Anda di halaman 1dari 15

Rrotullimi i mandibules

Rrotullimi i mandibules gjete fazes se rritjes.

Ne 1951 Bjork, kreu studime llidhur me rrotullimin e mandibules duke vendosur implante ne
nofullat e rreth 100 individeve nga mosha 4 deri 24 vjec. Duke perdorur kete metode, ai arriti te lokalizonte
qendrat e rritjes dhe te rezorbimit per secilin individ, dhe examinoj karakterisitkat individuale te drejtimit
dhe intensitetit te fenomeneve.
Duke mbivendosur cefalometrite e njepasnjeshme, ai nxorri konkluzionin se: rrotullimi shkakton nje
rezorbim te theksuar ne bordin inferior te regionit Gonian, i cili maskon rrotullimin e vertete te mandibules.
Megjithese studimi i tij nxorri konkluzione se, si mandibula ashtu dhe maxilla rrotullohen gjate
rritjes, ky fakt nuk u vleresua.
Arsyeja eshte se, rrotullimi ndodh ne brendesi te seciles nofull, e ashtu quajtur “ rrotullim i
brendeshem”, tentohet te maskohet nga ndryshimet e siperfaqes dhe crregullimet e eruptimit dentar.
Ndryshimet e siperfaqes shkaktojne “ rrotullimin e jashtem”.
Eshte me elejte te verrehet rrotullimi i jashtem dhe i brendeshem i nofullafe duke marre ne
konsiderade te paren mandibulen. Brendesia e mandibules eshte kocka qe rrethon kanalin e nervit alveolar
inferior, dhe pjesa tjeter e saj jane disa “procese” qe kane funksione te ndryshme.
Bjork dhe Skieller vune re 2 faktore qe ndikokjne ne rrotullimin e brendeshem, te cilin e quajten
rrotullimi teresore ( total ) i mandibules.
1. Matrica e rrotullimit ose rrotullimi rreth kondilit
2. Matrica e brendeshme e rrotullimit ose qendra e rrotullimit brenda trupit te
mandibules.
Kur linja e referimit rrotullohet perpara ne lidhje me S – N, gjate rritjes, rrotullimi
konsiderohet si negativ ( me shume rritje posteriore dhe pozitiv ( me shume rritje anteriore ) nese
rrotullohet mbrapa.

Rrotullimi i brendshem i mandibules eshte ne vlere 10 – 15 grade. Per nje individ mesatar, me nje
raport vertical facial normal, ka nje rrotullim te brendshem me -15˚ ( perpara ), nga mosha 4 vjec deri ne
maturitet. Nga kjo: 25% eshte si rezultat i rrotullimit te matrices (A) dhe 75% si rezultat i rrotullimit te
matrices se brendshme (B).
Gjate kohes qe brendesia e mandibules rrotullohet perpara me 15˚, kendi i planit te mandibules, qe
paraqet orientimin e mand., zvogelohet me vetem 2˚ - 4˚ mesatarisht.
Arsyeja qe rrot.i brendeshem nuk shprehet ne orientimin e mandi., eshte sepse , siperfaqia kockore
ndryshon ( rrot.jashtem) dhe tenton t’a kompensoj. Kjo do te thote qe; pjesa posteriore e bordit inferior
mandibular duhet te jete ne zonen e rezorbimit, nderkohe qe, pjesa anteriore e bordit inferior te mandibules
eshte e pandryshuar ose peson adicion kockor te lehte.

1
Mesatarisht, ndosh nje rrot.i brendeshem prej 15˚, rrotullim perpara, 11˚ - 12˚ rrot.i jashtem,
rrotullim mbrapa qe prodhon nje zvogelim prej 3 - 4˚ te kendit te P.M., tek individet gjate femijrise dhe
adoleshences.

