Anda di halaman 1dari 163

MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

1
PRAKATA

Modul Sains SPM diterbitkan khusus untuk


memenuhi keperluan pelajar yang akan menghadapi
peperiksaan SPM Sains. Modul ini ditulis sebagai alat
bantu mengajar bagi guru dan juga sebagai bahan
ulangkaji pantas bagi pelajar-pelajar yang bakal
menghadapi SPM.

Nota penting dan latihan yang komprehensif


merupakan teras kepada persediaan mantap modul ini.
Setiap bab dimulakan dengan nota penting sebagai
persediaan pelajar untuk mengulang kaji pelajaran
dengan mudah, tepat dan berkesan.

Latihan pengukuhan disediakan sebagai latihan intensif


untuk membiasakan pelajar dengan bentuk soalan
SPM. Semoga modul ini akan membantu pelajar
mencapai kejayaan yang cemerlang dalam peperiksaan
dan juga sebagai pemudah cara untuk guru-guru baru
dalam mata pelajaran Sains di dalam bilik darjah.

Selamat Maju Jaya.

2
JAWATANKUASA PEMBINAAN MODUL SAINS SPM 2012
DAERAH PASIR GUDANG

KETUA PENYELARAS : SMK PASIR GUDANG


PENASIHAT : GURU CEMERLANG DAN JU SAINS

PANEL PENULIS:

TAJUK PENULIS

M9 Mikroorganisma & Kesannya Ke Atas Hidupan SMK Permas Jaya


SMK Permas Jaya 2

M10 Nutrisi & Pengeluaran Makanan SMK Pasir Gudang 2

M11 Pemeliharaan & Pemuliharaan Alam Sekitar SMK Pasir Gudang 3


SMK Pasir Gudang

M12 Sebatian Karbon SMK Tanjung Puteri


Resort
SMK Kota Masai
SMK Pasir Gudang

M13 Gerakan SMK Kota Masai 2


SMK Pasir Putih

M14 Teknologi & Pengeluaran Makanan SMK Permas Jaya 3

M15 Bahan Sintetik Dalam Industri SMK Taman Molek

M16 Elektronik & Teknologi Maklumat serta SMK Pasir Gudang


Komunikasi

3
Isi kandungan

Prakata

Panel

Penulis

BAB 9: Mikroorganisma dan kesannya ke atas 1


hidupan

BAB 10: Nutrisi dan pengeluaran makanan 35


BAB 11: Pemeliharaan dan pemuliharaan alam sekitar 44
BAB 12: Sebatian karbon 58
BAB 13: Gerakan 73
BAB 14: Teknologi dan pengeluaran makanan 100
BAB 15: Bahan sintetik dalam industri 120
BAB 16: Elektronik dan teknologi maklumat serta 137
komunikasi

Sekalung Penghargaan

4
BAB 9 : MIKROORGANISMA DAN KESANNYA KE ATAS HIDUPAN

9.1 PENGELASAN MIKROORGANISMA

Mikroorganisma Rupa Bentuk Saiz Nutrisi Habitat Cara


Pembiakan

Virus Pelbagai 0.02 µm – parasitik Hidup dalam Replikasi dalam


bentuk seperti 0.4 µm dalam sel sel perumah
pilin, sfera, rod Paling kecil perumah
dan vibrio
Bakteriofaj

Bakteria Kokus, basilus, 0.5 – 1.0 Autotrof, Hidup dalam belahan dedua
vibrio, spirilum µm sapropfitik, air, udara,
unisel parasitik tanah,
Basilus Spirilum tumbuhan
dan haiwan

Kokus vibrio

Protozoa Berbeza-beza 5 - 250µm sapropfitik, Hidup dalam Aseks :-


dan mempunyai unisel parasitik air tawar belahan dedua
silium untuk dan
ameba
bergerak seks :-
pengkonjugatan

paramesium

Alga Mempunyai 1 – 10000 Mempunyai Hidup dalam Aseks :-


struktur sel µm klorofil. air, tanah belahan dedua
tumbuhan. Unisel atau Menjalankan lembap, atas dan
Klamidomonas Spirogira
Tidak multisel fotosintesis - batu dan di seks :-
mempunyai autotrof kulit pokok. pengkonjugatan
batang, akar,
Pleuroccocus diatom
atau daun.

Kulat Mempunyai 10 -100 µm sapropfitik, Tempat Aseks –


pelbagai rupa Unisel atau parasitik gelap dan pembentukan
bentuk multisel lembap spora dan
Mukor Yis
- filamen pertunasan
- sfera

5
Latihan:

1. Rajah di bawah menunjukkan beberapa jenis mikroorganisma. Kelaskan


mikroorganisma di bawah mengikut jenisnya.

B C D E
A

F G H I J

Lengkapkan jadual di bawah untuk menunjukkan jawapan anda.

Virus Bakteria Protozoa Alga Kulat

2. Mikroorganisma di atas boleh dijumpai di permukaan makanan seperti roti berkulat


dan buah reput.
Y:

X:

(a) Apakah nama mikroorganisma yang ditunjukkan?

(b) Label struktur-struktur X dan Y dalam rajah tersebut.

(c) Apakah fungsi Y?

(d) Bagaimanakah mikroorganisma ini mendapatkan nutriennya?

(e) Namakan struktur Z yang membolehkan mikroorganisma tersebut menyerap nutriennya.

6
9.2 FAKTOR-FAKTOR YANG MEMPENGARUHI PERTUMBUHAN MIKROORGANISMA

NUTRIEN SUHU

FAKTOR-FAKTOR YANG
MEMPENGARUHI
PERTUMBUHAN
MIKROORGANISMA

CAHAYA pH KELEMBAPAN

7
Latihan:
Isikan tempat kosong dengan perkataan yang sesuai tentang faedah mikroorganisma.

1. Bakteria sesuai hidup dalam keadaan tetapi tidak sesuai dalam keadaan yang
sangat berasid atau .

2. Suhu optimum bagi pertumbuhan bakteria ialah diantara .

3. Bakteria menjadi dalam keadaan sejuk dan terbunuh dalam


keadaan .

3. mendapat nutrien daripada tisu organisma hidup yang lain manakala Saprofit
.

4. Kekurangan nutrien menyebabkan manakala nutrien


yang berlebihan mikroorganisma.

8
LATIHAN

Jadual menunjukkan keputusan eksperimen kajian kesan suhu terhadap pertumbuhan


bakteria.
o
Suhu/ C Saiz koloni bakteria selepas 24 jam/mm
0 2
15 5
25 10
35 15
60 3

(a) Nyatakan satu hipotesis berdasarkan Jadual.

(b) Apakah pemboleh ubah yang


(i) dimalarkan ?

(ii) dimanipulasikan ?

(c)(i) Berdasarkan Jadual, lukiskan graf menunjukkan hubungan antara saiz koloni
bakteria dengan suhu.

Saiz koloni
bakteria/mm

Suhu

9
(ii) Berdasarkan graf, nyatakan suhu optimum untuk pertumbuhan bakteria.

o
(iii) Ramalkan saiz koloni bakteria pada suhu 80 C.

7. Rajah dibawah menunjukkan eksperimen yang dijalankan untuk mengkaji kesan


pH terhadap pertumbuhan bakteria.

Koloni bakteria
Agar nutrien

(a) Nyatakan satu pemerhatian berdasarkan kepada rajah di atas

(b) Apakah pemboleh ubah yang


(i) dimalarkan ?

(ii) dimanipulasikan ?

(iii) bergerak balas ?

(c) Berdasarkan rajah di atas, lengkapkan jadual di bawah.

Nilai pH Bilangan Koloni


2
7
10

(d) Nilai pH yang mana menunujukkan bilangan bakteria yang paling tinggi?

10
SOALAN ESEI

Jawab soalan-soalan berikut.

8. Kaji pernyataan berikut.

Pertumbuhan bakteria adalah lebih baik dalam keadaan gelap daripada


keadaan bercahaya

(a) Cadangkan satu hipotesis untuk menyiasat pernyataan di atas. [ 1 markah ]

(b) Menggunakan piring petri, agar nutrien, bacteria Bacillus subtillis dan radas-radas lain,
huraikan satu eksperimen untuk menguji hipotesis di 8(a) berdasarkan kriteria
berikut:

(i) Tujuan eksperimen [ 1 markah ]

(ii) Mengenal pasti pembolehubah [ 2 markah ]

(iii) Senarai radas dan bahan [ 1 markah ]

(iv) Prosedur atau kaedah [ 4 markah ]

(v) Penjadadualan data [ 1 markah ]

9. Kaji pernyataan berikut.

Nutrien boleh mempengaruhi pertumbuhan bakteria

Anda diberikan bubur nutrien, bubur tanpa nutrien dan kultur bakteria.

(a) Cadangkan satu hipotesis untuk menyiasat pernyataan di atas. [ 1 markah ]

(b) Huraikan satu eksperimen untuk menguji hipotesis di 9(a) berdasarkan


kriteria berikut:

(i) Tujuan eksperimen [ 1 markah ]

(ii) Mengenal pasti pembolehubah [ 2 markah ]

(iii) Senarai radas dan bahan [ 1 markah ]

(iv) Prosedur atau kaedah [ 4 markah ]

(v) Penjadualan data [ 1 markah ]

11
9.3 MIKROORGANISMA YANG BERFAEDAH

Pencernaan Makanan

Membantu dalam salur - Protozoa dalam usus - Bakteria dalam usus besar
makanan herbivor anai-anai merembeskan manusia bertindak ke atas
contohnya lembu, biri-biri enzim selulase untuk sisa-sisa makanan dan
dan kuda mencernakan selulosa menghasilkan vitamin B
- Bakteria merembeskan dalam kayu menjadi dan K.
enzim selulase untuk glukosa.
mencernakan selulosa
menjadi glukosa.

Proses pereputan

- Bakteria dan kulat menukarkan bahan - Bakteria, protozoa dan kulat digunakan
organik mati kepada bahan yang lebih dalam loji pengolahan kumbahan untuk
ringkas yang dapat diserap oleh tumbuhan. menguraikan bahan kumuh yang toksik
- Mikroorganisma ini juga membantu dalam kepada bahan tidak berbahaya seperti
mengekalkan kesuburan tanah karbon dioksida, air dan garam mineral.

- Bakteria juga digunakan dalam tangki


kumbahan untuk menguraikan kumbahan
kepada gas metana yang boleh digunakan
sebagai bahan api.

Perubatan

- Virus dan bakteria - kulat digunakan untuk - Yis digunakan sebagai


digunakan untuk menghasilkan antibiotik makanan berkhasiat dalam
menyediakan vaksin seperti penisilin. perubatan kerana kaya
dengan vitamin B dan
- Contoh: Vaksin hepatitis - Bakteria menghasilkan protein.
disuntik untuk merangsang antibiotik streptomisin - Alga mengandungi bahan
badan menghasilkan antibodi kimia seperti beta-karotina
hepatitis (mencegah kanser) dan
asid lemak (mencegah
penyakit jantung).

12
Pertanian

- Bakteria dan kulat - Bakteria pengikat nitrogen - Bakteria pengurai


pengurai yang hidup dalam nodul mencernakan sisa-sisa
menguraikan bahan organik akar tumbuhan legum tumbuhan daripada kelapa
mati kepada humus. (kekacang) dan dalam sawit, padi, dan kelapa
tanah mengikat gas untuk menghasilkan bahan
nitrogen di atmosfera dan api seperti gas metana
menukarkannya kepada - Bahan organik yang
nitrat. tertinggal boleh dijadikan
- Nitrat diserap tumbuhan makanan haiwan dan baja
untuk menghasilkan protein tumbuhan.

Perindustrian

- Yis digunakan untuk - Bakteria digunakan untuk - dalam pembuatan


menaikkan adunan roti dan membuat cuka, dadih dan tekstil bakteria bertindak
kek. keju. balas dengan tumbuhan
- Penapaian berlaku, karbon untuk menyingkirkan tisu
dioksida dibebaskan dan lembut dan meninggalkan
menaikkan adunan gentian panjang dan
ditenun menjadi kain.

- Yis digunakan membuat - sejenis kulat digunakan - Dalam industripembuatan


minuman beralkohol dalam pembuatan kicap barangan kulit, bakteria
menyingkirkan tisu dan
lemak daripada kulit
haiwan.

Latihan:

1. Isikan tempat kosong dengan perkataan yang sesuai tentang faedah mikroorganisma.

(a) dan digunakan untuk membuat vaksin.

(b) mengikat nitrogen di udara dan menukarkannya kepada nitrat


dalam tanah.

(c) membantu mencernakan selulosa dalam salur makanan haiwan


herbivor .

(d) dan saprofit menyingkirkan hidupan mati


daripada permukaan bumi.

(e) digunakan untuk menaikkan adunan roti dan kek.

digunakan untuk membuat makanan seperti cuka, dadih


dan keju.

13
Latihan:

1 Bakteria boleh dikelaskan berdasarkan


A Saiz C rupa bentuk
B Cara pembiakan D cara pemakanan

2 Apakah suhu optimum untuk pertumbuhan bakteria ialah


o o
A 5C C 37 C
o o
B 30 C D 60 C

3 Antara mikrooranisma yang berikut, yang manakah hanya tumbuh dan membiak di dalam
sel hidup ?
A Kulat C Virus
B Bakteria D Alga

4 Mikroorganisma yang membantu mengikat nitrogen daripada atmosfera


dan menukarkannya kepada nitrat dalam tanah ialah
A Bakteria C Virus
B Alga D Kulat

5 Mikroorganisma yang manakah adalah protozoa ?

A C

B D

6 Satu mikroorganisma X membebaskan gas Y yang menaikkan adunan roti. Apakah


mikroorgabisna X dan gas Y ?

Mikroorganisma X Gas Y
A Yis karbon dioksida
B Bakteria Karbon monoksiada
C Yis Oksigen
D Mukor Karbon dioksida

7 Streptomisin ialah sejenis


A antibiotik C antiseptik
B antitoksin D disinfektan

8 Antara berikut yang manakah tidak benar tentang protozoa ?


A Boleh membiak secara seks
B Merupakan haiwan unisel
C Merupakan organisma akuatik D
Hidup sebagai parasit

14
9 Mikroorganisma yang manakah membiak melalui
spora ? A virus C
alga
B fungi D yis

10 Yis digunakan untuk menghasilkan alkohol. Apakah proses yang terlibat ?


A penapaian C penyulingan
B pengesteran D fotosintesis

11 Mikroorganisma manakah yang boleh digunakan untuk membuat vaksin?


A Alga C kulat
B virus D protozoa

12 Mikroorganisma yang manakah paling seni ?


A Alga C kulat
B virus D bakteria

13 Gambar rajah menunjukkan mikroorganisma P, Q, R dan S.

P Q R S

Antara berikut manakah pengelasan yang betul ?

Bakteria Protozoa
A P dan S R dan Q
B P dan R Q dan S
C R dan Q P dan S

D Q dan S P dan R

14 Jadual di bawah menunjukkan suhu dan pH suatu kultur bakteria di dalam piring pateri.
o
Piring Petri Suhu ( C) pH
P 20 14
Q 25 12
R 37 7
S 40 3

Piring petri yang mana menjadi sangat keruh selepas dua hari ?
A. P C R
B. Q D S

15 Bakteria boleh hidup di dalam keadaan yang tidak sesuai kerana bakteria
boleh membentuk
A pertunasan C flagela
B Spora D chlorophyll

15
16 Antara berikut, yang manakah benar tentang
alga? A Semua alga adalah sel uniselular
B Alga mengandungi klorofil
C Alga hanya boleh hidup dalam keadaan yang kering.
D Semua alga hidup sebagai saprofit.

17 Rajah di bawah menunjukkan empat buah tabung uji dengan kandungannya.

Kapas
yang telah
disteril

Bubur
nutrient +
kultur
bakteria

Disimpan
Kapas
pada
yang telah
disteril

Bubur
nutrient +
kultur
bakteria
Disimpan
pada

Setiap tabung uji disimpan pada suhu yang berbeza. Diantara tabung uji A, B, C dan D,
larutan yang mana satu akan menjadi paling keruh di akhir eksperimen ini?

18 Rajah di bawah menunjukkan piring petri mengandungi agar nutrien yang telah disteril
dan telah di dedahkan kepada udara untuk jangkamasa beberapa hari pada suhu bilik.

Koloni bakteria
Piring petri
Kawasan jernih

Di akhir eksperimen , kawasan jernih dapat dilihat seperti di atas. Antara yang berikut
bahan mana yang terdapat di dalam kawasan jernih ?
A Vaksin
B Antibiotik
C Serum
D Antibodi

16
19 Manakah antara berikut benar mengenai
bakteria? A Bakteria tidak mempunyai dinding
sel.
B Bakteria adalah bakteria adalah organisma multiselular.
C Bakteria membiak melalui belahan dedua.
D Bakteria wujud dalam bentuk hablur dalam keadaan yang tidak sesuai.

