Anda di halaman 1dari 57

REDUKTOR – koaksijalni

Podaci:
-Nominalna snaga P=5.5kW
-Broj obrtaja n=3000 min-1
-Prenosni odnos i= 15
-Nominalni radni vijek 10000 h

Koncepcijsko rešenje

Cilindrični par – 1-2


Podaci:

Stranica 1 od 57
Obrtni moment T1=Pem/𝜔=17.1Nm

𝜔 =n𝜋/30=314.16 s-1

Broj obrtaja vratila 1: n1=3000 min-1

Broj obrtaja vratila 2: n1/n2=i1/2 sledi da je n2=n1/ i1/2=857.14


min-1

Prenosni odnos i1/2=0.7· 100.7 =3.50

I3/4=i/ i1/2=4.28

Materijal zupčanika 18CrNiMo7-6

Kvalitet izrade IT7

Prethodni proračun:

Prečnik podeone кružnice malog zupčanika:


3 𝑇1 ∙𝐾𝐴 ∙𝑆𝐻𝑚𝑖𝑛 2 𝑢+1 3 17.1∙1.25∙1.22 3.5+1
𝑑1 = 850 √ 2 ∙ = 850 √ ∙ = 22.49 𝑚𝑚.
𝜓𝑏/𝑑 ∙𝜎𝐻𝑙𝑖𝑚 𝑢 1.1∙15102 3.5

𝑁
𝜎𝐻𝑙𝑖𝑚 = 1510 .
𝑚𝑚2

𝑆𝐻𝑚𝑖𝑛 =1.2
𝑏
𝜓= = 1.1. slijedi da je b=24.7mm, usvaja se 25 mm
𝑑1

𝐾𝐴 = 1.25.
𝜋∙𝑛1 ∙𝑑1
Obimna brzina 𝜈𝑧 = =3.53
60

Stranica 2 od 57
Usvojeni podaci:

Broj zubaca z1=20

Broj zubaca z2=70

Ugao nagiba zubaca 𝛽=12°

Моdul zupčanika u normalnoj ravni nа bок zubaca:


𝑏∙𝑠𝑖𝑛𝛽
𝑚𝑛 ≤ =1.65
𝜀𝛽𝑚𝑖𝑛 ∙𝜋

Usvaja sе standardna vrijednost modula 𝑚𝑛 = 2𝑚𝑚

1.Opterećenje zupčastog para Z1-Z2

Broj obrtaja na zupčaniku Z3

n2=n1/ i1/2=857.14 min-1

Dinamička izdržljivost bokova zubaca i podnožja:


𝑁
𝜎𝐻𝑙𝑖𝑚 =1510
𝑚𝑚2
𝑁
𝜎𝐹𝑙𝑖𝑚 =500
𝑚𝑚2

2.Pomjeranje profila

ad=mn(Z1+Z2)/2cosβ=93.03 mm

usvaja se standardna vrijednost a=90 mm

Ugao nagiba profila alata:


𝑡𝑎𝑛𝛼𝑛
𝑡𝑎𝑛𝛼𝑡 = =0.372 pa je 𝛼𝑡 =20.40°
𝑐𝑜𝑠𝛽

𝑖𝑛𝑣𝛼𝑡 = 𝑡𝑎𝑛𝛼𝑡 - 𝛼𝑡 =0.0115873651

Ugao dodirnice

Stranica 3 od 57
𝑐𝑜𝑠𝛼𝑤𝑡 = mn(Z1+Z2)cos𝛼𝑡 /2acosβ=0.9648, pa je 𝛼𝑤𝑡 =16.23°

𝑖𝑛𝑣𝛼𝑤𝑡 = 𝑡𝑎𝑛𝛼𝑤𝑡 - 𝛼𝑤𝑡 =0.011592577

Koeficijenti pomjeranja profila


𝑧1 +𝑧2
X1+X2= (𝑖𝑛𝑣𝛼𝑤𝑡 - 𝑖𝑛𝑣𝛼𝑡 )=-0.465
2𝑡𝑎𝑛𝛼𝑛

𝑋1 𝑍2 𝑥1 +𝑥2 −0.529
Usvojeno = ; X2 = = = -0.103
𝑋2 𝑍1 1+𝑖1−2 1+3.5

X1 = -0.465 – X2 = -0.465 + 0.103 = 0.362… REDUKTORI –


M.Trbojević

3.Geometrijske veličine
𝑚𝑛 2.75
Čeoni modul 𝑚𝑡 = = = 2.04
𝑐𝑜𝑠𝛽 𝑐𝑜𝑠12°

Prečnici podeonih i kinematskih kružnica


d1 = mt ∙ z1 = 2.04 ∙ 20 = 40.8 mm
𝑑2 = 𝑚𝑡 ∙ 𝑧2 = 2.04 ∙ 70 = 142.8𝑚𝑚

𝑑𝑤1 =2a Z1/ Z1+Z2=40 mm 𝑑𝑤2 =i∙ 𝑑𝑤1 =140 mm

Prečnici osnovnih kružnica


𝑑𝑏1 = 𝑑1 ∙ 𝑐𝑜𝑠𝛼𝑡 = 40.8 ∙ 𝑐𝑜𝑠20.40° = 38.24𝑚𝑚
𝑑𝑏2 = 𝑑2 ∙ 𝑐𝑜𝑠𝛼𝑡 = 142.8 ∙ 𝑐𝑜𝑠20.40° = 133.84𝑚𝑚

Prečnici podnožnih kružnica


𝑑𝑓1 = 𝑑1 − 2𝑚𝑛 (1 − 𝑥1 + 𝑐𝑎0 ) =37.24 mm

𝑑𝑓2 = 𝑑2 − 2𝑚𝑛 (1 − 𝑥2 + 𝑐𝑎0 )=138.2 mm

𝑐𝑎0 =0.25

Stranica 4 od 57
Prečnici tjemenih kružnica
𝑑𝑎1 = 2𝑎 − 𝑑𝑓2 − 2𝑐𝑚𝑛 = 41 𝑚𝑚

𝑑𝑎2 = 2𝑎 − 𝑑𝑓1 − 2𝑐𝑚𝑛 = 141.9𝑚𝑚

C=0.2

Stepen sprezanja profila

𝑧1 𝑑𝑎2 2 𝑑𝑎1 2
𝜀𝛼 = ∙ [√( ) − 1 + 𝑢 √( ) − 1 − (𝑢 + 1)𝑡𝑎𝑛𝛼𝑤𝑡 ]=1.95
2𝜋 𝑑𝑏2 𝑑𝑏1

Stepen sprezanja profila u normalnom presjeku


𝜀𝛼
𝜀𝛼𝑛 = =2.02
𝑐𝑜𝑠2 𝛽𝑏

tg 𝛽𝑏= tan𝛽 ∙ 𝑐𝑜𝑠𝛼𝑡 =0.199 , pa je 𝛽𝑏 = 11.2

Stepen sprezanja bočnih linija

𝜀𝛽 =1

Stepen sprezanja bokova

𝜀𝛾 =𝜀𝛼 + 𝜀𝛽 =3.02

4. Faktori opterćcenja

Faktor radnih uslova KA=1.25

Faktor unutrašnjih dinamičkih sila

Obrtni moment T1=Pem/𝜔=17.1 Nm

Obimna sila na podeonom cilindru:


2𝑇1
Ft1= = 1017.85 𝑁
𝑑1

Stranica 5 od 57
Obimna brzina:
𝜋 𝑑1 𝑛1
𝜈 t= =5.27
60

Provera radnog područja brojeva obrtaja

𝜈𝑡∙𝑧1 𝑖2 5.27ˑ20 3.52


ˑ√ = ˑ√ =0.81m/s˂10m/s
100 1+𝑖 2 100 1+3.52

Jedinična obimna sila


𝐹𝑡1∙𝐾𝐴
=28.27 N/mm
𝑏

𝑏= 25𝑚𝑚

Faktor unutrašnjih dinamičkih sila Kf=23.9 (P33-1)

Kv=1

Faktor raspodele opterećenja duž bočne linije

fHβ=14µm

KFβ=1+(Kβ-1) fWfpfl=1+(1.16-1) ∙1.5∙ 1 ∙ 1=1.24

Faktor spregnutih materijala fp=1 za Č/Č

Faktor položaja zupčanika na vratilu fl=1-simetričan

Kβ=1.16

fW=1.50

KHβ= KFβ1.39=1.34

Faktor raspodele opterećenja na parove zubaca

KHα= KFα=1.2

Stranica 6 od 57
5.Radni napon bokova zuba

𝐹 𝑢+1
𝜎𝐻 = 𝑍 √ 𝑡1 ∙ ∙ 𝐾= 574.64 N/mm2
𝑏∙𝑑 1 𝑢

Uticaj parametra ozubljenja:

𝑍 = 𝑍𝐸 ∙ 𝑍𝐻 ∙ 𝑍𝜀 ∙ 𝑍𝛽 =189.8 ∙ 2.76 · 0.71 ∙ 0.99 = 368.19

𝑍𝐸 =189.8 √𝑁/mm – faktor elstičnosti materijala

2𝑐𝑜𝑠𝛽𝑏
𝑍𝐻 =√ – faktor oblika zubaca, usvaja se 𝑍𝐻 =2.76
𝑐𝑜𝑠2 𝛼 𝑡 ∙𝑡𝑎𝑛𝛼𝑤𝑡

4−𝜀𝛼 𝜀𝛽
𝑍𝜀 =√ ∙ (1 − 𝜀𝛼 ) + – faktor stepena sprezanja, usvaja se
3 𝜀𝛼

𝑍𝜀 =0.71

𝑍𝛽 =√𝑐𝑜𝑠8=0.99 – faktor uticaja nagiba zuba

Uticaj karaktera I raspodele opterećenja

𝐾 = 𝐾𝐴 ∙ 𝐾𝑣 ∙ 𝐾𝐻𝛼 ∙ 𝐾𝐻𝛽 = 1,75 ∙ 1.34 ∙ 1,20 ∙ 1 = 2.814.

