetengahmuridlebihsukabelajarditempatyangsunyidantiadabunyi
bising,tetapiadamuridyangsukamemasangradiosementaramereka
membacabuku.Contohyanglainseperti,adamuridyangsukatempatyang
cerahdansuhuyangtinggiuntukpembelajaranyangberkesanpadamereka,
namunadamuridyangtidaksukatempatcerah,tetapimerekainginkantempat
yanggelapdansejukuntukmencapaiobjektifpembelajaranmereka.Reka
bentukseseorangindividujugaamatberpengaruhgayapembelajaranindividu
itusendiri.Sebagaicontohnya,muridyangmempunyaipersonalitiintrovert
adalahberbezadenganmuridyangextrovert.Muridyangmempunyaicirri
introvertlebihsukapadagayapembelajaranyanglebihformaldan
memerlukansatutempatkhasyangadamejadankerusiuntukmereka.
Manakalamuridyangextrovertlebihsukabelajarditempatyanglebihtidak
formalsepertidiataslantai,ditamanbungadansebagainya.
Denganini,suasanapersekitaranyangberbezaakanmelahirkangaya
pembelajaranyangberbeza.Olehitu,setiapindividumempunyairutin
pembelajaranyangberbeza.Sebagaiseorangpendidik,tidakbolehmemaksa
muridmuridmenerimacarapembelajaranyangtertentusahaja.
Faktoryangkeduaadalahemosisendirimuridtersebut.Sebagai
contohnya,motivasi,usaha,tanggungjawabdankeperluanuntukstrukturdan
fleksibiliti.Motivasiseseorangyangmerupakandayapenggerakutamayang
menjaminkejayaanseseorang.Motivasidapatdibahagikankepadaduajenis
iaitumotivasiekstrinsikdanmotivasiinstrinsik.Motivasiekstrinsikadalah
motivasiyangdipaksaataudidesakuntukmendapatkanganjaranataumarkah
yangtinggimanakalamotivasiinstinsikadalahmotivasiyanglebihkepada
dorongandalamansepertikeperluan,sikapdanemosiyangsemulajadiyang
menyebabkanmerekaturutsertadalamprosespembelajaran.Disampingitu,
strukturadalahsuatuperaturanyangspesifikyangdigunakanuntuk
melaksanakantugasanataukerja.Arahanguruyangjelasdanberstrukturamat
pentingkepadapelajardalamprosespembelajarantetapiadamuridyangsuka
gayapembelajaranyangbebas.Olehitu,sebagaiseorangguruharusmemberi
perhatiankepadamuridyangmempunyaipelbagaijenisstrukturpembelajaran.
Sementaraitu,adamuridyangberasadirinyamempunyaitanggungjawabyang
besardalampembelajaranmakamuridtersebutakanberusahadansentiasa
melaksanakantugasdenganbaik.Tetapiadasesetengahmuridyangberasa
tanggungjawabmerekabukandipembelajaran,makamerekaakan
mengabaikanpembelajaranmerekabegitusahaja.
Faktorsosiologidipengaruhiolehdirisendiri,pasangan,rakansebaya,pasukan
danlainlain.Terdapatmuridyangsukabersendiriandanbelajardengan
sendiritanpabergauldenganoranglain.Merekapercayabahawalebihmampu
belajartanpagangguanoranglain.Selainitu,adajugamuridyangsukabelajar
denganberpasangan.Halinikeranamerekarasalebihsukabelajardengan

kehadirankawanbaiknyayangdaparberinteraksiduahala.Sementaraitu,
belajardalamkumpulanjugamerupakangayapembelajaranyangamatpopular
dandigalakkankeranamuridmuridakanlebihbermanfaatdalammemberi
idea.Bagifaktororangdewasapula,banyakdipraktikdisekolahataudi
rumah.Muridmuridlebihcenderungmenanyasoalanyangmerekatidak
fahamkepadaorangdewasa.Olehitu,gayapembelajaraninijugaamat
berkesanbagimuridmuriddalamprosespembelajaran.
Faktorfizikalsepertipersepsipancaindera,makanandanminuman,waktuatau
tempohbelajardanpergerakan.Seseorangituakanmenggunakankesemua
pancainderadalamprosesmengingatimaklumat.Sebagaicontohnya,melalui
auditif,dapatmembantumuridmengeluarkanbunyiuntukmendengardan
mengingatisemasaprosespembelajaran.Visualpulamembolehkanmurid
belajarmelaluipengamatankepadaasosiasivisualyangkuatdancenderung
untukmelihatgambaryangmenarik.Taktualadalahmelaluisentuhansemasa
pembelajaran,denganmenggunakancarainimuridakanmudahmengingati
apayangdibelajari.Seterusnyaadalahkinestetikyangbelajarmelaluihasil
kerjadanpengerakan.Selainitu,terdapatmuridyangmakandanminum
sementaramerekabelajarataumembuatkerja.Inidaparmengurangkan
tekananmerekadalamprosespengajarandanpembelajaran.Faktoryang
seterusnyaadalahtempohbelajarseseorangmurid.Terdapatmuridyanghanya
dapatbelajardanmemberifokuspadawaktupagisahajadanadayangdapat
memberiperhatianpadawaktuperdananyasendiri.Olehitu,waktu
pembelajaranyangagakberbezabagisetiapmurid.Adamuridyanggemar
melakukanpergerakansetelahseketikauntukbelajar.Olehitu,wakturehat
menjadikeperluankepadamuridmuriduntukmerehatdanmelakukan
pergerakansupayafokusdapatdiberikepadapembelajaranyangseterusnya.
Faktoryangterakhiradalahfaktorpsikologiyangmenekankanreflektifdan
impulsif,globaldananalitikal.Muridyangmengamalkangayapembelajaran
impulsifsukabelajardengancepardantidaksukamembuatsebarangan
persediaanawalmanakalamuridyangbersifatreflektifadalahlebihberhati
hatisemasamembuatsesuatudanakanmemikirdenganlebihmendalam
sebelummelibatkandiridalamprosespembelajaran.Disampingitu,murid
jenisanalitikalsukabelajardalampersekitaranyangcerahdanlebihformal
manakalamuridjenisgloballebihsukabelajardalampersekitaranyangsuram
danduduksecaratidakformalsepertidiatassofadanlantai.
Implikasi Gaya Pembelajaran terhadap Pengajaran &
Pembelajaran
Pengetahuanterhadapgayapembelajaranamatlahpentingdanguru
hendaklahmemahamigayapembelajaransetiapmuriddalamkelas.Halini
kerana,dapatmembantugurumemahamiperkembangandanpenguasaan
muridmuridterhadappengajarandanpembelajaranyangdisampaikan.Selain
itu,jugadapatmembantugurumenjadilebihsensitiveterhadapperbezaan
setiapmuriddisekolah.
Selainitu,gayapembelajaranpentingdalamprosespengajarandan