20 Di antara pernyataan di bawah, yang mana adalah benar tentang virus


?I Virus hanya boleh menjangkit kepada binatang.
II Virus hanya boleh membiak di dalam sel hidup.
III Virus tidak boleh dimusnahkan dengan antibiotik.
A I dan II sahaja
B I dan III sahaja
C II dan III sahaja
D I, II dan III

17
9.4 KESAN BERBAHAYA MIKROORGANISMA

9.4.1 Penyakit yang disebabkan oleh Mikroorganisma


 Mikroorganisma berbahaya yang menyebabkan penyakit disebut PATOGEN
 Kebanyakkan PATOGEN adalah parasit yang hidup pada perumah dan
memperoleh nutrient daripadanya.
 Toksin yang terhasil telah menyebabkan penyakit pada organisma yang
diserangnya.
 PATOGEN adalah terdiri daripada BAKTERIA, VIRUS, KULAT atau
PROTOZOA

9.4.2 Penyakit yang Disebabkan Oleh Bakteria

1 TAUN / KOLERA
Patogen: Bakteria Vibrio
Tempat jangkitan: Usus
Simpton / gejala: cirit-birit, demam, muntah, otot
kejang dan penyahidratan
Cara jangkitan: tersebar melalui air dan makanan
yang tercemar (melalui vektor lalat)
Pencegahan: menjaga kebersihan dalam
penyediaan makanan dan didihkan air minuman
Bakteria Vibrio
sebelum minum

18
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

2 TIBI
Patogen: Bakteria Bacillus
Tempat jangkitan: Peparu
Simpton / gejala: demam dan batuk
berpanjangan, kurang selera makan, kahak
berdarah
Cara jangkitan: tersebar melalui titisan air atau
debu, makanan dan minuman tercemar
Pencegahan: vaksin BCG diberikan kepada
bayi atau kanak-kanak
Bakteria Bacillus

3 GONOREA
Patogen: Bakteria Kokus
Tempat jangkitan: sistem pembiakan
Simpton / gejala:
Perempuan – pada awalnya, jangkitan pada organ
pembiakan. Sakit membuang air kencing. Akhirnya,
tiub fallopio, uretra dan uterus akan membengkak
Lelaki – pada awalnya, sakit pada zakar semasa
membuang air kencing, air kencing bernanah, demam
dan sakit kepala. Akhirnya, testis akan membengkak.
Cara jangkitan: tersebar melalui perhubungan
Bakteria Kokus seks dengan pasangan yang terjangkit.

LIS
9.4n.:3 BaPketneryiaakSitpyirainliag Disebabkan oleh Virus
t jangkitan: sistem pembiakan
n / gejala:
umbuh di kawasan kemaluan
ilang selera makan, demam, sakit otot dan sendi serta sakit kepala
h dan lemah jantung
ngkitan: tersebar melalui perhubungan seks dengan pasangan yang terjangkit.
ahan: penggunaan kondom semasa mengadakan hubungan seks.

18
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

19
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

9.4.4 Penyakit yang Disebabkan oleh Kulat

• Tempat jangkitan: kulit

• Simpton / gejala: tompok merah / putih yang merebak pada kulit, gatal

• Cara jangkitan: sentuhan, berkongsi tuala, pakaian dan sikat (dijangkiti


melalui spora kulat)

20
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

9.4.5 Penyakit yang Disebabkan oleh Protozoa

CARA JANGKITAN PENYAKIT

21
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

LATIHAN

1. Nyatakan patogen yang menyebabkan penyakit berikut:

a) Tibi :
b) Malaria :
c) Demam denggi :
d) Selesema :

2. Tentukan jenis penyakit berdasarkan simpton yang diberi:

(a) (b) (c)


 Kurus  Muntah  Hati bengkak
 Kahak berdarah  Cirit-birit  letih

(d) (e) (f)


 Sakit kerongkong  Tompok putih yang  Tompok merah
 Hidung berhingus gatal pada kulit yang gatal pada
kulit

3. Nyatakan cara jangkitan penyakit.

a) Taun :
b) Hepatitis B :
c) Selesema :
d) Panau :
e) Tibi :
f) Demam campak :

4. Nyatakan vektor yang menyebabkan penyakit-penyakit berikut.

a) Demam denggi :
b) Taun :
c) Malaria :

22
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

9.5 PENCEGAHAN JANGKITAN PENYAKIT YANG DISEBABKAN OLEH


MIKROORGANISMA

KAWALAN VEKTOR
Kawalan Nyamuk Nyamuk dewasa
Guna penyembur
serangga untuk
musnahkan

Telur
1)Memusnahka
n tempat
pembiakan Pupa
seperti parit, Pupa dan Larva
kolam, bekas Sembur minyak
dan takungan pada permukaan
air air
bela ikan gapi
untuk memakan
jentik-jentik
bubuh ubat
jentik-jentik ke
dalam air
Larva bertakung

Kitar Hidup Nyamuk dan Kawalannya

23
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

 Kawalan Lalat Rumah

Lalat Telur

KITAR HIDUP LALAT

Pupa Larva

LALAT RUMAH DEWASA TELUR, LARVA DAN PUPA


Kaedah
Gunakan penyembur kawalan Musnahkan tempat
serangga pembiakan seperti tutup tong
 Perangkap elektrik sampah, tutup makanan dan
 Pelekat lalat jaga kebersihan rumah dan
sekelilingnya

PENSTERILAN
 Definisi: Pensterilan ialah cara menghapuskan pathogen yang menyebabkan
penyakit
 Tiga kaedah pensterilan iaitu penggunaan haba, penggunaan bahan kimia dan
penggunaan sinaran.

24
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

PENGGUNAAN HABA

PENGGUNAAN BAHAN
KIMIA

25
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

PENGGUNAAN SINARAN

1 SINARAN GAMA
Digunakan untuk mensterilkan alat-
alat pembedahan yang tidak dapat
disterilkan oleh kaedah lain
Memusnahkan
mikroorganisma dan sporanya

2 SINARAN UV (Ultraungu)
Sumber utama ultraungu adalah cahaya
matahari
Boleh membunuh bakteria dan virus
Sesuai igunakan ke atas peralatan yang tidak
memerlukan suhu yang tinggi
Boleh merawat penyakit riket
Digunakan untuk untuk mensteril peralatan
pembedahan dan bilik pembedahan

26
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

PENGIMUNAN

 Pengimunan ialah proses yang meningkatkan keupayaan badan untuk


menentang penyakit
 Keimunan ialah keupayaan badan manusia untuk melawan serangan patogen
dengan penghasilan antibodi
 Antibodi ialah bahan kimia yang dihasilkan oleh sel darah putih dalam badan
untuk menghapuskan antigen-antigen yang menyebabkan penyakit
 Antigen ialah jasad asing seperti toksin atau mikrob yang dapat merangsang
penghasilan antibodi oleh sel darah putih supaya antigen itu dapat disingkirkan
dari sistem peredaran darah seseorang

Badan menghasilkan sendiri antibodi Badan menerima antibodi atau


untuk melawan serangan patogen antiserum yang diperoleh daripada

Jenis
1 Semula jadi: keimunan yang
1 Semula jadi: keimunan diperoleh apabila antibodi ibu
yang diperoleh apabila dipindahkan kepada fetus
seseorang pulih daripada menerusi plasenta atau
sesuatu penyakit penyusuaan
2 buatan : keimunan yang 2 buatan : keimunan
diperoleh melalui suntikan yang diperoleh melalui
vaksin suntikan
antiserum

27
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

Keimunan aktif (badan menghasilkan antibodi sendiri)

1 Keimunan aktif semulajadi


 Seseorang yang sembuh daripada jangkitan penyakit akan menghasilkan antibodi
untuk menyerang penyakit.
 Contohnya : demam campak dan cacar memberi keimunan seumur hidup kepada
pengidapnya.

2 Keimunan aktif buatan


 Vaksin disuntik ke dalam badan seseorang untuk merangsang penghasilkan
antibodi.
 Contohnya vaksin BCG untuk tibi,vaksin anti-hepatitis A dan B,dan vaksin anti-
rubella.

Keimunan pasif (badan menerima antibodi dari luar)


1 Keimunan pasif semulajadi
 Diperolehi apabila antibodi daripada ibu dipindahkan kepada fetus melalui plasenta
dan semasa penyusuan bayi.

2 Keimunan pasif buatan


 Serum yang mengandungi antibodi disuntik ke dalam badan penyakit.Keimunan tidak
ini adalah serta merta tetapi kekal.

28
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

Perbandingan antara keimunan aktif dan pasif buatan

KEIMUNAN AKTIF KEIMUNAN PASIF

Melawan penyakit Persamaan Melawan


penyakit
Perbezaan
Plasma darah
Bakteria atau virus haiwan yang
Kandungan bahan
yang dilemahkan mengandungi
yang disuntik
atau dimatikan antibodi atau
antitoksin

Mencegah penyakit Tujuan keimunan Merawat penyakit

Merangsang badan Antibodi dari


menghasilkan Peranan bahan haiwan melawan
antibodi untuk dalam badan patogen dalam
melawan patogen badan

Gerak balas
Lambat bahan dalam Serta merta
badan

Orang sihat yang Jenis penyakit


Orang yang sedang
belum lagi dijangkiti yang diberi
dihidapi penyakit
penyakit keimunan

Tahan lama Ketahanan Tidak tahan lama


keimunan

Kepentingan keimunan kepada manusia


 Keimunan membantu manusia mencegah diri daripada jangkitan penyakit.
 Pemvaksinan dapat membantu mengelakkan penyakit daripada merebak.
 Pemvaksinan dapat mengurangkan kadar kematian di kalangan kanak-kanak.

29
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

Latihan

1. Nyatakan dua kaedah untuk mengawal populasi lalat rumah (untuk


mencegah penyakit taun)

a)
b)

2. Nyatakan dua kaedah untuk mengawal populasi nyamuk (untuk mencegah


demam denggi)
a)
b)

3. Lengkapkan jadual yang berikut dengan istilah yang sesuai.

Vektor Pensterilan Pemvaksinan Patogen Vaksin Antigen Antiserum Antibiotik

Pernyataan Istilah

a) Proses untuk membunuh mikroorganisma

b) Agen yang membawa penyakit

c) Mikroorganisma berbahaya yang menyebabkan


penyakit
d) Bahan yang mengandungi pathogen yang
dilemahkan
e) Pathogen atau mikrob dalam darah

f) Proses suntikan vaksin

g) Bahan yang digunakan untuk membunuh bakteria

h) Bahan yang mengandungi antibodi haiwan

30
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

Soalan Esei
Jawab soalan-soalan yang berikut.

(a) Nyatakan dua perbezaan antara keimunan aktif buatan dengan keimunan
pasif buatan.
Sertakan satu contoh penyakit yang dapat dicegah atau dirawat oleh setiap jenis
pengimunan ini.

(b) Satu jangkitan demam denggi telah dikesan di sebuah kampung. Terangkan
bagaimana penduduk kampong itu dapat mengatasi masalah merebaknya
penyakit itu. Jawapan anda hendaklah mengandungi perkara-perkara berikut:

Kenal pasti masalah [1 markah]


Penjelasan masalah [1 markah]
Kaedah-kaedah penyelesaian [3 markah]
Pilih kaedah terbaik dan jelaskan pilihan anda [1 markah]

RAWATAN PENYAKIT YANG DISEBABKAN OLEH MIKROORGANISMA

31
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

Latihan:

1. Rajah 1.1 menunjukkan dua piring petri, X dan Y, yang mengandungi agar-agar
nutrient dan bacteria dibiarkan selama tiga hari di dalam makmal.

Rajah 1.1

(a) Nyatakan satu pemerhatian daripada eksperimen ini

(b) Nyatakan hipotesis bagi eksperimen ini

(c) Nyatakan pembolehubah yang

i. Dimalarkan:

ii. Dimanipulasikan:

iii. Bergerak balas:

(d) Nyatakan inferens bagi pemerhatian pada piring petri Y.

(e) Nyatakan definisi secara operasi bagi antibiotik

32
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

(f) Rajah 1.2 menunjukkan mikroorganisma P, Q, R, dan S.

i. Kelaskan mikroorganisma P, Q, R dan S kepada bakteria dan virus.

Bakteria:

Virus:

ii. Nyatakan mikroorganisma yang dapat dibunuh oleh antibiotik.

2. Dalam suatu eksperimen, bakteria Basillus subtilis dikulturkan dalam piring petri yang
mengandungi agar nutrien selama lima hari pada suhu 37C.

Keputusan eksperimen ditunjukkan dalam Jadual 3.

Hari Bilangan koloni bakteria

1 8

2 15

3 19

4 21

5 22

Jadual 3

33
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

a) Dengan menggunakan data dalam Jadual 3, lukis graf bilangan koloni bakteria
melawan masa.

b) Apakah hubungan antara bilangan koloni bakteria dengan masa?

c) Ramalkan bilangan koloni bakteria yang terhasil pada hari ke-6

d) Nyatakan pembolehubah yang

i. Dimalarkan:

ii. Dimanipulasikan:

34
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

Latihan:

1. Antara yang berikut, yang manakah tidak mempunyai struktur mikroorganisma?

A Saprofit
B Bakteria
C Kulat
D Virus

2. Mikroorganisma yang boleh menyebabkan penyakit dipanggil

A antigen
B patogen
C nitrogen
D antibodi

3. Mikroorganisma adalah

A tumbuhan seni yang hanya dapat dilihat melalui mikroskop


B benda hidup seni yang hanya dapat dilihat melalui mikroskop
C haiwan seni yang hanya dapat dilihat melalui mikroskop
D benda bukan hidup yang hanya dapat dilihat melalui mikroskop

4. Antara yang berikut, yang manakah tidak berespirasi, makan dan berkumuh?

A Virus
B Alga
C Kulat
D Protozoa

5. Antara pernyataan berikut, yang manakah benar tentang bakteria?

A Bakteria tidak boleh menghasilkan spora


B Bakteria menyebabkan penyakit AIDS
C Bakteria membiak melalui pembelahan dedua
D Bakteria gemar tinggal di persekitaran yang terang dan kering

6. Antara yang berikut, yang manakah bukan faktor yang mempengaruhi


pertumbuhan dan pembiakan mikroorganisma?

A. Cahaya
B. Ruang
C. Nutrien
D. Kelembapan

35
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

7. Apakah pH optimum bagi aktiviti bakteria?

A 14
B 10
C 7
D 4

8. Makanan yang disimpan di dalam peti sejuk boleh tahan lebih lama
kerana aktiviti-aktiviti bakteria di dalam peti sejuk menjadi lebih
perlahan disebabkan oleh

A Suhu yang rendah


B Persekitaran yang gelap
C Persekitaran yang tertutup
D Bebas daripada habuk dan kuman

9. Antara keadaan-keadaan berikut, yang manakah akan menghasilkan


paling banyak bilangan koloni bakteria dalam kultur?

pH Kelembapan Cahaya
A 3 kering gelap
B 7 lembap terang
C 7 lembap gelap
D 10 kering terang

10. Pensterilan menggunakan autoklaf merupakan cara yang lebih


berkesan daripada pendidihan kerana

A Ia memusnahkan semua jenis mikroorganisma


B Ia memusnahkan bakteria pada suhu rendah untuk jangka
masa yang lama
C Ia memusnahkan bakteria dan spora pada suhu yang tinggi
untuk jangka masa yang lama
D Ia memusnahkan bakteria dan spora pada suhu yang tinggi
untuk jangka masa yang singkat

11. Microorganisms are important in the following aspects except


Mikroorganisma penting dalam aspek-aspek berikut kecuali

A Penguraian
B Pencernaan makanan
C Respirasi
D Pertanian

36
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

12. Antara mikroorganisma-mikroorganisma berikut, yang manakah


terlibat dalam pembuatan roti dan kek?

A Protozoa
B Bakteria
C Yis
D Alga

13. Yang berikut disebabkan oleh virus kecuali

A Selesema
B AIDS
C Sifilis
D Hepatitis

14. Pesakit yang menghidap batuk kering diasingkan kerana penyakit ini
merebak melalui

A Udara
B Air
C Vektor
D Sentuhan

15. Seekor lalat merupakan satu contoh bagi vektor.


Apakah penyakit yang disebabkan oleh vektor ini?

A Batuk kering
B Kolera
C Hepatitis
D Demam malaria

16. Ali mempunyai simptom-simptom berikut.

 Rasa pening
 Muntah
 Penyakit kuning

Apakah penyakit yang mungkin dihidapi oleh Ali?

