Anda di halaman 1dari 34

KLIMENTINA IVANOVA (Sofi)

UDK 091=163.4113
264-06813

VZPVAM TE, OT^E AHILIE, NA ARHIEREITE


UKRASA

(IZDANIE NA TEKSTA NA SRBSKATA SLU@BA ZA SV. AHIL)

- '(+ ,
,
0880 -
+ 0- ,
+ ,
'( -
+
+
,-
+
-
+ +
+ +
-
' , ( ,
+ - ,
9 12/ ' ( 554 '4
(1
U -
+ ,
- ,

143
+
554 + +
+
-
- - , ,
, +
,
- 2- ,

- ,
3-
+ + +
+ i+
,
- e
+
- e +

- e
-
+
h +
+ + e+ +
l n+ o i +
+
-

+ +
- ,
'
+ ,
(- 9 -
'7 ( - '04 (- +
- +

+ -

144
+ -
-
- + '214 -(+
+ ,
- +
4-
+
+
-
-
+
+ -
-
+ ,
,
, ,
'( +
04 + +
H - -
+
-


+
5-
+
- +
0/61 -+
- + +
+ +
+ + +
HH - -
,
-
+
- - 0172 -

145
-
HHH - ' 0185 -( '
(-

-6

+ - +
+ +
, 7+
8 -

-
+
+
-
-
' (+
+ + +
+
+

-
' (
9 'wO . yF p .
w wN y. w(+

,
-
-
-
+ + -
+ ,
-
-
,
-

146
+
- ',
(+ +
' ( ! !
-
+ -
+ ,
-
+ ,
T
c . a yp.
. ,
+ +
9 T P .. D F w c.
a y .


+
- ,
+ '
( ,
0/-
-
+
+ -
+
- +
!! -
- ,
9
T a , .
p . c.

w p N '- 80(-

147
-
9
+
-
-
+ ,
-
>
-
+

- -
+
+ +

- +
- +

ka Larissawn poimn
00 +
+ +
-
+
+
,
- ,
+ ,
HHH -+
+


- +

- ,
, - ,
+ + -

148
- ,
,
- !!
+
- + ,
+ ,
- ,
+ + + ,
-
04 -
- + - ,
- -
- -
- +
+ -
+ :
-
+ ,
-
-
+ +
- + --
-
( a.
---(; (
, y, .
y a pp ... y
( '
T p. Ty y wp(:
'y a p.
p p p(
-
,
' +
+ + + --(

149
-
,
+ ,
- +
+ ,
- -

+
- ' +
+ ,
' 0/904(+ ,
+ - -
-( +
+ ,
+ -- + +
+ -

+ -

+ + +
+
+
- '
p '- 77,78(- ,
+ +
-

-


+ ,
-
+ +
, - ,
+

150
'y T y
'82( ,

, - ' a D T
(-90- 8/)
+ ,
-
,
- + +
- ( w .
wN y.),

- ,
, ,
- ,
-
+
- ,
,
- +

+
- ,
, -
, +
+ - -
544 ' - (-

- -
+ ,
' < (
+
' U y;
. w U ---:
w\aa). ,

151
+ +
+ ,
-
+
+ 9 'W
D ...; y ...; ...),
+
-
+
+
-
+
-
+ ,
,
- + ,
+
- - -

-
+ +
+
+ -
,
+ ,
HU -
U -+
! ! '- 23,25(- +
HU -+

+ + ,
U -+
U -
,
!,
! '- 25,27(- +

152
-
+ +
,
- -

+ ,
- -

- p
w p .y y D a.
-
+
- -
, '
, '( -
, -
+ 9 ,
a ...
,
-
+
- +
- +
-
+
,
, -
+
+
+ ! !
' a p (-
+
' , (+
+ +
- 27,28 9 ! 140

153
- - -
- HU - +

-
+
, -


+ ' < (
,
-01
. - ,
+
'
(+ +
-+
+
-9
! !! ii
i + i i
i-! 02
+
+ + ,
+ - > - ,
+ ! i -
i
!03-
+ +
Ehkhnptd> +

+ +

HW -
Ehkhnptd+

- + +

154
, + -
+ 9
. w . 04
-
+ ,
+ - - +
+

+ >
9 p
2 y . y p
p; 9 2 ypy y. p
y p '
(: 9 wy T p . wy
T p ' (
y ' (: yp ' (.
,
+
+ + ,
!!
+ - - ,
- WHU - ,
+ +
-
+ + ,
+ ,
-