Sipas Bjork ( 1969), bazuar ne qendren e rrotullimit, ai e klasifikoi rrotullimin si rrotullim perpara
dhe rrotullim mbrapa.
Rrotullimi perpara. Kur rritja posteriore eshte me e madhe sesa rritja nateriore
Kjo mund te ndodh ne 3 tipet e meposhtem:
1. Tipi I. (rrotullimi perpara)
- Ndodh nje rrot.perpara, rreth qendres se artikulacionit. Harku dentar mand. shtyhet
drejt te sipermit, duke rrezultuar keshtu nje deepbite si dhe nje zhvillim i manget i katit te
poshtem te fytyres.
- Shkaku mund te jete cekuilibrim okluzal, si pasoje e humbjes se dhembeve ose
musculatures se fuqishme.

2. Tipi II. Rrot.perpara i mandibules rreth nje qendre te pozicionuar ne margon incizale
te dhembeve anterior mandibular.
- Kjo ndosh si pasoje e kombinimit te nje zhvillimi te theksuar te lartesise posteriore te
fytyres dhe nje rritje normale te lartesise anteriore te fytyres.
- Pjesa posteriore e mand.atehere, rrotullohet larg maxiles.

Rritja e lartesise posteriore te fytyres ka 2 komponente:


(1) Ulja e medio cranial fossa, ne raport me ate anteriore, ne momentin qe baza kraniane
“perkulet”, dhe si pasoje fossa condiliane ulet
(2) Rritja e lartesise se ramusit mand. si pasoje e drejtimit vertical te rritjes se kondilit,
mandibula ulet me poshte sesa cohet perpara.

2
Per shkak se muskujt dhe ligamentet e cojne ate perpara ne raport me maxilen, qendra eshte te
margot incizale te inciziveve inferior

3. Tipi III. Ndodh ne nje okluzion te parregult te dhembeve anterior kur ka nje overjet
te madh.
- Qendra e rrotullimit nuk do te jete me ne nivelin e inciziveve por, do te zhvendoset
mbrapa, ne nivelin e premolareve.
- Ne kete rast, harqet dentare shtyhen drejt njeri – tjetrit dhe si pasoje zhvillohet nje
deepbite deh kati i poshtem i fytyres ngelet i pazhvilluar.

Rrotullimi mbrapa ( eshte me pak i hasur se ai perpara )


1. Tipi I: qendra e rrotullimit ndodhet ne ATM.
Kjo ndodh kur:
(a) Kafshimi rritet nga nderhyrje me aparatura ortodontike
(b) Ne rastin e sheshimit te bazes kraniane. Kur fossa mediane kraniane eshte e ngritur ne
raport me ate anteriore, ndodh dhe ngritja e mandibules
(c) Ne rast kur ka nje zhvillim te pamjaftueshem te lartesise se foses mediane kraniane.
- Kjo pamjaftueshmeri ne zhvillimin e lartesise posteriore te fytyres con ne nje
rrotullim per mbrapa te mandibules, me nje mbizhvillim te lartesise anteriore te fytyres e cila con
ne nje openbite te mundshem. Mandibula perkundrazi, ka zhvillim normal.

2. Tipi II
- Qendra e rrotullimit ndodhet ne molarin me distal. Kjo ndodh ne bashkepunim me
rritjen sagitale te kondilit.
- Nderkohe qe mandibula rritet ne drejtim te gjatesise se saj, ajo zhvendoset perpara me
shume se sa poshte ne raport me fytyren, dhe per shkak te musculatures dhe ligamenteve ajo
rrotullohet mbrapa.

3
Shuby e pershkroi rrotullimit si :
1. Rrotullim orar ( sipas akrepave te ores )
Kjo vjen si rezultat i rritjes se tepert vertikale ne krahasim me rritjen horizontale, dhe tenton te
shkaktoj nje zvogelim te overbite –it vertical. Pika e rrotullimit ndodhet tek kondilat.
Ne figure: Studimet mbi rritjen ne moshat 6 – 10 vjec, treguan qe mjekra rritet poshte dhe perpara dhe plani mandibular
leviz paralelisht ne te njejten menyre.
Ne moshen 10 vjec, kondilat, pothuajse kane perfunduar ciklin e rritjes. Mjekra leviz poshte dhe mbrapa, plani
mandibular behet 7˚ me i pjerret.
Analiza e kryer pas perfundimit te rritjes tregon qe kondili rritet me 4mm, ndersa rritja vertikale ne zonen molare eshte
10,5mm. molaret e pare mandibular levizin mbrapa rreth 3mm; ne kete menyre do te jete e pamundur te korigjohet klasa e II –te.