6.Kritični napon bokova zuba


[𝝈]=𝜎𝐻𝑙𝑖𝑚 ∙ 𝑍𝑁𝑇 ∙ 𝑍𝑅 ∙ 𝑍𝐿 ∙ 𝑍𝑣 ∙ 𝑍𝑊 ∙ 𝑍𝑋 =1540.033 N/mm2

𝑍𝑁𝑇 =0.94-uticaj broja promena napona

𝑍𝑅 =1.01-faktor uticaja hrapavosti bokova zubaca

𝑍𝐿 =1.12-faktor uticaja viskoznosti ulja

Viskoznost ulja za zupčanike

𝜈 40=260 mm2/s-Ognjanović t.8.9

Stranica 7 od 57
𝑍𝑣 =0.98-faktor uticaja brzine klizanja

𝑍𝑊 =1-faktor razlike tvrdoća

𝑍𝑋 =1 –faktor uticaja veličine zupca

Stepen sigurnosti bokova zubaca:


[𝝈]
SH= =1.98≥ SHmin=1
𝝈

7.Radni napon podnožja zubaca:

Faktor oblika zupca:

YFa1=2.31 YFa2=2.21

Faktor koncentracije napona:

YSa1=1.86 YSa2=1.97

Faktor stepena sprezanja:


0.75
Y𝜀=0.25+ =0.62
𝜀𝛼𝑛

Faktor kosih zubaca:


𝛽
Y𝛽=1-𝜀𝛽 =0.9
120

Radni napon:

𝐾𝐴 ∙ 𝐾𝑣 ∙ 𝐾𝐹𝛼 ∙ 𝐾𝐹𝛽 =192.95N/mm2


𝐹𝑡1
𝜎=YFa1 ∙ YSa1 ∙ Y𝜀 ∙ Y𝛽 ∙
𝑏∙𝑚𝑛

𝐾𝐴 ∙ 𝐾𝑣 ∙ 𝐾𝐹𝛼 ∙ 𝐾𝐹𝛽 =195.51 N/mm2


𝐹𝑡1
𝜎=YFa2 ∙ YSa2 ∙ Y𝜀 ∙ Y𝛽 ∙
𝑏∙𝑚𝑛

8.Kritični napon podnožja zuba


[𝝈]=𝜎𝐹𝑙𝑖𝑚 ∙ 𝑌𝑁𝑇1 ∙ 𝑌𝑆𝑇 ∙ 𝑌𝛿𝑅1 ∙ 𝑌𝑅𝑇1 ∙ 𝑌𝑥1 =910.248 N/mm2

[𝝈]=𝜎𝐹𝑙𝑖𝑚 ∙ 𝑌𝑁𝑇2 ∙ 𝑌𝑆𝑇 ∙ 𝑌𝛿𝑅2 ∙ 𝑌𝑅𝑇2 ∙ 𝑌𝑥2 =901.324 N/mm2

Stranica 8 od 57
Uticaj broja promjena napona

𝑌𝑁𝑇3 =0.93

𝑌𝑁𝑇4 =0.94

Faktor koncentracije napona

𝑌𝑆𝑇 =2

Relativni faktor osjetljivosti mat. na koncentraciju napona

𝑌𝛿𝑅1 =1.01

𝑌𝛿𝑅2 =1.01

Relativni faktor hrapavosti Rzf=4

𝑌𝑅𝑇1 =1.02

𝑌𝑅𝑇2 =1.02

Faktor veličine presjeka

𝑌𝑥1 =0.99

𝑌𝑥2 =0.99

Stepen sigurnosti podnožja zubaca:


[𝝈] 948.5
SF1= = =4.71
𝝈 59.1

[𝝈] 958.7
SF2= = =4.61
𝝈 71.52

Stranica 9 od 57
Cilindrični par – 3-4
Podaci:

Obrtni moment T2 =61.27 Nm

T3 =61.27 Nm

𝜂=0.98

Broj obrtaja vratila 2:

n1/n2=i1/2 sledi da je n2=n1/ i1/2=857.14 min-1

Broj obrtaja vratila 3: n3=144.35 min-1

Prenosni odnos i1/2=2.85

I3/4=i/ i1/2=4.28

Materijal zupčanika 18CrNiMo7-6

Kvalitet izrade IT7

Prethodni proračun:

Prečnik podeone кružnice malog zupčanika:


3 𝑇2 ∙𝐾𝐴 ∙𝑆𝐻𝑚𝑖𝑛 2 𝑢+1 3 61.27∙1.25∙1.32 4.28+1
𝑑3 = 850 √ 2 ∙ = 850 √ ∙ = 33.25 𝑚𝑚.
𝜓𝑏/𝑑 ∙𝜎𝐻𝑙𝑖𝑚 𝑢 0.9∙15102 4.28

𝑁
𝜎𝐻𝑙𝑖𝑚 = 1510 .
𝑚𝑚2

𝑆𝐻𝑚𝑖𝑛 =1.3
𝑏
𝜓=
𝑑1
= 0.9. slijedi da je

Stranica 10 od 57
b=29.5mm, usvaja se 30mm

𝐾𝐴 = 1.25.

𝜋∙𝑛2 ∙𝑑3
Obimna brzina 𝜈𝑧 = =1.48
60

Usvojeni podaci:

Broj zubaca z3=18

Broj zubaca z4=77

Ugao nagiba zubaca 𝛽=8°

Моdul zupčanika u normalnoj ravni nа bок zubaca:


𝑑3
𝑚𝑛 = ∙ 𝑐𝑜𝑠𝛽° = 1.82
𝑍3

Usvaja sе standardna vrijednost modula 𝑚𝑛 = 2 𝑚𝑚

1.Opterećenje zupčastog para Z3-Z4

Broj obrtaja na zupčaniku Z3

n2=n1/ i1/2=857.14 min-1

Dinamička izdržljivost bokova zubaca i podnožja:


𝑁
𝜎𝐻𝑙𝑖𝑚 =1510
𝑚𝑚2
𝑁
𝜎𝐹𝑙𝑖𝑚 =500
𝑚𝑚2

2.Pomjeranje profila

ad=mn(Z3+Z4)/2cosβ=90.93 mm

usvaja se standardna vrijednost a=90 mm

Stranica 11 od 57
Ugao nagiba profila alata:
𝑡𝑎𝑛𝛼𝑛
𝑡𝑎𝑛𝛼𝑡 = =0.367 pa je 𝛼𝑡 =20.153°
𝑐𝑜𝑠𝛽

𝑖𝑛𝑣𝛼𝑡 = 𝑡𝑎𝑛𝛼𝑡 - 𝛼𝑡 =0.015261086

Ugao dodirnice

𝑐𝑜𝑠𝛼𝑤𝑡 = mn(Z3+Z4)cos𝛼𝑡 /2acosβ=0.915, pa je 𝛼𝑤𝑡 =23.68°

𝑖𝑛𝑣𝛼𝑤𝑡 = 𝑡𝑎𝑛𝛼𝑤𝑡 - 𝛼𝑤𝑡 =0.012044721

Koeficijenti pomjeranja profila


𝑧3 +𝑧4
X3+X4= (𝑖𝑛𝑣𝛼𝑤𝑡 - 𝑖𝑛𝑣𝛼𝑡 )=0.419
2𝑡𝑎𝑛𝛼𝑛

𝑋3 𝑍4 𝑥3 +𝑥4
Usvojeno = ; X4 = =0.079
𝑋4 𝑍3 1+𝑖3−4

X3 = 0.947 – X4 = 0.419 - 0.079 = 0.339 … REDUKTORI –


M.Trbojević

3.Geometrijske veličine
𝑚𝑛 2
Čeoni modul 𝑚𝑡 = = = 2.02
𝑐𝑜𝑠𝛽 𝑐𝑜𝑠8°

Prečnici podeonih i kinematskih kružnica


d3 = mt ∙ z1 = 2.02 ∙ 18 = 36.35 mm
𝑑4 = 𝑚𝑡 ∙ 𝑧2 = 2.02 ∙ 77 = 155.54 𝑚𝑚

𝑑𝑤3 =2a Z3/ Z3+Z4=34.1mm 𝑑𝑤4 =i∙ 𝑑𝑤3 =145.9mm

Prečnici osnovnih kružnica


𝑑𝑏3 = 𝑑3 ∙ 𝑐𝑜𝑠𝛼𝑡 = 36.35 ∙ 𝑐𝑜𝑠20.153° = 34.12𝑚𝑚
𝑑𝑏4 = 𝑑4 ∙ 𝑐𝑜𝑠𝛼𝑡 = 155.54 ∙ 𝑐𝑜𝑠20.153° = 146.02𝑚𝑚

Prečnici podnožnih kružnica


𝑑𝑓3 = 𝑑3 − 2𝑚𝑛 (1 − 𝑥3 + 𝑐𝑎0 ) =36.35-2 ∙ 2 (1+ 0.339+0. 25)=32.70
Stranica 12 od 57
mm

