Anda di halaman 1dari 5

Xeografa 2 Bacharelato. Vocabulario 2.

Xeomorfoloxa

BLOQUE 2: O RELEVO ESPAOL, A SA DIVERSIDADE XEOMORFOLXICA.

Albufeira: lagoa litoral formada por auga salgada, separada do mar por un cordn de
area no que se abren bocas que comunican con el. A medida que pasa o tempo, acaba
sendo colmatada polos aportes terrestres. Un exemplo a albufeira de Valencia.
Aluvin: depsito, case sempre detrtico (arxilas, areas, gravas formadas pola accin
mecnica das augas correntes) que transportado polos ros e se deposita e sedimenta.
cando a corrente de auga non ten forza para arrastrar os materiais.
Arquiplago: grupo de illas que constiten un conxunto individualizado, por proximidade
espacial ou por analoxa de caracteres xeogrficos, tanto fsicos como humanos.
Anticlinal : parte convexa (que se ergue) dunha prega xurdida deformarse os estratos
da codia terrestre pola accin dos move- mentos tectnicos da litosfera. Debido sa
posicin elevada tende a ser unha rea afectada intensamente polos axentes externos
do modelado.
Barranco: val estreito e escarpado de curto percorrido, creado polo encaixamento dun
torrente en terreo brando.
Berrocal: acumulacin de blas granticas formada cando unha rea se ve afectada por
unha rede de diaclases (fracturas). A auga que penetra pola fractura altera o granito e,
como a erosin maior nos niveis superficiais, d lugar a diferentes formas como os
tores, as rochas cabaleiras e o caos grantico.
Caldeira volcnica: grande crter de forma circular caracterstica, formado polo colapso
da caldeira magmtica dun volcn extinto ou pola explosin violenta dun cono volcnico
activo. caracterstico do relevo das Illas Canarias.
Campa, campia: rea baixa, de perfil ondulado, modelada por un curso fluvial e
compuesta por material sedimentario, principalmente arcilloso, que se destina a labores
de cultivo e adoita estar rodeada por relevos mis elevados (pramos, relevos en costa).
Crcavas: son los socavns producidos en rochas e solos de lugares con pendente, a
causa das avenidas de auga de chuvia. Prodcense s en terreos arxilosos.
Cerro testemua: relevo residual constitudo por un outeiro de cima horizontal, coroado
por un estrato duro e flancos de materiais mis brandos. tpico da erosin diferencial
sobre relevos chairos ou lixeiramente inclinados nos que alternan estratos duros e
brandos.
Conca sedimentaria: zona deprimida formada na era terciaria polo afundimento dun
bloque do zcolo, como consecuencia das presins oroxnicas alpinas. As concas
recheronse con sedimentos e hoxe son relevos horizontais ou suavemente inclinados.
Son exemplos delas as do Douro, Texo e Guadiana.
Cono volcnico: relevo individualizado formado polo amoreamento de piroclastos
emitidos por un sistema volcnico, sobre todo cinzas e lapilli. Forma a parte visible na
superficie dun sistema volcnico. caracterstico do relevo das Illas Canarias.