A AIDS
B Demam malaria
C Kolera
D Hepatitis B

37
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

17. Apakah pensterilan?

A Proses untuk melambatkan aktiviti-aktiviti mikroorganisma


B Proses untuk mensteril mikroorganisma
C Proses untuk memusnahkan semua jenis mikroorganisma
D Proses untuk memusnahkan semua jenis mikroorganisma
dan sporanya

18. Seorang budak perempuan telah sembuh daripada campak yang


merupakan sejenis penyakit berjangkit. Beberapa tahun kemudian,
adiknya mengalami campak tetapi dia tidak.
Ini kerana dia mempunyai

A Keimunan pasif buatan


B Keimunan aktif buatan
C Keimunan pasif semula jadi
D Keimunan aktif semula jadi

19. Vaksin disuntik ke dalam badan seseorang untuk merangsang


badan menghasilkan

A Antigen
B Antibodi
C Antibiotik
D Antiserum

20. Penyakit yang berikut boleh dielakkan melalui pemvaksinan kecuali

A Cacar air
B Hepatitis B
C Disentri
D Difteria

38
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

BAB 10 : NUTRISI DAN KEPERLUAN MAKANAN

10.1 KEPERLUAN AMALAN PENGAMBILAN NUTRISI YANG SEIMBANG

Gizi Seimbang : mengandungi semua kelas makanan dalam kadar yang

betul. Kelas Makanan :

1. Karbohidrat: membekalkan tenaga


2. Protein : untuk pertumbuhan dan mengantikan sel-sel yang rosak
3. Lemak : membekalkan tenaga dan melindungi organ-organ dalaman
4. Vitamin : melindungi badan daripada penyakit
5. Garam Mineral : mengekalkan kesihatan
6. Pelawas : membantu pergerakan makanan melalui salur percernaan
7. Air : untuk mengangkut makanan tercerna dan bahan buangan dalam badan

UMUR
Orang muda memerlukan SAIZ BADAN
lebih kalori berbanding Orang gemuk
JANTINA memerlukan lebih
Lelaki memerlukan perempuan
banyak kalori berbanding
lebih kalori orang yang kurus
berbanding
perempuan FAKTOR-FAKTOR YANG
MEMPENGARUHI
KEPERLUAN KALORI INDIVIDU
SUHU SEKELILING
Orang yang berada
di kawasan sejuk
AKTIVITI FIZIKAL memerlukan lebih
KEADAAN
D KESIHATAN kalori berbanding
Orang yang sakit (PEKERJAAN )
Individu yang aktif/kuat orang di kawasan
memerlukan lebih panas
makanan bernutrien bekerja memerlukan lebih
untuk menentang kalori berbanding individu
penyakit yang bekerja ringan

TENAGA yang dibekalkan oleh makanan diukur dalam unit KALORI

NILAI KALORI ialah kuantiti tenaga haba yang dibebaskan apabila 1g makanan
dibakar dengan lengkap.

39
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

10.2 KEPERLUAN NUTRIEN OLEH

TUMBUHAN Proses Fotosintesis

Cahaya Matahari
Karbon Dioksida + Air Glukosa + Oksigen
Klorofil

 Proses penghasilan makanan oleh tumbuhan hijau

 Tunbuhan mempunyai pigmen klorofil untuk menyerap tenaga


cahaya matahari

 Tenaga cahaya matahari digunakan untuk memecahkan molekul air


kepada gas oksigen dan hidrogen

 Hidrogen bertindak balas dengan karbon dioksida untuk membentuk


glukosa

Tumbuhan dan Keperluan Nutrien Boron


MIKRONUTRIEN
MAKRONUTRIEN
Nutrien yang diperlukan oleh
Nutrien yang diperolehi oleh
tumbuhan dalam kuantiti Zink
tumbuhan dalam kuantiti yang
yang sedikit
banyak

Kuprum

Kalium

Nitrogen Besi

Fosforus

Penting untuk
pertumbuhan Molibdenum
pokok

Penting untuk
pertumbuhan Penting untuk
pokok (daun pertumbuhan
dan buah ) pokok (akar )

40
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

Latihan:

1. Carta palang dalam rajah dibawah menunjukkan keperluan tenaga lelaki


dan perempuan bagi empat jenis pekerjaan.

40
35
30
25
20 Perempuan
15
Lelaki
10
5
0
Guru Petani Kerani Buruh
binaan

a) i. Pekerjaan yang manakah memerlukan jumlah tenaga yang paling tinggi?

ii. Cadangkan kelas makanan yang patut dimakan dalam kuantiti yang besar untuk
memenuhi keperluan tenaga yang paling tinggi?

b) i . Pekerjaan yang manakah memerlukan jumlah tenaga yang paling rendah?

ii. Berikan sebab bagi jawapan anda di (b) (i).

c. Terangkan mengapa keperluan tenaga lelaki lebih tinggi daripada perempuan ?

SOALAN ESEI

a) Namakan tiga jenis makronutrient yang mempunyai fungsi yang berbeza


untuk tumbuhan hijau.
( 6 markah )

b) Nyatakan dua faktor yang mempengaruhi keperluan kalori individu dan


berikan penerangan bagi setiap faktor.
( 4 markah )

41
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

10. 3 KITAR NITROGEN DAN KEPENTINGANNYA

Nitrogen di atmosfera

42
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

Bakteria
Bakteria
pendenitritan Kilat pengikat nitrogen

Diserap
Nitrat dalam tanah
Protein tumbuhan
Ba kteria
penitritan
Bakteria
penitritan Bakteria Mati & Mati & Dimakan
pengurai mengurai mengurai oleh

Nitrit
Sebatian
ammonium Protein haiwan
Bakteria
pengurai

 Nitrogen merupakan unsur penting bagi tumbuh-tumbuhan.


 Nitrogen tidak boleh diserap oleh tumbuhan dalam bentuk gas, oleh itu, gas nitrogen
perlu ditukarkan menjadi ION NITRAT.
 Nitrogen dalam alam semula jadi dikitarkan semula melalui kitar nitrogen.

PROSES-PROSES DALAM KITAR NITROGEN.

1) PENGIKATAN NITROGEN
- Nitrogen di atmosfera ditukarkan kepada nitrat dalam tanah melalui dua cara
iaitu:-
-
 Fenomena semula jadi iaitu KILAT.
 BAKTERIA PENGIKAT NITROGEN yang berada di dalam akar
tumbuhan kekacang seperti kacang tanah.

2) Nitrat di dalam tanah akan diserap oleh tumbuhan dan bertukar menjadi protein
tumbuhan. Seterusnya, protein tumbuhan akan dimakan oleh haiwan dan
bertukar menjadi protein haiwan.

3) PENGURAIAN
 Tumbuh-tumbuhan dan haiwan akan mati dan seterusnya akan
diuraikan oleh BAKTERIA PENGURAI menjadi SEBATIAN
AMMONIUM.

43
4) PENITRITAN
 Sebatian ammonium akan ditukarkan menjadi ION NITRIT dan
seterusnya ion nitrit akan ditukarkan semula menjadi ION NITRAT
oleh BAKTERIA PENITRITAN.

5) PENDENITRITAN
 Ion nitrat di dalam tanah akan ditukarkan semula menjadi NITROGEN
DI ATMOSFERA oleh BAKTERIA PENDENITRITAN.

 Kandungan ion nitrat di dalam tanah juga boleh ditambahkan dengan menambahkan
baja ke dalam tanah.

KEPENTINGAN KITAR NITROGEN

 Mengekalkan kesuburan tanah.


 Mengekalkan kandungan nitrogen di atmosfera.
 Mengurangkan masalah pencemaran alam disebabkan proses pereputan bahan
organik oleh bakteria dan kulat.

10.4 KEPENTINGAN NUTRISI YANG BAIK

 Antara kepentingan mengambil nutrisi yang baik:-

 Membantu mengekalkan kesihatan badan.


 Menjaga sistem penghadaman.
 Menggelakkan diri daripada penyakit.

 Contoh tabiat makanan yang sihat:-

 Makan secara sederhana.


 Makan makanan berdasarkan keperluan harian dan dalam kuantiti
yang mencukupi.
 Kunyah makanan dengan sempurna untuk memudahkan pencernaan.
 Elakkan mengambil makanan ringan di antara waktu makan.
 Kurangkan pengambilan makanan yang mengandungi terlalu banyak gula,
garam dan lemak.
 Makan pelbagai makanan berkhasiat setiap hari dalam nisbah yang betul.
 Minum banyak air kosong setiap hari.
Latihan:

1. Apakah jenis bakteria yang dijumpai dalam akar tumbuhan kekacang?

A Bakteria pendenitritan
B Bakteria pengikat
nitrogen C Bakteria pengurai
D Bakteria penitritan

2. Rajah menunjukkan sebahagian daripada kitar nitrogen.

Nitrogen di atmosfera
Q

P Protein Protein
tumbuhan R
S
Nitrat dalam tanah

Antara berikut, yang manakah adalah bahagian di mana bakteria penitritan dan
bakteria pendenitritan berfungsi?

Bakteria Penitritan Bakteria Pendenitritan


A P Q
B Q S
C S P
D R Q

3. Apakah fungsi bakteria pendenitritan dalam kitar nitrogen?

A Untuk menukarkan nitrat kepada nitrogen


B Untuk menukarkan ammonia kepada sebatian ammtonium
C Untuk menukarkan nitrogen di atmosfera kepada nitrat
D Untuk menukarkan sebatian ammonia kepada nitrat

4. Bagaimanakah haiwan memperolehi nitrogen untuk membina protein?

A Dengan meminum air hujan


B Melalui proses respirasi
C Dengan menyerap tenaga daripada matahari
D Dengan memakan tumbuhan

5. Antara berikut, bakteria yang manakah mengurangkan kandungan nitrat


dalam tanah?

A Bakteria penitritan
B Bakteria pengikat
nitrogen C Bakteria
pendenitritan
D Bakteria pengurai
6. Antara berikut, yang manakah adalah tabiat pemakanan yang baik?
I Mengelakkan makanan berlemak
II Memakan makanan berkhasiat setiap hari
III Memakan makanan ringan di antara waktu makan

A I dan II sahaja
B I dan III sahaja
C II dan III sahaja
D I, II dan III

7. Rajah menunjukkan piramid makanan untuk pemakanan seimbang.

P
P

S
Antara berikut, makanan yang manakah diklasifikasikan dengan betul?

A P – Ikan
B Q – Sayuran
C R – Gula – gula
D S - Bijirin

8. Antara berikut, pemakanan yang manakah dianggap sihat?


I Kurang garam
II Kurang kolesterol
III Kaya dengan lemak tepu

A I dan II sahaja
B I dan III sahaja
C II dan III sahaja
D I, II dan III

9. Antara berikut, yang manakah adalah kebaikan mempunyai tabiat pemakanan


yang baik?
I Jangka hayat yang lebih
panjang II Mengelakkan malnutrisi
III Sistem penghadaman yang sihat

A I dan II sahaja
B I dan III sahaja
C II dan III sahaja
D I, II dan III

10. Apakah kesan jika mengambil makanan yang kaya dengan gula?

A Mendapat penyakit skurvi C Mendapat penyakit anaemia


B Mendapat penyakit gout D Menghidap diabetes
Latihan:

1. Rajah menunjukkan kitar nitrogen.

Nitrogen di atmosfera

Bakteria Z Bakteria X

Diserap
A Protein tumbuhan
Bakteria Y
Bakteria
penitritan Bakteria
pengurai Dimakan
Mati & oleh
mengurai
Nitrit
B Protein haiwan
Bakteria
a) Namakan:- pengurai
i) Bakteria X:-
ii) Bakteria Z:-
(2 markah)

b) Namakan proses yang dilakukan oleh Bakteria Y.

(1 markah)

c) Di manakah Bakteria X boleh dijumpai?

(1 markah)

d) Apakah:-
i) A:-
ii) B:-
(2 markah)

e) Namakan fenomena semulajadi yang menukarkan nitrogen di


atmosfera kepada A.

(1 markah)

f) Dalam bentuk apakah nitrogen diserap oleh tumbuh-tumbuhan?

(1 markah)
SOALAN ESEI

1) Rajah menunjukkan masalah kesihatan yang dihadapi oleh Encik Ahmad.


Terangkan bagaimana Encik Ahmad dapat mengatasi masalah kesihatannya.

Arterioskelerosis Serangan
jantung

Masalah
kesihatan

Kencing manis Kegendutan

Penerangan anda perlu melibatkan aspek-aspek berikut:


i) Kenal pasti masalah
ii) Penjelasan masalah
iii) Cadangan tiga langkah untuk memperbaiki masalah kesihatannya.
iv) Pilih satu cadangan terbaik dan nyatakan sebabnya.
(6 markah)

2) Jadual menunjukkan tiga menu berlainan untuk sarapan pagi.

Menu A Menu B Menu C


1 mangkuk oat 1 pinggan nasi lemak 3 keping roti dengan
mentega
1 cawan susu 1 cawan kopi 1 cawan susu

Pn. Natasha sedang menghadapi masalah berat badan. Berdasarkan jadual


di atas, pilih menu yang sesuai untuk mengatasi masalah Pn. Natasha.
Penerangan anda perlu melibatkan aspek-aspek berikut:-

 Tujuan pemilihan.
 Penerangan tentang kebaikan setiap menu berdasarkan kepada
kelas makanan dan fungsinya.
 Senarai menu mengikut kepentingannya.
 Alasan untuk memilih menu.
(6 markah)
BAB 11: PEMELIHARAAN DAN PEMULIHARAAN ALAM SEKITAR

11.1 : KITAR OKSIGEN-KARBON

Lengkapkan peta konsep di bawah tentang proses-proses yang berlaku dalam


kitar oksigen-karbon.

Fotosintesis Organisma Pernafasan Respirasi Petroleum


hidup
Arang Pembakaran Bahan api Tumbuhan Pengaratan
batu hijau

Oksigen dalam atmosfera


digunakan
membebaskan digunakan dalam proses

melakukan melakukan
proses proses berlaku
 apabila
membakar

Digunakan
untuk membebaskan
contoh
membebaskan


11.2 : KITAR AIR

AWAN & WAP AIR

KONDENSASI

SIMPANAN AIR
TRANSPIRASI
DALAM AIS &
SALJI

PENYEJATAN DARI
LAUT & SUNGAI

ALIRAN AIR
BAWAH TANAH
Lengkapkan kitar air tersebut.

Pembakaran Respirasi Hujan


Transpirasi Awan Penyejatan
11.3 : KITAR TENAGA

Lengkapkan siratan makanan di bawah dengan organism yang diberikan untuk


menunjukkan kitar tenaga yang berlaku dan jawab soalan berikut.

Tikus Beluncas Helang Burung Ular Padi

Katak

Belalang

1. Nyatakan satu organisma yang berperanan sebagai :

Pengeluar

Pengguna primer

Pengguna sekunder

2. Namakan proses di mana makanan dihasilkan oleh padi.

3. Namakan dua mikroorganisma yang bertindak ke atas semua organisma


mati dalam siratan makanan.

4. Apakah yang akan berlaku kepada bilangan organisma yang berikut jika
semua katak, burung dan ular telah ditangkap?

(a) Bilangan Beluncas :


(b) Bilangan Belalang :
(c) Bilangan Tikus : _
(d) Bilangan Padi :
5. Apakah kepentingan mewujudkan keseimbangan dari segi bilangan
organisma dalam suatu siratan makanan?
.

6. Anda diberi rantai makanan yang berikut :

Tumbuhan Beluncas Katak Ular


hijau

Lengkapkan piramid nombor yang diberi untuk mewakili rantai makanan di atas.
11.4 : KESAN BENCANA ALAM TERHADAP KESEIMBANGAN ALAM

Contoh kejadian-
kejadian bencana
alam

Apakah yang akan berlaku kepada keseimbangan alam dalam ekosistem jika
bilangan haiwan yang ditunjukkan pada gambar foto bertambah dengan pesat tanpa
terkawal?

Keadaan ini akan menyebabkan dalam ekosistem.


11.5 : PUNCA-PUNCA PENCEMARAN

Lengkapkan penerangan yang disediakan dengan memilih perkataan yang sesuai


dipadankan.

gas beracun sisa industri peti sejuk bunyi petroleum


plastik baja kimia asap gas asli penyaman udara
kumbahan arang batu pestisid sampah- Klorofluorokarbon
sarap (CFC)

(a) Penggunaan (b) Pembuangan bahan


bahan api fosil seperti seperti
, bahan toksik, asap, bahan
radioaktif dan haba

, dan (c) Penggunaan


yang tidak terkawal.
dan
(d) Penghasilan
, PUNCA-PUNCA
PENCEMARAN dalam bidang
pertanian

dan

seperti karbon (g) Penggunaan


monoksida daripada
kenderaan dan jentera dalam tin aerosol,

(e) Pembuangan dan

seperti (f) Pembuangan

, sisa makanan dan daripada kawasan


bahan pepejal perumahan
11.6 : KESAN PEMBAKARAN BAHAN API FOSIL TERHADAP ALAM SEKITAR

Rajah menunjukkan bahan buangan yang dihasilkan daripada pembakaran bahan


api fosil dari sebuah kilang.

(a) Namakan dua gas yang dihasilkan daripada pembakaran bahan api fosil
dalam petak yang disediakan dalam Rajah. [ 2 markah ]

(b) Namakan satu jenis bahan api fosil yang boleh digunakan oleh kilang
dalam Rajah.

[ 1 markah ]

(c) Nyatakan dua kesan yang berbeza hasil daripada gas yang dibebaskan
dalam Rajah.
1.
2.
[ 2 markah ]

(d) Nyatakan satu kaedah untuk mengurangkan pencemaran udara dari


kilang dalam Rajah.