pembelajarankeranadapatmembantugurumenciptapengalamandanmenjadi
satupanduanuntukmenciptapengajaranyangsesuaibagimuridmurid.
Selepasgurumemahamigayapembelajaranmuriddalamkelas,aktivitiyang
dirancangjugasepadandengangayapembelajaranmurid.Denganinijuga
dapatmeningkatkankeberkesananpengajarandanpembelajaran.
Setiapmuridmempunyaigayapembelajaranyangtersendiriatau
seseorangmuridmungkinmempunyailebihdaripadasatugayapembelajaran.
Olehitu,selepasmengenalpastigayapembelajaranmasingmasing,guru
perlulahmembahagikanmuridmuriddalamkumpulanyanghomogenbagi
membolehkanpengajarandanpembelajaranberfungsisecaraefektif.
Selainitu,muridyangmempunyaigayapembelajaranyangberlainan
akanmendapatpencapaianakademikyanglebihtinggijikaberbandingdengan
muridyanghanyamempunyaisatuatauduagayapembelajaran.Halinikerana,
muridyanglebihgayapembelajaranlebihfleksibelsertabolehubahdantidak
terikatdengangayapembelajaranyangtertentusahaja.
Gayapembelajaranlelakidanperempuanadalahtidaksamaatau
berbeza,keranamuridlelakilebihsukapadagayapembelajaranyanglebih
mencabarsepertigayapembelajarangayaglobalyangsukakantempatyang
suramdankedudukanyangtidakformalmanakalamuridperempuansukakan
pembelajarangayaanalitikalyangsukakanpersekitaranyangterangdan
kedudukanyangformal.Jadi,guruhendaklahmengambilberatterhadap
keperluankeperluansetiapmuriddalamkelas.
http://dpliprasekolahsunshine.blogspot.ro/2012/09/by-eva-cheongs.html
https://www.researchgate.net/publication/46480625_Teori_Berkaitan
_Gaya_Pembelajaran_Dan_Kaedah_Pengajaran

DEFINISI
Menurut Kamus Dewan edisi keempat, gaya bermaksud
cara atau kelakuan. Gaya bermaksud stail atau cara.
Maka gaya pembelajaran seseorang merujuk kepada stail
atau cara pembelajarannya. Di bawah konteks psikologi
pendidikan, gaya pembelajaran ialah cara seseorang
pelajar memberi tumpuan dan tindakan untuk memproses
maklumat untuk membentuk konsep dan prinsip.
Peterson (1971) mentakrifkan gaya pembelajaran sebagai
pendekatan yang digemari oleh seseorang pelajar. Dunn
dan Dunn (1978), dalam buku Teaching Students Through
Their Indivudial Learning Styles: A Practical Approach,

merujuk gaya pembelajaran sebagai cara seseorang


individu menumpukan perhatiannya untuk memahami dan
mengingati sesuatu maklumat atau kemahiran baru.
Di dalam buku mereka Learning Style Inventory
Development and Research (1982), Dunn dan Dunn
menghuraikan gaya pembelajaran sebagai cara
bagaimana unsur-unsur daripada lima rangsangan , iaitu
persekitaran, emosi, sosial, fisiologi dan psikologi,
dapat mempengaruhi keupayaan seseorang individu
untuk memahami, berinteraksi dan bertindak balas
kepada persekitaran pembelajarannya.
Gregorc (1979) mentakrifkaan gaya pembelajaran sebagai
tingkah laku yang dimanifestasikan oleh seseorang
individu apabila menggunakan mindanya berinteraksi
dengan persekitaran, kemudian mengumpul dan
memproses maklumat daripadanya.
Garger (1985) menyatakan setiap orang dilahirkan
dengan gaya pembelajaran yang tersendiri. Warisan baka
dan persekitaran memainkan peranan yang penting dalam
pembentukan gaya pembelajaran seseorang.
Slavin (1994) mengaitkan personaliti dengan gaya
pembelajaran dan menyatakan: Sebagaimana pelajarpelajar mempunyai personaliti yang berbeza-beza, samasama juga mereka mempunyai pelbagai cara belajar.
Kesimpulannya gaya pembelajaran merupakan stail atau
cara belajar seseorang individu yang bertindak dengan
persekitarannya supaya memproses, mentafsir dan
memperoleh maklumat, ilmu pengetahuan atau kemahiran
yang diingini.
Gaya pembelajaran adalah hasil gabungan faktor-faktor
individu sendiri seperti jantina, umur dan personaliti, di
samping
pengaruh-pengaruh
warisan
baka
dan
persekitaran, iaitu pengaruh daripada cara pengasuhan
ibu bapa, budaya komuniti dan sekolah.

Faktor-faktor Yang Mempengaruhi Gaya


Pembelajaran
[if !supportLists]3.0

[endif]Faktor-faktor yang

Mempengaruhi Gaya Pembelajaran


Dunn dan Dunn (1982) telah menghuraikan faktor-faktor
yang mempengaruhi gaya pembelajaran seseorang. Di
antara lima faktor ini ialah persekitaran, emosi, sosial,
fisiologi dan psikologi. Unsur-unsur daripada lima
rangsangan ini merupakan faktor-faktor penting yang
memainkan peranan dalam pembentukan pelbagai jenis
gaya pembelajaran pelajar.
Rangsangan Persekitaran
Rangsangan persekitaran merangkumi empat unsur yang
utama, iaitu cahaya, bunyi, suhu, dan reka bentuk tempat
belajar.
[if !supportLists]
i. [endif]Cahaya

Kadar terangnya cahaya merupakan faktor penting yang


mempengaruhi gaya pembelajaran setiap individu.
Misalnya, ada yang suka belajar dengan lampu terang
benderang: ada yang suka belajar dengan cahaya yang
sederhana terang sahaja. Secara amnya, tidak ramai
orang suka belajar di bawah cahaya yang malap atau
terlalu terang.
ii. [endif]Bunyi
Jenis bunyi pula menghasilkan gaya pembelajaran yang
beraneka jenis. Misalnya, terdapat pelajar yang suka
belajar dengan bunyi muzik atau di tempat yang ada
siaran radio atau televisyen. Sebaliknya, terdapat pelajar
yang hanya boleh menumpukan perhatian terhadap
pembelajarannya dalam keadaan yang senyap sunyi dan
tenteram.
[if !supportLists]
iii. [endif]Suhu
Biasanya, suhu yang sejuk dan nyaman dapat
mempertingkatkan keberkesanan pembelajaran. Ramai
pelajar tidak suka belajar di bawah cuaca panas tanpa
atau berhawa dingin.
[if !supportLists]

[if !supportLists]

iv.