1
Xeografa 2 Bacharelato. Vocabulario 2. Xeomorfoloxa

Cordilleira: serie de montaas formada por movementos oroxnicos que pregaron ou


fracturaron os materiais que a compoen e que forman un conxunto que presenta
caracteres comns nos aspectos xeolxico e estructural.
Costa, relevo en (relieve en cuesta): consecuencia da erosin diferencial en estratos
inclinados que alternan materiais duros e brandos. Nela distinguimos o dorso, formado
polo estrato superior duro e inclinado, e a fronte cunha parte superior de forte pendente e
unha inferior cncava.
Delta: construcin sedimentaria que se produce na desembocadura dalgns ros cando o
volume da carga (de sedimentos) tan elevada que a corrente de auga non pode
conducila hacia o mar. O delta penetra cara mar en crecemento mis ou menos
continuo, formando unha rea moi activa de formacin de terreo
Deriva continental: teora que afirma que as placas continentais que flotan sobre o sima,
desprzanse lentamente, modificando coa interaccin entre elas a superficie da Terra.
Duna: acumulacin de area, xeralmente formada pola accin do vento, e que tende a
modificar a sa ubicacin, forma e tamao.
Elico: termo relativo ao vento, axente que protagoniza accins de erosin, transporte e
sedimentacin.
Erosin: accin de ataque, modificacin e desgaste do relevo por parte de axentes
erosivos que poden ser climticos ou atmosfricos (vento, auga, xeo) e biolxicos
(animais, prantas, seres humanos).
Esteiro: tramo final dun ro, de grande anchura e caudal que foi invadido polo mar debido
influencia das mareas e ao afundimento das ribeiras. Tradicionalmente tense
asentado portos nos seus flancos.
Estrato sedimentario: cada unha das capas de caractersticas homoxneas, distintas
das de outras capas, que forman parte dun rochedo sedimentario. Distnguense pola sa
composicin, disposicin, espesor, cor e textura dos materiais.
Falla: rotura producida nun terreo, onde houbo desprazamento de bloques fracturados.
Adoita producirse sobre terreos duros.
Fosa tectnica: depresin que coincide cun bloque afundido da codia terrestre, e forma
unha conca sedimentaria.
Foz: paso estreito entre montes, val estreito. Son sinnimos: desfiladeiro, forca, garganta,
ozca. En relevo fluvial, pode ser tamn lugar onde un ro desemboca no mar, ou noutro
ro.
Fractura: rotura producida nun terreo, por accin de forzas tectnicas. Se non hai
desprazamento recibe o nome de diaclasa.
Glaciar: masa de xeo acumulada nas montaas por riba do lmite das neves perpetuas,
no chamado circo glaciar, dende onde se despraza val abaixo en forma de lngua, como
se fose un ro de xeo. un potente axente erosivo, e produce vales moi amplos, cun
caracterstico perfil en U.
Glacis: ramplas de pendente moderada ao p dos vellos relevos formadas por depsitos
transportados por torrentes. Teen moita importancia estructural en Lanzarote e
Fuerteventura os formados ao p de vellos conos volcnicos.

2
Xeografa 2 Bacharelato. Vocabulario 2. Xeomorfoloxa

Graben: bloque de falla levantado. Adoita estar rodeado de horst.


Horst: bloque de falla afundido.
Istmo: lingua de terra que une unha pennsula co continente. Os Pireneos forman o istmo
que une a Pennsula Ibrica co continente europeo
Ladeira, vertente: Superficie inclinada dun relevo.
Litoloxa: ciencia que estuda as rochas, a sa composicin, as sas propiedades
qumicas e fsicas e a sa estructura.
Litosfera: capa rxida e slida do globo terrestre, situada sobre a astenosfera viscosa.
Cun espesor entre os 70 e os 150 Km, comprende a codia terrestre e a parte superior do
manto.
Magma: masa rochosa fundida que se atopa no interior da Terra, a mis de 16 Km de
profundidade. Pdese desprazar cara as capas superiores da codia, a travs de fendas
nesta. Ao arrefriar na superficie, forma rochas eruptivas.
Malpas: en Canarias, recibe este nome o terreno abrupto formado coa rpida
solidificacin das coadas de lava. caracterstico do relevo de orixe volcnica.
Macizo: relevo montaoso compacto, uniforme nas sas caractersticas e de lmites ben
definidos. Tamn designa unha masa de materiais antigos, procedentes da era primaria,
arrasados durante o secundario, e que renovaron relevo durante o pregamento alpino.
Marisma: chaira de fango tpica das desembocaduras de ros que atravesan terreos
baixos, que se colmata cos aportes dos ros e do mar, que a cobre na pleamar e a deixa
descuberto na baixamar.
Meseta: Superficie cha de gran extensin, horizontal ou lixeiramente basculada. Atpase
elevada non s con respecto nivel do mar senn tamn respecto das rexins vecias.
Modelado crstico: tipo de relevo creado polos procesos de erosin en grandes bloques
calcrios, por disolucin do rochedo nas augas subterrneas Formas caractersticas:
canns, simas, dolinas, poljs, cova, lapiaz...
Morea: forma de acumulacin de sedimentos producida por un glaciar. Caracterzase
porque os depsitos, non estn estratificados, senn que se mesturan gravas, limos e
arxilas, s veces de gran tamao. Segundo o lugar que ocupan no glaciar falamos de
moreas lateriais, centrais, interna (a transportada no interior do glaciar) e frontal ou
terminal (depsitos situados na fronte do glaciar). En casteln chmanse morrenas.
Oroxenia, oroxnese: perodo xeolxico de grande actividade tectnica, durante o cal
frmase relevo en forma de cordilleiras. Tamn se chama pregamento.
Pramo: Superficie estrutural plana e elevada, coroada por un estrato calizo mis
resistente erosin. Nos pramos a erosin fluvial labra vales en forma de U. Na
pennsula hai exemplos na zona norte e leste da submeseta norte e na zona leste da
submeseta sur.
Penechaira: superficie de erosin suavemente ondulada, sen grandes desniveis, que se
corresponde coa ltima fase de evolucin dun relevo. Presenta tendencia ser chaira e
escasa pendente. Os seus materiais son silceos paleozoicos.
Prega: deformacin dos estratos xeolxicos en formas onduladas, resultado das presins
tectnicas. Afecta a rochas sedimentarias dotadas de plasticidade e flexibilidade para