[ 1 markah ]
11.7 : KESAN PENCEMARAN ALAM SEKITAR

1. Antara yang berikut, yang manakah bukan disebabkan pembalakan haram?


A. Hujan asid
B. Mengubah habitat haiwan liar
C. Mengganggu rantai makanan
D. Mengurangkan populasi haiwan di kawasan itu

2. Apakah cara untuk memelihara dan memulihara organisma marin?


A. Mewujudkan zon larangan memancing
B. Membiarkan tumpahan minyak
C. Menganjurkan kempen untuk mencintai sumber-sumber laut
D. Memperbanyakkan penggunaan pukat tunda

3. Antara yang berikut, yang manakah bukan menunjukkan pengurusan yang


baik dalam membangunkan suatu kawasan perlombongan?
A. Menukarkan kawasan perlombongan kepada kawasan rekreasi
B. Meninggalkan tanah perlombongan yang terdedah
C. Menggunakan sumber tenaga alternatif yang baru bagi menggantikan
bahan api fosil
D. Menggunakan kaedah terbaik dan teknologi yang sesuai untuk
kawasan perlombongan

4. Pengurusan hutan dapat dilakukan melalui cara-cara berikut, kecuali......


A. Menghalang pembalakan haram
B. Menghalang kebakaran hutan
C. Pembukaan tanah yang tidak terancang
D. Mewujudkan lebih banyak hutan simpanan

5. Pengurusan sumber alam member kesan-kesan berikut, kecuali.......


A. Kepupusan haiwan
B. Mengurangkan pencemaran
C. Melindungi sumber alam
D. Mengurangkan pemanasan global
11.8PEMANASAN GLOBAL

MATAHARI

Tenaga haba dari bumi


yang terlepas ke angkasa

SEBAHAGIAN TENAGA SOLAR


YANG DPANTUL SEMULA
GAS RUMAH HIJAU

Inframerah & tenaga


haba dari bumi TENAGA
SOLAR
DARI
MATAHARI
Latihan:

1. Rajah 1 menunjukkan empat kawasan yang berbeza di mana sampel-sampel


air diambil. Nilai pH bagi setiap sampel air diuji.

Rajah 1

Keputusan nilai pH sampel air ditunjukkan dalam Jadual 1.


Sampel air Nilai pH
Kawasan hutan 7.0
Kawasan Bandar 6.5
Kawasan perumahan 6.7
Kawasan perindustrian 6.0
Jadual 1

(a) Berdasarkan Jadual 1, lukiskan graf palang bagi nilai pH sampel air
untuk kawasan yang berbeza.
Nilai pH

Sampel air
(b) Nyatakan kawasan yang paling berasid.

[ 1 markah ]

(c) Berikan dua sebab mengapa air berdekatan kawasan yang anda nyatakan di
(b) adalah paling berasid.

1.

2.
[ 2 markah ]

(d) Nyatakan dua bahan buangan dari kawasan perumahan yang dibuang ke
dalam sungai.

1.

2.
[ 2 markah ]

2. Rajah 2 menunjukkan pembentukan hujan asid.

Rajah 2

(a) Lengkapkan Rajah 2 [ 2 markah ]

(b) Namakan satu kilang yang menghasilkan gas yang ditunjukkan di atas
dengan banyak.

[ 1 markah ]
(d) Berikan dua kesan hujan asid ke atas haiwan akuatik dan tumbuhan darat.

1.

2.
[ 2 markah ]

(e) Nyatakan dua sumber lain yang menghasilkan dua gas ke


atmosfera.

1.

2.
[ 2 markah ]

SOALAN ESEI

1. Rajah 1 menunjukkan aktiviti beberapa orang yang sedang berkelah di


tepi sebatang sungai.

Rajah 1
a) Senaraikan aktiviti yang merosakkan alam sekitar. [ 4 markah ]

b) Anda diberikan satu tugasan untuk memperbaiki dan memulihara sungai di atas.
Terangkan apa yang boleh anda lakukan untuk mengurangkan pencemaran sungai
itu. Penerangan anda perlulah merangkumi perkara-perkara yang berikut:

i) Pengenalpastian masalah. [ 1 markah ]


ii) Penjelasan masalah [ 1 markah ]
iii) Kaedah-kaedah penyelesaian. [ 3 markah ]
iv) Pilih kaedah yang paling sesuai untuk menyelesaikan masalah tersebut dan
jelaskan pilihan anda. [ 1 markah ]
2. (a) Terangkan kesan pembuangan bahan toksik daripada kilang terhadap alam
sekitar. [ 4 markah ]

(b) Kebanyakan bahan buangan domestik seperti kertas dilupuskan dengan


cara pembakaran terbuka.

Pembakaran terbuka akan menyebabkan pencemaran udara.


Terangkan kaedah untuk mengatasi masalah ini.

Penerangan anda hendaklah mengandungi aspek-aspek berikut :

 Kenal pasti
masalah [ 1 markah
]

 Terangkan dua kaedah penyelesaian


[ 4 markah ]

 Pilih kaedah terbaik dan jelaskan pilihan


anda [ 1 markah ]
BAB 12: SEBATIAN KARBON

12.1 Sebatian Karbon Organik & Bukan Organik

APA ITU SEBATIAN KARBON?

Sebatian karbon ialah bahan kimia yang mengandungi unsur karbon didalamnya.

Terdapat 2 jenis sebatian karbon.

Sebatian organik
sebatian karbon yang berasal dari benda hidup (haiwan & tumbuhan)

Sebatian tak organik


Sebatian karbon yang buakan berasal dari benda hidup (batu & mineral)

Protein ialah satu contoh sebatian organik manakala kalsium karbonat ialah sebatian
tak organik.

12.2 HIDROKARBON

Hidrokarbon ialah sebatian organik yang mengandungi unsur karbon dan hidrogen
di dalamnya. Hidrokarbon berasal dari petroleum, arang batu atau gas asli.

SUMBER UTAMA HIDROKARBON


GAS ASLI
PETROLEUM ARANG BATU
12.3 ALKOHOL

Alkohol adalah bahan yang mengandungi unsur karbon, hidrogen dan oksigen di
dalamnya.

Etanol dan propanol adalah contoh alkohol. [nama tersebut berakhir dengan OL]

Alkohol boleh dihasilkan melalui proses "penapaian" [alcoholic fermentation].

Penapaian dilakukan apabila yis menukarkan glukosa menjadi alkohol dan karbon
dioksida.

Gambarajah Proses Penapaian

SIFAT SIFAT ALKOHOL

Larut dalam dalam air


Wujud sebagai cecair pada suhu bilik.
Takat didih yang rendah.
Mudah terbakar menghasilkan nyalaan biru
Bertindakbalas dengan asid organik untuk menghasilkan ESTER.
12.4 KEGUNAAN DAN KESAN ALKOHOL

PELARUT PEWARNA
BAHAN API
TIRUAN

KEGUNAAN
ALKOHOL

KOSMETIK MINUMAN UBATAN


Pengambilan alkohol boleh memudaratkan kesihatan manusia:

 Menyebabkan gangguan sistem saraf


 Menyebabkan seseorang tidak berfikiran waras
 Kehadiran alkohol dalam badan boleh merosakkan hati (sirosis hati)
 Boleh mengakibatkan penyakit jantung.
Ketagihan alkohol telah menimbulkan banyak masalah sosial seperti
penderaan kanak-kanak, kemalangan jalanraya dan kecacatan fetus.

12.5 LEMAK

Lemak mempunyai unsur yang sama iaitu karbon, hidrogen dan oksigen tetapi
dalam komposisi yang berlainan.

Lemak terbahagi kepada 2 jenis iaitu :

LEMAK TEPU
Berasal dari sumber haiwan seperti lembu, babi dan kambing
Keadaan pepejal pada suhu bilik
Mempunyai takat lebur yang tinggi
Tidak baik untuk kesihatan kerana mengandungi banyak kolestrol

LEMAK TAK TEPU


Berasal dari sumber tumbuhan seperti kacang soya dan kelapa sawit
Keadaan cecair
Takat lebur yang rendah
Tidak memudaratkan kesihatan kerana kandungan kolestrol yang rendah
LEMAK TEPU LEMAK TAK TEPU

(a) Diperolehi daripada hasil haiwan Diperolehi dari hasil tumbuhan

Kebanyakan pepejal pada suhu


(b) Cecair pada suhu bilik
bilik

(c) Takat lebur tinggi Takat lebur rendah

Meningkatkan aras kolesterol LDL Merendahkan paras kolesterol dalam


(d)
(jahat) badan

 Lemak berfaedah kepada badan kerana ia memberi tenaga.


 Selain daripada itu ia juga membawa vitamin A,D,E dan K yang sangat penting
kepada badan.
 Walau bagaimanapun, kita hendaklah memilih jenis lemak yang kita makan.
Lemak tepu yang mengandungi kolestrol yang tinggi boleh menyebabkan
penyakit jantung.
 Kolestrol yang berlebihan itu boleh terenap di dalam lumen arteri yang
menyebabkan pengaliran darah tersekat.
KEPENTINGAN LEMAK

 Lemak berfaedah kepada badan kerana ia memberi tenaga.


 Medium pelarut vitamin A,D,E dan K yang sangat penting kepada badan.

12.6 KESAN PENGAMBILAN LEMAK SECARA BERLEBIHAN:

PENYAKIT JANTUNG

STROK KOLESTEROL
TINGGI

DIABETES

Lemak tepu yang mengandungi kolestrol yang tinggi boleh menyebabkan penyakit
jantung.
Kolestrol yang berlebihan itu boleh terenap di dalam lumen arteri yang
menyebabkan pengaliran darah tersekat. Ini menyebabkan jantung terpaksa
mengepam darah dengan lebih kuat. Lama kelamaan jantung akan "letih" dan
tidak boleh menanggung beban kerja yang lebih. Oleh itu jagalah pengambilan
makanan anda.
12.7 MINYAK KELAPA SAWIT

Pokok Kelapa Sawit Kelapa Sawit

Kulit
Sabut

Tempurun g Isirung

Pengekstrakan Minyak Kelapa Sawit

Pemprosesan Minyak Kelapa sawit melibatkan proses berikut :-

Pensterilan - Tandan dan buah disembur dengan stim untuk membunuh


mikroorganisma dan melembutkan tandan.

Penanggalan – Buah kelapa sawit ditanggalkan dari tandannya menggunakan


mesin penanggal.

Pencernaan - Buah kelapa sawit dipanaskan dan dikacau untuk mengoyakkan


sabutnya daripada biji buah

-kira 50 % minyak telah dikeluarkan daripada buah

Pengekstrakan - Minyak diperah dari buah kelapa sawit dengan "penekan skru".

Penulenan - Minyak kelapa sawit ditulenkan dengan mengalirkannya kedalam


"karbon diaktifkan" untuk membuang bau dan menjernihkannya.
12.8 Kegunaan Minyak Kelapa Sawit

 Dakwat percetakan
 Marjerin
 Minyak Masak
 Bahan gentian lemak koko
 Sabun dan bahan pencuci
 Lilin
 Minyak pelincir

Kebaikan Minyak Kelapa Sawit

 Sumber vitamin A dan E


 Mengandungi beta-karoten : bahan pencegah kanser
 Kandungan pengantioksida yang tinggi
 Mengurangkan kolesterol yangberbahaya dalam badan
 Menghalang pembekuan darah yang

12.9 SABUN

 Sabun diperbuat daripada minyak kelapa sawit.


 Molekul Minyak kelapa sawit dipecahkan oleh tindakan haba dan alkali
pekat (Natrium hidroksida).
 Sabun yang terhasil dimendakkan oleh garam dan seterusnya ditapis
untuk membentuk pepejal sabun.
 Proses pembuatan sabun dinamakan sebagai ‘saponifikasi’.

Minyak + natrium hidroksida garam natrium asid lemak + gliserol + air


Hidrofili k

AIR

Hidrofobi k

Struktur Sabun

 "Kepala" Molekul sabun suka kepada air manakala "ekor"nya suka


kepada gris.
 Sifat ini menyebabkan sabun sangat sesuai digunakan sebagai ejen pencuci.

Mekanisme tindakan pencucian gris dari kain adalah seperti berikut :-

molekul sabun

kain kotor Larutan bersabun

kekotoran

Ekor molekul sabun melekat pada gris


Kepala molekul sabun berada dalam air
Apabila air cucian dikocak, molekul sabun akan menarik gris keluar dari kain
Kekotoran tertanggal dari kain.
12.10 Polimer

APA ITU POLIMER?

Tahukah anda nasi yang anda makan setiap hari adalah terdiri daripada glukosa. Para
saintis mendapati bahawa beribu-ribu glukosa membentuk rantai panjang. Rantai panjang ini
ialah kanji, bahan yang terdapat dalam nasi. Para saintis telah bersetuju memangggil kanji
sebagai satu "POLIMER" dan glukosa sebagai "MONOMER".

Polimer secara ringkasnya adalah rantai panjang molekul-molekul.


Monomer pula ialah molekul yang membentuk polimer itu.

STRUKTUR MONOMER & POLIMER

PEMPOLIMERAN unit polimer PENYAHPOLIMERAN


POLIMER

Pempolimeran ialah proses menyatukan monomer-


monomer untuk membentuk polimer.
Penyahpolimeran ialah proses memecahkan polimer
untuk menghasilkan monomer.

Terdapat 2 jenis polimer.

Polimer asli ialah polimer yang berasal dari benda hidup.


Kanji ialah polimer asli kerana ia berasal dari tumbuhan padi.

Polimer sintetik ialah polimer buatan manusia dengan menggunakan bahan


kimia
Perspeks ialah polimer sintetik.
Ia terbina dari monomer iaitu metil metakrilat metakrilat
12.11 Getah Asli

GETAH
ASLI

lembut & melekit


Kenyal Monomernya apabila
Penebat ialah dipanaskan.
Lembut ISOPRENA keras & rapuh
Tidak larut dalam apabila
air disejukkan.

Getah asli boleh diperolehi dari pokok getah. Pokok getah yang ditoreh,
mengeluarkan susu getah yang disebut "lateks".

Lateks boleh dibekukan (istilah yang sesuai ialah "menggumpal") dengan


mencampurkan asid etanoik kedalamnya.

Ini memudahkan pengusaha menjadikan ia dalam bentuk kepingan yang


mudah dijual.

Bagi mencegah penggumpalan pula, larutan ammonia ditambahkan kedalam


lateks.

Ini membolehkan lateks dihantar ke kilang penggumpalan dengan


menggunakan lori tangki.
Jika lateks didedahkan, ia juga boleh menggumpal secara semula jadi. Ini
adalah kerana ia mudah diserang oleh bakteria.

Bakteria tersebut menghasilkan asid yang seterusnya menggumpalkan lateks.


PEMVULKANAN GETAH

molekul
poli(isoprena)

poli(isoprena) rangkai silang sulfur

molekul
sulfur poli(isoprena)

Proses Pemvulkanan Getah

Proses "Pemvulkanan" getah digunakan untuk mengeraskan getah asli.


Ia dilakukan dengan memasak getah asli dengan serbuk sulfur.
Atom sulfur boleh mengikat molekul getah untuk membentuk "rangkai silang
sulfur". Rangkai silang ini menghalang rantaian molekul getah dari
menggelongsor.
Getah menjadi keras.
Getah asli telah divulkankan [getah tervulkan] sesuai digunakan untuk
membuat tayar.

KEGUNAAN GETAH
Latihan:

1. Rajah 1 menunjukkan satu proses menghasilkan alkohol di dalam makmal.

Rajah 1

(a) Namakan proses yang berlaku dalam kelalng kon itu.


……………………………………………………………………………………………………

(b) Apakah gas yang terhasil yang menyebabkan air kapur bertukar menjadi keruh?
……………………………………………………………………………………………………

(c) Lengkapkan persamaan di bawah bagi menunjukkan tindak balas dalam kelalang kon
itu.

Yis
enzim
Glukos zimase + Karbon

Hasil daripada Rajah 1 ditempatkan di dalam kelalang penyulingan seperti di


bawah.

Rajah 2

Fermented product

Liquid X
(d) Tunjukkan arah pergerakan masuk dan keluar air di dalam Kondenser Liebeg.
(e) Namakan cecair X.
……………………………………………………………………………………………………

(f) Apakah suhu optimum bagi mendapatkan cecair X?


……………………………………………………………………………………………………

2. Rajah 3 menunjukkan proses pengekstrakan sejenis minyak di dalam makmal.

Peringkat 1: Pengsterilan

Peringkat X :
…………………………………

Peringkat 3: Penurasan

Rajah 3

(a) Dalam rajah 3, namakan peringkat X.


……………………………………………………………………………………………………

(b) Pada peringkat manakah mikroorganisma-mikroorganisma di dalam minyak


kelapa sawit dimusnahkan?

…………………………………………………………………………………………………
(c) Di dalam industri pengeluaran minyak, namakan peringkat selepas
peringkat penurasan.
……………………………………………………………………………………………………

(d) (i) Apakah M?

……………………………………………………………………………….

(ii) Namakan satu vitamin yang dijumpai dalam M.


……………………………………………………………………………….

SOALAN ESEI

1.
Seorang pekebun getah hendak menjual lateks (susu getah) dan getah.
Beliau mencampurkan lateks dengan alkali (ammonia) untuk
memastikan sentiasa cair.
Untuk menghasilkan getah beliau mencampurkan lateks dengan asid
(asid etanoik).

