Anda di halaman 1dari 106

PR

ROGR
RAM P
PENSIISWAZ
ZAHA
AN GU
URU ((PPG)
MOD PENDIIDIKAN
N JAR
RAK JA
AUH

IJAZ
ZAH SARJANA
A MUDA
A PERG
GURUAN
N DENG
GAN KE
EPUJIA
AN

MO
ODUL M
MAJOR
R

RBT 3
3104

TE
EKNO
OLOG
GI TAN
NAMMAN S
SAYU
URAN DAN
N
H
HIAS
SAN

IN
NSTITUT PEENDIDIKAN
N GURU
K
KEMENTERIIAN PELAJ JARAN MALLAYSIA
ARAS 1, ENT
A TERPRISE BUILDING 3,
BLOK 2200, PERSIARAAN APEC,
CY 3000 CYBERJAYA
YBER 6, 63

Berkuat kua
asa pada Ju
un 2011
h Pendidik
Falsafah kan Keban
ngsaan

Pendiddikan di Ma
alaysia adalah suatu u usaha beerterusan ke
k arah
mempe erkembang gkan lagi potensi in ndividu secara menyeluruh
dan beersepadu untuk mew wujudkan insan yan ng seimbang dan
harmon nis dari segi inteelek, roha ani, emossi, dan jasmani
berdassarkan kepercayaan dan
d kepatu uhan kepa
ada Tuhan.. Usaha
ini adalah bagii melahirkkan rakya at Malaysiia yang berilmu
pengettahuan, berketrrampilan, berakkhlak mulia,
bertangggungjawaab, dan be
erkeupayaa an mencap pai kesejah
hteraan
diri se
erta memb beri sumb bangan te erhadap keharmonia
k an dan
kemakkmuran keluuarga, massyarakat, ddan negaraa.

Falsafah
h Pendidik
kan Guru

Guru yang berrpekerti mulia,


m berpandangan progressif dan
saintifikk, bersedia
a menjunju
ung aspirassi negara serta
s menyyanjung
warisan kebudayyaan negarra, menjam min perkemmbangan in ndividu,
dan memelihara
m a suatu masyarakkat yang bersatu padu,
demokkratik, progresif, dan berdisiplin.

Ceetakan Jun 20011


Kementerian Pelajaran
n Malaysia

Hak cipta teerpelihara. Keccuali untuk tujuuan pendidikan yang tidak


ada kepe
entingan kommersial, tida
ak dibenarka
an sesiapa
mengeluark kan atau men ngulang mana a-mana bahag gian artikel,
ilustrasi dan
n kandungan buku
b ini dalam
m apa-apa jugaa bentuk dan
dengan apa a-apa cara pun n, sama ada secara elektron nik, fotokopi,
mekanik, raakaman atau cara
c lain sebelum mendapat izin bertulis
daripada Re ektor Institut Pendidikan
P Guuru, Kementerian Pelajaran
Malaysia.

i
MODUL PEMBELAJARAN INI DIEDARKAN UNTUK KEGUNAAN
PELAJAR-PELAJAR YANG BERDAFTAR DENGAN INSTITUT
PENDIDIKAN GURU, KEMENTERIAN PELAJARAN MALAYSIA BAGI
MENGIKUTI PROGRAM PENSISWAZAHAN GURU (PPG) IJAZAH
SARJANA MUDA PERGURUAN.

MODUL PEMBELAJARAN INI HANYA DIGUNAKAN SEBAGAI BAHAN


PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN BAGI PROGRAM-PROGRAM
TERSEBUT.

Cetakan Jun 2011


Institut Pendidikan Guru
Kementerian Pelajaran Malaysia

ii
KANDUNGAN
MUKA SURAT

Falsafah Pendidikan Kebangsaan


Falsafah Pendidikan Guru

Panduan Pelajar

Pengenalan

Tajuk Pembelajaran

Tajuk 1 Pengenalan Kepada Teknologi Tanaman


Sayur-Sayuran dan Hiasan
1.0 Sipnosis
1.1 Hasil Pembelajaran
1.2 Kerangka Tajuk
1.3

Tajuk 2 Dokumentasi Dan Penyimpanan Rekod


2.0 Sipnosis
2.1 Hasil Pembelajaran
2.2 Kerangka Tajuk
2.3
Tajuk 3 Penyediaan Tapak Penanaman Sayur-
Sayuran
3.0 Sipnosis
3.1 Hasil Pembelajaran
3.2 Kerangka Tajuk
3.3
Tajuk 4 Penanaman Tanaman Sayur-Sayuran
4.0 Sipnosis
4.1 Hasil Pembelajaran
4.2 Kerangka Tajuk
4.3
Tajuk 5 Penjagaan dan Pengendalian Hasil
Tanaman Sayur-Sayuran
5.0 Sipnosis
5.1 Hasil Pembelajaran
5.2 Kerangka Tajuk
5.3
Tajuk 6 Teknologi Penanaman Sayuran-Sayuran
Tanpa Tanah Secara Hidroponik dan
Fertigasi
6.0 Sipnosis
6.1 Hasil Pembelajaran
6.2 Kerangka Tajuk
6.3
Tajuk 7 Teknologi PembiakanTanaman Hiasan
7.0 Sipnosis
7.1 Hasil Pembelajaran
7.2 Kerangka Tajuk
7.3
Tajuk 8 Penanaman dan Penyelenggaraan
Tumbuhan Dalam Pasu Atau Bekas
8.0 Sipnosis
8.1 Hasil Pembelajaran
8.2 Kerangka Tajuk
8.3
Tajuk 9 Penjagaan Tanaman Hiasan
9.0 Sipnosis
9.1 Hasil Pembelajaran
9.2 Kerangka Tajuk
9.3
Tajuk 10 Rekacipta Landskap
10.0 Sipnosis
10.1 Hasil Pembelajaran
10.2 Kerangka Tajuk
10.3

ii
Tajuk 11 Penerapan Unsur Pedagogi
11.0 Sipnosis
11.1 Hasil Pembelajaran
11.2 Kerangka Tajuk
11.3

Bibliografi

Panel Penulis Modul

Ikon Modul

iii
PANDUAN PELAJAR

PENGENALAN

Modul pembelajaran ini disediakan untuk membantu anda menguruskan


pembelajaran anda agar anda boleh belajar dengan lebih berkesan. Anda mungkin
kembali semula untuk belajar secara formal selepas beberapa tahun
meninggalkannya. Anda juga mungkin tidak biasa dengan mod pembelajaran arah
kendiri ini. Modul pembelajaran ini memberi peluang kepada anda untuk
menguruskan corak pembelajaran, sumber-sumber pembelajaran, dan masa anda.

PEMBELAJARAN ARAH KENDIRI

Pembelajaran arah kendiri memerlukan anda membuat keputusan tentang


pembelajaran anda. Anda perlu memahami corak dan gaya pembelajaran anda.
Adalah lebih berkesan jika anda menentukan sasaran pembelajaran kendiri dan aras
pencapaian anda. Dengan cara begini anda akan dapat melalui kursus ini dengan
mudah. Memohon bantuan apabila diperlukan hendaklah dipertimbangkan sebagai
peluang baru untuk pembelajaran dan ia bukannya tanda kelemahan diri.

SASARAN KURSUS

Pelajar Sarjana Muda Perguruan dengan Kepujian yang mendaftar dengan Institut
Pendidikan Guru, Kementerian Pelajaran Malaysia (IPG KPM) di bawah Program
Pensiswazahan Guru (PPG).

JAM PEMBELAJARAN PELAJAR (JPP)

Berdasarkan standard IPG KPM yang memerlukan pelajar mengumpulkan 40 jam


pembelajaran bagi setiap jam kredit. Anggaran peruntukan jam pembelajaran adalah
seperti dalam Jadual 1:
Agihan Jam pembelajaran
Aktiviti-aktiviti Pembelajaran Mengikut Kredit Kursus
3 Kredit 2 Kredit 1 Kredit
Tanpa Ada Tanpa Ada Tanpa Ada
Amali Amali Amali Amali Amali Amali
(3+0) (2+1) (2+0) (1+1) (1+0) (0+1)
(1+2) (0+2)
(0+3)
Membaca modul
pembelajaran dan
menyiapkan latihan / 70 60 70 62 70 65
tugasan terarah / amali

vi
Menghadiri kelas interaksi
10 10 5 5 5 5
bersemuka (5 kali)
Latihan Amali* - 10 - 8 - 5
Perbincangan Atas Talian 7 7 5 5 5 5
Kerja Kursus 20 20 20 20 15 15
Ulangkaji 10 10 10 10 5 5
Amali/Peperiksaan 2 2 2 2 2 2
Jumlah Jam Pembelajaran 120 80 40
* Latihan amali akan dijalankan pada hari Ahad atau melalui kursus intensif.

SUSUNAN TAJUK MODUL

Modul ini ditulis dalam susunan tajuk. Jangka masa untuk melalui sesuatu tajuk
bergantung kepada gaya pembelajaran dan sasaran pembelajaran kendiri anda.
Latihan-latihan disediakan dalam setiap tajuk untuk membantu anda mengingat
semula apa yang anda telah pelajari atau membuatkan anda memikirkan tentang
apa yang anda telah baca. Ada di antara latihan ini mempunyai cadangan jawapan.
Bagi latihan-latihan yang tiada mempunyai cadangan jawapan adalah lebih
membantu jika anda berbincang dengan orang lain seperti rakan anda atau
menyediakan sesuatu nota untuk dibincangkan semasa sesi tutorial. Anda boleh
berbincang dengan pensyarah, tutor atau rakan anda melalui email jika terdapat
masalah berhubung dengan modul ini.

IKON

Anda akan mendapati bahawa ikon digunakan untuk menarik perhatian anda agar
pada sekali imbas anda akan tahu apa yang harus dibuat.

PEPERIKSAAN DAN PENTAKSIRAN

Anda juga diperlukan untuk menduduki peperiksaan bertulis pada akhir kursus.
Tarikh dan masa peperiksaan akan diberitahu apabila anda mendaftar. Peperiksaan
bertulis ini akan dilaksanakan di tempat yang akan dikenal pasti.

Soalan peperiksaan akan meliputi semua tajuk dalam modul pembelajaran dan juga
perbincangan

Tip untuk membantu anda melalui kursus ini.

1. Cari sudut pembelajaran yang sunyi agar anda boleh meletakkan buku dan
diri anda untuk belajar. Buat perkara yang sama apabila anda pergi ke
perpustakaan.

2. Peruntukkan satu masa setiap hari untuk memulakan dan mengakhiri


pembelajaran anda. Patuhi waktu yang diperuntukkan itu. Setelah membaca
vii
modul ini teruskan membaca buku-buku dan bahan-bahan rujukan lain yang
dicadangkan.

3. Luangkan sebanyak masa yang mungkin untuk tugasan tanpa mengira


sasaran pembelajaran anda.

4. Semak dan ulangkaji pembacaan anda. Ambil masa untuk memahami


pembacaan anda.

5. Rujuk sumber-sumber lain daripada apa yang telah diberikan kepada anda.
Teliti maklumat yang diterima.

6. Mulakan dengan sistem fail agar anda tahu di mana anda menyimpan bahan-
bahan yang bermakna.

7. Cari kawan yang boleh membantu pembelanjaran anda.

viii
Pengenalan

Memberikan penerangan ringkas dan padat mengenai kursus ini serta tajuk-tajuk
dipilih untuk dimodulkan. Perkara-perkara yang perlu ditulis merangkumi aspek
yang berikut:

1. Penerangan ringkas kursus berkenaan;


2. Tajuk-tajuk dalam modul;
3. Keperluan kursus ( Nature of Subject) berkenaan;
4. Bahan sokongan atau kemudahan yang dapat membantu pembelajaran
kendiri modul itu;
5. Maklumat tentang aktivit atau latihan dalam modul ini.
AGIHAN TAJUK

Kod & Nama Kursus: RBT 3104 Teknologi Tanaman Sayuran Dan Hiasan

Kandungan modul ini dibahagi kepada _____ tajuk/topik. Jadual di bawah menjelaskan
agihan tajuk-tajuk untuk interaksi bersemuka atau pembelajaran melalui modul.

JUMLAH JAM
MENGIKUT
INTERAKSI TAJUK/TOPIK PRO FORMA
KURSUS

1 Pengenalan Teknologi Tanaman Sayuran


5
dan Hiasan

2 Dokumentasi dan Penyimpanan Rekod 3

3 Penyediaan Tapak Penanaman Sayuran 2

4 Penanaman Tanaman Sayur-Sayuran 7

Penjagaan dan Pengendalian Hasil


5 3
Tanaman Sayur-Sayuran

Teknologi Penanaman Sayur-Sayuran


6 Tanpa Tanah Secara Hidroponik dan 8
Fertigasi
Teknologi Pembiakan Tanaman Hiasan
7 3
Penanaman dan Penyelenggaraan
8 Tumbuhan Dalam Pasu Atau Bekas 9
Tanaman Tumbuhan Hiasan
Penjagaan Tanaman Hiasan
9 2
Rekacipta Landskap
10 10
Penerapan Unsur Pedagogi
11 8

JUMLAH 60
RBT 3104 TEKNOLOGI TANAMAN SAYURAN DAN HIASAN

PENGENALAN KEPADA TEKNOLOGI TANAMAN


Tajuk 1
SAYUR- SAYURAN

SINOPSIS
Modul ini mendedahkan tentang sejarah perkembangan, kepentingan, jenis-jenis tanaman sayur-
sayuran dan potensi teknologi tanaman sayur-sayuran

Hasil Pembelajaran

1. Menjelaskan sejarah perkembangan sayur-sayuran.


2. Menjelaskan kepentingan jenis-jenis tanaman sayur-sayuran.
3. Menjelaskan potensi teknologi tanaman sayur-sayuran

Kerangka Konsep Tajuk 1

PENGENALAN KEPADA TEKNOLOGI TANAMAN SAYUR-SAYURAN

Sejarah perkembangan Kepentingan Jenis sayuran Potensi


sayuran
RBT 3104 TEKNOLOGI TANAMAN SAYURAN DAN HIASAN

1.0 Pengenalan

Sayur-sayuran adalah kumpulan tumbuhan yang penting dalam pemakanan manusia.


Ianya dimakan secara mentah atau selepas dimasak. Ia membekalkan serat (fiber)
dan mengandungi pelbagai nutrien seperti vitamin, garam mineral, protein dan
karbohidrat. Kekurangan sayur-sayuran dalam sajian menyebabkan sembelit, penyakit
kekurangan vitamin dan bahan galian. Ini menjadikan sayuran sebagai satu aktiviti
pertanian yang sangat penting dan meluas di negara ini. Sayur-sayuran sering ditanam
di kawasan rumah atau kebun sayuran perdagangan. Penanaman sayuran perdagangan
dikenali juga pekebunan pasaran dan kebanyakannya berdekatan dengan bandaraya
atau pekan bagi memudahkan pemasarannya.

1.1 Sejarah perkembangan sayur-sayuran

Lebih daripada 50 jenis sayur ditanam di Semenanjung Malaysia sama ada di dataran
tanah rendah atau di dataran tanah tinggi. Kebanyakan sayur di Malaysia ditanam secara
kecil-kecilan dengan keluasan di antara 0.2-1.2 ha. Dalam tahun 1985, luas kawasan
yang ditanam dengan sayur-sayuran ialah 14,447 ha Kawasan utama ialah Cameron
Highlands (Pahang), Tangkak dan Kulai (Johor), Banting dan Tanjong Karang (Selangor),
Lembah Kinta dan Taiping (Perak) serta Cabang Empat dan Wakaf Stan (Kelantan).
Pengeluaran beberapa jenis sayur di Semenanjung Malaysia masih belum cukup untuk
menampung keperluan tempatan. Jumlah pengeluaran sayur-sayuran bagi setiap tahun
sukar ditentukan. Perubahan pengeluaran disebabkan oleh luas kawasan, jenis sayur,
cuaca, harga dan juga permintaan pada masa tertentu.

1.2 Kepentingan industri sayur-sayuran

Kepentingan sayur-sayuran dari segi ekonomi seperti pengeluaran yang tidak mencukupi
dan harga yang tidak menentu. Mempelbagaikan peluang pekerjaan (seperti penanam,
pemborong, peruncit, pengilang, pembekal input pertanian, pegawai pemasaran, pegawai
pertanian, penyelidik dan sebagainya). Menambah pendapat melalui import dan eksport
dan merupakan sumber pemakanan yang sangat penting di samping mempunyai nilai
estetika.

1.3 Jenis Sayur-sayuran


RBT 3104 TEKNOLOGI TANAMAN SAYURAN DAN HIASAN

Sayur-sayuran boleh dibahagikan kepada empat jenis utama mengikut bahagian-


bahagian makanan.

Bil.
Jenis Sayuran Contoh
bayam, sawi bunga, sawi putih, kobis,
1 Daun
salad, kailan dan kangkung
kacang botor/kelisa, kacang buncis,
2 Kekacang
kacang tanah dan kacang panjang
bendi, cili, kundur, terung, petola, timun,
3 Buah
tomato
halia, lobak putih, lobak merah, ubi
4 Akar/umbisi
keledek, ubi sengkuang, keladi
Jadual 1: Jenis sayur-sayuran

1.4 Potensi industri sayur-sayuran

Penanaman sayur-sayuran adalah dicatatkan sebagai industri yang pesat berkembang


dalam sektor pertanian dan ia merupakan industri berorientasikan eksport. Masa depan
industri ini adalah cerah, permintaan dunia dijangka akan terus meningkat dengan
berkembangnya penduduk dan perkembangan setiap negara.

Dapatkan perangkaan dari Jabatan Pertanian tentang jumlah


keluasan penanaman sayuran dan pendapatan negara dari
tanaman sayuran bagi tempoh 2005 - 2009 dan isu semasa
tentang penanaman sayur di negara ini dalam tempoh tersebut.
Semua maklumat perlu disimpan dalam folio.
RBT 3104 TEKNOLOGI TANAMAN SAYURAN DAN HIASAN

Tajuk 2 DOKUMENTASI DAN PENYIMPANAN REKOD

SINOPSIS
Modul ini mendedahkan tentang jenis-jenis rekod dan kepentingannya.

Hasil Pembelajaran

1. Menyenarai jenis-jenis, ciri dan kepentingan dokumentasi dan rekod.


2. Menyediakan dokumentasi dan rekod tanaman yang diusahakan.

Kerangka Konsep Tajuk 2

Jenis
Dokumentasi dan penyimpanan rekod
Kepentingan

2.1 Jenis Rekod

2.1 Kepentingan Rekod


RBT 3104 TEKNOLOGI TANAMAN SAYURAN DAN HIASAN

PENYEDIAAN TAPAK PENANAMAN SAYUR-


Tajuk 3
SAYURAN

SINOPSIS
Modul ini mendedahkan tentang faktor pertimbangan pemilihan tempat, kerja pembersihan,
pembajakan, pembinaan batas dan pembajaan asas.

Hasil Pembelajaran

1. Membincangkan tentang faktor pertimbangan pemilihan tapak penanaman sayur-


sayuran.
2. Membincangkan tentang kerja pembersihan tempat penanaman sayur-sayuran.
3. Membincangkan tentang pembajakan tempat penanaman sayur-sayuran.
4. Menjelaskan tentang pembinaan batas penanaman sayur-sayuran.
5. Membincangkan tentang pembajaan asas penanaman sayur-sayuran.

Kerangka Konsep Tajuk 2

Penyediaan tapak penanaman sayur-sayuran

Pemilihan Kerja Pembajakan Penyediaan Pembajaan


Tapak pembersihan batas asas
RBT 3104 TEKNOLOGI TANAMAN SAYURAN DAN HIASAN

3.0 Penyediaan tapak

Tanah di Malaysia sering mengalami suhu tinggi dan hujan lebat. Oleh itu pemuliharaan
tanah perlu dilakukan untuk kesuburan tanah. Kesuburan tanah adalah keupayaan
sesuatu tanah untuk menampung pengeluaran hasil tanaman yang memuaskan. Tanah
akan terjejas jika mempunyai sifat seperti berikut:

i. Kandungan nutrien yang rendah kawasan tropika sering mengalami kadar


proses luluhawa dan larut resap menyebabkan kandudngan nutrien tanah tidak
mencukupi.
ii. Keadaan tanah berasid tanah asid sulfat dan tanah gambut ialah dua jenis
tanah yang bermasalah di Malaysia kerana pH yang lebih rendah. Tanah asid
sulfat kurang subur dan tanaman yang ditanam di tanah ini biasanya
mengalami ketoksikan aluminium, ferum dan mangan. Tanah gambut
bermasalah kerana kekurangan beberapa mikronutrien seperti kuprum,
mangan, zink, ferum, molibdenum dan boron.
iii. Tanah berlempung mengandungi tanah liat yang tinggi. Tanah ini menjadi
lekit apabila basah dan berketul bila kering. Kadar saliran dan kadar peresapan
air sangat rendah.
Iv Tanah berpasir tanah berpasir seperti tanah bekas lombong dan tanah brisk
mengalami saliran lampau sehingga kandungan air tidak mencukupi untuk
keperluan tanaman. Tanah ini tidak mempunyai struktur dan kurang daya
penahan air dan pH tanah jenis ini adalah antara 4.3 hingga 5.8.