[endif]Reka bentuk tempat

belajar
Reka bentuk tempat belajar, misalnya susunan mejakerusi dalam bilik darjah yang selesa juga boleh
mempertingkatkan
keberkesanan
pembelajaran.
Keselesaan tempat duduk dapat mengurangkan keletihan
pelajar dalam sepanjang masa persekolahan. Maka,
ramai pelajar suka belajar di tempat duduk yang sesuai
dengan gaya duduk tersendiri.
Rangsangan Emosi
Emosi berkaitan rapat dengan perasaan jiwa
seseorang. Unsur-unsur emosi merangkumi motivasi,
keazaman, sikap tanggungjawab dan struktur.
[if !supportLists]
i. [endif]Motivasi

Motivasi biasanya dibahagikan kepada motivasi ekstrinsik


dan motivasi intrinsik. Pelajar yang mempunyai motivasi
intrinsik yang kuat biasanya suka belajar dengan inisiatif
sendiri. Manakala, pelajar yang bergantung motivasi
ekstrinsik hanya boleh belajar mengikut arahan yang
berstruktur daripada guru.
[if !supportLists]

ii.

[endif]Keazaman dan

Tanggungjawab
Sikap keazaman dan tanggungjawab pula dapat
mempengaruhi gaya pembelajaran. Pelajar yang
mempunyai sikap keazaman dan tanggungjawab akan
mengambil inisiatif sendiri dan dapat belajar dalam
tempoh masa yang panjang. Manakala, pelajar yang
urang berazam dan kurang bertanggungjawab hanya
dapat belajar dalam tempoh masa yang singkat, dan
memerlukan masa rehat sebelum meneruskan proses
pembelajarannya.
Rangsangan Sosial
i. [endif]Belajar Sendiri
Terdapat pelajar yang suka bersendiri, jadi gaya
pembelajarannya juga perseorangan iaitu dia suka belajar
diri sendiri dan tidak berharap orang lain berdamping dan
ganggunya semasa belajar.
[if !supportLists]

[if !supportLists]

ii.

[endif]Belajar dengan Pasangan

Karib
Pelajar yang mempunyai pasangan karib yang sentiasa
belajar bersama dengannya boleh memperolehi lebih
banyak kemajuan melalui interaksi dua hala.
iii. [endif]Belajar Berkumpulan
Belajar bersama-sama dengan rakan sebaya, kumpulan
atau pasukan adalah merujuk kepada pembelajaran
secara berkumpulan. Gaya pembelajaran ini merangkumi
ciri perbincangan, sumbangsaran dan kerjasama yang
melibatkan diri dalam permainan, pertandingan atau
[if !supportLists]

menjalankan sesuatu projek.


[if !supportLists]

iv.

[endif]Belajar dengan Orang

Dewasa
Orang dewasa juga boleh mempengaruhi gaya
pembelajaran seseorang pelajar, khasnya orang dewasa
yang disanjungi. Pelajar yang suka belajar dengan orang
dewasa yang disanjung akan bersempat mengemukakan
soalan-soalan tentang masalah yang dihadapi semasa
belajar. Bimbingan orang dewasa, misalnya ibu bapa
bukan sahaja dapat membantunya menyelesaikan
masalah masalah pembelajaran yang dihadapinya tetapi
juga dapat meningkatkan semangat serta keyakinannya
terhadap pembelajaran.
Rangsangan Fisiologi
[if !supportLists]
i.
[endif]Persepsi
Pelajar biasanya memperoleh maklumat atau pengalaman
melalui persepsi visual, auditori ataupun kinestetik-tactile.
Pelajar yang mempunyai persepsi visual yang tajam, dia
akan suka belajar dengan alat bantu mengajar seperti
carta, gambar, graf, gambar rajah, slaid, video, televisyen,
komputer dan sebagainya. Bagi persepsi auditori yang
baik pula, pelajar itu suka belajar dalam keadaaan yang
ada suara latar belakang seperti siaran muzik dari radio
atau kaset. Pelajar yang mempunyai kinestetik-tactile
yang kuat dan cekap, dia suka belajar dengan cara
menyentuh dan merasa. Gaya pembelajarannya
diperlihatkan aktif dan tidak boleh duduk diam dalam
tempat belajar bagi tempoh masa yang agak lama.
ii.
[endif]Pemakanan
Dari segi pemakanan pula, terdapat pelajar yang suka
makan ataupun minum semasa belajar. Jika tidak dapat
makan dan minum, pembelajarannya akan menjadi
kurang seronok dan tidak berkesan.
[if !supportLists]
iii.
[endif]Waktu Belajar
Pemilihan waktu belajar juga mempengaruhi gaya
[if !supportLists]