(a) Berdasarkan pernyataan di atas, tuliskan satu hipotesis yang sesuai.


(b) Terangkan satu eksperimen yang boleh kamu jalankan di dalam makmal bagi
membuktikan hipotesis itu. Penerangan kamu mestilah melibatkan yang berikut;
(i) tujuan eksperimen

(ii) kenal pasti pembolehubah

(iii) senarai peralatan dan bahan

(iv) cara kerja

(v) penjadualan data

(vi) kesimpulan
BAB 13 : GERAKAN

13.4 KONSEP MOMENTUM

Nota Ringkas

 Momentum ialah hasil darab jisim dengan halaju suatu objek yang bergerak.
Momentum = Jisim
x Halaju
-1
 Unit SI bagi momentum = kg m s
 Semua objek bergerak mempunyai momentum.
 Objek yang pegun tidak mempunyai momentum kerana halajunya adalah sifar.
 Suatu objek yang mempunyai jisim yang besar dan bergerak dengan
pantas mempunyai momentum yang lebih besar.

Hubungan antara momentum, jisim dan halaju :


a) Momentum suatu objek bergantung kepada jisim dan halajunya.
b) Objek dengan jisim yang lebih besar memiliki momentum yang lebih
besar berbanding dengan objek berjisim lebih kecil.
c) Objek yang bergerak dengan halaju yang lebih tinggi mempunyai momentum
yang lebih besar berbanding dengan objek yang bergerak dengan perlahan.

Prinsip Keabadian Momentum

Jumlah momentum = Jumlah momentum


sebelum perlanggaran selepas

Aplikasi momentum dalam kehidupan harian


a) Ciri-ciri keselamatan kenderaan
- Sistem brek mengurangkan halaju kenderaan supaya momentumnya
berkurang.
- Bahagian hadapan dan belakang direka untuk memanjangkan masa
perlanggaran bagi mengurangkan hentaman semasa perlanggaran.
- Bampar menyerap hentaman yang disebabkan oleh perlanggaran.
- Ruang penumpang mempunyai binaan banda kereta yang kuat untuk
melindungi penumpang.

b) Pelantak cerucuk
- Pelantak cerucuk yang berat dinaikkan sehingga ketinggian yang tertentu
sebelum dijatuhkan.
- Momentum menyebabkan cerucuk dipacakkan ke dalam tanah.

c) Had kelajuan dan berat kenderaan berat


- Kenderaan mempunyai had ke atas kelajuannya dan berat bebannya yang
diangkut.
- Ini dapat mengurangkan momentum dan memastikan keselamatan semua
pengguna jalan raya.
Soalan Objektif

1. Kereta direka dengan bampar yang senang kemik apabila dilanggar. Apakah tujuan
mempraktikkan rekaan ini?
A Untuk mengurangkan momentum kereta
B Untuk menambahkan momentum kereta
C Untuk memanjangkan masa perlanggaran
D Untuk menyahpecutkan kereta dalam tempoh masa yang singkat
-1
2. Suatu objek yang berjisim 10kg bergerak dengan halaju 20m s .
Berapakah momentum objek yang bergerak itu?
-1
A 0.2 kg m s
-1
B 2 kg m s
-1
C 20 kg m s
-1
D 200 kg m s
-1
3. Suatu objek yang berjisim 0.5kg telah bergerak dengan halaju 3.0m s . Apakah
momentunnya?
-1
A 1.5 kg m s
-1
B 9.0 kg m s
-1
C 12.0 kg m s
-1
D 15.0 kg m s

4. Antara penyataan-pernyataan berikut, yang manakah merupakan aplikasi


momentum yang tidak benar?
A Setiap kenderaan mempunyai had kelajuan yang tertentu.
B Setiap kenderaan boleh bebas membawa sebanyak mana beban.
C Bahagian belakang dan hadapan direka untuk memanjangkan masa
perlanggaran.
D Sistem brek direka untuk mengurangkan kelajuan kenderaan.

Soalan Subjektif
1. Isi tempat kosong dengan jawapan yang betul.
tinggi jisim halaju laju momentum

a) Momentum dapat ditakrif sebagai hasil darab ……… dengan ………….. sesuatu
objek bergerak.
b) Semua objek bergerak mempunyai ………….. manakala objek yang pegun
tidak mempunyai ……………
c) Momentum sesuatu objek bergantung kepada ………… dan ………….nya.
d) Objek yang mempunyai halaju yang lebih ………. dan bergerak ……
mempunyai momentum yang lebih besar.
2. Tandakan () bagi ciri-ciri keselamatan dalam rekaan sebuah kereta yang berkaitan
dengan momentum.

Penyandar kepala (
Cermin hadapan yang Tali pinggang
tidak mudah pecah ( keledar ( )

Zon mudah
remuk ( )

Bampar (

Batang keluli
yang kuat ( )
Beg udara automatik (
Turus stereng
yang mudah

3. Rajah 1 menunjukkan set eksperimen untuk mengkaji hubungan antara


momentum, jisim dan halaju.

Sebuah troli dengan jisim m dilepaskan dari keadaan rehat dan menuruni
cerun yang condong. Troli tersebut berlanggar dengan sebuah troli yang
sama di kaki cerun dan kedua-dua troli bergerak dengan bersama selepas
perlanggaran yang melalui jarak y sebelum berhenti.

Eksperimen ini diulangi beberapa kali dengan sudut condong yang semakin
bertambah dan menambahkan blok kayu yang sama untuk memperoleh nilai-nilai
y yang berlainan.

(a) Apakah momentum?

………………………………………………………………………………………………
.
[1 markah]

(b) Apakah yang digunakan untuk menunjukkan momentum troli itu?

………………………………………………………………………………………………
.
[1 markah]
(c) Namakan pemboleh ubah yang bergerak balas.

………………………………………………………………………………………………
.
[1 markah]
(d) Namakan pemboleh ubah yang dimalarkan.

………………………………………………………………………………………………
.
[1 markah]
(e) Jadual 1 menunjukkan keputusan yang diperolehi oleh seorang pelajar.
Bilangan blok 1 2 3 4

y (cm) 10.5 15.7 19.3 25.4

Jadual 1

Apakah kesimpulan yang boleh dibuat daripada eksperimen ini?

………………………………………………………………………………………………
.
[1 markah]

Soalan Esei
1. Kaji pernyataan berikut.

Untuk tujuan keselamatan, semua pemandu patut memperlahankan kelajuan kereta


mereka untuk mengurangkan momentum.

(a) Cadangkan satu hipotesis untuk mengkaji hubungan antara halaju dan
momentum.

(b) Huraikan satu eksperimen untuk menguji hipotesis anda di (a)


berdasarkan kriteria-kriteria berikut :
 Tujuan eksperimen
 Mengenal pasti pemboleh ubah
 Senarai bahan dan radas
 Prosedur
 Penjadualan data
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

81
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

82
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

83
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

84
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

85
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

86
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

87
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

88
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

89
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

90
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

91
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

92
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

93
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

94
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

LATIHAN:

1. Rajah 1 menunjukkan seorang wanita memakai kasut bertumit tinggi. Jika


-2
tekanan yang dikenakan ke atas lantai oleh kasut ialah 50 000 Nm , apakah
luas tapak kasut di A.

Rajah 1
2
A 0.01 m
2
B 0.05 m
2
C 0.10 m
2
D 0.20 m

95
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

2. Antara objek yang berikut ,yang manakah mengenakan tekanan paling tinggi ke
atas permukaan bumi?
A

Rajah 2
3. Rajah 2 menunjukkan satu bongkah keluli yang diletakkan di atas sebuah meja.
Permukaan manakah yang akan mengenakan tekanan yang paling tinggi ke atas
permukaan meja?
A KLSR
B KMPR
C KMNL
D NQSL

4. Satu kubus seberat 500N diletakkan di atas lantai yang mendatar. Jika jumlah
2
luas permukaan kubus yang bersentuhan dengan lantai mendatar adalah 8 m ,
apakah tekanan yang dikenakan oleh kubus ke atas lantai mendatar itu?
2
A 0.625 N m
2
B 6.25 N m
2
C 62.5 N m
2
D 625 N m

96
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

5. Antara yang berikut, yang manakah tidak melibatkan aplikasi fenomena tekanan?
A Memotong
B Menjahit
C Meluncur
D Banyak corak tapak kasut

SISTEM HIDRAULIK

Rajah 3

6. Rajah menunjukkan2 satu daya 10N dikenakan terhadap omboh P dengan luas
permukaan 0.02 m . Hitung
2 daya yang dipindahkan kepada omboh Q dengan
luas permukaan 0.05 m .
A 200 N C 500 N
B 250 N D 1000 N

7. Antara yang berikut yang manakah tidak menggunakan sistem hidraulik?


A Sistem brek kereta
B Lori pengangkut sampah
C Jentera pengorek tanah
D Basikal lumba

Rajah 4
8. Rajah 4 menunjukkan penggunaan sistem hidraulik untuk mengangkat satu
beban 120 N. Hitung daya F yang dikenakan pada omboh P.
A 5N C 12 N
B 10 N D 15 N

97
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

Rajah 5
9. Rajah 5 menunjukkan satu sistem hidraulik untuk menaikkan beban 100 N.
Omboh P ditolak dengan daya F. Apakah tekanan yang wujud di X, Y dan Z?
A Tekanan di X, Y dan Z adalah sama
B Tekanan di X adalah lebih besar daripada tekanan di Y dan Z
C Tekanan di Y adlah lebih besar daripada tekanan di X dan Z
D Tekanan di Z adalah lebih besar daripada tekanan di X dan Y

Rajah 7
10. Rajah 7 menunjukkan satu sistem hidraulik untuk menaikkan beban . Sekiranya
daya 12.5 N dikenakan terhadap omboh P, hitung beban yang dapat diangkat
oleh omboh Q.
A 100 N C 500 N
B 125 N D 960 N

GERAKAN KENDERAAN DI AIR

11. Empat objek pelbagai bentuk dijatuhkan ke dalam satu turus tiub kaca yang
berisi air. Antara objek yang berikut yang manakah mengambil masa paling
pendek untuk sampai ke paras bawah tiub?
A C

B D

98
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

Rajah 8
12. Rajah 8 menunjukkan satu objek direndam dalam air dan berat objek yang
direkodkan ialah 8 N. Jika berat air yang disesarkan objek ialah 2 N, berapakah
berat sebenar objek dalam udara?
A 6N C 9N
B 8N D 10 N

Rajah 9
13. Rajah 9 menunjukkan satu kayu diletakkan secara menegak di dalam cecair
oktana . Eksperimen diulangi dengan meletakkan kayu itu dalam air dengan
larutan garam. Ramalkan kedudukan
-3 kayu dalam ketiga-tiga larutan .
[Ketumpatan oktana= 0.7 g cm ]
Oktana Air Larutan garam
A P Q R
B R Q P
C P R Q
D Q R P

5.4 GERAKAN KENDERAAN DI UDARA


14. Antara alat-alat berikut yang manakah tidak melibatkan aplikasi prinsip Bernoulli?
A Brek hidraulik C Pam penapis
B Penunu bunsen D Penyembur racun serangga

99
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

15. Rajah 10 menunjukkan bentuk aerofoil yang bergerak di udara.

Rajah 10

Antara kawasan yang berlabel A, B, C dan D yang manakah mempunyai tekanan


udara yang paling tinggi?

Rajah 11

16. Rajah 11 menunjukkan arah aliran air melalui satu tiub Bernoulli. Antara rajah
berikut yang manakah menunjukkan paras air dalam setiap turus tegak dengan
betul?
A

100
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

Rajah 12
17. Rajah 12 di atas menunjukkan arah aliran air melalui satu tiub Bernoulli . Antara
rajah yang berikut yang manakah menunjukkan paras air dalam setiap turus
tegak dengan betul?

18. Sebiji bola ping pong “terapung” di atas pancutan air seperti yang ditunjukkan
dalam rajah 13. Nyatakan prinsip yang terlibat dalam pemerhatian ini.

Rajah 13

A Prinsip Bernoulli
B Prinsip Archimedes
C Prinsip Pascal
D Prinsip Keabadian Momentum

10
1
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

Rajah 14
19. Rajah 14 menunjukkan bentuk aerofoil rentas satu sayap kapal terbang .
Bandingkan halaju udara dan tekanan udara di bahagian X dan Y.

Halaju udara Tekanan


udara
A Lebih rendah di Lebih rendah di
X Y
B Lebih rendah di Lebih tinggi di
X Y
C Lebih tinggi di Lebih rendah di
X Y
D Lebih tinggi di Lebih tinggi di
X Y

20. Antara kenderaan pengangkutan berikut yang manakah menggunakan prinsip


Bernoulli?
A Bas
B Helikopter
C Basikal
D Kereta api Maglev

10
2
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

SOALAN ESEI

1. (a) Huraikan bagaimana kapal selam boleh menyelam dan bergerak di


bawah permukaan air.
[4 Markah]

(b) Rajah 1.1 dan rajah 2.2 menunjukkan perbezaan ciri keselamatan dua buah
kenderaan.

Rajah 1.1

Rajah 1.2
Kaji rajah 1.1 dan rajah 1.2
Berdasarkan ciri keselamatan, pilih kenderaan yang paling sesuai untuk kegunaan
anda.
Terangkan jawapan anda berdasarkan perkara berikut:
 Tujuan pemilihan. [1 Markah]
 Perbandingan antara ciri keselamatan bagi kedua-dua kenderaan. [2Markah]
 Pilih jenis kenderaan yang terbaik, berdasarkan ciri keselamatannya. [1 Markah]
 Nyatakan satu ciri keselamatan pada kenderaan yang telah anda pilih dan terangkan
kegunaan. [2Markah]

10
3
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

LATIHAN:

Rajah 1.1
1. Rajah 1.1 menunjukkan eksperimen untuk mengkaji tekanan yang dihasilkan
oleh bongkah logam P dan bongkah logam Q yang sama jisimnya.

Rajah 1.2
Rajah 1.2 menunjukkan kesan ke atas plastisin apabila bongkah logam P dan
bongkah logam Q dijatuhkan.

a) Apakah pembolehubah yang dimalarkan dalam eksperimen ini? (1M)

b) Tuliskan satu pemerhatian bagi hasil eksperimen ini. (1M)

c) Nyatakan satu inferens yang boleh dibuat berdasarkan pemerhatian pada rajah
1.2. (1M)

10
4
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

d) Bongkah logam R dalam rajah 1.3 mempunyai jisim yang sama dengan logam
P dan bongkah logam

Q.
Rajah 1.3
Ramalkan kedalaman lekukan yang terhasil pada plastisin apabila bongkah
logam R dijatuhkan pada ketinggian yang sama. (1M)

SISTEM HIDRAULIK:

1. Rajah 2 menunjukkkan susunan radas bagi mengkaji pemindahan tekanan


melalui air. Daya 5 N ditekan terhadap omboh P.

Rajah 2
a) Namakan satu cecair yang boleh digunakan untuk menggantikan air. (1M)

b) Hitungkan tekanan yang dihasilkan oleh omboh P. (1M)

c) Berapakah tekanan yang bertindak terhadap omboh Q? (1M)

10
5
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

d) Hitungkan berat objek W yang boleh diangkat. (1M)

e) Nyatakan satu mesin yang beroperasi menggunakan prinsip yang sama. (1M)

GERAKAN KENDERAAN DI AIR:

1. Rajah 3 menunjukkan satu eksperimen untuk mengkaji Prinsip Bernoulli

Rajah 3
a) i) Nyatakan satu pemerhatian tentang paras air dalam rajah 3. (1M)

ii) Nyatakan inferens yang dapat dibuat berdasarkan pemerhatian


di1(a)(i). (1M)

b) Nyatakan pembolehubah bergerak balas dalam eksperimen ini. (1M)

c) Berdasarkan eksperimen ini, nyatakan definisi secara operasi bagi Prinsip


Bernoulli (1M)

10
6
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

d) Tandakan ( √ ) pada petak yang disediakan bagi menunjukkan radas yang


menggunakan Prinsip Bernoulli. (1M)

GERAKAN KENDERAAN DI UDARA:

1. Rajah 4 menunjukkan pengaliran udara melalui aerofoil sayap kapal terbang.

Rajah 4
a) Gunakan anak panah untuk menunjukkan arah pengaliran udara di rajah 4. (1M)

b) X, Y dan Z ialah tiga kawasan dalam aerofoil . Nyatakan kawasan yang


mempunyai
i) Halaju udara paling tinggi. (1M)

ii) Tekanan udara paling rendah. (1M)

c) Aerofoil menghadapi satu daya angkat di Z


i) Terangkan bagaimana daya angkat ini dihasilkan. (2M)

ii) Nyatakan prinsip yang terlibat dalam menghasilkan daya angkat. (1M)

10
7
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

BAB 14 :TEKNOLOGI DAN PENGELUARAN MAKANAN

14.1 Kaedah dan Bahan yang digunakan dalam Teknologi Makanan

BAHAN KIMIA YANG DIGUNAKAN DALAM MAKANAN

Bahan kimia Fungsi Contoh Contoh makanan


Bahan kimia
Bahan awet Melambatkan Asid Benzoik Jus buah-buahan
makanan daripada Natrium benzoat Sosej
rosak dengan Tartrazin
mencegah Sulfur dioksida
pertumbuhan
mikroorganisma
Pewarna Mewarnakan Metanil kuning Mi
makanan supaya Karamel Kek
kelihatan menarik
Perisa Menanbah rasa dan Ester Aiskrim
bau harum Mononatrium Mi segera
makanan glutamat(MSG)
Penstabil Membaurkan dua Kanji Aiskrim
cecair yang tidak Gelatin Sos cili
bercampur Agar-agar
Menghalang bahan
tertentu daripada
termendap
Bahan kimia Fungsi Contoh Contoh makanan
Bahan kimia
Pengantioksida Melambatkan Asid askorbik Minyak masak
pengoksidaan Asid sitrik Biskut
lemak dalam Mentega
makanan
Mencegah
ketengikan
makanan berminyak
Pengemulsi Menstabilkan Lesitin Aiskrim
campuran minyak Asid sitrik coklat
dan air Asid tartarik
Peluntur Menyingkirkan Benzoil peroksida Mi
warna yang tidak Karbon yang Jus tebu asli
diingini. diaktifkan
Pemanis Memaniskan Sakarin Buah-buahan dalam
makanan atau Aspartam tin
menggantikan gula Xilitol Buah-buahan kering
dalam makanan sorbitol

Jadual 14.1 Bahan kimia dalam makanan,fungsinya ,contoh bahan kimia


dan contoh makanan .