2. Rrotullimi kunderorar ( kunder akrepave te ores )


Ndodh si pasoje e mangesise ne rritjen vertikale ne krahasim me rritjen horizontale dhe ka tendence
te rrise overbiten – in vertical.
Ne figure: Tregohet rritja ne moshe 11 – 14 vjec, me kondile te rritur jashte mase ne krahasim me rritjen vertikale te
molareve. Kjo sjell nje rrotullim prej 4˚ dhe nje zhvendosje perpara te mandibules me nje rritje te overbite-it prej 2mm.
Extremizimi i kesaj situate con ne nje “kafshim te mbyllur”

Rritja ne nivelin e kondileve mandibular sjell vetem zhvendosje perpara te mjekres, dhe jo nje
levizje poshte ose poshte dhe perpara. Vetem atehere kur, nje element vertical si rritjes faciale ndikon mbi
4
rritjen e kondileve, permes kontakteve okluzale, prodhohet nje zhvendosje me drejtim perpara dhe posht i
mjekres.

Cilet jane elementet vertical te rritjes te cilet prodhojne nje rritje te lartesise faciale?

1. Rritja antero – posteriore e Nasion


2. Rritja ne trupin e maxiles e cila shkakton rritje te distances nga N tek SNA, si dhe
shkakton nje spostim posterior te molareve dhe SNP nga plani S –N .
3. Rritja e procesit alveolar posterior, shkakton spostimin e molareve larg planit
palatinal
4. Rritje e procesit alveolar posterior, shkakton levizje drejt okluzionit te molareve.

Spjegim:

- Kur Pog – N levizin perpara ne nje raport te barabart, A = ∑ e elementeve I,II,II dhe IV. Me fjale te
tjera kondili duhet te barazoje rritjen anteroposteriore te N, plus rritjen vertikale te maxiles, plus rritjen vertikale te
procesit alveolar maxilar, plus rritjen vertikale te procesit alveolar mandibular.
- Kur rritja ne piken A e tejkalon I, II, III dhe IV, plani mandibular behet i sheshte dhe Pog leviz perpara
me shume se N.
- Kur rritja e ∑ se I, II, III dhe IV e tejkalon A, Pog do te zhvendoset mbrapa ne raport me N dhe plani
mandibular do te behet me i thelle.
- Kur rritja ne piken A barazon ∑ e I, II, III dhe IV, plani mandibular leviz poshte dhe ne te njejten
menyre parallel.

Cefalograma eshte kryer:


1). Ne Okluzion centric ( me protezat ne pozicion)
2). Ne nje pozicion mbylljeve pa proteza
3). Me nje bllok dylli te vendosur midis protezave

5
- kur lartesia e molarit rritet mjekra rrotullohet poshte dhe mbrapa, plani mbandibular behte me i pjerret, kendi gonian
leviz posteriorisht dhe kendi i fytyres rritet.
- ne kete menyre, duke ndryshuar lartesine e molarit, mund te ndryshojme kendin e fytyres, psh.: lartesia e molarit jo
vetem kontrollon pozicionin vertical te mjekres por edhe pozicionin anteroposterior.

Keto principe kane nje aplikim shume te percaktuar ne trajtiminin e malokluzioneve te klases se II – te. Nje rritje e
madhe vertikale e molareve, mund te parandaloj pozicionimin perpara te mjekres dhe si rezultat t’a bej korrigjimin e klases se II –
te shume te veshtire.

Cili eshte perdorimi klinik?