pembelajaran pelajar itu. Kebiasaan, waktu pagi atau


malam menjadi kesukaan pelajar kerana suasananya
lebih segar, kondusif, nyaman dan tenteram saripada
waktu petang. Ada juga yang suka beajar pada lewat
malam kerana suasana yang senyap sunyi.
[if !supportLists]
iv.
[endif]Mobiliti
Tentang unsur mobiliti, terdapat pelajar yang suka bersiri
atau berjalan sans-sini semasa belajar. Terdapat juga,
pelajar yang suka menukar tempat duduk kerap kali
semasa belajar.
Rangsangan Psikologi
Rangsangan psikologi merangkumi unsur-unsur analitik
atau global, gerak hati, refleksi dan pemprosesan otak kiri
atau otak kanan.
[if !supportLists]
i. [endif]Analitik atau Global
Pelajar yang mempunyai gaya pembelajaran analitik ialah
pelajar yang suka belajar sesuatu dengan secara teliti.
Mereka suka menganalisa fakta dan isi pelajaran secara
terperinci. Gaya pembelajaran global pula merujuk kepada
pelajar yangsuka belajar sesuatu dengan keseluruhan
dengan mengamati aspek-aspek atau perkara secara
menyeluruh atau holistik.
ii.
[endif]Gerak Hati
Bagi unsur gerak hati pula, pelajar belajar bergantung
kepada angin atau moodnya. Angin yang baik mendorong
pelajar belajar dengan bersungguh-sungguh. Jika
sebaliknya yang berlaku, dia akan berangan-angan dan
tidak memberi tumpuan.
[if !supportLists]

iii.
[endif]Reflektif
Gaya pembelajaran bersifat reflektif merujuk kepada
pelajar yang suka belajar dengan cara berfikir. Pelajar ini
lebih suka menggunakan kemahiran berfikir untuk
membuat kajian, membentuk hipotesis, menganalisis,
mentafsir dan membuat kesimpulan.
[if !supportLists]

iv.

[if !supportLists]

[endif]Pemprosesan Otak Kanan

dan Otak Kiri


Mengikut Roger Sperry (1981), otak kiri manusia
mempunyai kemahiran berfikir dalam bidang logik,
analitis, urutan, bahasa, fakta, matematik dan ingatan,
otak kanan manusia pula mempunyai kemahiran berfikir
dalam bidang kreatif, sintesis, warna, reka bentuk,
perasaan, irama, muzik dan imaginasi. Justeru itu, gaya
pembelajaran yang menggunakan pemprosesan otak
kiri bercenderung kepada pembelajaran bahasa,
[penulisan, logik, sains dan matematik. Bagi gaya
pembelajaran
pemprosesan
otak
kanan
pula,
kecenderungan dengan pembelajaran muzik, pendidikan
seni, mereka bentuk dan aktiviti-aktiviti yang bercorak
kreatif.

Rangsangan Psikologi
[if !supportLists]4.0

[endif]Jenis-jenis Gaya

Pembelajaran
[endif]Jenis Gaya Pembelajaran Mengikut Murnford

dan Honey (1986)


[if !supportLists]a) [endif]Aktivis

Gaya pembelajaran aktivis adalah orang yang melibatkan


diri secara aktif an agresif dalam aktiviti pembelajarannya.
Golongan pelajar ini biasanya mempunyai ciri-ciri berikut:
[if !supportLists] [endif]Mempunyai sikap tidak sabar dan
tergesa-gesa
[if !supportLists]
[endif]Mempunyai perasaan ingin tahu
yang tinggi terhadap perkara-perkara baru di alam sekitar
[if !supportLists]
[endif]Bergerak pantas dan cepat
membalas
[if !supportLists] [endif]Gemar mencari pengalaman baru
dengan cuba jaya diri sendiri.
[if !supportLists]
[endif]Penuh semangat, fleksibel dan
berfikiran terbuka.
[if !supportLists]
[endif]Mempunyai motivasi intrinsik
yang kuat dan sentiasa mengambil inisiatif untuk
menyelesaikan masalah sendiri.
[if !supportLists]
[endif]Mempunyai kemahiran berfikir
secara kritis dan kreatif.
Pelajar yang tergolong dalam kumpulan ini biasanya
melibatkan diri dalam latihan amali, permainan, sukan dan
aktivti kokurikulum. Oleh itu, strategi pengajaran dan
pembelajaran yang sesuai digunakan ailah kaedah inkuiri
penemuan, kaedah projek, penyelesaian masalah, kerja
praktik, perbincangan, sumbangsaran, buzz, simulasi dan
main peranan.
[if !supportLists]b) [endif]Reflektif
Gaya pembelajaran reflektif ialah orang yang suka
memerhati, memikir dan membuat refleksi kendiri
terhadap apa yang dipersepsikan dalam alam sekitar.
Mereka mempunyai idea sendiri, memerhati, menyoal

siasat mentafsir, menilai serta membuat refleksi kendiri


dengan kemahiran berfikir. Ciri-ciri gaya pembelajaran
reflektif ialah:
[if !supportLists]

[endif]Suka memikir perkara-perkara

dalam alam sekitar diri sendiri.


[if !supportLists]
[endif]Mempunyai kemahiran berfikir
secara kirits dan kreatif.
[if !supportLists]
[endif]Suka mentafsir dan menilai
sesuatu perkara, prinsip, keputusan atau projek serta
membuat refleksi kendiri.
[if !supportLists]
[endif]Suka mencari hakikat yang
sebenar.
[if !supportLists]
[endif]Sikap berhati-hati, berwaspada
dan sentiasa memikirkan pelbagai pilihan dengan teliti.
[if !supportLists]
[endif]Seseorang pendengar yang baik
tetapi lambat bertindak balas.
[if !supportLists]
[endif]Belajar dan membuat kerja
secara sistematik.
[if !supportLists]
[endif]Tidak terburu-buru membuat
keputusan atau kesimpulan.
Pelajar yang tergolong dalam kumpulan reflektif biasanya
suka belajar mata pelajaran seperti Sejarah, bahasa dan
suka melibatkan diri dalam aktiviti projek dan kajian luar.
Olh itu, strategi pengajaran dan pembelajaran yang sesuai
digunakan untuk kumpulan pelajar ini ialah kaedah
penyelesaian masalah, inkuiri-penemuan, projek dan
perbincangan.
[if !supportLists]c) [endif]Teoris
Gaya pembelajaran teoris ialah orang yang gemar
menggunakan prinsip dan teori untuk membuat
kesimpulan sesuatu perkara. Di antara ciri-ciri golongan
pelajar ini ialah
[if !supportLists]
[endif]Memiliki fikiran rasional dan
logikal.
[if !supportLists]
[endif]Mempunyai sikap berdisiplin

serta bersifat objektif.