3.1 Pemilihan Tapak

Terdapat beberapa faktor yang mempengaruhi pemilihan tapak pertanian antaranya


termasuklah:

i. Berhampiran dengan bandaraya atau pekan bagi memudahkan proses


pemasaran.
ii. Berhampiran dengan sumber air bagi memudahkan penyiraman dan
pembersihan sebelum pemasaran dilakukan.
iii. Di kawasan yang luas dan lapang supaya cahaya matahari terkena terus
kepada tanaman bagi tujuan fotosentisis dan akar pokok tidak bersaing untuk
mendapatkan air dan nutrien.
iv. Mempunyai kemudahan infrastruktur.
RBT 3104 TEKNOLOGI TANAMAN SAYURAN DAN HIASAN

v. Mempunyai tanah yang rata supaya mudah pengurusan. Teres digunakan jika
tanah bercerun.
vi. Jauh dari kawasan yang berpotensi untuk pembiakan agen perosak dan
penyakit.
vii. Berdekatan dengan rumah bagi memudahkan pengurusan dan mengelakan
kecurian.

Cadangkan satu cara untuk mengatasi masalah tanah berlempung di kawasan


pertanian anda.

Cadangan anda perlu berdasarkan kepada tajuk penyediaan


tapak di atas.
Bincangkan dalam OLL

3.2 Kerja pembersihan

Kerja-kerja pembersihan kawasan dimulakan dengan menebang, menebas, mencabut,


mengumpul dan merata. Kerja-kerja ini memerlukan alat jentera yang tertentu. Perlu
berhati-hati semasa membuat kerja-kerja ini supaya lapisan tanah atas yang kaya
dengan bahan organik dan nutrien tidak dikikis agar kesuburan tanah terpelihara. Pada
peringkat ini, racun rumpai yang disyorkan boleh disembur untuk membantu kerja-kerja
pembersihan. Akar-akar serta tunggul kayu boleh juga dibakar. Abu daripada
pembakaran itu dapat menguraikan kalium ke dalam tanah. Di samping itu, semak samun
dapat dibersihkan dan patogen penyakit dapat dibasmi melalui pembakaran.

3.3 Pembajakan

Tanah boleh dibajak apabila kawasan telah bersih, rata dan kesan-kesan
semburan racun rumpai telah mula kelihatan. Pembajakan bertujuan
mengurangkan kepadatan tanah, memecahkan tanah, memusnahkan saki- baki
R
RBT 3104 TEKN
NOLOGI TANAM
MAN SAYURAN
N DAN HIASAN

tanam
man dan rum
mpai serta menyusun
m s
semula agre
egat tanah. Biasanya tanah
dibajakk satu pusin
ngan sahaja
a. Walau ba
agaimanapu
un, pembaja
akan pusinga
an kedua
boleh d
dilakukan jik
kalau tanah
h terlalu kera
as bagi memperbaiki saliran dan peng
gudaraan.

3.4 P
Penyediaan batas

B
Batas tidak dimestikan
d k
kecuali jika terdapat arras air yang
g tinggi. Walau
bagaim
manapun, batas
b dapatt memastika araan yang baik di
an saliran dan penguda dalam
tanah. Ukuran battas bergantung pada je
enis sayur yang
y akan ditanam.
d Biasanyya ukuran
batas yyang disyorrkan adalah di antara 0.75
0 - 1.50m
m lebar dan 0.25 - 0.30m tin
nggi. Jarakk
di anta
ara batas 0.5
5 - 1.0m. Batas
B boleh dibuat den
ngan menggunakan peralatan
a tertentu attau dengan cangkul
jentera

Rajah
h 2.1.: Batass Rata

3.5 P
Pembajaan asas

B
Baja selalun ngan tanah semasa menyediaka
nya dicampur rata den m n batas da
an sebelum
m
menyemai biji benih, kerja me
encampurka
an baja sebelum
s menyemai
m dinamakan
pe
embajaan asas.
a Biassanya baja organik se embu dan tahi ayam yang reputt
eperti tahi le
de
engan kada
ar 5 kg/metter persegi digunakan. Ini henda
aklah dicam
mpurkan 1 2 minggu
se
ebelum menyemai. Baja
B kimia ju
uga boleh digunakan
d sebagai
s bajja asas den
ngan kadarr
310 gm/mete
er persegi dan
d digunak
kan 1-2 harii sebelum menyemai
m
RBT 3104 TEKNOLOGI TANAMAN SAYURAN DAN HIASAN

Tajuk 4 PENANAMAN TANAMAN SAYUR-SAYURAN

SINOPSIS

Modul ini akan membincangkan tentang kaedah atau cara-car.a mengendalikan biji benih,
menyemai biji benih dan proses mengubah anak benih ke batas tanaman

Hasil pembelajaran

1. Menjelaskan kaedah mengendalikan biji benih dari peringkat pemilihan, rawatan dan
menyimpan.
2. Menghuraikan langkah-langkah menyemai biji benih kasar dan halus.
3. Menjelaskan langkah-langkah menjalankan proses mengubah anak benih ke batas
tanaman dari peringkat sebelum, semasa dan selepas mengubah.
4. Menganalisis persekitaran pembelajaran untuk keperluan pembelajaran yang pelbagai
dengan menggunakan teori dan strategi yang sesuai.

KERANGKA KONSEP PENANAMAN TANAMAN SAYURAN

Penanaman Sayuran
R
RBT 3104 TEKN
NOLOGI TANAM
MAN SAYURAN
N DAN HIASAN

P
Pengendalia
an biji benih
h Penyem
maian P
Pengubaha n

4.1 P
Pengendalia
an Biji Ben
nih

K
Kadar perca
ambahan bijji benih berrkait rapat d
dengan pem
milihan biji benih
b yang sempurna.
P
Pemilihan biji
b benih perlu
p dilakukan denga gi menjamin percamb
an teliti bag bahan dan
pe
ertumbuhan
n anak beniih yang siha
at seterusnyya membaw
wa pulangan
n yang tingg
gi.

4.1.1 Cirii-ciri biji be


enih yang baik
b

Ketulen
nan baka
Besar dan
d berisi penuh supayya anak ben
nih sihat.
Cukup matang dan
n bernas su
upaya kadarr percamba
ahan tinggi.
Bebas dari
d haiwan
n perosak da
an penyakitt agar perattus.

Rajah
h 3.10: Biji benih

4.1.2. Kae
edah penyimpanan biiji benih sa
ayur-sayura
an

Keringkkan biji beniih supaya tidak bercam


mbah dan tid
dak diseran
ng penyakit
Gunaka
an racun serangga dan kulatt bagi me
engelakkan serangan
serangg
ga dan kula
at
R
RBT 3104 TEKN
NOLOGI TANAM
MAN SAYURAN
N DAN HIASAN

Simpan
n di dalam
m bekas ke
edap udara bagi me
engelakkan serangan
haiwan perosak
Labelka
an biji benih
h supaya mu
udah dikena
ali.
Simpan
n ditempat yang
y kering dan sejuk bagi menge
elakkan kero
osakan.

4.2 P
Penyemaian
n Biji Benih
h

Faktor utama
a dalam ka
aedah meny
yemai biji be
enih bergan
ntung kepad
da saiznya.

4.2..1 Sem
maian teru
us untuk bijji benih besar / kasarr
(con
ntoh: bendi,, kangkung,, dan peria)

Langkah-langkkah penyem
maian :

Rendamka
an biji benih
h seharian untuk
u memp
percepatkan
n percamba
ahan
Tandakan lubang pen
nanaman pa
ada jarak ya
ang sesuai.
Tanam sebiji atau dua
a biji seluba
ang.
Buat sungkupan dan siram.
Selepas be
ercambah, lakukan penjarangan.

4.2.1 Sem s untuk biji benih kec


maian terus cil / halus
(con
ntoh: sawi, kalian, dan
n kobis )

nggunakan dua kaedah:


Men

1. Semaian
S s tetap, diikuti dengan penjaranga
terrus ke batas an.
ah alur - buat alur yang
Kaeda g cetek den
ngan jarak te
ertentu.
Gaulkkan biji benih dengan pasir
p halus dengan
d nisb
bah (1:10)
Taburrkan ke dala
am alur dan
n timbuskan
n sedikit den
ngan tanah..
Beri perlindunga
p n (sungkupan) dan sira
am.
pas percambahan, bua
Selep at penjarangan dengan meningga
alkan anakk
benih yang sihat pada jarakk tertentu.
R
RBT 3104 TEKN
NOLOGI TANAM
MAN SAYURAN
N DAN HIASAN

Rajah 3.2: Kaeda


ah menyemai cara alurr

2. Meny
yemai di kottak atau bekas semaia
an diikuti pe
emindahan ke
k batas.
Sediakan kotak atau bekas sema
aian
Tabur biji benih keda
alam kotak atau bekass penanaman dan timbus
dengan lap
pisan tanah
h yang nipiss.
Beri perlindungan (su
ungkupan) dan
d dan sira
am.
Selepas percambaha
p an, pindahkkan anak beniih
b ke ba
atas tetap dengan
jarak yang
g sesuai.
Beri sungkkupan dan siram
s

R
Rajah 3.3 : Kaedah
K menyemai di kotak
k semaiian
RBT 3104 TEKNOLOGI TANAMAN SAYURAN DAN HIASAN

Rajah 3.4 : Anak benih di bekas semaian sedia untuk dipindahkan ke batas

Kebaikan menggunakan kotak atau bekas semaian:


Penjagaan anak benih lebih mudah.
Anak benih yang sihat boleh dipilih untuk diubah ke batas tetap. Ini
memastikan hasil yang bertambah.
Anak benih yang sama saiz boleh dipilih dan akan memberi tumbesaran yang
sama.
Pokok yang rosak dibatas tetap mudah diganti dari batas semaian.

Sila buat rujukan di perpustakaan dapatkan maklumat lengkap


tentang kaedah semaian biji benih. Simpan maklumat tersebut
dalam folio.

Lakukan ujikaji peratus percambahan biji benih 4.3


Anda dikehendaki menyemai biji benih sayuran di dalam bekas P
semaian. Rekodkan peratus percambahan biji benih tersebut dan engub
anda dikehendaki menjaga sayuran anda untuk tugasan ahan
selanjutnya.. Anak
Simpankan maklumat tersebut dalam folio Benih
Ke
Batas

4.3.1 Pengerasan biji benih

Pengerasan ialah proses mengurangkan perlindungan dan siraman air kepada


anak benih secara berperingkat-peringkat. Pengerasan dijalankan dengan
mendedahkan anak benih kepada pancaran cahaya (mengurangkan sungkupan
dan naungan) sedikit demi sedikit untuk membiasakan anak benih kepada
sinaran matahari penuh dan mengurangkan siraman air.

4.3.2 Mengubah
R
RBT 3104 TEKN
NOLOGI TANAM
MAN SAYURAN
N DAN HIASAN

Proses menanam semula


a anak benih
h/pokok ke tempat yan
ng lain. Biassanya anakk
ben
nih dari bata
as semaian diubah ke batas
b tetap..

Tek
knik mengub
bah anak be
enih:

Segarkan anak be
enih sebelum
m diubah
Lakukan waktu pagi atau peta
ang
Siram batas sema
aian untuk lembutkan
n tanah dan
n untuk me
engelakkan
dari tan
nah pecah semasa
s mengubah
Dengan
n menggunakan sudip
p, cungkil tia
ap-tiap ana
ak benih de
engan ketul
tanah di
d sekeliling akar
Mesti dilakukan de
engan cermat untuk me
engurangka
an kerosaka
an akar
Tanam anak benih
h di batas te
etap pada ja
arak yang disyorkan
Tekan tanah dise
ekeliling an
nak benih padat-pada
p at supaya akar
a dapatt
pegang
gan yang ku
uat.
ungkupan dan naungan
Buat su n

4
1

Rajah 3.5: Teknik men


ngubah ana
ak pokok
RBT 3104 TEKNOLOGI TANAMAN SAYURAN DAN HIASAN

Rajah 3.6: Anak benih diubah dari kawasan semaian ke lubang penanaman

Jarak penanaman adalah penting bagi mengurangkan persaingan juga untuk


memudahkan kerja penjagaan.

Bil Kaedah Bentuk

2 1
1.
Empatsegi

1
2. Tigasegi 2

1
2
Kuinkuk / siku
3.
keluang
2
1

Petunjuk:
1. Jarak di antara pokok ialah jarak di antara dua pokok dalam
barisan yang sama.
2. Jarak di antara barisan ialah jarak di antara dua barisan pokok.

Jadual 3.7: Corak penanaman sayuran


RBT 3104 TEKNOLOGI TANAMAN SAYURAN DAN HIASAN

Ubah anak benih yang telah anda semai ke tapak penanaman


atau bekas bekas penanaman.
Buat analisis tentang ketiga-tiga corak penanaman kemudian
bincangkan kelebihan setiap corak penanaman tersebut.
Bincangkan dalam OLL.

PENJAGAAN TANAMAN DAN PENGENDALIAN


TAJUK 5
HASIL TANAMAN SAYUR-SAYUARAN.

SINOPSIS

Tajuk ini akan membincangkan langkah-langkah penjagaan sayuran serta proses pengendalian
hasil sayuran sehingga peringkat pemasaran.

Hasil Pembelajaran

1. Menjelaskan langkah-langkah penjagaan tanaman sayuran.


2. Membezakan jenis-jenis baja organan dan baja kimia.
3. Menjelaskan langkah-langkah mengawal rumpai dan kepentingannya
4. Membincangkan strategi pemasaran hasil tanaman sayuran
5. Menganalisis persekitaran pembelajaran untuk keperluan pembelajaran yang pelbagai
dengan menggunakan teori dan strategi yang sesuai.

KERANGKA KONSEP PENJAGAAN TANAMAN SAYURAN

1. SUNGKUPAN & NAUNGAN


2. PENYIRAMAN
3. PEMBAJAAN
4. KAWALAN RUMPAI & PENYAKIT
PENJAGAAN TANAMAN

5. PENYEDIAN SOKONGAN
DAN PENGENDALIAN

PENJAGAAN
HASIL
R
RBT 3104 TEKN
NOLOGI TANAM
MAN SAYURAN
N DAN HIASAN

PENGENDAALIAN 1. PEMUGUTAN HAS


SIL
HASIL 2 PEMERO
2. OSESAN HASIL
H
3 PEMASA
3. ARAN HASIL

5.1 Penjagaan

5.1.1 Sungku
upan dan naungan

Sungkup
pan ialah proses
p menutup lapisan permukaan tanah (b
batas) deng
gan bahan-
bahan yang
y ai seperti rumput yan
sesua ng dipotong
g, daun, pelepah
p dan kompos.
Lapisan sungkupan
n mestilah jangan
j terla
alu tebal se
ebab ia aka
an mengela
akkan anakk
benih da
ari bercamb
bah dan menggalakkan
n haiwan pe
erosak dan penyakit.

sebab keperluan sungk


Sebab-s kupan adala
ah untuk:
m
mengurangk
kan suhu tanah:
t suhu
u tanah ya
ang tinggi menyebabk
m kan sejatan
y
yang keterla
aluan dan ju
uga membu
unuh hidupa
an tanah yang berguna
a;
m
menjaga ta
anah supa b: pengairan akan membantu
aya sentiasa lembab
k
kesuburan a
anak benih dan organissma tanah;
m
mengelakka
an tanah da
aripada terlalu keras dan
d padat: tumbesaran
n akar dan
h
hidupan tan
nah sukar un
ntuk hidup d
di dalam tan
nah yang ke
eras dan pa
adat;
m
mengelakka
an tumbesaran rumpai;
m
mengelakka
an kesan hu
ujan lebat dari
d mengh
hakis tanah atau meng
ghanyutkan
b benih ata
biji au anak benih;
b
bahan-baha
an sungkupa
an bertindak sebagai baja
b k apabila ia reput.
organik
R
RBT 3104 TEKN
NOLOGI TANAM
MAN SAYURAN
N DAN HIASAN

Rajah
h 4.1: Sung
gkupan

ungan perlu
u diberikan kepada an
nak benih muda
m atau baru
b diubah untuk men
ngurangkan
ncaran cah erik ke atass anak benih. Cahaya
haya matahari yang te a matahari yang terikk
ungkin menyyebabkan anak
a benih layu dan mati.
m Naung
gan dapat mengelakka
m an timpaan
jan yang terrus ke atas anak benih
h muda yan erosak atau menghanyutkan anakk
ng akan me
nih.

han-bahan biasa yang aungan ialah pelepah kelapa, lala


g digunakan untuk na ang/rumputt
g, kertas plastik dan ja
ng dipotong aring. Nau
ungan janga
alah terlalu tinggi kera
ana cahaya
atahari yang
g terik dan air
a hujan bo
oleh masuk menerusi tepi
t naunga
an. Naunga
an haruslah
dikit demi sedikit
s dibu
uang ketika
a anak ben
nih membes
sar. Ini ak
kan membo
olehkannya
enerima cah
haya matahari untuk membina ma
akanan.

Rajah 4.2 : Naungan atau pelin


ndungan an
nak benih

Cari maklum
mat tentang .ciri-ciri ya
ang sesuai terhadap bahan yang
g
he
endak digun agai sungkupan dan na
nakan seba aungan.
Biincangkan dalam
d OLL..

.2 Menyira
am

Air meru
upakan age
en penting dalam
d prose
es penyerap
pan dan pemindahan nutrien
n dari
dalam ta
anah ke bah ok melalui akar. Tanpa air proses translokasi
hagian-bahagian poko
ini akan
n terganggu
u. aman perlu dilakukan dalam kad
Penyira dae yang sesuai
s dan
R
RBT 3104 TEKN
NOLOGI TANAM
MAN SAYURAN
N DAN HIASAN

kebiasaa
annya dilakkukan dua kali sehari iaitu diseb
belah pagi dan petang
g. Siraman
jangan dilakukan
d te
erlalu kuat sehingga
s m
merosakkan anak benih
h dan meng
ghanyutkan
tanah. Gunakan
G pe
enyiram yan
ng mempun
nyai lubang yang halus
s.

Rajah 4.3 : Menyiram sayura


an dengan kaedah
k man
nual

R
Rajah 4.4 : Kaedah
K aman percikkan (A) dan siraman titisan (B)
sira

5.1.3 Pembajaan

Sayur-sa
ayuran memerlukan makanan
m a
atau nutrien
n untuk tum
mbesaran yang
y sihat.
Terdapa
at tiga jeniss nutrien ya
ang utama iaitu nitrog
gen, fosforu
us dan kalium (NPK).
um dan sulfur juga diperlukan oleh
Kalsium, magnesiu o sayur-sayuran tetapi dalam
kuantiti yang
y sedikit. Nutrien tanah yang
g telah berkkurangan bo
oleh ditamb
bah dengan
cara me
embaja. Bajja yang bole
eh digunaka
an ialah bajja organik dan
d baja kim
mia.
RBT 3104 TEKNOLOGI TANAMAN SAYURAN DAN HIASAN

Baja

Baja organik (baja semulajadi) Baja kimia (dibuat di kilang)


Contoh: najis haiwan, kompos,

Baja tunggal (baja yang mengandungi Baja sebatian/ campuran


satu unsur nutrein sahaja) (mengandungi pelbagai unsur
nutrein)
Contoh: nitrophoska, Welgro

Rajah 4.5 : Jenis-jenis baja

Ada dua peringkat membaja semasa menanam sayur-sayuran:

Peringkat pertama ialah membaja semasa menyediakan batas. Ini dinamakan


pembajaan asas. Pada peringkat ini baja organik biasanya digaulkan ke dalam
tanah.