𝑑𝑓4 = 𝑑4 − 2𝑚𝑛 (1 − 𝑥4 + 𝑐𝑎0 )=144.85mm

𝑐𝑎0 =0.25

Prečnici tjemenih kružnica


𝑑𝑎3 = 2𝑎 − 𝑑𝑓4 − 2𝑐𝑚𝑛 = 35.2 𝑚𝑚

𝑑𝑎4 = 2𝑎 − 𝑑𝑓3 − 2𝑐𝑚𝑛 = 146.51𝑚𝑚

C=0.2

Stepen sprezanja profila

𝑧3 𝑑𝑎4 2 𝑑𝑎3 2
𝜀𝛼 = ∙ [√( ) − 1 + 𝑢 √( ) − 1 − (𝑢 + 1)𝑡𝑎𝑛𝛼𝑤𝑡 ]=1.89
2𝜋 𝑑𝑏4 𝑑𝑏3

Stepen sprezanja profila u normalnom presjeku


𝜀𝛼
𝜀𝛼𝑛 = =1.92
𝑐𝑜𝑠2 𝛽𝑏

tg 𝛽𝑏= tan𝛽 ∙ 𝑐𝑜𝑠𝛼𝑡 =0.131 , pa je 𝛽𝑏 = 7.46

Stepen sprezanja bočnih linija

𝜀𝛽 =1

Stepen sprezanja bokova

𝜀𝛾 =𝜀𝛼 + 𝜀𝛽 =2.92

4. Faktori opterćcenja

Faktor radnih uslova KA=1.25

Faktor unutrašnjih dinamičkih sila

Obrtni moment T2 =61.27 Nm

Stranica 13 od 57
Obimna sila na podeonom cilindru:
2𝑇2
Ft3= = 3371.1 𝑁
𝑑3

Obimna brzina:
𝜋 𝑑3 𝑛2
𝜈 t= =1.63
60

Jedinična obimna sila


𝐹𝑡3∙𝐾𝐴 3371.1ˑ1.25
= =70.23 N/mm
𝑏 35

𝑏= 35𝑚𝑚

Faktor unutrašnjih dinamičkih sila Kf=23.9 (P33-1)

Kv=1

Faktor raspodele opterećenja duž bočne linije

fHβ=14µm

KFβ=1+(Kβ-1) fWfpfl=1+(1.16-1) ∙1.35∙ 1 ∙ 1=1.216

Faktor spregnutih materijala fp=1 za Č/Č

Faktor položaja zupčanika na vratilu fl=1-simetričan

Kβ=1.16

fW=1.35

KHβ= KFβ1.39=1.31

Faktor raspodele opterećenja na parove zubaca

KHα= KFα=1.2

Stranica 14 od 57
5.Radni napon bokova zuba

𝐹 𝑢+1
𝜎𝐻 = 𝑍 √ 𝑡3 ∙ ∙ 𝐾=568.02 /mm2
𝑏∙𝑑 3 𝑢

Uticaj parametra ozubljenja:

𝑍 = 𝑍𝐸 ∙ 𝑍𝐻 ∙ 𝑍𝜀 ∙ 𝑍𝛽 =189.8 ∙ 2.15 · 0.72 ∙ 0.99=290.87

𝑍𝐸 =189.8 √𝑁/mm – faktor elstičnosti materijala

2𝑐𝑜𝑠𝛽𝑏
𝑍𝐻 =√ – faktor oblika zubaca, usvaja se 𝑍𝐻 =2.15
𝑐𝑜𝑠2 𝛼𝑡 ∙𝑡𝑎𝑛𝛼𝑤𝑡

1
𝑍𝜀 =√ – faktor stepena sprezanja, usvaja se 𝑍𝜀 =0.72
1.89

𝑍𝛽 =√𝑐𝑜𝑠8=0.99 – faktor uticaja nagiba zuba

Uticaj karaktera I raspodele opterećenja

𝐾 = 𝐾𝐴 ∙ 𝐾𝑣 ∙ 𝐾𝐻𝛼 ∙ 𝐾𝐻𝛽 = 1,31 ∙ 1.2 ∙ 1,75 = 2.751.

6.Kritični napon bokova zuba


[𝝈]=𝜎𝐻𝑙𝑖𝑚 ∙ 𝑍𝑁𝑇 ∙ 𝑍𝑅 ∙ 𝑍𝐿 ∙ 𝑍𝑣 ∙ 𝑍𝑊 ∙ 𝑍𝑋 =1445.06 N/mm2

𝑍𝑁𝑇 =0.94-uticaj broja promena napona

𝑍𝑅 =1.01-faktor uticaja hrapavosti bokova zubaca

𝑍𝐿 =1.12-faktor uticaja viskoznosti ulja

Viskoznost ulja za zupčanike

𝜈 40=260 mm2/s-Ognjanović

Stranica 15 od 57
t.8.9

𝑍𝑣 =0.90-faktor uticaja brzine klizanja

𝑍𝑊 =1-faktor razlike tvrdoća

𝑍𝑋 =1 –faktor uticaja veličine zupca

Stepen sigurnosti bokova zubaca:


[𝝈]
SH= =1.72≥ SHmin=1
𝝈

7.Radni napon podnožja zubaca:

Faktor oblika zupca:

YFa3=2.09 YFa4=2.2

Faktor koncentracije napona:

YSa3=2.04 YSa4=1.93

Faktor stepena sprezanja:


0.75
Y𝜀=0.25+ =0.64
𝜀𝛼𝑛

Faktor kosih zubaca:


𝛽
Y𝛽=1-𝜀𝛽 =0.93
120

Radni napon:

𝐾𝐴 ∙ 𝐾𝑣 ∙ 𝐾𝐹𝛼 ∙ 𝐾𝐹𝛽 =236.63N/mm2


𝐹𝑡3
𝜎=YFa3 ∙ YSa3 ∙ Y𝜀 ∙ Y𝛽 ∙
𝑏∙𝑚𝑛

𝐾𝐴 ∙ 𝐾𝑣 ∙ 𝐾𝐹𝛼 ∙ 𝐾𝐹𝛽 =235.72 N/mm2


𝐹𝑡3
𝜎=YFa4 ∙ YSa4 ∙ Y𝜀 ∙ Y𝛽 ∙
𝑏∙𝑚𝑛

8.Kritični napon podnožja zuba


[𝝈]=𝜎𝐹𝑙𝑖𝑚 ∙ 𝑌𝑁𝑇1 ∙ 𝑌𝑆𝑇 ∙ 𝑌𝛿𝑅1 ∙ 𝑌𝑅𝑇1 ∙ 𝑌𝑥1 =930.036 N/mm2

[𝝈]=𝜎𝐹𝑙𝑖𝑚 ∙ 𝑌𝑁𝑇2 ∙ 𝑌𝑆𝑇 ∙ 𝑌𝛿𝑅2 ∙ 𝑌𝑅𝑇2 ∙


Stranica 16 od 57
𝑌𝑥2 =920.918 N/mm2

Uticaj broja promjena napona

𝑌𝑁𝑇3 =0.94

𝑌𝑁𝑇4 =0.94

Faktor koncentracije napona

𝑌𝑆𝑇 =2

Relativni faktor osjetljivosti mat. na koncentraciju napona

𝑌𝛿𝑅3 =1.02

𝑌𝛿𝑅4 =1.01

Relativni faktor hrapavosti Rzf=4

𝑌𝑅𝑇3 =0.97

𝑌𝑅𝑇4 =0.97

Faktor veličine presjeka

𝑌𝑥3 =1

𝑌𝑥4 =1

Stepen sigurnosti podnožja zubaca:


[𝝈] 930.036
SF3= = =3.93
𝝈 236.63

[𝝈] 920.918
SF4= = =3.90
𝝈 235.72

Stranica 17 od 57
Proračun vratila

Vratilo I

Vratilo 1

Mjerodavni obrtni moment:

T1=17.1Nm

Proračun sila:

Obimne sile:
2𝑇1 2∙17010
Ft1= = = 1020.7 𝑁
𝑑𝑤1 40

Radijalne sile:
𝐹𝑡1∙ 𝑡𝑔𝛼𝑛 1020.7∙𝑡𝑔20°
Fr1= = = 379.8 𝑁
𝑐𝑜𝑠𝛽1.2 𝑐𝑜𝑠12

Aksijalne sile:

Stranica 18 od 57
Fa1=𝐹𝑡1∙ 𝑡𝑔𝛽1.2 =216.95 N

Šema sila i opterecenja

'' V '' – ravan i '' H '' - ravan

Otpori oslonaca:

Horizontalna ravan

∑MA = 0

- Fa1∙dw1/2-XB∙80 –Fr1∙40=0

Stranica 19 od 57
XB=-144.7

∑Fiy = 0

Fr1 +XB+ XA=0

XA=-235.1 N

Vertikalna ravan

∑MA = 0

Ft1∙40 + YB∙80=0

YB=-510.35 N

∑Fix = 0

YA + Ft1+ YB =0

YA=-510.35 N

Momenti savijanja:

Horizontalna ravan

Sa lijeve strane:

A: MAv =0

B: MBv =0

C: MCv= -XA∙40=9404 Nmm

C,: MCv= XA∙40 - Fa1∙dw1/2= 5788.52Nmm

Vertikalna ravan

Sa lijeve strane:

B: MBH=0

Stranica 20 od 57
A: MAH= 0 Nmm

C: MCH= YA∙40=-20414 Nmm

Ukupni moment savijanja

MA=0 Nmm

MC= √𝑀𝐶𝐻+ = 22475.9 Nmm


2 2 2
𝑀𝐶𝑉

MB= 0 Nmm

Ukupne sile

FrB= √𝑋𝐵+ 𝑌𝐵2 = 530.4 N


2 2

FrA= √𝑋𝐴+ 𝑌𝐴2 =561.8 N


2 2

Ekvivalentni moment

Mic= √𝑀𝑐+
22
0.75(𝛼0 + 𝑇1 )2 =26916.3Nmm

𝛼0 = 0.7

MiA= √𝑀𝐴+ 0.75(𝛼0 + 𝑇1 )2 = 14809.6Nmm


2 2

MiB= 0 Nmm

Dimenzionisanje vratila

3 10𝑀𝑖𝐶 3 10∙269163.
dC = √ =√ = 15.7 𝑚𝑚
𝜎𝑓𝑑𝑜𝑧 69.5

𝜎𝐷𝑓(−1) 250 𝑁
σfdoz= = = 69.5
𝑘∙𝑠 1.8∙2.35 𝑚𝑚2

Stranica 21 od 57
𝑁
Mat. C22E 𝜎𝐷𝑓(−1) = 250 S=2 – stepen sigurnosti
𝑚𝑚2

k=2.2 – sa žljebom za klin

3 10𝑀𝑖𝐴 3 10∙14809.6
dA= √ =√ = 12.9 𝑚𝑚
𝜎𝑓𝑑𝑜𝑧 69.5

𝜎𝐷𝑓(−1) 250 𝑁
σfdoz= = = 69.5
𝑘∙𝑠 1.8∙2.35 𝑚𝑚2
𝑁
Mat. C22E 𝜎𝐷𝑓(−1) = 250 S=2 – stepen sigurnosti
𝑚𝑚2

Idealne prečnike povećavamo dо 20% ili zа dubinu žleba za


klin i standardizujemo.