[if
!supportLists]
[endif]Kurang
kreatif
dan
menitikberatkan penggunaan pemprosesan otak kiri.
[if !supportLists]
[endif]Suka membentuk hipotesis,
menguji hipotesis dan membuat kesimpulan berdasarkan
bukti.
[if !supportLists]
[endif]Suka mengesan sebab dan
akibat sesuatu perkara yang berlaku.
[if !supportLists]
[endif]Berminat mengkaji fenomenafenomena yang berlaku dalam alam sekitar.
Golongan pelajar bersifat teoris ini biasanya suka belajar
matematik, sains, logik, geografi dan sejarah. Oleh itu,
strategi pengajaran dan pembelajaran yang sesuai
digunakan untuk mengajar mereka ialah kaedah induksi
dan deduksi, bertukar pendapat melalui perbincangan dan
mengumpul data untuk membuat analisis, tafsiran dan
membuat rumusan melalui kaedah penyelidikan.
[if !supportLists]d) [endif]Pragmatis
Gaya pembelajaran pragmatis ialah pelajar yang bersifat
praktikal
dan
mementingkan
hakikat
yang
sebenardaripada teori, hukum atau prinsip yang sedia
ada. Mereka mengutamakan aplikasi teori, hukum dan
prinsip sedia ada dalam situasi sebenar. Ciri-ciri gaya
pembelajaran pragmatis ialah:
[if !supportLists]
[endif]Bersifat praktikal dan berpijak di
bumi nyata.
[if !supportLists]
[endif]Mementingkan bukti dan hakikat
yang sebenar sebagai objektif pembelajaran.
[if !supportLists]
[endif]Percaya perkara yang dapat
dilihat daripada mendengar.
[if !supportLists]
[endif]Mengutamakan kegunaan dan
penggunaan sesuatu perkara.
[if !supportLists]
[endif]Lebih bersifat ekspresif daripada
kreatif.
[if !supportLists]
[endif]Suka membuat perbandingan.

Golongan pelajar di bawah gaya pembelajaran pragmatis


menggunakan bahan-bahan konkrit untuk menjalankan
aktviti pembelajaran. Oleh itu gaya pembelajaran yang
sesuai digunakan untuk golongan pelajar ini ialah kaedah
kerja praktik, strategi pemusatan bahan termasuk bahan
elektronik, carta dan gambar rajah serta kaedah deduksi
yang melibatkan aplikasinya.

[endif]Gaya Pembelajaran Visual, Auditori, Kinestetik

(VAK)
Gaya VAK mengandungi tiga aspek, iaitu gaya
pembelajaran Visual, Auditori dan Kinestetik.
[if !supportLists]
i. [endif]Gaya Pembelajaran
Visual
[if !supportLists]
[endif]Murid belajar lebih baik dengan
melihat sesuatu teks berbentuk perkataan dalam buku di
papan hitam atau paparan komputer.
[if !supportLists]
[endif]Mereka lebih mengingati dan
memahami arahan dan penerangan menerusi pembacaan
ayat atau teks berkenaan.
[if !supportLists]
[endif]Murid visual tidak memerlukan
penerangan lisan seperti auditori tetapi mereka
selalunya dapat belajar melalui pembacaan.
[if !supportLists]
[endif]Murid visual selalunya menulis
nota syarahan dan arahan lisan jika mereka hendak
mengingati sesuatu.
[if !supportLists]

ii.

[endif]Gaya Pembelajaran

Auditori

[if !supportLists]

[endif]Murid auditori belajar dengan

mendengar perkataan yang disebut dan juga arahan lisan.


[if !supportLists]
[endif]Mereka boleh mengingati
penerangan melalui bacaan kuat atau menggerakkan bibir

ketika membaca terutama apabila mempelajari sesuatu


yang baru.
[if !supportLists]
[endif]Murid dapat mengukuhkan
ingatan dengan mendengar semula rakaman pita audio,
mengajar murid lain dan berbincang dengan guru.
[if !supportLists]

iii.

[endif]Gaya Pembelajaran

Kinestetik
[if !supportLists]

[endif]Murid kinestetik belajar dengan

baik melalui pengalaman dan mengambil bahagian secara


fizikal dalam aktiviti bilik darjah.
[if !supportLists]
[endif]Mereka dapat mengingati
sesuatu dengan baik apabila mencuba terus melalui
hands-on.
Gaya Pembelajaran Bloom
[if !supportLists]

[endif]Kognitif adalah satu pengelasan

yang menerangkan sesuatu perkara yang berkaitan


dengan akal fikiran seperti contoh satu pengetahuan yang
diketahui, dan kemudiannya pelajar dapat
menterjemahkan dengan penghuraian dan kefahaman
sendiri, mengaplikasikan pengetahuan, menganalisis dan
boleh membentuk satu pengetahuan yang baru melalui
sintesis dan akhirnya membuat penilaian
[if !supportLists]
[endif]Efektif merupakan satu nilai dan
perasaan. Ia boleh dijelaskan dengan konsep
penerimaam rangsangan daripada penggunaan lima deria
yang ada di dalam proses pembelajaran. Kemudian
rangsangan ini akan memberikan satu reaksi dan tindak
balas. Seterusnya akan menilai dan mengatur proses
pembelajaran tersebut.
[if !supportLists]
[endif]Psikomotor merupakan satu
kemahiran fizikal berlakunya pembiasan atau tingkahlaku
peniruan bagi sesuatu kemajuan akan ditunjukkan.
Kemahiran akan berkembang yang mana proses latihan
akan dijalankan untuk membentuk satu habit. Apabila

berlaku penyesuaian berlaku dan kemahiran telah


dikuasai dan disesuaikan dengan situasi yang baru dan
akhirnya akan berlaku naturalisasi yang mana latihan
yang berterusan akan dilakukan bagi membina kemahiran
yang jitu serta serta untuk mengekalkan kejituan.
Gaya Pembelajaran Robert Gagne
[if !supportLists]

[endif]Pembelajaran bergerak ialah

daripada yang mudah dan ke arah yang lebih kompleks.