Pada peringkat kedua adalah membaja semasa anak benih sayur-sayuran sudah
tumbuh dan membesar. Ini dinamakan pembajaan permukaan. Baja yang biasa
digunakan ialah baja kimia. Baja ini ditaburkan di sekeliling anak benih dan
digaulkan ke dalam tanah. Selepas itu siram sehingga batas lembab. Kekerapan
membaja pada peringkat ini ialah 2 3 minggu sekali.

Cari maklumat terperinci tentang pembajaan yang sesuai


untuk sayuran anda dan gunakan kaedah tersebut untuk
proses pembajaan sayuran tersebut. Buat refeleksi dan
bincangkan dalam OLL.

1. Senaraikan nama-nama baja kimia mengikut kandungan nutrien


utama?
2. Nyatakan fungsi-fungsi utama nutrien tersebut kepada sayuran?
RBT 3104 TEKNOLOGI TANAMAN SAYURAN DAN HIASAN

5.1.4 Pengawalan rumpai

Merumput ialah proses membuang segala tumbuhan yang tidak dikehendaki yang
tumbuh disekeliling tanaman yang ditanam. Tumbuhan yang tidak dikehendaki ini
dikenali sebagai rumpai. Tujuannya ialah untuk mengelakkan persaingan di antara
rumpai dengan sayur-sayuran dalam mendapatkan nutrien, air, cahaya dan ruang.
Merumput juga dapat memusnahkan tempat tinggal atau tempat pembiakan perosak
dan agen penyakit. Pengawalan rumpai hendaklah dilakukan semasa penyediaan
tanah dan pada peringkat tumbesaran anak benih sayur-sayuran. Rumpai kecil
boleh dicabut dengan tangan. Rumpai besar atau rumpai kecil yang terlalu banyak
boleh dicabut dengan menggunakan serampang tangan. Tajak boleh digunakan
untuk membuang rumpai di lorong batas. Rumpai di sekeliling tanaman boleh
disembur dengan racun rumpai yang disyorkan.

1. Senaraikan jenis-jenis racun rumpai yang terdapat di pasaran Malaysia?


2. Nyatakan masa yang sesuai untuk kerja meracun di kebun sayuran?
3. Terangkan persedian-persedian sebelum, semasa dan sesudah
menjalankan kerja meracun?

5.1.5 Penyedian sokongan

Berdasarkan soalan-soalan di atas, buatkan catatan dan nota-nota


Setiap
penting mengenai kerja meracun rumpai termasuk kaedah
jenis
meracun dan langkah-langkah keselamatan. Rujuk buku Panduan
sayur-
Meracun keluaran Jabatan Pertanian atau dari mana-mana bahan
sayuran
yang sesuai
mempunya
i tabiat
Simpankan maklumat tersebut dalam folio.
tumbesara
n yang
berbeza. Ada yang menjalar, melilit atau mempunyai batang yang lemah. Sayur-
sayuran yang memanjat seperti timun dan kacang panjang memerlukan kayu
pancang, sementara sayur-sayuran yang berbatang lemah memerlukan sokongan
untuk menyokong buahnya yang berat.
R
RBT 3104 TEKN
NOLOGI TANAM
MAN SAYURAN
N DAN HIASAN

Tujuan utama mem


mberi soko
ongan adala
ah supaya pokok boleh mendap
pat cahaya
mataharri yang secu
ukupnya. Selain
S itu, ia
a juga akan
n memudahkan kerja pengurusan
p
seperti merumput,
m membaja, memungut hasil dan mengelakkkan buahnyya daripada
menjadi kotor keran
na terkena tanah.
t

Rajah 4.6: Sokongan


n jenis junju
ung

Rajah 4.7: Soko


ongan jeniss para

Rajah ongan jenis pagar


h 4.8: Soko
R
RBT 3104 TEKN
NOLOGI TANAM
MAN SAYURAN
N DAN HIASAN

R
Rajah 4.9: Sokongan kkayu tungga
al

5.1.6 Perosa
ak dan peny
yakit

Haiwan perosak

Haiwan perosak atau hidu enyerang sayur-sayuran boleh


upan lain yang me
menjejaskan mutu sayur-sayyuran. Di samping ittu ia juga boleh mem
mbantutkan
tumbesa
arannya. Oleh itu perosak
p ata
au agen penyakit
p ini perlu dikkawal bagi
mendap
pat hasil yan
ng bermutu tinggi.

Tanda diserang
d perosak ialah daun yang berlubang atau tepinyya telah di makan
m ulat.
Perosakk yang biassa menyerang sayur-sa
ayuran iala
ah ulat beluncas, siputt babi, kutu
daun, ku
umbang, pia
anggang, ko d bari-bari.
oya, teritip dan

Haiwan Pe
erosak Keterang
gan Tabia
at Makan
Kutu daun Serangga
a kecil d
dan berba
adan
lembut. Berwarna
a hijau, hiitam
Meng
ghisap a
air pokokk.
atau ke
elabu. Terrdapat da
alam
Mem
mbawa penyyakit virus.
kelompokk di bawa
ah permukkaan
daun
R
RBT 3104 TEKN
NOLOGI TANAM
MAN SAYURAN
N DAN HIASAN

Teritip

Sangat halus berrwarna pu


ucat,
Terdapat dalam ke
elompok pada
p Meng
ghisap air daun
d
pangkal daun
d

Kumbang

makan daun
Mem n, menebuk
Bermacam jenis, saiiz dan warn
na. atang dan merosakkan
ke ba
anakk benih.

Beluncas

Mem
makan daun
n dan buah
h.
Bermacam saiz dan warna
Mene
ebuk ke dalam batang

Koya
Sangat halus, ke
ecil berwa
arna
pucat d
dengan f
filamen-filam
men
Meng
ghisap air pokok
p
pendek di tepi ba
adan. Berrupa
debu putiih dan bergerak lembut

Mudah dilihat secara fizikal,


RBT 3104 TEKNOLOGI TANAMAN SAYURAN DAN HIASAN

membuat sarang dalam kawasan Tikus memakan hasil


Tikus dan siput babi tanaman. bijirin
Siput babi memakan dan
merosakan daun dan
batang

Jadual 4.1: Jenis-jenis haiwan makhluk perosak

Kaedah mengawal
haiwan makhluk
Kimia Biologi
perosak

Fizikal

Rajah 4.9: Langkah-langkah mengawal haiwan makhluk perosak

Cari maklumat terperinci tentang kaedah kawalan makluk perosak


5.1.7
berserta contoh. Simpankan maklumat tersebut ke dalam folio.
Penyaki
t-penyakit
biasa sayur-sayuran
RBT 3104 TEKNOLOGI TANAMAN SAYURAN DAN HIASAN

Penyakit yang biasa menyerang sayur-sayuran pula ialah melecur anak benih, bintik
daun dan layu bakteria. Berikut adalah jadual yang menerangkan penyakit-penyakit
yang biasa terdapat pada sayur-sayuran di Malaysia.

Penyakit Agen Simptom


Melecur anak benih Kulat Anak benih layu dan mati
Reput akar Kulat atau bakteria Pokok layu dan mati
Bintik daun Kulat Daun dengan bintik perang atau
hitam
Layu bakteria Bakteria Urat daun menjadi hitam.
Pokok akan layu dan mati
Kulapuk Bakteria Daun yang diserang layu dan
mati
Karat batang/ daun Kulat Tompok kuning/perang daun
atau lengai terjangkit akan jatuh

Jadual 4.2: Penyakit-penyakit biasa sayur-sayuran

5.2 Pengendalian Hasil

5.2.1 Memungut Hasil

Kualiti hasil sesuatu jenis sayur banyak dipengaruhi bermula di peringkat


pertumbuhan, kaedah pengutipan hasil dan pengendaliannya semasa di
ladang.Kerosakan yang sering terdapat pada sayur semasa di ladang ialah
kecederaan mekanik yang berpunca daripada pengendalian yang kasar. Kecederaan
mekanik akan menyebabkan sayur menjadi lebam, pecah, patah dan sebagainya.
Pengendalian sayuran di ladang bermula daripada kaedah pengutipan hasil dan
RBT 3104 TEKNOLOGI TANAMAN SAYURAN DAN HIASAN

diikuti oleh operasi penyediaan seperti pemilihan, pembasuhan dan pembungkusan


sebelum dibawa keluar dari ladang ke tempat pengumpulan.

Hasil sayur-sayuran boleh dipungut mengikut kehendak pengguna. Oleh itu


memungut hasil pada masa yang sesuai adalah penting. Sebagai contoh, jika
sayuran jenis daun dipungut terlalu awal, hasilnya adalah rendah. Sebaliknya jika
lewat dipungut, hasilnya banyak tetapi mutunya rendah kerana mengandungi serat
kasar.

5.2.2 Masa memungut hasil

Masa yang sesuai untuk memungut sayur-sayuran adalah pada waktu pagi atau
lewat petang. Ini bertujuan untuk mendapat hasil yang segar dan memuaskan.

Sayur- Tempoh mula memungut hasil Panduan


sayuran

Sawi 4 hingga 6 minggu Cukup besar tetapi belum


berbunga

Timun 4 hingga 6 minggu Buahnya muda tetapi


belum bertukar menjadi
warna kekuning-kuningan

Kacang 6 hingga 8 minggu Lengai mudah di patahkan


panjang tetapi bijinya belum
terbunjul keluar

Sengkuang 20 hingga 24 minggu Daun mula menjadi kuning


dan gugur

Jadual 4.3: Panduan memungkut hasil sayuran


R
RBT 3104 TEKN
NOLOGI TANAM
MAN SAYURAN
N DAN HIASAN

5.2.3 Cara me
emungut yang
y betul:

Memotong
g dengan pisau/sketur
contoh - be
endi, kundu
ur, peria, pe
etola, timun,, labu
Mencabut
Contoh - sayuran
s jeniis daun, sayyuran jenis akar atau umbisi.
u
Memetik
Contoh - sayuran
s kekkacang, cili, terung, tom
mato dan laiin-lain.
Menggali dengan
d can
ngkul/seram
mpang
Contoh - sayuran
s jeniis aakr/umb
bisi seperti keledek,
k keladi, sengku
uang

Rajah
h 4.10 : Perringkat kutip
pan hasil sa
ayuran sehingga pema
asaran
(Sum n, MARDI 1990)
mber : Panduan Pengeluaran Sayyur-sayuran
RBT 3104 TEKNOLOGI TANAMAN SAYURAN DAN HIASAN

Simpan rekod kutipan hasil yang anda perolehi dari


tanaman anda secara sistematik.
Simpankan maklumat tersebut dalam folio dan bawa
semasa sesi tutorial.

5.2.4 Pemerosesan Hasil

Tujuan Pemerosesan.

Selain untuk dimakan segar, sayur juga boleh diproses untuk tujuan:
Menghasilkan makanan yang dapat disimpan untuk tempoh yang lebih
panjang
Menghasilkan makanan bentuk baru
Mewujudkan barangan yang lebih berharga

5.2.5 Kaedah Pemprosesan

Kebanyakan sayur tidak boleh bertahan lama kerana ianya bersifat asid rendah.
Pemprosesan yang teliti dapat menghalang mikroorganisma jenis perosak dan jenis
pengeluar racun daripada membiak. Kaedah pemprosesan yang lazim digunakan
ialah:
Mengetin
Mengering
Membuat Sos
Jeruk dan peraman
Pembekuan
Penggulaan

Mengutip hasil
RBT 3104 TEKNOLOGI TANAMAN SAYURAN DAN HIASAN

Mengetin Penyejukbekuan

Rajah 4.11 : Carta alir contoh kaedah pemerosesan sayur bendi

Berbagai-bagai jenis sayur boleh diproses dan apa yang perlu difahami
bagi mewujudkan perusahaan ini ialah pengetahuan yang mendalam
dari segi pertumbuhan mikroorganisma dan proses pembasmian kuman.
Selain itu, perkara penting yang perlu diambil kira ialah bahan yang
dihasilkan mesti mencerminkan hasil keluaran yang bermutu, berkhasiat
dan bersih. Perundangan negara dan Akta Makanan mesti dijadikan
garis panduan yang tidak boleh diabaikan. Kebersihan yang menyeluruh
termasuk kilang, bahan mentah, peralatan, kebersihan diri dan
penggunaan bahan tambahan yang dibenarkan mesti difahami dengan
betul. (MARDI, 1990)

Dari penyataan di atas, beri komen dan pandangan anda.

5.2.6 Pemasaran hasil

Sayuran yang dipungut mestilah dibasuh, digredkan, dan dibungkus dengan


sempurna sebelum dipasarkan. Sayuran perlu dipasarkan segera.

Pemasaran ialah suatu aktiviti penyampaian produk (keluaran) atau perkhidmatan


daripada pengeluar kepada pengguna.

5.2.7 Proses pemasaran hasiI:


Mengenalpasti kehendak pengguna,
Merancang dan mengeluarkan keluaran yang dikehendaki,
RBT 3104 TEKNOLOGI TANAMAN SAYURAN DAN HIASAN

Menentukan harga,
Pengiklanan
Penyampaian keluaran atau perkhidmatan kepada pengguna.

5.2.8 Agen pemasaran

Terdapat tiga agen pemasaran yang mengendalikan aktiviti pemasaran iaitu:


pemborong,
pemproses dan
peruncit.

Pengeluar

Pemborong Pengeksport Penjual Runcit

Pasaraya Pembeli Institusi Penjual Runcit


Rajah 4.12 : Pemasaran sayuran tempatan

5.2.9 Masalah pemasaran

Masalah asas pemasaran ialah sifat sayur yang mudah rosak dan tidak tahan lama.
Selain dari itu terdapat beberapa masalah dalam pemasaran sayur. Di antaranya
ialah:

Ketidakstabilan harga
Masalah ini disebabkan oleh faktor-faktor penawaran dan permintaan yang
tidak menentu. Seperti pengaruh cuaca, musim perayaan dan sebagainya.

Saluran pasaran tetap


Apabila pengeluaran berlebihan dengan aliran permintaan menjadi tepu,
Penual akan terpaksa menjual dengan harga rendah. Manakala lebihan
RBT 3104 TEKNOLOGI TANAMAN SAYURAN DAN HIASAN

produk terpaksa disimpan. Hal ini akan meningkat kos pengeluaran seperti
kos simpanan dan pengangkutan. Saluran pemasaran tetap hanya kepada
Singapura. Ini bermakna pasaran ke negara lain masih perlu ditingkatkan
agar produk sayuran dari negara ini dapat di pasarkan dengan mudah..

Kurang maklumat pasaran


Bagi sesetengah pengeluar, maklumat terkini tentang pasaran produk
seperti harga, penawaran, permintaan dan saluran pasaran dalam dan luar
negeri masih di tahap yang rendah. Ini akan menimbulkan masalah dalam
membuat keputusan untuk pemasaran hasil produk.

Kekurangan kemudahan prasarana


Pusat atau tempat jualan di mana perjumpaan antara pengeluar dan pembeli
dapat membantu kelancaran proses pemasaran. Di negara ini kerajaan
melalui beberapa kementerian telah mengwujudkan kemudahan tempat
jualan seperti pasar tani. Namun bilanganya masih belum menampung
keperluan semasa.

Kekurangan kemudahan
Kemudahan penyimpanan dan pemprosesan khasnya bagi menampung
lebihan pengeluaran yang masih belum dipasarkan masih menjadi masalah
kepada sebahagian besar pengeluar di negara ini.

Kemudahan perhubungan
Kemajuan teknologi yang sangat pesat banyak membantu dalam proses
pemasaran. Namun, sesetengah pengeluar di negara ini khasnya petani-
petani di luar bandar masih jauh ketinggal dari aspek ini. Penggunaan
internet mampu melebarkan peluang pasaran ke peringkat global

Anda sebagai seorang pengurus di sebuah ladang


sayuran merancang untuk memasarkan hasil sayuran
anda ke pasaran dalam negara. Cari maklumat tentang
strategi pemasaran dan bincangkan bagaimana anda
Simpan maklumat tersebut ke dalam folio.
RBT 3104 TEKNOLOGI TANAMAN SAYURAN DAN HIASAN

TEKNOLOGI PENANAMAN SAYUR-SAYURAN


Tajuk 6 TANPA TANAH SECARA HIDROPONIK DAN
FERTIGASI

SINOPSIS
Modul ini mendedahkan mengenai teknologi tanaman sayur-sayuran secara hidroponik/fertigasi.

Hasil Pembelajaran

1. Menghuraikan konsep asas, kebaikan dan kelemahan dan teknik penanaman dan
penjagaan sayur-sayuran secara hidroponik/fertigasi.

Kerangka Konsep Tajuk 6

TANAMAN SAYURAN SECARA HIDROPONIK /FERTIGASI

Pengenalan Kebaikan Teknik Alat dan Pengurusan


dan penanaman bahan
kelemahan

Pengenalan

Hidroponik berasal daripada perkataan Greek. Hidro bererti air dan ponus bermaksud
kerja. Ringkasnya hidroponik bermaksud kerja air. Sistem penanaman secara hidroponik
adalah salah satu daripada kaedah penanaman tanpa tanah. Menerusi modul ini,
penanaman tanpa tanah hanya tertumpu kepada sistem hidroponik (dalam takung).

6.1 Tanaman secara Hidroponik


RBT 3104 TEKNOLOGI TANAMAN SAYURAN DAN HIASAN

Penanaman secara hidroponik ialah satu kaedah menanam tumbuhan tanpa


menggunakan tanah. Kaedah ini menggunakan larutan zat makanan di dalam takungan
yang berisi air. Ianya amat mudah dan tidak memerlukan penjagaan yang rumit.

Terdapat beberapa sistem penanaman secara hidropnik tetapi hidroponik takungan


adalah satu kaedah yang paling mudah untuk dikendalikan, tidak memerlukan kemahiran
yang tinggi dan boleh ditanam di kawasan yang terhad/sempit.