+
+
! !05-
+
-
- ,

155
+ -
-
- +
-

-70: T D c . a
yp. . D w
.
c c. a . D. T
J.
p p.
yp p. D..'70( wp
pp y. p
2. wN y2 cw 2.
y. . w p
y . p D.
wN. T, cN M.
ya p.
. y
. D. TwN 2. y
cwN 2 .
'B T ,(
. y p
w. wN p. ya
, w p . p
w . D
. y T . ..'71(
w yp2 D p
p. yT p. P c
2. (yT Dp.
. y D.

156
D p. a. aa T, D.
R.
y y 2 .
. D
D.
y p .
D 2 . y y 2y
, .
' ( a.
. yD w 2 .
, .'-- 1,(-
a yy 2 pC
. ..'71( y
N. Dy p y2.
c. a .. .
c.
D. y .
2. a p.
. y. c .
yDp y .
y . y yp p
. D 2 .
p wp. wN . TwN
T. . y ,
.
a .
. D . wp.
. yD- ..'72( .
y .
y2.
a . s D yO.

157
p ... p p y.
T ... P w a.
.. D '72(... P w Dp.
s. '(
a wy Ty P y
y p.
2, T y p. p 2 y
. y p p.
, yp p.
U.
y. a a. y
p, p . 2 y.
2 F ..'73( p. y py
a . y
y D.
D p. D L .
2. y p. O.
'73,73( y ... y
w D .
y wp 2.
'73,74(
y p ywT. 2
... p 2 .
y p .
y wp 2.
'74,75(
py y D2 ... p
p .
. a , .
, .
Dp ..'76( . y .

158
yD . M y D T .
y wy , .
. 2 .
w p .
D .
C. T
p. T w p .
Tp 2 D2, T y p.
- p 2 ypy y. p
y p . 2 '
( , yD2.
a ' ( D 2. p
P p. w a ..'76( y
.
. yy
y p. y
y. yy y
y p p . p P
y . p
. , y,
p . y a p .
p w 2. 2 J p, T .
y .
D T.2. yD . ' -(-
2. 2.
p 2w, ... .. '77(--- T y
.
. . .
T p p
D w. a p T y p.
p. yy . p y,

159
T . y
p. . c .
a yN . a
, Ta. 2 wp.
. L 2 yT y .
p a.
p - c ..'77( .
Dy.
a a. T . M.
. 2wN y2. cwN p
2. P p 2.
. a yD2. D 2
. c y2 .
2 . yp. D
. 2yC . y p .
pw y . D .
cwN y2 M.
2 p. .
. w y .
y. y .
c. cwN ..'78( y2 M.
B. . 2.
yC y p D w.
. p
T . T y T .
p y . py p
2 . a yp2.
a P T p.
Ty y wp. wp
2. wy w a a. yy
y D.

160
. Q . .
pT p y . y
a . w y p .
D Z +
\ y .
. y a' ( pU. .. Z78\
2. c ' (
.
yC . Q .
a ... w a.
yU
awC D T D A .
F p T. N y
p. 2 y
a. DD p .
y .
. P.
p y p 2. Typ wy
y. p w y. 2 y
. 2F .
awC. ..'8/( D. . 2. D. p .
w p . p
2yC . wy T p . wy
T p . 2
N p a. T a
w .
B O P.
wy y. p
y . y 2 y . D2.
p a y. wN
yD y. Dy .

161
pw. D . . y Iw.
a D T. T
, D . y2, 2
y. a y ..Z8/\ a .
w a . y y.
y y .
, y . U
. D Typ .
B P.
wN .
a . a .
y w 2. p w2
y. 2p w2 wp. y p.
y TTy.
F Q . T. wO . L T. .
2yC2. 2yC a T s.
T a , .
p . c.

..Z80\ w p N.
w .. py .. y .
y .s.
wO y . T .. T. O.
y ... .
T p ... T.
p ... y2 p.
'P( T T ... ..Z80\...
.
wO . 2yF p2 . w
2wN y. w.
. . T .. .T Dp .