Te gjitha rezulatet e studimeve cojne ne konkluzionin qe, trajtimi ortodontik nuk stimulon rritjen ne
nivelin e kondileve mandibular. Nese kjo eshte evertete, ne kemi vetem elementet vertical qe mund te
ndryshojme ne menyre qe kjo ten a sherbej per te arrtiur qellimin. Psh.: nese do te mund te zvogelonim
rritjen vertikale, do te kishte efekt teresor ne stimulimin e rritjes ne nivelin e kondileve.
Nese rritja vertikale eshte deficitare, ne mundohemi t’a stimulojme ate, dhe nese rritja vertikale
eshte e tepert, mundohemi t’a frenojme.

Inklinimi i planit te okluzionit duket sikur kompenson perpjekien e natyres per te kompensuar parregullsite e rritjes.
Rritja vertikale e procesit alveolar anterior duket sikur kerkon te kompensoj parregullsite midis rritjes posteriore alveolare dhe
rritjes se ramusit mandibular.

Nje sere studimesh ( Creekmore ) tregojne se trajtimi ortodontik vovnon zhvendosjen e mjekres
perpara. Shkaku i kesaj diference eshte diferenca midis shumes se zhvillimit vertical te zones se molareve.
Si pasje u arrit te tregohej se ka je ndryshim te vogel ne gjatesine e mandibules midis klases se I – re dhe
asaj te II – te.
Ne krahasimin e retrognatise dhe prognatise, Bjork thekson se: “ ne krahasim midis dy extremeve,
vlera mesatare e gjatesise se mandibules eshte pothuajse e njejte ne te dyja.”
Maj dhe Luzi, ne diskutimin rreth klases se II /1 theksojne se: “ ne shumicen e rasteve, pjeset
perberese ( maxilla dhe mandibula) jane normale ne vetvete ( si njesi te vecanta dhe te pavarura ) por,
marredhenia midis tyre eshte e parregullt.”
Si rrjedhoje, mund te thuhet se shumica e rasteve te klasave II – ta kane nje rritje horizontale
mesatare. Difekti i tyre kryesor eshte qe kane nje rritje me te madhe vertikale.

6
Perberesja vertikale e rritjes kushtezon perberesen horizontale. Kjo nga ana tjeter parandalon
levizjen perpara te mjekres.

Dr. Tom Creekmore dhe Shuby, projektuan nje High Pull Face Bow ( Hark facial per terheqie te
larte), per ankorim extraoral. Terheqja me llastike aplikohet larte dhe mbrapa, ne drejtim te dobesimit te
rritjes se poshtme te procesit alveolar maxilar dhe mundesisht trupit te maxiles. Kjo lloj terheqjeje perdoret
kryesisht ne rastet me opernbite –e dhe ne individe me kend SN – PMand. te larte.
Kur rritja vertikale eshte e manget, rezulton nje overbite i thelle, atehere mundohemi te stimulojme
rritjen vertikale te procesit alveolar me llastike te klases se II – te ose / dhe me Headgear me terheqje
cervikale.

Bork dhe Skieller treguan se modele te ndryshme shfaqen kur perdoren regjistrime te ndryshme te
mbipozimit.
Ata klasifikuan rrotullimin ne:

1. Rrotullim total
Matja e rrotullimit te trupit te mandibules si nje ndryshim ne inklinimin e nje linje implanti ne trupin
e mandibules krahasuar me bazen kraniane anteriore.
Solow dhe Hudson e quajti kete “ rrotullim e vertete.
2. Rrotullimi i matrices
E perkufizuar si “ rrotullimi i indeve te buta te matrices se mandibules krahasuar me bazen
kraniane”. Indet e buta te matrices eshte tangencial me linjen e mandibules dhe e ka qendren ne kondil.
-Salow dhe Houston e quajten “ rrotullim i dukshem”
-Profit e quajti “ rrotullim total”
-Lavergne dhe Gasson e quajten “ rrotullim pozicinal” ( positional rotation)
3. Rrotullim brenda matrices
Sipas Bjork dhe Skiller, eshte ndryshim ne rrotullim in je linje implanti reference / linja e implantit
ne trupin e mandibules krahasuar me linjen tangent te mandibues
-Solow dhe Houston e quajten “ rimodelim angular i bordit inferior
-Proffit e quajti “rrotullim i jashtem”
-Lavergne dhe Gasson e quajten “ rrotullim morfogjenetik’
-Dibbets e quajti “ rrotullim kunderbalancues”