Usvojeno: 𝑑𝐶 = 20 𝑚𝑚, 𝑑𝐴 = 𝑑𝐵 = 15 𝑚𝑚 .

Ostali prečnici se konstrukciono usvajaju.

Proračun klinova

Materijal vratila – C22E

Materijal zucanika – 18CrNiMo7-6

Materijal klina – C45E

Dimenzija klina: Za dC = 20 mm:

b=6mm, h=6mm, t1=3.5mm, t2= 2.2 mm, hv=2.6mm,hG=2.5mm

Mjerodavne karakteristike materijala

C22E – ReN=340 N/mm2, Kt=0.93

18CrNiMo7-6 – ReN=850 N/mm2, Kt=0.71

dG=1.9dv=57mm

C45E – ReN=490 N/mm2, Kt=1

Dozvoljeni površinski pritisak

Stranica 22 od 57
Vratilo – pdoz=Kt· ReN/S= 0.3· 340/3=105.4 N/mm2

Glavčina – pdoz=Kt· ReN/S= 0.71· 850/3=201.16 N/mm2

Klin – pdoz=Kt· ReN/S= 1· 490/4=163.33 N/mm2

Za proračun je mjerodavan površinski pritisak na dodiru vratila


i klina

Dužina klina:
2∙𝐾𝐴 ∙𝑇4 2∙1.25∙17100
La= ∙ 𝜉𝑟 = = 4.1𝑚𝑚, l= la+b=10.1mm
𝑑∙ℎ𝑣 ∙𝑝𝑑𝑜𝑧 ∙𝑧 20∙2.6∙201.16

usvaja se 12 mm ,Usvaja se klin – DIN 6885 – A 6x6x12

Materijal vratila – C22E

Materijal spojnice – 20MnCr5

Materijal klina – C45E

Dimenzija klina: Za dD = 15 mm:

b=5mm, h=5mm, t1=3mm, t2= 1.7 mm, hv=2.1mm, hG=2mm

Mjerodavne karakteristike materijala

C22E – ReN=340 N/mm2, Kt=0.96

20MnCr5 – ReN=850 N/mm2, Kt=0.73

dG=1.9dv=47.5mm

C45E – ReN=490 N/mm2, Kt=1

Dozvoljeni površinski pritisak

Vratilo – pdoz=Kt· ReN/S= 0.96· 340/3=108.8 N/mm2

Glavčina – pdoz=Kt· ReN/S= 0.73· 850/3=206.83 N/mm2

Klin – pdoz=Kt· ReN/S= 1· 490/3=163.3 N/mm2

Stranica 23 od 57
Za proračun je mjerodavan površinski pritisak na dodiru vratila
i klina

Dužina klina:
2∙𝐾𝐴 ∙𝑇3 2∙1.25∙17100
La= ∙ 𝜉𝑟 = ∙ 1 = 6.8𝑚𝑚, l= la+b=11.8mm
𝑑∙ℎ𝐺 ∙𝑝𝑑𝑜𝑧 ∙𝑧 15∙3∙206.83

Usvaja se l=12mm

Usvaja se klin – DIN 6885 – A 5x5x12

Proračun i izbor ležaja

Ležaj u osloncu B

FrB= √𝑋𝐵+ 𝑌𝐵2 = 530.46 N


2 2

Fa1=761.22 N

6405 za 𝑑𝐴 = 𝑑𝐵 = 20 𝑚𝑚

C=11.4kN, Co=5.4 kN, f0=12.1kN


𝑓0∙ 𝐹𝑎
= 0.75
𝐶0

𝒇𝟎∙ 𝑭𝒂 E 𝒇𝟎∙ 𝑭𝒂 E
𝑪𝟎 𝑪𝟎

0.5 0.24 0.5 0.24

0.3 0.22 0.47 x

0.2 0.02 0.03 0.24-x

Stranica 24 od 57
𝐹𝑎
= 0.37 < e .tako da je x= 1 Y=0
𝐹𝑟

F = x ∙ Fr + y ∙ Fa = 2018.007 N.
106 C 𝛼 106 36 3.33
𝐿ℎ = ∙( ) = ∙( ) =170053h≈170053 h
60∙𝑛 𝐹 60∙1500 2.018

Radni vijek lezaja je prilicno veliki, ali pri suprotnom smjeru


obrtanja, on je znatno vise opterecen, pa mu je radni vijek
tada sigurno mnogo manji.

Isti ležaj usavajmo I na osloncu A.

Provjera dinamickog stepena sigurnosti

Radni naponi ( presjek C-C)

Savijanje
Mf 22475.9 N
σaf = = = 67.84 ;
Wx 331.3 mm2

𝑊 = 331.3𝑚𝑚3 ;

Uvijanje
𝑇1 17100 N
𝑇1a = = = 8550 ;
2 2 mm2
𝑇1a N
τat = = 12.14
Wp mm2

Wp = 662.6𝑚𝑚3 ;

Efektivni faktor koncentracije napona


βKσ = 1.98;

βKτ = 1.3;

Stranica 25 od 57
Zatezna čvrstoća mašinskog dijela;
N
Rm=RmN∙KT= 500∙ 0.93 = 465 ;
mm2

Faktor ojačanja površinskog sloja(Kv)

Kv= 1,1

Faktor kvaliteta obradjene površine;

Savijanje
𝑅𝑀 465
𝐾𝑂𝜎 = 1 − 0,22 ∙ 𝑙𝑔𝑅𝑧 ∙ (𝑙𝑔 − 1) = 1 − 0,22𝑙𝑔10 (𝑙𝑔 − 1)
20 20
= 0,91

Rz= 10𝜇𝑚-( П12-11) – hrapavost za osrednje brušeno

Kg=0,99; - geometrijski faktor veličine (П13-18b);

Uvijanje
𝐾𝑂𝜏 = 0.575 ∙ 𝐾𝑂𝜎 + 0.425 = 0.94825

Kσ- faktor konstrukcije;


𝛽𝑘𝜎 1 1 1.98 1 1
Kσ = ( + − 1) ∙ =( + −1)∙ = 1.9;
𝐾𝑔𝜎 𝐾𝑂𝜎 𝐾𝑉 0,99 0,91 1,1

𝛽𝑘𝜏 1 1 1.3 1 1
Kτ = ( + − 1) ∙ =( + −1)∙ = 1.24;
𝐾𝑔𝜏 𝐾𝑂𝜏 𝐾𝑉 0,99 0,94825 1,1

Dimamička izdržljivost mašinskog dijela


𝜎𝐷𝑓(−1)𝑁 ∙𝐾𝑡 250∙0.93 𝑁
𝜎𝐷𝑓(−1)𝑀 = = = 122.36 ;
𝐾𝜎 1.9 𝑚𝑚2
𝜏𝐷𝑡(−1)𝑁 ∙𝐾𝑡 235∙0.93 𝑁
𝜏𝐷𝑡(−1)𝑀 = = = 176.25 ;
𝐾𝜏 1.24 𝑚𝑚2

Zavisnost od srednjeg napona za valjane čelike:

Stranica 26 od 57
𝑁
𝑀𝜎 =0,00035Rm- 0,1 = 0.06275 ;
𝑚𝑚2
𝑁
𝑀𝜏 =𝑓𝜏 ∙ 𝑀𝜎 = 0.036395 ;
𝑚𝑚2

Ekvivaletni srednji napon ( 13.34 čelik – žilavi materijal


hipoteza HDR)

2 2
𝜎𝑚𝑣 = √(𝜎𝑧𝑝𝑚 + 𝜎𝑓𝑚 ) + 3 ∙ 𝜏𝑚𝜏 = √(0)2 + 3 ∙ (12.14)2 =
𝑁
22.27 ;
𝑚𝑚2
𝑁
𝜏𝑚𝑣 =𝑓𝜏 ∙ 𝜎𝑚𝑣 = 0.58 ∙ 22.27 = 12.19 ;
𝑚𝑚2

Prema tome amplitude dinamičke izdržljivosti dijela iznose:

U odnosu na savijanje:
𝜎𝐷𝑓(−1)𝑀 𝑁
𝜎𝐴𝑀𝑓 = = 120.02 ;
𝜎𝑚𝑣 𝑚𝑚 2
1 + 𝑀𝜎 ∙ ( )
𝜎𝑎𝑓

U odnosu na uvijanje:
𝜏𝐷𝑡(−1)𝑀 𝑁
𝜏𝐴𝑀𝑡 = 𝜏𝑚𝑣 = 170.03 2
;
1 + 𝑀𝜏 ∙ ( ) 𝑚𝑚
𝜏𝑎𝑡

Amplitudni stepeni sigurnosti:

U odnosu na savijanje:
𝜎𝐴𝑀𝑓 120.02
𝑆𝐴𝜎𝑓 = = = 1.85;
𝜎𝑎𝑓 67.84

U odnosu na uvijanje:
𝜏𝐴𝑀𝑡 170.03
𝑆𝐴𝜏𝑡 = = = 14;
𝜏𝑎𝑡 12.14

Stranica 27 od 57
Ukupni amplitudni stepen sigurnosti za žilave materijale (HDR):
𝑆𝐴𝜎𝑓 ∙ 𝑆𝐴𝜏𝑡 1.85 ∙ 14
𝑆𝐴 = = = 1.83 > 1,5;
√1.852 + 142
√𝑆𝐴𝜎𝑓 2 + 𝑆𝐴𝜏𝑡 2