6.2 Kebaikan dan kelemahan

Kelebihan Kelemahan
Penggunaan kawasan lebih Kos bina tinggi
cekap
Mudah kawal kandungan Perlu pengetahuan dan kemahiran
nutrien dalam larutan urus nutrien
Tiada penyakit bawaan tanah Perlu bekalan elektrik berterusan
Tidak perlu kawal rumpai Sesuai untuk tanaman tertentu sahaja
Penanaman sepanjang tahun
Hasil bersih, sseragam dan
berkualiti
Boleh ditanam di ruang terhad

Jadual 5.1 : Kebaikan dan kelemahan hiroponik

6.3 Teknik-teknik penanaman

6.3.1. Kultur tanpa agregat (kultur cecair)


i. Kultur cecair ringkas
- unit penanaman kecil
- sayur daun seperti kailan, sawi, bayam dan salad
- tiada pengaliran larutan nutrien
- pengudaraan akar kurang sempurna

ii. Kultur aliran nutrien


- guna pam untuk mengalirkan nutrien
- untuk tanaman saiz besar seperti tomato dan timun
RBT 3104 TEKNOLOGI TANAMAN SAYURAN DAN HIASAN

- stuktur dibuat secara komersil ialah Teknik Nutien Tipis (NFT)


- palung tutup rapat untuk elak tumbuh alga

iii. Aeroponik
- untuk salad, bayam, tomato
- nutrien diberi secara semburan halus
- semburan beberapa saat setiap selangan 2 3 minit

6.3.2 Kultur agregat

- guna bahan lengai untuk menyokong tanaman


- seperti pasir, vermikulit dan kelikir
- agregat terendam dalam takung
- larutan nutrien dipam ke dalam medium agregat
- agregat dibasah atau terendam dari bawah

6.4 Larutan nutrien dan bahan penanaman

Terdapat beberapa fomalisi larutan nutrien hidroponik yang digunakan di antaranya


ialah

6.4.1 Penyediaan Larutan Hidroponik


Gram/1000
No
Stok Nama Komponen Formula Kimia Elemen Liter
Komponen
Larutan
1 Calcium Nitrate Ca(NO3)2. 4H2O Ca,N 800.00
A
2 Ferrum EDTA [CH2N(CH2COO)2]2FeNa Fe 2.50
3 Potassium Nitrat K NO3 K,N 800.00
4 Magnesium MgSO4. 7H2O Mg,S 500.00
B1 Sulphate
5 Mono Potassium KH2PO4 K,P 270.00
Phosphate
6 Boric Acid H3BO3 B 3.00
7 Cupric Sulphate CuSO4. 5H2O Cu,S 0.05
8 Magnesium MnSO4. 4H2O Mn,S 4.00
B2 Sulphate
9 Ammonium (NH4) 6Mo7O24. 4H2O N,Mo 0.02
Molybdate
10 Zinc Sulphate ZnS SO4.7H2O Zn,S 0.22

Jadual 5.2: Formulasi am penyediaan larutan hidroponik


RBT 3104 TEKNOLOGI TANAMAN SAYURAN DAN HIASAN

Campuran larutan
STOK B
LARUTAN STOK A

STOK B1 STOK B 2
STOK A
H3BO3 3.0g
K NO3 800g CuSO4. 5H2O 0.05g
MgSO4. 7H2O 500g MnSO4. 4H2O 40g
Ca(NO3)2. 4H2O 800g MnSO4. 4H2O 40g (NH4) 6Mo7O24. 4H2O 0.2g
[CH2N(CH2COO)2] KH2PO4 270g ZnS SO4.7H2O 2.2g
2FeNa 2.5g ZnS SO4.7H2O 2.2g

Campurkan air hingga Campurkan air hingga


Campurkan air Menjadi 2 litre
hingga menjadi menjadi 5 litre
10 litre

Semua 200ml

Campurkan air hingga menjadi 10 litre


200 ml 200ml

Campurkan air hingga menjadi 50 litre~1takung

Rajah 5.1: Campuran larutan hidroponik takung

6.4.2 Alat kelengkapan dan bahan penanaman hidroponik.

i. Medium semai terdiri daripada bahan seperti span, benang, rock wool dan
sebagainya
ii. Set takung hidroponik berkapasiti 50 liter atau yang setara termasuk cawan
iii. Sedikit racun kulat dan detergent
iv. Meter pH
v. Meter elektokonduktiviti (sekiranya perlu)
vi. Biji benih sayur-sayuran seperti salad, sawi, kangkung dan sebagainya
vii. Kelalang penyukat 500 ml dan 200ml
viii. Kapur pertanian GML(Ground Magnesium Limestone) atau yang setara
atau NaOH)

6.5 Pengurusan tanaman

6.5.1 Penyemaian
RBT 3104 TEKNOLOGI TANAMAN SAYURAN DAN HIASAN

Basuh bersih dan steril(nyah kuman) ke atas semua alat


Ramas medium dengan air yang dicampur sedikit racun kulat hingga
basah
Masuk atau letakkan biji benih ke dalam medium 5 6 biji benih
setiap satu cawan hidroponik
Semai di atas air biasa (tanpa baja)
Pastikan air mencecah medium semaian
Tunggu hingga biji benih bercambah sebelum di ubah ke set taking
sehingga muncul 3 hingga 6 lai daun (Panduannya 5-8 hari selepas
semaian dilakukan)

6.5.2 Penanaman/Mengubah
Sediakan air paip bersih di dalam set takung (9/10 penuh)
Tuang 200 ml larutan nutrient A dan 200 ml larutan nutrient B ke dalam
takung yang berisi air
Kesan nilai pH(pH yang disyorkan ialah di antara 5.0 6.5)
Masukkan kapur sedikit-sedikit sekiranya pH pada mulanya kurang
daripada 5.0
Ingat pengawalan pH sangat penting!!!
Letakkan kesemua anak benih ke dalam slot cawan dengan hati-hati dan
kemas
Pastikan bahagian akar benih menyentuh campuran larutan di dalam air
Sekarang set takung sudah boleh diletakkan di bawah sinaran matahari
sepenuhnya(Elakkan anak benih yang baru dipindahkan itu, terhalang dari
sinaran cahaya mata hari!)
Namun penggunaan rumah hijau atau rumah lindungan hujan sangat
digalakkan untuk mengelakkan timpaan air hujan
Ingat konsep rumah hijau bukan bermaksud rumah berwarna hijau!!!
Rumah hijau berbumbungkan plastic lutsinar sudah memadai
Pantaulah pH dan larutan dari semasa ke semasa

Kapas yang digunakan untuk medium penanaman hidroponik


didapati berlumut (hijau) semasa peringkat pertumbuhan pokok.
Apakah faktor kemungkinan yang menyebabkan fenomena
tersetut dan cadangkan kaedah menyelesaikan masalah
tersebut. Cari maklumat dan bincangkan dalam OLL
RBT 3104 TEKNOLOGI TANAMAN SAYURAN DAN HIASAN

6.6 Tanaman secara fertigasi

Tahukah anda?
Kaedah penanaman secara fertigasi telah diamalkan secara
meluas di negara Timur Tengah dan Eropah untuk berbagai
tujuan. Dalam bidang pengeluaran tanaman makanan secara
komersil, Holland merupakan negara yang terkenal
menggunakan teknik ini. Di Malaysia, kaedah ini mula diamalkan
secara komersil pada awal 1990 an. Sebelum ini dilakukan
beberapa plot pemerhatian dan percubaan.

6.6.1 Apa itu fertigasi ?

Fertigasi berasal daripada perkataan fertigation (fertitiser and irrigation) atau baja
dan pengairan. Ini merupakan satu daripada sistem hidroponik beraggregat.
Penanaman secara fertigasi adalah kaedah di mana baja lengkap dalam bentuk
larutan nutrien diagihkan ke pangkal tanaman (zon perakaran) melalui sistem
pengairan (titisan). Pokok ditanam di dalam bekas atau polibeg yang sesuai
mengandungi medium bukan tanah (soiless culture).
Kaedah ini merupakan kaedah alternatif terbaik mengatasi masalah tanah
(kesuburan atau jangkitan penyakit dari tanah). Prestasi tanaman sangat dipengaruhi
oleh kualiti nutrien (keseimbangan, kepekatan, pH, jumlah), mutu air dan input yang
dibekalkan. Pada umumnya, kaedah penanaman secara fertigasi boleh dipraktik
kepada semua tanaman tetapi lebih cenderung kepada sayuran jenis berbuah
termasuk strawberi, tomato, terung, cili, bell pepper, anggur, labu, tembikai wangi
dan lain-lain. Transformasi teknologi berjaya memberi inisiatif beberapa jenis
sayuran tanah tinggi boleh ditanam dengan kaedah ini dikawasan tanah pamah.

5.6.2 Kelebihan kaedah fertigasi

Kaedah penanaman secara fertigasi mempunyai beberapa kelebihan tersendiri


berbanding dengan kaedah konvensional yang ada. Antara kelebihannya ialah:
RBT 3104 TEKNOLOGI TANAMAN SAYURAN DAN HIASAN

i. Keperluan nutrien lengkap diberi dan boleh dikawal dari segi jumlah dan
kehendak tanaman mengikut peringkat pertumbuhannya.

ii. Medium tumbesaran dan persekitaran menjamin kebersihan dan menghindar


masalah penyakit

iii. Meningkatkan hasil per unit kawasan dengan kepadatan tinggi.

iv. Kos merumpai sangat rendah.

v. Kualiti hasil yang lebih baik

vi. Penggunaan baja yang cekap.

vii. Mengurangkan penggunaan racun ke atas tanaman.

viii. Hasil lebih tinggi (boleh mencapai sehingga 700% atau tujuh kali ganda)

ix. Tidak perlu penggiliran tanaman.

6.6.3 Keperluan fertigasi

Usahawan yang berjaya mengamalkan kaedah fertigasi sebagai kaedah


pengeluaran tanaman makanan atau lain-lain mempunyai minat mendalam,
pengetahuan teknikal, pengurusan ladang dan tanaman terutama pemakanan
tumbuhan dan penyakit/perosak tanaman. Kemudahan infrastruktur dan
kelengkapan lain yang perlu ada ialah:

a Rumah lindungan hujan


Sama ada berjejaring atau tidak (ikut jenis tanaman). Bumbung dan dinding
boleh ditembusi cahaya yang mencukupi. Bentuk yang baik ialah separa bulat
(berlubang angin atau tiada). Sangat diperlukan untuk tanaman tomato.
Tanaman lain yang ditanam menggunakan pelindung hujan adalah lebih baik
berbanding secara terbuka. Rangka : Aluminium, G.I pipe, kayu, black pipe dsb.
Bumbung : Plastik, arcylic, carbonated dsb

b. Sistem pengairan
Jenis titisan. Beroperasi secara manual atau automatik. Aliran larutan baja
dilakukan secara graviti, pam elektrik, injektor dsb. Antara komponen yang
berkaitan ialah tangki nutrien, tangki stok nutrien, timer, pam, penapis, injektor,
RBT 3104 TEKNOLOGI TANAMAN SAYURAN DAN HIASAN

paip utama, paip kedua, penitis, injap sehala, injap udara, pressure regulator
dan sebagainya.

c. Sumber air
Bersih, tidak berbau, jernih, tidak tercemar, tidak terputus bekalan, pH/EC/TDS
sesuai. Contoh: air paip JBA, telaga bumi, air gunung, tasik, anak sungai yang
mengalir

d. Baja
Baja hidroponik/khas lengkap mengandungi semua jenis unsur/zat pemakanan
yang diperlukan oleh tumbuhan. Formulasi disesuaikan mengikut jenis tanaman.
Mudah larut. Kepekatan dan jumlah bergantung kepada jenis tanaman,
peringkat tanaman dan cuaca (suhu, cahaya, angin , RH dsb)

e. pH/EC/TDS meter
Untuk mengukur larutan dan medium secara saintifik dan tepat.

f. Medium
Boleh memegang air (60 80%), mengandungi ruang pengudaraan 20 40%,
boleh diubahsuai keadaan pH nya, mudah didapati, tidak mencemar alam,
murah dan praktikal.

g. Bekas tanaman
Untuk diisi medium. Purata ketinggian 25 35 cm. lebar 30 45 cm. Warna
putih, hitam dll. Bahan bekas seperti polibeg plastik, pasu (plastik , tanah liat dsb)
boleh digunakan tetapi mesti mempunyai lubang aliran air keluar atau memberi
ruang pengudaraan kepada akar.

h. Biji benih terpilih


Sangat penting untuk jaminan hasil. Disyorkan biji benih hibrid F1 dan precision
seed (mempunyai jaminan seperti resistan: TmV,C5, N, F1 Fr dan dijual dalam
bentuk jumlah bilangan bukan berat). Dapatkan bekalan dari sumber yang betul.

6.6.4 Persedian awal

Sebelum melaksanakan projek fertigasi beberapa perkara perlu diambil kira dalam
merancang perjalanan dan tujuan projek. Ini termasuklah:
RBT 3104 TEKNOLOGI TANAMAN SAYURAN DAN HIASAN

i. Jumlah polibeg dan keluasan


ii. Pemilihan dan kesesuaian kawasan
iii. Bajet yang ada atau disediakan
iv. Sistem operasi yang akan digunapakai
v. Jenis tanaman atau produk
vi. Sumber keperluan asas
vii. Mulakan pembinaan dan siapkan infrastruktur

6.6.5 Pengurusan Semaian

Pengurusan tapak semaian adalah asas yang sangat penting menentukan


kelancaran program pengurusan seterusnya di ladang. Walaupun kerja pengurusan
semaian kelihatan mudah tetapi banyak yang gagal mengurusnya dengan baik
kerana kekurangan kemahiran dan pengalaman.

a. Penyediaaan medium semaian


Berbagai medium semaian terdapat dipasaran boleh digunakan. Medium yang
baik menghasilkan percambahan yang tinggi, bebas penyakit dan kos yang
berpatutan. Medium yang biasa digunakan ialah, peat moss, vermikulit dan
habuk sabut (cocoa peat atau coir dust). Medium diisi ke dalam bekas semaian
seperti pot plastik 8 x 8 cm, dulang semaian khas, keratan PVC 2, polibeg kecil
dan lain-lain.

b. Menyemai biji benih


Biji benih yang telah dirawat terus disemai di dalam bekas semaian berisi
medium semaian. Letakkan biji benih 0.5 1.0 cm dari paras atas medium.
Kedalaman lubang untuk biji benih yang kecil seperti kobis adalah lebih cetek
berbanding biji benih tembikai. Tutup lubang (timbuskan biji benih) tersebut
dengan medium tanpa memadatkannya. Teknik menyemai yang betul
mempengaruhi percambahan dan pertumbuhan yang seragam di tapak
semaian. Oleh itu kerja-kerja menyemai mesti dibuat dengan teliti.

Jumlah semaian yang disemai hendaklah 20 30% lebih daripada jumlah yang
sebenar diperlukan diladang. Ini penting diambil kira semasa penakaian dan
pemilihan anak pokok terbaik sahaja yang dipindah ke ladang
R
RBT 3104 TEKN
NOLOGI TANAM
MAN SAYURAN
N DAN HIASAN

Rajah 5.2: Te
eknik semaian

c Menyira
am
n yang terbaik ialah siraman kabus
Siraman k atau semburan
n halus ata
au kaedah
rendama
an. Sirama an mengekalkan kelembapan se
an bertujua ekitar 60% dilakukan
setiap hari dengan kekerapan 1 2 kali/h
hari bergantung kepada
a medium digunakan.
d

Seb
belum camb
bah : Semaian disiram deng
gan air be
ercampur racun
r kula
at (contoh:
pre
evicur)
Sellepas camb
bah : Min
nggu pertam
ma:
Airr dan larutan
n baja 1.5 mS/cm
m (bac
caan E.C. meter)
m
nggu kedua
Min a dan seteru
usnya:
Airr dan larutan
n baja 1.5 2.0 mS/cm
m (bacaan E.C.
E meter)

d. Tempoh
h semaian

TANAMA
MAN HARI
Cili 25 30
Terung 25 35
Tomato 18 - 25
Tembika
ai Wangi 8 - 12
R
RBT 3104 TEKN
NOLOGI TANAM
MAN SAYURAN
N DAN HIASAN

epun
Timun Je 7 10
Kobis/ko
obis bunga 14 - 20

Jadual 5.3 : Te
empoh sema
aian sayura
an

6.6
6.6 Penguru
usan ladan
ng

Berikut adalah rin


ngkasan kerja-kerja
k pengurusan ladang fertigasi yang
y perlu
dilakuka
an.

a. Men
ngisi mediu
um & Meny
yusun beka
as tanaman
n
Isi dan
d padatkkan medium
m atau cam
mpuran med
dium didala
am bekas yang
y telah
dipa
asang. Med
dium yang biasa
b digun
nakan ialah habuk sab
but, arang sekam
s atau
cam
mpuran kedu
uanya (50:5
50)

b. Mem
mbilas med
dium
bilas atau dibasahi dengan air terlebih da
mua medium perlu dib
Sem ahulu untukk
men n kemungkinan toksik atau
nghilangkan a bahan
n tercemar. Selain itu bilasan
b juga
bole
eh mengela
akkan stress
s terhadap pokok
p sema
asa baru dip
pindahkan ke
k ladang.

c. Men
ngubah ke ladang
Ana
ak pokok se
emaian yan
ng telah cukup tempoh, subur, sekata, tiada
a jangkitan
pen dahkan ke ladang den
nyakit dipind ngan cerma
at. Setiap bekas ditana
am dengan
satu
u pokok keccuali tomato
o 2 pokok/be
eg.

ajah 5.4 : Anak


Ra A benih d
di lubang pe
enanaman

d. Men
nyulam
RBT 3104 TEKNOLOGI TANAMAN SAYURAN DAN HIASAN

Kebiasaannya jumlah pokok yang disulam sangat minimum jika kerja mengubah
dilakukan dengan cermat. Lakukannya dengan segera untuk mendapatkan
pertumbuhan yang sekata.

e. Menyedia & mengagih nutrien


Kerja ini amat penting, kritikal dan memerlukan kemahiran yang lebih. Bermula
dengan membuat campuran bahan, menyediakan larutan stok, penyediaan
larutan nutrien untuk tanaman dan pengagihan ke ladang.
Pengagihan nutrien ke ladang boleh dilakukan dengan beberapa kaedah
mengikut situasi dan kemudahan infrastruktur yang ada. Antaranya secara
graviti, pam elektrik, injektor dan gabungan antaranya. Sistem ini beroperasi
secara manual atau automatik.

Berikut adalah contoh beberapa campuran baja yang digunakan:

i. Formula MARDI

CAMPURAN A CAMPURAN B
Bahan Berat Bahan Berat
Kalsium nitrat 9.360 kg Kalium nitrat 8.120 kg
Fe EDTA 164 gm Mono Kalium Posfat 2.630 kg
Magnesium sulfat 4.962 kg
Mn sulfat 15.0 gm
Zn sulfat 2.2 gm
Cu sulfat 0.78 gm
Amm. Molibdat 0.18 gm
Asid borik 30.0 gm
RBT 3104 TEKNOLOGI TANAMAN SAYURAN DAN HIASAN

ii. Formula Cameron Highland

CAMPURAN A CAMPURAN B
Bahan Berat Bahan Berat
Kalsium nitrat 37.0 kg Kalium nitrat 21.0 kg
Kalium nitrat 6.0 kg Kalsium sulfat 2.0 kg
Ammonium nitrat 2.0 kg Magnesium sulfat 18 kg
Fe - EDTA 334 gm Mono Kalium Posfat 8 kg
Zn sulfat 90 gm
Mn sulfat 80 gm
Cu sulfat 10 gm
Soluble boric 300 gm
Natrium molibdat 5 gm

iii. Formula Cooper

CAMPURAN A CAMPURAN B
Bahan Berat Bahan Berat
Kalsium nitrat 20.06 kg Kalsium nitrat 11.6 kg
Fe - EDTA 1058 gm Magnesium sulfat 10.26 kg
Mono Kalium Posfat 5.26 kg
Zink sulfat 8.8 gm
Mn sulfat 122.0 gm
Cu sulfat 7.8 gm
Amm. Molibdate 7.4 gm
Asid borik 34.0 gm

f. Memeriksa dan menyeleggara sistem pengairan


R
RBT 3104 TEKN
NOLOGI TANAM
MAN SAYURAN
N DAN HIASAN

Perlu dilakukan settiap hari de


engan teliti. Sistem pengairan me
erupakan na
adi kaedah
penanam a fertigasi. Periksa ba
man secara enitis, tempat sambungan, aliran
ahagian pe
titisan, penapis
p dan
n lain-lain.

g. Mendiag
gnosis mas
salah tanaman
Mengen
nalpasti sem
mua simptom
m pada tana a ada serangan perosa
aman sama ak, penyakitt
atau ke an sebagainya. Pengesanan aw
ekurangan nutrien da wal dapat mencegah
a masalah menjadi besar. Perikksa ladang setiap harri dan amb
daripada bil tindakan
segera.

h. Mengaw
wal perosak
k dan peny
yakit
Semburan kawalan d penyakit dimulakan
n perosak dan aja pokok dipindahkan
n sebaik sa
ke ladan
ng. Kebiasa
aannya dila
akukan setiiap 4 5 hari
h sekali menggunakan bahan
yang sesuai dengan tanaman dan jangkittan/perosakk.

i. Melatih tanaman ttree-trainning


Dua perrkara terliba ellis dan membuat cantasan (pembentukan
at iaitu memasang tre
dan penjagaan). Kerja
K ini amat
a kritika
al dan san
ngat memp
pengaruhi hasil
h serta
kekemasan ladang.

Rajah 5.4 : Cantasan

j. Sanitasi ladang
Kebersih g perlu diutama sebag
han ladang gai langkah pencegahan jangkita
an penyakitt
encemaran. Semua sisa tanama
atau pe an, bekas racun kimiia atau pembungkus,
rumpai dan
d sebaga
ainya diselenggara den
ngan betul.
RBT 3104 TEKNOLOGI TANAMAN SAYURAN DAN HIASAN

k. Hasil
Pada umumnya hasil sayuran yang ditanam secara fertigasi adalah lebih tinggi
berbanding kaedah konvensyonal. Sebagai contoh hasil tomato, cili dan terung
secara fertigasi adalah seperti dilampiran.

l. Anggaran Kos
Kos mewujudkan satu kawasan penanaman secara fertigasi agak tinggi berbanding
kaedah konvensyonal. 60% kos adalah membina rumah pelindung hujan. Kapasiti
bekas tanaman bagi keluasan 1.0 hektar ialah 15,000 beg. Tanaman seperti terung
tidak memerlukan pelindung hujan.

a. Kos Pembangunan

Penyediaan tanah RM 10 000.00


Rumah lindungan RM 250 000.00
Sistem pengaiaran (automatik) RM 60 000.00
pH/EC/TDS meter RM 1 000.00

b. Kos Operasi (1 pusingan - ~ 6 bulan)

Bekas tanaman RM 3 000.00


Medium RM 6 250.00
Baja RM 20 000.00
Medium semaian RM 1 500.00
Batas RM 9 000.00
Trellis RM 300.00
Biji benih RM 4 000.00
Racun kulat/serangga/hormon RM 12 000.00
Elektrik/bahanapi RM 2 400.00
Gaji RM 24 000.00
Lain-lain 10%

Cari maklumat tentang jenis-jenis rumah pelindungan.