162
Typ p. p
. p TO p .
T p T
p w 2.
y . y p y. D
a. p
y. 2F y. p yp
y p.
D y y.
y . 2 2
2. pp p
yp ..Z81\ w p.
'P( C y P, 2
. p p wy .
. y y. .
2 Dy.
T .. wT Z - \
pT y . 2
... w p y p D.
p ... 2 y D p.
p ... .
... .
'P( y ... ..Z81\ p.
T . Z - \
F p y p. D.
w D . D
. y y p.
Wy Ty p . p
ypy . y .
, p p.

163
p. D . 2
y p. M2
y .
'P( . p
p wN. p w 2.
2 wy D w .
D T D a . Z - \
L a. ..Z82\... w
a .
'wT( T U ...
p T. p y. a
.
D. T. . yT. Z - \
... . .
wN .. '82( wp2 yN A.
yC D. y . T F D F.
y T y
P. p p
. p y.
2w . p p
. 2yC y. Dyp DD
p.
D p . w D .
p2 .
'B O P(
y p y.
D . @ p wN .
p y y p. p
. p C . p ,
a p. .. Z83\
. p . p

164
y2 p. 2 . T .
wN p2 . yN p D.
T .. T. . Z - \
... Dy .
p ... y.
2 p ... . TN y2.
yp Dp ---..Z83\--- yy
y w p.
'P( T ... p .
T. O. Z - \
p D.
. T y p. y
Ty pT. . y
Dy.
T Dp T. p p
p. p D p 2.
T p ya . 2wN
y2.
py Dy y. wy
y . . y
. p w a.
p ..'84( .
'P( p, pp.
y p Tyy . D
p .
. y yp.
T. 2. T. y wN. (' -(
p. y p ... p
ypp.
M p ... .

165
y y ... y
yp.
'P ( p --- ..Z84\ --- 2.
T N. Z - \
yp . p
p . p a y .
yT. yp
c.
p D
p . ' ( p 2
. p, y p 2.
p y T yy.
p.
p p y. p .
a , p .
. ..'85( w.
'P ( T wy . p a
. y a .
wy . y
y yp2.
T. s. T. Z - \
D ... p .
ya ... T T D.
a. p ...
.
p w, ... p p.
'P( yy p --- ..Z85\---
p .
T y wO. Z - \
p. y
y . D. N

166
p . y p a Oa
2wN .
y . p
a. T p pp. 2y
D . w .
y .
' + ( P
. p2 . w .
p N. .
..Z86\
'P( T y.
y. ppy .
D p . T. c 2.
2F .
D T .. D T. Z - \
a ' ( a .
. p D a
. D . Dy w
2w . 2 T.
.
w y.
cpp . 2 pU p
p DC. D y y P. y
N. y
. a Tp
...'86( D2 p , 2
p 2. T. yD w
2wN , 2 T.
T P .. D F w c.
a y .
p w p .

167
y y D a.
p D
y.
.. 2 y yp .
T. D 2 p
T O. y .
T y T p .
p y. T
2yC wN. p yp .
a py T P ..Z87\ y. p
p, y . 2T p T.
p p
y a ya.
. D , a
p. p yDp
. .
a, wN . 2 y,
y D T . , a
' ( . yw ,
a 2 p y . y
wN T. wN, D
T. ..Z87\ a
p . 2. T
. 2yC,
. y y 2y , y.
T y T. y py, y
yp T. p . 2
yp . Tp p
. y y . pwN
. y yT y. y a a.
T .. T. Z - \

168
p 2 y c,
pT... T Pp a.
w Dp. ..Z88\ T
p ... 2 . w
.
D T ... p D p.
'P( y yT, 2 p
... y Ty.
iT. w R. Z - \
wy . 2F 2 . P
p 2 . p .
yp.
y.
. y . a
..Z88\ . p p p
w .
a p. p
y . yp 2 y p.
y . p . w
p.
'P( y p 2 ,
p yp2 a .
p . D, w
p.
T .. T Z - \
D y ... , T .
pC.
a y ... T
Z0//\p y, T .
F . ... T
D U. T .