Tri interpretimet lidhur me rrotullimin brenda matrices ( intermatrix)

1) Sipas Bjork dhe Skieller:

Rrotullimi brenda matrices se trupit te mandibules eshte i percaktuar gjenetikisht, dhe qe qendra e
rrotullimit gjendet brenda trupit dhe jo ne kondil. Sipas tyre, rotullimi i mandibules gjate rritjes mund te jete
i lidhur me drejtimin dhe Shumen e rritjes se kondileve.

- Se pari: mandibula leviz nga njera ane ne tjetren brenda matrices.


- Se dyti: kjo levizje lidhet me trupin e mandibules por, zhkaktohet nga rritja e
kondivele

7
- Se treti: rrotullimi rezulton prej / ose kompenson, nje program te percaktuar
gjenetikisht. Ky konkluzion i fundit, ne menyre te vecante, e bene rrotullimin nje element te
rendesishem ne parashikimin e rritjes.

2) Lavergne dhe Gasson:

a) Morfogjenetike: intereson formen e mandibules, po aq sa dhe rrotullimin brenda


matrices.
b) Postural: merret me pozicionin e mandibules brenda komplexit kranio – facial.

- Ata perdoren nje linje e cila bashkonte Kondilonin dhe Pogonionin ne cefalometrike e
mbivendosura. Kendi midis dy linjave te implantit percakton dhe korrespondon me “ rrotullimin
morfogjenetik”.
- Fakti se pika fikse, te paraqitura nga implante, maten ne marredhenie me linjen qe
perfaqeson konturin e mandibules, cojne Lavergen dhe Gasson – in ne skemen e “rrotullimit
morfogjenetik, duke pasur ne focus perkufizimin e Bjork –ut per “rrotullimin brenda matrices”.

Ata arriten ne konkluzion se rrotullimi i mnadibules eshte i lidhur me nje rritje vertikale mande dhe
anteriore te kontileve dhe me nje mbyllje te kendit gonian, i cili minimalizon rritjen e mandibules.

Ata nxoren postulatin se rrotullimi brenda matrices eshte kryesisht nje mekanizem kompensues, i cili
eshte i afte te reduktoj ose zmadhoj gjatesine e mandibules duke e hapur ose mbyllur kendin gonian.

Madhesia e kendit gonian ka rendesi te vecante ne shkallen e rrotullimit anterior. Sa me i vogel te


jete ky kend, aq me shume rrotullim prodhohet per cdo mm te levizjes perpara te pogonionit.

Nje kend i pjerret gonian kompenson nje ramus te shkurter dhe nje trup te shkurter, psh.; kendi
gonian ndihmon ne kompensimin e gjatesise.

3) Dibbets ( AJO – Do, 1985 )

Dibbets dha interpretimin e trete i cili eshte bazuar ne dy divergjenca hipotetike te tipit te rritjes.

a) Nje tip, perkufizon rritjen kondilare si nje segment rrethi me ne qender mjekren. E
gjithe mandibula do te rrotullohet atehere rreth vetvetes, brenda kontureve te veta periostale, duke
rezultuar keshtu rrotullimi brenda matrices dhe si pasoje zgjerim i mandibules.
b) Tipi tjeter, eshte nje linje rritjeje me e kurbuar e kondileve, pa rrotullim brenda
matrices dhe me rritje maximale te mandibules.

8
Sipas Dibbets, rritja e kondileve ka te pakten 2 efekte

1. Rrotullimin brenda matrices


2. Rritjen / zmadhimin

Pra, rritjet lineare si pasoje e rritjes se kondileve, nenkuptojne faktin qe: per cdo 1mm te rritjes
kondilare gjate diagonales Pog – Co, do te zmadhojne mandibulen me 1mm, ne rast se drejtimi i rritjes
kondilare ndjek modelin e rritjes qe do te coj ne zmadhim te mandibules. Nese kjo ndodh atehere nuk do te
kemi rrotullim brenda matrices. Gjithe rritja e ketij elementi do te shprehet ne rritje dimensionale.