Kumpulkan maklumat tersebut dan simpan di folio.
RBT 3104 TEKNOLOGI TANAMAN SAYURAN DAN HIASAN

TAJUK 7 TEKNOLOGI PEMBIAKAN TANAMAN HIASAN

SINOPSIS

Bab ini akan menerangkan dengan jelas tajuk-tajuk berkenaan kaedah pembiakan
pokok hiasan. Pembiakan pokok hiasan terdiri daripada kaedah pembiakan secara
seks dan secara aseks Cara-cara pembiakan akan dijelaskan beserta gambar rajah
yang sesuai. Selain kaedah pembiakan, bahan dan teknik melakukan juga
ditunjukkan. Penjagaan pokok hiasan juga dibincangkan dalam bab ini

HASIL PEMBELAJARAN

Setelah mengikuti matapelajaran ini, pelajar akan dapat:

1. Menerangkan pelbagai amalan pembiakan tumbuhan hiasan

2. Menerangkan serta melakukan aktiviti pembiakan / tumbuhan hiasan secara seks atau
tampang.

KERANGKA TAJUK-TAJUK

Kaedah
pembiakan

Kaedah Kaedah
Seks Aseks

Markot Pembiakan
Cantuman Keratan
(Tut) rumpun

Keratan Keratan Akeratan


akar daun batang

Kayu keras

Kayu
Sederhana

Kayu
lembut

KANDUNGAN ISI

Pembiakan Tanaman Hiasan


RBT 3104 TEKNOLOGI TANAMAN SAYURAN DAN HIASAN

Terdapat pelbagai kaedah pembiakan untuk pokok hiasan. Pembiakan bermaksud keupayaan
tanaman menghasilkan zuriat atau benihnya bagi membolehkannya menambah dan menyambung
kelangsungan hidup spesiesnya di muka bumi agar tidak pupus selamanya. Antara kaedah
pembiakan yang dimaksudkan ialah dengan menggunakan biji benih serta spora dan juga
menggunakan bahagian pokok seperti daun, batang, anak sulur, bebawang dan sebagainya.

Pembiakan yang menggunakan biji benih, dinamakan pembiakan cara seks di mana
persenyawaan di antara benih jantan dan benih betina berlaku secara semula jadi lalu terhasillah
buah dan biji benih. Persenyawaan benih-benih juga boleh dilakukan dengan menggunakan
kaedah saintifik di makmal untuk menghasilkan baka jenis baru yang dipanggil hibrid. Contohnya
banyak hibrid pokok orkid dihasilkan bertujuan untuk mengeluarkan bunga yang lebih cantik dan
tahan lasak dari spesies asalnya.

Pembiakan menggunakan batang, daun dan sebagainya dinamakan aseks yang hanya
menghasilkan anak pokok yang serupa seperti pokok induknya.

KAEDAH PEMBIAKAN SECARA SEKS

Pembiakan seks dalam tumbuhan adalah melalui penggunaan biji benih.Pembentukan biji benih
memerlukan bahagian bunga jantan dan bahagian bunga betina.Biji benih mempunyai embrio,
hasil daripada proses persenyawaan game jantan dengan gamet betina. Embrio ini akan
berkembang menjadi anak pokok yang baru apabila biji benih itu bercambah.Pembiakan seks
adalah sesuai bagi sesetengah tumbuhan yang tidak dapat dibiakkan dengan mudah melalui
kaedah lain,

Ciri-ciri pokok yang dibiakkan dengan biji benih adalah seperti berikut:-
RBT 3104 TEKNOLOGI TANAMAN SAYURAN DAN HIASAN

Pokok
menjadi
besar,tinggi
danhidup
lama

Ciriciri Masayang
Lambat lamauntuk
membesar Pembiakan berbungadan
bijibenih berbuah

Mempunyai
akartunjang
/pokoklebih
kukuh

Menyediakan Bekas Penanaman

a. Pilih bekas semaian yang tidak kotor dan telah dibersihkan terlebih dahulu.
b. Bekas semaian yang digunakan mesti mempunyai lubang saliran.
c. Tutup lubang saliran dengan serpihan pasu, pecahan batu, atau net hijau untuk
mengelakkan medium terkeluar bersama dengan air siraman yang berlebihan.
d. Isikan medium semaian ke dalam bekas 2.5 cm daripada bibir bekas semaian.

Menyediakan Medium Menyemai dan Menyemai Biji Benih

a. Medium semaian yang sesuai terdiri daripada campuran tanah loam, bahan organik
yang telah reput dan pasir sungai.
b. Sukat bahan-bahan yang diperlukan tadi mengikut kadar :
2 bahagian tanah loam : 1 bahagian bahan organik : 1 bahagian pasir sungai
c. Tapis semua bahan tadi untuk memastikan medium bebas daripada bahan
asing. Kemudian gaulkan sehingga rata.
d. Gaulkan medium dengan kapur dan baja fosfat dalam nisbah 4.5 liter medium semaian
: 2.5 g kapur : 5.0 g baja fosfat.
e. Hapuskan kuman atau bakteria dalam medium dengan cara menyembur medium
dengan larutan formalin.
f. Biarkan medium semaian selama 48 jam sebelum digunakan.
RBT 3104 TEKNOLOGI TANAMAN SAYURAN DAN HIASAN

Bahan Medium Fungsi


Tanah loam Mengukuhkan pokok
Bahan organik Membekalkan nutrien, berupaya menyimpan air, dan membaiki
struktur tanah.
Pasir sungai Memastikan saliran dan pengudaraan yang baik.
Baja fosfat super Menggalakkan pertumbuhan pokok

Penyemaian biji benih melibatkan penyediaan bekas semaian dan cara menyemai biji benih. Biji
benih dapat disemai dengan cara :
a. menabur biji benih
b. membuat alur dan menanam biji benih ke dalamnya.
c. Menekan biji benih ke dalam medium(cara poket).

Teknik-teknik penyemaian biji benih

Menabur
a. Taburkan biji benih selepas digaulkan dengan pasir dalam nisbah 1:5
b. Timbus biji benih yang sudah ditaburkan itu dengan satu lapisan nipis medium
c. Biji benih hallus seperti benih Celosia sangat sesuai dengan kaedah ini.

Cara alur
a. Buat alur yang panjang pada medium mengikut bekas
b. Masukkan biji benih dalam alur
c. Timbus biji benih dengan selapisan medium
d. Kaedah ini sesuai untuk biji benih yang sederhana saiznya.

Cara poket
a. Buat beberapa lubang pada medium
b. Jarak antara lubang-lubang itu ialah 10 cm
c. Masukkan biji benih ke dalam lubang tadi.
d. Timbus lubang itu dan mampatkan medium
e. Kaedah ini sesuai untuk biji benih yang kasar seperti bunga matahari dan Helianthus
f. Selepas biji benih disemai, siramlah medium dan letakkannya di tempat teduh.

Penjagaan
RBT 3104 TEKNOLOGI TANAMAN SAYURAN DAN HIASAN

Biji benih yang disemai memerlukan penjagaan seperti berikut;


a. Membekalkan lembapan dengan semburan yang halus.
b. Mengurangkan kehilangan air dengan menutup kotak semaian dengan plastik lutsinar
atau kaca cerah.
c. Meletakkannya di tempat teduh.
d. Apabila anak benih mula bercambah kotak semaian didedahkan terus pada cahaya
matahari untuk mengekalkan pertumbuhan dan mengelakkan etiolasi.
e. Plastik lutsinar dibuka untuk menambahkan penerimaan air, ruang dan pertumbuhan
anak benih.
f. Merumput dilakukan untuk mngelakkan persaingan antara rumpai dan anak pokok.
g. Anak benih perlu diubah apabila mempunyai 2-3 helai daun.
h. Sebelum menggubah anak benih perlu dilakukan pengerasan. Ini bertujuan
mengurangkan renjatan semasa anak benih diubah dari tapak semaian.

Apakah tujuan merumput?


Apkah yang dimaksudkan dengan pengerasan?
Apakah kepentingannya?
Bagaimanakah ia dilakukan?

Kepentingan Perlindungan, Air dan Siraman


Air memainkan peranan yang sangat penting dalam pertumbuhan pokok. Ia diperlukan
sebagai medium bagi pengaliran nutrien dan garam galian dari dalam medium tanaman.
Air juga diperlukan dalam proses transpirasi

a. Anak benih yang disemai perlu diberikan perlindungan, air dan siraman bagi
memastikan peratus pertumbuhan yang maksimum.
b. Anak benih hanya memerlukan 50-60 % cahaya matahari ketika masih kecil
bagi mengelakkan kematian.
c. kerja-kerja menyiram dilakukan 2 kali sehari.
d. Air penting untuk melarutkan nutrien supaya mudah diserap oleh akar tumbuhan.
e. Teknik penyiraman yang biasa digunakan ialah bekas menyiram bermuncung halus
atau sistem pemercik air.
R
RBT 3104 TEKN
NOLOGI TANAM
MAN SAYURAN
N DAN HIASAN

Apakah
A makksud dan pro
oses transp
pirasi
Apakah
A kepe
entingan tra
anspirasi ke
epada tumbu
uh-tumbuha
an

Pembajaan
Selain medium tanaman
n yang se
esuai, air dan
d cahaya
a yang me
encukupi, pokok
p juga
me
empunyai pe
embajaan yang
y sempu
urna dan sesia untk pembesarann
nya.

a. Membaja dilakukan
d u
untuk memb
bekalkan an
nak benih dengan
d nutrrien yang le
engkap dan
mencukup
pi.
b. Dua jenis baja
b diguna
akan, iaitu baja
b organikk dan baja kimia
k
c. Membaja dilakukan
d 2-3 minggu sekali
s dengan kadar ya
ang disyorkkan.

KAE
EDAH PEMBIAKAN ME
ENGGUNA
AKAN
KERATA
AN BATANG
G LEMBUT DAN KAYU
U KERAS

Pokok yang boleh dibiakkan


d menggunak h keratan batang lem
kan kaedah mbut ini te
ermasuklah
Scindapsu
us atau Sireh Puteri, Trradescantia, Hedera se
erta banyakk lagi.

Bahan yan
ng diperluka
an adalah:

a) Bebera
apa keratan
n batang po
okok berken
naan (Scind panjang lebih kurang 1 kaki
dapsus) sep
b) Guntin
ng pokok ata
au 'sekateu
ur'
c) Bekass tanaman
d) Medium pasir sun
ngai
e) Plastikk atau bekas lutsinar
RBT 3104 TEKNOLOGI TANAMAN SAYURAN DAN HIASAN

f) Hormon penggalak akar


g) Air siraman

Kaedah pembiakan:

1 Sediakan bekas dan medium tanaman dengan memasukkan pasir sungai ke dalam bekas
tanaman sehingga dua inci ke paras bibir bekas, ratakan. Goncang sedikit bekas tanaman
untuk memadatkan sedikit medium bagi menyenangkan pertumbuhan pokok.

2 Potong pokok Scindapsus di bawah buku batang dan pastikan sekurang-kurangnya dua buku
bagi setiap potongan. Buangkan daun di buku paling bawah bagi mencepatkan pertumbuhan
tunas baru dan mengelakkan pereputan batang. Jika terdapat akar udara yang tumbuh di
buku keratan, jangan dipotong kerana akar ini akan mencepatkan pertumbuhan tunas baru.
Sapukan hormon penggalak akar di bahagian buku dan akar udara.

3 Buatkan beberapa lubang bagi memenuhi setiap ruang medium tanaman, tanam keratan
batang tadi sehingga medium menutupi buku batang yang paling bawah sekali dan padatkan
medium di sekeliling batang keratan.

4 Siram medium dan letakkan bekas tanaman dalam plastik atau bekas lutsinar serta di tempat
teduh. Tunas serta akar baru akan tumbuh dalam masa beberapa minggu.

Apabila pertumbuhan batang menjangkau melebihi lima ruas, anda bolehlah memindahkannya
untuk ditanam sama ada dalam beg politena atau pasu cantik menggunakan medium tanaman
untuk pokok berpasu. Selepas itu anda bolehlah mula membajanya dengan baja kandang (najis
ayam atau kelawar) atau baja kimia berwarna hijau untuk pertumbuhan daun dan batang yang
cepat.

1) Kaedah pembiakan cara di atas juga sesuai untuk pokok berkayu


keras seperti pokok bunga raya dan bunga kertas tetapi
batangnya dikerat secara menyerong di bawah bahagian
tumbuhnya daun bagi menyediakan luas permukaan yang lebih
besar untuk mencepatkan pertumbuhan akar dan tunas baru
2) Medium air dan jeli boleh juga digunakan untuk pembiakan cara ini
tetapi hasilnya kurang memuaskan berbanding pasir sungai. Air
perlu ditukar setiap minggu bagi mengelakkan pereputan
3) Pasir sungai adalah medium terbaik untuk pembiakan
menggunakan keratan batang kerana ia mempunyai pengudaraan
dan saliran yang baik, bersih serta tidak menghalang pertumbuhan
akar baru
4) Menutup bekas tanaman dengan plastik lutsinar bagi
R
RBT 3104 TEKN
NOLOGI TANAM
MAN SAYURAN
N DAN HIASAN

mengekalkkan kelembbapan dan mencepatk


kan pertum
mbuhan aka
ar
dan tunas baru pokok
k

KAED
DAH PEMBIIAKAN BEL
LAHAN DAN
N PEMBAHA
AGIAN RUMPUN

ng boleh dib
Pokok yan biakkan menggunakan kaedah inii ialah Sanssevieria (lida
ah jin), Chlo
orophytum,
Caladium (keladi) dan
n sebagai-n
nya.

Kaedah pe
embiakan:

1 ndam pasu tanaman berkenaan di


Siram air atau ren d dalam air bertakung seketika. In
ni bertujuan
bagi melembutka
m an medium tanaman serta
s udahkan kerja-kerja mengeluarka
memu an tanaman
berken
naan daripa
ada pasunya
a.

2 gkan pasu dengan pe


Pusing ermukaannyya ke bawa
ah dan hen
ntakkan perrmukaan pa
asu di atas
permu
ukaan yang
g keras se okok keluar daripada
ecara perlahan bagi memaksa rumpun po
pun tanaman tadi d
pasunya. Keluarrkan rump daripada pasunya se
ecara perla
ahan bagi
menge
elakkan rum
mpun pokokk terjatuh ke
e tanah.

3 Gunakkan tangan atau cangkkul serta pissau untuk memotong


m rumpun pokok kepada
a beberapa
rumpu
un kecil. Ta
anam rumpu
un ini dalam
m bekas ta
anaman den
ngan mediu
um yang ba
aru. Pokokk
akan ssegera tum
mbuh segar selepas air disiram serta disemb
bur ke daunnya. Letakkannya di
tempa
at teduh bag
gi menyesua
aikannya de
engan pasu
u dan mediu
um yang ba
aru. Selepass seminggu
bolehla
ah diberi ba
aja dan dilettakkan di te
empat yang sesuai untu
uknya.

KAE
EDAH PEMBIAKAN LE
ENTURAN BATANG
B ATAU
A RANT
TING
R
RBT 3104 TEKN
NOLOGI TANAM
MAN SAYURAN
N DAN HIASAN

Pokok yan
ng boleh dibiakkan menggunaka
m an kaedah ini ialah Scindapsus,
S Tradescan
ntia, pokokk
lelabah (C
Chlorophytum m) dan sebagainya. Kebanyakan pokok men
m comosum njalar boleh
h dibiakkan
dengan ka
aedah ini.

Kaedah Pe
embiakan:

Kaedah 1:

1 Lenturrkan batang
g atau ranting pokok berkenaan
b dalam air untuk mera
angsang pe
ertumbuhan
akar b
baru.
2 ah berakar, panjangnya
Setela a kira-kira setengah incci, kerat battang atau ra
anting tadi di
d bahagian
bawah
h tempat ia
a berakar untuk
u mem
misahkannya ok asal dan tanam dalam pasu
a dari poko
denga
an medium yang
y sesua
ai untuk pokkok berkena
aan.

Kaedah 2:

1 Lenturr terus ke da
alam mediu
um tanaman
n dalam passu.
2 Siram dan beri baja
b bagi menggalakk
m kan batang pokok berrakar dan boleh
b tumbuh dengan
sendirrinya.
3 Apabila didapati tumbuh daun baru yang menunju
ukkan poko
ok berkenaa
an sudah boleh
b hidup
an sendiriny
denga ya, potong bahagian
b ba
awah tempat yang berakar untukk memisahkkannya dari
pokok induk dan terus
t hidup sebagai po
okok baru.

KAEDAH PEMB
BIAKAN CA
ARA MENGE
ETUT
R
RBT 3104 TEKN
NOLOGI TANAM
MAN SAYURAN
N DAN HIASAN

ng boleh dibiakkan
Pokok yan d m
menggunaka
an kaedah ini ialah pokok
p berb
batang kera
as berkayu
seperti bun
nga kertas, bunga raya
a dan sebag
gainya.

Kaedah Pe
embiakan:

1 Pokok d
dilukakan atau
a dipoton
ng kulit seke
eliling rantin
ng atau bata
angnya.
2 Medium
m tanaman yang basah untuk me
enggalakkan
n pertumbu
uhan akar diletakkan
d d sekeliling
di
keratan
n tadi.
medium tanaman deng
3 Balut m gan plastik yang lutsin
nar dan ikatt di kedua bahagian h
hujung atas
dan bawah denga
an tali rafia supaya me
edium tidakk jatuh dan wap air tid
dak terkelua
ar daripada
medium
m tadi. Sela
ang bebera
apa minggu
u, akar aka
an tumbuh di bahagia
an yang dip
potong tadi
kerana pokok menggunaka
an bahan makanan daripada medium
m ta
adi dan merangsang
m
pertumbuhan akarr.
4 Apabila g kira-kira satu inci, bolehlah dipotong ba
a akar sudah panjang ahagian berkenaan di
bawah tempat bera
akar tadi un
ntuk ditanam
m dalam me
edium tanam
man yang sesuai
s untukknya.

Terdapat tiga
t kaedah menyediakkan medium
m tanaman untuk
u meng
getut:

Kaedah 1:
R
RBT 3104 TEKN
NOLOGI TANAM
MAN SAYURAN
N DAN HIASAN

2 bahagian
n tanah perroi : 1 bahag
gian bahan organik

Kaedah 2:
4 bahagian pan : 2 bahagian baja organik
n habuk pap

Kaedah 3:
hagnum moss atau sab
Lumut sph but kelapa le
embap

TIPS

1) Untuk m
mencepatkkan pertumb
buhan akarr, sapukan hormon pe
enggalak akar
a di bah
hagian atass
keratan tutt
2) Bagi m
memastikan
n medium senang lekkat di baha
agian yang
g dilukakan
n atau dipo
otong tadi,
bancuhan medium me
estilah peka
at dan mele
ekit

KA
AEDAH PEMBIAKAN MENGGUN
M NAKAN KER
RATAN DAU
UN

Pokok yan
ng boleh dibiakkan
d m
melalui kae
edah ini ia
alah Sansevvieria, Beg
gonia Pepe
eromia dan
sebagainyya. Kaedah ini tidak me
enjanjikan anak
a pokok yang tumbu
uh akan me
enyerupai ke
eseluruhan
pokok indu
uknya.