10
8
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

Tujuan memproses makanan:

1. Membunuh mikroorganisma seperti bakteria dan kulat untuk mengelakan


keracunan makanan.
2. Menjadikan makanan lebih tahan lama kerana mikroorganisma telah dibunuh
dan enzim makanan telah dijadikan tidak aktif.
3. Memudahkan pencernaan kerana makanan telah dilembutkan.
4. Menjadikan makanan lebih enak, lebih berkhasiat dan lebih menarik kerana
bahan tambah makanan seperti garam mineral, vitamin, perisa dan pewarna
ditambah.

TEKNOLOGI DALAM PEMPROSESAN MAKANAN

Teknologi digunakan untuk memproses dan membungkus makanan:

1. Pengetinan

 Jenis makanan : ikan,buah-buahan dan daging.

 Kelebihan
a. membunuh bakteria
b. memusnahkan enzim yang merosakkan makanan
c. menyingkirkan oksigen yang menyebabkan pengoksidaan makanan.

 Kekurangan
a. merosakkan rasa makanan
b. merosakkan nutrien makanan.

 Kaedah
a. Sebelum tin dimaterikan ,makanan dididihkan pada suhu 115°C di bawah
tekanan tinggi untuk mensterilkan makanan dan menyingkirkan semua
udara

10
9
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

2. Pempasteuran

 Jenis makanan : susu dan jus buah-buahan.

 Kelebihan
a. tidak merosakkan rasa dan bau cecair
b. tidak merosakkan nutrien makanan

 Kekurangan
a. spora makanan tidak dibunuh
b. makanan tidak tahan lama
c. makanan perlu disimpan di dalam peti sejuk

 Kaedah
a. Haba digunakan untuk membunuh mikroorganisma dalam cecair
tanpa mendidihkannya
b. Makanan dipanaskan pada suhu 63°C selama 30 minit atau 72°C
selama 1 saat diikuti dengan penyejukan yang segera.

3. Pendehidratan

 Jenis makanan : ikan,udang,bijirin

 Kelebihan
a. Makanan boleh disimpan lama (dapat menghalang pertumbuhan dan
pembiakan mikroorganisma dan merencat tindakan enzim)

 Kekurangan

110
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

a. memusnahkan nutrien makanan


b. merosakkan rasa makanan

 Kaedah
a. Haba digunakan untuk menyingkirkan air daripada makanan
b. Garam dan gula biasanya ditambah
c. Cara-cara pendehidratan:
i) menjemur dibawah cahaya matahari
ii) mengering di atas nyalaan api
iii) mengering di dalam ketuhar

4. Penyejukbekuan

 Jenis makanan : makanan sejukbeku, ikan dan daging

 Kelebihan
a. makanan boleh disimpan lama
b. tidak merosakkan rasa dan warna makanan

 Kekurangan
a. tidak mensterilkan makanan. Mikroorganisma aktif semula apabila
suhu sesuai
b. enzim makanan menjadi aktif semula apabila suhu sesuai

 Kaedah
a. Makanan disejukkan di bawah -180°C
b. Makanan sejuk beku yang telah dinyahfros,tidak sesuai
disejukbekukan semula.Ini kerana bilangan bakteria dalam makanan.

111
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

5. Penyejukbekuan kering

 Jenis makanan: bijirin,kekacang,sayur-sayuran

 Kelebihan
a. mengekalkan warna,rasa dan nutrien makanan
b. dapat tahan lebih lama

 Kekurangan
a. tidak mensterilkan makanan.
b. tempoh pemprosesan yang lebih lama (12-14 hari)

 Kaedah
a. Kombinasi kaedah penyejukbekuan dan pendehidratan
b. Makanan disejukbekukan kepada suhu antara -18°C hingga -50°C
kemudian,tekanan dikurangkan untuk mengubah air dalam makanan
daripada ais terus kepada wap air.
c. Air disingkirkan daripada makanan sejuk,beku melalui
proses pemejalwapan.

112
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

6. Pendinginan

 Jenis makanan: buah-buahan dan sayur-sayuran

 Kelebihan
a. mengekalkan rasa makanan
b. tidak merosakkan makanan

 Kekurangan
a. tidak mensterilkan makanan.
b. makanan tidak tahan lama

 Kaedah
a. Makanan disejukkan antara suhu 0°C hingga 10°C di dalam peti sejuk.

7. Pembungkusan vakum

 Jenis makanan: kacang tanah,susu tepung dan serbuk kopi, makanan laut

 Kelebihan
a. makanan tahan lama
b. mengekalkan kesegaran makanan
c. tidak merosakkan rasa makanan

 Kekurangan
a. digunakan pada barangan terhad sahaja.

 Kaedah
a. Makanan dibungkus dalam bekas atau selaput plastik kedap udara.
b. Sesuai untuk mengawet makanan yang mudah rosak akibat
pengoksidaan oleh oksigen seperti makanan berlemak.

113
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

8. Penyinaran

 Jenis makanan: ubi kentang,buah-buahan,halia,kacang tanah

 Kelebihan
a. tidak melibatkan penambahan bahan kimia pada makanan
b. mengekalkan kesegaran makanan

 Kekurangan
a. merosakkan sesetengah vitamin
b. dos sinaran gama sukar dikawal dan memerlukan kemahiran yang tinggi.

 Kaedah
a. Makanan disinarkan dengan sinaran gamma atau sinaran ultraungu
pada jangkamasa pendek untuk membunuh mikroorganisma dalam
makanan.
b. Sesetengah makanan seperti ubi kentang dicegah daripada bercambah.

114
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

Kesan penggunaan bahan kimia yang berlebihan dalam makanan

1. Bahan awet
 Lelah
 Kulit gatal
 Gangguan sistem pencernaan
 Cirit birit
 Memusnahkan sesetengah vitamin

2. Pewarna
 Kanser
 Keracunan makanan
 Mandul
 Kanak-kanak terencat akal

3. Pengantioksida
 Kerosakan hati
 Otak dan ginjal
 Keguguran

4. Pemanis
 Kanser

5. Peluntur
 Keracunan makanan
 Kanser

6. Perisa
 Sakit dada
 Sesak nafas

14.2 Kaedah-Kaedah Meningkatkan Pengeluaran Makanan

Usaha meningkatkan kualiti dan kuantiti pengeluaran makanan


bertujuan :

1. Menampung keperluan rakyat


2. Mengurangkan import makanan
3. Menambahkan eksport negara
4. Meningkatkan mutu pengeluaran makanan

115
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

KAEDAH MENINGKATKAN PENGELUARAN MAKANAN:

1. Penggunaan baka bermutu.

 Penyelidikan dijalankan untuk


mengacukkan bijirin, buah-buahan
dan haiwan ternakan untuk
mendapatkan baka yang bermutu.

 Baka tanaman atau ternakan yang


terhasil lebih tahan kepada serangan
perosak dan penyakit

2. Penggunaan teknologi moden

 Jentera dan alat moden digunakan


bagi memudahkan kerja

 Bioteknologi yang menggunakan


kejuruteraan genetik,teknik
pemindahan embrio,permanian
berhadas dan pengklonan
diperkenalkan

 Kejuruteraan genetik mengubah suai


ciri organisma melalui pemindahan
gen

3. Pendidikan dan bimbingan kepada


petani

 Para petani didedahkan melalui


kursus
teknik dan kaedah moden:
a.benih yang bermutu
b.baja yang berkualiti
c. pestisid yang berguna
d.cara melawan serangan perosak
tanaman dan penyakit
e.makanan ternakan yang berkualiti
f.penggunaan jentera dan alat moden

116
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

4. Penyelidikan dan pembangunan

 Agensi seperti MARDI,MPOB dan


FAMA sentiasa berusaha:

a.menghasilkan varieti tanaman dan


ternakan yang bermutu tinggi
b. memperbaiki teknik pengeluaran

5. Penggunaan tanah dan kawasan


tadahan air secara optimum

 Penghasilan makanan yang baik


melalui skim tertentu seperti Skim
Pengaliran Kuala Muda

 Agensi kerajaan seperti FELCRA


sentiasa berusaha memajukan tanah
untuk tujuan penanaman dan peternakan

6. Pengurusan tanah yang cekap

 Penanaman tanaman tutup bumi dan


bergilir menereskan dan lereng bukit,

Menambahkan baja asli dan baja


kimia
untuk memelihara kesuburan tanah

117
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

MAKANAN YANG DIMODIFIKASIKAN SECARA GENETIK

1. Dalam kejuruteraan genetik, gen daripada suatu organisma dimasukkan ke


dalam nukleus organisma lain untuk menghasilkan ciri-ciri yang diingini.

2. Kelebihan:
(i) Tanaman yang mempunyai rintangan yang tinggi terhadap kemarau, penyakit
dan serangga perosak dapat dihasilkan.
(ii) Tanaman yang tidak memerlukan banyak pemprosesan di kilang kerana
mempunyai gen yang membolehkannya tahan lama.

3. Keburukan:
(i) Makanan baru yang dihasilkan mungkin boleh mengubah fungsi badan.
(ii) Sesetegah makanan seperti anggur yang dimodifikasikan secara genetik
mempunyai rintangan tinggi terhadap pestisid tertentu telah didapati
membiak dengan rumpai tertentu dan menyebabkan rumpai itu juga
mempunyai daya rintangan itu.

14.3 SUMBANGAN TEKNOLOGI DALAM PENGELUARAN MAKANAN

Agensi Kerajaan seperti MARDI dan MPOB sentiasa berusaha untuk


meningkatkan pengeluaran makanan.

1. Dalam bidang pertanian MARDI telah :


(i) menghasilkan varieti tanaman seperti pokok orkid dan nanas.
(ii) memperkenalkan jentera dan alat moden untuk pertanian
(iii)memperkenalkan cara-cara pengawalan serangga perosak dan penyakit yang
berkesan.
(iv) memperkenalkan teknik penyimpanan hasil pertanian yang baik.
(v) menghasilkan baka haiwan ternakan yang bermutu seperti lembu
yang membesar dengan cepat.

118
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

2. Peranan agensi ini adalah penting untuk memastikan pengeluaran bekalan


makanan sentiasa mencukupi untuk kehidupan rakyat agar tidak menghadapi
masalah seperti:
(i) kebuluran
(ii) malnutrisi
(iii) masyarakat yang kelaparan dan terdesak kerana kekurangan makanan.

14.4 PEMIKIRAN KRITIS DAN ANALITIS SEMASA MEMILIH MAKANAN YANG


DIPROSES

1. Akta Makanan 1983 dan Peraturan Makanan 1985 telah digubal oleh pihak
berkuasa untuk mengelakkan penipuan dan ancaman makanan ke atas kesihatan
oleh pegilang dan pengedar.

2. Akta Makanan mewajibkan pengilang melabelkan setiap bahan makanan


dengan maklumat yang berikut:

(i) Nama dan alamat pengilang


(ii) Jenis makanan
(iii)Ramuan makanan
(iv) Kuantiti makanan (berat atau isipadu)
(v) Tarikh luput
Hak Pengguna Penerangan

Hak keselamatan Pengguna berhak dilindungi daripada makanan yang


mengancam kesihatan

Hak untuk Pengguna berhak untuk mendapatkan maklumat seperti


mendapatkan kandungan,berat dan tarikh luput makanan
maklumat

Hak untuk mengadu Pengguna berhak melaporkan peniaga atau peruncit


yang tidak bertanggungjawab menjual makanan
tercemar dan melepasi tarikh luput

Hak untuk memilih Pengguna berhak memilih barangan yang bermutu


dengan harga yang berpatutan semasa membeli-belah

Hak untuk mendapat Pengguna berhak menuntut ganti rugi ke atas makanan
ganti rugi yang telah melepasi tarikh luput atau telah rosak

Hak mendapat Pengguna berhak untuk mendapat pendidikan


Pendidikan pengguna pengguna seperti Akta Makanan,bahan kimia dalam
makanan,punca dan kesan keracunan makanan

Jadual 14.2: Hak-hak pengguna ke atas makanan yang dibeli


119
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

Latihan:

1. Pak Ali ingin mengeksport udang ke Jepun. Apakah kaedah untuk mengekalkan
kesegaran udang itu?
A. Pengetinan. C. Penyejukbekuan
B. Pempasteuran D. Pembungkusan vakum.

2. Raah 1 menunjukkan satu produk minuman.

Rajah 1

Apakah kaedah pengawetan makanan yang paling sesuai digunakan bagi


penyediaan minuman itu?
A. Pendinginan C. Pendehidratan
B. Pempasteuran D. Penyejukbekuan

3. Antara bahan kimia berikut, yang manakah digunakan dalam makanan


yang diproses untuk menjadikan makanan itu lebih menarik?
A. Pemanis C. Penstabil
B. Pewarna D. Pengantioksidan

4. Antara bahan berikut, yang manakah digunakan untuk


menghalang pertumbuhan
bakteria di dalam makanan?
A. Penstabil C. Pengemulsi
B. Bahan perisa D. Bahan awet

5. Maklumat yang manakah mesti ditunjukkan pada label makanan


mengikut Peraturan
Makanan 1985?
A. Harga C. Tanda halal.
B. Tarikh luput D. Nilai kalori

6. Pilih padanan yang betul tentang bahan kimia dalam pemprosesan makanan
dan fungsinya.

Bahan Kimia Fungsi


A. Peluntur Menyingkirkan warna yang
tidak dikehendaki
B. Penstabil Melambatkan pertumbuhan
bakteria
C. Pengemulsi Memperbaiki rupa makanan
D. Pengawet Menjadikan makanan lebih
sedap

12
0
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

7. Seorang peladang sayur ingin mengeksport sayur ke Taiwan. Apakah kaedah


pengawetan yang paling baik untuk mengekalkan kesegaran sayur itu?
A. Penyinaran C. Pengetinan
B. Pendinginan D. Pengeringan

8. Rajah 2 menunjukkan suatu label bungkusan makanan.

Rajah 2

Maklumat manakah yang sepatutnya terdapat pada label tersebut mengikut Akta
Makanan 1983 dan Peraturan Makanan 1985?
A. Harga C. Tanda Halal
B. Tarikh luput D. Nilai kalori

9. Apakah kaedah yang paling sesuai digunakan untuk menyimpan sayuran


hijau agar
sentiasa segar pada angka masa yang lebih lama?
A. Pendinginan C. Penyejukbekuan
B. Pembekuan kering D. Pembungkusan vakum

10. Seorang petani mendapati sawah padinya telah diserang oleh tikus.
Apakah kaedah
yang paling sesuai untuk mengurangkan populasi tikus tanpa mencemarkan
persekitaran?
A. Guna racun perosak.
B. Amal tanaman bergilir
C. Pelihara burung hantu di kawasan tersebut.
D. Optimumkan penggunaan tanah dan pengairan

11. Apakah kaedah yang paling sesuai untuk mengeluarkan hasil tanaman
berkualiti tinggi dalam tempoh yang singkat?
A. Guna tanamam bergilir
B. Guna tanaman teres.
C. Guna pembiakbakaan terpilih.
D. Guna peralatan pertanian moden.

12
1
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

12. Maklumat berikut menunjukkan langkah-langkah dalam pemprosesan makanan.

Makanan dipanaskan pada suhu 63°C selama 30 minit diikuti


dengan penyejukan segera.

Makanan manakah yang sesuai diproses dengan kaedah ini?


A. Susu C. Daging
B. Keju D. Sayuran.

13. Maklumat berikut menunjukkan cirri-ciri sejenis buah.

- Tahan rintangan terhadap serangga perosak


- Tinggi kandungan nutrisi
- Rasa, warna dan tekstur yang lebih baik

Kaedah manakah yang paling sesuai untuk menghasilkan buah yang


mempunyai
ciri-ciri ini?
A. Kejuruteraan genetik
B. Penggunaan baja kimia.
C. Pengurusan tanah yang berkesan.
D. Pendidikan dan bimbingan kepada petani.