169
y D w ... pT T.
'P( . Ty yp ... 2F
p T .
T. p . Z - \
p y . c
p. D y
. y p.
y a p. p p
p. T p,
..Z0//\ . yD 2 D 2.
y . .
w yya p . yp
yp. y a ' ( p, F
a.
' P( a.
D, 2 . p
p .
T .. wT.
... y y
p.
y D P ... D p.
... ..Z0/0\ D y
p2, 2 .
p. y a ... p
T.
'P( y ... y
.
T. y B. Z - \
p Tyy . Dp
a Ta. T M . p D

170
a. wN .
y 2.
T p p . || F a ,
a yD . 2
y. p yy w . .
a .
2 D . 2 w
. P T c .
w T a .
, c.
F p Ta T a
2 y T. p
y. p y, y.
y .
U D D. a
p. y p ...
.
yC . D D... Z0/1\
a . U y
p . w . U T
. w.
. M L a. . p.
W D 2. U p wp 2.
. U T2. p
y. 2 .
2F y. .
y 2. .
. y p y D.
p 2. P p .
T 2 p. 2F
.

171
2. a a 2.
D P..Z0/1\ p. y
. 2y
T yDp T Pc.
.
B. T ..
D ya a D . T
T . a p .
p y p. D .
a' ( y y . y
a D2 . p. T U
a. w 2 .
. 2 y.

BELE@KI
0
9
- '( 14-
O`k`dnatkf`qhb`. + U '0880(+ M 3+ 00,12: - 9 . .
. (). -
, .31, 1999, 24-40; ,
- ,+ i , i ,
+ i -
0882+ 26,35 - -
i i d` - ,
i + WKUHH '1///(+ 48,65-
1
- + ,
+ - + -
+ 0867+ 003 ' 12/( 116 ' 554(-
9 ! U -+ ,
+ - - 0!- 9
-
20 - - 554 +
'116(+

172
'20 (-
- '04 ( ' (- - +
- 4 -
2
0841 - - - -
M554+
- -9 - - i+
i - , - 277 0
'0850(+ 41,45: 9 i w+
0851+ 120,123-
--
3
9 2
. . . . + w ww ^
Z \. 's(. T .-
+ +
+ , + ,
- +
-
4
- - - -
- , + HU+ 0786+
252,253: - - - 1+ ,
+ HH+ 08/0+- 032,033+ 072,073: ou
'Estatidou), 'Agiolgion tz 'Orqodxou 'Eklhsa+ '- -( o- 56: ,
I 'I g(+ i - i+ 0863+ 305-
- 22/ -
04 05 7 -
- 9 - ,
- UH+ + 0854+ 165 : - -
+ + 080/ 0+ 44,
62: - HH+ 0870+ 3/2,3/5
-
+ 87/ 885 - -
872 - ' O- Kdldqkd+ Oqnkfnlnes
tmd chshnm bqhshptd ds bnldmsd cdr Bnmrdhkr ds Qbhsr cd Jj`tlnr+
Aqtwdkkdr+ 085/+ 14+ 47(-
+ -
+ -
5
- +
9 I- - w - i
- , + 1+ 0855+ 2,6: -
+ i
- , i - i,
0864+ 3,4: 9 HU - 087/+ 31,

173
32+ 062: 9 i H ,UHHH
- i 0872+ 032,047-
6
9 - - ,
+ + 084/+
4,7- ' - 0108 ( :
- - - + 0854: -+
i +
- +03+ 0+ 0874+ 054,064: -
,- i + + 0872 -
7
- -9 ou
'Estatidou(- 'Agiolgion 56- 0650 -
' , + 0841 -(
7, Acillou me taz litaz
Eter skpe. 'Iwsf. , HU
- - 0761 -+
+ 0785 - ('Akolouqa
ka Boz to n goiz patrz mn 'Acillou rciepiskpou
Larsshz to qaumatorgo, p Gewrgou Makr. 'En Larssa,0785+
28 -(
+
-
0785 -
- -
-
- + -+
-
9 Acillou me criz fwtiztw tn xnon
9 @m`kdbs` Gxlmhb` Fq`db` d bnchbhatr dqts` Hs`kh`d
hmedqhnqhr+ H-Rbghqn bnmrhkhn ds ctbst dchs`-H- B`mnmdr l`hh- Bnmrs`mshmtr Mhj`r
bnkkdfhs ds hmrsqtwhs- Qnl`+ 0862+ 065,077+ 288,3//-
8
- - ,+
i + + UH
0876+ 10,22: 9 - i + +
UHH,UHHH+ 0878+ 038,064-
0/


' (
+ ' (
-
. + -
- - + + 17,
18-

174
00
- -+ - '(+ 04:

-
01
- - + 27+ ,
-
- L-Knnr- Ct`khrs Gdqdrx hm sgd Lhcckd @fdr+ Oq`ftd+0863+ 48,50-
F. anjek. Bosansko-humski krstjani i katarsko-dualisti~ki pokret u srednjem
vijeku, Zagreb,1975
- - 9
i -
i+ 0871: Fr. anjek,. Les chrtiens
bosniaques et le mouvement b`sg`qd WHHd,WUd rhbkdr. Bruxelles,1976,
- + - ,
- -+0887-
02
- - + 61-
03
- - +6/-
04
- - - + 0820+
- + 086/+ 2/0-
05
- - + 27,3/-

Rezme

V nastoe state izdaets tekst Serbsko slu$b, posveenno


sv. Ahilli, po edinstvennomu spisku, nadennomu avtorom v Hilenda-
rsko masko slu$ebno minee. ta kniga nahodits v Hilandarskom
monastre (No 230 i 665) a e mikrofilm v Hilandarsko komnate
(Kolumbus, Ogao, S[A). Kodeks prinadle$al despotu Stefanu
Lazarevi_u i verotnee vsego bl pisan dl nego. V itoge izu_eni teksta
avtor prihodit k vvodam, _to Serbska slu$ba sozdana dl hrama Aril,
_to ona nezavisima ot vseh tradici (vizantisko i slavnsko)
proslavleni svtogo, _to svidetelstvuet o u$e slo$iv{ems predanii o
mu_eni_esko smerti svtogo na reke Moravice, i _to to predanie
verotnee vsego formirovalos v period samo ostro borb serbskih
vladetele s eretikami v Serbii H v., a potom okazalo vlinie pri
sostavlenii Serbsko slu$b. Anahronizm sme{eni dvuh otdalennh
poh prevraaet episkopa, zaitnika Troi_nogo po_itani i protivnika
arianstva, v zaitnika pravoslavi ot serboveretikov (po avtoru, zdes
idet re_ o bogomilah v Serbii i v Bosniskih zemlh). Nikodim,
ostaviv{i svoe im v akrostihe kanona sozdatel vse slu$b i
prolo$nogo k ne $iti. Slu$b mogla vozniknut ne ran{e trete
_etverti H v.

175
Rezime

U ovom radu autorka izdaje tekst Srpske slu$be, posve}ene sv.


Ahiliju, prema jedinom prepisu koji je ona na{la u Hilandarskom
slu$ebnom mineju za mesec maj. Ova kwiga se _uva u manastiru Hilandaru
(br. 230 i 665) a mikrofilm, po kojem je autorka radila u Hilandarskoj
sobi u Kolumbusu (Ohajo, SAD). Pomenuti Minej pripadao je despotu
Stefanu Lazarevi}u i pisan je, verovatno, za wega. Autorka je do{la do
zakqu_ka da je ova Srpska slu$ba napisana za Crkvu u Ariqu, da je ona
nezavisna od vizantijske i slovenske tradicije vezane za proslave sv.
Ahilija i da ona svedo_i o ve} postoje}em predawu u okolini Ariqa
(Moravica) o mu_eni_koj smrti ovog sveca. Ovo predawe se formiralo
verovatno u periodu najo{trijih borbi srpskih vladara sa jereticima u
H veku a kasnije je ono uticalo u sastavqawu pomenute Srpske slu$be.
U_esnik Prvog vaseqenskog sabora (325. g.) tesalijski episkop Ahilije
poznat po tada{wem svom zauzimawu o po{tovawu sv. Trojice i protivnik
arijanstva, mnogo kasnije postaje kod Srba za{titnik pravoslavqa od
srpskih jeretika (autorka smatra da se radi o bogumilima u Srbiji i
Bosni). Sastavqa_ cele ove Srpske slu$be i Prolo{kog $itija jeste
Nikodim _ije se ime otkriva u akrostihu Kanona. Srpska slu$ba sv.
Ahiliju, o kojoj je ovde re_, napisana je ne pre tre}e _etvrtine H veka.

Klimentina IVANOVA, docent Sofijskog univerziteta Sv.


Kliment Ohridski.
YU ISSN 0351-2819/UDK 901, originalan nau_ni rad, primqen za
{tampu 29. H 2002.
Kqu_ne re_i: sv. Ahil, Nikodim, Hilendarski mine No 230,
Stefan Lazarevi_, Arilie, eretici, Novatian.
BIBLID: 0351-2819, (2002), 24, 143-176.

176