Kaedah pe
embiakan:

1 Kerat daun
d pokokk berkenaan
n kepada be
eberapa keratan kecil.
R
RBT 3104 TEKN
NOLOGI TANAM
MAN SAYURAN
N DAN HIASAN

kan hormon
n penggalakk akar di ba
ahagian baw
wah keratan tadi dan tanam dala
am medium
sungai.
dan tutup pasu sema n plastik lutsinar dan le
aian dengan etak di tempat teduh. Kaedah ini
kan bagi mengekalkan
m n kelembap
pan medium aan sekeliling keratan
m tanaman dan keada
bagi mence
epatkan pertumbuhan anak pokokk yang baru
u.
g beberapa
a minggu, apabila
a ana
ak pokok telah
t uh pindahkan dan tan
tumbu nam dalam
m tanaman
n yang sesuai untuk po
okok berken
naan.
h daun pokkok yang sudah mata
1) Pilih ang dan de
ewasa untuk
men ndapatkan pertumbuha
p an anak po
okok dengan
n cepat dan
subu ur
2) Gun nakan guntting pokokk yang tajjam untuk memotong g
deda aun yang dipilih b bagi mend dapatkan hasil yangg
mem muaskan

K
KAEDAH PEMBIAKAN
N MENGGU
UNAKAN SU
ULUR ANAK
K

ng boleh dib
biakkan men
nggunakan kaedah ini ialah pokok
k Orkid, Bro
omeliad dan
n Episcia.

embiakan:

nya sulur anak


a akan keluar darii sisi pokokk induk yan
ng menyerupai pokokk induknya.
kan anak su
ulur berkena
aan daripad a dengan menggunaka
da induknya an tangan attau gunting
.
gkan serap
pat mungkin
n ke arah pokok indu
uknya dan seboleh-bo
olehnya bia
ar terdapatt
t akar untuk
knya mula tu
umbuh send
diri.
m segera da n yang sesuai untuknya
alam medium tanaman a.
R
RBT 3104 TEKN
NOLOGI TANAM
MAN SAYURAN
N DAN HIASAN

1) Untuk sulur anakk yang tida


ak berakar, sapukan sedikit
s horm
mon pengga
alak akar di
d bahagian
bawah
hnya untuk mencepatk
m kan pertumb
buhan akar
2) Jangan biarkan medium
m tan
naman keriing kerana ini akan membantutka
m kan pertumb
buhan akarr
baru a
anak pokok berkenaan

KAED
DAH PEMBIAKAN MEN
NGGUNAKA
AN BIJI BENIH DAN SPORA
S

Banyak po n berbunga boleh dibiakkan menggunakan biji benih sep


okok hiasan perti Balsam
m, Cosmos,
Tegetes dan sebagaiinya. Manakala kaedah pembiaka
an cara spo
ora hanya berlaku
b kep
pada pokokk
hiasan jenis paku pak
kis sahaja.

Kaedah pe
embiakan biji benih

Biji Fl

Fl untuk pokkok berbunga semusim


Biji benih F m seperti Pe
etunia, Zinn
nia, Celosia dan sebagainya yang
diimport dari luar ne
egara boleh
h dibeli di pusat
p tanam
man. Biji in
ni hanya da
apat diguna
akan untukk
menanam pokok be
erkenaan untuk
u satu musim sahaja.
s Pokkok dari benih
b ini tidak
t akan
mengeluarrkan biji un
ntuk tanama
an seterusn
nya. Biji yang baru ha
arus dibeli untuk
u pemb
biakan dan
penanama
an pokok bunga
b ini seterusnya. Ikuti kaeda
ah penyem
maian dan penjagaann
nya seperti
panduan yyang tertera
a di pek biji.

Biji benih h
halus
R
RBT 3104 TEKN
NOLOGI TANAM
MAN SAYURAN
N DAN HIASAN

Bagi biji b
benih haluss yang did
dapati dari pokok tana
aman temp
patan, kaed
dah penyemaian dan
penjagaan
nnya adalah
h seperti berrikut:

1 m tanaman yang berse


Sediakkan medium mai biji benih dalam niisbah 2:1:1
esuaian unttuk menyem
h loam:Bahan organik:Pasir su
(Tanah ungai). Unttuk semaia
an biji yan
ng halus anda
a perlu
menca
ampurkan biji
b berkena
aan dengan pasir halu
us dalam nisbah 1:5 (B
Biji benih:P
Pasir halus)
supaya
a kerja men
naburnya da
apat dilakukkan dengan
n mudah.
2 Taburkkan campu
uran biji ben
nih dan pa ukaan medium tanaman dengan
asir tadi di atas permu
rata.
3 Kemud
dian taburk
kan satu lap
pis medium mpuran biji benih tadi
m tanaman yang nipis di atas cam
bagi m
menutupinya
a.
4 Siram medium tanaman dan letakkan bekas semaian di tempat teduh.

Biji benih kkasar


1 Tanam
m dua biji benih
b m satu lubang dengan jarak 10 sentimeter
dalam s d antara sa
di atu dengan
yang lain dan se bih kurang dua kali diameter bijinya. Seba
edalam leb aiknya ditan
nam dalam
garisan yang lurus.
2 Kambu
us biji benih
h dengan medium
m aman dan kejapkannya
tana a dengan jari.
3 Kekalkkan kelemb
bapan mediu
um dengan an bekas tanaman di dalam
n meletakka d beg p
plastik atau
bekas tertutup la
ain. Apabila anak be
enih telah tumbuh,
t uangkan beg plastik tadi untukk
bu
pertum
mbuhan ana
ak benih setterusnya.
4 Apabila anak pokok telah tumbuh
t em
mpat helai daun,
d hlah dipindahkan untu
boleh uk ditanam
dalam bekas yang tetap untuknya. Seb
belum dipind
dah, eloklah
h anak poko
ok dikeraskkan terlebih
dahulu
u bagi men
ngurangkan renjatan. Ini bermakna air siram
man dan perlindunga
p n daripada
cahaya
a mataharri secara perlu
p dikurrangkan be
eransur-anssur supaya
a anak po
okok dapatt
menye
esuaikan dirri dengan ke
eadaan seb
benar di perrsekitarannyya.

Spora pok
kok paku di bawah dau
unnya yang boleh diliha
at dengan mata
m kasar

Spora
RBT 3104 TEKNOLOGI TANAMAN SAYURAN DAN HIASAN

Hanya pokok paku pakis sahaja yang boleh membiak menggunakan spora yang biasanya tumbuh
di bawah daun atau frondnya. Biasanya spora dapat dilihat dengan mata kasar di bawah daun
walaupun ianya agak halus.

Kaedah pembiakan menggunakan spora adalah seperti berikut:


1 Pilih daun yang sihat dan mempunyai banyak spora yang telah matang.
2 Letakkannya dalam beg plastik lutsinar dan goncang daun tersebut. Spora berwarna perang
akan gugur di dalam beg plastik tadi. Kembangkan lumut tanah gambut atau span dengan
menyiram air ke atasnya.
3 Taburkan spora tadi di atas lumut tanah gambut atau span dan letakkannya dalam beg plastik,
ikat hujungnya untuk mengekalkan kelembapan.
4 Apabila terdapat tunas anak berwarna hijau mula tumbuh, buatkan lubang di sekeliling beg
plastik untuk peredaran udara supaya anak pokok cepat tumbuh.
5 Selepas sebulan iaitu apabila anak pokok telah besar sedikit, bolehlah dipindahkan untuk
ditanam dalam bekas tanaman yang lebih besar.

1) Di negara kita ini terdapat banyak paku pakis membiak di


dalam hutan dan juga di atas pokok kelapa sawit contohnya
paku langsuyar, paku tanduk rusa dan sebagai-nya. Anak
benih yang dicambah secara semula jadi ini boleh diambil
untuk ditanam sebagai pokok hiasan
2 Fikirkan beberapa jenis paku pakis yang boleh juga
dibiakkan menggunakan kaedah pecahan rumpun.
RBT 3104 TEKNOLOGI TANAMAN SAYURAN DAN HIASAN

TAJUK 8 PENANAMAN DAN PENYELENGGARAAN TUMBUHAN DALAM


PASU ATAU BEKAS TANAMAN TUMBUHAN HIASAN

SINOPSIS

HASIL PEMBELAJARAN ( UNTUK TAJUK INI)

KERANGKA TAJUK-TAJUK
Bekas menanam
Jenis dan ciri bekas
Pemilihan dan penyediaan bekas

Medium menanam
Ciri medium menanam yang baik
Bahan-bahan untuk penyediaan medium dan cirinya
Jenis-jenis ramuan medium menanam

Langkah-langkah penanaman
Penanaman dalam bekas
Penanaman di batas

KANDUNGAN ISI

Penanaman Tumbuhan Hiasan


ASAS TANAMAN POKOK DALAM PASU

Terdapat perkara asas mengenai penanaman pokok hiasan dalam pasu yang perlu diikuti supaya
pokok berkenaan dapat hidup dengan subur.
RBT 3104 TEKNOLOGI TANAMAN SAYURAN DAN HIASAN

Pasu atau planter juga mampu mencantikkan tanaman. Tetapi pemilihan dan penggunaannya
haruslah disesuaikan dengan jenis pokok yang hendak ditanam. Adalah tidak sesuai
menggunakan pasu yan besar untuk tanaman yang semula jadinya kecil. Begitu juga sebaliknya.

ASAS TANAMAN POKOK DALAM BEKAS/PASU

Bekas dan Tanaman yang sesuai:


Pelbagai bekas tanaman seperti pasu atau planter pelbagai saiz dan bentuk boleh dipilih untuk
disesuaikan dan digunakan dalam tanaman pokok hiasan. Umpamanya pokok tinggi seperti palma
perlu ditanam dalam pasu yang tinggi serta berat yang diperbuat daripada bahan seramik atau
tanah liat. Pokok menjalar pula seperti Scindapsus sesuai ditanam dalam pasu cetek, ringan dan
rendah, manakala pokok air seperti kiambang perlu ditanam dalam pasu yang boleh menakung air
sebagai medium tanaman. Bekas tanaman yang dipilih hendaklah berfungsi dan bersesuaian
dengan pokok yang ingin ditanam selain untuk cantik sebagai hiasan.

Ruang air:
Ruang ini perlu diadakan dalam ukuran dua inci dari permukaan atas pasu dan medium tanaman.
Ianya hendaklah dibiarkan kosong supaya air siraman atau air hujan dapat bertakung seketika
untuk proses penyerapan bagi membasahi keseluruhan medium tanaman.

Piring Takungan Air:


Bertujuan menakung lebihan air siraman agar tidak mengotori lantai, hamparan permaidani dan
sebagainya. Namun begitu, air yang bertakung lama boleh menyebabkan akar pokok terendam
dan boleh mematikan pokok. Air takungan juga memudahkan pembiakan nyamuk Aedes. Bagi
mengelak ini terjadi, letakkan medium yang boleh menyerap air tersebut seperti sphagnum moss
atau kertas surat khabar di dalam piring takungan air sebelum meletakkan bekas tanaman di
atasnya. Air lebihan akan diresapi medium tadi dan dilepaskan ke udara. Terdapat satu kaedah di
mana bekas takungan air boleh dijadikan bekas untuk membekalkan air kepada pokok bila
diperlukan.

Lubang saliran air:


Lubang ini penting bagi memastikan air siraman dapat mengalir keluar dan tidak menakung di
dalam bekas atau pasu yang boleh mengakibatkan pereputan akar pokok dan akhirnya boleh
mematikannya.
RBT 3104 TEKNOLOGI TANAMAN SAYURAN DAN HIASAN

Lapisan penapis medium:


Lubang saliran air bekas tanaman perlu ditutupi supaya medium tanaman tidak terkeluar bersama
air siraman. Bahan yang boleh digunakan untuk tujuan ini ialah serpihan pasu atau batu-bata
pecah, serat kelapa, lumut sphagnum moss, batu kerikil, jaring plastik dan sebagainya.

Medium Tanaman:
Terdapat pelbagai medium tanaman yang boleh digunakan dalam penanaman pokok dalam bekas
(Rujuk bab 2). Medium tanaman berasaskan tanah mestilah memudahkan air mengalir keluar
serta tidak menakungkan air.

Ruang Sungkupan:
Sebagai pilihan, gunakan bahan sungkupan seperti serat kelapa, mayang bunga kelapa sawit dan
sphagnum moss untuk menghindari kesan kekeringan medium tanaman dengan cepat
disebabkan keterikan cahaya matahari terutama pada waktu tengah hari. Dengan meletakkan
bahan sungkupan ini, medium tanaman akan sentiasa lembap dan akar pokok kekal sejuk untuk
pertumbuhan pokok yang sihat sentiasa. Melalui kaedah ini juga, kekerapan siraman air boleh
dikurangkan. Dengan mengikuti kaedah penanaman pokok hiasan seperti di atas, Insya-ALLAH
tanaman hiasan anda akan hidup subur sentiasa seperti yang diidamkan.

KENALl PASU

Menanam pokok hiasan di dalam pasu adalah satu kaedah penanaman untuk ruang sempit
seperti balkoni di rumah pangsa atau kondominium. Kaedah ini bertujuan mengawal pertumbuhan
pokok supaya dapat mengekalkan nutrien, air atau kelembapan untuk pertumbuhan yang segar
sentiasa. Pokok berpasu senang dialih untuk disesuaikan dengan suasana hiasan dalaman
kediaman atau pejabat kita.

Terdapat pelbagai jenis pasu tanaman yang dijual di pasaran diperbuat daripada tanah liat, plastik,
simen, seramik dan sebagainya. Manakala saiznya juga pelbagai dari sekecil-kecilnya untuk
semaian anak benih, hinggalah yang paling besar untuk tanaman pokok besar seperti pokok
pinang merah di hotel-hotel dan premis perniagaan. Terdapat juga pasu yang dihasilkan khusus
untuk tanaman tertentu seperti berikut:

a Pasu orkid yang mempunyai lubang di sekelilingnya bagi memudahkan peredaran udara iaitu
keperluan utama untuk akar orkid tumbuh subur.
RBT 3104 TEKNOLOGI TANAMAN SAYURAN DAN HIASAN

b Pasu pokok bonsai dibina rendah bagi menyerlahkan akar pokok dan biasanya dihiaskan
dengan lukisan seperti pokok buluh dan sebagainya.
c Self-watering pot iaitu pasu yang dapat menyediakan sistem pengairannya tersendiri untuk
pokok bagi mengurangkan kekerapan siraman air.
d Pasu tanpa lubang di bawah dibuat khas bagi menakung air khusus untuk tanaman air seperti
kiambang, pegaga air, keladi bunting dan sebagainya.
e Beg politena merupakan pasu sementara untuk menyemai anak pokok. Ia boleh juga
digunakan untuk menanam pokok hiasan ringkas untuk diletakkan dalam bekas atau planter
cantik. Biasanya ia digunakan untuk hiasan pentas, taman mini untuk pameran dan
sebagainya.
f Bahan terbuang seperti botol air mineral, tin susu tepung dan teko lama boleh juga digunakan
sebagai pasu tanaman. Biasanya bahan terbuang ini digunakan oleh masyarakat kampung
zaman dahulu. Selain berjimat, ia juga boleh mengurangkan pembaziran bahan buangan yang
boleh dikitar semula.

Panduan memilih pasu tanaman kita adalah seperti berikut:


1) Pilih saiz pasu yang sesuai untuk tanaman kita.
2) Pilih bahan pasu yang bersesuaian dengan jenis tanaman. Contohnya, pokok besar perlu
ditanam dalam pasu diperbuat daripada bahan seperti tanah liat yang berat dan tidak mudah
tumbang.
3) Pilih pasu yang mempunyai lubang di bawah untuk memudahkan air siraman keluar.
4) Pastikan pasu mudah dibersihkan bagi mengekalkan pameran pokok yang cantik.
5) Ia perlulah menarik bentuknya dengan kemasan-kemasan corak yang cantik.

CIRI-CIRI PASU TANAMAN

a Pasu plastik
Ringan dan mudah mengangkatnya serta sesuai bagi pokok yang perlu kerap diubah
kedudukannya untuk mendapatkan dedahan cahaya yang diperlukan. Ia kurang sesuai untuk
pokok besar kerana ringan dan mudah tumbang. Ia tidak mahal dan senang dicuci. Medium
tanaman lambat kering kerana plastik tidak meresap air. Terdapat pelbagai warna pilihan dan
reka bentuk unik, boleh disesuaikan dengan hiasan dalaman.

b Pasu tanah liat


Berat dan mantap sesuai untuk tanaman pokok besar. Harganya mahal tetapi penampilannya
lebih menarik. Ia susah untuk dicuci dan mudah pecah. Terdapat ruang roma yang
RBT 3104 TEKNOLOGI TANAMAN SAYURAN DAN HIASAN

memudahkannya meresap air keluar menyebabkan air siraman cepat kering dan perlu
dikerapkan siramannya.

KENALl BEKAS TANAMAN DAN KEGUNAANNYA

Pokok boleh ditanam dalam pelbagai jenis pasu atau diletakkan dalam planter untuk menambah
seri pokok berkenaan. Oleh itu ketahuilah beberapa cara untuk menambah seri pokok tanaman
kita itu agar nampak lebih berseri dan bergaya penampilannya untuk hiasan.

Bekas tanaman, planter dan stand

Penggunaan bekas tanaman atau planter dan stand atau alasnya untuk mempamerkan pokok
hiasan adalah idea yang bijak untuk menyerlahkan lagi penampilan pokok tanaman kita.
Bekas tanaman ini berfungsi sebagai pengalas atau tempat takungan pasu tanaman berkenaan
supaya air siraman tidak akan keluar membasahi lantai serta hamparan seperti tikar, permaidani
dan sebagainya. Pada masa yang sama, bekas ini juga berfungsi mencantikkan lagi pameran
serta penampilan pokok hiasan.
Pokok yang pada asalnya ditanam dalam satu pasu yang suram serta malap warnanya atau
ditanam dalam beg politena sahaja dapat disembunyikan dalam satu planter cantik yang boleh
menambah seri penampilan pokok berkenaan.
Biasanya bekas tanaman ini diperbuat dari bahan tembikar tanah liat atau seramik yang nampak
seperti pasu tanaman tetapi tanpa lubang di bawahnya untuk menakung air siraman.
Kini terdapat pelbagai bekas tanaman yang diperbuat dari bahan seperti plastik, tembaga, rotan,
buluh dan sebagainya. Pokok yang ditanam dalam pasu atau bekas biasa akan menyerlah apabila
diletakkan di dalam bekas tanaman berbentuk unik dan cantik.
Selain daripada itu, bahan terbuang seperti bekas air mineral, teko atau cerek lama juga boleh
dijadikan bekas tanaman. Hiaskan bekas tadi dengan riben atau bahan lain yang boleh dibeli dari
pusat kraftangan bagi mencantikkannya.

Sementara penggunaan alas atau stand boleh menambah seri pokok hiasan kita. Ia boleh
diselaraskan atau boleh disesuaikan untuk kesan ketinggian kepada pokok yang diperlukan dalam
gubahan pokok hiasan taman mini dan sebagainya.
RBT 3104 TEKNOLOGI TANAMAN SAYURAN DAN HIASAN

Stand yang agak besar biasanya sesuai diletakkan di luar halaman rumah agar pokok hiasan
nampak lebih menarik

Pasu besar yang boleh juga dijadikan stand

Adakalanya stand berwarna putih diletakkan di tengah-tengah pelamin untuk menambah seri hari
persandingan

Pelbagai saiz dan bentuk stand yang boleh anda dapati di kedai-kedai menjual pasu

MEDIUM TANAMAN UNTUK POKOK HIASAN

Topik ini akan menceritakan mengenai jenis medium, kepentingannya serta nisbah campuran
yang sesuai untuk pertumbuhan setiap pokok yang ditanam.

Campuran medium tanaman yang sesuai untuk setiap pokok yang ditanam adalah perlu bagi
tujuan berikut:-

i. memudahkan pertumbuhan akar bagi pembesaran pokok.


ii. membekalkan nutrien secukupnya dan seimbang bagi keperluan pokok.
iii. mengekalkan air atau kelembapan secukupnya untuk pertumbuhan pokok.
iv. memastikan pokok tumbuh menegak dan subur sentiasa.

Di antara medium tanaman yang biasa digunakan ialah medium berasaskan tanah seperti tanah
gembur atau peroi (loam), tanah gambut (peat), pasir sungai dan bahan organik reput seperti najis
ayam. Setiap pokok memerlukan campuran medium yang berlainan bagi memastikan ia hidup
subur seperti di alam semula jadinya.
RBT 3104 TEKNOLOGI TANAMAN SAYURAN DAN HIASAN

Tanah Tanah gambut Pasir Bahan

69
RBT 3104 TEKNOLOGI TANAMAN SAYURAN DAN HIASAN

TAJUK 9 PENJAGAAN TANAMAN HIASAN

SINOPSIS

HASIL PEMBELAJARAN

Memerihalkan pelbagai kerja penjagaan tumbuhan hiasan

KERANGKA TAJUK-TAJUK

Menyiram
Membaja
Menggembur
Mencantas dan memangkas
Kawalan rumpai, perosak dan penyakit
Pemasuan semula

KANDUNGAN ISI

Penjagaan Tanaman Hiasan

KEPERLUAN AIR PADA POKOK TANAMAN

Air memainkan peranan yang sangat penting dalam pertumbuhan pokok. Ia memenuhi
semua sel daun, batang, ranting, bunga dan seumpamanya. Ia juga diperlukan sebagai
medium bagi pengaliran nutrien dan garam galian dari dalam medium tanaman seperti
campuran tanah ke seluruh bahagian pokok terutama daun untuk proses fotosintesis.