Kjo kompensohet nga rimodelimi i bordit inferior. Ky mekanizem eshte quajtur si “ rrotullim
kunderbalancues”. Neutralizon efektin e rritjes mbi kartilazhin kondilian. Rezultati eshte zmadhimi selektiv
i mandibules.

4) Enlow e kategorizon rrotullimin si:

a) Zhvendosje – perfshin pozicionin rrotullues te te gjithe mandibules. Kjo shkaktohet


prej ndryshimeve ne nivelin e artikulacionit ( bazes kraniane ) dhe maxiles.

1.Nese kendi i bazes kraniane eshte i hapur, efekti i rrotullimit do te jete poshte dhe mbrapa.

2.Nese kedni i bazes kraniane do te jete i mbyllur do te shi=het nje efekt i kundert me te parin.

1. 2.

1.Nese komplexi nasomaxilar eshte i gjate vertikalisht, verrehet nje rrotullim poshte dhe mbrapa it e
gjithe mandibules.

2.Nje complex nasomaxilar i shkurter ka nje efekt te kundert me te parin.

9
1. 2.

b) Rimodelim – ky concept bazohet tek depozitimi dhe rezorbimi i proceseve te rritjes


dhe prodhon ndryshime angular dhe dimensionale ne nivelin e ramusit dhe trupit te mandibules.

Ka dy arsye pse mandibula kalon ne procesin e rimodelimit.

1. E para eshte te podhoj nje pozicion me te drejte te ramusit ne krahasim me trupin. Kjo
eshte e rendesishme te ndodhe per te permbajtur rritjen e vazhdueshme te komplexit naso – maxilar
dhe per te lejuar eruptimin e dhembeve te perhershem
2. Arsyeja e dyte eshte te siguroj nje rregullim te kendit ramus – corpus, per te
permbajtur efektin e rrotullimit te te gjithe mandibules.

Shumica e rimodelimeve ndodhin ne kednin ramus – corpus, dhe ngarkesen me te madhe e mban
ramusi. Sidoqofte, depozitimi i materilait ndodh ne bordin inferior gje qe e “rrotullon” planin mandibular
inferiorisht.

Ne mandibula me antegonian notch me te theksuar, kendi gonian eshte i hapur.

Ne mandibula me antegonian notch me te sheshte, kendi gonian eshte me i mbyllur.

Terminologjia dhe permbledhja e rrotullimit te rritjes.


Situata Bjork Schudy
Rritje anteriore me shume sesa rritje Rrotullim mbrapa Rrotullim ne kah te akrepave te ores
posteriore
Rritje posteriore me e madhe sesa rritja Rrotullim perpara Rrotullim ne te kundert te akrepave te
anteriore ores.

Situata Bjork&Skieller Solo&Houston Proffit Lavergne&Gasson Enlow Dibbets


Rrotullim i Rrotullim total Rrotullim i Rrotullim i
matrices vertete brendeshsme
mand.,ne
raport me
bazen
kraniane
Rrotullim i Rrotullim i Rrotullim total Rrotullim postural Rrotullim i
matrices dukshem zhvendosjes
Rrotullim i Rrotullim Rimodelim Rrotullim i Rrotullim Rrotullim Rrotullim
P.M., ne brenda matrices angular i bordit jashtem morfogjenrtik rimodelues kunderbalancues

10
krahasim me mand. inferior
matricen e
mand.

Parashikimi i rrotullimit te mandibules gjate rritjes.

Nese behet nje perpjekie per te percaktuar trendin e rritjes ne moshe shume te re, ky informacion
atehere do te na sherbej per te projektuar planin e trajtimit ose per te vleresuar problemet qe mund te
shfaqen, p[erpara moshes se pjekurise.