[if !supportLists]
[endif]Penggunaan isyarat seperti kad
imbasan adalah mudah dan tidak memerlukan
penggunaan akal fikiran.
[if !supportLists]
[endif]Pembelajran rangsangan gerak
balas yang membawa implikasi bahawa guru hendaklah
memberikan pujian dan galakan kepada murid. Latihan
dan kaedah cuba jaya dilakukan.
[if !supportLists]
[endif]Pembelajaran yang berangkaian
yang mana guru menggunakan pendekatan pengulangan
serta membuat sesuatu mengikut urutan pengajaran.
[if !supportLists]
[endif]Kemahiran komunikasi di antara
guru dan pelajar biasanya menggunakan hujah. Interaksi
dua hala adalah digalakkan untuk mendapatkan satu
proses pembelajaran yang sempurna.
[if !supportLists]
[endif]Guru hendaklah mengenalpasti
objektif dan menerangkan kepada pelajar agar
pembentukan konsep mudah diperolehi.
[if !supportLists]
[endif]Guru menggunakan pendekatan
dengan membuat perbandingan dan juga palikasi di
dalam mata pelajaran tertentu.
[if !supportLists]
[endif]Guru hendaklah membuat
bimbingan bagi mendiskriminasikan sesuatu fakta yang
penting daripada yang kurang penting.
Model-model Gaya Pembelajaran

Model-Model Gaya Pembelajaran


Carl Jung (1875-1961) mengkategorikan individu kepada
dua kumpulan yang utama iaitu introvert dan ekstrovert.
Perbezaan dua kumpulan personaliti tersebut adalah
berdasarkan kepada faktor-faktor berikut:
[if !supportLists] [endif]Mentafsir situasi atau fenomena
[if !supportLists] [endif]Penumpuan perhatian
[if !supportLists] [endif]Pemupukan tenaga
[if !supportLists] [endif]Membuat penilaian
[if !supportLists] [endif]Menetapkan keputusan
[if !supportLists]
[endif]Mengawal pandangannya pada
persekitaran
Menurut Carl Jung, setiap individu sama ada introvert
ataupun ekstrovert memproses maklumat daripada
persekitarannya sama ada secara imaginatif, intuitif,
berasaskan perasaan ataupun logik.
Model Kolb Learning Style Inventory (1984)

Pengasasnya David Kolb telah mengklsifikasikan


aktiviti pembelajaran pelajar kepada dua bahagian. Ia
terdiri daripada persepsi dan pemprosesan. Setiap aktiviti
pembelajaran ini boleh dibahagikan secara bertentangan.
Sebagai contoh ada individu yang menerima maklumat
secara berkesan melalui pengalaman yang konkrit atau
pengalaman secara langsung. Selain itu terdapat juga
individu lain menerima maklumat secara abstrak atau
secara pengalaman simbolik. Berikut adalah huaian ciriciri gaya belajar Kolb yang sudah diubahsuai.
a)

Akomodator
Merupakan gabungan aktif dan pengalaman
konkrit. Orientasi yang tertentu harus diberikan kepada
pelajar. Pelajar belajar melalui kaedah mencuba hingga
berjaya dan aktiviti penyelesaian masalah. Ciri-ciri pelajar
akomodator adalah seperti berikut:
[if !supportLists]
i. [endif]Menerima maklumat
yang bersifat nyata dan spesifik dan memperosesnya
dengan cara melakukan percubaan.
[if !supportLists]
ii. [endif]Tidak mahir dalam
membina teori dan idea.
[if !supportLists]
iii. [endif]Cenderung
mencari pengalaman baru dan melakukan pelbagai
percubaan.
[if !supportLists]
iv. [endif]Sanggup
menerima sebarang risiko.
[if !supportLists]
v. [endif]Berkebolehan
membiasakan diri dalam suasana yang baru dan asing.
[if !supportLists]
vi. [endif]Gemar mengikut
gerak jati dan belajar menggunakan kaedah cuba jaya
dalam menyelesaikan sebarang masalah.
[if !supportLists]
vii. [endif]Sering bersikap
tergesa-gesa dan cepat putus asa apabila berhadapan
dengan maklumat yang susah difahami.
b)

Diverger

Gabungan peringkat pengalaman konkrit dan


pemerhatian yang reflektif. Pelajar dalam kombinasi
dimensi pembelajaran ini cenderung kepada penggunaan
maklumat perolehan deria dan perasaan. Ciri-ciri pelajar
adalah seperti berikut:
[if !supportLists]
i. [endif]Menerima maklumat
yang nyata dan spesifik dan membuat pemerhatian
mendalam terhadap maklumat tersebut sebelum membuat
keputusan.
[if !supportLists]
ii. [endif]Kebolehan
berimaginasi.
[if !supportLists]
iii. [endif]Berkebolehan
menjana pelbagai idea
[if !supportLists]
iv. [endif]Cenderung
dalam bidang kemanusiaan dan sastera.
[if
!supportLists]
v.
[endif]Menggunakan
pendekatan sosial dalam pembelajaran dan sensitif
dengan perasaan.
c)

Assimilator
Merupakan gabungan dimensi pemikiran reflektif
dan konseptualisasi abstrak. Orientasi pembelajaran
berbentuk teori dan pemikiran abstrak.
[if !supportLists]
i. [endif]Menerima maklumat
bersifat abstrak dan rumit serta memprosesnya dengan
cara membuat pemerhatian yang mendalam sebelum
membuat sebarang keputusan.
[if !supportLists]
ii. [endif]Kekuatannya
adalah daripada segi kebolehan membuat model teoritikal.
[if !supportLists]
iii. [endif]Berkebolehan
menggabungkan pelbagai idea bagi membentuk suatu
konsep
[if !supportLists]
iv. [endif]Tidak minat bersosial
hanya cenderung ke arah keberkesanan sesuatu teori
atau idea dan bukannya nilai praktikalnya.
[if !supportLists]d) [endif]Konverger

Gabungan

peringkat

konseptualisasi

abstrak

dan

eksperimen aktif. Pelajar-pelajar lebih cenderung


memperoleh kefahaman yang baik terhadap idea-idea
yang praktikal berdasarkan pemerhatian mereka.
[if !supportLists]
i.
[endif]Menerima maklumat
yang bersifat abstrak dan rumit dan memprosesnya
dengan cara melakukan percubaan.
[if !supportLists]
ii. [endif]Tidak gemar
berimaginasi.
[if !supportLists]
iii. [endif]Mencari hanya
satu idea yang paling logik dan tepat dalam
menyelesaikan masalah.
[if !supportLists]
iv. [endif]Tidak gemar
menjana pelbagai idea.
[if !supportLists]
v. [endif]Tidak bersifat
emosi dan lebih gemar berhubung dengan alat-alatan
daripada orang ramai.
Model Dunn dan Dunn