Proses fotosintesis adalah proses pembinaan makanan oleh tumbuhan berklorofil


menggunakan bahan seperti cahaya, mineral, air dan sebagainya. Air juga diperlukan
dalam proses transpirasi di mana melalui proses ini, pokok disejukkan terutama pada
hari panas terik.

Keperluan air kepada pokok bergantung kepada:

70
RBT 3104 TEKNOLOGI TANAMAN SAYURAN DAN HIASAN

a Saiz pasu dan saiz tanaman:


Lebih besar pasu dan tanaman anda, lebih banyak air dan kekerapan siraman
diperlukan.

b Jenis pasu:
Pasu jenis tanah liat memerlukan banyak siraman air. Ini kerana air mudah
menyerap dan kering dengan cepatnya.

c Kelembapan udara mengikut musim:


Udara menjadi lembap pada musim hujan dan keperluan pokok pada siraman air
adalah berkurangan. Begitulah sebaliknya pada musim panas atau kemarau.

Keperluan air di antara satu pokok dengan yang lain adalah berbeza dan boleh
dikategorikan seperti berikut:

a Pokok berdaun besar memerlukan kelembapan sentiasa.


b Pokok di mana medium tanamannya perlu dibiarkan kering dahulu sebelum disiram
semula.
c Pokok yang perlu dijarakkan tempoh siramannya. Contohnya kaktus yang hanya
perlu disiram sekali seminggu bagi disesuaikan dengan keadaan habitat semula
jadinya iaitu di padang pasir.

Air hujan adalah contoh terbaik air siraman kerana ia mengandungi nutrien yang
diperlukan oleh pokok, lebih sejuk dan dihasilkan secara semula jadi. Namun begitu, air
paip juga boleh digunakan secara terus atau dibiarkan semalaman dalam bekas
sebelum ia digunakan. Kaedah ini dilakukan bagi mengurangkan kandungan klorin
dalam air tersebut bagi mendapatkan kesan terbaik seperti air hujan kepada
pertumbuhan pokok.

Kaedah siraman untuk pokok adalah seperti berikut:-

Kaedah 1:
- Siraman dari atas terus ke medium tanaman sehingga air mengalir keluar dari
lubang di bawah pasu.

71
RBT 3104 TEKNOLOGI TANAMAN SAYURAN DAN HIASAN

Kaedah 2:
- Rendamkan pasu tanaman seketika dalam bekas air bertakung sehingga
menenggelamkan hampir seluruh bahagian pasu dan elakkan air daripada
memasuki bahagian atas pasu. Biarkan medium tanaman meresapi air hingga ke
permukaannya. Kemudian angkat pasu dan biarkan air mengalir keluar dari bawah
pasu.
Kaedah ini sesuai bagi pokok yang sensitif kepada siraman dari atas seperti pokok
kaktus.

Kaedah 3:
- Menyemburkan air ke daun dapat mengekalkan kelembapan dan menyegarkannya
terutama pada musim panas bagi pokok yang memerlukan kelembapan sentiasa
seperti pokok Tradescantia, Scindapsus atau Sireh Puteri dan sebagainya.

Oleh itu, adalah mustahak bagi kita untuk mengetahui amaun, kekerapan siraman dan
kaedah siraman yang diperlukan oleh setiap pokok yang ditanam agar sentiasa subur.
Insya-ALLAH, keperluan ini akan diterangkan secara terperinci dalam Bab 6 nanti.

1) Elakkan daripada terlalu lebihkan siraman air pada pokok


tertentu yang boleh mengakibatkan akarnya terendam, reput
dan mematikan pokok berkenaan.
2) Kaedah terbaik untuk mengetahui sama ada pokok memerlukan
air siraman atau tidak ialah dengan menggunakan jari telunjuk
atau pensel dan dicucuk ke dalam medium tanaman sedalam
kira-kira 1 inci. Jika didapati hujung jari atau pensel berkenaan
kering, maka itu menandakan pokok berkenaan perlu disiram

POKOK

Cahaya matahari diperlukan untuk proses fotosintesis iaitu proses kimia bagi
memproses makanan untuk pertumbuhan pokok. Kuantiti cahaya yang diperlukan

72
RBT 3104 TEKNOLOGI TANAMAN SAYURAN DAN HIASAN

berlainan di antara satu pokok dengan yang lain. Pada asasnya ia dibahagikan kepada
tiga jenis dedahan seperti berikut:-

1 Dedahan kepada 100% cahaya matahari atau panas terik. Biasanya pokok
berbunga memerlukan dedahan sebegini untuk menggalakkan pertumbuhan bunga
yang banyak dan cantik tetapi pastikan ia juga diberikan baja pembungaan yang
secukupnya.

2 Dedahan kepada 50% cahaya matahari di mana pokok perlu diletakkan di bawah
lindungan pokok besar atau jaring hijau atau hitam. Jaring ini boleh dibeli dari pusat
tanaman atau kedai hardware.

3 Dedahan kepada keadaan yang redup atau teduh seperti di dalam rumah atau
pejabat. Terdapat juga pokok yang begitu tahan lasak dan boleh hidup subur sama
ada didedahkan pada cahaya matahari terik atau dibiarkan di tempat teduh.
Contoh pokok sebegini ialah spesies dari genus Sansevieria atau lidah mak mertua
atau lidah jin.

Secara umumnya, kita boleh perhatikan tanda-tanda kesan cahaya kepada pokok.

Tanda pokok yang terdedah kepada cahaya berlebihan ialah:

a) Daunnya menjadi layu bermula dari hujung dan seterusnya kelihatan melecur.
b) Semua daunnya menjadi bergulung dan melengkung.
c) Warna daun dan bunganya menjadi pudar, tidak bermaya serta menjadi layu.

Jika dibiarkan, pokok akan mati. Segera pindahkan pokok berkenaan ke tempat yang
lebih teduh atau redup.

Tanda pokok yang kurang dedahan kepada cahaya pula ialah:

a) Pertumbuhan bunganya tidak mekar atau kudup kering dan layu sebelum kembang.
b) Daunnya akan menjadi kekuningan.

73
RBT 3104 TEKNOLOGI TANAMAN SAYURAN DAN HIASAN

c) Batang pokoknya menjadi kurus dan panjang, kelihatan kurang sihat, tidak bermaya
dan senang dijangkiti penyakit.
d) Bagi pokok jenis variegated yang biasanya terdapat corak keputihan di permukaan
daunnya, ia akan bertukar menjadi hijau pada keseluruhannya.

Oleh itu pindahkan pokok ke tempat yang lebih bercahaya.

1) Pilih pokok yang hanya memerlukan sedikit dedahan cahaya untuk


ditanam di dalam rumah atau pejabat
2) Jangan biarkan pokok berpasu tumbuh lama pada tempat yang
kurang bercahaya. Eloklah ianya diubah ke tempat bercahaya bagi
mengekalkan kesuburannya.
3) Jangan ubah pokok ketika ia sedang berbunga kerana ini akan
membantutkan pertumbuhan bunganya atau bunganya akan
menjadi layu tiba-tiba dan terus gugur
4) Pokok berdaun beraneka warna memerlukan lebih cahaya
berbanding pokok berdaun hijau. Pokok berbunga memerlukan
sedikit cahaya langsung manakala pokok yang menyimpan air
memerlukan banyak cahaya

KEPERLUAN PEMBAJAAN UNTUK POKOK TANAMAN

Selain medium tanaman yang sesuai, air dan cahaya yang mencukupi, pokok juga
memerlukan pembajaan yang sempurna dan sesuai untuk tumbesarannya. Dalam
proses penanaman pokok dalam pasu atau bekas lain atau tanaman di atas tanah,
medium tanaman perlu dicampurkan dengan baja organik (baja kandang) seperti najis
ayam atau yang telah diproses. Ini dilakukan bertujuan untuk membekalkan segala
nutrien dan mineral untuk pertumbuhan pokok berkenaan.

74
RBT 3104 TEK
KNOLOGI TANA
AMAN SAYURAN
N DAN HIASAN

un begitu, baja
Namu b ini hany
ya boleh be
ertahan sela
ama lebih ku
urang tiga b
bulan sahaja
a.
Oleh itu, pemba
ajaan seteru
usnya adala
ah perlu unttuk mengekkalkan kesu
uburan poko
ok
man. Di pas
tanam saran terdap
pat pelbagai jenis baja yyang dijual sama ada b
baja kandan
ng
(orga
anik) yang siap diproses atau baja kiimia.

ntaranya ada
Di an alah seperti berikut:-
b

1 Garam
G laruta
an air

Baja
B ni didatangkan dalam warna
jenis in w terten
ntu seperti h
hijau untuk pertumbuha
an
daun
d yang subur. Merrah untuk pembungaan
p n yang lebat dan biru
u pula untu
uk
menghasilka
m n buah yang
g banyak da
an berkualitii tinggi. Ia m
mudah digun
nakan melalu
ui
la
arutan dalam
m air siraman
n yang boleh
h disiram ata
au disemburr terus ke po
okok.

2 Baja
B bijian

Baja
B ini se esar sepert i pokok bu
esuai untuk pokok be uah-buahan. Awas jikka
menggunaka
m k membajai pokok hiassan kecil ya
an-nya untuk ang ditanam
m dalam passu
atau
a bekas lain. Baja in
ni boleh me
enyebabkan bahagian yyang terkena
a-nya seperrti
batang,
b rantiing atau dau
un cepat me
elecur dan boleh mema
atikan pokok berkenaan
n.
Baja
B jenis in
ni juga di datangkan
d dalam
d berba
agai warna dan kegun
naannya jug
ga
seperti
s garam
m larutan.

3 Baja
B cecair

775
RBT 3104 TEK
KNOLOGI TANA
AMAN SAYURAN
N DAN HIASAN

Baja
B jenis ini didatangkan dalam ben
ntuk cecair d
dan senang digunakan ia
aitu dibancu
uh
te
erus dengan
n air untuk disiram atau disembur
d pa
ada pokok.

4 Baja
B organik

Biasanya
B ia siap diprose
es untuk menghapus-ka
an baunya ya
ang busuk d
dan diperbua
at
daripada
d najis ayam dan
n kelawar. Baja organik jjuga boleh d
diproses sen
ndiri daripad
da
tu
umbuhan se
eperti rumpu
ut, daun, ba
ahan dapur terbuang se
eperti lebiha
an sayur da
an
sebagainya.
s Selain boleh menjimatk
kan wang, ia
anya baik un
ntuk pertum
mbuhan poko
ok
dan
d lebih me
esra alam.

5 Slow
S Release
e Fertilizer
Sejenis
S baja yang didata
angkan dalam
m bentuk ya
ang mudah d
digunakan sseperti bentu
uk
silinder
s yan
ng hanya perlu dicuc
cuk ke da
alam mediu
um tanama
an. Ia aka
an
mengeluarka
m an baja seca
ara perlahan
n melalui airr siraman se
etiap hari. Ianya mudah
h,
bersih
b dan ringkas
r kera
ana tidak pe
erlu diberika
an setiap ha
ari. Sangat sesuai untu
uk
mereka
m yang
g sibuk bekerja tetapi ha
arganya agakk mahal.

6 Baja
B khas

Baja
B ok tertentu sseperti baja orkid, kaktu
jenis ini diciptakan untuk poko us, pokok aiir,
ro
os dan seba
againya.

7 Lain-lain
L jenis baja

776
RBT 3104 TEK
KNOLOGI TANA
AMAN SAYURAN
N DAN HIASAN

Terdapat
T jug
ga baja yan
ng terus dic
campurkan dengan pe
enggalak tum
mbuhan ata
au
hormon,
h uns
sur surih (tra
ace elementt), Aloe vera
a atau asid humik untu
uk menggala
ak
dan
d memperrcepatkan pe
ertumbuhan pokok hiasa
an.

8 Hormon
H peng
ggalak akar
Selain
S baja
a, pokok juga merlukan
mem hormon p
penggalak akar untu
uk
mempercepa
m atkan pertum
mbuhan aka
ar terutama untuk kerattan batang yang baru d
di
ta
anam.

anya pada pek


Biasa p baja aka
an dicatatkan
n kandunga n nitrogen ((N), fosfat (P
P) dan kalium
m
(K) seperti N 13, P 18, K 25. Jika kand
dungan nitro
ogennya tinggi, bermakkna ia adala
ah
khas untuk pertumbuhan dau
un.

aliknya jika kandungan fosfatnya pula yang tinggi, berrmakna ia ssesuai untu
Seba uk
pertumbuhan akar dan bung
ga. Manaka
ala jika kada
ar kaliumnya
a tinggi, ma
aka ia adala
ah
khas untuk penge
eluaran buah yang bany
yak serta be rkualiti tingg
gi.

au apa pun jenis baja yang digunakan, pasttikan anda mengikuti arahan yan
Wala ng
terda
apat pada pe
ek baja berk
kenaan. Ini perlu bagi p
pertumbuhan pokok yan
ng diinginka
an
selain
n mengelakkan pokok layu
l dan ma
ati akibat m
melebihi ama
aun dan kekkerapan yan
ng
disyo
orkan di pek baja yang digunakan.

kan kerana ssifatnya yan


Baja garam larutan lebih mudah digunak ng boleh dila
arutkan dalam
m
an disiram atau
air da a disemb
bur terus ke
e pokok. Ba
ancuhan ini juga boleh dicampurka
an
dengan racun serangga dan ubat penceg
gah jangkita
an penyakit d
dan kulat.

777
RBT 3104 TEK
KNOLOGI TANA
AMAN SAYURAN
N DAN HIASAN

k baja bijian
n, kita perlu berhati-hati mengguna
akannya bag
gi mengelakkkan kejadia
an
cur daun, ba
atang dan se
ebagainya. Jika
J terkena
a, keluarkann
nya segera d
dan siramka
an
an air.

dah terbaik mengguna


akan baja bijian ialah
h dengan m
mengorek llubang pad
da
ukaan medium tanama
an, masukka
an beberapa
a biji baja da
an tutup semula denga
an
um tanaman. Seterusn
nya siram bagi mendap
patkan kesa
an segera. C
Cara ini jug
ga
h mengelakk
kan kejadian
n melecur jik
ka terkena ba
ahagian pokkok. Baja bijian juga tida
ak
ah terpercik keluar apab
bila disiram air
a terutama jika menggunakan hos atau paip a
air
an tekanan air yang kua
at.

1. Gemb bur tanah selepas m melakukan p pembajaan. Berhati-ha ati


melakkukannya ag okok tidak dicederakan. Selepas itu
gar akar po u,
siram
m bagi mema astikan baja dapat mereesap terus kke akar untu
uk
segerra digunakan
n oleh pokokk
2. Jangaan lakukan pembajaan n pada po okok yang layu keran na
kesannnya boleh terus
t memattikan pokok. Sebaiknya siram dahullu
mediuum tanaman n dengan airr bagi menyyegarkan pookok sebelum m
dilaku
ukan pembajjaan seterussnya

-cara Pema
asuan Semu
ula

unakan pasu
u lama atau baru. Jikan gunakan pa
asu lama, cu
uci
asu hingga bersih.
b Jika gunakan
g pas
su baru, rend
dam dalam
r semalaman
n.

ediakan pasu
u seperti bia
asa dan isika
an serpihan pasu 1/4
asu dan med
dium campurran setengah pasu.

778
RBT 3104 TEK
KNOLOGI TANA
AMAN SAYURAN
N DAN HIASAN

3. Ca
antas mana--mana bahag
gian tumbuh
han yang tida
ak
dik
kehendaki, seperti
s rantin
ng mati, buru
uk, berpenya
akit atau
terrkeluar dari bentuknya. Potong juga
a akar yang tterkeluar da ri
lub
bang saliran
n. Siramkan pokok yang dicantas.

4. Se
elepas lebih kurang 1 jam n pokok dari pasu - rebah
m keluarkan
ata
au pusingka
an pasu dan ketuk bibir pasu
p perlaha
an-lahan
su
upaya tanah dan pasu te
erpisah. Kem
mudian pega
ang pangkal
po
okok dan tarik keluar perrlahan-lahan
n.

5. Ca
antas bahag
gian akar yan ut dan tidak dikehendakki.
ng berserabu
Ba
ahagian akar dan tanah yang tingga
al bolehlah d ipotong
da
alam bentuk segi empat atau bulat menggunaka
m an pisau atau
u
pa
arang. Seban
nyak mana yang
y perlu dibuang
d berg
gantung
ke
epada keada
aan pokok, pasu
p dan aka
ar; yang pen
nting akar
uta
ama tidak ro
osak.
6. Ta
anam sepertti biasa. Padatkan mediu
um di sekelilling akar.
Ta
ambahkan medium
m sehin
ngga sama paras
p denga
an pangkal
po
okok. Hentak
kkan pasu pe
erlahan-laha
an supaya m
medium
me
endap.

7. Siram pokok secukupnya.


s . Letakan di bawah tedu
uhan selama
a
se
eminggu seb
belum dikelua
arkan ke tem
mpat biasa.

779
RBT 3104 TEKNOLOGI TANAMAN SAYURAN DAN HIASAN

TAJUK 10 REKA CIPTA LANDSKAP

SINOPSIS

HASIL PEMBELAJARAN

Menyediakan reka bentuk landskp dan melaksanakan projek landskap yang


telah dirancang

KERANGKA TAJUK-TAJUK ( dengan peta minda yang sesuai seperti


contoh di bawah)
Merancang dan melakar rekabentuk landskap
Pelaksanaan projek

KANDUNGAN ISI

Landskap
Landskap ialah pembangunan sesuatu kawasan bila dilihat dalam bentuk rupabumi dan
ciri-ciri kawasan di sekitarnya. Landskap berbeza mengikut ciri-ciri kebudayaan, ugama,
iklim dan kesan-kesan sejarah yang ditinggalkan oleh manusia. Ia mencerminkan sistem
yang dinamik, semula jadi dan sosial.

Merancang dan Merekabentuk


Perancangan dan merekabentuk adalah merupakan salah satu aktiviti utama dalam
landskap. Ia adalah untuk menentukan supaya pembangunan sesuatu kawasan dapat
memenuhi kemahuan pengguna mengikut reka bentuk yang sesuai. Reka bentuk
landskap ialah penyusunan elemen-elemen yang perlu ada di sesuatu kawasan menurut
prinsip-prinsip reka bentuk.

Elemen-elemen landskap adalah seperti berikut:

1) Tambuh-tumbuhan
2) Struktur binaan
3) Air
4) Hidupan - Manusia atau haiwan
5) Topografi

1. Tumbuhan-tumbuhan

80
RBT 3104 TEKNOLOGI TANAMAN SAYURAN DAN HIASAN

Tumbuhan-tumbuhan memainkan peranan yang penting dalam landskap kerana


tumbuhan adalah satu-satunya elemen yang dinamik, berubah dari satu masa ke
semasa. Tambuhan juga memberi suasana yang nyaman, tenteram dan perasaan yang
berlainan dari masa ke semasa. Gubahan dan aturan tumbuhan dalam landskap
dikenali sebagai reka bentuk taman.

2. Struktur binaan
Struktur binaan adalah bahan yang dibina oleh manusia untuk tujuan tertentu. Ia boleh
digunakan untuk mengambil tempat tumbuh-tumbuhan, bagi memberi keanekaan,
tumpuan, warna dan tekstur. Faktor-faktor yang perlu diberi perhatian dalam
menggunakan struktur binaan ialah kesesuaian penggunaan, keselamatan pengguna
dan kerja-kerja penyelenggaraannya.

Dari itu struktur binaan digunakan kerana:


a) Ia mempunyai ciri-ciri yang tidak terdapat pada tumbuhan.
b) Ianya tahan lasak dan kurang penyenggaraan.
c) Ianya mudah dibentuk kepada bentuk-bentuk yang dikehendaki.