14. Antara yang berikut, yang manakah merupakan fungsi perisa?


A. Menghilangkan warna asal makanan.
B. Menyedapkan makanan.
C. Memaniskan makanan.
D. Menghindar makanan daripada pengoksidanan.

15. Kaedah pemprosesan makanan yang manakah menggunakan bahan radioaktif?


A. Pembungkusan vakum C. Pendehidratan
B. Penyinaran D. Pengetinan

16. Antara maklumat berikut, yang manakah tidak termasuk dalam label makanan?
A. Tarikh luput C. Harga makanan
B. Bahan ramuan yang digunakan D. Berat makanan

17. Antara yang berikut, yang manakah bukan kebaikan pengetinan makanan?
A. Makanan boleh disimpan untuk tempoh yang lama.
B. Menghalang pengoksidaan makanan.
C. Rasa dan vitamin sesuatu makanan dapat dikekalkan.
D. Menghalang pembiakan mikroorganisma.

12
2
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

18. Pengeringan sejuk beku merupakan proses...


A. mengeluarkan air dari makanan.
B. mengawet makanan pada suhu -18°C kepada -40°C.
C. pemprosesan makanan dengan mendedahkannya kepada radiasi radioaktif.
D. menyingkirkan udara daripada makanan.

19. Antara bahan kimia yang digunakan dalam pemprosesan makanan


berikut, yang
manakah dipadankan dengan fungsinya yang betul?

Bahan kimia Fungsi


A. Cuka Pengawet
B. Oksida besi Penstabil
C. Sakarin Perisa
D. Gelatin Pemanis

20. Antara yang berikut, yang manakah akan meningkatkan kualiti dan
kuantiti makanan di dalam negara?
I Menggunakan teknologi yang moden
II Menggunakan lebih banyak buruh asing
III Kurangkan kajian dalam penghasilan makanan untuk mengurangkan
kos IV Bekalkan lebih banyak maklumat kepada petani untuk
meningkatkan
kecekapan mereka dengan menggunakan teknologi moden
A. I dan IV C. II dan III
B. I dan II D. III dan IV

21. Antara yang berikut, yang manakah betul tentang proses pendehidratan?
A. Makanan disimpan pada suhu antara 0°C dan 10°C.
B. Makanan ini diawet dengan mengeluarkan air dari makanan.
C. Makanan ini diawet dengan mengeluarkan udara dari makanan.
D. Makanan disimpan pada suhu -18°C dan ke bawah.

12
3
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

Latihan:

1. Rajah 1 menunjukkan makanan yang telah diproses melalui tiga kaedah yang
berbeza.

IKAN

SUSU SEGAR

J K L

a) Tuliskan kaedah pemprosesan makanan, J, K dan L , dalam petak yang


disediakan pada Rajah 1

(3 markah)

b) Apakah yang terjadi kepada kandungan air dalam makanan yang telah diproses
melalui kaedah J?

(1 markah)

c) Makanan dipanaskan pada 121°C semasa proses dalam kaedah K. Apakah


tujuan pemanasan tersebut?

(1 markah)

d) Susu segar dipanaskan selama 30 minit dalam kaedah L. Berapakah suhu yang
digunakan?

°C (1 markah)

12
4
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

2. Rajah 2 menunjukkan sebuah bekas berlabel bagi makanan yang diproses.

BUAH MANIS

Ingredients:
Ramuan:
Fresh mango, sugar, benzoic acid,
flavouring.
Mangga segar, gula, asid benzoic,
perisa.
Use before : Dec. 09
Guna sebelum : Dis. 09
Net weight : 500g
Berat bersih : 500g

Rajah 2

a) Berdasarkan Rajah 2, kenal pasti dua bahan kimia yang dicatatkan pada label.

1.

2.
(2 markah)

b) Berdasarkan label dalam Rajah 2, bahan kimia yang manakah


digunakan sebagai pengawet?

(1 markah)

c) Namakan kaedah pemprosesan makanan yang digunakan dalam Rajah 2.

(1 markah)

12
5
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

d) Apakah maklumat lain yang sepatutnya tercatat pada label dalam Rajah 2
di atas berdasarkan Peraturan Makanan 1985?

1.

2
(2 markah)

3.Rajah 3 menunjukkan label makanan bagi jus buah yang telah diproses
melalui satu kaedah pemprosesan makanan yang mematuhi Peraturan
Makanan 1985.

Nama dan alamat syarikat.


Tarikh luput.
Kandungan – pati avocado, Gula, asid
benzoik.

a) Namakan bahan pengawet yang ditambah dalam jus buah dalam Rajah 3.

(1 markah)

b) Apakah maklumat yang tidak ditunjukkan pada label makanan pada Rajah
3 mengikut Peraturan Makanan 1985?

(1 markah)

12
6
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

c) Namakan kaedah pemprosesan makanan dalam Rajah 3.

(1 markah)

d) Selain jus buah, nyatakan minuman lain yang boleh diproses dengan kaedah
di 3(c).

(1 markah)

e) Berdasarkan Rajah 3, nyatakan suhu dan tempoh pemanasan


semasa kaedah pemprosesan makanan di 3(c).

Dipanaskan pada suhu:

°C > Penyejukan segera

Tempoh pemanasan:

(2 markah)

( Soalan Esei)

1. a) Seorang petani mendapatkan hasil buah-buahan dari ladangnya telah


meningkat. Hasilnya dihantar ke kilang untuk diproses.

Nyatakan dua kaedah yang boleh digunakan untuk memproses buah-


buahan itu. Jelaskan kaedah itu.

b) Ladang buah-buahan itu terletak di cerun bukit. Selepas beberapa tahun


hakisan tanah telah berlaku di ladangnya.
Terangkan bagaimana petani itu dapat mengatasi masalah tanah
ladangnya.
Jawapan anda hendaklah mengandungi perkara berikut:

i) Mengenal pasti masalah


ii) Penjelasan masalah
iii) Kaedah-kaedah penyelesaian
iv) Pilih kaedah terbaik dan jelaskan pilihan anda.

12
7
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

BAB 15 : BAHAN SINTETIK DALAM INDUSTRI

15.1 : POLIMER SINTETIK

Proses Pembuatan Polimer Sintetik

Polimer sintetik dihasilkan dengan menyambungkan sebilangan besar molekul kecil


atau monomer untuk membentuk satu molekul yang raksaksa. Proses ini disebut
pempolimeran.

Rajah menunjukkan Proses Pempolimeran

12
8
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

Sintetik Polimer Monomer


Politena Etena
Polivinil klorida Kloroetena
Polistirena Stirena
Neoprena Kloroprena
Jadual menunjukkan contoh-contoh Polimer Sintetik dan monomernya

GETAH SINTETIK

1. Getah sintetik ialah satu polimer sintetik yang mempunyai ciri-ciri getah asli
yang elastik
2. Getah sintetik mempunyai daya ketahanan terhadap minyak, air dan udara.
3. Gentian sintetik ialah polimer yang mempunyai ciri-ciri yang menyerupai
gentian asli dan banyak digunakan dalam industri barangan tekstil seperti
benang ,tali dan kain.
4. Jadual di bawah menunjukkan contoh-contoh getah sintetik , ciri-ciri dan
kegunaannya.

Getah sintetik Ciri-ciri Kegunaan

Neoprena Tidak mudah Pembalut dawai


terbakar,tahan elektrik,salur getah
panas,rintangan tinggi penunu Bunsen,sarung
terhadap oksigen, tangan,paip getah
cahaya matahari,minyak
dan petrol

Getah stirena butadiena Mudah divulkankan Tayar kereta,tapak


(SBR) kasut

Tiokol Rintangan tinggi Pelapik tangki untuk


terhadap minyak dan menyimpan minyak dan
pelarut pelarut,paip petrol

Getah silikon Tahan terhadap suhu Bahagian tertentu


yang tinggi pesawat

12
9
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang

2012
Tidak
mudah Tidak
dioksidaka mudah
Tidak mudah Penebat haba terbakar
diresapi oleh gas dan elektrik dan tahan
dan air yang baik panas

Sifat Umum Getah


Sintetik

Mempunyai
Tahan rintangan yang
terhadap sangat tinggi
Mudah terhadap bahan
cuaca
divulkankan kimia seperti
buruk dan asid
untuk
suhu dan alkali
meningkatkan
tinggi ,minyak
kekuatan
dan pelarut
organik

Barangan gabungan getah asli dengan getah sintetik

Sesetengah barangan yang diperbuat daripada gabungan getah asli dan


getah sintetik mempunyai kualiti yang unggul.

Getah asli dan getah sintetik boleh digabungkan untuk memperolehi sifat
yang diingini seperti tayar kenderaan, tapak kasut, kusyen, tilam dan belon
kaji cuaca.

Getah asli mempunyai sifat rintangan yang tinggi terhadap kesan haba
dalaman dan kebolehan menyerap gegaran yang tinggi

Getah sintetik mempunyai sifat rintangan yang tinggi terhadap pengoksidaan


oleh udara dan bahan kimia

Peratus kandungan getah asli yang lebih tinggi digabungkan kepada getah
sintetik untuk membuat tayar kenderaan yang lebih besar untuk menyerap
kejutan

13
0
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

Perbandingan antara Getah Sintetik dan Getah Asli

GETAH ASLI GETAH SINTETIK

PERSAMAAN
 Kedua-duanya
adalah polimer
 Kedua-duanya boleh
divulkankan

PERBEZAAN

Getah Asli Perbezaan ciri Getah Sintetik


Tidak Ketahanan haba Ya
Bertindak balas dengan
Ya bahan kimia, minyak dan Tidak
pelarut organik
Tinggi Kebolehan menyerap Rendah
bunyi
Tinggi Kebolehan menyerap Rendah
getaran, kejutan atau
tekanan
Kenyal dan mudah Sifat kekenyalan dan Kurang kenyal dan sukar
diregang keregangan diregang

Latihan:

1. Rajah 1 menunjukkan proses yang terlibat dalam penghasilan politena.

Monomer Polimer
RAJAH 1

a. Namakan proses yang terlibat

……………………………………….

13
1
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

b. Namakan monomer yang digunakan.

………………………………………….
c. Nyatakan satu ciri politena.

………………………………… …………………………………………….

d. Namakan dua contoh polimer sintetik @ polimer

buatan. i. ......................................................................

ii. ........................................................

e. Namakan 3 jenis getah sintetik.

i. ii. ...............................................

iii. ................................

f. (a) Nyatakan perbezaan antara getah asli dan getah sintetik.

Getah Asli Getah Sintetik

13
2
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

15.2: PLASTIK

1. Plastik ialah bahan organik yang terdiri daripada karbon,hidrogen dan sedikit
unsur yang lain seperti oksigen, nitrogen,klorin dan florin.

2. Ada 2 jenis plastik

Jenis Plastik

Termoplastik Plastik Termoset

3.Perbezaan Termoplastik dan Plastik Termoset :

Ciri-ciri Termoplastik Plastik Termoset


Struktur Molekul
Polimer
polimer
Rangkai
silang

-Molekul termoplastik tidak • Molekul plastik termoset


mempunyai Rangkai silang mempunyai rangkai silang
antara polimer –polimernya antara polimer-polimernya
menyebabkan ia mudah yang menghalang rantai-
menggelongsor atas satu sama rantai polimer daripada
lain apabila dipanaskan. menggelongsor atas satu
• Sifat ini menjadikan sama lain apabila dipanaskan.
termoplastik lembut dan dapat • Bentuknya tidak dapat
diacu semula . diubah
setelah diacu pertama kali.

Keadaan apabila Menjadi lembut apabila Hanya boleh menjadi lembut


dipanaskan dipanaskan dan keras semula sekali sahaja dan akan kekal
apabila sejuk keras apabila disejukkan
Takat lebur Rendah Tinggi
Kekerasan Lembut keras
Kelenturan Mudah dilenturkan Sukar dilenturkan
Kebolehan Mudah terbakar Tidak mudah dibakar
dibakar
Contoh Politena, Perspeks,Polivinil Bakelit, Melamina dan Resin
klorida, polistirena Epoksi
,Polipropilena

13
3
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

3. Contoh Termoplastik dan kegunaannya:

Termoplastik Kegunaannya
Politena Beg plastik, botol plastik , baldi
Perspeks Cermin mata, tingkap kapal terbang, cermin tingkap
kereta
Polivinil klorida Kabel elektrik, paip air
Polistirena Kotak pembungkus, papan kenyataan
Polipropilena Botol susu, Dulang makanan

4. Contoh Plastik Termoset

Termoset Kegunaannya

Bakelit Palam elektrik, suis elektrik, bampar kereta

Melamina Pinggan, mangkuk

Resin Epoksi Bahan pelekat (logam dan kaca)

5. Potensi Penggunaan Plastik


a. Sifat plastik
 Tahan kakis
 Tidak membahayakan badan
 Tahan lama
 Boleh dihasilkan dalam pelbagai bentuk
 Kuat , bersih, ringan dan murah

b. Digunakan secara meluas dalam pelbagai bidang seperti perubatan


 Mengganti kerosakan arteri dan injap-injap jantung
 Mengganti tulang-tulang rosak seperti sendi, pinggang, lutut dan jari
 Membina semula struktur muka yang musnah
 Plastik yang mendegradasi dalam badan diguna untuk
membuat benang jahitan luka dan kapsul ubat.
 Membuat pil-pil kamera yang direka khusus untuk menangkap
gambar organ-organ dalaman.

c.. Kebanyakan bahagian kereta seperti bumper, cermin depan, penutup


tangki minyak,
kipas dan stering juga dibuat daripada plastik.
d. Plastik juga digunakan untuk membuat kapal terbang dan kaca kalis peluru.

13
4
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

e. Kajian terbaru, Plastik Komposit iaitu plastik yang dihasilkan


daripada percampuran pelbagai jenis plastik yang berlainan seperti:

 Kevlar iaitu plastik yang digunakan untuk membuat baju kalis


peluru, peralatan sukan, bilah helikopter dan perahu layar
 Nomex iaitu plastik yang tahan haba dan api seperti yang digunakan
untuk membuat pakaian ahli bomba dan pakaian yang digunakan
dalam perlumbaan kenderaan
 Mylar iaitu plastik yang kuat, ringan dan penebat haba yang baik
yang digunakan dalam industry elektronik dan elektrik
 Lexan iaitu plastik yang ringan dan kuat yang digunakan
untuk membuat bot, bahagian kereta dan kapal terbang

6. Kesan pembuangan bahan plastik terhadap alam sekitar.


a. Pembakaran bahan plastik
Membebaskan bahan pencemar yang membahayakan kesihatan seperti:
• asap hitam
• gas yang busuk, beracun dan bersifat mengakis seperti hydrogen klorida,
karbon monoksida, ammonia, dan hidrogen sianida

b. Pembuangan bahan plastik


• Menyebabkan berlakunya banjir kilat semasa hujan lebat
• Beg-beg plastik yang dibuang ke dalam laut akan mencemarkan laut
• Hidupan akuatik seperti penyu yang termakan bahan plastik akan mati

7. Cara-cara pengawalan pembuangan bahan plastik


a. Menggunakan plastik jenis terbiodegradasi yang dapat diuraikan
oleh mikroorganisma
b. Bahan-bahan plastic dikumpulkan, dihancurkan dan ditanam di
suatu tapak pembuangan khas
c. Bahan buangan plastic dibakar dalam incinerator yang mempunyai
system pembersihan udara sebelum asapnya dibebaskan ke udara
d. Mengitar semula, mengurangkan dan menggunakan semula
penggunaan beg plastic
e. Bahan-bahan plastik dibakar untuk menghasilkan tenaga haba

13
5
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

LATIHAN:

1. Namakan dua jenis plastik .

i. ...........................................................

ii. ...................................................................

2.Nyatakan 3 perbezaan antara plastik termoplastik dan plastik termoset.

3. Lukiskan struktur molekul plastik termoplastik dan plastik termoset.

4. Kaji struktur molekul plastik termoset.

a. Namakan bahagian berlabel P :

..............................................................................................

b. Apakah fungsi bahagian berlabel P :

..................................................................................

13
6
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

c. Apakah kesan bahagian berlabel P terhadap sifat plastik


termoset berbanding plastik termoplsatik.

i. ............................................................................................................

ii. ............................................................................................................

5. Nyatakan 2 kesan pencemaran plastik.

i. .................................................................................................................

ii.
.................................................................................................................

6. Nyatakan 3 langkah yang perlu diambil untuk mencegah pencemaran plastik.

i. .................................................................................................................

ii. .................................................................................................................

iii. .................................................................................................................
7.

Jenis Plastik Pemerhatian


Perspeks Cair
Bakelit Tidak cair

JADUAL 1

(a) Berdasarkan Jadual 1 nyatakan satu inferens untuk eksperimen ini.

…………………………………………………………………………………………………..
[1 markah]

13
7
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

(b) Nyatakan pembolehuah-pembolehubah dalam eksperimen ini.