- Hixon, sugjeroi qe menyra me e mire per te parashikuar si do te jete lartesia faciale ne


moshen e pjekurise, per nje femije te caktuar, eshte te perdoret lartesia aktuale dhe t’i shtohet
rritja mesatare e grupmoshes. Megjithate, kjo metode do te perafersoje mesatarisht dhe jo
perfundimisht rritjen. Nga pikepamja klinike ky vleresim eshte shume i rendesishem.
- Levergne, u mundua te individualizonte parashikimin duke perdorur tipin
morfogjenetik
- Medoda e harkut facial te Ricketts, perdor procedura gjeometrike per te perfituar
informacion rreth rritjes se mandibules.
- Sistemi i kopiuterizuar, i zhvilluar nga Bjork dhe Jorgensen

Analiza e rritjes konsiston ne 3 elemnte kryesor:

1) Vleresimi i formes se fytyres, i cili ne rradhe te pare, perfshin ndryshime te


marredhenies intermaxilare
2) Vleresimi nese intensiteti i rritjes faciale eshte i larte apo i ulet.
3) Vleresimi i shkalles individuale te maturimit. Kjo eshte e rendesishme te percaktohet:
nese mosha e pubertetit eshte arritur dhe kur rritja pritet te kete perfunduar.

Sipas Bjork – per percaktimin e formes se fytyres existojne 3 metoda

- Metoda longitudinale
- Metoda metrike
- Metoda stukturore

a. Metoda longitudinale; e cila perdoret me shpesh, konsiston ne ndjekien e kursit te


zhvillimit ne analiza te pervitshme cefalometrike.

Kushtezime ne perdorimin e metodes longitudinal:

1.Modeli i rritjes nuk eshte konstant. Modelet e regjistruara ne moshe te re mund te ndryshojne ne
adoleshence

2.Lejon te regjistrimin e ndryshimeve ne plan sagital te marredhenieve te nofulave gjate rritjes,


nderkohe qe marredheiet ne plan vertical maskohen nga rimodelimi i bordit inferior te mandibules.
Ndryshimet ne pjesen vertikale te nofullave ne formen e rrotullimeve, duken me te vogla kur verrehen me
nje grafi standard e cila perdor bazen e mandibules si plan referimi, sesa kur perdoren implante si pika
referimi.

11
Per qellime klinike, analiza e zhvillimit vertical te fytyres mund te behet duke perdorur struktura
natyrale referimi ne mandibul. Duke mbivendosur 2 radiografi te kryera ne mosha te ndryshme dhe duke i
orientuar duke iu referuar atyre strukturave, psh.; kendi S - N i krijuar nga mbivendosja e grafive ne te dy
moshat.

Elementet qe verrehen

1. Maja e mjekres
2. Pjesa e brendeshme e kortikales se simfizes
3. Konturi i poshtem i sythit te molarit
4. Nga moment i mineralizimit deri ne formimin e rrenjeve

b. Metoda mertike: ka per qellim parashikimin e zhvillimit facial ne baze te morfologjise faciale, e
percaktuar ne menyre metrike, nga nje grafi e vetme. Rritja ne gjatesi e mandibules gjate
adoleshences, nuk mund te gjykohet nga madhesia e saj perpara pubertetit. Ndryshimet ne formen e
fytyres gjate adoleshences, shfrehen ne forme kendesh, gjithashtu te bashkerenduara me fromen e
fytyres ne moshen 12 vjec, e cila eshte mosha kur behet planifikimi ose nisja e rajtimit.

b. Metoda strukturore; bazohet ne informacionin qe lidhet me proceset e rimodelimit te mandibules


gjate f zes se rritjes, informacion i mbledhur nga studimet me implante. Kryesorja eshte te dallohen
karakteristika strukturore specifike, te cilat modelohen gjate rrotullimeve individuale te mandibules.
Nga parashikim i kursit te rritjes, do te presupozohet trendi qe vijon me pas.

Shenjat strukturore te rrotullimit te mandibules

Njihen 7 shenja por, jo te gjitha mund te dallohen tek i njejti individ. Megjithate, sa me i madh te jete
numeri i gjtur i karakteristikave aq me exakt eshte dhe parshikimi.