Provjera dinamickog stepena sigurnosti

Radni naponi ( presjek D-D)

Uvijanje
𝑇1 N
𝑇1a = = 8550 ;
2 mm2
𝑇1a 49735 N
τat = = = 12.14
Wp 3067.63 mm2

Wp = 3067.63𝑚𝑚3 ;

Efektivni faktor koncentracije napona


βKτ = 1.3;

Zatezna čvrstoća mašinskog dijela;


N
Rm=RmN∙KT= 500∙ 0.93 = 465 ;
mm2

Faktor ojačanja površinskog sloja(Kv)

Kv= 1,1

Faktor kvaliteta obradjene površine;


𝑅𝑀 465
𝐾𝑂𝜎 = 1 − 0,22 ∙ 𝑙𝑔𝑅𝑧 ∙ (𝑙𝑔 − 1) = 1 − 0,22𝑙𝑔10 (𝑙𝑔 − 1) = 0,91
20 20

Rz= 10𝜇𝑚-( П12-11) – hrapavost

Stranica 28 od 57
za osrednje brušeno

Kg=0,99; - geometrijski faktor veličine (П13-18b);

Uvijanje
𝐾𝑂𝜏 = 0.575 ∙ 𝐾𝑂𝜎 + 0.425 = 0.94825

Kσ- faktor konstrukcije;


𝛽𝑘𝜏 1 1 1.3 1 1
Kτ = ( + − 1) ∙ =( + −1)∙ = 1.24;
𝐾𝑔𝜏 𝐾𝑂𝜏 𝐾𝑉 0,99 0,94825 1,1

Dimamička izdržljivost mašinskog dijela


𝜏𝐷𝑡(−1)𝑁 ∙𝐾𝑡 235∙0.93 𝑁
𝜏𝐷𝑡(−1)𝑀 = = = 176.25 ;
𝐾𝜏 1.24 𝑚𝑚2

Zavisnost od srednjeg napona za valjane čelike:


𝑁
𝑀𝜎 =0,00035Rm- 0,1 = 0.06275 ;
𝑚𝑚2
𝑁
𝑀𝜏 =𝑓𝜏 ∙ 𝑀𝜎 = 0.036395 ;
𝑚𝑚2

Ekvivaletni srednji napon ( 13.34 čelik – žilavi materijal


hipoteza HDR)

2 𝑁
𝜎𝑚𝑣 = √(𝜎𝑧𝑝𝑚 + 𝜎𝑓𝑚 ) + 3 ∙ 𝜏𝑚𝜏
2 = √(0)2 + 3 ∙ (16.21)2 = 28.07 ;
𝑚𝑚2

𝑁
𝜏𝑚𝑣 =𝑓𝜏 ∙ 𝜎𝑚𝑣 = 0.58 ∙ 28.07 = 16.28 ;
𝑚𝑚2

Prema tome amplitude dinamičke izdržljivosti dijela iznose:

U odnosu na uvijanje:
𝜏𝐷𝑡(−1)𝑀 176.25 𝑁
𝜏𝐴𝑀𝑡 = 𝜏𝑚𝑣 = = 170.03 ;
1 + 𝑀𝜏 ∙ ( ) 1 + 0.036395 ∙ ( 16.28 𝑚𝑚 2
𝜏𝑎𝑡 )
16.21

Stranica 29 od 57
Amplitudni stepeni sigurnosti:

U odnosu na uvijanje:
𝜏𝐴𝑀𝑡 170.03
𝑆𝐴𝜏𝑡 = = = 10.48;
𝜏𝑎𝑡 16.21

Vratilo II

Mjerodavni obrtni moment:

T2 =61.27 Nm

Proračun sila:

Obimne sile:
2𝑇2 2∙61270
Ft3= = = 3234.1𝑁
𝑑𝑤3 37.89

Stranica 30 od 57
2𝑇2
Ft2= = 1050.4 𝑁
𝑑𝑤2

Radijalne sile:
𝐹𝑡3∙ 𝑡𝑔𝛼𝑛 3534.1 ∙𝑡𝑔20°
Fr3= = = 1188.68 𝑁
𝑐𝑜𝑠𝛽3.4 𝑐𝑜𝑠8

𝐹𝑡2∙ 𝑡𝑔𝛼𝑛 1050.4 ∙𝑡𝑔20°


Fr2= = = 390.93 𝑁
𝑐𝑜𝑠𝛽1.2 𝑐𝑜𝑠12

Aksijalne sile:

Fa2=𝐹𝑡2∙ 𝑡𝑔𝛽1.2 = 223.16 𝑁

Fa3=𝐹𝑡3∙ 𝑡𝑔𝛽3.4 =454.5 N

Šema sila i opterecenja

V – ravan i H- ravan

Otpori oslonaca:

Vertikalna ravan

∑MA = 0

Stranica 31 od 57
-Ft2∙50+YB∙250 +Ft3∙200=0

YB=-2377.2N

∑Fiy = 0

-Ft2+Ft3 +YB+ YA=0

YA=193.5

Horizontalna ravan

∑MA = 0

-Fr2 ∙ 50 - Fr3 ∙ 200 + XB∙250 - Fa2∙dw2/2+ Fa3∙dw3/2 =0

XB=1044.9N

∑Fix = 0

XA - Fr2 - Fr3+XB =0

XA=534.7 N

Momenti savijanja:

Vertikalna ravan

Sa lijeve strane:

A: MAv =0

C: MCv= YA∙50= 9675 Nmm

Sa desne strane:

B: MBv =0

D: MDv= YB∙50= -118860 Nmm

Horizontalna ravan

Sa lijeve strane:

Stranica 32 od 57
A: MAH= 0 Nmm

C: MCH= XA∙50= 26735 Nmm

C,: MCH= XA∙50+ Fa2∙dw2/2= 39751.9Nmm

Sa lijeve strane:

B: MBH=0

D: MDH= XB∙50= 52245 Nmm

D,: MDH= YB∙50+ Fa3∙dw3/2= 60855.5Nmm

Ukupni moment savijanja

MA=0 Nmm

MC= √𝑀𝐶𝐻+
2 2
𝑀𝐶𝑉 = 40911.5 Nmm

MB= 0 Nmm

MD= √𝑀𝐷𝐻+
2 2
𝑀𝐷𝑉 = 133532.88 Nmm

Ukupne sile

FrB= √𝑋𝐵+
2
𝑌𝐵2 = 2596.7 N

FrA= √𝑋𝐴+
2
𝑌𝐴2 = 568.6 N

Ekvivalentni moment

Mic= 2
√𝑀𝑐+ 0.75(𝛼0 · 𝑇2 )2 = √40911.5 2 + 0.75(0.7 · 61270)2 =55257.13Nmm

𝛼0 = 0.7

MiA=0 Nmm

MiB= 0 Nmm

Stranica 33 od 57
MiD= √𝑀𝐷+
2
0.75(𝛼0 · 𝑇2 )2 =138602.4 Nmm

Dimenzionisanje vratila

3 10𝑀𝑖𝐶
dC = √ = 15.2 𝑚𝑚
𝜎𝑓𝑑𝑜𝑧

𝜎𝐷𝑓(−1) 600 𝑁
σfdoz= = = 157
𝑘∙𝑠 2∙1.9 𝑚𝑚2
𝑁
Mat. 18CrNiMo7-6 𝜎𝐷𝑓(−1) = 600 S=2 – stepen sigurnosti
𝑚𝑚2

3 10𝑀𝑖𝐷
dD= √ = 20.66 𝑚𝑚
𝜎𝑓𝑑𝑜𝑧

𝜎𝐷𝑓(−1) 600 𝑁
σfdoz= = = 157
𝑘∙𝑠 2∙1.9 𝑚𝑚2
𝑁
Mat. 18CrNiMo7-6 𝜎𝐷𝑓(−1) = 600 S=2 – stepen sigurnosti
𝑚𝑚2

k=1.9 – sa žljebom za kiln

Idealne prečnike povećavamo dо 20% ili zа dubinu žleba za


klin i standardizujemo.

Usvojeno: 𝑑𝐷 = 25 𝑚𝑚, 𝑑𝐶 = 25 𝑚𝑚 .

Ostali prečnici se konstrukciono usvajaju.

Proračun klinova

Materijal vratila – 18CrNiMo7-6

Materijal zucanika – 18CrNiMo7-6

Materijal klina – C45E

Dimenzija klina: Za dC = 25 mm:

b=8mm, h=7mm, t1=4mm, t2= 2.4 mm, hv=2.9mm,hG=3.1mm

Mjerodavne karakteristike materijala

Stranica 34 od 57
18CrNiMo7-6 – ReN=850 N/mm2, Kt=0.80

18CrNiMo7-6 – ReN=850 N/mm2, Kt=0.68

dG=1.9dv=28.5mm

C45E – ReN=490 N/mm2, Kt=1

Dozvoljeni površinski pritisak

Vratilo – pdoz=Kt· ReN/S= 0.80· 850/3=226.66 N/mm2

Glavčina – pdoz=Kt· ReN/S= 0.68· 850/3=192.6 N/mm2

Klin – pdoz=Kt· ReN/S= 1· 490/3=166.33 N/mm2

Za proračun je mjerodavan površinski pritisak na dodiru


glavčine i klina

Dužina klina:
2∙𝐾𝐴 ∙𝑇2
La= ∙ 𝜉𝑟 = 7.7𝑚𝑚,
𝑑∙ℎ𝐺 ∙𝑝𝑑𝑜𝑧 ∙𝑧

L= La+b=14.7 mm, usvaja se 16mm

Usvaja se klin – DIN 6885 – A 8x7x16

Proračun i izbor ležaja

Ležaj u osloncu A

FrB= √𝑋𝐵+
2
𝑌𝐵2 = 2596.7 N

Fa1= 216.95 N

QJ304 za 𝑑𝐴 = 𝑑𝐵 = 20 𝑚𝑚

C=30kN, Co=19.6 kN,


e= 0.95

Stranica 35 od 57
x= 1 Y=0.66

F = x ∙ Fr + y ∙ Fa = 2.74 kN.
106 C 𝛼 106 30 3.33
𝐿ℎ = ∙( ) = ∙( ) =32763.8 h≈33000 h
60∙𝑛 𝐹 60∙857.14 2.74

Isti ležaj usavajmo I na osloncu A.