Video Model Gaya Pembelajaran Dunn & Dunn

Model ini dicipta oleh Dr. Rita Dunn dan Dr. Kenneth
Dunn. Model ini
mencadangkan bahawa gaya
pembelajaran seseorang pelajar berganutng kepada
unsur-unsur yang disukainya di bawah lima stimulus
seperti dalam jadual berikut:

Model Dunn & Dunn


Prinsip-prinsip Model Pembelajaran Dunn & Dunn
[if !supportLists]
[endif]Kebanyakkan individu mampu
dan boleh belajar
[if !supportLists]
[endif]Setiap individu mempunyai gaya
pembelajaran tertentu
[if !supportLists]
[endif]Gaya pembelajaran individu
bertindak balas dengan iklim, sumber dan pendekatan
pengajaran dan pembelajaran, bersesuaian dengan gaya
pembelajaran dan sekaligus mengoptimumkan proses
pembelajarannya.
Myers-Briggs Type Indicator (MBTI) 1985
Menurut MBTI, baka memainkan peranan penting dalam
pembentukan dan personaliti seseorang. Kanak-kanak
yang diasuh dengan penuh demokratik dan penuh
kebebasan akan menunjukkan dengan jelas ciri-ciri
ekstrovert iaitu dapat menyesuaikan diri dengan cepat,

peramah, mudah berinteraksi dengan orang lain, bebas


daripada perasaan bimbang dan berminat dengan
pelbagai jenis sukan.
MBTI juga berpendapat pelajar yang berpersonaliti
introvert lebih memfokuskan ke dalam diri sendiri. Mereka
tidak gemarkan aktiviti-aktiviti sosial yang tentunya
melibatkan hubungan interpersonal. Selain itu, mereka
bersifat pasif, sensitif dan pemalu, mereka juga gemar
bekerja secara sendirian. Walaupun golongan ini tidak
mempunyai ramai rakan, mereka mempunyai ikatan
persahabatan yang berpanjangan.
Herman Brain Dominee Instrument (HBDI)
Model ini dibangunkan oleh Hermann Witkin pada
tahun 1962. Fungsi model ini adalah untuk membantu
pelajar memahami secara mendalam gaya pembelajaran
serta dapat membuat strategi pembelajaran mereka
sendiri. Malah model ini dapat membantu pengajar
memahami
pelajar-pelajar
mereka.
Model
ini
berkonsepkan penggunaan otak manusia. Model gay
belajar HBDI dibentuk mengikut kecenderungan relatif
pelajar ntuk berfikir berdasarkan fungsi dan tugas-tugas
spesifik bahagian-bahagian otak iaitu:
Bahagian A:
Otak kiri atau cerebral. Pelajar
berkecenderungan berfikir secara logik, analitis, fakta dan
kuantitatif.
Bahagian B:
Otak kiri atau limbic. Pelajar
berkecenderungan berfikir secara terangkai, berstruktur,
terperinci dan terancang.
Bahagian C:
Otak kanan atau limbic. Aktiviti
berfikir melibatkan perasaan, interpersonal, sensori,
kinestetik dan simbolik.
Bahagian D:
Otak kanan atau cerebral. Pelajar
berkecenderungan berfikir secara visual, holistik dan
inovatif

Model Felder Silverman Learning Style


Model ini dibangunkan oleh seorang profesor
Kejuruteraan Kimia iaitu Richard Felder dan ahli
psikolologi pendidikan, Linda K. Silverman. Model gaya
pembelajaran ini direka cipta untuk digunakan pada
pelajar jurusan teknikal. Tujuan model ini adalah untuk
mendorong kepada penyeimbangan penggunaan kaedah
pengajaran dan bukan mengikut gaya yang disukai oleh
guru. Index of Learning Style (ILS), digunakan sebagai
instrumen untuk menentukan gaya pengajaran, di mana
empat dimensi diambil kira. Setiap dimensi terdiri daripada
dua pola yang bertentangan, iaitu aktif atau reflektif,
sensing atau intuitif, visual atau verbal dan jujukan atau
global. Dimensi-dimensi tersebut ialah:
[if !supportLists]
i.
[endif]Sensing (berorientasi
praktikal) atau Intuitif (berorientasikan teori)
[if !supportLists]
ii.
[endif]Aktif (belajar dengan
mencuba) atau Reflektif (belajar dengan berfikir)
[if
!supportLists]
iii.
[endif]Visual
(Memilih
penggunaan visual dalam pembelajaran ) atau Verbal
(Memilih pembelajaran secara lisan)
[if !supportLists]
iv.
[endif]Sequential (berfikiran
secara linear) atau Global (Berfikiran secara meluas)
Implikasi Gaya Pembelajaran Dalam Proses
Pengajaran dan Pembelajaran
Implikasi gaya pembelajaran adalah satu kesan akibat
daripada cara pengajaran guru di dalam proses
pembelajaran. Umumnya, proses pengajaran perlulah
seimbang dengan gaya semua pelajar kerana hampir
keseluruhan individu pelajar itu mempunyai gaya
pembelajaran yang berbeza di antara satu dengan yang
lain. Berikut merupakan implikasi gaya pembelajaran
kepada P&P dari aspek:

[if !supportLists]

[endif]Kurikulum

Guru meletakkan dan menekankan intuisi, perasaan,


sensing
dan
imaginasi
utk
mendorong
murid
menganalisis, memberikan alasan dan menyelesaikan
mslh secara tersusun.
[if !supportLists]
[if !supportLists]

[endif]Bimbingan
i. [endif]Guru sepatutnya

mereka satu bentuk bimbingan utk menghubungkan


bentuk gaya pembeljaran dgn mengambil unsur
pengalaman, refleksi, conceptualization dan ujikaji
[if !supportLists]
ii. [endif]Guru blh
mendedahkan murid dgn pelbagai unsur pglmn di dalam
bilik darjah spt unsur bunyi, muzik, visual, pergerakan,
perbualan dan percakapan.
Penilaian
i. [endif]guru sepatutnya
melaksanakan pelbagai bentuk teknik penilaian yg
memberikan fokus pada perkembangan thdp kapasiti otak
secara keseluruhan yg ada kaitan dgn gaya pembelajaran
[if !supportLists]

Terdapat beberapa implikasi gaya pembelajaran di dalam


proses pembelajaran. sekiranya seseorang pelajar tidak
boleh belajar dengan berkesan, maka seseorang guru
perlulah prihatin dan berusaha untuk memajukan diri
pelajar dalam memenuhi kehendak pembelajaran mereka.