1. Inklinimi i kokes se kondilit – ndikon ne rrotullimin perpara ose mbrapa


2. Kurbura e kanalit mandibular
3. Forma e bordit inferior te mandibules
4. Inklinimi i simfizes

12
5. Kendi intermolar

6. Kendi interincizal

7. Lartesia anteriore faciale

Principi i rritjes harkore te mandibules – Robert M. Rickettes 1972

Nje mandibul normale ka tendencet te rritet nga depozitimi i matrices organike supero – anterior
( vertikalisht) , ne nivelin e ramusit ne kurbure ose hark, i cili eshte segment ii krijuar nga nje rreth. Rrezja e
ketij harku percaktohet duke perdorur nje distance nga pika suprapogonin ( Pm) me nje pike qe gjendet ne
ramus Xi.

13
Duke perzgjedhur keto pika ne cefalometrine laterale, perftohen harku i pare mandibular qe kalon nga Pm,
Xi, dhe Dc.

Harku i dyte gjendet duke bashkuar Cr ( procesi koronoid), ne bordin anterior te ramusit ne kurburen me te
thelle ( R1 ) dhe e njejta pike Pm. Zgjtja e kesaj kurbe, shpreh segmentin e rrethit, me te vogen ne ramus
dhe qe si pasoje tregon perkuljen e mandibules.(1.)

1. 2.

Harku i vertete i rritjes duhet et jete diku midis kondilit dhe procesit koronoid dhe midis qendres se ramusit
dhe bordit anterior te ramusit. (2.)

Rrotullimi i maxiles.

Per te studious rrotullimin e maxiles, u vendosen implante mbi procesin alveolar maxilar dhe u vu re se
maxilla peson nje rrotullim te vogel perpara ose mbarapa. Rrotullimi i brendeshsme eshte analog me ate te
mandibules. Rrotullimi i matrices nuk eshte i mundshem si ai i mandibules.

Ne te njejten kohe qe ndosh rrotullimi i brendeshem i maxiles, ndodhin dhe procese rezorbimi te rendesive
te ndryshme ne pjesen nazale dhe depozitime kockore ne pjesen palatinale, ne zonen anteriore dhe
posteriore te palatumit.

14
Rrotullimi i jashtem eshte i barabarte ne drejtim dhe ne madhesi me ate te brendshem, keshtu qe ndryshimi
ne orientim i maxiles eshte zero.

Maxilla shfaq rrotullime gjate rritjes dhe keto rrotullime mund te ndahen:

1. Rrotullim vertical i maxiles

a. Nje mbivendosje e cefalometrive te profilit ne linjes S –N , tregojne nje ulje pothuajse paralele te
dyshemese se hundes ( e pershkruar nga Brodie 1941), e cila con ne konkluzionin se gjate rritjes
maxilla ulet pa u rrotulluar ne plan vertical.
b. Sidoqofte ne studimet me implante te Bjork dhe Skieller ( 1972), u tregua se zhvendosja poshte dhe
perpara e maxiles gjate rritjes, shoqerohet me shkalle te ndryshme rrotullimi, qe ne shumicen e
rasteve drejtohet perpara. Pavaresisht rrotullimitr vertical te maxiles, inklinimi i dyshemese qe
hundes, palatumi si dhe dyshemeja e orbites ne krahasim me bazen kraniane anteriore, mbahet nene
kontroll nga resorbimi dhe depozitimi diferencial.

Ndikimi i elementeve rrethues sic jane; disfunksioni neuromuscular, forcat okluzale, rendesa ( G ) dhe
funksionet nazorespiratore, mund te modifikojne kete inklinim si nje tipping larte dhe perpara te pjeses
anteriore te maxiles, e pare tek respiratoret oral.

Tipping – u poshte dhe mbrapa i pjeses anteriore te bazes se maxiles, eshte pare si nje kompensim natyral
tek pacientet me rritje vertikale te fytyres.

2. Rrotullim transversal i njekohshem i te dy gjysmave te maxiles.

15