Provjera dinamickog stepena sigurnosti

Radni naponi ( presjek c-c)

Savijanje
Mf 22475.9 N
σaf = = = 14.65 ;
Wx 1533.98 mm2

𝑊 = 1533.98𝑚𝑚3 ;

Uvijanje
𝑇2 61270 N
𝑇2a = = = 30635 ;
2 2 mm2
𝑇2a 30653 N
τat = = = 9.98
Wp 3067.9 mm2

Wp = 3067.9𝑚𝑚3 ;

Efektivni faktor koncentracije napona


βKσ = 2.4;

βKτ = 2.2;

Zatezna čvrstoća mašinskog dijela;


N
Rm=RmN∙KT= 1200∙ 0.93 = 1116 ;
mm2

Faktor ojačanja
Stranica 36 od 57
površinskog sloja(Kv)

Kv= 1,1

Faktor kvaliteta obradjene površine;

Savijanje
𝑅𝑀 1116
𝐾𝑂𝜎 = 1 − 0,22 ∙ 𝑙𝑔𝑅𝑧 ∙ (𝑙𝑔 − 1) = 1 − 0,22𝑙𝑔6 (𝑙𝑔 − 1) = 0,87
20 20

Rz= 10𝜇𝑚-( П12-11) – hrapavost za osrednje brušeno

Kg=0,87; - geometrijski faktor veličine (П13-18b);

Uvijanje
𝐾𝑂𝜏 = 0.575 ∙ 𝐾𝑂𝜎 + 0.425 = 0.925

Kσ- faktor konstrukcije;


𝛽𝑘𝜎 1 1 2.4 1 1
Kσ = ( + − 1) ∙ =( + −1)∙ = 2.35;
𝐾𝑔𝜎 𝐾𝑂𝜎 𝐾𝑉 0,9 0,87 1,1

𝛽𝑘𝜏 1 1 2.2 1 1
Kτ = ( + − 1) ∙ =( + −1)∙ = 2.14;
𝐾𝑔𝜏 𝐾𝑂𝜏 𝐾𝑉 0,9 0,925 1,1

Dimamička izdržljivost mašinskog dijela

𝜎𝐷𝑓(−1)𝑁 ∙𝐾𝑡 600∙0.93 𝑁


𝜎𝐷𝑓(−1)𝑀 = = = 237.44 ;
𝐾𝜎 2.35 𝑚𝑚2

𝜏𝐷𝑡(−1)𝑁 ∙𝐾𝑡 360∙0.93 𝑁


𝜏𝐷𝑡(−1)𝑀 = = = 156.44 ;
𝐾𝜏 2.14 𝑚𝑚2

Zavisnost od srednjeg napona za valjane čelike:


𝑁
𝑀𝜎 =0,00035Rm- 0,1 = 0,00035∙1116 – 0,1 = 0.29 ;
𝑚𝑚2

Stranica 37 od 57
𝑁
𝑀𝜏 =𝑓𝜏 ∙ 𝑀𝜎 = 0.17 ;
𝑚𝑚2

Ekvivaletni srednji napon ( 13.34 čelik – žilavi materijal


hipoteza HDR)

2 𝑁
𝜎𝑚𝑣 = √(𝜎𝑧𝑝𝑚 + 𝜎𝑓𝑚 ) + 3 ∙ 𝜏𝑚𝜏
2 = √(0)2 + 3 ∙ (9.98)2 = 17.28 ;
𝑚𝑚2

𝑁
𝜏𝑚𝑣 =𝑓𝜏 ∙ 𝜎𝑚𝑣 = 0.58 ∙ 17.28 = 10.03 ;
𝑚𝑚2

Prema tome amplitude dinamičke izdržljivosti dijela iznose:

U odnosu na savijanje:
𝜎𝐷𝑓(−1)𝑀 237.44 𝑁
𝜎𝐴𝑀𝑓 = = = 176.9 ;
𝜎𝑚𝑣 17.28 𝑚𝑚 2
1 + 𝑀𝜎 ∙ ( ) 1 + 0,29 ∙ (14.65)
𝜎𝑎𝑓

U odnosu na uvijanje:
𝜏𝐷𝑡(−1)𝑀 156.44 𝑁
𝜏𝐴𝑀𝑡 = 𝜏𝑚𝑣 = = 133.61 ;
1 + 𝑀𝜏 ∙ ( ) 1 + 0.17 ∙ ( 10.03 𝑚𝑚 2
𝜏𝑎𝑡 )
9.98
Amplitudni stepeni sigurnosti:

U odnosu na savijanje:
𝜎𝐴𝑀𝑓 176.9
𝑆𝐴𝜎𝑓 = = = 12.07;
𝜎𝑎𝑓 14.65

U odnosu na uvijanje:
𝜏𝐴𝑀𝑡 133.61
𝑆𝐴𝜏𝑡 = = = 13.38;
𝜏𝑎𝑡 9.98

Ukupni amplitudni stepen sigurnosti za žilave materijale (HDR):

Stranica 38 od 57
𝑆𝐴𝜎𝑓 ∙ 𝑆𝐴𝜏𝑡 12.07 ∙ 13.38
𝑆𝐴 = = = 8.9 > 1,5;
2 2 √12.032 + 13.389.232
√𝑆𝐴𝜎𝑓 + 𝑆𝐴𝜏𝑡

Radni naponi ( presjek D-D)

Savijanje
Mf N
σaf = = 90.35 ;
Wx mm2

𝑊 = 1533.98𝑚𝑚3 ;

Uvijanje
𝑇2a N
τat = = 9.98
Wp mm2

Wp = 306𝑚𝑚3 ;

Efektivni faktor koncentracije napona


βKσ = 2.4;

βKτ = 2.2;

Zatezna čvrstoća mašinskog dijela;


N
Rm=RmN∙KT= 1200∙ 0.93 = 1116 ;
mm2

Stranica 39 od 57
Faktor ojačanja površinskog sloja(Kv)

Kv= 1,1

Faktor kvaliteta obradjene površine;

Savijanje
𝑅𝑀 1116
𝐾𝑂𝜎 = 1 − 0,22 ∙ 𝑙𝑔𝑅𝑧 ∙ (𝑙𝑔 − 1) = 1 − 0,22𝑙𝑔6 (𝑙𝑔 − 1) = 0,87
20 20

Rz= 10𝜇𝑚-( П12-11) – hrapavost za osrednje brušeno

Kg=0,87; - geometrijski faktor veličine (П13-18b);

Uvijanje
𝐾𝑂𝜏 = 0.575 ∙ 𝐾𝑂𝜎 + 0.425 = 0.925

Kσ- faktor konstrukcije;


𝛽𝑘𝜎 1 1 2.4 1 1
Kσ = ( + − 1) ∙ =( + −1)∙ = 2.35;
𝐾𝑔𝜎 𝐾𝑂𝜎 𝐾𝑉 0,9 0,87 1,1

𝛽𝑘𝜏 1 1 2.2 1 1
Kτ = ( + − 1) ∙ =( + −1)∙ = 2.14;
𝐾𝑔𝜏 𝐾𝑂𝜏 𝐾𝑉 0,9 0,925 1,1

Dimamička izdržljivost mašinskog dijela

𝜎𝐷𝑓(−1)𝑁 ∙𝐾𝑡 600∙0.93 𝑁


𝜎𝐷𝑓(−1)𝑀 = = = 237.44 ;
𝐾𝜎 2.35 𝑚𝑚2

𝜏𝐷𝑡(−1)𝑁 ∙𝐾𝑡 360∙0.93 𝑁


𝜏𝐷𝑡(−1)𝑀 = = = 156.44 ;
𝐾𝜏 2.14 𝑚𝑚2

Zavisnost od srednjeg napona za valjane čelike:


𝑁
𝑀𝜎 =0,00035Rm- 0,1 = 0,00035∙1116 – 0,1 = 0.29 ;
𝑚𝑚2
𝑁
𝑀𝜏 =𝑓𝜏 ∙ 𝑀𝜎 = 0.17 ;
𝑚𝑚2

Stranica 40 od 57
Ekvivaletni srednji napon ( 13.34 čelik – žilavi materijal
hipoteza HDR)

2 𝑁
𝜎𝑚𝑣 = √(𝜎𝑧𝑝𝑚 + 𝜎𝑓𝑚 ) + 3 ∙ 𝜏𝑚𝜏
2 = √(0)2 + 3 ∙ (9.98)2 = 17.28 ;
𝑚𝑚2

𝑁
𝜏𝑚𝑣 =𝑓𝜏 ∙ 𝜎𝑚𝑣 = 0.58 ∙ 17.28 = 10.03 ;
𝑚𝑚2

Prema tome amplitude dinamičke izdržljivosti dijela iznose:

U odnosu na savijanje:
𝜎𝐷𝑓(−1)𝑀 237.44 𝑁
𝜎𝐴𝑀𝑓 = = = 224.96 ;
𝜎𝑚𝑣 17.28 𝑚𝑚 2
1 + 𝑀𝜎 ∙ ( ) 1 + 0,29 ∙ (90.35)
𝜎𝑎𝑓

U odnosu na uvijanje:
𝜏𝐷𝑡(−1)𝑀 156.44 𝑁
𝜏𝐴𝑀𝑡 = 𝜏𝑚𝑣 = = 133.61 ;
1 + 𝑀𝜏 ∙ ( ) 1 + 0.17 ∙ ( 10.03 𝑚𝑚 2
𝜏𝑎𝑡 )
9.98
Amplitudni stepeni sigurnosti:

U odnosu na savijanje:
𝜎𝐴𝑀𝑓 224.39
𝑆𝐴𝜎𝑓 = = = 2.48;
𝜎𝑎𝑓 90.35

U odnosu na uvijanje:
𝜏𝐴𝑀𝑡 133.61
𝑆𝐴𝜏𝑡 = = = 13.38;
𝜏𝑎𝑡 9.98

Ukupni amplitudni stepen sigurnosti za žilave materijale (HDR):

Stranica 41 od 57
𝑆𝐴𝜎𝑓 ∙ 𝑆𝐴𝜏𝑡 2.48 ∙ 13.38
𝑆𝐴 = = = 2.43 > 1,5;
2 2 √2.482 + 13.382
√𝑆𝐴𝜎𝑓 + 𝑆𝐴𝜏𝑡

Vratilo III

Mjerodavni obrtni moment:

T3 =361.2741.18 Nm

T4 = T3 · i3/4 · η3/4 = 256.99 Nm

Proračun sila:

Obimne sile:
2𝑇4 2∙265990
Ft4= = = 3164.6 𝑁
𝑑𝑤4 145.9

Radijalne sile:
𝐹𝑡4∙ 𝑡𝑔𝛼𝑛 3164.4 ∙𝑡𝑔20°
Fr4= = = 1164.6 𝑁
𝑐𝑜𝑠𝛽3.4 𝑐𝑜𝑠8

Aksijalne sile:

Stranica 42 od 57
Fa4=𝐹𝑡4∙ 𝑡𝑔𝛽3.4 =445.34 N

Šema sila i opterecenja

'' V '' – ravan i '' H '' - ravan

Otpori oslonaca:

Vertikalna ravan

∑MAv = 0

YB∙100 -Fr4∙50=0

YB=582.3 N

∑Fiy = 0

Fr4 +YB+ YA=0

Stranica 43 od 57
YA= 582.3 N

Horizontalna ravan

∑MA = 0

Ft4∙50 –Fa4·dw4/2 + XB∙100=0 Fa4·dw4/2=445.35 N

XB=-1223.23 N

∑Fix = 0

XB + Ft4+ XA =0

XA=-1946.3 N

Momenti savijanja:

Vertikalna ravan

Sa lijeve strane:

A: MAv =0

B: MBv =0

C: MCv= YA ∙ 50= 29115Nmm

Horizontalna ravan

Sa lijeve strane:

B: MBH=0

A: MAH= 0 Nmm

C: MCH= XA∙50= - 97315 Nmm

Stranica 44 od 57
Ukupni moment savijanja

MA=0 Nmm

MC= √𝑀𝐶𝐻+ = 101577.02Nmm


2 2 2
𝑀𝐶𝑉

MB= 0 Nmm

Ukupne sile

FrB= √𝑋𝐵+ 𝑌𝐵2 =1354 N


2 2

FrA= √𝑋𝐴+ 𝑌𝐴2 = 2031.54 N


22

Ekvivalentni moment

Mic= 2 2
√𝑀𝑐+ 0.75(𝛼0 + 𝑇4 )2= 185981.2 Nmm
𝛼0 = 0.7

MiA=0 Nmm

MiB= √𝑀𝐵+ 0.75(𝛼0 + 𝑇4 )2 =155791.9Nmm


22

Dimenzionisanje vratila

3 10𝑀𝑖𝐶
dC = √ = 26.7 𝑚𝑚
𝜎𝑓𝑑𝑜𝑧

3 10𝑀𝑖𝐵
dB = √ = 24.2 𝑚𝑚
𝜎𝑓𝑑𝑜𝑧

𝜎𝐷𝑓(−1) 600 𝑁
σfdoz= = = 109
𝑘∙𝑠 2.5∙2.2 𝑚𝑚2
𝑁
Mat. 18CrNiMo7-6 𝜎𝐷𝑓(−1) = 600 S=2 – stepen sigurnosti
𝑚𝑚2

k=2.2 – sa žljebom za klin

Usvojeno: 𝑑𝐶 = 35 𝑚𝑚, 𝑑𝐴 = 𝑑𝐵 = 30 𝑚𝑚 .

Stranica 45 od 57
Ostali prečnici se konstrukciono usvajaju.

Proračun klinova

Materijal vratila – 18CrNiMo7-6

Materijal zucanika – 18CrNiMo7-6

Materijal klina – C45E

Dimenzija klina: Za dD = 35 mm:

b=10mm, h=8mm, t1=5mm, t2= 2.4 mm, hv=3.5mm,hG=3.1mm

Mjerodavne karakteristike materijala

18CrNiMo7-6 – ReN=850 N/mm2, Kt=0.77

18CrNiMo7-6 – ReN=850 N/mm2, Kt=0.65

dG=1.9dv=85.5mm

C45E – ReN=490 N/mm2, Kt=1

Dozvoljeni površinski pritisak

Vratilo – pdoz=Kt· ReN/S= 0.77· 850/3=218.16 N/mm2

Glavčina – pdoz=Kt· ReN/S= 0.65· 850/3=184.16 N/mm2

Klin – pdoz=Kt· ReN/S= 1· 490/3=163.3 N/mm2

Za proračun je mjerodavan površinski pritisak na dodiru


glavčine i klina

Dužina klina:
2∙𝐾𝐴 ∙𝑇4 2∙1.25∙265990
La= ∙ 𝜉𝑟 = · 1.3 = 23.5𝑚𝑚, L=La+b=33.5 mm
𝑑∙ℎ𝐺 ∙𝑝𝑑𝑜𝑧 ∙𝑧 35∙3.1∙163.3∙2

Stranica 46 od 57
usvaja se 36 mm ,Usvaja se klin – DIN 6885 – A 10x8x36

Proračun klinova

Materijal vratila – 18CrNiMo7-6

Materijal zucanika – 18CrNiMo7-6

Materijal klina – C45E

Dimenzija klina: Za dD = 30 mm:

b=10mm, h=8mm, t1=5mm, t2= 2.4 mm, hv=3.5mm,hG=3.1mm

Mjerodavne karakteristike materijala

18CrNiMo7-6 – ReN=850 N/mm2, Kt=0.75

18CrNiMo7-6 – ReN=850 N/mm2, Kt=0.64

dG=1.9dv=85.5mm

C45E – ReN=490 N/mm2, Kt=1

Dozvoljeni površinski pritisak

Vratilo – pdoz=Kt· ReN/S= 0.75· 850/3=212.5 N/mm2

Glavčina – pdoz=Kt· ReN/S= 0.64· 850/3=181.33 N/mm2

Klin – pdoz=Kt· ReN/S= 1· 490/3=163.3 N/mm2

Za proračun je mjerodavan površinski pritisak na dodiru


glavčine i klina

Dužina klina:
2∙𝐾𝐴 ∙𝑇4 2∙1.25∙265990
La= ∙ 𝜉𝑟 = · 1.3 = 26.6𝑚𝑚, L=La+b=36.6 mm
𝑑∙ℎ𝐺 ∙𝑝𝑑𝑜𝑧 ∙𝑧 30∙3.1∙163.3∙2

Stranica 47 od 57
usvaja se 40 mm ,Usvaja se klin – DIN 6885 – A 10x8x40

Proračun i izbor ležaja

Ležaj u osloncu B

FrA= √𝑋𝐴+ 𝑌𝐴2 = 2031.541 N


2
2

Fa4=𝐹𝑡4∙ 𝑡𝑔𝛽3.4 =445.34 N

QJ206za 𝑑𝐴 = 𝑑𝐵 = 30 𝑚𝑚

C=36.5kN, Co=27 kN,


x= 1 Y=0.66

F = x ∙ Fr + y ∙ Fa = 2.32 kN.
106 C 𝛼 106 36.5 3
𝐿ℎ = ∙( ) = ∙( ) = 79995.4h≈80000 h
60∙𝑛 𝐹 60∙200 2.32

Stranica 48 od 57
Provjera dinamickog stepena sigurnosti

Radni naponi ( presjek C-C)

Savijanje
Mf 101577.02 N
σaf = = = 24.13 ;
Wx 4209.2 mm2

𝑊 =4209.2 𝑚𝑚3 ;

Uvijanje
𝑇3 256990 N
𝑇3a = = = 128495 ;
2 2 mm2
𝑇4a 128495 N
τat = = = 15.26
Wp 8418.4 mm2

Wp = 8418.4𝑚𝑚3 ;

Efektivni faktor koncentracije napona


βKσ = 2.2;

βKτ = 2.1;

Zatezna čvrstoća mašinskog dijela;


N
Rm=RmN∙KT= 1200∙ 0.93 = 1116 ;
mm2

Faktor ojačanja površinskog sloja(Kv)

Kv= 1,1

Stranica 49 od 57
Faktor kvaliteta obradjene površine;

Savijanje
𝑅𝑀 1116
𝐾𝑂𝜎 = 1 − 0,22 ∙ 𝑙𝑔𝑅𝑧 ∙ (𝑙𝑔 − 1) = 1 − 0,22𝑙𝑔6 (𝑙𝑔 − 1) = 0,87
20 20

Rz= 10𝜇𝑚-( П12-11) – hrapavost za osrednje brušeno

Kg=0,87; - geometrijski faktor veličine (П13-18b);

Uvijanje
𝐾𝑂𝜏 = 0.575 ∙ 𝐾𝑂𝜎 + 0.425 = 0.925

Kσ- faktor konstrukcije;


𝛽𝑘𝜎 1 1 2.2 1 1
Kσ = ( + − 1) ∙ =( + −1)∙ = 2.38;
𝐾𝑔𝜎 𝐾𝑂𝜎 𝐾𝑉 0,87 0,87 1,1

𝛽𝑘𝜏 1 1 2.1 1 1
Kτ = ( + − 1) ∙ =( + −1)∙ = 2.17;
𝐾𝑔𝜏 𝐾𝑂𝜏 𝐾𝑉 0,87 0,925 1,1

Dimamička izdržljivost mašinskog dijela

𝜎𝐷𝑓(−1)𝑁 ∙𝐾𝑡 600∙0.93 𝑁


𝜎𝐷𝑓(−1)𝑀 = = = 271 ;
𝐾𝜎 2.38 𝑚𝑚2

𝜏𝐷𝑡(−1)𝑁 ∙𝐾𝑡 360∙0.93 𝑁


𝜏𝐷𝑡(−1)𝑀 = = = 154.2 ;
𝐾𝜏 2.27 𝑚𝑚2

Zavisnost od srednjeg napona za valjane čelike:


𝑁
𝑀𝜎 =0,00035Rm- 0,1 = 0,00035∙1116 – 0,1 = 0.029 ;
𝑚𝑚2
𝑁
𝑀𝜏 =𝑓𝜏 ∙ 𝑀𝜎 = 0.016 ;
𝑚𝑚2

Ekvivaletni srednji napon ( 13.34 čelik – žilavi materijal

Stranica 50 od 57
hipoteza HDR)

2 𝑁
𝜎𝑚𝑣 = √(𝜎𝑧𝑝𝑚 + 𝜎𝑓𝑚 ) + 3 ∙ 𝜏𝑚𝜏
2 = √(0)2 + 3 ∙ (15.26)2 = 26.43 ;
𝑚𝑚2

𝑁
𝜏𝑚𝑣 =𝑓𝜏 ∙ 𝜎𝑚𝑣 = 0.58 ∙ 26.43 = 115.33 ;
𝑚𝑚2

Prema tome amplitude dinamičke izdržljivosti dijela iznose:

U odnosu na savijanje:
𝜎𝐷𝑓(−1)𝑀 271 𝑁
𝜎𝐴𝑀𝑓 = = = 262.24 ;
𝜎𝑚𝑣 26.43 𝑚𝑚 2
1 + 𝑀𝜎 ∙ ( ) 1 + 0,029 ∙ (24.13)
𝜎𝑎𝑓

U odnosu na uvijanje:
𝜏𝐷𝑡(−1)𝑀 154.2 𝑁
𝜏𝐴𝑀𝑡 = 𝜏𝑚𝑣 = = 151.7 ;
1 + 𝑀𝜏 ∙ ( ) 1 + 0.016 ∙ ( 15.33 𝑚𝑚 2
𝜏𝑎𝑡 )
15.26

Amplitudni stepeni sigurnosti:

U odnosu na savijanje:
𝜎𝐴𝑀𝑓 262.24
𝑆𝐴𝜎𝑓 = = = 10.86;
𝜎𝑎𝑓 24.13

U odnosu na uvijanje:
𝜏𝐴𝑀𝑡 151.7
𝑆𝐴𝜏𝑡 = = = 9.94;
𝜏𝑎𝑡 15.26

Ukupni amplitudni stepen sigurnosti za žilave materijale (HDR):


𝑆𝐴𝜎𝑓 ∙ 𝑆𝐴𝜏𝑡
𝑆𝐴 = = 7.33 > 1,5;
√𝑆𝐴𝜎𝑓 2 + 𝑆𝐴𝜏𝑡 2

Stranica 51 od 57
Provjera dinamickog stepena sigurnosti

Radni naponi ( presjek C-C)

Uvijanje
𝑇3 256990 N
𝑇4a = = = 128495 ;
2 2 mm2
𝑇4a 128495 N
τat = = = 19.69
Wp 6524.8 mm2

Wp = 6524.8𝑚𝑚3 ;

Efektivni faktor koncentracije napona


βKτ = 2.1;

Zatezna čvrstoća mašinskog dijela;


N
Rm=RmN∙KT= 1200∙ 0.93 = 1116 ;
mm2

Faktor ojačanja površinskog sloja(Kv)

Kv= 1,1

Faktor kvaliteta obradjene površine;

Savijanje
𝑅𝑀 1116
𝐾𝑂𝜎 = 1 − 0,22 ∙ 𝑙𝑔𝑅𝑧 ∙ (𝑙𝑔 − 1) = 1 − 0,22𝑙𝑔6 (𝑙𝑔 − 1)
20 20
= 0,87
Stranica 52 od 57
Rz= 10𝜇𝑚-( П12-11) – hrapavost za osrednje brušeno

Kg=0,87; - geometrijski faktor veličine (П13-18b);

Uvijanje
𝐾𝑂𝜏 = 0.575 ∙ 𝐾𝑂𝜎 + 0.425 = 0.925

Kσ- faktor konstrukcije;


𝛽𝑘𝜏 1 1 2.1 1 1
Kτ = ( + − 1) ∙ =( + −1)∙ = 2.17;
𝐾𝑔𝜏 𝐾𝑂𝜏 𝐾𝑉 0,87 0,925 1,1

Dimamička izdržljivost mašinskog dijela

𝜏𝐷𝑡(−1)𝑁 ∙𝐾𝑡 360∙0.93 𝑁


𝜏𝐷𝑡(−1)𝑀 = = = 154.2 ;
𝐾𝜏 2.27 𝑚𝑚2

Zavisnost od srednjeg napona za valjane čelike:


𝑁
𝑀𝜎 =0,00035Rm- 0,1 = 0,00035∙1116 – 0,1 = 0.029 ;
𝑚𝑚2
𝑁
𝑀𝜏 =𝑓𝜏 ∙ 𝑀𝜎 = 0.016 ;
𝑚𝑚2

Ekvivaletni srednji napon ( 13.34 čelik – žilavi materijal


hipoteza HDR)

2 𝑁
𝜎𝑚𝑣 = √(𝜎𝑧𝑝𝑚 + 𝜎𝑓𝑚 ) + 3 ∙ 𝜏𝑚𝜏
2 = √(0)2 + 3 ∙ (19.69)2 = 26.43 ;
𝑚𝑚2

𝑁
𝜏𝑚𝑣 =𝑓𝜏 ∙ 𝜎𝑚𝑣 = 15.33 ;
𝑚𝑚2

Prema tome amplitude dinamičke izdržljivosti dijela iznose:

U odnosu na uvijanje:

Stranica 53 od 57
𝜏𝐷𝑡(−1)𝑀 154.2 𝑁
𝜏𝐴𝑀𝑡 = 𝜏𝑚𝑣 = = 152.3 ;
1 + 𝑀𝜏 ∙ ( ) 1 + 0.016 ∙ ( 15.33 𝑚𝑚 2
𝜏𝑎𝑡 )
19.69

Amplitudni stepeni sigurnosti:

U odnosu na uvijanje:
𝜏𝐴𝑀𝑡 152.3
𝑆𝐴𝜏𝑡 = = = 7.8 > 𝑆𝑚𝑖𝑛 = 1.5;
𝜏𝑎𝑡 19.69

Stranica 54 od 57
TEHNIČKI OPIS DVOSTEPENOG KOAKSIJALNOG REDUKTORA
Zupčanici: cilindrični sa kosim zupcima

Tehničke karakterisitke:
Nominalna snaga P=5.5kW

-Broj obrtaja na ulazu nul=3000 min-1

-Broj obrtaja na izlazu niz=200 min-1

-Razmak vratila:

( vratila 1 i vratila 2, a=90 mm)

( vratila 2 i vratila 3, a=90 mm)

-Prenosni odnos i= 150

-Nominalni radni vijek 10000 h

Pogonska mašina: Elektromotor

Radna mašina: Višecilindrična klipna pumpa

1.0PŠTE KARAKTERISTIKE

Reduktor se odlikuje tihim i bešumnim radom.


Reduktor sa donje strane ima ,široku stopu l otvore za zavrtnje
za vezu reduktora sa fundamentom .Sa gornje strane
reduktora nalaze se dva otvora koja služe za lakši transport
prilikom dizanja.

Stranica 55 od 57
Donji dio je snabdjeven sa mehaničkim mjeračem nivoa ulja
na kome je vidno obeležen položaj maksimalnog i
minimalnog nivoa ulja u reduktoru.
Na najnizem dijelu reduktora postavljen je zavrtanj sa
zaptivačem,
koji služi za povremeno ispustanje i mijenjanje izradjnog ulja.
Ovo ulje istice gravitacijom i nije potrebno nikakvo nakretanje
reduktora.
Reduktor je tako konstruisan da se moze primjeniti za bilo koji
smjer
obrtanja ulaznog vratiIa.

2. VRATILA

Vratilo 1 izradeno je od čelika C22E. Vratila 2 I 3 su izrađena


od čelika 18CrNiMo7-6.
Sve površine na vratilu su brušene i cementirane a radijusi
propisani
na prelaznim zaobljenjima.

3.ZUPČANICI

Prenosnici snage I obrtnog momenta su, par


cilindričnihzupčanika...Cilindrični zupčanici su sa kosim
zupcima I izrađeni su od čelika 18CrNiMo7-6.

Svi zupčanici su fino brušeni I cementirani.

4. LEŽIŠTA

Sva ležišta u reduktoru su sa kosim dodirom, što znači da


prenose i
aksijalne i radijalne sile. Podmazivanje ležišta se obavlja
prsakanjem ulja sa prenosnicima. Sa spoljne strane reduktorta
ležišta su zaštićena poklopcima koji se jakim zavrtnjima

Stranica 56 od 57
odupiru dejstvu aksijalnih sila.

5. PODMAZIVANJE

Podmazivanje reduktora se vrši pomću samih


prenosnika.Pomoćni zupcanik je uronjen do izvjesne dubine u
sloj ulja tako da obrtanjem prenosiulje do trenutne tačke
dodira podmazujuci na taj način bokove zubaca gdje se
javlja najveći specifični pritisak.

LITERATURA
[1] Ognjanović M.: Mašinski elementi – Mašinski fakultet
Beograd
[2] Miltenović. V.: Mašinski elementi – Mašinski fakultet Niš

[3] Trbojević M.: Reduktori – naučna knjiga Beograd

[4] Jevtić.J: Reduktori – naučna knjiga Beograd

Stranica 57 od 57