(i ) Pembolehubah dimanipulasikan

…………………………………………………………………………………………

(ii) Pembolehubah bergerak-balas

………………………………………………………………………………………
[2 markah]
(c)Perspeks adalah termoplastik

Nyatakan definisi secara operasi bagi palstik

.…………………………………………………………………………………………

..........................................................................................................................

[1 markah]

(c)Tandakan () objek yang diperbuat daripada termoplastik

8. Jadual 2 menunjukkan ciri-ciri dua jenis plastik .

Jenis plastik Ciri-ciri fizikal


Plastik A Perintang haba dan boleh diacu hanya
sekali
Plastik B Perintang haba rendah dan boleh diacu
berulang kali

JADUAL 2

13
8
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

(a) Nyatakan jenis plastik A dan B


(i) Plastik A

13
9
MODUL SAINS TINGKATAN 5 – Panitia Daerah Pasir Gudang 2012

……………………………………………………………………………
. [1 markah]

(ii) Plastik B

…………………………………………………………………………… [1 markah]
.
(b) Berdasarkan ciri-ciri yang diberi dalam Jadual 2, lukiskan
struktur polimer

plastik A.
[1 markah]

(c) Berikan satu contoh plastk A dan kegunaannya dalam kehidupan


seharian

……………………………………………………………………………………..
[1 markah]

(d) Nyatakan dua cara bagaimana plastik boleh meyebabken pencemaran


kepada alam sekitar.

(i) ……………….…………………………………………………….............

(ii)………………………………………………………………………………….
[ 2 markah]

14
0
(e). Seorang pegawai dari Jabatan Alam Sekitar mendapati pembuangan
sisa plastik yang tidak teratur , menyebabkan pencermaran alam sekitar

Cadangkan tiga kaedah yang boleh digunakan oleh pegawai tersebut


untuk mengawal pembuangan sisa plastik.

Terangkan pilihan anda berdasarkan aspek berikut:

 Mengenalpasti matlamat

----------------------------------------------------------------------------
( 1 markah)
 Analisis Tiga Alternatif

----------------------------------------------------------------------------
( 3 markah)

 Urutan pilihan

----------------------------------------------------------------------------
(1 markah)
 Keputusan

----------------------------------------------------------------------------
(1 markah)
LATIHAN:

Bahan X Bahan Y

1. Rajah di atas menunjukkan proses pempolimeran. Antara berikut yang


manakah mewakili bahan X dan bahan Y?
Bahan X Bahan Y
A Politena Etena
B Polivinil Kloroetena
C Neoprena Kloroprene
D Stirena Polistrena

2.
Jenis Plastik

X Termoset

Rajah di atas menunjukkan pengkelasan jenis plastik. Antara berikut yang manakah
ciri- ciri plastik X?
A Takat lebur yang sangat tinggi
B Pengalir elektrik yang baik
C Boleh dikitar semula
D Tidak larut dalam pelarut organik

3. Rajah di atas menunjukkan satu polimer jenis termoset. Pernyataan manakah


yang benar?
A Terdapat rangkai silang antara molekul polimer.
B Panjang molekul polimer adalah
C Molekul polimer mudah menggelongsor antara satu sama
D Tindakbalas kimia berlaku antara molekul polimer.
4. Cara yang paling berkesan untuk mengawal pencemaran yang disebabkan
pembuangan bahan plastik
A ditanam di dalam tanah
B dibakar dalam
insenarator C dibuang ke
dalam sungai D dikitar
semula

5. Antara pernyataan berikut yang manakah menerangkan nilon adalah ko-


polimer
A Nilon terbentuk daripada monomer yang sama jenis
B Nilon terbentuk daripada monomer yang berlainan
jenis C Polimer nilon adalah kecil
D Polimer nilon adalah besar.

6. Antara berikut yang manakah adalah termoplastik?


I Nilon
II Perspeks
III Polivinil klorida
A I dan II sahaja
B I dan III sahaja
C II dan III sahaja
D I, II and III

7. Antara berikut yang manakah adalah plastik termoset?


I Bakelit
II Melamin
III Polistirena
A I dan II sahaja
B I dan III sahaja
C II dan III sahaja
D I, II and III

8. Antara berikut yang manakah bukan ciri


termoplastik A lembut atau cair apabila dipanaskan
B Tidak mudah dilenturkan
C Tidak mengalir elektrik
D Tidak bertindakbalas terhadap bahan kimia

9. Antara ciri-ciri berikut yang manakah menerangkan ciri plastik termoset?


I Keras dan tidak boleh dilentur
II Tidak mudah terbakar
III Tidak mudah cair apabila dipanaskan
A I dan II sahaja
B I dan III sahaja
C II dan III sahaja
D I, II dan III
10. Antara berikut yang manakah padanan yang salah antara polimer sintetik
dengan monomernya

Polimer sintetik Monomer


A Polithena Etena
B Polivinil klorida (PVC) Metil metakrilat
C Neoprena kloroprena
D Polistirena Stirena

11. Polimer sintetik adalah takterbiodegradasi. Apakah maksudnya?


A Polimer sintetik tidak berfungsi sebagai pemangkin
B Polimer sintetik tidak diperolehi daripada tumbuhan atau
haiwan C Polimer sintetik adalah tidak merbahaya kepada
hidupan
D Polimer sintetik tidak boleh diurai oleh bakteria

12. Antara berikut yang manakah getah sintetik ?


A Neoprena
B Politena
C Perspeks
D Nilon

13. Antara berikut yang manakah benar menerangkan perbezaan antara getah
sintetik dan getah asli?

Getah sintetik Getah asli


A Tidak tahan dengan suhu Tahan suhu tinggi
tinggi
B Penebat haba yang baik Penebat haba dan elektrik yang
baik
C Kurang tahan rintangan Lebih tahan rintangan terhadap
terhadap asid, alkali , minyak asid, alkali, minyak dan pelarut
dan pelarut organik organik.
D Berat Ringan

14. Antara sumber-sumber bahan mentah berikut yang manakah digunakan


untuk membuat plastik?
A Neoprena
B Arang batu
C Petroleum
D Garam galian

15. Antara berikut yang manakah tidak benar tentang


termoplastik? A Mudah dibakar
B Mempunyai rangkai silang antara rantai monomer
C Boleh diacu berulang kali
D Ia adalah bahan takterbiodegrasi
16. Kenapakah pinggan dan mangkuk yang diperbuat daripada termoset lebih
baik daripada pinggan dam mangkuk yang diperbuat daripada termoplastik?
I Keras
II Lebih tahan lama
III Lebih baik dan
cantik A I dan II
sahaja
B I dan III sahaja
C II dan III sahaja
D I, II dan III.

17. Apakah yang berlaku kepada perspeks apabila


dipanaskan? A Cair dan keras semula apabila disejukkan
B Ia tidak berubahIt remains
unchanged. C Ia bertukar kepada
bentuk serbuk
D Ia akan cair

18. Plastik boleh menyebabkan pencemaran


kerana I Ia adalah takterbiodegrasi
II Sistem pemparitan tersumbat
III Pembakaran plastik membebaskan gas beracun.
A I dan II sahaja
B I dan III sahaja
C II dan III sahaja
D I, II dan III

19. Antara berikut yang manakah bukan alasan kepentingan pengendalian bahan
pembuangan plastik yang betul?
A Plastik adalah bahan terbiodegrasi dan perlu dibuang di tempat pelupusan
sampah
B Pembakaran plastik menyebabkan pencemaran
C Plastik akan menyebabkan aliran air tersumbat dan banjir jika dibuat ke
dalam sungai.
D Plastik di tempat pelupusan sampah tidak akan berubah untuk
jangka masa panjang

20. Antara berikut yang manakah kaedah pembuangan plastik yang tidak
memusnahkan persekitaran.
A Bakar plastik
B Tanam plastik
C Kitar semula bahan plastik
D Diharamkan penggunaan plastik
BAB 16 : ELEKTRONIK DAN TEKNOLOGI MAKLUMAT

16.1 Gelombang Radio

panjang
gelombang

amplitud

amplitud

Amplitud
Sesaran maksimum bagi suatu zarah daripada kedudukan seimbang

Frekuensi, f (Hz)
Bilangan gelombang lengkap yang dihasilkan dalam masa satu saat

Panjang gelombang, (m)


Jarak antara dua puncak yang berturutan

Halaju gelombang, (ms-1)


Jarak yang dilalui oleh gelombang dalam 1 saat (  = f  )

Spektrum Elektromagnet

Frekuensi semakin bertambah

Panjang gelombang semakin bertambah


Jenis Gelombang radio dan kegunaannya

Jenis Gelombang Kegunaan

Gelombang panjang (LW) Untuk siaran radio tempatan

Gelombang sederhana (MW) Untuk siaran radio dalam negeri dan


komunikasi antara kapal dengan
stesen kawalan di darat

Gelombang pendek (SW) Untuk siaran radio jarak jauh antara


benua

Gelombang berfrekuensi sangat tinggi


(VHF)
Sambungan telefon jarak jauh, siaran
Gelombang berfrekuensi lampau tinggi TV melalui satelit dan komunikasi
(UHF) dengan satelit.

Gelombang mikro

16.2 KOMUNIKASI RADIO

Komponen Simbol Fungsi


Elektronik

Sel kering Membekal arus elektrik

Perintang Mengurangkan arus mengalir


dalam litar

Menyimpan cas elektrik dan


Kapasitor hanya membenarkan arus ulang
alik melaluinya

Menghalang pengaliran arus


Induktor ulang alik

Menyimpan cas dan boleh


Kapasitor boleh laras mengubah frekuensi arus ulangalik
Membenarkan pengaliran arus
Diod sehala sahaja
Menukar arus ulang-alik kepada
arus terus

Reostat/ perintang
boleh laras Mengawal saiz arus

Mengubah nilai voltan arus


Transformer ulang- alik

Transistor

Sebagai penguat arus


Sebagai suis

Sistem Komunikasi Radio:

Terdiri daripada 2 komponen:

Sistem Pemancar Radio


Sistem Penerima Radio

Sistem Pemancar Radio:

m odulasi amplitud

modulasi frekuensi
Pengayun Modulator Amplifier Aerial Pemancar

gelombang radio
gelombang bunyi
mikrofon

Komponen Fungsi
Menukarkan bunyi kepada gelombang
Mikrofon frekuensi audio

Pengayun Menjanakan gelombang radio


Menggabungkan gelombang frekuensi
audio dengan gelombang radio untuk
menghasilkan gelombang radio
termodulasi.
Modulator Nama proses : Modulasi
*Kepentingan: supaya gelombang bunyi
boleh
dihantar pada jarak yang jauh

Menguatkan gelombang radio


Amplifier termodulasi

Aerial Pemancar Memancarkan gelombang radio


termodulasi
Sistem Penerima Radio

Aerial Penerima

Litar Talaan Litar Pengesan Litar Amplifier PembesarSuara

Aerial Penerima Menerima semua gelombang radio termodulasi

Litar Talaan Memilih frekuensi gelombang radio termodulasi yang


dikehendaki

Komponen Elektronik: Induktor dan kapasitor

Litar Pengesan Mengasingkan gelombang frekuensi audio daripada


gelombang radio

Komponen Elektronik: Diod

Litar Amplifier Amplifier Menguatkan gelombang frekuensi audio

Komponen Elektronik: Transistor

Pembesar suara Menukarkan gelombang frekuensi audio kepada gelombang


bunyi
16.2 Perkembangan Teknologi Penghantaran Maklumat

Sistem Komunikasi Satelit:

Terdiri daripada dua komponen:

Stesen satelit bumi


Satelit komunikasi

Stesen Satelit Bumi, Pemancar dan Penerima:

 Maklumat dapat dihantar dari satu tempat ke tempat yang lain


dengan menggunakan satelit komunikasi.
 Satelit komunikasi menjadi stesen geganti di angkasa lepas.

satelit komunikasi
pemancar

penerima

stesen satelit bumi


stesen satelit bumi

1. Stesen satelit bumi.


 Stesen ini mempunyai aeriel yang berbentuk cakera parabola.
 Ia mempunyai pemancar dan penerima yang sangat berkesan.
 Pemancar menghantar maklumat seperti panggilan telefon dan siaran
televisyen sebagai isyarat gelombang mikro melalui aerialnya kepada satelit
komunikasi di angkasa lepas.

2. Satelit Komunikasi
 Mempunyai pemancar dan penerima yang cekap.
 Penerima di satelit menerima isyarat gelombang mikro dari setiap
stesen satelit bumi.
 Isyarat itu kemudiannya diamplifikasikan kerana sebahagian dari
tenaganya telah hilang semasa bergerak melalui angkasa lepas.

3. Stesen satelit bumi.


 Aerial pada stesen satelit bumi menerima isyarat gelombang mikro dan
menyalurkan kepada rangkaian yang sesuai untuk ditukarkan kepada bunyi
atau gambar asal.
 Maklumat yang dihantar dari stesen satelit bumi boleh diterima oleh mana-
mana tempat di bumi dalam masa beberapa saat sahaja.
Ciri Satelit komunikasi

–Kelihatan berada di tempat yang sama di atas bumi


khatulistiwa

dihubungkan dengan 3 satelit


tenaga elektrik daripada sel suria
tenaga elektrik daripadatindak balas hidrogen dan oksigen
tenaga elektrik daripadasinar uranium dalam pek kuasa
nuklear

Kelebihan Penggunaan Satelit:

Tidak bergantung kpd lapisan atmosfera untuk pantulan gelombang


Tidak dipengaruhi oleh perubahan cuaca
Dapat memancar dan menerima banyak isyarat pada satu masa
Penerimaan maklumat yang jelas.

Kegunaan satelit:

 Komunikasi
 Tujuan kaji cuaca
 Perisikan ketenteraan
 Penyelidikan astonomi
Latihan:

1. Rajah di bawah menunjukkan graf gelombang jarak-anjakan

Anjakan / m Q

Jarak / m

Namakan bahagian berlabel P dan Q.


P : ………………………….
Q : …………………………

2. Rajah di bawah menunjukkan spektrum elektromagnet.

Gamma
X Ultraviolet Y Infrared Microwave Z
rays

……………………. meningkat.
…………………… berkurang.

(a) .Berdasarkan rajah di atas, isikan ruangan (i) dan (ii) dengan factor yang sesuai.
(b) Kenalpasti gelombang;
X : ……………………………… Y :
……………………………. Z : ……………………..
(c) Apakah kesan negatif sinar ultraungu yang berlebihan pada kulit manusia?
………………………………………………………………………………………………

(d) Berikan 2 kegunaan gelombang mikro.


(i) ………………………………………………………….
(ii) ………………………………………………………….
3. Lukis simbol dan padankan fungsi bagi setiap komponen elektronik dalam jadual.

Komponen
Elektronik Simbol Fungsi

1. Kapasitor Mengawal saiz arus

2. Diod Menyimpan cas elektrik dan


hanya membenarkan arus
ulangalik melaluinya

3. Induktor Mengubah nilai voltan arus


ulang- alik

4. Transformer Mengurangkan arus


mengalir dalam litar

5. Transistor Membenarkan pengaliran


arus sehala sahaja
Menukar arus ulang-alik
kepada arus terus

6. Perintang Sebagai penguat arus


Sebagai suis
4. Rajah menunjukkan gambarajah skema sistem penerimaan radio.

(a) Labelkan E,F,G,H.I dan J pada rajah tersebut.

(b) Terdapat dua jenis gelombang modulasi iaitu modulasi amplitud dan modulasi
frekuensi. Lukiskan kedua-dua gelombang termodulasi tersebut.

Frekuensi Termodulasi Amplitud Termodulasi

5.Rajah menunjukkan Rangkaian Satelit Komunikasi Global.

X: ……………………...

Y: ……………………...
(a) Namakan X dan Y
(b) Berapa banyak satelit komunikasi yang diperlukan untuk memenuhi
keperluan komunikasi sedunia?
………………………………
(c) (i) Apakah jenis isyarat yang dihantar oleh stesen satelit ke satelit
komunikasi?
……………………………………………………
(ii) Beri satu kelebihan isyarat yang dinamakan di (c)(i).

……………………………………………………………………………………………..
(d) Nyatakan tiga jenis penghantaran yang boleh dihantar melalui satelit
komunikasi.
(i) …………………………………………………………….
(ii) …………………………………………………………….
(iii) …………………………………………………………….

(e) Nyatakan dua kegunaan satelit komunikasi.


(i) …………………………………………………………….
(ii) …………………………………………………………….
SEKALUNG PENGHARGAAN

Jutaan terima kasih diucapkan kepada Jawatankuasa Panitia


Sains Daerah Pasir Gudang 2012, SMK Desa Cemerlang di
atas inisiatif cadangan untuk menerbitkan Modul Sains Daerah
versi 2012

Terima kasih juga kepada Jurulatih-Jurulatih Utama, Ketua-


Ketua Panitia Sains dan guru-guru sains Daerah Pasir
Gudang yang terlibat secara langsung atau tidak dalam usaha
merealisasikan Modul Sains SPM Daerah ini.

Diharap usaha murni kita membuahkan kecemerlangan buat


anak-anak pelajar kita.