3
Xeografa 2 Bacharelato. Vocabulario 2. Xeomorfoloxa

pregarse. Os estratos ondulados en forma cncava chmanse sinclinais, e os ondulados


en forma convexa son anticlinais.
Pregamento: proceso tectnico polo cal prganse e enrganse estratos sedimentarios.
Adoita presentar unha sucesin de formas cncavas (sinclinais) e convexas (anticlinais).
Regresin maria : descenso do nivel do mar, producido por diversas causas, por
exemplo, a acumulacin de xeo durante os episodios glaciares do Cuaternario. Durante
unha regresin maria, emerxen terras que antes estaban baixo os mares.
Ra: ltimo tramo dun val fluvial asolagado en parte ou na sa totalidade polas augas do
mar. Na sa formacin interveen a accin erosiva dos ros, os movementos eustticos do
nivel do mar, as diferencias litolxicas e a dinmica xeral das placas litosfricas. En
Espaa as mis amplas son as ras galegas, que chegan a penetrar 35 km no val fluvial.
Roque: agulla de lava, orixinada no arrefriamento e solidificacin da lava amoreada nun
canle volcnico, que emerxe da superficie da terra por causa da erosin diferencial de
materiais mis brandos que configuraban o cono volcnico. caracterstico do relevo das
Canarias.
Sedimentacin: acumulacin de material producido pola erosin. Esta acumulacin pode
ter lugar nun medio mario, continental ou lacustre, e d lugar, en determinadas
condicins, creacin de rochedo sedimentario.
Serra: lia relativamente pequena de montaas. A sucesin de varias serras da lugar a
unha cordilleira.
Sinclinal : parte cncava da ondulacin dos estratos nun pregamento. Cando de gran
tamao, un xeosinclinal.
Somonte: terreo situado na falda dun monte.
Tectnica de placas: teora xeolxica que explica a forma en que est estructurada a
litosfera. A codia terrestre est dividida en placas tectnicas, que flotan sobre o manto. O
desprazamento destas placas e a interaccin que se produce entre estas explica a
formacin das cadeas montaosas (oroxnese), a aparicin de volcns, a multiplicacin
de terremotos e a concentracin destes fenmenos en determinadas rexins do planeta.
Tamn explica por que as grandes fosas submarinas estn xunto a illas e continentes, e
non no centro dos ocanos, onde a separacin das placas est producindo continuamente
nova codia ocenica nas chamadas dorsais ocenicas.
Terraza fluvial: antiga zona de inundacin dun ro abandoada polo posterior
encaixamento fluvial. A sa orixe est nas alternancias climticas do Cuaternario: nos
perodos glaciares os ros perderon forza erosiva e depositaron aluvins no seu cauce.
Nos perodos interglaciares, medraron o caudal e a forza erosiva dos ros, que afondaron
o cauce, depositando aluvins nas marxes, formando as as terrazas.
Tmbolo: barra litoral de escasa lonxitude e superficie reducida que comunica unha illa
cercana costa co continente. Frmase pola acumulacin de cantos, gravas e areas,
transportadas e depositadas polas correntes marias.
Transgresin maria : avance do nivel do mar sobre un territorio continental. Pode
deberse a un descenso local da costa, a unha elevacin do nivel do mar como cando se
fundiron os glaciares do cuaternario, ou a ambos vez

4
Xeografa 2 Bacharelato. Vocabulario 2. Xeomorfoloxa

Xeosinclinal :Parte da codia terrestre, afundida como resultado dunha oroxnese, e cun
fondo que serve de sedimentacin para os materiais erosionados dos relevos que o rode
Zcolo: Masa de materiais antigos consolidados (granitos, gneis, cuarcita, xisto) que,
ser moi rxidos non se pregan, senn que se fracturan ante unha oroxnese. Actualmente
presentan relevos horizontais que poden estar recubertos por materiais sedimentarios e
son moi abundantes na metade occidental da pennsula. Son sinnimos: cratn, macizo,
escudo.