3. Air

Air merupakan elemen reka bentuk yang boleh memberi perasaan pada satu-satu
rekaan atau gubahan dalam landskap. Air boleh direka bentuk sebagai air terjun, air
pancutan, kolam dan sebagainya bagi kesesuaian tempat dan juga kehendak pengguna.
Disamping itu ia boleh menambahkan aktiviti kepada kawasan-kawasan rekreasi.

4. Makhluk Alam (Manusia dan Haiwan)

Manusia dan haiwan merupakan elemen yang dapat menentukan kejayaan pada
sesuatu rekaan dan gubahan landskap dengan menghidupkan suasana kawasan
tersebut.

5. Topografi
Rupabumi memain peranan penting dalam landskap kerana elemen ini boleh
disesuaikan dengan reka bentuk sesuatu jenis landskap. Komponen rupabumi adalah
seperti gunung-ganang, bukit-bukau, lembah lurah dan curam landai.

81
RBT 3104 TEKNOLOGI TANAMAN SAYURAN DAN HIASAN

Kategori Landskap
Landskap dikategorikan mengikut asal kejadiannya seperti:

a. Semula jadi - hutan rimba, gunung, bukit, danau, air teIjun dan lain-lain.
b. Buatan Manusia - Taman-taman rekreasi, plaza, halaman rumah, pejabat dan lain -
lain.

Jenis-jenis landskap ini dikategorikan mengikut fungsi tiap-tiap landskap, misalnya:


a. Taman rekreasi dikenali sebagai landskap penyertaan (participatory landscape)
b. Kawasan Perumahan dikenali sebagai landskap kediaman (residential landscape)
c. Sekolah, Masjid, hospital dikenali sebagai landskap institusi (institutional landscape)

Landskap boleh dikategorikan juga mengikut peranan elemen-elemen dalamnya


misalannya taman yang daya tarikannya ialah airnya dikenali sebagai landskap air
(water scape).
Landskap yang dipenuhi dengan elemen-elemen struktur binaan landskap ini dikenali
landskap kejur (hardscape) dan sebaliknya jika dipenuhi oleh tumbuh-tumbuhan dikenali
sebagai landskap lembut (softscape).

Elemen-Elemen Reka bentuk Dalam Tumbuhan

Di dalam gubahan elemen-elemen tertentu digunakan untuk mencapai kesan-kesan


yang diingini. Elemen-elemen reka bentuk ini ialah garisan, bentuk, tekstur dan warna.
Di dalam tumbuhan elemen-elemen ini boleh dilihat pada bahagian-bahagian tumbuhan
seperti warna bunga, tekstur batang, bentuk individu ataupun sekelompok tumbuhan.
Sewaktu menggubah dengan tumbuhan perhatian perlu diambil terhadap elemen-
elemen yang mungkin akan berubah dengan perubahan faktor-faktor luaran seperti
masa, cahaya, kesuburan tanah dan sebagainya.

1) Garisan

Garisan merupakan penghubung di antara dua titik. Ia merupakan asas kepada elemen-
elemen reka bentuk. Garisan boleh menghasilkan bentuk bulat, empat segi tepat dan
sebagainya. Garisan boleh jadi nyata ataupun tidak nyata. Garisan nyata benar-benar

82
RBT 3104 TEKNOLOGI TANAMAN SAYURAN DAN HIASAN

wujud seperti garisan kapur di padang bola atau pun garisan pokok pagaran. Garisan
boleh jadi tidak nyata apabila ianya wujud di dalam pemikiran kita seperti garisan yang
wujud di dalam satu barisan tumbuhan ataupun garisan di antara sebaris tiang-tiang
bendera. Garisan boleh menjadi abstrak, simbolik, berbentuk, bertekstur dan
sebagainya.

Di dalam reka bentuk taman, garisan menjadi asas atau rangka kepada gubahan
tersebut. Biasanya kita pemilih reka bentuk yang dipilih berbentuk geometri iaitu garisan
yang kita gunakan berkeadaan 'rigid' memilih gubahan yang semula jadi dengan garisan
yang digunakan adalah lebih 'fluid'. Garisan juga dapat digunakan untuk menghasilkan
banyak kesan-kesan visual seperti mengarahkan pemandangan, mempercepatkan atau
melambatkan pergerakan, menyambut atau menolak kedatangan, mewujudkan suasana
yang stabil atau tidak stabil, mewujudkan tarikan dan bermacam-macam lagi.
Dengan tumbuhan, garisan boleh diwujudkan melalui aturan penanam, tepi-tepian,
tebing-tebing. Sementara itu garisan semula jadi batang dan dahan juga boleh
digunakan.

2) Bentuk

Bentuk dilahirkan dari garisan yang melingkunginya. Terdapat bentuk dua dimensi
(shape) dan bentuk tiga dimensi (form). Di dalam reka bentuk taman bentuk tiga dimensi
(kita akan gunakan istilah 'bentuk' sahaja selepas ini), adalah penting dan selalu
digunakan.
Setiap jenis tumbuhan mempunyai bentuk semula jadi yang tertentu. Bentuk-bentuk ini
termasuklah bulat, bujur telur, lonjong, tiga segi dan segi tiga terbalik, lampai, menjalar
dan sebagainya. Selain dari itu bentuk-bentuk yang lebih geometrik boleh diperolehi
dengan melakukan pangkasan. Di dalam reka bentuk taman bentuk semula jadi lebih
diutamakan kerana ia akan mengurangkan kerja-kerja penyenggaraan.

Bentuk berbeza dari elemen-elemen lain, kerana memerlukan ruangan yang lebih. Oleh
yang demikian akan menentukan kuantiti sesuatu ruangan. Sebagai misalan, bentuk
lonjong memerlukan ruang yang lebih kecil dari bentuk bulat ataupun rendang dan lebih
sesuai digunakan di ruang yang sempit. Di samping itu bentuk juga boleh memberikan
beberapa kesan visual seperti meningkatkan ketinggian (bentuk lonjong dan payung),
merendahkan ketinggian (bentuk bulat dan lampai), menarik perhatian (bentuk liar atau
unik), memecahkan kelurusan tepian (bentuk menjalar dan lampai) dan seterusnya.

83
RBT 3104 TEKNOLOGI TANAMAN SAYURAN DAN HIASAN

3) Tekstur

Terdapat dua jenis tekstur iaitu tekstur visual dan tekstur sentuh. Di dalam reka bentuk
taman, tekstur visual memainkan peranan terpenting. Tekstur visual terbentuk dari
perbezaan antara bahagian-bahagian gelap dan terang sesuatu tumbuhan. Oleh yang
demikian, tekstur sesuatu tumbuhan bukan saja bergantung kepada saiz, bentuk,
bilangan dan susunan daun-daun tetapi juga kepada keadaan cahaya, jarak dari
pemerhati dan juga musim.
Tekstur tumbuhan boleh disebutkan sebagai kasar, sederhana dan halus ataupun boleh
juga dikategorikan sebagai berat, sederhana atau ringan.

Kesan-kesan visual yang terdapat pada tekstur termasuklah mengecil atau meluaskan
suasana sesuatu ruang, menarik pandangan, menggalak-kan pergerakan, mengarah
pemandangan dan seterusnya.

4) Warna

Warna adalah elemen yang paling popular serta amat berkesan di dalam sesuatu reka
bentuk. Warna boleh kita bahagikan pada beberapa kumpulan seperti :

i) warna primer

- merah, kuning dan biru

ii) warna sekunder - terdiri dari campuran warna primer dan warna sekunder seperti biru-
hijau, merah-oren dan seterusnya.

Di dalam reka bentuk taman terdapat dua bentuk warna iaitu warna asas (warna latar
belakang) dan warna tumpuan. Di samping itu pula penggunaan warna di dalam sesuatu
gubahan boleh kita kelaskan sebagai monokromatik (guna satu warna sahaja),
komplimentari (satu warna utama dan sedikit warna yang setanding) dan beraneka
warna (penggunaan berbagai-bagai jenis warna). Warna juga dipengaruhi oleh cahaya,
jarak di antara pemerhati dan objek dan kesuburan tumbuhan berkenaan.

Antara kesan visual warna termasuklah tarikan perhatian, menentukan suasana sesuatu

84
RBT 3104 TEKNOLOGI TANAMAN SAYURAN DAN HIASAN

tempat, mengarah pandangan, menentukan saiz visual ruangan dan seterusnya.

Prinsip-prinsip reka bentuk taman

Prinsip-prinsip reka bentuk merupakan garis panduan untuk menggunakan elemen-


elemen bagi mewujudkan suatu gubahan yang berjaya.

1. Keringkasan

Sesuatu gubahan hendaklah ringkas, teratur dan mudah difahami. Ini sesuai sekali
dengan tabiat semula jadi manusia yang inginkan sesuatu yang mudah dikenali dan
difahami. Susunan (order) dan kesatuan (unity) perlu diwujudkan untuk memudahkan
pengenalan dan pemahaman. Untuk mewujudkan keringkasan, kita hendaklah memilih
elemen-elemen atau benda-benda yang difikirkan sangat perlu sahaja di dalam reka
bentuk.

2. Keanekaan

Keanekaan dapat mewujudkan daya tarikan kepada sesuatu reka bentuk bagi
mengelakkan rasa jemu atau bosan. Beberapa elemen yang berbeza boleh digunakan
untuk mewujudkan keanekaan dalam reka bentuk. Walau bagaimanapun penggunaan
elemen-elemen yang terlampau banyak akan mewujudkan keadaan yang kucar-kacir
(chaotic) dan lari dari prinsip pertama iaitu keringkasan.

3. Keseimbangan

Manusia memang suka kepada keadaan yang stabil. Keseimbangan dapat mewujudkan
keadaan ataupun perasaan yang stabil.

Terdapat dua jenis keseimbangan yang selalu kita gunakan di dalam gubahan iaitu
keseimbangan formal dan keseimbangan tidak formal. Keseimbangan formal (simetri)
lebih sesuai digunakan pada gubahan yang geometrik sedangkan keseimbangan tidak
formal (asimetri) lebih menarik dan sangat sesuai untuk gubahan yang berbentuk
semula jadi.

4. Penumpuan

85
RBT 3104 TEKNOLOGI TANAMAN SAYURAN DAN HIASAN

Penumpuan merupakan titik tumpuan di dalam sesuatu reka bentuk. Biasanya hanya
wujud satu penumpuan di dalam sesuatu reka bentuk dan ia merupakan bahagian yang
paling menarik di dalam reka bentuk tersebut.

Penumpuan boleh kita wujudkan dengan menggunakan warna yang menarik, bentuk
yang unik, tekstur yang kasar ataupun garisan-garisan yang bertemu disatu tempat.

5. Turutan

Untuk mewujudkan suatu gubahan yang menggabungkan (unified) pertalian di antara


berbagai elemen adalah penting. Turutan boleh digunakan untuk menentukan pertalian
ini ujud.
Turutan adalah perubahan yang berperingkat - peringkat dari sesuatu elemen seperti
untuk tekstur (kasar -- > sederhana -- > halus) ataupun untuk warna (merah -- > ungu --
> biru) dan begitulah seterusnya.

6. Skala

Skala wujud sebagai pertalian di antara saiz tumbuhan dengan tumbuhan yang lain dan
juga dengan keseluruhan ruangan. Untuk sesuatu reka bentuk yang dapat
menyesuaikan pengguna, pertalian saiz yang sesuai di antara reka bentuk dan
pengguna menjadi penting. Di dalam keadaan biasa di mana manusia adalah pengguna,
rujukan skala: adalah manusia itu sendiri.
Skala juga dapat menentukan sama ada sesuatu gubahan itu akan mencapai kesatuan
ataupun tidak.

Secara kumpulan lakarkan satu rekabentuk landskap yang sesuai


dengan tema yang dipilih

86
RBT 3104 TEKNOLOGI TANAMAN SAYURAN DAN HIASAN

TAJUK 11 PENERAPAN UNSUR PEDAGOGI

SINOPSIS

Tajuk ini menghuraikan kaedah demonstrasi dalam pengajaran, pembelajaran


berasaskan kompetensi dan pentaksiran kompetensi

Hasil Pembelajaran

1. Membuat huraian mengenai kaedah demonstrasi dan pembelajaran berasaskan


kompetansi
2. Merancang dan melaksanakan sesi pengajaran mikro yang melibatkan kaedah
demonstrasi

Kerangka Tajuk

11.1Kaedah Demonstrasi

Demonstrasi adalah keadah mengajar di mana guru menunjukkan sesuatu


kepada pelajar atau sekelompok pelajar. Jika pembelajaran itu bertujuan untuk
membentuk psikomotor domain, demonstrasi guru tadi perlu diikuti dengan

87
RBT 3104 TEKNOLOGI TANAMAN SAYURAN DAN HIASAN

memberi peluang kepada pelajar mempraktikkan apa yang ditunjukkan oleh


guru.
Ada beberapa perkara yang perlu difikirkan semasa merancang demonstrasi
Kenal pasti konsep atau prinsip atau kemahiran yang hendak diajar. Tulis
langkah-langkah keseluruhan demonstrasi tersebut.
Jika konsep atau prinsip atau kemahiran yang anda cuba ajar itu kompleks,
bahagikan kepada beberapa konsep atau prinsip atau kemahiran.
Pastikan supaya setiap pelajar terlibat di dalam aktiviti yang dirancangkan.
Kumpulkan bahan dan peralatan yang diperlukan.
Cuba demonstrasi tersebut sekurang-kurangnya sekali sebelum kelas
bermula.
Sediakan soalan yang akan guru tanya semasa demonstrasi. Bahagian ini
penting terutama jika guru membuat demonstrasi secara induktif.
Fikirkan bagaimana guru akan menggunakan alat bantu mengajar semasa
demonstrasi.
Tunjukkan bagaimana guru akan menilai pemahaman demonstrasi. Penilaian
boleh dibuat secara bertulis, lisan atau pemerhatian. Jika ianya dalam bentuk
kemahiran, guru perlu melihat setakat mana pelajar telah mahir melakukan
kemahiran yang ditunjukkkan.
Fikirkan faktor masa demonstrasi itu akan berlaku. Jika demonstrasi
melibatkan kemahiran, pastikan guru menetapkan masa untuk pelajar
mempraktikkan kemahiran yang ditunjukkan.

11.1.1 Cara menjalankan demonstrasi.

Apabila menjalankan demonstrasi, ada beberapa panduan yang perlu


diikuti.
Pastikan demonstrasi itu dapat dilihat oleh semua pelajar.
Timbulkan minat pelajar terhadap demonstrasi tersebut diperingkat
awal demonstrasi supaya mereka akan memberikan tumpuan
sepanjang pengajaran guru. Salah satu cara adalah dengan
menunjukkan objek atau sampel yang telah siap atau peralatan yang
telah siap dipasang atau peralatan yang berkaitan dengan
demonstrasi. Ini akan menimbulkan rasa ingin tahu pelajar. Guru
boleh juga mengaitkan demonstrasi dengan pengetahuan yang
berkaitan yang telah dipelajari.

88
RBT 3104 TEKNOLOGI TANAMAN SAYURAN DAN HIASAN

Terangkan langkah atau prosedur satu persatu. Guru perlu


mengelakkan daripada mengambil jalan singkat dalam menerangkan
langkah-langkah. Ulang langkah atau prosedur yang sukar.
Buat ulasan keseluruhan.
Beri peluang pelajar mencubanya, masa mesti diberikan untuk pelajar
praktis dan pengalaman diperlukan untuk membentuk kemahiran.
Seseorang tidak akan jadi mahir tanpa praktis.

11.2Pembelajaran Berasaskan Kompetensi

Secara ringkasnya, pembelajaran berasaskan kompetensi(PBK) merupakan


sistem pengajaran yang menggunakan proses pembelajaran berasaskan
prestasi. PBK adalah berfokus kepada pelajar dan tempat kerja. PBK
memfokuskan kompetensi bagi keperluan tenaga kerja yang ditentukan oleh
majikan atau profesion. Kompetensi dalam konteks yang berbeza memerlukan
himpunan kemahiran, pengetahuan dan sikap yang berbeza.

Maklumat lanjut PBK, sila rujuk Finch& Crunkilton (1999) muka surat 253

Siapkan satu rancangan pengajaran mata pelajaran kemahiran hidup selama 1


jam.

Jalankan pengajaran tersebut dengan penyeliaan dari rakan


anda.
Bincangkan komen yang diberikan oleh rakan dalam OLL

RUMUSAN:

89
RBT 3104 TEKNOLOGI TANAMAN SAYURAN DAN HIASAN

Setelah anda selesai mempelajari tajuk ini diharapkan anda telah mencapai hasil
pembelajaran yang telah ditetapkan. Anda telah memperolehi ilmu pengetahuan,
kemahiran asas dalam bidang tanaman sayur-sayuran. Sekarang anda boleh
melakukan sendiri amali penanaman sayur dengan sistematik. Anda juga dapat
mengaplikasikan bidang keusahawanan dalam proses pemasaran dan
penyimpanan rekod hasil tanaman anda.

Senaraikan semua masalah yang anda hadapi semasa proses


penanaman sayur yang anda jalankan di sekolah. Bincangkan dalam
OLL..

Itu saja yang perlu anda lakukan.......SEMOGA BERJAYA.

90
BIBLIOGRAFI
Abu Bakar Mat Daud (2006). Variasi Tanaman Hiasan. Shah Alam: Alaf Duapuluh Satu
Sdn. Bhd

Hadi Susilo Ariffin (2006). Pengindahan Landskap Taman. K.Lumpur: Synergy Media
Books.

Ismail Ab. Wahab (1998). Penyediaan Rekod kewangan. Shah Alam: MEDEC.

Ismail Saidin. (1977) Bunga-bungaan Malaysia, Kuala Lumpur : Dewan Bahasa dan
Pustaka.

Kementerian Pendidikan Malaysia (1991), Sains Pertanian Tingkatan 4, Dewan Bahasa


dan Pustaka, Kuala Lumpur.

Lee Chew Kang (1983). Menanam Sayur Keperluan Sendiri. Kuala Lumpur: Dewan
Bahasa dan Pustaka.

Mohd Idris Hj.Zainal Abidin. (1987) Tanaman Sayuran , Kuala Lumpur : Dewan Bahasa
dan Pustaka

Mustaffa Kamal Mohd Shariff (2001) Landscape gardening: a tool in making Malaysia
beautiful. Proceedings of the symposium on vegetables and ornamentals in the tropics.
Kuala Lumpur : Universiti Pertanian Malaysia

Mustaffa Kamal Mohd Shariff. (2002) Hortikultur Hiasan dan Landskap, Kuala Lumpur :
Dewan Bahasa dan Pustaka.

Norain Mohd. Rejab (2000). Tanaman Landskap Pokok Renik. Kuala Lumpur: Dewan
Bahasa dan Pustaka.

Novizan, Nor Faridah Sharuddin (2006). Panduan Pembajaan Secara Efektif. Kuala
Lumpur: Synergy Media Books.

Ramli Mohd. Nor (Editor) (1992). Panduan Pengeluaran Sayur-sayuran. Kuala Lumpur.

Yap Tho Chai, Mak Chai & Mohd.Said ( 1990 ) Pembiakan Tumbuhan. Dewan Bahasa
dan Pustaka, Kuala Lumpur.
Rujukan Laman Web

hort-l@vtvm.1.cc.vt.edu

plant-taxonomy@mailbase.ac.uk

mailbase@mailbase.ac.uk

plant.taxonomy-request@mailbase.ac.uk
PANEL PENULIS MODUL
PROGRAM PENSISWAZAHAN GURU
(XXX PENDIDIKAN RENDAH)

NAMA KELAYAKAN

EN AHMAD PUAD BIN ARIS SARJANA PENDIDIKAN(KURIKULUM DAN


PENGAJARAN)
PENSYARAH BACHELOR SAINS PERTANIAN
DIPLOMA PENDIDIKAN
ahmadpuadaris@yahoo.com
GURU 14 TAHUN
PENSYARAH 4 TAHUN

PN NORZALIA BINTI MUHAMAD SARJANA PSIKOLOGI KAUNSELING


BACELOR PENDIDIKAN (SAINS PERTANIAN)
PENSYARAH SIJIL PERGURUAN

(EMEL)
nozellia@yahoo.com GURU 24 TAHUN
PENSYARAH 8 TAHUN
IKON

Rehat

Perbincangan

Bahan Bacaan

Buku Rujukan

Latihan

Membuat Nota

Senarai Semakan

Layari Internet

Panduan Pengguna

Mengumpul Maklumat

Tutorial

Memikir

Tamat