Menurut Rita dan Kenneth Dunn dalam Ee Ah Meng


(1997), if the children cannot learn the way we teach
them, then we must teach them the way they learn.
1.0 Pengenalan
BAB 1 PENDAHULUAN
Setiap pelajar mempunyai gaya pembelajaran yang berbeza dan tersendiri. Ini kerana
setiap pelajar mempunyai personaliti yang berlainan. Perbezaan personaliti ini
menyebabkan wujudnya pelbagai gaya pembelajaran diantara seorang pelajar dengan
pelajar yang lain. Gaya didefinisikan sebagai stail atau cara (Kamus Linguistik, 1997).
Oleh itu, gaya pembelajaran merujuk kepada stail atau cara pembelajaran seseorang
pelajar. Gaya pembelajaran adalah satu cara yang digunakan oleh seseorang pelajar
untuk memahami sesuatu subjek dalam proses pembelajaran. Menurut Felder dan
Henriques (1995), gaya pembelajaran adalah cara seseorang individu menerima,
mengekalkan dan menggunakan maklumat yang diperolehi. Setiap individu
mempunyai pelbagai cara untuk belajar. Ada yang suka belajar dengan cara melihat,
mendengar, memberi tindakbalas, memberi sebab yang logik, mengingat serta belajar
dengan menggunakan gambaran.
Marriott (2002) pula mendefinisikan gaya pembelajaran sebagai cara seseorang untuk
belajar. Beliau berkata setiap pelajar mempunyai cara belajar yang berbeza dan gaya
pembelajaran yang ada boleh berubah mengikut pengalaman yang dialami. Gaya
pembelajaran (learning styles) juga boleh dirujuk sebagai cara interaksi individu
dengan sistem maklumat atau rangsangan kemudian memproses dan menganalisa
maklumat tersebut di dalam otak untuk dijadikan pengetahuan (Zubaidah Begam Binti
Mohamed Zakaria, 2007).
1

Manakala Orhun (2007) pula mendefinisikan gaya pembelajaran sebagai cara


seseorang individu untuk mengumpulkan maklumat dan seterusnya memproses
maklumat yang diperolehi. Selain itu, gaya pembelajaran juga menurut Orhun (2007)
adalah pembentukan idea, penyelesaian masalah, sikap serta minat. Keefe (1987) pula
berpendapat bahawa gaya pembelajaran melibatkan tiga aspek iaitu gaya kognitif,
gaya afektif dan gaya psikologikal. Secara keseluruhannya, gaya kognitif melibatkan
pemprosesan maklumat, gaya afektif melibatkan tindak balas yang berasaskan
motivasi manakala gaya psikologikal pula melibatkan unsur-unsur kesihatan, seks dan
alam sekitar.
Walaupun setiap pelajar mempunyai gaya pembelajaran yang tersendiri namun
terdapat segelintir pelajar yang tidak tahu menggunakan gaya pembelajaran yang ada.
Malahan ada juga pelajar yang tidak tahu tentang gaya pembelajaran dan juga
kepentingannya dalam pembelajaran. Ini kerana pengetahuan pelajar tentang konsep
gaya pembelajaran dan kesan gaya pembelajaran terhadap pencapaian akademik
adalah sangat kurang dan menyebabkan pencapaian akademik yang diperolehi kurang
memuaskan. Sebagai seorang pelajar, gaya pembelajaran mesti diketahui dan
dikenalpasti. Ini kerana gaya pembelajaran merupakan salah satu faktor penting dalam

pencapaian akademik (Graf, Kinshuk dan Liu, 2009) dan penggunaan gaya
pembelajaran yang berkesan boleh membantu memperolehi keputusan yang
cemerlang (Cassidy dan Eachus, 2000). Apabila pelajar tahu menggunakan gaya
pembelajaran yang betul seperti cara untuk mengambil nota yang berkesan dan masa
belajar yang betul dalam mempelajari sesuatu mata pelajaran maka, pelajar itu pasti
dapat memperolehi keputusan yang cemerlang dalam akademiknya.
2

Jika Keefe (1987) menyatakan bahawa gaya pembelajaran merangkumi aspek gaya
kognitif, gaya afektif dan gaya psikologikal, Weinstein (1987) dalam Azizi Yahya dan
Shareeza Abdul Karim (2003), pula menyatakan bahawa gaya pembelajaran
merangkumi aspek pemikiran luaran dan dalaman serta tingkah laku yang
membolehkan pembelajaran yang berkesan. Dengan kata yang lain, gaya
pembelajaran dapat mencungkil cara pemikiran yang berkesan supaya mendapat
pencapaian akademik yang baik.
Menurut Dunn dan Dunn (1979) dalam Zubaidah Begam Binti Mohamed Zakaria
(2007), apabila sifat-sifat gaya pembelajaran pelajar dipadankan dengan kaedah,
sumber dan program, maka pencapaian akademik dan sikap pelajar akan meningkat.
Sebaliknya, pencapaian akademik dan sikap akan merosot jika padanan antara
pengajaran dan pembelajaran tidak sesuai. Ini kerana gaya pengajaran guru dan gaya
pembelajaran pelajar adalah tidak sama. Ada guru yang memberikan kuliah secara
lisan tetapi pelajar lebih kepada gaya pembelajaran visual iaitu melibatkan gambar
rajah, lukisan, filem dan sebagainya. Oleh itu, guru dan pelajar perlu memainkan
peranan bersama dalam proses pengajaran dan pembelajaran untuk mendapat impak
yang positif. Guru perlu mengkaji gaya pengajaran yang sesuai untuk pelajar dan
pelajar pula harus mengetahui dan mengenal pasti gaya pembelajaran yang sesuai
untuk diaplikasikan dalam proses pembelajaran mereka. Dengan mengetahui gaya
pembelajaran yang sebenar, ia dapat membantu para pelajar menyusun strategi yang
berkesan dalam proses pembelajaran mereka dan seterusnya memperolehi pencapaian
akademik yang cemerlang.